دیو مالائی کہانیاں

دریائے ہاکڑہ دے بارے اچ کئی کہانیاں زبان زد عام ہن، ہندواں اچ ایہ کہانی مشہور ہے جو زمانہ قدیم اچ دریائے جمنا دے منبع دے نیڑے ہک ٻہوں وݙا اژدھا راہندا ہا۔ دیوتاؤاں ایں کوں حکم ݙتا جو او سمندر اچ ونڄے۔ ایں سانگے ایں سمندر تئیں پُڄݨ کیتے رستہ ایں طرح مہیا کیتا ڳیا جو دریائے جمنا کوں حکم ملیا جو او اپݨی شاخ لمے آلے پاسے بھیڄے ، چنانچہ موجودہ ہکڑہ دریا در اصل جمنا دی شاخ تے اژدھا دے ونڄݨ دا رستہ ہے جتھوں لنگھ تے او سمندر تئیں پُڄیا۔ ہک ٻئی کہانی دے مطابق شاہ گستاسپ دی عظیم سلطنت اچ ایہ علاقہ شامل ہا جیڑھا ایں اپݨی دھی دے ݙاج اچ ݙتا ہا۔ ایں دی سیرابی کیتے ایں ہک نہر کھٹوائی ہئی تے ایہ دریائے ہاکڑہ دی موجودہ گزر گاہ در اصل ایں نہر ای دی گزر گاہ ہے ۔ دریاواں دے دیوتا دی ہک کہانی ایں دریا دے کنارے عظیم شہر پتن منارا دے غرق تھیوݨ دے بارے اچ وی مشہور ہے۔ حقیقت ایہ ہے جو زبان زد عوام کہانیاں کوں وی تاریخ دا ہک ماخذ شمار کیتا ویندا ہے، ایں سانگے بعض محققین باقاعدہ طور تے ایں نظریہ دے حامی ہن جو دریائے ہاکڑہ دریائے جمنا ہے۔ جیڑھے پہلے پچادھی پاسے واہندا ہا تے صحرائے چولستان توں لنگھ تے دریائے سندھ اچ شامل تھی ویندا ہا ۔ ایں طرح کجھ علمی حلقے ایں خیال دے حامی ریہے ہن جو ایہ دریا واقعی قدیم زمانے دا کوئی غیر معمولی نہر سسٹم تھی سڳدا ہے۔

 حوالہ 
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء