وݨ

وݨ(انگریزی:Tree) اینکوں درخت،رکھ اَتے ٻوٹا وی آکھیا ویندے، ایندے وچ لکِڑ دا تنا، شاخاں اَتے پتے ہوندن۔ وݨ ٻہوں سارے سال جِی سڳدن تے زمین تے حیاتی دا اہم حصّہ ہن۔ ایہ ہوا کوں صاف کریندن، جنگلی حیات کیتے گھر مہیا کریندن، تے ماحول کوں سوہݨاں بݨیندن۔

وݨ دے حصے

وݨ دے کئی حصے ہوندن، ہر حصے دا اپݨا کم ہوندا ہے:

1-  جڑھاں: جڑھاں(Roots) مٹی وچ دبیاں ہوندن تے وݨ کوں سہارا ݙیندین اتے مٹی وچوں پاݨی اتے غذائی اجزاء جذب کریندن

2-  تنا: تنا(stem) وݨ دا مرکزی حصّہ ہوندے، جیہڑا جڑھاں توں شاخاں تئیں پاݨی اتے غذائی اجزاء پہنچیندا ہے۔

3-  شاخاں: شاخاں تنے توں نِکلدیاں ہن اتے پتے، پھل، تے پُھلاں کوں سہارا ݙیندن۔

4-  پتے: پتے سِجھ دے سوجھلے نال غذائی اجزاء بݨیندے ہن (photosynthesis) اتے کاربن ڈائی آکسائڈ جذب کریندے ہن۔
5-   پھل تے پھل: کُجھ وݨ پھل تے پھلیاں ݙیندن، جِنہاں وچ بیج ہوندن۔

وݨ دیاں قِسماں

دنیا وچ وݨا  دیاں ٻہوں ساریاں قِسماں ہن، جیڑھیاں مختلف ماحول وچ رہندن۔ وݨاں کوں عام طور تے ݙو وݙیاں قِسماں وچ تقسیم کیتا ویندا ہے:

   کونیفیرس وݨ (Coniferous trees): اِنہاں وݨاں تے سُوئی وانگوں پتے ہوندن تے ایہہ عام طور تے ٹھڈے علاقیاں وچ ہوندن۔ مثال دے طور تے پائن تے صنوبر دے وݨ۔
   ڈیسیڈیئس وݨ (Deciduous trees): اِنہاں وݨاں دے چوڑے پتے ہوندن جیہڑے سیالے وچ ڈِھے پوندن۔ مثال دے طور تے شاہ بلوط تے میپل دے وݨ۔

وݨاں دی اہمیت

وݨ ساݙی زمین کیتے ٻہوں اہم ہن۔ انہاں دے کجھ اہم کردار یہ ہن:

   آکسیجن: وݨ آکسیجن پیدا کریندن، جیڑھی انساناں اتے زناوراں کیتے زندہ راہوݨ کیتے ضروری ہے۔

   کاربن ڈائی آکسائیڈ جذب: وݨ فضا وچ موجود کاربن ڈائی آکسائیڈ جذب کریندن، جیڑھی موسمیاتی تبدیلی کوں گھٹ کرݨ وچ مدد ݙیندی ہے۔

   جنگلی حیات کیتے مسکن: وݨ زناوراں، پکھیاں تے کیڑے مکوڑیاں کیتے گھر مہیا کریندن۔

   مٹی دا کٹاؤ روکݨ: روݨا  دیاں جڑھاں مٹی کوں پکڑ کے رکھدین اتے اینکوں کٹݨ توں بچیندین۔

   پاݨی دی صفائی: وݨ مٹی وچ پاݨی کوں فلٹر کریندن تے اِینکوں صاف رکھدین۔

   لکڑی تے ٻئے وسائل: وݨ لکڑی، کاغذ تے ٻئے ٻہوں سارے وسائل مہیا کریندن۔

وݨاں کوں خطرے

وݨاں کوں کئی خطریاں دا سامݨا ہے، جیویں کہ:

   جنگلات دی کٹائی: زمین صاف کرݨ یا لکڑی کیتے وݨاں دے کٹݨ نال وݨاں دی تعداد گھٹ تھیندی پئی ہے۔

   موسمیاتی تبدیلی: گرمی ودھݨ، بارش دے انداز بدݪݨ، تے ٻیاں تبدیلیاں دی وجہ نال وݨاں کوں گھاٹا پُڄدا پیا ہے۔

   آلودگی: آلودگی وݨاں کوں بیمار کریندی ہے تے انہاں دے ودھݨ کوں متاثر کریندی ہے۔

وݨ دی حفاظت

وݨاں دی حفاظت کرݨ ٻہوں ضروری ہے۔ اساں اینکوں مندرجہ ذیل طریقیاں نال کر سڳدے ہیں:

   وݨ لڳاوݨ: ودھ توں ودھ وݨ لاوݨ نال ماحول کوں بہتر بݨایا ون٘ڄ سڳدے۔

   جنگلات دی کٹائی روکݨ: جنگلات دی کٹائی کوں روکݨ کیتے اقدامات کرݨ۔

   آلودگی گھٹاوݨ: آلودگی گھٹ کر کے وݨاں کوں نقصان توں بچایا ون٘ڄ سڳدے۔

   وݨاں دی حفاظت کرݨ: وݨاں دی حفاظت کرݨی چاہیدی ہے تے انہاں کوں صحت مند رکھݨ کیتے اقدامات کرݨ۔

وݨ ثقافت وچ

وݨاں دا ثقافت وچ وی اہم مقام ہے۔ ٻہوں ساری ثقافتاں وچ وݨاں کوں مقدس سمجھا ویندے اتے انہاں نال کئی روایات جڑیاں ہوئیاں ہن۔ ایہ شاعری، ادب اتے فنون وچ وی اہم مقام رکھدے ہن۔