موہن داس گاندھی

موہن داس کرم چند گاندھی (Mohandas Karamchand Gandhi)( 2 اکتوبر 1869 – 30 جنوری 1948)، جنہاں کوں مہاتما گاندھی (Mahatma Gandhi) دے ناں نال وی ڄاݨا ویندا ہے، ہک بھارتی وکیل، سیاست دان، سماجی مصلح، تے ہندوستان دی تحریک آزادی (Indian Independence Movement) دے اہم رہنما ہن۔ اوہ ستیہ گرہ (Satyagraha) دے فلسفہ دے بانی ہن، جیہڑا عدم تشدد (Non-violence) تے سچائی دی طاقت تے مبنی ہے۔  

 ابتدائی حیاتی  
گاندھی دا جنم پوربندر (Porbandar)، گجرات (Gujarat)، بھارت (India) وچ ہک ہندو مودیہ خاندان وچ تھیا۔ انہاں قانون دی تعلیم لندن (London) وچ حاصل کیتی تے بعد وچ جنوبی افریقہ (South Africa) وچ وکیل دے طور تے کم کیتا۔ اُتھاں اُنہاں نسلی امتیاز دے خلاف مزاحمت کیتی۔  

 جنوبی افریقہ وچ تحریک 
گاندھی نے جنوبی افریقہ وچ ہندوستانی آبادی دے حقوق دے تحفظ کیتے ستیہ گرہ دی تحریک شروع کیتی۔ ایہ تحریک عدم تشدد تے سول نافرمانی تے مبنی ہئی، جیندے نتیجے وچ کجھ قوانین وچ تبدیلی تھئی۔  

ہندوستان دی تحریک آزادی  
1915 وچ گاندھی ہندوستان ول آئے تے برطانوی حکومت (British Raj) دے خلاف تحریک وچ شامل تھئے۔ اوہنے چمپارن تے کھیڈا تحریک(Champaran and Kheda Satyagraha)، عدم تعاون تحریک (Non-Cooperation Movement)، سالٹ مارچ (Salt March)، تے ہندوستان چھوڑو تحریک (Quit India Movement) جیہاں اہم مہماں دی قیادت کیتی۔  

 فلسفہ  
گاندھی دا فلسفہ ستیہ گرہ (سچ دی طاقت) تے اہنسا (عدم تشدد) تے مشتمل ہئی۔ اوہ سادہ زندگی، خود انحصاری، تے سماجی انصاف دے حامی ہن۔ انہاں سپننگ ویل (Spinning Wheel) کوں خود کفالت دی علامت بݨایا۔  

 شخصی زندگی  
گاندھی نے سادگی دی زندگی گزاری، اشرم (Ashram) وچ رہندے ہوئے۔ اوہ گیان (Vegetarianism) دے پیروکار ہن تے مذہبی رواداری دے علمبردار ہن۔  

 وفات  
30 جنوری 1948 کوں ناتھو رام گوڈسے (Nathuram Godse)، ہک ہندو قوم پرست، نے دہلی (Delhi) وچ گاندھی کوں گولی مار کے ہلاک کر ݙتا۔  

• میراث  
گاندھی کوں بھارت دا پیو (Father of the Nation) آکھیا ویندا ہے۔ انہاں دی تعلیمات نے دنیا بھر دے حقوق انسانی دی تحریکاں کوں متاثر کیتا، جنہاں وچ مارٹن لوتھر کنگ (Martin Luther King Jr.) تے نیلسن منڈیلا (Nelson Mandela) شامل ہن۔