کلامِ فریدؒ دے منشور تے منظوم تراجم

کلامِ فریدؒ دا ٻئے زباناں وچ تراجم دا سلسلہ کافی عرصے توں جاری ہے ۔ 1940ء وچ رسالہ ’’العزیز‘‘ وچ اُردو زبان وچ خواجہ سئیںؒ دی کافیاں دا ترجمہ چھپݨا شروع تھیا ۔ وَل سال 1944ء وچ جݙاں دیوان فریدؒ چھاپیا ڳیا تاں ایندے مشکل لوظاں دے معانی کے نال اُردو ترجمہ وی چھاپیا ڳیا۔

اپریل 1963ء وچ کیفی جٖام پوری تے ریاض انور کلامِ فریدؒ دے عنوان نال دیوان فریدؒ اُردو ترجمے دے نال بزمِ ثقافت دی طرفوں چھاپیا جیندا بنیادی مقصد اُردو دان طبقے تک کلامِ فریدؒ دا پیغام پُچاوݨ ہا۔

1983ء وچ مولانا نور احمد فریدی ݙو جلداں وچ دیوان فریداُردو ترجمے دے نال شائع کرایا تے ایندے وچ مشکل لوظاں دے معنی وی ݙتے ڳئے ہَن ۔

جون 1987ء وچ ڈاکٹر مہر عبدالحق ’’پیامِ فرید‘‘ دے عنوان نال دیوان فریدؒ کوں اُردو ترجمے دے نال شائع کرایاتے ایندی خاص گاٖلھ ایہ ہے جو کافیاں کوں دیوانِ فریدؒ دی ترتیب دی بجائے موضوع وار ترتیب ݙے تے ایندا اُردو ترجمہ ݙتا ڳیا ہے۔

1988ء وچ صدیق طاہر صہیب دی کتاب ’’کلامِ فرید‘‘ دے عنوان نال شائع تھئی ۔ ایندے وچ اُردو ترجمہ دے نال مشکل لوظاں دے معنی ݙتے ڳئے ۔ ایں کتاب دی انفرادیت ایہ ہے جو ساری زباناں وچ خواجہ دا کلام ݙتا ڳیا ہے۔

1969ء وچ انگریزی زبان وچ خواجہ سئیںؒ دی منتخب کافیاں دا ترجمہ Kafeesدے عنوان نال پروفیسر اسلم انصاری تے جیلانی کامران کیتا تے بزمِ ثقافت اینکوں چھاپیا ہا ۔ پروفیسر اسلم انصاری مزید کافیاں دا ترجمہ وی  انگریزی زبان وچ کیتا ہے جیڑھا اَجٖاں غیر مطبوعہ ہے۔

عبدالرئوف لوتھر خواجہ سئیںؒ دی کافیاں دا انگریزی وچ کوی ترجمہ کیتا ہے ۔ سال1983ء وچ لاہور توں Love Laden Lyricsدے عنوان نال شائع تھیا ہے۔

بنگالی وچ خواجہ سئیںؒ دی کافیاں دا ترجمہ جسیم الدین شائع کیتا ۔ عربی ترجمہ علامہ اللہ بخش ازہری شروع کیتا ہا جیڑھا انہاں دے انتقال دی وجہ توں ادھورا رہ ڳیا ہے ۔ پروفیسر دلشاد کلانچوی وی منتخب کافیاں دا اُردو اِچ ترجمہ کیتا ۔

نثر دے علاوہ وی خواجہ سئیںؒ دے کلام دا ترجمہ کیتا ڳیا ہے ۔ ایں سلسلے وچ کشفی ملتانی خواجہ سئیںؒ دی کافیاں دا اُردو اِچ منظوم ترجمہ کیتا تے ’’نغمۂ صحرا‘‘ دے عنوان نال ایہ چھاپیا۔ ترجمے دی داد ݙتے بغیر کوئی نئیں رہ سڳدا۔

1961ء وچ ’’جشنِ فریدؒ‘‘ دے موقع تے ’’پریت مہار‘‘ دے ناں نال ہک کتاب شائع تھئی جیندے وچ کلامِ فریدؒ دے منظوم اُردو تراجم وی شامل کیتے ڳئے ہن ۔

ایں طرحاں1980ء وچ نور الزمان اوجؔ روہی رنگ دے عنوان نال منظوم اُردو ترجمہ خواجہ سئیںؒ دی سرائیکی کافیاں دا چھپوایا۔

1994ء وچ محمد اسلم میتلا دی کتاب ذکرِ فریدؒ شائع تھئی جیندے وچ پہلے دفعہ خواجہ سئیںؒ دی ݙاہ غزلاں دے اُردو کلام دا منظوم سرائیکی ترجمہ کیتا ڳیا ہے ۔ ایندے توں پہلے صرف سرائیکی کلام دا اُردو ترجمہ کیتا ویندا ریہا ہے۔

 حوالہ 
فرید نامہ ، مصنف: اسلم میتلا ۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان