جے ہنس ڈی ہنسن

جے ہنس ڈی ہنسن 
جے ہنس ڈینیئل ہنسن (25 جون 1907 – 11 فروری 1973) ہک جرمن جوہری ماہر طبیعیات ہن ۔ ݙوجھی عالمی جنگ دے دوران ، انہاں جرمن جوہری توانائی منصوبے تے کم کیتا ، جینکوں یورینیم کلب دے ناں نال ڄاݨیا ویندا ہا ، جتھاں انہاں یورینیم آئسوٹوپس دی علیحدگی وچ حصہ پاتا ۔ جنگ دے بعد ، جے ہنس ہائیڈلبرگ یونیورسٹی وچ پروفیسر ہن ۔ او یونیورسٹی آف وسکونسن–میڈیسن ، انسٹیٹیوٹ فار ایڈوانسڈ سٹڈی ، یونیورسٹی آف کیلیفورنیا ، برکلے ، انڈیانا یونیورسٹی ، تے کیلیفورنیا انسٹیٹیوٹ آف ٹیکنالوجی وچ وزیٹنگ پروفیسر ہن ۔

جے ہنس جوہری شیل ماڈل دی تجویز کیتے ماریا جیوپرٹ مئیر نال طبیعیات دا ادھا نوبل انعام ونڈیا ۔ 

 تعلیم 
جے ہنس 1926 توں 1931 تئیں البرٹ-لوڈوگز-یونیورسٹیٹ فرائیبرگ تے یونیورسٹی آف ہیمبرگ وچ طبیعیات ، ریاضی ، فزیکل کیمسٹری تے فلسفہ دی تعلیم حاصل کیتی ، تے 1932 وچ ولہیم لینز دے ماتحت مؤخر الذکر وچ اپݨا ڈاکٹریٹ حاصل کیتا ۔ انہاں 1936 وچ یونیورسٹی آف ہیمبرگ وچ اپݨی ہیبیلیٹیشن مکمل کیتی ۔ 

 کیریئر 
1937 وچ جے ہنس یونیورسٹی آف ہیمبرگ وچ پرائیویٹڈوزنٹ (غیر تنخواہ دار لیکچرر) ہن تے پال ہارٹیک ، یونیورسٹی دے فزیکل کیمسٹری ڈیپارٹمنٹ دے ڈائریکٹر تے ہیرسوافینامٹ (HWA ، آرمی آرڈیننس آفس) دے مشیر نال دھماکہ خیز مواد تے کم کرݨا شروع کیتا ۔ ہارٹیک تے انہاں دے تدریسی معاون ولہیم گروتھ 24 اپریل 1939 کوں ریخسکریگزمنسٹریئم (RKM ، ریخ وزارت جنگ) نال رابطہ کیتا تاں جو انہاں کوں جوہری زنجیری رد عمل دی ممکنہ فوجی ایپلی کیشنز دے بارے وچ ݙسایا ونڄے ۔ جرمن جوہری توانائی منصوبے تے فوجی کنٹرول ، جینکوں یورینویئن (یورینیم کلب) وی آکھیا ویندا ہا ، یکم ستمبر 1939 کوں شروع تھیا ، جݙاں نازی جرمنی پولینڈ تے حملہ کر تے ݙوجھی عالمی جنگ شروع کیتی ۔ ہارٹیک ، یورینویئن دے اصولیاں اچوں ہک ، جے ہنس کوں منصوبے وچ گھن ڳیا ۔ جے ہنس دا بنیادی زور یورینیم آئسوٹوپس دی علیحدگی کیتے ڈبل سینٹری فیوجز تے ہا (یورینویئن دی داخلی رپورٹاں دا حوالہ ݙیندے ہوئے ہیٹھلا حصہ ݙیکھو) ۔ ہارٹیک تے جے ہنس علیحدگی دے اثر کوں سہولت ݙیوݨ کیتے ہک روکنگ عمل (Schaukelverfahren) تے مبنی ہک ڈبل سینٹری فیوج تیار کیتا ۔

1941 وچ جے ہنس کوں ٹیکنیشے ہوچسچول ہینور (اڄ ، لیبنیز یونیورسٹی ہینور) وچ نظریاتی طبیعیات دا غیر معمولی پروفیسر مقرر کیتا ڳیا ، تے 1946 وچ اتھائیں ہک عام پروفیسر بݨ ڳیا ۔ 1949 وچ انہاں کوں روپرچٹ کارل یونیورسٹی آف ہائیڈلبرگ وچ عام پروفیسر مقرر کیتا ڳیا ۔ تے ، 1969 توں ، ایمریٹس پری کاکس ہن ۔ او یونیورسٹی آف وسکونسن–میڈیسن (1951) ، انسٹیٹیوٹ فار ایڈوانسڈ سٹڈی (1952) ، یونیورسٹی آف کیلیفورنیا ، برکلے (1952) ، انڈیانا یونیورسٹی (1953) ، کیلیفورنیا انسٹیٹیوٹ آف ٹیکنالوجی (1953) ، یونیورسٹی آف منی سوٹا ، ٹوئن سٹیز (1956) ، تے یونیورسٹی آف کیلیفورنیا ، سان ڈیاگو (1961) وچ مہمان پروفیسر ہن ۔

1963 وچ جے ہنس جوہری شیل ماڈل دی تجویز کیتے ماریا جیوپرٹ-مئیر نال طبیعیات دا ادھا نوبل انعام ونڈیا ۔ انعام دا ٻیا ادھا حصہ یوجین وگنر کوں جوہری تے ذرہ طبیعیات وچ غیر متعلقہ کم کیتے ݙتا ڳیا ۔

جے ہنس 11 فروری 1973 کوں ہائیڈلبرگ وچ 65 سال دی عمر وچ فوت تھی ڳیا ۔ 

 پارٹی دی رکنیت 
ایڈولف ہٹلر 30 جنوری 1933 کوں اقتدار سنبھالیا ۔ اوں سال دے 7 اپریل کوں پیشہ ورانہ سول سروس دی بحالی کیتے قانون نافذ کیتا ڳیا ۔ ایں قانون ، تے ایندے بعد دے متعلقہ آرڈیننسز جرمنی وچ تعلیمی نظام کوں سیاسی بݨا ݙتا ۔ تعلیم کوں سیاسی بݨاوݨ والے ٻئے عوامل نیشنل سوشلسٹیشے ڈوئچے آربیٹرپارٹی (NSDAP ، نیشنل سوشلسٹ جرمن ورکرز پارٹی) دیاں اکیڈمیاں وچ تنظیماں تے ڈوئچے فزک تحریک دا عروج ہا ، جیڑھی سام دشمن ہئی تے نظریاتی طبیعیات دے خلاف تعصب رکھدی ہئی ، خاص طور تے کوانٹم میکینکس سمیت ۔ پارٹی دیاں تنظیماں نیشنل سوشلسٹیشر ڈوئچر سٹوڈنٹینبنڈ (NSDStB ، نیشنل سوشلسٹ جرمن سٹوڈنٹ لیگ) ہن جیڑھی 1926 وچ قائم تھئی ہئی ، نیشنل سوشلسٹیشر لیہررنڈ (NSLB ، نیشنل سوشلسٹ ٹیچرز لیگ) جیڑھی 1927 وچ قائم تھئی ہئی ، تے نیشنل سوشلسٹیشر ڈوئچر ڈوزنٹینبنڈ (NSDDB ، نیشنل سوشلسٹ جرمن یونیورسٹی لیکچررز لیگ) جیڑھی 1933 وچ قائم تھئی ہئی ۔ بھانویں جو NSDDB دی رکنیت لازمی نہ ہئی ، پر ایہ حکمت عملی دے لحاظ نال فائدہ مند ہئی ، جے ناگزیر نہ ہووے ، کیوں جو ضلعی رہنماواں دا ہیبیلیٹیشن سکرپٹ دی منظوری وچ ہک فیصلہ کن کردار ہا ، جیڑھا یونیورسٹی لیکچرر بݨݨ کیتے پرائیویٹڈوزنٹ دا عہدہ حاصل کرݨ کیتے ہک شرط ہا ۔

جݙاں جو تمام جرمن یونیورسٹیاں سیاسی طور تے بݨائیاں ڳئیاں ہن ، پر سب ایں مقصد کوں اوں شدت نال نی چلا رہیاں ہن جیویں جو یونیورسٹی آف ہیمبرگ ، جتھاں جے ہنس اپݨا ڈاکٹریٹ تے ہیبیلیٹیشن سکرپٹ حاصل کیتا ہا ۔ 1936 وچ اپݨی ہیبیلیٹیشن تے او ترائے سال توں NSDDB دے رکن ، ݙو سال توں NSLB دے رکن ہن ، تے NSDAP وچ رکنیت کیتے امیدوار ہن ، جیڑھی انہاں کوں اڳلے سال ملی ہئی ۔ NSLB دے یونیورسٹی رہنما واضح کر ݙتا ہا جو جے ہنس توں فعال شرکت دی توقع کیتی ویندی ہے ، تے ایہی انہاں کوں ملیا ۔

ݙوجھی عالمی جنگ دے بعد ڈی نازیفیکیشن دا عمل شروع تھیا ۔ جݙاں جے ہنس کوں کارروائی دا سامݨا کرنا پیا ، تاں انہاں ورنر ہائزنبرگ ، یورینویئن دے ہک ممتاز رکن ، توں اپݨے کردار دا دستاویز گھنݨ کیتے رجوع کیتا ۔ ہائزنبرگ اینجھے دستاویزات لکھݨ وچ خاص طور تے طاقتور ہن ۔ کیوں جو او کݙہیں وی NSDAP دے رکن نی ریہے ہن ، انہاں عوامی طور تے NSDAP تے شٹزسٹافل (SS) نال جھگڑا کیتا ہا ، تے برطانوی قبضے دے حکام کنوں انہاں کوں نظریاتی طبیعیات دی چیئر تے گوٹنگن وچ میکس پلانک انسٹی ٹیوٹ ول فزک دی ڈائریکٹرشپ تے مقرر کیتا ڳیا ہا ۔ ہائزنبرگ دستاویز لکھی تے حکام کوں قائل کیتا جو جے ہنس پارٹی تنظیماں وچ صرف اکیڈمیا وچ غیر ضروری مشکلات توں بچݨ کیتے شامل تھئے ہن ۔ 

 اعزازات 
جے ہنس کوں ݙتے ڳئے اعزازات وچ شامل ہن

1947 – یونیورسٹی آف ہیمبرگ وچ اعزازی پروفیسر 1963 – طبیعیات وچ نوبل انعام 1964 – ٹیکنیشے یونیورسیٹیٹ ہینور (اڄ ، لیبنیز یونیورسٹی ہینور) توں اعزازی ڈاکٹریٹ 1969 – فورٹ لاؤڈرڈیل ، فلوریڈا دا اعزازی شہری