نور محل

نور محل
نور محل ہک تاریخی جائیداد ہے جیڑھی پاکستان دے شہر بہاولپور وچ آرمی سیکرٹریٹ دے زیر انتظام دفاعی وزارت دی ملکیت ہے۔

ایہ 1872ء وچ ہک اطالوی شاٹو دے طرز تے نئوکلاسیکل لائنز تے تعمیر کیتا ڳیا ہئی، ایں وقت جݙݨ جدیدیت دا دور شروع تھی چکا ہئی۔ ایہ برطانوی راج دے دوران ریاست بہاولپور دے نواباں دی ملکیت ہئی۔

تاریخ  
نور محل دا داخلی دروازہ  
مسٹر ہینن، ہک انگریز جیڑھا ریاستی انجینئر ہئی، ایں عمارت کوں ڈیزائن کیتا ہئی۔ نور محل دی بنیاد 1872ء وچ رکھی ڳئی ہئی۔ ایندے ایرے وچ ریاست دا ہک نقشہ تے سکے نیک شڳݨ دے طور تے دفن کیتے ڳئے ہن۔ محل دے زیادہ تر مواد تے فرنیچر انگلینڈ تے اٹلی توں درآمد کیتا ڳیا ہئی۔ محل دی تعمیر 1875ء وچ 1.2 ملین روپے دی لاڳت نال مکمل تھئی ہئی۔ ایہ محل اصل وچ برطانوی راڄ دے دوران ریاست بہاولپور دے نواباں کیتے رہائش گاہ دے طور تے تعمیر کیتا ڳیا ہئی۔ نواب صادق خان چہارم، جیڑھے فن تعمیر دے شوقین ہن تے انہاں کوں بہاولپور دا شاہجہاں آکھیا ویندا ہئی، ایہ محل کوں اپݨی زنانی نور کیتے تعمیر کروایا ہئی۔ البتہ، محل وچ صرف ہک رات گزارݨ دے بعد، نور ایندے وچ واپس نہ آوݨ دا فیصلہ کیتا کیوں جو ایندی بالکونی توں وستی ملک شاہ قبرستان نظر آندا ہئی۔ انہاں ایندے بجائے دربار محل وچ رہوݨ دا انتخاب کیتا۔

11 جنوری 1890ء کوں شہزادہ البرٹ وکٹر نے محل دا دورہ کیتا۔  22 توں 24 دسمبر 1892ء تک سر میکارتھ بیک، پنجاب دے سینئر فنانس کمشنر، تے انہاں دا خاندان محل وچ قیام کیتا۔  
11 مئی 1897ء کوں ملکہ وکٹوریہ دی سٹھویں سالگرہ دا جشن وی ایں محل وچ منایا ڳیا ہئی۔  
1906ء وچ نواب محمد بہاول خان پنجم نے محل وچ ہک مسجد تعمیر کروائی، جیندی لاڳت 20,000 روپے ہئی۔  
9 فروری 1933ء کوں برطانوی حکومت تے ریاست بہاولپور دے اتحاد دے موقع تے نور محل وچ ہک اہم تقریب منعقد کیتی ڳئی ہئی۔  
8 مارچ 1934ء کوں ریاست بہاولپور اپݨی 10 سالہ جوبلی وی ایں محل وچ منائی ہئی۔  
1956ء وچ، جݙݨ ریاست بہاولپور پاکستان وچ شامل تھئی، ایہ عمارت اوقاف دے محکمے دے حوالے کر ݙتی ڳئی۔  
1971ء وچ محل کوں فوج کوں لیز تے ݙتا ڳیا؛ تے 1997ء وچ فوج اینکوں 119 ملین روپے وچ خرید گھدا۔  

اُساری  
نور محل دا اندرونی حصہ  
نور محل 44,600 مربع فٹ (4,140 مربع میٹر) دے رقبے تے پھیلیا ہویا ہے۔ ایندے وچ 32 کمرے ہن، جنہاں وچ 14 تہہ خانے وچ، 6 برآمدے تے 5 گنبد ہن۔  

ایں ڈیزائن وچ کورنتھیائی تے اسلامی طرز تعمیر دیاں خصوصیات شامل ہن، جیندے وچ برصغیر دے طرز دی ہک جھلک وی موجود ہے۔ کورنتھیائی طرز دی جھلک پلر، بالسٹریڈ، پڈیمنٹس تے دربار ہال دی گنبد نما چھت وچ ݙٹھی ونڄ سڳدی ہے۔ اسلامی طرز تعمیر پنج گنبداں وچ واضح ہے، جبکہ کونے دار بیضوی شکلاں برصغیر دے طرز دی عکاسی کریندیاں ہن۔  

ستمبر 2001ء وچ پاکستان حکومت دے محکمہ آثار قدیمہ ایں عمارت کوں "محفوظ یادگار" قرار ݙتا، تے ہݨ ایہ عام زائرین، طلباء دے دوریاں تے ٻئے دلچسپی رکھݨ والے افراد کیتے کھلا ہے۔