گانمݨ

ترے مصرعیاں دی اے صنف چاڑھیاں وچ ٻہوں مقبول ہے۔کھجیاں چنݨ ویلے جوابی سوالی ݙوہڑے تے ڳانوݨ ٻہوں آکھیے ویندن۔ ایندا ݙوجھا مصرعہ گانمݨ یار دے ناں نال شروع تھیندے ۔ ہِیں کیتے کجھ لوکاں دا قیاس ہے کہ اے اوچ دے مشہور کردار گانمݨ سچار دی تخلیق ہن۔ پر ایں ڳالھ دی کتھائوں تصدیق نی تھیندی۔ ہن تقریباً سبھے محققین ایں گال تے متفق ہن کہ اے صنف منشی غلام حسن گانمݨ دی تخلیق کردہ ہے۔ اے ہزاراں دی تعداد وچ لوکاں کوں زبانی یاد ہن ۔ ہے ہک ہک موضوع تے کی کئی گانمݨ ملدن:

گانمݨ وچ بیت دی طرح ݙوں مصرعے ہوندن۔ پہلا مصرعہ کہیں وسیبی ریت ‘موسماں دے احوال وغیرہ تے مبنی ہوندے یا مُحمل ہوندے۔ البتہ ݙوجھے مصرعے وچ دلی واردات دا بیان تے عشقیہ فراقیہ جذبات دا اظہار کیتا ویندے۔ اے صنفِ سخن دیہاتاں وچ کھجیاں چݨݨ والے چاڑھے ٻہوں ڳاندن۔ ایں صنفِ سخن دے موجد منشی غلام حسین گانمݨ شہید ہن۔1292)ھ ۔1365ھ)                                     گانمݨ دی ونکی

یار تاں میݙا کئی پتلا پتنگ اے

مور دی گچی گانمݨ یار

کئی سونے دا رنگ اے

سُتی تاں پئی آں منہ خانے کعبے

تڑپھ اُٹھاں گانمݨ یار

سچے خواب تساݙے

وجیا نغارہ ودا روح ترساوے

منو منو تڑیاں گانمݨ یار

جانی جھمر تے آوے

اُچی تاں کھجی لئی کھڑی ہے کیرا

ݙٹھو تاں غریبی گانمݨ یار

ول کیتو نہ پھیرا  

 وسیا وی مینہ بھرئیے کھڑئیے کیارے 
وسیا وی مینہ بھرئیے کھڑئیے کیارے

منو ساݙے جگرے گانمݨ یار جنھاں دوست وسارئیے

ستی تاں پئی آں منہ کر ݙینہ لا کوں

میݙی تاں دل ݙاڈھی گانمݨ یار تیݙی خبر خدا کوں

اُچی تاں کھجی چڑھ کھڑدے چاڑھے

کر گھنو خوشیاں گانمݨ یار ساوݨ چار ݙیہاڑے

اُچی تاں کھجی جیندے لال ٻوہارے

ہوواں طوطا گانمݨ یار ٹک سٹاں چھونہارے

اُچی تاں کھجی جیندے لال ڳندوڑے

طمع دے ویلے گانمݨ یار توں ݙیندی مروڑے

اُچی تاں کھجی لئی کھڑی اے کیرا

ݙٹھو تاں غریبی گانمݨ یار ول کیتو نہ پھیرا

 حوالہ 
کتاب: سرائیکی شاعری دا اِرتقاء، مصنف: ڈاکٹر نصراللہ خان ناصر، چھاپہ خانہ : جھوک پبلشرز ملتان