ملتان اچ کتب خانے

جدید عہد اچ ملتان اچ انگریزاں دی آمد دے بعد ملتان اچ ہک سوسائٹی 1850ء اچ قائم تھئی جیں توں پہلے پہل انگریز ای استفادہ کریندے ہن۔ ایندے بعد ہند قارئین دی اجارہ داری رہی۔ ویہویں صدی دے آغاز اچ مسلمان قارئین کوں وی استفادہ دا موقع ملیا تے لائبریری دی انتظامیہ اچ وی مسلمانیں کوں شریک کیتا ونڄݨ پے ڳیا۔ ایندے بعد ایندا ناں پبلک لائبریری باغ لانگے خان رکھیا ڳیا۔ ایندے اچ اُردو، عربی، فارسی، ملتانی، سندھی،بلوچی، پنجابی،پشتو، سنسکرت، ہندی، گورمکھی زلآنوں تے 25000 توں ودھ کتاباں موجودہن۔ ایندے علاوہ میونسپل لائبریری 1954ء اچ قلعہ کہنہ قاسم باغ دے غربی پاسے قائم کیتی ڳئی جیندا افتتاح سید علمدار حسین گیلانی نے کیتا۔ ایندے اچ وی قدیم تے نویاں کتاباں موجود ہن۔ ایندے اچ باقاعدگی نال اُردو، انگریزی روزنامے ہفت روزہ ، ماہنامے، منگوائے ویندے ہن۔ ایں نسبتاً وݙی لائبریریاں دے علاوہ تمام تعلیمی اداریاں نے وی اپݨی اپݨی لائبریریاں قائم کر رکھیاں ہن ۔ جنہاں اچ درسی ضرورتاںدے علاوہ وی کتاباں دستیاب ہن۔

نجی لائبریریاں ،کتب خانہ ناصر گردیزی اچ گردیزی خاندان دے سید محمد ناصر گردیزی نے کُتب خانہ قائم کیتا۔ جئیں وچ مطبوعہ کتب دے علاوہ نادر محفوظات وی موجود ہن۔ درگاہ موسیٰ پاک شہید اچ موجود کتب خانہ اچ وی مطبوعہ دے علاوہ قلمی نسخے موجودہن۔ عبدالحلیم خوئیداد اچ وی نادر مخطوعات موجود ہن۔ سید عباس حسین گردیزی نے وی ذاتی لائبریری اچ مطبوعہ دے علاوہ نادر قلمی نسخے جمع کر رکھیے ہن۔ علامہ عتیق فکری نے ذاتی شوق دی تکمیل اچ ہزاراں کتب دا ذخیرہ کیتا۔

سردار پور جھنڈیر جھنڈیر لائبریری (میلسی)اچ مسعود جھنڈیر ریسر لائبریری پاکستان دی سب توں وݙی پرائیوٹ لائبریری قائم شدہ ہے جو جھنڈیر بھراواں (میاں مسعود احمد ، میاں غلام احمد )دی علم دوستی دا بھرپور اظہار ہے۔ ایں لائبریری اچ ہک لکھ ݙاہ ہزار کتاباں پنجھتر ہزار رسالے تے جرائد ترائے ہزار مخطوطات ہن۔ قرآن مجید دے 1133قلمی نسخے موجود ہن۔ ٻنہاں مخطوطات اسلامی علوم دے علاوہ فلسفہ منطق طب زبان منظوم و نثر ادب تصوف تاریخ ہندسہ وغیرہ تے مشتمل ہن۔ مخطوطات اچ ست سو سال تک پُراݨے مخطوطات موجود ہن۔ علامہ اقبال دے ہتھ نال لکھئے ہوئے او خط وی ایں ذخیرہ اچ شامل ہن۔

قاضی اللہ بخش (جلالپور پیروالا)دے کتب خانے  اچ وی مخطوطات دا ذخیرہ ہے۔ ایں طرح اسد نظامی (جہانیاں)دے کول ہزاراں قدیم مطبوعہ کتاباں تے سینکڑاں مخطوطات تے مشتمل کتب خانہ موجود ہے۔ زیادہ ترکتاباں انہاں کوں وراثت اچ ملیاں ہن۔ انہاں دے انتقال دے بعد اے کتب خانہ بند پیا ہے۔ ول او اپݨی وفات توں پہلے (2001ء )توں پہلے کتب تے اخبارات جیڑھے ڈھیر دی شکل اچ پے ہن کوں جلد بندی کرا ڳئے ہن۔

 حوالہ 
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء