ست وارے تے ہشت پاس

ست وارے وچ ہفتے دے ہک ہک ݙینہ دا احوال بیان کیتا ویندے۔ ہفت روزست بند دی ہک ڳنڈھوڑ نظم ہوندی ہے۔ اینویں ہشت پاس وچ اَٹھ پہر دے وپرے دا ہک ہک پہر دا انج انج بند بݨا تے پیش کیتا ویندے۔ سرائیکی شاعری وچ ست وارے سب توں پہلے حضرت خواجہ غلام فریدؒ دیاں کافیاں وچ ملدن۔ انھاں ہک ہک ݙینہ اُتے ہک ہک کافی لکھی ہے تے ہفتے دے ستے ݙینہ دی بجائے صرف ہک ݙوں ݙینہ تے کافیاں لکھ تے بس کر ݙتا۔ حضرت خواجہ فریدؒ دے کلام دا نمونہ جنھاں وچ ایں صنف کوں تھوڑا ٻہوں ورتیا ڳے۔ انھاں کوں مکمل ہفت روزہرگز نیں اکھیا ونڄ سڳدا‘ اوندی نا مکمل تے ادھوری صورت ضرورت ہے۔

اَڄ مانگھ مہینے دی نانویں وے

ول آنویں آ ڳل لانویں وے

رُت رنگیلی ساعت سوہݨی موسم گل پھل دی من موہݨی

مد مستانی  ݙوکھڑیں کُہنی سانول صحن سوہانویں وے 

ایندے بعد ݙوجھی کافی شروع تھیندی ہے:

اَڄ مانگھ مہینے دی یارھی اے

کیویں ٻیٹھیں یار وساری وے

آئی موسم چیتر بہاراں

سینڳیاں سرتیاں ملیاں یاراں

جوبن لہریں تار متاراں

ہک میں مفت ازاری  وے

سرائیکی زبان وچ ہفت روز تے ہشت پاس صرف جان محمد گداز لکھین۔ او ایں صنف کوں اتنا بھرپور تے پُر تاثیر اندازاِچ لکھیئے جو شاعری داحق ادا کر چھوڑئیے۔ ایں صنف وچ ٻئے کہیں شاعر دا کلام نیں ملدا نمونے طور تے ہشت پاس تے ہفت روز دے کجھ بند:

پہلا ݙینہ :   چھݨ چھݨ کریندیاں سینگیاں زیور سُہندیاں ٹھیک

ہک میں ݙہاڳݨ ماندیاں دردوں کڈھاں سو چیک

ننڈھڑی جوانی سانولا تیݙی لڳومی لیک

ہک میں گدازݨ ماندیاں روساں حیاتی تیک

ݙوجھا ݙینہ : آݙت اکلی میں پھراں سانول ڳیومی چھڈ

ما پیؤ ݙوہیں بیزار تھئے کیندی کراں میں تݙ

سبھیاں سنگاریاں سینگیاں سانول جنہاں دے گݙ

ہک میں گدازݨ ماندیاں جل ٻل ڳیا چم ہݙ

تریجھا ݙینہ: آیا  سنوار نہ  یار گھر روواں وہانواں نیر

بھیݨاں مریندیاں طعنڑے ݙیون اُلانبھے ویر

ٹوکاں کریندیاں سینگیاں کیا کیا کراں تقریر

ہک میں گدازݨ ماندیاں سہندی ہجر دے تیر  

ہشت پاس۔ اَٹھ پہر

پہلا پہر:         پہلا پہر ہے ݙینہ دا سینگیاں ٹرن ٹھم ٹھم

چڑھیاں سڄݨ دی سیج تے کلہڑی رہاں ہک دم

دلڑی آئی وچ جوش دے اکھیاں وہن چھم چھم

ہک میں گدازݨ ماندیاں ہک جان سو سو غم

ݙوجھا پہر:     ݙوجھا پہر ہے ݙینہ دا سینڳیاں آیاں سب رل

زلفاں سنواریاں ظلم دیاں سئے سئے کریندیاں ول

نوکاں تے ٹوکاں جوڑ کے چوکاں ݙیون پل پل

ہک میں گدازݨ ماندیاں سڄݨاں نہ لدھم کل

تریجھا پہر:      تریجھا پہر ہے ݙینہ دا چولا تے بوچھݨ لیر

چھوڑیم نزاکت نازڑے ہوئیاں ملنگ فقیر

کر ناز نخرے سینگیاں سانول جنھاں کھنڈ کھیر

ہک میں گدازݨ ماندیاں اصلوں نیں کوئی دھیر

اٹھواں پہر: اٹھواں پہر ہے رات دا سینڳیاں سبھے سرشار

پہنچیاں قرب مدار کنوں نکھڑی رہیاں بے کار

سانول نوازیاں لطف کر ہجروں تھیاں بیزار

ہک میں گدازݨ ماندیاں  ڄاݨے  نبی  مختیارؐ

 حوالہ 
کتاب: سرائیکی شاعری دا اِرتقاء، مصنف: ڈاکٹر نصراللہ خان ناصر، چھاپہ خانہ : جھوک پبلشرز ملتان