ملتان وچ تعزیہ داری

دیوان ساوݨ مَل دے عہد توں پہلے ملتان اِچ تعزیہ داری تے عزاداری نہ ہوندی ہئی۔ سید لعل شاہ ریاست خیر پور میرس اِچ رہائش رکھیندے ہَن انہاں ایں ریاست اِچ متعددامام باڑے تعمیر کرائے ہن ایندے بعد سید لعل شاہ نقل مکانی کرکے ملتان آ تے آباد تھی ڳئے ۔ 

ایہ دیوان ساوݨ مل دا عہد ہا ملتان اِچ انہاں لوہاری گیٹ دے ٻاہرآستانہ تعمیر کیتا تے عشرہ محرم اِچ مجالس عزاء منعقد کرائیاں جݙاݨ انہاں کوں ایندے اِچ حوصلہ افزائی تھئی تاں انہاں 10محرم کوں ملتان توں ہک تعزیہ کٹھیا ایں طرح ملتان وچوں تعزیہ داری دا آغاز تھیا تے وَل ہولے ہولے شہر دے اکثر محلیں اِچ امام باڑے بݨ ڳئے تے شاہ محمد یوسف گردیز دا آستانہ عزاداری دا مرکز بݨ ڳیا تے وَل امام بارگاہاں دی تعمیر تے تعزیہ داری دا سلسلہ ودھدا ڳیا تے ملتان تعزیہ داری اِچ برصغیر اِچ سبقت گھن ڳیا ۔ سید لعل شاہ دی زندگی اِچ ملتان اِچ بیشتر محلیں اِچ امام باڑے بݨ ڳئے ہن ۔ سید لعل شاہ 1305ھ اِچ ایں دار فانی توں رحلت فرما ڳئے۔

ملتان اِچ جݙݨ تعزیے نکلݨ شروع تھئے تاں مختلف خانداناں تے علاقہ والیاں اپݨے اپݨے تعزیے بݨا تے کڈھݨ شروع کر ݙتے ۔ تعزیہ کڈھݨ والیاں اِچ اہل سنت جماعت والے زیادہ ہِن ۔ تعزیہ داری تے عزاداری دا ہندواں دا وݙا اثر پوندا ،خصوصاً سنگھریاں دے خونی ماتم توں ٻہوں ݙردے ہن ۔ عزادار ماتمی وی اپݨے زبردست جوش و جذبے دا مظاہرہ کریندے ہن ۔ یکم محرم توں نویں محرم تک علم تے ذوالجناح دے جلوس نکلدے تے مجالس عزاء منعقد تھیندیاں ۔ 10ویں محرم تعزیے نکلدے پہلے نمبر تے استاد والا تے ݙوجھے نمبر تے شاگرد والا تعزیہ نکلدا ۔ باقی انہاں دے پچھوں نکلدے ۔ ایہ سلسلہ اَڄ وی اونویں چلدا آندے ۔ اُستاد والا تعزیہ اندرون پاک گیٹ توں تے شاگرد والاتعزیہ خونی برج توں نکلدا ہے ۔ ایہ ݙوہیں تعزیے ملتان دے مشہور تعزیے ہن ۔ برصغیر اِچ انہاں دی شہرت ہئی اے تعزیے پاک گیٹ تے حرم گیٹ توں تھیندے ہوئے شاہ رسال نزد مال گودام سٹی ریلوے سٹیشن تے ویندے تے کجھ تعزیے مزار شہیدی لال دے کول ویندے تے شام توں پہلے پہلے اے سبھے تعزیے دوبارہ واپس اپݨے اپݨے آستانیاں تے گھن تے آندے ویندے تے ہُݨ وی ایہو طریقہ جاری ہے۔

کجھ تعزیے محلہ جھک توں نکلدے ہن تے اے شاہ شمس سبزواری دے مزار تے ویندے ہن تے شام کوں ولدا جِھک اِچ اپݨے آستانیاں تے گھن آندے ویندن۔ اَڄ وی اے سلسلہ جاری ہے ۔ رات کوں اِتھاں شام غریباں منعقد تھیندی ہے ایں رات مزار شاہ یوسف گردیز تے وی شام غریباں منعقد تھیندی ہے۔

 حوالہ 
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء