سلطنت عثمانیہ

سلطنت عثمانیہ ہک وݙی تے طاقتور اسلامی سلطنت ہئی جیہڑی تقریباً 600 سال تک قائم رہی۔ ایں سلطنت دا آغاز 1299ء اچ عثمان اول دے ہتھوں تھیا تے ایہ 1922ء تک قائم رہی۔ سلطنت عثمانیہ دا مرکز ترکی ہئی، پر ایہ یورپ، ایشیا تے افریقہ دے وݙے حصیاں تے پھیلی ہوئی ہئی۔

سلطنت عثمانیہ دا آغاز تے عروج

سلطنت عثمانیہ دا بانی عثمان اول ہئی، جیہڑا ہک ترک سردار ہئی۔ عثمان اول نے اناطولیہ (موجودہ ترکی) دے علاقے اچ اپݨی حکومت قائم کیتی تے ایں طرحاں سلطنت عثمانیہ دا بنیاد رکھیا۔ انہاں دے بعد آن والے سلطاناں نے سلطنت کوں وسعت ݙتی تے ایہ ہک وݙی طاقت بݨ ڳئی۔

سلطنت عثمانیہ دے عروج دا دور 16ویں صدی اچ تھیا، جݙݨ سلطان سلیمان اعظم (سلیمان القانونی) دے دور اچ سلطنت اپݨے عروج تے ہئی۔ ایں دور اچ سلطنت عثمانیہ یورپ، ایشیا تے افریقہ دے وݙے حصیاں تے پھیلی ہوئی ہئی۔ ایں سلطنت دا دارالحکومت استنبول (پہلے قسطنطنیہ) ہئی، جیہڑا ہک وݙا تے اہم شہر ہئی۔

سلطنت عثمانیہ دا نظام حکومت

سلطنت عثمانیہ دا نظام حکومت اسلامی قوانین تے مبنی ہئی۔ سلطان کوں خلیفہ وی آکھا ویندا ہئی تے اوہ اسلامی دنیا دا روحانی تے سیاسی لیڈر ہئی۔ سلطنت اچ شریعت دے قوانین نافذ ہن تے عدالتی نظام وی اسلامی اصولاں تے مبنی ہئی۔

سلطنت عثمانیہ اچ انتظامیہ، فوج تے معیشت دا نظام بہترین ہئی۔ سلطنت دی فوج، جیہڑی ینگ چری (Janissaries) دے ناں نال مشہور ہئی، ہک منظم تے طاقتور فوج ہئی۔ سلطنت دی معیشت مضبوط ہئی تے تجارت تے زراعت دے ذریعے سلطنت کوں وݙی آمدنی تھئی۔

سلطنت عثمانیہ دا زوال

سلطنت عثمانیہ دا زوال 17ویں صدی دے بعد شروع تھیا۔ ایں دے کئی وجوہات ہن جنہاں وچ اندرونی اختلافات، معاشی مسائل، تے یورپی طاقتاں دی ودھدی ہوئی طاقت شامل ہن۔ سلطنت عثمانیہ نے کئی جنگاں لڑیاں پر وقت دے نال نال ایہ کمزور تھیندی ڳئی۔

19ویں صدی اچ سلطنت عثمانیہ کوں "مرض مردہ" (Sick Man of Europe) آکھا ویندا ہئی۔ پہلی جنگ عظیم (1914-1918) دے بعد سلطنت عثمانیہ دا خاتمہ تھی ڳیا۔ 1922ء اچ مصطفی کمال اتاترک نے ترکی کوں جمہوریہ بݨا ݙتا تے سلطنت عثمانیہ دا خاتمہ تھی ڳیا۔

سلطنت عثمانیہ دا ورثہ

سلطنت عثمانیہ دا ورثہ ہک وݙا تے اہم ہئی۔ ایں سلطنت نے اسلامی تریخ، ثقافت، تے فنون تے گہرا اثر چھوڑیا۔ سلطنت عثمانیہ دے دور اچ تعلیم، فن تعمیر، تے ادب وچ ترقی تھئی۔ مسجد سلطان احمد، ایاصوفیا، تے ٹاپکاپی محل ورڳے شاندار عمارتاں سلطنت عثمانیہ دے دور دی یادگار ہن۔

سلطنت عثمانیہ دا دور اسلامی تریخ دا ہک اہم دور ہئی جیہڑا اپݨے اثرات دنیا بھر اچ چھوڑ ڳیا۔ ایں سلطنت نے نہ صرف اسلامی دنیا کوں متاثر کیتا بلکہ یورپ تے دنیا دے ٻئے حصیاں تے وی اپݨا اثر چھوڑیا۔

سلطنت عثمانیہ دے حکمران، جنہاں کوں سلطان آکھا ویندا ہئی، اسلام دے حامی ہن تے انہاں نے اسلامی قوانین دے مطابق حکومت کیتی۔ سلطنت عثمانیہ دے دور اچ تعلیم، فنون، تے معیشت وچ ترقی تھئی۔ خاص طور تے فن تعمیر وچ ایں سلطنت دے دور اچ وݙے شاندار عمارتاں بݨائیاں ڳئیاں، جنہاں وچ مسجد سلطان احمد تے ایاصوفیا شامل ہن۔

سلطنت عثمانیہ نے یورپ دے کئی علاقیاں تے فتح حاصل کیتی تے بحیرہ روم تے بحیرہ اسود دے علاقیاں تے اپݨا کنٹرول قائم کیتا۔ پر وقت دے نال نال سلطنت کمزور تھیندی ڳئی تے پہلی جنگ عظیم دے بعد ایندا خاتمہ تھی ڳیا۔ 1922ء اچ مصطفی کمال اتاترک نے ترکی کوں جمہوریہ بݨا ݙتا تے سلطنت عثمانیہ دا خاتمہ تھی ڳیا۔

سلطنت عثمانیہ دا دور اسلامی تریخ دا ہک اہم دور ہئی جیہڑا اپݨے اثرات دنیا بھر اچ چھوڑ ڳیا۔
سلاطین عثمانیہ
1. عثمان اول (1299–1326)
2. اورحان اول (1326–1362)
3. مراد اول (1362–1389)
4. بایزید اول (1389–1402)
5. محمد اول (1413–1421)
6. مراد دوم(1421–1444, 1446–1451)
7. سلطان محمد فاتح (1444–1446, 1451–1481)
8. بایزید دوم (1481–1512)
9.سلطان سلیم اول، 1512ء - 1520ء
10.سلیمان عالی شان، 1520ء - 1566ء
11.سلیم دوم، 1566ء - 1574ء
12.مراد سوم، 1574ء - 1595ء
13.محمد سوم، 1595ء - 1603ء
14.احمد بخت، 1603ء - 1617ء
15.مصطفی اول، 1617ء -1618ء
16.عثمان دوم، 1618ء - 1622ء
17.مصطفی اول، 1622ء - 1623ء
18.مراد چہارم، 1623ء - 1640ء
19.ابراہیم اول، 1640ء - 1648ء
20.محمد چہارم، 1648ء - 1687ء
21.سلیمان دوم، 1687ء - 1691ء
22.احمد دوم، 1691ء - 1695ء
23.مصطفی دوم، 1695ء - 1703ء
24.احمد سوم، 1703ء - 1730ء
25.محمود اول، 1730ء - 1754ء
26.عثمان سوم، 1754ء - 1757ء
27.مصطفی سوم،1757ء - 1774ء
28.عبدالحمید اول،1774ء - 1789ء
29.سلیم سوم، 1789ء - 1807ء
30.مصطفی چہارم،1807ء - 1808ء
31.محمود دوم، 1808ء - 1839ء	
32.عبد المجید اول، 1839ء - 1861ء
33.عبد العزیز اول، 1861ء - 1876ء
34.مراد پنجم، 1876ء - 1876ء	
35.عبدالحمید دوم، 1876ء - 1909ء	
36.محمد پنجم، 1909ء - 1918
37.محمد وحید الدین، 1918ء - 1922ء
38.عبدالمجید ثانی، 1922ء - 1924ء (آخری عثـمانی خلیفہ، خاتمہ خلافت)

حوالے