ݙوہڑہ۔ ݙوہڑے

سرائیکی شاعری دی اے سب توں وݙی صنف ہے ۔ سرائیکی وسیب وچ ہزاراں ݙوہڑے ڳائے ویندے ہن۔ انھاں وچ بے شمارݙوہڑے ایجھے ہن جنھاں دے تخلیق کاراں دا کوئی علم کینی۔ مدتاں توں اے ݙوہڑے لوک ادب دا سنگار بݨئے آندن۔ اے ݙوہڑے اکثر چار مصرعے ۔ پنج مصرعے ‘ چھی مصرعے دے ہوندن:

م مُساڳ دا بھاڳ ݙیکھو ودا شہر دیہات پُچِھیندے ‘ آن ݙکِیندے ‘ انت گِھنیدے

دل دا بھیت ذرا نیں ݙیندا ‘ ہتھوں پیا اَکڑِیندے ‘ حکم مِنیندے ‘ روز چِہیندے

جیں منہ کیتے دنیا سِکے ہوں منہ دی رَس پِیندے ‘ پِیندے جِیندے تاں خوش تِھیندے

سوہݨیاں نال لڳے کھڑا سوہݨاں ݙنداں تے رڳڑِیندے ‘ پیا چتھڑِیندے ہوٹھ رنگیندے

عاشق ݙیکھ تے دلچسپاؔ رونون نیر اَکھیں دے ‘ ٻس نیں ِتھیندے ‘ لکھ سمجھیندے(76)

لوک ادب دیاں پاڑاں دھرتی دے سینے وچ  ٻڈیاں ہویاں ہوندن۔ جتھ جتھ زبان دے ٻولݨ والے لوک وسدے ہوسن اُتھاں اُوں زبان دا لوک ورثہ وی موجود ہوسے۔ صوبہ سندھ وچ چونکہ آبادی دی ہک چوکھی اکثریت سرائیکی ٻولݨ والی ہے ۔ ہِیں کیتے سندھ وچ بعض لوک گیتاں دیاں ایجھاں اصناف رائج ہن جیڑھیاں اوں طرحاں پنجاب دے سرائیکی علاقے وچ مروج کینی۔ جیویں سرائیکی مورݨ تے سندھی مورݨ وچ کافی فرق ہے ۔ ہُݨ اساںمختصراً اُنھاں لوک اصناف دا تذکرہ کریسوںجیڑھیاں سندھ وچ موجود ہن ۔ ایںکیتے ڈاکٹر عبدالجبار جونیجو دے اساںتھورایت ہَیںجنھاں دی لوک گیتاں اُتے تحقیق اساݙی ٻہوں مدد کیتی ہے ۔ سندھ دے سرائیکی لوک گیتاں دے موضوعات وی سانجھے ہن۔ انھاں وچ مذہبی اعتقاد اتے ہجر و فراق ‘ عشق و محبت ‘ شادی بیاہ تے خوشیاں شادمانیاں دے موضوع ملدن۔

 حوالہ 
کتاب: سرائیکی شاعری دا اِرتقاء، مصنف: ڈاکٹر نصراللہ خان ناصر، چھاپہ خانہ : جھوک پبلشرز ملتان