کہروڑ پکا

کہروڑ پکا پاکستان دے علاقے سرائیکیستان دے ضلع لودھراں وچ وسدا ہک تاریخی تے ثقافتی شہر ایہ جیہڑا تحصیل کہروڑ پکا دا صدر مقام وی ہے۔ ایہ شہر سرائیکستان دے نمایاں علاقیاں وچ شامل ہے اَتے اتھ زیادہ تر سرائیکی الاوݨ آلے لوک وسدے ہِن۔ اِیندی جغرافیائی حیثیت، تاریخی پچھوکڑ، ثقافتی رنگ، مذہبی ورثہ، تے سیاسی اثر رسوخ اِینکوں ہک انج مقام ݙیندے ہِن۔

کہروڑ پکا دی تاریخ

کہروڑ پکا ہک پراݨا شہر ہے جہیں دی تاریخ ہزاراں سال پُراݨی ہے۔ کُجھ روایات دے مطابق ایہ حضرت عیسیٰ علیہ السلام دے زمانے وچ آباد تھیا ہا۔ برطانوی راج، مغل دور، تے سکھ حکمرانی دے مختلف دوراں وچ وی ایہ شہر اہم تجارتی تے ثقافتی مرکز ریہا۔ کجھ روایات دے مطابق اتھاں محمد بن قاسم اَتے سکندر اعظم نے وی پڑاؤ گھتا۔ تاریخ وچ ایہ ملتان دا حصہ ریہا ہا۔

وجہ تسمیہ

کہروڑ پکا دا ناں راجہ کہر بھٹی توں منسوب ہے۔ تاریخی کتاب "تاریخِ راجھستان" دے مطابق، راجہ کہر بھٹی، راجہ رتن سی بھٹی دے پُتر راجہ گرسی بھٹی دی نسل توں ہَن۔ انہاں دے بعد راجہ کیلون بھٹی اپݨے پیو دی یاد وچ ہک قلعہ "کہر اوور" تعمیر کروایا، جیہڑا وقت دے نال "کہروڑ" بݨ ڳیا۔ جݙاں انگریزاں نے اتھ ریلوے اسٹیشن بݨایا تاں "پکا بستی" دے نیڑے ہووݨ دے پاروں اینکوں "کہروڑ پکا" آکھیا ونڄݨ لڳا۔


معاشرتی و ثقافتی پہلو

کہروڑ پکا دی ثقافت سرائیکستان دی  روایات دی عکاس ہے۔ اتھ سرائیکی زبان الاوݨ آلے زیادہ ہِن، جݙاں جو اردو، ہریانوی اَتے پنجابی الاوݨ آلے وی کجھ لوک اتھاں وسدے ہِن۔ لوک مہمان نواز تے زراعت نال جُڑے ہوئے ہِن۔ اتھاں دے لوک سرائیکی نال پریت رکھݨ آلے ہن اتھاں کنوں ٻہوں سرائیکی شعراء وی نکلے جنہاں وچوں ہک شاہین کہروڑی ہِن۔

مذہبی اہمیت تے مزارات

کہروڑ پکا وچ کئی صوفی بزرگاں تے ولیاں دے مزارات موجود ہِن، جیہڑے اِیں علاقے دی روحانی تاریخ کوں اُجاگر کریندے ہِن۔ انہاں وچ نمایاں ایہ ہِن:

   پیر جیون سلطان
   مخدوم حسن قتال
   خواجہ حافظ محمد اکرم (سفید خانقاہ)
   وگن سٹی حاصل والا ہندیرا پیر
   علی سرور
   حضرت شیخ احمد کبیر (دھنوٹ)
   شاہ رسول حقانی (امیر پور سادات)

ایہ مزارات نہ صرف روحانی تسکین دا ذریعہ ہِن بلکہ سالانہ میلیاں تے عرس دیاں تقریباں دی وجہ توں سماجی تے ثقافتی سرگرمیاں دا وی مرکز ہِن۔

مندر تے ہندو آثار

اتھ قدیم ہندو مت دے آثار وی موجود ہِن، جنہاں وچ مندر گوسن داس لال تے مندر شانتم دھرم قابل ذکر ہِن۔ اے مندر اڄ وی کہروڑ پکا دی پُراݨی تاریخ دے گواہ ہِن تے ایہ 1930 وچ تعمیر کیتے ڳئے ہَن۔ 1947 وچ پاکستان بݨݨ توں بعد یکے کراڑ اتھاں توں حجرت کر ڳئے ہَن۔

معاشی و تجارتی سرگرمیاں

کہروڑ پکا دی معیشت زراعت تے مبنی ہے۔ اتھ دی زمین زرخیز ہِن تے کپاہ، کݨک، تے امب دی پیداوار وݙے پیمانے تے کیتی ویندی ہے۔ اِیندے علاوہ، مقامی صنعتاں جیویں کہ سلہاں دے بھَٹھے، کپڑے دی تجارت، تے زرعی اوزار بݨاوݨ آلیاں فیکٹریاں وی اتھ دے لوکاں دے روزگار دا ذریعہ ہِن۔ اتھاں مختلف پھل اتے سبزیاں وی کثیر تعداد وچ لائیاں ویندیاں ہِن۔

سیاسی اہمیت

کہروڑ پکا کئی نامور سیاستداناں دا گڑھ ریہا یے۔ اتھ دے نمایاں سیاسی ٹٻراں وچ کانجو، جوئیہ، نون، نیکوکارہ، تے عباسی شامل ہِن۔

اہم سیاسی شخصیات

   محمد صدیق خان کانجو (سابق وزیر خارجہ، مسلم لیگ ن)
   عبدالرحمن خان کانجو (مسلم لیگ ن، رکن قومی اسمبلی)
   محمد اختر خان کانجو (تحریک انصاف)
   نواب امان اللہ خان (تحریک انصاف)
   ملک ممتاز محمد خان جوئیہ (جہانگیر ترین گروپ)

ملک محمد قاسم جوئیہ(سابق چیئر مین)

اے سیاستدان کہروڑ پکا دی اڳوتری وچ اہم کردار ادا کریندے پئے ہِن تے اتھ دے لوکاں دے مسئلیاں دے حل کیتے وی سرگرم ہِن۔

تعلیم تے دینی مدارس

کہروڑ پکا وچ کئی تعلیمی ادارے قائم ہِن جیہڑے جدید تے دینی تعلیم ݙے رہے ہِن۔

•اہم تعلیمی ادارے

   جامعہ اسلامیہ باب العلوم – اے ادارہ علمی تے روحانی لحاظ نال ہک معتبر درسگاہ اے، جیکوں حضرت مولانا عبدالمجید لدھیانوی نے قائم کیتا ہئی۔
   جامعہ مفتاح العلوم
   جامعہ دارالعلم الاسلامی
   جامعہ دارالقرآن

انہاں مدرسیاں دے علاوہ، اتھ کئی سرکاری تے نجی سکول تے کالج وی موجود ہِن جیہڑے جدید تعلیم کوں ودھاوا ݙے رہے ہِن۔

اہم مقامات تے سیاحت

کہروڑ پکا وچ کئی تاریخی تے ثقافتی مقامات موجود ہِن جیہڑے سیاحاں تے محققین کیتے دلچسپی دا باعث بݨدے ہِن۔

•چوک بخاری

ایہ کہروڑ پکا دا سبھ توں وݙا بازار تے مرکزی چوک یے، جیہڑا مشہور بزرگ عطا اللہ شاہ بخاری دے ناں توں منسوب یے۔ اتھ تجارتی سرگرمیاں ٻہوں تیز راہندیاں ہِن۔

•قدیم قبرستان تے 9 گز لمبی قبر

کہروڑ پکا وچ ہک تاریخی قبرستان موجود ہے، جتھ ہک 9 گز لمبی قبر وی ہے جیہڑی مقامی لوکاں دے عقیدے دے مطابق کہیں بزرگ توں منسوب ہے۔

یونین کونسلاں تے آبادی

کہروڑ پکا 24 یونین کونسلاں تے مشتمل ہے، جنہاں وچ پٹواریاں والا، بخشی والا، علی پور کانجو، دھنوٹ، بہاول گڑھ، نور شاہ گیلانی، تے ٻئے شامل ہِن۔

اہم اقوام تے قبائل

کہروڑ پکا وچ 80% سرائیکی لوک آباد ہِن انہاں توں علاوہ اتھاں کجھ رانگھڑ، پنجابی اَتے بلوچ وغیرہ وی آباد ہِن۔