سمادھ بدھلا سنت

ایہ شہر ملتان کنوں سجھ ابھار آلے پاسے پندرہ میل دے پندھ تے آباد ہے ۔ سمادھ دے گرد چاردیواری پکیہے تے تالاب پکا وی بݨایا ہویا ہے ۔ ٻئے مکانات وی مسافراں دے رہݨ کیتے موجود ہن۔ دیوان ساوݨ مل تقریباً پچھتر ہزار روپے دی لاڳت نال پختہ تالاب تے کجھ مکانات بݨوائے ۔ ہک مہنت تے داسی اِتھاں دا گدی نشین ہے ۔ سال اچ ہک وݙا میلہ لڳدا ہے جیندے وچ ویہہ ، پنجوی ہزار آدمی کٹھے تھی ویندے ہن ۔ ہندو مسلمان ضلع ہذا و دیگر اضلاع ملحق دے ایں میلہ وچ آویندے ہن ۔ اسباب چوبی ہر قسم دا پاک پتن ، چنیوٹ تے بہاول پور وغیرہ توں اِتھاں آ تے وِکدا ہے ۔ ترائے چاہ دی ملکیت ایں سمادھ دی ہے تے ݙو چاہ سرکار توں تادوام معاف ہن۔ بدھلہ سنت دا اصل ناں بدھو ہا جہڑا علاقہ مخدوم پور دا رہݨ والا ہا تے وزن کشی دا کم کریندا ہا ۔ خود فقیر تے فقیر دوست آدمی ہا اکثر فقیر لوک ایندے کول آ تے رہندے ہَن تے ایہ انہاں دی خدمت ،تواضع کریندا ہا ۔ ہک ݙینہ اَناج وزن کرتے شمار کریندا ہا جݙاں انویویںدفعہ آیا تاں حسب دستور وزن کشاں اُوں آکھیا ’’اُنوی آ‘‘ یعنی اُنوی تھئے ۔ ہک فقیر ٻولیا ’’اِن وی آ‘‘ یعنی ’’ایں پاسے وی آ‘‘ ایندا مطلب ایہ ہا جوکجھ خدا دا وی دھیان کر۔ ایہ سُݨدے اِی بدھلہ دے دل تے چوٹ لڳی تے او اپݨا کم چھوڑ تے جنگل آلے پاسے بھڄیا ۔ زمینداراں پکڑنݨ دی کوشش کیتی تاں اوں اپݨے اعضاء انج انج کرتے ݙکھائے جیندے توں او ݙر ڳئے تے ایندے تعاقب توں ہٹ ڳئے ۔جہڑی جاہ اَڄ ہُݨ سمادھ ہے ۔ اِتھاں آ تے ریہے تے ہک کھوہ کھٹوایا تے گیان دھیان وچ مصروف تھیا ۔اِتھاں آس پاس دے لوکاں دق کرݨا شروع کیتا ۔ بدھلہ بد دُعاکیتی تے موضع نور پور سالم بے چراغ تھی ڳیا ۔ سارے لوک معتقد تھی ڳئے تے ایندی عزت کرݨ لڳے ہک ݙینہ ٻیٹھے ٻیٹھے اُوں ڄال دے وَݨ دے تلے غائب تھی ڳیا۔ تݙاں توں بدھلہ سنت مشہور ہے تے ایندی سمادھ ایں جاہ بݨائی ڳئی ۔ ایں جاہ تے ہندو مسلمان گوشت دا استعمال نئیں کریندے ۔ ݙسایا ویندا ہے جو ہک دفعہ کجھ معماراں اِتھاں بھیݙ کوہہ تے کھادی ، سب دے سب بیمار تھی ڳئے ۔ میلہ دے موقع تے اِتھاں گݙیں دی خریدوفروخت تھیندی ہے تے چنگی بھلی منڈی لڳ ویندی ہے۔

 حوالہ 
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء