سرائیکی دا علم :

خیبر پختونخواہ پاکستان دا واحد صوبہ ہے جتھاں ماء ٻولی ءِ چ تعلیم دا ہک نظام اے، ماء ٻولی ءِ چ تعلیم د ا چنڳا کم اے این پی حکومت دے دور ءِ چ کیتا ڳیا، اتھاں پشتو دے نال ہندکو، سرائیکی تے ݙوجھیاں زباناں ءِ چ تعلیم ݙتی ویندی اے، کہیں وی کم ءِ چ بہتری دی گنجائش ہر ویلے ہوندی اے، پر خیبر پختونخواہ دا اقدام قابل تعریف اے۔ بلوچستان دے پچھلے وزیراعلیٰ ڈاکٹر عبدالمالک بلوچستان ءِ چ ماء ٻولی ءِ چ تعلیم دا حکم ݙتا تے بلوچستان دے زباناں بلوچی ،براہوی ، پشتو ، سندھی، فارسی ، ہزارہ وغیرہ تعلیم دی منظوری ݙتی ڳی پر سرائیکی جیرھی بلوچستان دی سب توں اہم ، قدیم تے اصل زبان کوں نظر انداز کیتا ڳے، ڈاکٹر عبدالمالک حکومت دا اے تعصب بھریا غیر منصفانہ فیصلہ وسیب دے لوکیں دیاں اکھیں کھول ݙتن جو سرائیکی دے دشمن سرائیکی نال کیویں ساڑ رکھیندن۔بلوچستان دے فیصلہ سازیں ءِ چ کجھ لحاظ ہووے تاں او شرم کرن ہا جو پنجابیں انہائیں نال کیا کیتے تے سرائیکیں کیا کیتے؟ او بلوچیں تے گولیاں چلاوݨ آلئیں دیاں خوشامت کریندن تے بلوچیں کوں ہاںنال لاوݨ آلئیں کوں گولیاں مریندن۔

اردو ، سندھی ، سرائیکی، پنجابی تے ٻی زبانیں دے رسم الخط اپݨے کائنی ، عربی فارسی توں اُدھار ڳھدے ڳن، پنجابی گور مکھی وی دیونا گری دی پیداوار اے، سرائیکی شاعر بابا فرید دی شاعری 1265ء توں سرائیکی نستعلیق ءِ چ لکھی ویندی پی اے، سندھی نسخ 1862ء ءِ چ انگریز سرپرستی ءِ چ بݨایا ڳیا۔ اردو تاں عمر ٻہوں تھولی ا ے جو اردو رسم الخط دا ارتقاء فورٹ ولیم کالج ءِ چ انگریزیں بݨایا۔اردو کوں فارسی دی جاہ گھنݨ سانگے گھڑ مچھ تے گھن آندا ڳیا تے ہندوستان ءِ چ اینکوں پروان چڑھایا ڳیا۔

اردو پاکستان دے کہیں علاقے دی زبان کائنی، اردو الاوݨ آلے تقسیم ویلے پاکستان آئے، اردو ہندوستان توں آئی، اتھاں وی اے زبان بݨاوتو زبان اے جو اردو آلے آپ اینکوں لشکری یعنی ڈھیر زبانیں دا ملغوبہ قرار ݙیندن۔ ایں ویلھے عبرانی زبان دے بعد دنیا وچ سرائیکی زبان ہے جینکوں نویں سروں ہک واری ولا پیدا کیتا ڳے۔ سٹھ دے عشرے سرائیکی ناں تے سب دا اتفاق، ستر دے عشرے سرائیکی سنڄاݨ تے سرائیکی دیس تے قبضے دے خلاف بھرپور مزاحمتی شاعری تے اسی دے عشرے سئیں اسلم رسولپوری جہے سکالریں دی سرائیکی تہذیب ثقافت تے سرائیکی زبان بارے کم دا منڈھ وسیب دے سوجھل علمی کم دیاں ایجھیاں مثالاں ہن جیندے نتیجے صدیاں بعد سرائیکی ماء ٻولی کوں ہک واری ولا نویں حیاتی ملی اے۔ سرائیکی زبان دے ودھارے سانگے نثر آلے پاسے ودھ توں ودھ دھیان ݙیوݨ دی ضرورت اے، نثر ودھ توں ودھ لکھی ونڄے تے سادہ تے آسان لوظیں ءِ چ ہووے ایندے نال پڑھݨ آلے کوں سوکھ تھیسے تے ٻیا فائدہ اے تھیسے جو ہک معیاری لہجہ سامھے آئوسے۔ تصنیف تالیف تے ٻے زبانیں توں ترجمیں دے کم کوں ودھایا ونڄے۔ سرائیکی زبان دی ترقی سانگے حکومت آلے پاسے گھٹ ݙٹھا ونڄے۔ کوئی ٻے صوبے آلے وی اے کم نہ کریسن ۔ آکھݨ دا مطلب اے ہے جو سرائیکی سانگے جو کرݨے اساں آپ کرݨے۔ سرائیکی اردو نی جو حکومت ایندی ترقی سانگے ارباں ، کھرباں خرچ کریسے یا اسیݙے پریشر بناں آپوں ڄاݨ تے اینکوں تعلیمی اداریں ءِ چ پڑھاوݨ پئے ویسے، سرکار کݙاہیں عوام دوست نی ہوندی او کوئی کم نی کریندی کم کراوݨے پمدن، تے مسئلہ مسئلہ لکھ کریندے رہو جے تئیں مسئلہ نہ بݨو مسئلہ حل نی تھیندا۔

 حوالہ 
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء