حلف الفضول

عرب دے زمانہ جاہلیت وچ امن و امان دے قیام کیتے کیتا ونڄݨ آلا ہک معاہدہ جیندے وچ آنحضرت صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے وی شرکت کیتی ہئی جݙاں آپ دی عمر مبارک 20 سال ہئی۔

 معاہدے دیاں شرائط 
اے معاہدہ حرب فجار دے بعد قریش تیں بنی قیس دے درمیان ذی القعدہ سنہ 590ء وچ طے پایا۔ معاہدے وچ سارے قبیلے نے مل کے عہد کیتا کہ:

اساں مظلوماں دا ساتھ ݙیسوں، چاہے او کہیں وی قبیلے دے ہون اتھوں تک کہ انہیں دا حق ادا کیتا ونڄے۔

ملک وچ ہر طرح دا امن و امان قائم کریسوں۔

مسافراں دی حفاظت کریسوں۔

غریباں دی مدد کریندے رہسوں۔

کہیں ظالم یا غاصب کوں مکہ وچ نئیں رہݨ ݙیسوں۔

 قابل فخر معاہدہ 
محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے ایں معاہدے وچ شرکت کیتی کیوں جو اے امن و امان دا معاہدہ ہئی۔ ایں واسطے آپ اینکوں ٻہوں پسند فرمیندے ہَن۔ آپ دے نزدیک ایں معاہدے دی اتنی اہمیت ہئی کہ زمانہ رسالت وچ وی ایندا ذکر کریندے ہوئے فخر محسوس کریندے کہ ایں معاہدے دے مقابلے وچ میکوں رتے رنگ دے اوٹھ وی ݙتے ویندے تاں میں نہ گھندا تیں اگر ہݨ وی شرکت کیتے سݙا ونڄے تاں میں اینکوں قبول کریساں۔ ایں توں اے ڳال واضح تھیندی ہے کہ محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم کوں امن و امان کیتنی پسند ہئی جݙاں کہ او قبائلی دور ہئی۔

وجہ تسمیہ :

ایں تاریخی معاہدے کوں حلف الفضول ایں واسطے آکھدے ہِن کہ قریش دے ایں معاہدے توں ٻہوں پہلے مکہ وچ قبیلہ جرہم دے سرداراں دے درمیان وی بالکل ایہو جیہا ہک معاہدہ تھیا ہئی تیں چونکہ قبیلہ جرہم دے او لوک جیڑھے ایں معاہدے دے محرک ہَن انہاں سب لوکاں دا ناں "فضل" ہئی یعنی:

فضل بن حارث

فضل بن وداعہ

فضل بن فضالہ

ایں واسطے ایں معاہدے دا ناں حلف الفضول رکھ ݙتا ڳیا، یعنی انہیں کجھ آدمیاں دا معاہدہ جنہاں دے ناں "فضل" ہَن۔

معاہدہ حلف الفضول عبد اللہ بن جدعان التیمی القرشی دے گھر تے تھیا ہئی جیڑھا قریش دے سردار ہَن تیں ایندا مقصد اتحاد و میل ملاپ دی فضا پیدا کرݨ ہئی۔