چُپ کیوں کر ڳیں؟

اَکھیندن جو لوکیں کوں لوکیں دی ٻوڑی کوں کنیں دی ۔ ہک ڄٹ دا پُتر جوان تھی ڳیا اونکوں اوندی شادی کرݨ دا وِپرا کھادی ویندا ہا ۔ ہک رات اُوں سُتیں سُتیں اَپݨی زال کوں اَلوایا بھلا تھیوی ‘ سدا جیوے اَپݨا آݙت خیر نال جوان تھی ڳے ۔ کئی ہوندی شادی دی وی ڳݨوں ہا ۔ منگݨا تاں اوہو جیرھا خیر دا تھیا ہویا اے ۔ ہُݨ پَرنے دا تردُل کروں اَتے کہیں ویلھے اوندے سُریجھیں وَنڄ تے ݙینھ ڳݨ آئوں ۔

اوندی زال آکھیا !میکوں تاں تئیں کنوں وی پہلے دا ایہو خیال اے ‘ گھر اِچ نونہہ آ ویسے تاں میکوں سوکھائی تھی ویسے ۔ سچی ڳالھ اے ۔ مَیں ہُݨ ہو‘ ڳی آں ‘ مَیں کنوں ہُݨ اَڳے آنگے کم کار نی تھیندا‘ ہئچ تھی پَمدی آں ‘ جیوے ہووے میݙی بھتریجی ݙاڈھی سُگھڑ تے سیاݨی ایں ‘ ݙیکھیں تاں سہی آوَݨ سیتی گھر دا سبھو کم کار سنبھال گھنسے ‘ وَل مَیں ہَر لیکھے بے چنتی تھی ٻہساں ہُݨ وی اَپݨے پیکیں دے گھر دی ساری ٻدھی چھوڑی ہوندے ہتھ اِچ اے ۔ میݙی بھڄائی تاں شودی اُونویں اِی مُنڈھ لا دی ویکھڑ ہئی ۔ ایہا ’’چھوہِر‘‘ جُوان آن تھی اے تے میݙے بھرا دا گھر کتھائیں گھر آن بݨیے۔

ہک تاں تُساں رَنیں کوں اَلاہے کہیں کار اے اَلاوݨ پووو تاں وَل چُپ نِوھے کریندیاں ۔ ایئیں ڄاݨ کلہوٹی دی آیݨ اِچوں تھڳڑی نکل پَمدی اے ۔ او ٻانھی رَب دی ! میں ڳالھ کیتی ہِم پرنے دے بندوبست دی جو آپت اِچ کوئی صلاح ثواب کروں ‘ توں وَت اپݨی بھتریجی دیاں تریفاں شروع کرݙتینیں ۔ اصل اِچ مَیں ڳالھ ایں سانگݨ چولی ہَم جو توں ایں اپݨی ڳوجھی اِچوں کجھ جوڑی پیں کناں کائناں؟ ۔ کوئی ’’تِریڑ‘‘ کوئی چھلا مُندری کوئی ٻیا چھل پتر ‘ کوئی ’’نہند‘‘ بسترا کوئی مَٹی مندھاݨی ‘ میں وَت کتھوں جوڑاں ہا ۔ ایہے سبھے شہئیں ۔؟ کیرھی ڳوجھی رہݨ ݙیندیں مَیں کنے ‘ جو کجھ کٹھا کریندی آں توں آپ گھن گھندیں ‘ وَہڑیاں گھن کراہیں پالیم ‘ وݙی عید تے وِیچیسنے ‘ ہوں رقم دی زمین گھدوسے وَل ترائے ’’لیلے‘‘ ݙوں ٻکریاں اَتے ہک ’’جھیرٹ‘‘ ویچیُم اُنہیں دا جیرھا مُل پیا او پیسے وی تئیں گھن گھدے جو کپاہ دی رڑھ کیتے ’’کھاد‘‘ اَتے چھنڑکا آلیاں دوائیں گھنڑین‘ رہ ڳیاں کُکڑیں ‘ آنہے ‘ بھاڄی بُھتی ‘ بݨاوݨ کیتے کم لئی رکھدوں ‘ کوئی مہمان اَئے ونڄے تاں چَلھا ‘ چَلھی یا ہک اَدھ کُکُڑ ‘ کُکِڑ کوہیج ویندی اے ‘ ڳوجھی وَت کئیں کٹھی تھیوے ۔ میکوں تاں ٻالڑی دے ݙاج دا وی وِپرا رہ وَیندے ۔ دھیریں دے وَدھݨ دی کوئی دیر لڳدی اے؟ اَپݨی نیاݨی وی اَجھو ’’جوان‘’ تھی اونکوں وی تاں اوڑک اُٹھاوݨے اچھا ‘ اچھا ایہے سبھے ڳالھیں صحی ہِن ‘ وَل اینویں کروں جو حالیں ’’میاذ‘‘ نہ گھنوں کݨکیں لہسِن تاں ݙٹھا ویسے ‘ نا‘ نا ایہ ڳالھ کُوڑی ‘ میں آکھدی آں ایہ کنڈی کپ چھوڑوں اینویں کروں ’’اپݨا گݙانہہ ویچ چھوڑوں ہوں ݙینھ لٻاݨے چنگاں مُل ݙیندے ہَن ‘ تئیں اَڄائی نہ چا کیتی‘ اڳلے ݙیہاڑے توں گھر کائناں ہانویں تے خیرݨ نُناری آیا ہا ۔ رکھیہ کمبھار ‘ پاتری ‘ تے دانگی کُنی ݙیوݨ آیا ا ‘ او وی پُچھدا پیا ہا جو ’’گݙانہہ‘‘ وِکائو اے ۔؟ اُتے خرچے دی رقم گݙانہہ وَیچ تے ہتھ کر گھناں‘ پھنڈر اِی مُل کائناں گھنݨیں پوسے۔ اَپݨا تیلا ’ وَہڑا ‘ کونہہ چھوڑیسوں۔ چاول ‘ گھیئو تے کھنڈ دے ساوݨ خان دی ہٹی توں چا گھنسوں ۔ نیندر اُڳڑسے تاں اونکوں اوندے پیسے ݙے ݙیسوں ‘ زال پئے چُپ کر ڳے ۔ پُتر آݙت نیندر دا بہانہ پَھلا ‘ گُوٹھ مار تے اُنہیں دیاں ڳالھیں سُݨدا پیا ہا‘ جیرھے ویلھے ڈھیر ساری دیر تھی ڳی ‘ اوںاپݨی ماء کوں اَلوایا ‘ اماں! چُپ کیوں کر ڳیں؟ ایہ میݙے نال ’’گݙانہہ‘‘ ویچݨ دیاں ڳالھیں نوِی کریندی؟۔

14؍نومبر1991ء

 حوالہ 
ٻٹ کڑاک، مصنف: انیس دین پوری۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان