پیری کیوری

پیری کیوری (نوبل انعام یافتہ طبیعیات دان)
پیری کیوری (15 مئی 1859 – 19 اپریل 1906) ہک فرانسیسی کیمیا دان، طبیعیات دان تے کرسٹل گرافی، میگنیٹزم، پائیزو الیکٹرسٹی تے ریڈیو ایکٹیویٹی دے میدان وچ ہک اڳواݨ ہن۔ انہاں 1903 وچ فزکس دا نوبل انعام اپݨی زنانی میری کیوری تے ہنری بیکرل دے نال "پروفیسر ہنری بیکرل دے ذریعے دریافت کیتے ڳئے تابکاری دے مظاہرے تے انہاں دے مشترکہ تحقیقات دے ذریعے فراہم کیتیاں ڳئیاں غیر معمولی خدمات دے اعتراف وچ" حاصل کیتا۔ انہاں دی جیت دے نال کیوری پہلے شادی شدہ جوڑے بݨ ڳئے جنہاں نوبل انعام جتیا تے کیوری خاندان دے پنج نوبل انعامات دی وراثت دا آغاز کیتا۔

شروعاتی زندگی 
پیرس وچ 15 مئی 1859 کوں پیدا تھئے، پیری کیوری یوجین کیوری (1827–1910) دے پتر ہن، جو الفراس دے فرانسیسی ہیوگینوٹ پروٹسٹنٹ نسل دے ڈاکٹر ہن، تے صوفی کلیر کیوری (نی ڈیپوئلی؛ 1832–1897)۔ انہاں کوں انہاں دے والد تعلیم ݙتی تے انہاں کم عمری وچ ہی ریاضی تے جیومیٹری وچ گہری دلچسپی ݙکھائی۔ 16 سال دی عمر وچ، انہاں ریاضی وچ اپݨی بیچلر آف سائنس دی ڈگری حاصل کیتی۔ 18 سال دی عمر تک، انہاں سوربون دی فیکلٹی آف سائنسز توں فزیکل سائنسز وچ اپݨی لائسنس ڈگری حاصل کیتی، جیڑھی یونیورسٹی آف پیرس دے ناں نال وی ڄاتی ویندی ہے۔ انہاں فوری طور تے ڈاکٹریٹ نہ کیتا کیونجو انہاں دے کول پیسے دی کمی ہئی۔ بجائے ایندے، انہاں لیبارٹری انسٹرکٹر دے طور تے کم کیتا۔ جݙاں پیری کیوری اپݨی بیچلر آف سائنس دی ڈگری دی تیاری کریندے پئے ہن، انہاں فیکلٹی آف سائنس وچ ژاں-گسٹاو بوربوز دی لیبارٹری وچ کم کیتا۔ 1895 وچ، انہاں یونیورسٹی آف پیرس توں اپݨی ڈاکٹریٹ حاصل کیتی۔ انہاں دی ڈاکٹریٹ دے لئی جمع کرائے ڳئے مواد وچ انہاں دی میگنیٹزم تے تحقیق شامل ہئی۔ ڈاکٹریٹ حاصل کرݨ دے بعد، او فزکس دے پروفیسر بݨ ڳئے تے 1900 وچ، او فیکلٹی آف سائنسز وچ پروفیسر بݨ ڳئے۔

1880 وچ، پیری تے انہاں دے وݙے بھرا پال-جیکس (1856–1941) ݙکھایا جو جݙاں کرسٹلز کوں دٻایا ویندا ہے تاں برقی صلاحیت پیدا تھیندی ہے، یعنی پائیزو الیکٹرسٹی۔ ایں کم کوں آسان بݨاوݨ کیتے انہاں پائیزو الیکٹرک کوارٹز الیکٹرومیٹر ایجاد کیتا۔ اڳلے سال انہاں الٹا اثر ݙکھایا: جو کرسٹلز کوں برقی میدان وچ رکھݨ نال انہاں کوں تبدیل کیتا ونڄ سڳدا ہے۔ تقریباً تمام ڈیجیٹل الیکٹرانک سرکٹس ہݨ ایندے تے انحصار کریندن جیڑھا کرسٹل آسکیلیٹرز دی صورت وچ ہوندے۔ میگنیٹزم تے بعد دے کم وچ پیری کیوری کیوری سکیل متعارف کرایا۔ ایں کم وچ وی نازک آلات شامل ہن – بیلنس، الیکٹرومیٹر، وغیرہ۔

پیری کیوری کوں ماریا سکلوڈوسکا نال انہاں دے دوست طبیعیات دان جوزف ویرس-کووالسکی متعارف کرایا۔ کیوری انہاں کوں اپݨی لیبارٹری وچ اپݨے طالب علم دے طور تے شامل کیتا۔ انہاں دی ایں سانگے ہمت ودھ ڳئی جݙاں انہاں کوں احساس تھیا جو او انہاں دی تحقیق کوں روکیسن کائنا۔ انہاں اوندں پہلی پیشکش کوں رد کر ݙتا، پر آخر کار 26 جولائی 1895 کوں انہاں نال شادی کرݨ تے راضی تھی ڳئے۔

"ایہ ہک خوبصورت چیز ہوسی، ایہ ہک ایجھی چیز ہے جیندی میں امید نہیں کر سڳدا اگر اساں اپݨی زندگی ہک ݙوجھے دے نیڑے گزار سڳوں، اپݨے خواباں نال مسحور تھی کے: تہاݙا وطن پرست خواب، اساݙا انسان دوست خواب، تے اساݙا سائنسی خواب۔"

تحقیق
اپݨی مشہور ڈاکٹریٹ تحقیق توں پہلے انہاں میگنیٹک کوائف کوں ماپݨ کیتے ہک انتہائی حساس ٹارشن بیلنس ڈیزائن تے مکمل کیتا۔ اس آلات دے مختلف ورژنز کوں مستقبل دے محققین اس میدان وچ عام طور تے استعمال کیتا۔ پیری کیوری اپݨی ڈاکٹریٹ تھیسس کیتے فیرومیگنیٹزم، پیرامیگنیٹزم، تے ڈایامیگنیٹزم دا مطالعہ کیتا، تے پیرامیگنیٹزم تے درجہ حرارت دے اثر کوں دریافت کیتا جیڑھا ہݨ کیوری دے قانون دے ناں نال ڄاتا ویندا ہے۔ کیوری دے قانون وچ مواد دا مستقل کیوری مستقل سݙویندا ہے۔ انہاں ایہ وی دریافت کیتا جو فیرومیگنیٹک مادے ہک اہم درجہ حرارت دی تبدیلی ݙکھیندن، جیندے توں اتے ایہ مادے اپݨا فیرومیگنیٹک رویہ کھو ݙیندن۔ اینکوں ہݨ کیوری درجہ حرارت سݙیا ویندا ہے۔ کیوری درجہ حرارت کوں پلیٹ ٹیکٹونکس دا مطالعہ کرݨ، ہائپو تھرمیا دا علاج کرݨ، کیفین کوں ماپݨ، تے غیر ارضی مقناطیسی میداناں کوں سمجھݨ کیتے استعمال کیتا ویندا ہے۔ کیوری ہک پیمائشی یونٹ ہے (3.7 ضرب 1010 ڈیکے فی سیکنڈ یا 37 گیگا بیکرل) جیڑھا تابکار مواد دے نمو دی شدت کوں بیان کرݨ کیتے استعمال کیتا ویندا ہے تے اینکوں 1910 وچ ریڈیالوجی کانگریس دے ذریعے میری تے پیری کیوری دے ناں تے رکھا ڳیا۔

پیری کیوری اینکوں تشکیل ݙتا جیڑھا ہݨ کیوری ڈسمیٹری اصول دے ناں نال ڄاتا ویندا ہے: ہک جسمانی اثر اپݨے موثر سبب دی غیر موجودگی وچ عدم توازن نہیں رکھ سڳدا۔ مثال دے طور تے زیرو گریویٹی وچ ریت دا ہک بے ترتیب مرکب عدم توازن نہیں رکھدا (ایہ آئسوٹروپک ہے)۔ ہک کشش ثقل میدان متعارف کرواؤ، تے ول میدان دی سمت دی وجہ توں عدم توازن پیدا تھی ویندا ہے۔ ول ریت 'خود کوں ترتیب' ݙے سڳدی ہے جیندے وچ کثافت گہرائی دے نال نال ودھدی ہے۔ پر ایں نویں ترتیب وچ ریت دے دا دی سمت والی ترتیب، دراصل کشش ثقل دے میدان دے عدم توازن کوں ظاہر کریندی ہے جیڑھا اس علیحدگی دا سبب بݨدا ہے۔

کیوری اپݨی زنانی دے نال پولونیم تے ریڈیم کوں الگ کرݨ وچ کم کیتا۔ او پہلے ہن جنہاں "ریڈیو ایکٹیویٹی" دی اصطلاح استعمال کیتی، تے ایندے مطالعے وچ پیشرو ہن۔ انہاں دے کم، بشمول میری کیوری دی مشہور ڈاکٹریٹ تحقیق، پیری تے انہاں دے بھرا جیکس کیوری دے ذریعے بݨائے ڳئے ہک حساس پائیزو الیکٹرک الیکٹرومیٹر دا استعمال کیتا۔ پیری کیوری دی 26 دسمبر 1898 دی اشاعت انہاں دی زنانی تے ایم جی بیمونٹ دے نال، ریڈیم تے پولونیم دی دریافت کیتے، 2015 وچ امریکن کیمیکل سوسائٹی دے ڈویژن آف ہسٹری آف کیمسٹری دی طرفوں کیمیکل بریک تھرو ایوارڈ نال نوازیا ڳیا۔ 1903 وچ کیوریز دے کم کوں خراج تحسین پیش کرݨ کیتے، رائل سوسائٹی آف لندن پیری کوں انہاں دی تحقیق پیش کرݨ کیتے مدعو کیتا۔ میری کیوری کوں لیکچر ݙیوݨ دی اجازت نہ ہئی، ایں سانگے لارڈ کیلون انہاں دے نال ٻیٹھے ہن جݙاں پیری انہاں دی تحقیق تے ڳالھ کریندا پیا ہئی۔ ایندے بعد لارڈ کیلون پیری کیتے ہک ݙوپہریں دا کھاݨا منعقد کیتا۔ لندن وچ پیری تے میری کوں رائل سوسائٹی آف لندن دا ڈیوی میڈل ݙتا ڳیا۔ اوں سال پیری تے میری کیوری تے ہنری بیکرل کوں تابکاری دی تحقیق کیتے فزکس وچ نوبل انعام ݙتا ڳیا۔

کیوری تے انہاں دے ہک طالب علم البرٹ لیبورڈ، نیوکلیائی توانائی دی پہلی دریافت کیتی، ریڈیم ذرات توں مسلسل حرارت دے اخراج کوں شناخت کر تے۔ کیوری تابکار مادے دے تابکاری اخراج دا وی مطالعہ کیتا، تے مقناطیسی میدان دے استعمال نال ݙکھایا جو کجھ اخراج مثبت چارج تھئے ہن، کجھ منفی تے کجھ غیر جانبدار ہن۔ ایہ الفا، بیٹا تے گیما تابکاری دے مطابق ہن۔

روحانیت 
انویہويں صدی دے آخر وچ پیری کیوری عام میگنیٹزم دے رازاں دی تحقیق کریندے پئے ہن جݙاں انہاں کوں یورپی سائنسداناں دے روحانی تجربات دا پتہ لڳا، جیویں جو چارلس ریکٹ تے کیلی فلیمرین۔ پیری کیوری ابتدائی طور تے سوچیا جو غیر معمولی مظاہرے دی منظم تحقیق میگنیٹزم دے کجھ غیر حل شدہ سوالات دے جوابات ݙے سڳدی ہے۔ انہاں میری کوں، جیڑھی اوں ویلھے انہاں دی منگیتر ہئی، لکھا: "میکوں تسلیم کرݨا پوسی جو ایہ روحانی مظاہر میکوں شدت نال متاثر کریندن۔ میݙا خیال ہے جو ایہ سوالات فزکس نال تعلق رکھیندن۔" پیری کیوری دے اوں دور دیاں نوٹ بکس ݙکھیندن جو انہاں روحانیت تے ڄافی کتاباں پڑھیاں ہن۔ انہاں یوساپیا پیلاڈینو دے جون 1905 وچ پیرس وچ سیشنز وچ صرف ناظر دے طور تے شرکت نہیں کیتی، تے انہاں دا مقصد یقیناً روحاں نال رابطہ کرݨ نہ ہئی۔ انہاں سیشنز کوں سائنسی تجربات دے طور تے ݙٹھا، مختلف پیرامیٹرز کوں مانیٹر کرݨ دی کوشش کیتی، تے ہر مشاہدے دے تفصیلی نوٹس گھدے۔ کیوری خود کوں ملحد سمجھدے ہن۔

خاندان
پیری کیوری پال کیوری (1799–1853)، ہک میڈیکل ڈاکٹر، ہک پختہ مالتھوسیئن ہیومنسٹ ہن تے اگسٹین ہوفر نال شادی کیتی، جو ژاں ہوفر دی دھی تے ژاں-ہنری ڈولفس دی پڑپوتری ہن، جو اٹھارویں صدی دی ݙوجھی آدھل تے انویہويں صدی دے پہلے حصے وچ مولہاؤس دے وݙے صنعتکار ہن۔ پیری کیوری وی بیسل دے سائنسدان تے ریاضی دان ژاں برنولی (1667–1748) دی اولاد ہن، جیویں جو پیری-گیلیس ڈی جینز، جیڑھے 1991 وچ فزکس دا نوبل انعام جیتݨ والے ہن۔

پیری تے میری کیوری دی دھی، ایرین، تے انہاں دا ڄنواترا، فریڈرک جولیو-کیوری، وی تابکاری دے مطالعے وچ شامل طبیعیات دان ہن، تے ہر ہک کوں اپݨے کم کیتے نوبل انعامات ملے۔ کیوریز دی ݙوجھی دھی، ایو، اپݨی ماں دی ہک مشہور سوانح عمری لکھی۔ او کیوری خاندان دی واحد رکن ہن جیڑھی طبیعیات دان نہ بݨی۔ اوں ہنری رچرڈسن لیبویس جونیئر نال شادی کیتی، جیڑھے 1965 وچ یونیسیف دی طرفوں نوبل امن انعام وصول کرݨ والے ہن۔ پیری تے میری کیوری دی پوتری، ہیلین لانگوین-جولیو، یونیورسٹی آف پیرس وچ نیوکلیئر فزکس دی پروفیسر ہن، تے انہاں دے پوترے، پیری جولیو ہک مشہور بائیو کیمسٹ ہن۔

موت 
پیری کیوری 19 اپریل 1906 کوں پیرس وچ ہک سڑک حادثے وچ فوت تھی ڳئے۔ بارش وچ کیو ڈی کونٹی وچ مصروف روے ڈوفین کوں پار کرݨ دے دوران انہاں دے پیر تلک ڳیا تے او ہک گھوڑا گاݙی دے تلے آ ڳئے۔ ہک پھیتا انہاں دے سر تے چڑھ ڳیا، جیندے نال انہاں دی کھوپڑی ٹرٹ ڳئی تے او ٹھک پھک فوت تھی ڳئے۔

کیوریز ݙوہاں کوں ریڈیم نال جلݨ دا تجربہ تھیا، ہک حادثاتی طور تے تے ہک رضاکارانہ طور تے، تے اپݨی تحقیق دے دوران وسیع تابکاری دا سامݨاں تھیا۔ انہاں کوں تابکاری دی بیماری تھئی تے میری کیوری 1934 وچ تابکاری دی وجہ توں تھیوݨ والی اپلاسٹک انیمیا نال فوت تھی ڳئے۔ اڄ وی انہاں دے 1890 دے ݙہاکے دے تمام کاغذات، حتیٰ کہ جو انہاں دیاں کھاݨے دی کتاباں وی تابکار ہن۔ انہاں دی لیبارٹری دیاں کتاباں خاص سیسے دے ڈٻے وچ رکھیاں ڳیاں ہن تے جنہاں کوں انہاں کوں ݙیکھݨ دی لوڑ ہے انہاں کوں حفاظتی لباس پاوݨا پوسی۔ انہاں وچوں زیادہ تر چیزاں ببلیوتھیک نیشنل ڈی فرانس وچ مل سڳدیاں ہن۔ اگر پیری کیوری حادثے وچ فوت نہ تھیندے، تاں او غالباً تابکاری دے اثرات نال فوت تھی ویندے، جیویں جو انہاں دی زنانی، انہاں دی دھی ایرین، تے انہاں دا ڄنواترا فریڈرک جولیو تھئے۔

اپریل 1995 وچ، پیری تے میری کیوری کوں انہاں دی اصل آرام گاہ، ہک خاندانی قبرستان، توں منتقل کر کے پیرس وچ دفن کیتا ڳیا۔

انعامات
فزکس وچ نوبل انعام، میری کیوری تے ہنری بیکرل دے نال (1903) 
ڈیوی میڈل، میری کیوری دے نال (1903) 
میٹیوسی میڈل، میری کیوری دے نال (1904) 
ایلیٹ کریسن میڈل (1909) میری کیوری دے ایوارڈ تقریب دے دوران بعد از مرگ ݙتا ڳیا 
امیریکن کیمیکل سوسائٹی دے ڈویژن آف ہسٹری آف کیمسٹری دی طرفوں کیمیکل بریک تھرو ایوارڈ (2015)