لوٹیشور

لوٹیشور
لوٹیشور ہک وستی تے آثار قدیمہ دا ٹھیڑھ ہے جیڑھا سندھ وادی دی تہذیب نال تعلق رکھدا ہے۔ ایہ بھارتی ریاست گجرات دے ضلع پٹن وچ واقع ہے۔ ایہ ٹھیڑھ مقامی طور تے خاری نو ٹیمبو دے ناں نال وی ڄاتا ویندا ہے تے خاری دریا دے کھٻے پاسے ہک اُچے ریت دے ٹٻے تے واقع ہے۔ خاری دریا روپن دریا دا ہک معاون دریا ہے۔ 

آثار قدیمہ
  2009ء وچ لوٹیشور دی کھدائی دے دوران بھارت دے قدیم ترین میسولیتھک ٹھیڑھاں وچوں ہک دریافت تھیا، جیندے وچ 8000 قبل مسیح توں انسانی سرگرمی دے ریڈیو کاربن ثبوت تے 5000 سال توں زیادہ عرصے تک جاری رہݨ والی مائیکرولیتھک اوزاراں دی روایت دے ثبوت ملے ہن۔ ایہ دریافتاں اِتھوں انسانی آبادی دے مستقل تے طویل مدتی وجود دی نشاندہی کریندیاں ہن تے لمے ایشیا وچ ابتدائی آبادی دے نمونیاں دے بارے وچ نویں معلومات فراہم کریندیاں ہن۔

کھدائی
آثار قدیمہ تے قدیم تاریخ دے شعبہ، ایم ایس یونیورسٹی، برودا 1990-91 دے دوران لوٹیشور تے کھدائی کیتی۔ کھدائی دے دوران ݙو مختلف ثقافتی ادوار دا پتہ لڳا، جنہاں وچ پہلا دور مونولیتھک ثقافت نال تعلق رکھیندا ہے تے ݙوجھا دور ہڑپہ ثقافت نال ملدی جلدی ثقافت نال تعلق رکھیندا ہے۔  

پہلا دور 
پہلے دور وچ، ریت دے ٹٻے تے 60 سینٹی میٹر موٹی تہہ وچ مائیکرولیتھک اوزار، فلیٹ سینڈ سٹون پلیٹاں، پیہݨ والے پتھر تے پتھر دے ہتھوڑے ملے ہن۔اوزار چرٹ، جیسپر، ایگیٹ تے کوارٹز نال بݨائے ڳئے ہن۔ ایندے علاوہ ݙو قبراں وی لبھیاں ہن۔  

ݙوجھا دور 
ݙوجھے دور دی نمائندگی 80 سینٹی میٹر موٹی تہہ نال کیتی ڳئی ہے، پر رہائشی تہہ دی موٹائی صرف 20 توں 25 سینٹی میٹر ہے۔ اِتھوں وݙی تعداد وچ کھݙے (0.5 میٹر توں 2 میٹر قطر، 0.5 میٹر توں 2 میٹر گہرائی) لبھے ہن، جیڑھے کیری نال بھرے ہوئے ہن تے اِنہاں وچ مٹی دے برتناں دے ٹکڑے، جانوراں دیاں ہݙیاں تے ٻئے غیر اہم مواد ملے ہن۔ اِنہاں کھݙیاں دی وݙی تعداد دا مکمل مطلب اڄ تک سمجھیا نہیں ڳیا۔ 
ایں ٹھیرھ توں مٹی دے برتناں وچ زیادہ تر گریٹی ریڈ ویئر تے ریڈ ویئر شامل ہن، جیڑگے ناگواڑا تے سورکوٹاڈا وچ ملݨ والے مٹی دے برتناں نال مشابہت رکھدے ہن۔ ریڈ ویئر عام طور تے اچھی طراں پکائے ڳئے ہن تے باریک مٹی نال بݨائے ڳئے ہن۔  

لبھݨ والیاں چیزاں
ایں جاہ توں کریم/سفید پس منظر تے ڳاڑھے کالے تے ڳاڑھے لال رنگ دے پیالے تے برتن، کورس ریڈ ویئر تے خاکستری ویئر جنہاں تے نقش بݨئے ہوئے ہن، ٹیراکوٹا دے ٹکڑے، سٹیٹائٹ دے ننڈھے موتی، ایگیٹ دے موتی، کارنیلین دے موتی، ایمیزونائٹ دے موتی وغیرہ ملے ہن۔ ٹیراکوٹا دیاں چیزاں وچ ہک مورتی، چوڑیاں تے مٹی دے ٹکڑے جنہاں تے ریت دے نشان ہن، شامل ہن۔  

ثقافت
لوٹیشور وچ ملݨ والے مٹی دے برتناں دی شکل امری دے مٹی دے برتناں توں مختلف ہے تے ایہ انارتا روایت نال منسلک ہن۔ ایہ ابتدائی ہڑپہ دور دے مٹی دے برتناں توں مختلف ہن تے اِتھوں مٹی دے برتناں دی تیاری دی قدیم سرگرمی دی نشاندہی کریندے ہن۔ لوٹیشور وچ دوہری ثقافتی تسلسل (میسولیتھک تے کیلکولیتھک) ݙٹھا ویندا ہے۔ ایں جاہ تے کیلکولیتھک تہہ بہت پتلی ہے تے اِتھوں تقریباً 2000 سال تک آبادی دے ثبوت ملدے ہن، جیڑھی موسمی ہووݨ دا امکان ہے۔ اِتھوں مختلف قطر دے کئی کھݙے ملے ہن پر کوئی ٻیا ڈھانچہ نہیں لبھیا۔ کیلکولیتھک دور دے طویل عرصے دے بعد اِتھوں بھیݙاں تے بکریاں کوں متعارف کرایا ڳیا ہئی۔  

ٻیاں دریافتاں  
لوٹیشور توں ٻیاں دریافتاں وچ زمینی جانور جیویں بھیݙاں، بکریاں تے مویشیاں دیاں ہݙیاں تے مچھیاں تے کچھوں دے ڈھانچے شامل ہن۔  

دلچسپی دیاں جاہیں 
لوٹیشور مہادیو مندر دے نیڑے ہک تلا دے فرش دا نقشہ موجود ہے۔ ایں مندر دے سامݨے ہک تلا، لوٹیشور کنڈ، ہے جینکوں "پریت گیا" آکھا ویندا ہے۔ ہر سال پھڳݨ ودھ اماوس (مارچ - اپریل) تے ہک میلہ لڳدا ہے جیندے وچ ہزاراں زائرین شرکت کریندے ہن۔ تلا وچ دھاوݨ تے کجھ مذہبی رسومات دے ذریعے برے روحاں کوں کڈھݨ تے اُنہاں کوں آزادی (مکتی) تے ابدی برہما وچ جذب تھیوݨ دا عقیدہ ہے۔