ڈیڈیئر کوئلوز

ڈیڈیئر کوئلوز 
ڈیڈیئر پیٹرک کوئلوز ایف آر ایس (ڄمݨ 23 فروری 1966) ہک سوئس ماہر فلکیات ہن ۔ او یونیورسٹی آف کیمبرج وچ جیکسونیئن پروفیسر آف نیچرل فلاسفی ہن ، جتھاں او ٹرینیٹی کالج ، کیمبرج دے فیلو ہووݨ دے نال نال یونیورسٹی آف جنیوا وچ پروفیسر وی ہن ۔ 1995ء وچ مائیکل میئر دے نال رل تے ، انہاں 51 پیگاسی بی دریافت کیتا ، جیڑھا جو ہک سجھ نما ستارے ، 51 پیگاسی دے گرد گردش کرݨ والا پہلا ایکسٹرا سولر سیارہ ہئی ۔ ایں دریافت کیتے ، انہاں 2019ء دا نوبل انعام برائے فزکس میئر تے جیمز پیبلز نال سانجھا کیتا ۔ 2021ء وچ ، انہاں کوں ETH زیورخ وچ سینٹر فار دی اوریجن اینڈ پریویلنس آف لائف دے بانی ڈائریکٹر دے طور تے اعلان کیتا ڳیا ۔

 ابتدائی زندگی تے تعلیم 
کوئلوز سوئٹزرلینڈ وچ 23 فروری 1966ء کوں ڄمے ہن ۔

کوئلوز یونیورسٹی آف جنیوا وچ تعلیم حاصل کیتی جتھوں انہاں بعد وچ 1990ء وچ فزکس وچ ایم ایس سی دی ڈگری ، 1992ء وچ فلکیات تے فلکی طبیعیات وچ DEA ، تے 1995ء وچ سوئس ماہر فلکیات مائیکل میئر نال بطور ڈاکٹریٹ مشیر پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کیتی ۔

مذہب دے شعبے وچ دی ڈیلی ٹیلی گراف انہاں دے حوالے نال رپورٹ کریندا ہے جو ، "بھاویں جو او خود مومن کینی ، 'سائنس مذہب توں ٻہوں کجھ وراثت وچ گھدا ہے' ۔"

 کیریئر تے تحقیق 
ڈیڈیئر کوئلوز فلکی طبیعیات وچ "ایکسوپلینیٹ انقلاب" دے موجد ہن جݙاں انہاں یونیورسٹی آف جنیوا وچ آپݨے سپروائزر دے نال آپݨی پی ایچ ڈی دے حصے دے طور تے ، ہک مین سیکوئنس ستارے دے گرد پہلا ایکسوپلینیٹ دریافت کیتا ۔ 1995ء وچ مائیکل میئر دے نال انہاں 51 پیگاسی ستارے دے گرد گردش کرݨ والے ہک وݙے سیارے دا اعلان کیتا سیارے دی شناخت 51 پیگاسی بی دے طور تے تھئی تے اینکوں ہاٹ جیوپیٹر قرار ݙتا ڳیا ۔ سیارے دا پتہ تارکیاتی ریڈیئل ویلاسٹی وچ چھوٹے وقفے نال تبدیلیاں دی پیمائش نال لاتا ڳیا ہا جیڑھی جو گردش کرݨ والے سیارے دی وجہ توں تھیندی ہئی ۔ ڈوپلر اثر نال ایں چھوٹی تبدیلی دا پتہ لاوݨا ہک نویں ونکی دے سپیکٹرو گراف ، ELODIE دی تیاری دی وجہ توں ممکن تھیا ہا ، جیڑھا جو Haute-Provence Observatory وچ نصب ہا ، جنہاں درست تارکیاتی ریڈیئل ویلاسٹی ماپݨ دے تخلیقی انداز کوں وی رلایا ۔ ایں کامیابی کیتے ، انہاں کوں 2019ء دا نوبل انعام برائے فزکس دا ادھ ݙتا ڳیا "سورج نما ستارے دے گرد گردش کرݨ والے ایکسوپلینیٹ دی دریافت کیتے" جنہاں دے نتیجے وچ "کائنات دے ارتقاء تے زمین دی کائنات وچ جاہ دی سمجھ وچ ݙات داریاں تھیاں ۔"

ایں اہم دریافت فلکیات وچ ہک انقلاب برپا کیتا ہے تے ایکسوپلینیٹس دے تحقیقی میدان کوں شروع کیتا ہے ۔ اگلے 25 سالاں وچ ، ڈیڈیئر کوئلوز دیاں اہم سائنسی ݙات داریاں بنیادی طور تے انہاں نظاماں دی ساݙی پتہ لاوݨ تے پیمائش دیاں صلاحیتاں کوں ودھاوݨ تے توجہ مرکوز کریندیاں رہیاں ہن تاں جو انہاں دی طبعی ساخت دی معلومات حاصل کیتی ونڄ سڳے ۔ ایندا مقصد نظام شمسی نال موازنہ کر کے انہاں دی تشکیل تے ارتقاء کوں بہتر طور تے سمجھݨ ہے ۔ آپݨے کیریئر دے دوران ، انہاں نویں فلکیاتی آلات ، نویں مشاہداتی انداز ، تے پتہ لاوݨ دے الگورتھم تیار کیتے ۔ انہاں سو سیاریاں دا پتہ لاوݨ والے پروگراماں وچ شرکت کیتی تے انہاں دی قیادت کیتی ، جنہاں وچ اہم نتائج وی شامل ہن ۔

آپݨے کیریئر دے شروع وچ ، انہاں تارکیاتی سرگرمیاں کوں سیارہ پتہ لاوݨ دی ہک ممکنہ حد دے طور تے شناخت کیتا ۔ انہاں ہک حوالہ جاتی پیپر شائع کیتا جیندا وچ بیان کیتا ڳیا ہا جو تارکیاتی سرگرمیاں کوں سیارے دے سگنل توں کݙاں الگ کیتا ونڄ سڳدا ہے ، جنہاں وچ پراکسی وی شامل ہن ، جنہاں وچ نویں الگورتھم وی شامل ہن جیڑھے جو درست ڈوپلر سپیکٹروسکوپی ڈیٹا دی بنیاد تے تمام سیارے پبلی کیشنز وچ معیاری مشق بݨ ڳئے ہن ۔ ایں کم نال انہاں تارکیاتی ریڈیئل ویلاسٹی دی پیمائش کوں بہتر بݨاوݨ دی بنیاد رکھی جیڑھی جو اڄ وی استعمال تھیندی ہے ۔

کوئلوز کوں 2011ء دا BBVA فاؤنڈیشن فرنٹیئرز آف نالج ایوارڈ آف بیسک سائنسز (میئر دے نال شریک فاتح) ݙتا ڳیا جو نویں فلکیاتی آلات تے تجرباتی تکنیک تیار کرݨ کیتے جنہاں دی وجہ توں نظام شمسی توں ٻاہر سیاریاں دا پہلا مشاہدہ تھیا ۔

OHP وچ ELODIE سیارہ سروے دے شروع ہووݨ دے تھوڑی دیر بعد ، انہاں ہک بہتر ورژن (CORALIE) دی تنصیب دی قیادت کیتی ، سوئس 1.2-میٹر لیونارڈ یولر ٹیلی سکوپ تے ۔ ٻہوں جلدی ایں نویں سہولت جنوبی نصف کرہ وچ نظر آوݨ والے تاریاں تے ایکسوپلینیٹس دا پتہ لاوݨا شروع کر ݙتا ۔ 2000ء وچ ، انہاں بطور پروجیکٹ سائنسدان ، ESO 3.6m ٹیلی سکوپ کیتے HARPS ، ہک نویں ونکی دے سپیکٹرو گراف دی تیاری دی ذمہ داری چاتی ۔ ایہہ آلہ جیڑھا جو 2003ء وچ شروع تھیا ہا ، درست ڈوپلر سپیکٹروسکوپی دے کاروبار وچ ہک حوالہ بݨݨ والا ہا ۔ HARPS دی کارکردگی ، ELODIE تے CORALIE نال حاصل تھیے تمام پچھلے تجربات توں وراثت وچ ملئے ہک نویں تجزیاتی سافٹ ویئر دی تیاری دے نال ، ڈوپلر تکنیک دی درستگی کوں ٻہوں بہتر بݨاوݨ والی ہئی ۔ آخر کار ، ایہہ نیپچون دے علاقے وچ چھوٹے ایکسوپلینیٹس دی شاندار دریافتاں پیش کریندا ، سپر ارتھ سسٹمز ، کیپلر دے انہاں دا وݙے پیمانے تے پتہ لاوݨ تے انہاں دی شماریاتی موجودگی قائم کرݨ توں پہلے ۔

1999ء وچ پہلے ٹرانزٹنگ سیارے دا پتہ لڳݨ دے اعلان دے بعد ، ڈیڈیئر کوئلوز دی تحقیقی دلچسپی وسیع تر تھئی جنہاں دا مقصد ٹرانزٹنگ سیاریاں تے فالو اپ ڈوپلر سپیکٹروسکوپی پیمائشاں ولوں پیش کردہ صلاحیتاں کوں رلݨا ہا ۔ 2000ء وچ انہاں نام نہاد راسٹر-میکلوگلن اثر کوں استعمال کریندے ہوئے ہک ایکسوپلینیٹ دا پہلا سپیکٹروسکوپک ٹرانزٹ پتہ لاتا ۔ ایں ونکی دی پیمائش بنیادی طور تے اساکوں تارکیاتی کونیی مومینٹم ویکٹر تے سیارے دے مداری کونیی مومینٹم ویکٹر دے درمیان پیش کردہ زاویہ دے بارے ݙسیندی ہے ۔ ایں پروگرام دا عروج 10 سال بعد تھیندا ، جݙاں انہاں CORALIE دی ہک اہم اپ گریڈ دی قیادت کیتی ، تے یوکے وچ وائڈ اینگل سرچ فار پلینیٹس (WASP) کنسورشیم نال تعاون قائم کیتا ۔ آپݨے پی ایچ ڈی دے طالب علم دے نال انہاں ݙیکھایا جو سیاریاں دی ہک اہم تعداد حیران کن طور تے غلط ترتیب وچ ہئی یا ریٹروگریڈ مدار وچ ، جنہاں دی تشکیل دے عمل دے بارے وچ ہک نویں بصیرت ݙیندی ہئی ۔ 2017ء وچ انہاں کوں ایں کم تے انہاں دیاں ساریاں سیارے دریافتیاں کیتے 2017ء دا وولف انعام برائے فزکس ݙتا ڳیا ۔

ٹرانزٹنگ سیاریاں دی خاص جیومیٹری ، درست ڈوپلر سپیکٹروسکوپک مشاہدات دے نال رل تے ، اساکوں سیاریاں دی کمیت تے رداس ماپݨ تے انہاں دی بلک کثافت دا حساب لاوݨ دی اجازت ݙیندی ہے تاں جو انہاں دی طبعی ساخت دے بارے وچ بصیرت حاصل کیتی ونڄ سڳے ۔ 2003ء وچ ڈیڈیئر کوئلوز ، جنہاں کوں حال ہی وچ فیکلٹی پوزیشن تے مقرر کیتا ڳیا ہا ، آپݨی تحقیقی ٹیم دے نال ، OGLE ٹرانزٹنگ سیاریاں دی بلک کثافت کوں ماپݨ نال انہاں تکنیکاں دے امتزاج دا آغاز کیتا تے انہاں کوں قائم کیتا ۔ انہاں ڄاݨئے ڳئے ریڈیئل ویلاسٹی سیاریاں تے ٹرانزٹ دے مواقع وی ڳولے تے انہاں کوں پہلا ٹرانزٹنگ نیپچون سائز سیارہ گلائس 436 بی ملیا ۔ ایں پروگرام دے دوران تے تل ابیب یونیورسٹی توں انہاں دے ساتھی ایس زکر دے نال تعاون نال ، انہاں ریاضیاتی بنیاد تیار کیتی تاں جو باقی ماندہ شور دا حساب لایا ونڄے جیڑھا جو انہاں کوں ٹرانزٹ دے تجزیے دے دوران ملیا جینکوں او ماڈل بݨاوݨ دی کوشش کریندے پئے ہن ۔ انہاں ڈیٹا وچ پنک شور نال نمٹݨ کیتے شماریاتی میٹرک قائم کیتا ۔ اڄ اے تصور ہلکی وکرز تے ٹرانزٹ ماڈلنگ وچ سسٹمیٹکس دا اندازہ لاوݨ کیتے میدان وچ وݙے پیمانے تے استعمال تھیندا ہے ۔

2007ء وچ ڈیڈیئر کوئلوز ایسوسی ایٹ پروفیسر بݨ ڳئے ۔ انہاں دی نامزدگی دے بعد اگلے 5 سالاں وچ سپیکٹروسکوپی تے ٹرانزٹ پتہ لاوݨ دے امتزاج تے مبنی انہاں دا تحقیقی پروگرام ٻہوں ودھ ڳیا ۔ انہاں WASP کنسورشیم تے CoRoT خلائی مشن دے سپیکٹروسکوپک فالو اپ دی کوشش دی قیادت کیتی ۔ EulerCam (CCD imager) ، CORALIE سپیکٹروگراف ، HARPS سپیکٹروگراف ، تے ٻئے اہم ESO سہولیات کوں استعمال کریندے ہوئے WASP تے Corot ڈیٹا دا فالو اپ مشاہدات دے نال امتزاج حیران کن حد تک کامیاب رہیا ۔ ایندے نتیجے وچ 100 توں زیادہ پبلی کیشنز تھیاں ، جنہاں وچوں کجھ اہم پیش رفت ہن جنہاں ہاٹ جیوپیٹر ونکی دے سیاریاں دی تشکیل تے نوعیت دے بارے وچ نویں بصیرت ݙتی ۔ مزید ، ایں عرصے دے دوران ، COROT-7b دا پتہ لڳݨ ہک مکمل فالو اپ مہم دے نال رل تے ، ہک چٹانی سیارے نال ملدی جلدی بلک کثافت والے پہلے سیارے دا پتہ لاتا ۔

انہاں جیڑھی وی فالو اپ مہارت تیار کیتی ہئی او قدرتی طور تے کیپلر خلائی ٹیلی سکوپ دے دور وچ HARPS-N کنسورشیم دے نال ودھ ڳئی جنہاں کیپلر-10 دی زمین نما بلک کثافت دی تصدیق کیتی ۔ زمینی مبنی ٹرانزٹ پروگراماں تے ، ڈیڈیئر کوئلوز سروے ٹیلی سکوپ دی ہک نویں نسل دی ڈیزائن تے تنصیب وچ ٻہوں شامل ہن: NGTS آبزرویٹری ۔ یورپ وچ سسٹم ٹیسٹ دے دوران تے شمالی چلی وچ اٹاکاما صحرا وچ پارانال آبزرویٹری وچ سہولت قائم کرݨ وچ انہاں دا کردار فیصلہ کن ہا ۔

جݙاں ڈیڈیئر کوئلوز یونیورسٹی آف کیمبرج ڳئے تاں انہاں بنیادی طور تے آپݨی سرگرمیاں کوں زمین نما سیاریاں تے کائنات وچ زندگی دا پتہ لاوݨ تے یوکے وچ ایکسوپلینیٹ برادری کوں مزید ترقی ݙیوݨ تے مبنی ہک مکمل تحقیقی سرگرمی قائم کرݨ تے توجہ مرکوز کیتی ۔ جݙاں او سوئٹزرلینڈ توں ڳئے تاں او ہک وݙی قومی پہل قدمی دی شریک ہدایت کاری کریندے پئے ہن جیڑھی جو آخر کار فنڈ تھئی ڳئی ۔ کیمبرج وچ IoA تے DAMTP دے آپݨے ساتھیاں دی مدد نال انہاں شعبیاں دے درمیان مشترکہ مربوط کوششاں تے تعاون کوں اکسوݨ کیتے کیمبرج ایکسوپلینیٹ ریسرچ سینٹر قائم کیتا ۔ یوکے وچ انہاں پہلی "ایکسوپلینیٹ کمیونٹی میٹنگ" دا اہتمام کیتا تے ہک باقاعدہ سالانہ "کمیونٹی" ورکشاپ دا خیال پیش کیتا ۔ یورپی تناظر وچ ، او جنیوا وچ (آپݨی مشترکہ پروفیسر تقرری دے ذریعے) زمینی حصے CHEOPS خلائی مشن دی ترقی دی قیادت کریندے پئے ہن تے او سائنس ٹیم دے چیئرمین ہن ۔

انہاں دی حالیہ ترین تحقیقی خاص ڳالھیں گھٹ کمیت والے تاریاں تے ٹرانزٹنگ زمین نما سیاریاں تے کائناتی زندگی دی ڳول نال تعلق رکھدیاں ہن ۔ ایہہ پروگرام ، جیڑھا جو یونیورسٹی آف لیج توں ایم گلن دے نال تعاون نال کیتا ڳیا ہے ، TRAPPIST-1 دا پتہ لڳݨ دی ابتدا وچ ہے ، ہک سیارہ نظام جیڑھا جو ماحول تے زندگی دے نشان دی مزید ڳول کیتے ممکنہ طور تے دلچسپ ہے ۔ پرکھ پرچول دا ہک ٻیا کامیاب طریقہ 55 کینکری ای تے کم نال گرم چھوٹے سیاریاں دی چٹانی سطح یا ماحول دی خصوصیت ہے ۔ "کائنات وچ زندگی" دی طرف ایں پروگرام دی حالیہ توسیع سائمنز فاؤنڈیشن ولوں حمایت یافتہ ہک بین الاقوامی تحقیقی پہل قدمی دے تناظر وچ کیتی ڳئی ہے ۔ ایں تعاون دا اہم نتیجہ تعریف ہے – کیمسٹری تے فلکیاتی طبیعیات دی رکاوٹاں کوں رلیندے ہوئے – ایکسوپلینیٹس ("ابیوجینیسس زون") تے RNA پیشرو دی ابتدا کیتے کم از کم شرطاں دی تعریف ہے ۔

ایکسوپلینیٹس دیاں دریافتیاں عوام تے میڈیا دی ٻہوں توجہ مبذول کرویندیاں ہن ۔ آپݨی پرکھ پرچول تے تدریسی سرگرمیاں دے نال نال ، ڈیڈیئر کوئلوز جوش و خروش کوں ونڈݨ ، نتائج دی وضاحت کرݨ تے عام طور تے سائنس وچ دلچسپی پیدا کرݨ کیتے ٻہوں ساری دستاویزی فلماں ، فلماں ، مضامین ، تے ٹی وی تے ریڈیو انٹرویوز وچ شرکت کیتی ہے ۔

او 2019ء وچ ایم آئی ٹی کاولی انسٹی ٹیوٹ فار آسٹرون فزکس اینڈ سپیس ریسرچ وچ وی مہمان سائنسدان ہن ۔

اکتوبر 2019ء وچ ، فلکیات تے ایکسوپلینیٹ دریافتیاں وچ آپݨے کم دے حوالے نال ، کوئلوز پیش گوئی کیتی جو انسان اگلے 30 سالاں وچ بیرونی زمینی زندگی دریافت کریسن ، جنہاں دا آکھݨا ہا ، "میں یقین نی کر سڳدا جو اساں کائنات وچ واحد زندہ وجود ہیں ۔ ٻہوں زیادہ سیارے ، ٻہوں زیادہ ستارے ہن ، تے کیمسٹری کائناتی ہے ۔ جیڑھی کیمسٹری زندگی دا باعث بݨی او کتھائیں ٻئی جاہ تے وی تھیندی پئی ہوسی ۔ ایں کیتے میں پکا یقین رکھدا ہاں جو کتھائیں ٻئی جاہ تے وی زندگی ہونی چاہیدی ہے ۔"

دسمبر 2019ء وچ ، کوئلوز ان لوکاں تے تنقید کیتی جیڑھے جو آب و ہوا دی تبدیلی کوں محدود کرݨ وچ مدد کرݨ دی حمایت نی کریندے ، جنہاں دا آکھݨا ہا ، "میں سمجھدا ہاں جو اے بالکل غیر ذمہ دارانہ ہے ، کیوں جو ستارے اتنے دور ہن جو میں سمجھدا ہاں جو اساکوں زمین توں فرار تھیوݨ دی کوئی سنجیدہ امید نی رکھݨی چاہیدی ... ایہہ وی یاد رکھو جو اساں ہک اینجھی نسل ہیں جیڑھی جو ایں سیارے کیتے تیار تھئی ہے ۔ اساں ایں سیارے توں علاو کسی ٻئے سیارے تے زندہ رہݨ کیتے نی بݨئے ... اساکوں آپݨا وقت تے توانائی اینکوں ٹھیک کرݨ دی کوشش وچ لاوݨی چاہیدی ہے ۔"

 خاص ڳالھیں تے پبلی کیشنز 
ڈیڈیئر کیولز دیاں 400 توں ودھ سائینسی پبلی کیشنز (چھاپے) ہن ، جنہاں کوں 50 ،000 توں ودھ وار حوالہ ݙتا ڳئے ۔ انہاں دا ایچ انڈیکس 115 ہے ۔

 ایوارڈز (انعام) 
2011: بی بی وی اے فاؤنڈیشن فرنٹیئرز آف نالج ایوارڈ آف بیسک سائنسز (مائیکل میئر دے نال رل تے) 2013: کلیریویٹ سائٹیشن لوریٹس 2017: ولف پرائز ان فزکس 2019: نوبل پرائز ان فزکس 2020: رائل سوسائٹی دے فیلو چݨے ڳئے

انہاں دے ناں تے رکھی ڳئی چیز

سیارچہ 177415 کیولز انہاں دے اعزاز وچ انہاں دے ناں تے رکھیا ڳیا ہے ۔