طوطا

مُقدمہ
طوطا ہِک عام ناں ہِے، جیہڑا سِٹیسیفارمز (Psittaciformes) دے  نال تعلق رکھݨ والے تقریباً 398 قِسماں دے پَکھیاں کیتے استعمال تھیندے۔ طوطے زیادہ تر گرم اَتے نیم گرم علاقیاں وِچ مِلدے ہِن۔ کُجھ طوطیاں دِی خاصیت اے ہِے جو اِیہ ٻولیاں وِچ الفاظ دی نقل کر سڳدن۔ اِیہ عام طور تے رنگ برنگے ہوندے ہِن اَتے اِنہاں دی چُنج مُڑی ہوئی ہوندی ہِے۔

قِسمات
طوطیاں کوں ترئے وݙے ٹبراں وِچ ونڈیا ویندے :

1.  **سِٹاسِڈی** (Psittacidae): اِیں ٹَبر وِچ زیادہ تر طوطے شامل ہِن۔
2.  **کَکَیٹُئیڈی** (Cacatuidae): اِیں ٹَبر وِچ کاکاٹو شامل ہِن۔
3.  **اسٹرِگیوپیڈی** (Strigopidae): اِیں ٹَبر وِچ نیوزی لینڈ دے طوطے شامل ہِن۔

ظاہری شکل
طوطے عام طور تے چھوٹے توں وݙے، مضبوط جسم آلے پَکھی ہوندے ہِن۔ اِنہاں دیاں چُنجاں مُڑیاں ہوئیاں، مضبوط پیر، اَتے رنگین پَر ہوندے ہِن۔ اِنہاں دی لمبائی 9 سینٹی میٹر توں گھِن کے 100 سینٹی میٹر تئیں تھی سڳدی ہِے۔

عادات اَتے طرزِ زندگی
طوطے عام طور تے گروپاں وِچ راہندے ہِن۔ اِیہ دِن دے ویلے زیادہ سرگرم ہوندے ہِن۔ طوطے اپݨے آپ کوں ٻچاوݨ کیتے مختلف ترکیباں استعمال کریندے ہِن۔ اِیہ عام طور تے وݨاں وِچ آلݨے بݨیندے ہِن اَتے پھل، بِڄ، اَتے کیڑے کھاندے ہِن۔

ٻولݨ دی صلاحیت
کُجھ طوطیاں دی خاصیت اے ہِے جو اِیہ انساناں وانگوں ٻول سڳدے ہِن۔ اِیہ صلاحیت اُنہاں کوں ٻیاں آوازاں کوں سِکھݨ اَتے دُہراوݨ وِچ مدد کریندی ہِے۔ اِیہ انساناں دیاں ڳالہیں دی نقل وی کر سڳدے ہِن۔

خوراک
طوطے عام طور تے پودیاں تے گزارا کریندے ہِن، پَر کُجھ قِسماں کیڑے مکوڑے وی کھاندیاں ہِن۔ اِیہ پھل، بِڄ، نٹ، اَتے پھُل کھاندے ہِن۔ کُجھ طوطے مٹی وی کھاندے ہِن، جیندے نال اُنہاں کوں معدنیات مِلدیاں ہِن۔

نسل کشی
طوطے عام طور تے جوڑیاں وِچ نسل کشی کریندے ہِن۔ مادہ طوطی انڈے ݙیندی ہِے۔ نر اَتے مادہ رَل تے انڈیاں دی حفاظت کریندے ہِن۔ انڈیاں توں بچے نِکلݨ توں بعد کئی ہفتیاں تئیں والدین اُنھاں دی دیکھ بھال کریندے ہِن۔

جِیوݨ دی مُدّت
طوطیاں دِی جِیوݨ دی مُدّت مختلف ہوندی ہِے۔ کُجھ قِسماں 10 سال تئیں زندہ راہندیاں ہِن، جݙاں کہ کُجھ 80 سال تئیں وی زندہ رَہ سڳدیاں ہِن۔

بَچاؤ دی حالت
طوطیاں دیاں کئی قِسماں ہُݨ خطرے وِچ ہِن۔ اُنہاں دِی آبادی جنگلات دی کٹائی، غیر قانونی تجارت، اَتے آب و ہوا وِچ تبدیلیاں دی وجہ توں گھٹدی پئی ہِے۔ اِیں سانگے اِنہاں کوں بچاوݨ کیتے اقدامات کرݨ دی لوڑ ہِے۔

مقبولیت
طوطے دُنیا بھر وِچ پالتو پَکھیاں دے طور تے ٻہوں مقبول ہِن۔ لوگ اُنھاں کوں اُنھاں دے رنگ، ٻولݨ دِی صلاحیت، اَتے سماجی رویے دی وجہ توں پسند کریندے ہِن۔ پر اِیہ وی ضروری ہِے جو پالتو طوطیاں دا خیال چنڳے طریقے نال رکھیا ونڄے۔

ثقافتی اہمیت
طوطیاں کوں کئی ثقافتاں وِچ خوش قسمتی اَتے دانائی دی علامت سمجھیا ویندے۔ طوطے فنونِ لطیفہ اَتے ادب وِچ وی عام طور تے نظر آندے ہِن۔

نتیجہ
طوطے دُنیا دے ٻہوں دلچسپ پَکھیاں وِچوں ہِک ہِن۔ اِنہاں دِی تنوع، عادات، اَتے ماحولياتی اہمیت اُنھاں کوں حیاتیاتی مطالعہ کیتے ہِک اہم موضوع بݨیندی ہِے۔ اِیندے نال نال، اُنہاں دی بقا کیتے وی کم کرݨ دی لوڑ ہِے۔