ڳالھیں مُلاّں نصیر الدین دیاں

جیویں جو اساݙے وسیب اِچ گانمݨ سچار ‘ مُلاں دو پیازہ‘بیربل تے شیخ چلی ہوریں دیاں مُرکڑیاں ‘ کِھلواݨیاں ڳالھیں تے مشکولے مشہور ہِن ‘ اینویں تُرکی تے اوندے نال لڳدے ملُکیں وچ ’’مُلاّں نصیر الدین‘‘ دے لطیفے ‘ مسخری تے کِھل ٹوک دیاں ڳالھیں وݙیاںمشہور اِن ‘ شیخ چلی تاں شودا بَوں دا بَوں ہا‘ ڳالھا بھولا تے ’’ݙن‘‘ پر مُلاں نصیر الدین وݙا تیز طرار ‘ تِکھا تے سیاݨاں بندہ ہا ۔ اوندیاں ڳالھیں ‘سِݨہپ دیاں ڳالھیں ہوندیاں ہَن ‘ اُنہیں ڳالھیں اِچ ’’کھل ٹوک‘‘ دے نال نال ’’مَت‘‘ وی ہوندی ہئی ‘ ایندی ہک وجہ شئیت ایہ وی تھی سڳدی اے جو مُلاں نصیر الدین ‘ ہک عالم دین دا پُتر ہا ‘ او وݙے وݙے عالمیں کنے پڑھیا ہا‘ کتابیں اِچ اَمدے جو اَپݨے ضِلّعے وِچ ’’منصف‘‘ وی ریہا ہا ۔ مُلاں نصیر الدین ست صدیاں پہلے تُرکی دے شہر ’’قونیا ‘‘ اِچ پیدا تھیا ہا ۔ اُتھوں دے لوک ہُݨ وی ہر سال اوندی یاد منیندن۔

مُلاں نصیر الدین دیاں ڳالیں ‘ مشکولے تے لطیفے اَڄ وی مَن بھانوݨے ہِن ۔ مُلاں نصیر الدین کَنّے اوندا ہک ہمسایہ آیا تے اونکوں آکھیُس جو او اَپݨا گݙا ہک ݙینہہ کیتے ہونکوں ݙیوے ‘ مُلاں دی مرضی کائناں ہئی جواونکوں گݙا ݙیوے ‘ اونکوں وَلدی ݙتِس جو اَڄ ہک ݙوجھا ہمسایہ اُوندے آوݨ کنوں پہلے گݙا گھن ڳے ‘ مُلاں دے مُونہہ اِچ اَڄݨ ایہا ڳالھ کائناں مُکی ہئی تے تھان تے ٻدھا ہویا گݙا ہینگݨ پئے ڳیا ۔ ہمسائے کوں ݙاڈھا ݙکھ لڳا ۔ اوں مُلاّں کوں آکھیا ‘ مُلاں تیکوں لحاظ کائنی ؟ ہِیں عمرہ اِچ وی ’’کوڑ‘‘ مریندیں؟ تیݙا اَپݨا گݙا تیݙے ’’کُوڑ‘‘ دا اعلان پیا کریندے‘ مُلاّں نہ کچا پیا‘ نہ وَیڑا تھیا ‘ اونکوں ٹھڈے ہاں تے ترسلے نال وَلدی ݙتُس ‘ مَیں اینجھے بندے نال کیا سِر کھپاواں ‘ جیرھا بندے دی ڳالھ نی منیندا‘ گݙا دے ہینگݨ تے اعتبار کیتی کھڑے۔

ہک بندے مُلاّ ں نصیر الدین کنوں پُچھیا ‘ ہاں سئیں مولوی صاحب !جݙاں نواں چندر نِکلدے ‘ قدرت پُراݨے چندر دا کیا کریندی اے؟ مُلاں وَلدی ݙتی ۔ قدرت پُراݨے چندر دا قیمہ اِی بݨا تے اَسمان تے کھنڈا ݙیندی ہے‘ اَسمان تے جیرھے تارے نظردے ہِن او ہے پُراݨے چندر دا قیمہ اِی ہِن ‘ ٻیا کیا ہن؟

تھاݨیدار ݙاڈھا چِڑاک ‘ پتِیک ‘ مندیل ہا ہر کوئی اوندی زبان اَتے ڳالھیں مندیں کنوں کک تے اَوازار ہا‘ اونکوں شامت چاتی مُلاں نصیر الدین کوں فرمائش پا ٻیٹھا ‘ مولوی صاحب گنڈھی آلے تے سیاݨے بندے ہیوے ‘ میکوں ہک ݙاڈھا بھاڳا ‘ نسلی ‘ کُتا ڳلوا ݙیو ‘ مُلاں آہیں کر تے ڳیا پیا ‘ ڈھیر ݙینھ گزر ڳے ‘ تھاݨیدار ݙوں چار واری مُلاں کوں وَل وَ ل اَلوایا ۔ ہک ݙینھ وݙا کٹھ ہا ‘ تھاݨے دار موڑے تے ٻیٹھا ڳالھیں مندے پیا کڈھیندا ہا ‘ مُلاں ہک چھوٹا جیہا ’’بھݙورا‘‘ چا تے کٹھ اِچ ونڄ پُناں’’بھݙورا‘‘ تھاݨے دار دے قدمیں اِچ رکھیُس ‘ بھیݙا لیلا ݙیکھ تے تھاݨے دار کوں کاوڑ چڑھ ڳی ‘ مُلاں ݙے کوڑیج تے ݙٹھس تے آکھیُس مُلاں تیݙا چیتا جاہ تے ہے؟ مَیں تیکوں ’’بھاڳا ‘ کُتا آکھیا ہَم ‘ توں ایہ ’’بھݙورا‘‘چا تے آ کھڑیں ؟ مُلاں نصیر الدین کِھل پیا تے وَلدی ݙتُس ۔ سئیں میݙا ! کوڑیندے کیوں پیو؟ ایہو بھݙورا6مہینے تیݙے نال راہسے تاں بھاڳے کُتے کنوں وی زیادہ بھونکݨ سِکھ ویسے ‘ تے ہر کہیں کوں چبھ تھیسے۔

ہک امیر بندے وی مُلاں نصیر الدین کوں فرمائش پاتی جو اواونکوں شکار کھیݙݨ کیتے ‘ پتلا ‘ چھنگ ‘ تازی کُتا ‘ ڳلوا ݙیوے ۔ مُلاں کوں علم ہا جواوہو امیر آدمی وݙا ’’شوم‘‘ تے’’ کنجوس‘‘ ہے ‘ اوندے گھر دے ’’نوکریں‘‘ تے ٻالیں تے ٻانہیں کوں وی ’’ٹُکر مانی‘‘ پوری نی مِلدی ۔ مُلاں نصیر الدین ہک پلیا پلایا ‘ ٹھلا موٹا ‘ بُلٹیئر کُتا گھن تے ڳیا ۔ امیر آدمی دے پیش کیتُس امیر آدمی حیران تھی ڳیا تے پُچھیُس ایہ کیہو جیہا کُتا گھن آئے ہیوے میں تُسیکوں ‘ پتلے سُکے تازی کُتے دی فرمائش کیتی ہَم ۔ مُلاں نصیر الدین وَلدی ݙتی ۔ واہ سئیں واہ ایہ کوئی ڳالھ اے ‘ ہک مہینہ تُسیݙے گھر رَہسے ‘ آپے سُک سُک تے ’’تازی‘‘ بݨ ویسے۔

جمعرات12؍ جولائی 1990ء

 حوالہ 
ٻٹ کڑاک، مصنف: انیس دین پوری۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان