چانکیہ

چانکیہ، جینکوں کوٹلیہ یا وشنو گپت وی آکھیا ویندے، ہِک قدیم ہندوستانی سیاستدان، فلسفی تے ماہر معاشیات ہئی جئیں دا تعلق ٹیکسلا (موجودہ پاکستان وچ) نال ہئی۔ اُنہاں کوں موریا سلطنت دے قیام وِچ اہم کردار ادا کرݨ دی وجہ توں یاد کیتا ویندے۔

 حیات تے تعلیم 
چانکیہ تقریباً 375 قبل مسیح وِچ پیدا تھیا تے 283 قبل مسیح وِچ وفات پاتی۔ اُنہاں دی ابتدائی زندگی بارے زیادہ معلومات موجود نئیں، پر ایہ ڳال عام ہے جو اُنہاں نے ٹیکسلا دی مشہور یونیورسٹی وِچ تعلیم حاصل کیتی ہئی، جِتھاں اُنہاں نے بعد وِچ بطور اُستاد وی خدمات انجام ݙتے۔

 موریا سلطنت دا قیام 
چانکیہ اُوں ویلے مشہور تھیا جݙݨ اُنہاں نے چندر گپت موریا کوں نند خاندان دی حکومت اُکھاڑ سٹݨ وِچ مدد کیتی تے موریا سلطنت دی بنیاد رکھی۔ اُنہاں دی سیاسی سوجھ ٻوجھ تے حکمت عملیاں دی وجہ توں ای چندر گپت اِتنی وݙی سلطنت قائم کرݨ وِچ کامیاب تھیا۔

 ارتھ شاستر 
چانکیہ دی سب توں مشہور تصنیف "ارتھ شاستر" ہے، جیڑھی سیاست، معاشیات، فوجی حکمت عملی تے قانون تے مبنی ہِک جامع کتاب ہے۔ اِین٘دے وِچ ریاست دے انتظام، ٹیکس وصولی، خارجہ پالیسی، تے جنگ دے اصولاں سمیت مختلف موضوعات تے تفصیلی بحث کیتی ڳئی ہے۔ ارتھ شاستر اج وی سیاسی تے انتظامی علوم دے طالب علماں کیتے ہِک اہم ماخذ سمجھی ویندی ہے۔

 چانکیہ دے اصول 
چانکیہ دے سیاسی تے اخلاقی اصول اج وی مشہور ہِن۔ اُنہاں دے کُجھ اہم اصول اِیہ ہِن:

  مضبوط حکومت: چانکیہ ہِک مضبوط تے مرکزی حکومت دے حامی ہَن جیڑھی قانون دی حکمرانی قائم کرے۔

  انصاف تے دیانت: اُنہاں دے نزدیک حکمران کیتے انصاف تے دیانت داری ٻہوں ضروری ہِے۔

  حکمت عملی تے سوجھ ٻوجھ: چانکیہ سیاسی معاملات وِچ حکمت عملی تے سوجھ ٻوجھ کوں ٻہوں اہمیت ݙیندے ہَن۔

   عوام دی خدمت: اُنہاں دے نزدیک حکمران دا فرض ہے کہ او عوام دی خدمت کرے تے انہاں دی بہبود دا خیال رکھے۔

چانکیہ دی تعلیمات اج وی نہ صرف ہندوستان بلکہ پوری دنیا وِچ سیاسی تے انتظامی رہنماواں کیتے مشعل راہ ہِن۔ اُنہاں دی تصنیف "ارتھ شاستر" انسانی تاریخ دی اہم ترین کتاباں وِچ شمار کیتی ویندی ہے۔