قلعہ میر گڑھ

فورٹ عباس توں تقریباً 12 میل پرے قلعہ میر گڑھ ٻہوں سوہݨا ہے۔ قلعے دے بُرج بلند تے فصیل چوڑی ہئی ،ٻاہرلی دیوار پختہ لیکن بھاری برجاں اچ کچیاں سلھیں استعمال تھیاں 

ہن ۔ 1218ھ بمطابق 1799ء اچ سردار جام خان دے فرزند نور محمد خان ایں کوں تعمیر کرایا ۔ ایں قلعے دے ست مینار تے ہک وݙا مرکزی پھاٹک ہا جیں دے ݙو دروازے ہن ، اندرلا دروازہ لکڑ دا ہا تے ٻاہرلے دروازے اچ لوہے دی چادراں تے سلاخاں دا استعمال تھیا ہا ۔ انہاں میناراں اچ ہک برج پختہ ہا ۔ قلعہ میر گڑھ ، قلعہ پھولڑہ توں 14 میل غربی پاسے ہے ۔ قلعے دے اندر مٹھے پاݨی دا ہک پکا کھوہ ہے جݙانجو قلعے دے ٻاہروں 9 کھوہ ہن ۔ ہُݨ ایہ سارا کجھ حوادثِ زمانہ دی دست برد دا شکار تھی چکیا ہے ۔

ایں قلعے دیاں چھ برجیاں ہن ، ایں قلعے دی خستہ حالی ہُݨ وی باقی قلعیاں جہی ہے‘ ایں قلعے دے سامݨے ایں مرکزی دروازے دے نال سڄے ہتھ ٻاہر ݙیکھݨ تے پرے پرے دا جائزہ گھنݨ کیتے طاق بݨیا ہویا ہے جیندا سائز تقریباً 1.5 یا ݙو فٹ ہے ۔ قلعے دے لمے پاسے ہک مسیت دے آثار ہِن ، اتھاں برجیاں نویں دور دیاں ہن ، جݙاں جو باقی ماندہ عمارت شکستہ تے پراݨی ہے ۔ چھت دا ابھار گولائی اچ ہے تے سجدہ گاہ دے اُتے محراب اندر تے ٻاہر گولائی اچ ہے۔  البتہ محراب دے اطراف اچ بݨئے طاق روایتی انداز دے ہن ، مسیت اچ چھوٹی سلھیں دا استعمال تھیا ہے ،فرش وی اکھڑا ہویا ہے ،انہاں قلعیاں ( مروٹ ، جام گڑھ ، میر گڑھ تے پھولڑہ ) اچ تعمیر دے دوران جیرھا مسالہ استعمال تھیا ہے او چونا ، سرخی ، پسی ہوئی ماش دی دال ، چاول دا بھوسا تے انہاں اجزاء دے ملاپ نال بݨایا ڳئے ، جیرھا ایں زمانے اچ مروج ہا ، قلعیاں دی پختگی اچ قدیمی مسالے دا وی کمال ہے ۔ قلعہ میر گڑھ دے ٻاہروں پوادھ دے پاسے تھوڑے جہے فاصلے تے ہک گنبد نما کمرے دے آثار وی پاتے ویندے ہن ، ݙیکھݨ توں معلوم تھیندا ہے جو ایں دے تلے تہہ خانہ وی ہا جیں دا رستہ مٹی نال بند کر ݙتا ڳئے ۔

 حوالہ 
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء