بحر

بحر سرائیکی شاعری دی ہک مقبول صنفِ سخن ہے۔ ݙوہڑے دے انداز دی ایں صنف وچ چار توں زیادہ ہم قافیہ مصرعے ہوندن‘ اے ٻہوں طویل وی ہوندن۔ عشقیہ داستاناں ہیں صنف وچ لکھیاں ڳن۔ ایں توں علاوہ شعراء عشقیہ ‘ تے سسی دے بحر لکھدے آئن۔ اساں نمونے طور لطف علی دا ہک بحر سیف الملوک توں پیش کریندے ہیں۔

تاب کنوں بے تاب تھیا شہ ݙیکھ حسن دا شعلہ

خوبی طور رخسار اُتے ہا خونی تلک تلولہ

ݙٹھا شاہ چمن دا یا وت ڳل چورنگ چٻولہ

تھی گولہ اس گل دا گل تے ہویا اولہ گھولہ

ماریس جوڑ جمال جگر وچ زہری سخت سنگولہ

کیتی برہوں جا ول تس تے درد آیا کر ٹولہ

چوطرفوں جڑ بھا لڳی تھیا جان جگر جل کولہ

عشق آرام تمام ونڄایا ہویا نصیبہ رولہ

لطف علی گل پاتا شوقوں شاہ پرم دا چولہ 

مثلث:        ایں نظم دے ہر بند دے ترائے مصرعے ہوندن۔

مخمس:           جیں نظم دے ہر بند دے پنج مصرعے ہوندن مخمس اکھویندی ہے۔

مسدس:        چھ مصرعے ہر بند دے ہوون تاں اوکوں مسدس آکھیا ویندے۔ بنی بخش شوق کربلائی 

                       دے مسدس پوری سرائیکی شاعری دا سنگار ہن۔

غزل:            سرائیکی زبان وچ غزل نما کافیاں تاں منڈھ قدیم توں ملدن لیکن باقاعدہ سرائیکی غزل مولانا نصیر الدین خرم بہاول پوری آکھی ۔ غزل دے چند شعر پیش ہن:

دم دم نکلے ٹھڈڑے سا

توں بن سوہݨا سُجھم نہ وا

اوڳن ݙیکھ کے نہ سٹ مٹھلا

لڳڑی یاری توڑ نبھا

جیں در جانواں دِھکڑے کھانواں

گھر وچ دشمن بھیݨ بھرا

رڳ رڳ دے وچ دھوئیں دُکھدے

سوز جگر تن بھڑکے بھا

خرم گریب فقیر نماناں

جڳ  دشمن ہے  شودے  دا

 حوالہ 
کتاب: سرائیکی شاعری دا اِرتقاء، مصنف: ڈاکٹر نصراللہ خان ناصر، چھاپہ خانہ : جھوک پبلشرز ملتان