شاہد عالم شاہد . ڄاݨ سُنڄاݨ

ج: 1973ء 

                       شاہد عالم شاہد محراب آلے دے راہݨ آلے ہن۔ اِنھاں دے اَبا سئیں دا ناں محمد عالم خان ہے۔ شاہد سئیں لشاری بلوچ ہن۔ جگ مشہور شاعر بہشتی سفیر لشاری تے ناول نگار سئیں ظفر لشاری اِنھاں دے قریبی عزیز ہن۔ محراب آلا اپݨی سنجاݨ دے کئی حوالے رکھیندے جیندے اچ ہک نشابر حوالہ سرائیکی زبان وادب دی خدمت اے۔ شاہد عالم دی تعلیم ایف اے ہے۔ سرائیکی نظم اتے غزل خوب لکھدن جتھوں تئیں انہاں دی غزل دا تعلق ہے ایندے وچ وسیبی منظر نامہ خالص محاورہ تے زبان دی چَس ہوندی اے۔ دھرتی دے مسائل لوکاں دی گزران ،ثقافتی سُݨہپ انھاں دی غزل دی سُنڄاݨ ہن۔ 

؎                     مینہ دا زم زم وُٹھے ٻلدی روہی اُتے مال چَردا ودے 

                       ساولیں ڄم پیاں ایجھا امرت ڈھٹھے مال چَردا ودے 

٭                      بمطابق شناختی کارڈ، ملاقات شاعر بمقام ، محراب آلا احمد پور شرقیہ۔یکم مارچ 2012ء

کلام 

(1)

مینہ دا زم زم وُٹھے ٻلدی روہی اُتے مال چَردا ودے 

ساولیں ڄم پیاں ایجھا امرت ڈھٹھے مال چَردا ودے 

اُڄڑے گوپے کوں مَٹی دے گھُٻکار مہکار وانگوں لڳے 

بھریے ٹوبھے دے چودھار ݙیکھوں جݙے مال چَردا ودے 

اَحٖ تاں کترݨ دی خوشبو نے جھمر مچائی ہے پَرے تھل تلک 

نین سادے مُرادے کھڑن ݙیکھدے ، مَال چَردا ودّے 

کنگݨ آلے دے گھاٹے شریہناں تلے رات ٹُردی پئی اے 

نال قصّے ‘ دے قصّہ پیا جاڳدے ، مَال چَردا ودّے 

کوئی پاندھی ستاریں دیں انگلیں پکڑ ‘ پندھ مکاوݨ کوں ہے 

اُوندیاں اَکھیں دے وچ خاب ہن ٻس ایہے مال چَردا ودّے 

او تلک روہی آباد ہے شاد ہے جھوک توں جھوک تئیں 

جے تلک ریت دا رنگ ساوا کھڑے ‘ مال چَردا ودّے 

ٻس حیاتی دی شاہد ایہا رِیت ہے ٻس ایہاجیت ہے 

چُپ دی سازش دے وچ ٹل ودن کھڑکدے مال چَردا ودّے 

(2)

اُبھے توں بدلی اُسری ہے ریت نچی ہے 

مینہ دی پہلی پھینگ ڈٹھی ہے ریت نچی ہے

ڄال اُتوں پیلھوں چݨدیں نازک ہتھیں توں 

میندھی دی خوشبو نکتی ہے ریت نچی ہے 

ٹوبھے اُتے لتھن کونجاں اصلوں مونجھیاں 

وَل سانول دی ڳالھ چلی ہے ریت نچی ہے 

وَ ل کہیں یادیں سُودھا من وچ میل مچایا 

اَجرک ہنجوں نال پُسی ہے ریت نچی ہے

ٻانہیں چوڑے نال کڄاں ہن خوب سڄاں ہن 

چُنی رنگیں نال بھری ہے ریت نچی ہے

پاتے گھگھرا چُولی چُنی بولا بینسر 

روہی دی ہک حُور ٹُری ہے ریت نچی ہے 

گوپے دے و چ پوہ دی رات کوں قصّہ ٹُر پئے 

ڈھلدیں ڈھلدیں رات ڈھلی ہے ریت نچی ہے 

کنڳݨ آلے بھا ہ دے مچ تے ٻہہ تے شاہد 

موہن کافی جو آکھی ہے ریت نچی ہے

(3)

جیوݨ دا ایہ انت کھپارا جنگل سارا جنگل 

سچ آہدا ہا لکڑ ہارا جنگل سارا جنگل 

کِتھ موراں دیاں مست بھنوالیاں کِتھ کونجاں دے ٹولے 

ݙکھ دریا دا مونجھ کنارا جنگل سارا جنگل 

اِتھ ٹُکڑانویاں گِندیاں اُتے روندے مونجھے چہر ے 

اُتھ ٹاکیا اَسمان تے تارا جنگل سارا جنگل 

اُتھ اَکھیں تے رقص کریندیاں مِٹھیاں ماکھی نندراں 

اِتھ پلکاں تئیں توڑ جگارا جنگل سارا جنگل 

اُوندے کیتے ݙینہہ دے وانگوں رات وی سوجھل اَصلوں 

ساݙے کیتے صرف اندھارا جنگل سارا جنگل 

میں پُچھا جو دھرتی اُتے کتھ ہئی جاء ٹکاݨاں

رُو تے آہدا ہئی ونجارا جنگل سارا جنگل 

شہر دے واسی اتنے وحشی اتنے ظالم تھی ڳن 

ہݨ تاں شاہد لڳدے پیارا جنگل سارا جنگل 

(4)

آ تے اَکھیں وچ اُوندا چہرہ جو اٹکݨ پے ڳیا 

میں جیویں وَل عشق دی سُولی تے لٹکݨ پے ڳیا 

چُم تے اُوندی ریشمی چُنی دے ساوے پاند کوں 

دِل میݙا دھڑکن دی ہر دھک دھک تے ٻٹکݨ پے ڳیا 

سہم ڳئی ہوٹھیں اُتے لفظیں دی بارش ہک گھڑی 

سُݨدیں سُݨدیں ڳالھ او زُلفاںجو جھٹکݨ پے ڳیا 

ول ہتھیں وچ پتھریں دی آرزو جاگݨ لڳی 

ول زمانے کوں میݙا ایہ پیار کھٹکݨ پے ڳیا 

ݙیکھ تے دھرتی اُتے کل رقص اُوندی ٹور دا 

چندر وی اَسمان دے سینے تے مٹکݨ پے ڳیا 

یاد جو آیا میکوں کل ٻیٹھیں ٻیٹھیں بے وفا 

قافلہ ہنجوں دا رخساریں تے بھٹکݨ پے ڳیا 

میں اَڄاں سوچا جو اُوں سنگدل کوں شاہدؔ بھُل ونڄاں 

میݙا دل خود میݙے پیریں پے تے ہٹکݨ پے ڳیا 

(5)

اے کیندی ہستی ہے اُوندی ہستی کوں ڳول ݙیکھے 

جے ڳولݨاں ہے تاں اپݨا اندر پھرول ݙیکھے 

اَساں تاں تھی ونجݨے داݨاں داݨاں ٻہوں نماݨاں

کوئی تاں ساکوں ملوک ہتھیں مکول ݙیکھے 

اے چندر وی کوئی عجیب کھڈکار تھی ڳیا ہے 

ڄڈاں وی ݙیکھے او گھن تے بدلیں دی اُول ݙیکھے 

نچݨ تے آوے تاں دل نماݨاں عجیب ناچا

نہ پِڑ سنبھالے نہ تھاپ پرکھے نہ دُول ݙیکھے 

مسیت دے نال نال مندر اساݙے اندر 

اساݙے اندر کوں کوئی کیا آ تے تول ݙیکھے 

اَساں تاں ہیں ٹھیڑھ ساݙے اندر قہر دے قصے 

کوئی تاں آ تے اساݙے اندر کوں چول ݙیکھے 

جے قربتاں دیاں چساں کوں شاہدؔ اُو نیں سمجھدا 

ستاریں دے نال چاندݨی دے مخول ݙیکھے 

(6)

وَت اَمبیں تے بور دی خشبو چُل پئی اے

وت کئی لُرکی یار وِساخ دی گھُل پئی اے 

ملدیں ملدیں آپاں سانول مل پے ہیں 

ہُلدیں ہُلدیں ڳالھ جہان اچ ہُل پئی اے

تئیں بوچھݨ دی ڳنڈھ اچ ساکوں ٻدہا ہا 

کھُل پئی اے وَت اُوہا ڳنڈھ وی کھُل پئی اے 

نیناں دے وچ خاب لتھے ہِن ست رنگے

نندر ولا اَحٖ رستہ کیویں بُھل پئی اے

ہُݨ نہ در نہ گھر نہ دیس وطن شاہدؔ

سِک سفریں وچ کونج نماݨی رُل پئی اے

(7)

کیا سُݨدیں توں سسّی پُنوں ہیر سیال دے قصے

آسوں پاسوں کھنڈے پئے ہِن مونجھ ملال دے قصے

گوپے دے وچ اَجرک ویڑھ تے ٹکڑانویں گندی تے 

ٻڈھا پاندھی ٹوری ٻیٹھے رُلیے مال دے قصے 

کل وی دردیں وات رعایا اَحٖ وی اندھا راجا

بالکل ماضی وانگوں لڳدن ساکوں حال دے قصے 

ریشم ریشم ہوٹھیں اُتے رہ ڳن اصلوں جندر ے

اَکھیں نال کریندا رہ ڳئے یار کمال دے قصے 

کیا شہزادیاں کیا پریاں کیا دیہہ کیا محل مُنارے 

بُکھے ٻالیں کوں تاں بھاندن روٹی دال دے قصے 

مُدتیں توں ہن اکھیں توں رُخساریں توݨیں ہنجوں 

مُدتیں کولوں سُݨدیں آندوں استحصال دے قصے

ساݙی ساری عمراں گزری سفریں دے وچ شاہدؔ

ساݙے کولوں کیا پُچھدے وے دَر دَر سال دے قصے 

(8)

شہر دی دوزخ دے وچ کیوں ٻل ڄلوں 

جان آ جنگلیں دو واپس وَل ڄلوں 

چاہتاں جھوکیں جھمر پاتی کھڑن 

دھڑکناں آہدن جو بھڄ تے رَل ڄلوں 

جے اَمر تھیوݨ دی سِک اُشناک ہے 

آ کوئی سُولی چڑھوں متقل ڄلوں 

وَل ہے نیڑے چندر ݙیکھݨ دی طلب 

وَل اُوندیاں زُلفاں تلے ہک پل ڄلوں 

اَحٖ تاں تنہائی ملے کوئی اَنت دی 

اَحٖ تاں اپݨے آپ کولھوں ٹل ڄلوں

رات ٹِک پُوں ڄل تے کہیں گوتم دے کول 

سوجھلا ڳولݨ کیتے احٖ کل ڄلوں 

ہتھ پکڑ کے او کݙہیں آکھے میکوں 

آ ! میݙا شاہدؔ میݙا سانول ڄلوں

(9)

اُوندے ساہویں نال ساہ ٹکرا جو ڳئے 

بھا جو ڳئے اُو جان جندڑی بھا جو ڳئے 

ہݨ ڳلی اُوندی دے وچ گلݨے اَساں 

مونجھ دا کشکول ڳل وچ پا جو ڳئے 

بدلیں پچھوں چندر بھڄ تے لُک ڳیا 

ݙہدیں ݙہدیں او میکوں شرما جو ڳئے 

میݙے اندر نچ پیاں ہن خاہشاں 

آ جو ڳئے وت سامݨے او آ جو ڳے 

کوڑیاں سچاں جو وی ہن عتبار ہے 

چا جو ڳئے چاہت دیاں قسماں چا جو ڳئے 

کھس جو ڳئے راتیں میݙیاں نندراں میݙیاں 

لا جو ڳئے جھورا جگر کوں لا جو ڳئے 

جو وی منواوے اَساں کرݨی ہے جی 

چھا جو ڳئے او جان بݨ تے چھا جو ڳئے 

ہݨ تاں ہر دھک دھک تے وچ شاہدؔ ہے او 

ما جو ڳئے دھڑکن میݙی وچ ما جو ڳئے 

(10)

سڄݨ کوں ساہ دے نیڑے ٻلہا ٻلہا تے ݙٹھے 

تڑپ تڑپ تے ݙٹھے ول نجھا نجھا تے ݙٹھے 

پلک پلک دے اُتے ہنجھ پویج ویندی ہے 

کئی دفعہ اساں اونکوں رُسا رُسا تے ݙٹھے 

اَحٖ او وی مصر دی بزار وچ وکاندا پئے 

جینکوں زمانے دے کولوں لُکا لُکا تے ݙٹھے 

فراق وصل توں ݙاڈھی لذیذ شے ہے سڄݨ 

اَساں ایں ݙیݨ کوں دل وچ وَسا وَسا تے ݙٹھے 

ملئے جݙاں وی ٻہوں اُوپرا لڳے ساکوں 

ݙٹھے جݙاں وی اُوں نظراں چُرا چُرا تے ݙٹھے 

سُݨھپ اُو پیراںاوندیاں دی حسین میندہی دا 

قدم قدم تے دل کوں وِچھا وِچھا تے ݙٹھے 

اُوندے بغیر تاں جیوݨ عذاب ہے اَصلوں 

وِسر وِسر تے ݙٹھا ہے بُھلا بُھلا تے ݙٹھے 

اَساں نہ میر ؔ نہ غالبؔ ، نہ فیض ہیںشاہد ؔ

وَلا وی عشق دے مچ کوں مچا مچا تے ݙٹھے 

(11)

ݙیکھ تے تیݙے چہرے اُتے سانول قہر دیاں اَکھیں 

چھرکی بھر تے جاگ پیاں ہن سارے شہر دیاں اَکھیں 

لوک وݙے ظالم تھی ڳئے ہن پل وچ رنگ بدلیندن 

تیکوں کھول تے رکھݨیاں پوسن اندر ٻہر دیاں اَکھیں 

یاد اِن احٖ وی خالی گوپے سُکے مُکے ٹوبھے 

یاد اِن احٖ وی مونجھاں مونجھاں سوبھے مہر دیاں اَکھیں 

رَت دیاں بُکھیاں اصلوں رُکھیاں بے دیدیاں بے موہتیاں 

ہݨ انسانیں دیاں اکھیں وی لڳدن نَہر دیاں اَکھیں 

تیݙیاں میݙیاں اَکھیں کوں سمجھݨ دی سُدھ جے ہووے 

قصّیں نال رَڄا ݙیندیاں ہن دلوش ݙہر دیاں اَکھیں 

ٻس ݙوں اکھیں ݙوں اکھیں وچ رکھ تے شاہدؔ جی گھن 

کیا کرݨیاں ہن دل وچ رکھ تے ساری وَہر دیاں اَکھیں 

(12)

تیکوں خود توں دور کریساں تھی نی سڳدا

میں تے اپݨا آپ وِچیساں تھی نی سڳدا

میݙیاں اَکھیں روہی تھی ڳن تئیں نی ݙٹھیاں

وَل وی تیکوں حال سُݨیساں تھی نی سڳدا

جئیں میݙے ہوٹھاں کوں تریہہ دے تحفے بخشیئے

میں اُوندی درسال چمیساں تھی نی سڳدا

میں تاں روہی ، جنگل تھل دی چُپ دا عادی

میں تے شہر دا شور سُہیساں تھی نی سڳدا

دل اے جئیں تے آوے جئیں توں گھولے تھیوے

بھولی دِل کوں میں ہٹکیساں تھی نی سڳدا

جیڑھے شاہدؔ میݙے دِل دی سنگت تھی ڳن

ایجھے یاریں کوں بُھل ویساں تھی نی سڳدا

(13)

اوندے چودھار ڈہدے رہ ڳئے ہیں

بݨ تے پرکار ݙہدے رہ ڳئے ہیں

جیندے اِنکار جڳ تے ہُل ڳئے ہِن

اوندے اِقرار ݙہدے رہ ڳئے ہیں

چندر اَسمان تے پرایا ہا

اساں بے کار ݙہدے رہ ڳئے ہیں

اللہ ڄاݨے جو لوک کنتے ڳئے

خالی گھر ٻار ݙہدے رہ ڳئے ہیں

او تکیندا رہیئے اساݙا سِر

جیندی دستار ݙہدے رہ ڳئے ہیں

جیندیاں پپلیاں تے خاب سُم ویندن

اوندے رُخسار ݙہدے رہ ڳئے

کون شاہدؔ ہا کن ڳیا شاہدؔ

پار اُروار ݙہدے رہ ڳئے ہیں

٭                      بمطابق بیاض شاعر

 حوالہ 
کتاب احمد پور شرقیہ اِچ سرائیکی غزل دی ٹور، مصنف : عبدالباسط بھٹی ، ناشر : جھوک پبلشرز ، ملتان