براہوئی

براہوئی زبان ہک دیراوڑی زبان ہے جیہڑی زیادہ تر براہوئی وسیب اچ ٻولی ویندی اے۔ ایندے علاوہ ایران تے افغانستان اچ وی اے زبان موجود اے۔

 بروہی زبان دی قدیم تاریخ 
ایں معلومات کوں جینیاتی تے لسانی شواہد وی سپورٹ کریندن۔ ایندے اہم نکات ایہ ہن:

زگراسی کاشتکار: تقریباً 3000 قبل مسیح دے قریب (یا اس توں وی پہلے) ایران دے زگراس پہاڑاں توں کساناں دے گروہ مہرگڑھ (بلوچستان) دے رستے سندھ دی وادی وچ داخل تھئے۔

بروہی ماہر لسانیات تے آثار قدیمہ دے مطابق مہر ڳڑھ دے باشندے مقامی لوک تے افریقی  خانہ بدوش ہن۔  جنھاں 7000 قبل مسیح دے نیڑے اتھ مستقل رہائش اختیار کیتی تے رڑھ واہی کریندے ہن تے زناور پلیندے ہن۔  

2500 قبل مسیح وچ مہر ڳڑھ دی آبادی 25000 ہزار ہائی۔ مہرڳڑھ دے بادشاہ تجارتی مقاصد کیتے موہنجودڑو دی منڈی تے دریائی بندرگاہ بݨائی۔ موہنجودڑو دی وݙی منڈی کیتے پوری سندھ وادی وچ ویہ کے قریب چھوٹیاں منڈی بݨائیاں۔

عظیم تہذیب دا قیام: ایہو لوگ ہن جنھاں 2600 قبل مسیح تک ہڑپہ تے موہنجودڑو جیہے ترقی یافتہ شہر وساۓ، جیہڑی دنیا دی عظیم وادی سندھ دی تہذیب بݨی۔

ہجرت تے انتشار: جݙݨ 1900 قبل مسیح دے قریب موسمیاتی تبدیلیاں یا دریاواں دے رخ بدلݨ نال ایہ تہذیب اڄڑی، تاں آبادی دے وݙے حصے جنوب (تامل ناڈو، کرناٹک، آندھرا) دو ہجرت کیتی۔

براہوئی (بروہی): جیہڑے گروہ واپس پہاڑی علاقیاں (قلات تے خضدار) وچ پناہ گزین تھئے، او اڄ وی براہوئی زبان دی صورت وچ دراوڑی شناخت برقرار رکھی پئے ہن۔ ایہ برصغیر دے شمال مغرب وچ دراوڑی زبان دا ہک "جزیرہ" (Linguistic Island) ہے۔

سرائیکستان نال تعلق:  ایہ ڳالھ اہم ہے کہ سرائیکی وسیب دا علاقہ (جیویں ہڑپہ تے گنویری والا) ایں تہذیب دا مرکزی حصہ ہائی، تے اتھوں دے قدیم جینز (DNA) اڄ وی اتھوں دے وسنیکاں وچ موجود ہن۔thumb|Brahui-speakers by Pakistani District - 2017 Census

حوالے