ابو بکر اسماعیلی

ابوبکر احمد بن ابراہیم بن اسماعیل بن عباس جرجانی اسماعیلی ہک مشہور عالم دین ہن۔ اوہ 272 ہجری اچ ڄمیے ہن تے 370 ہجری اچ فوت تھی ڳئے۔ انہاں کوں ابو بکر اسماعیلی وی آکھیا ویندے۔ اوہ اپݨے ویلے دے امام، فقیہ، شافعی شیخ تے حدیث نبوی دے راوی ہن۔

 تعلیم: 
انہاں نے اپݨی ابتدائی تعلیم اپݨے استاداں کولوں حاصل کیتی۔ ول انہاں نے خراسان، حجاز تے عراق دے وݙے عالماں کولوں علم حاصل کیتا۔

 استاد: 
انہاں دے استاداں وچ ابراہیم بن زہیر الحلوانی، حمزہ بن محمد کاتب، یوسف بن یعقوب القاضی، احمد بن محمد بن مسروق، محمد بن یحییٰ مروزی، حسن بن علویہ القطان، جعفر بن محمد الفریابی، محمد بن عبد اللہ مطین، محمد بن عثمان بن ابی شیبہ، ابراہیم بن شریک، جعفر بن محمد بن لیث بصری، محمد بن حیان بن ازہر، محمد بن عثمان بن ابی سوید، عمران بن موسیٰ سختیانی، محمد بن اسماعیل بن سماعہ، فضل بن حباب جمحی، بہلول بن اسحاق، مبلغ عنبار، عبد اللہ بن ناجیہ، حسن بن سفیان، ابو یعلی موصلی، ابن خزیمہ، السراج، البغوی تے ٻئے شامل ہن۔

 شاگرد: 
انہاں دے شاگرداں وچ الحاکم، ابو بکر برقانی، حمزہ سہمی، ابو حازم عبدوی، حسین بن محمد باشانی، ابو سعید نقاش، ابو حسن محمد بن علی طبری، حافظ ابوبکر محمد بن ادریس جرجرائی، عبد الصمد بن منیر عدل تے ابو عمرو عبد الرحمٰن بن محمد فارسی جاہیں وݙے عالم شامل ہن۔

 جرح تے تعدیل: 
حمزہ بن یوسف آھدے ہن کہ میں دارقطنی کوں ایہ آھدے ہوئے سݨیا کہ میں ابوبکر اسماعیلی کول ونجݨ دا ہک توں ودھ واری ارادہ کیتا لیکن میں کامیاب نہ تھی سڳیا۔

ذہبی آھدے ہن کہ اوہ انہاں کول انہاں دے علم دی وجہ توں ویندے ہن، نہ کہ ابو حسن دی نسبت انہاں دی برتری دی وجہ توں۔

حمزہ بن یوسف ھدے ہن کہ میں نے بصرہ دے حافظ حسن بن علی کوں ایہ آھدے ہوئے سݨیا کہ شیخ ابوبکر دا ایہ فرض ہا کہ اوہ اپݨے کیتے ہک سنت مرتب کرݨ تے ایندا انتخاب کرݨ تے محنت کرݨ، کیوں جو اوہ ایہ کرݨ تے قادر ہن۔

حاکم نے آکھیا کہ اسماعیلی اپݨے زمانے وچ علماء تے فقہاء دے شیخ ہن تے امامت، شجاعت تے سخاوت وچ انہاں وچ سب توں ممتاز ہن۔

حمزہ بن یوسف نے آکھیا کہ مصر وچ وزیر ابو فضل جعفر بن فضل بن فرات نے میݙے کولوں اسمٰعیلی، انہاں دی سوانح تے انہاں دیاں تصانیف دے بارے وچ پُچھیا۔

الاسماعیلی نے اپݨی لغت وچ آکھیا ہے کہ میں سنہ ݙو سو تراسی ہجری وچ احادیث لکھݨیاں شروع کیتیاں ہن تے اوں ویلے میݙی عمر چھ سال ہئی۔

قاضی ابو طیب طبری نے آکھیا کہ میں جرجان وچ ایں ارادے نال داخل تھیا ہا کہ ابوبکر الاسماعیلی کوں زندہ ہی ݙیکھاں، لیکن اوہ میݙی ملاقات توں پہلے ہی فوت تھی ڳئے۔

 تصانیف: 
اسماعیلی نے ٻہوں ساریاں کتاباں لکھیاں جیہڑیاں فقہ تے حدیث وچ انہاں دی امامت دی تصدیق کریندیاں ہن۔ انہاں وچوں کجھ ایہ ہن:

مسند عمر (ݙو جلداں وچ)

صحیح توں چار جلداں وچ ماخوذ، جیہڑا صحیح الاسماعیلی دے ناں نال ڄاݨیا ویندا ہے۔

ائمہ اہل حدیث دا عقیدہ

ابو بکر الاسماعیلی دے شیخاں دے ناواں دی ہک لغت، جیہڑا اسماعیلی لغت دے ناں نال ڄاݨیا ویندا ہے، ݙو جلداں وچ تقریباً ترائے سو شیخاں تے مشتمل ہے۔

 وفات: 
انہاں دی وفات جمعہ یکم رجب 371 ہجری مطابق 30 دسمبر 981 عیسوی کوں تھئی۔

 حوالہ