صادقؔ تے فریدؒ

بہاول پور دے حکمران عباسی خاندان دا خاندانِ کوریجہ نال زمانہ قدیم توں روحانی تعلق چلیا آندا ہے ۔مگر صادق محمد خان رابع عرصۂ اقتدار (1879ء تا 1898ء) تے خواجہ غلام فریدؒ (1845ء تا1901ء)دا باہم روحانی ربط نہایت قومی نظر آندا ہے ۔ ایہ ہمعصر شخصیتاں ذاتی روابط دے اعتبار نال وی نہایت نیڑے نظر آندی ہِن ۔ 1866ء وچ انگریزاں ریاست دے انتظام کیتے کیپٹن منچن کوں سپرنٹنڈنٹ مقرر کیتا کیونجو امیر صادق محمد خان رابع  اپݨے والد دے انتاقل دے ویلے نابالغ ہَن ۔1879ء وچ بالغ تھیوݨ تے مکمل اختیارات تفویض کیتے ڳئے تاں خواجہ سئیںؒ اپݨے مرید تے رفیقِ خاص کیتے کافی بصورتِ قصیدہ تحریر کیتی تے ایندے وچ انگریزی عملداری دے ختم ہووݨ تے خوشی دا اظہار ایں کیتا:

اپݨے ملک کوں آپ وَسا توں

پَٹ انگریزی تھاݨے

امیر صادق محمد خان سال1881ء وچ خواجہ سئیںدی بیعت اختیار کیتی تے اُنہاں کو ںاپݨے مرشد نال ایݙی محبت تے عقیدت ہئی جو کہیں وی وقت مرشد دی زیارت کیتے روانہ تھی ویندے ہَن ۔ حتیٰ کہ ججہ عباسیاں وچ ہک محل وی تعمیر کرایا تانجو اپݨے مُرشد دی زیارت دے بعد اُتھاں رہ سڳن ۔ ایجھا وی تھیا جو خواجہ سئیںؒ ملتان تشریف گھن ڳئے تے امیر صادق محمدخاں زیارتِ مرشد کیتے اُتھاں وی پُجٖ ڳئے۔

خواجہ سئیںؒ دی گھریلوی زندگی دا تذکرہ ہووے تاں امیر صادق محمددا ذکر کیتے بغیر گاٖلھ مکمل نئیں تھیندی ۔ ملتان وچ ہوت بی بی نال شادی تے فیروزہ دی جان بی بی نال شادی وی صادق محمد خاں دی تائید نال تھئی ۔ ایں سلسلے وچ تملیک نامہ بحق جان بی بی جیڑھا جو سال1887ء وچ خواجہ سئیں تحریر کیتا ایندے تے وی صادق محمد خاں دے دستخط موجود ہِن۔

خواجہ سئیںؒ دے فرزند خواجہ محمد بخشؒ دی شادی اِچ وی صادق محمد خان عباسی والئی ریاست اپݨے امراء تے وزراء سمیت شرکت کیتی ہئی ۔ ہک باروچی خانہ نواب صاحب کیتے تے ݙوجھا امراء تے وزراء کیتے مخصوص ہا۔

محبت دا ایہ سفر جاری ہا جو نواب صادق محمد خاں دا 1898ء وچ انتقال تھی ڳیا جیندا خواجہ سئیں کوں بیحد ملال تھیا ۔ خواجہ سئیںؒ فرمایا ہا جو خان صاحب ساری عمر نیکی اِچ گزاری تے کلمہ طیبہ پڑھ تے جاں بحق تھئے ۔ خواجہ سئیںؒ ایہ وی ارشاد فرمایا جو ݙو بندیاں میݙے کولوں رخصت تھیندے ہوئے اپݨی موت دی خبر وی ݙتی ۔ ہک مخدوم میاں ولایت شاہ تے ݙوجھے صادق محمد خاں ۔ نواب صاحب دے انتقال تے خواجہ سئیںؒ فقراء کوں جمع کرتے نذرانہ ݙتا تے ہک لکھ کلمہ طیبہ پڑھایا ۔ ست جمعرات تک خیرات کریندے ریہے تے طعام غرباء وچ تقسیم کریندے ریہے۔

اپݨے مرید خاص صادق محمد خاں رابع دے فرزند نواب بہاول خان خامس عرف مبارک خاں کیتے وی انہاں اشعار وچ خواجہ سئیںؒ محبت دا اظہار کیتا ہے:

مبارک خاں بتو بادا مبارک تختِ سلطانی

رعیت دا رعایت کن رعایا را نگہبانی

مبارک خاں بہاول کاں ترا نامے سزد زیبد

شہی ابنِ شہی ابنِ شہی در عرف برجانی

کند برتو دعائے بیکراں ہردم فریدؒ ازدل

کہ مانی جاویداں اے شاہ از رفضل یزدانی

 حوالہ 
فرید نامہ ، مصنف: اسلم میتلا ۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان