چشتیاں . خواجہ نور محمد مہارویؒ سئیں دی نگری

حضرت خواجہ نور محمد مہارویؒ سئیں دی نگری چشتیاں ، خواجہ نور محمد سئیں  سلسلہ چشتیہ دے صوفیاء بالخصوص اجودھن ( پاکپتن ) توں آوݨ آلے بابا فرید نال گھاٹی نسبت رکھیندے ہن ،انہاں صوفیا دے طفیل ایں علاقے اچ اسلام دی روشنی کھنڈی ، پاکپتن دے بعد سلسلہ چشتیہ دا اہم مرکز چشتیاں شریف بݨیا ۔ ایں وستی اچ بابا فرید دے پوترے بابا تاج سرور مجاہد بݨ تے ایں میدان اچ جہاد کریندے ہوئے شہید تھئے ۔ اسلام دی روشنی کھنڈی تاں جیلسمیر و بیکانیر دے اطراف اچ مقیم راجپوت تے جاٹ قبائل مزاحمت تے آ ڳئے ۔ جواب اچ بابا تاج سرور وی عسکری قوت بݨ تے میدان اچ آئے ۔ ایہا او سرزمین ہے جتھاں قبلہ عالم حضرت نور محمد مہاروی دا مزار ہے۔ آپ دے ہتھوں ٻہوں سارے غیر مسلم دائرہ اسلام اچ داخل تھئے ۔ آپ سلسلہ چشتیہ دے اہم ترین بزرگاں اچ شامل ہن ۔ مورخین دی رائے اچ جتھاں بابا تاج سرور سکونت پذیر تھئے اتھاں برلبِ دریائے اُچے ٹیلے تے ہک قدیم قلعہ ہا ۔ ایہ قلعہ بابل و نینوا دی تہذیب توں ٻہوں قدیم ہا ۔ ایںدے درمیان اچ بابا فرید دی معروف چلہ گاہ وی ہے ۔ ایں قلعہ کہنہ کوں عرف عام اچ حضرت بابا صاحب دی بیٹھک آکھیا ویندے ۔ ایں علاقے دے باشندے خانہ بدوشاں وانگوں نقل مکانی کریندے راہندن۔ خشک موسم اچ دریا دے کنارا تے برسات دے موسم اچ پورا صحرائے راجپوتانہ انہاں دی مویشیاں دی چرا گاہ ہوندا ہے ۔دامن دریائے اجناس خوردنی تے نیل دی پیدوار اچ مشہور ہا ۔ چشتیاں دا قدیم ناں وستی تاج سرور ہا ۔ ایں نو آبادی قریہ دا ناں ستویں صدی ہجری اچ ایران دے ہک مشہور شہر دے ناں تے چشت شریف رکھیا ڳیا ۔ چشتیاں تحصیل خیر پور ٹامیوالی ضلع بہاولپور دا حصہ ریہا ہے ۔ 10 ویں صدی ہجری اچ بابا جی گرو نانک صاحب ایں علاقے اچ تشریف گھن ائے ۔انہاں ایں وستی اچ پنجاں پیراں دے جنڈ آلی جاہ تے قیام کیتا تے فرمایا جو ایہ مقام جنت دا ٹکڑہ ہے ۔اتھاں کوئی نہایت خوش بخت انسان دفن تھیسے ۔ سید شرف جہانگیر سمنائی متوفی 808ھ دے ملفوظات توں ظاہر تھیندا ہے جو او چشتیاں تشریف گھن آئے تے ایں علاقے دا محل وقوع بیان کیتا ۔ بمطابق ریکارڈ محکمہ مال قصبہ چشتیاں 1935ء تئیں تحصیل خیر پور دی عملداری اچ ہا ۔ 1936ء اچ ایں کوں تحصیل دی حیثیت حاصل ہئی ۔ چشتیاں دا علاقہ زرخیز زمیناں تے مشتمل ہے ۔ ضلع بہاولنگر دی ݙو تحصیلاں چشتیاں تے ہارون آباد دی زمین وݙی زرخیز ، شاداب تے آباد ہن ۔ اتھاں تے ہک وݙی انڈسٹری آدم شوگر ملز وی موجود ہے ، جیں کوں عرف عام اچ چشتیاں شوگر مل آکھیا ویندے ۔ چشتیاں کوں ݙو حصیاں اچ تقسیم کیتا ویندا ہے ، نویں چشتیاں تے پراݨی چشتیاں ۔ پراݨی چشتیاں پراݨی آبادی تے مشتمل ہے ۔ جݙاں جو نویں تعمیراتی وستی نویں چشتیاں آکھیندی  ہے ۔ اے شہر سرائیکی ریاست بہاولپور دا اہم مرکز رہ ڳے ۔ 

 حوالہ 
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء