عمر حیات محل

عمر حیات محل، جینکوں گلزار منزل وی آکھیا ویندے، چنیوٹ شہر دے مرکز وچ ہِک خوبصورت لکڑی دی بݨی ہوئی پنج منزلہ عمارت ہئی۔ بدقسمتی نال 1993ء وچ اُتلی ݙو منزلاں شدید طوفان تے بارش دی وجہ نال ڈھہہ ڳئیاں۔

 تاریخ: 
اٹھارویں صدی دے آخر تے انیویں صدی دے شروع وچ شیخ خاندان دے کُجھ لوک کلکتہ توں چنیوٹ آئے ہَن۔ شیخ عمر حیات وی اُنہیں وچوں ہِک ہئی جیہڑا کلکتہ دا ہِک کامیاب تاجر ہئی۔ اُوں نے اپݨے پُتر کیتے ہِک شاندار عمارت بݨاوݨ دا فیصلہ کیتا۔ اِیں کیتے عمر حیات نے سید حسن شاہ کوں اِیہ عمارت بݨاوݨ دا کم ݙتا۔ سید حسن شاہ دے نال ٻئے کئی مشہور فنکار وی شامل ہَن جِنہاں نے ݙاہ سال تئیں محنت کیتی۔ رحیم بخش پرجھا تے الہی بخش پرجھا جیہڑے لکڑی تے نقش و نگار بݨاوݨ دے ماہر ہَن، اُوں نے لکڑی تے شاندار نقش بݨائے۔ 1929ء دے ہِک اخبار وچ لکھیا ہئی کہ اِیں عمارت تے چار لکھ روپے خرچ آئے ہَن تے اِیہ اپݨے علاقے دی شاندار عمارت ہے۔ عمارت دی تعمیر 1935ء وچ مکمل تھئی۔ اِیں دے مکمل تھیوݨ توں ݙو مہینے پہلے عمر حیات فوت تھی ڳیا۔ عمر حیات دا ہِک پُتر ہئی جینداناں گلزار محمد ہئی۔ گلزار محمد دی شادی 1938ء وچ تھئی تے شادی دے اگلے ݙینہہ اُوہ وی فوت تھی ڳیا۔ پُتر دی موت دا سُݨ تے گلزار محمد دی ماء وی اِیں صدمے کوں برداشت نہ کر سڳی تے جلد ہی فوت تھی ڳئی۔ گلزار محمد تے اُنہیں دی ماء ݙوہیں کوں عمارت دے برآمدے وچ دفن کیتا ڳیا۔ شیخ خاندان دے لوک اِیہ سمجھ تے اِتھوں چلے ڳئے کہ اِیہ جگہ اُنھاں کیتے منحوس ہے۔

 فن تعمیر: 
شہر دے وچ بݨی اِیہ عمارت مغل فن تعمیر دی عکاسی کریندی ہے۔ دروازیاں تے بݨے نقش و نگار تے خوبصورت رنگاں آلیاں کھڑکیاں ٻہوں خاص ہِن۔ عمارت دے اندر آلیاں چھتاں، بالکونیاں، چبوترا تے سیڑھیاں وی شاندار فن تعمیر دا نمونہ ہِن۔ عمارت دا کافی حصہ چمکدار سنگ مرمر نال بݨیا ہویا ہے۔ عمارت دے سامݨے لگا ہویا فانوس اِیں دی خوبصورتی کوں ودھ ودھا ݙیندا ہے۔

 موجودہ حالت: 
کافی عرصے تئیں اِیں جگہ تے قبضہ گروپ دا قبضہ رہیا جئیں نے عمارت کوں ٻہوں نقصان پہنچایا۔ 1989ء وچ اُوں ویلے دے ڈپٹی کمشنر محمد اطہر طاہر نے اِیں عمارت کوں اپݨی حفاظت وچ گھِن تے اِتھوں قبضہ ختم کروایا تے دوبارہ تعمیر کیتے ستارہ لکھ روپے خرچ کیتے۔ اَڄ کل اِیہ عمارت ہِک لائبریری، ثقافتی مرکز تے میوزیم ہے۔ اِتھاں ہزاراں کتاباں موجود ہِن تے اِیہ 7 جون 1990ء کوں عام لوکاں کیتے کھول ݙتی ڳئی ہئی۔ اِیں دا ناں شیخ عمر حیات لائبریری رکھا ڳیا ہے۔ پر بدقسمتی نال 1997ء وچ میونسپل کمیٹی نے اِیں تے مزید خرچ کرݨ توں انکار کر ݙتا ہئی جیندے پاروں اِیں دی حالت ول خراب تھی ڳئی ہے۔ عمارت دی بیرونی کندھاں وچ دراڑاں آ ڳئیاں ہِن تے بارش دی وجہ توں کاٹھیاں دا رنگ وی خراب تھی ڳیا ہے۔ اُتلی منزلاں وݙی تیزی نال ڈھہہ ڳیاں۔

 ٻیا ݙیکھو 

 شیش محل 
 تاج محل