لیہ تے خانگڑھ ضلعے بݨ ڳے

مئی 1849ء ءِ چ بر طانوی قبضہ دے باد لیہ تے خان ڳڑھ کوں ضلع بݨایا ڳیا ۔ خان ڳڑھ ضلع ءِ چ تحصیل مظفر ڳڑھ ، تحصیل علی پور، گڑھ مہاراجہ اَتے احمد پور دے تعلقے (جیہڑا ہُݨ ضلع جھنگ ءِ چ شامل اے ) دے علاقے شامل تھیے ۔ خان گڑھ کوں پہلے ضلعی ہیڈ کوارتر دا درجہ ݙتا ڳیا سال 1849ء دے آخر توں پہلے ہیڈ کوارٹر ( دفتر ) مظفر گڑھ بݨائے ڳئے ۔ (1) خان گڑھ ضلع چار تحصیلیں دا ضلع ہا ۔ رنگ پور کینجھر ( شاہ جمال ) سیت پور تے خان گڑھ ( جیندا ہیڈ کوارٹر مظفر گڑھ ءِ چ ہا ) شامل ہن ۔ سناواں تحصیل جیندا ہیڈ کوارٹر کوٹ ادو ءِ چ ہا ۔ اولاََ ضلع لیہ ءِ چ شامل کیتیاں ڳیا بعد ءِ چ 1859ء مظفر گڑھ ءِ چ شامل کر ݙتیا ڳیا ۔ 1861ء ءِ چ تحصیل رنگ پور کوں ختم کر ݙتا ڳیا تے احمد پور تے گڑھ مہاراجہ دا علاقہ ضلع جھنگ ءِ چ رَلا ݙتا گیا ۔ کینجھر تحصیل وی ختم کر ݙتی ڳئی اَتے ایندا علاقہ مظفر گڑھ ءِ چ شامل کر ݙتا ڳیا ۔

ضلع لیہ ءِ چ بر طانوی راج دے آغاز ءِ چ جئیں تحصیلیں کوں شامل کیتا ڳیا انہاں وچ میانوالی ،بھکر ،لیہ تے کوٹ ادو شامل ہن ۔ سال 1861ء ءِ چ لیہ کمشنری کوں ختم کر ݙتا ڳیا اَتے ڈیرہ اسماعیل خان کوں کمشنری بݨا ں ݙتا ڳیا ۔ ضلعی صدر مقام کنوں وی لیہ کوں محروم کر ݙتا ڳیا اَتے ڈیرہ اسماعیل خان دی تحصیل بݨا ݙتا ڳیا ۔نویں تحصیل لیہ ءِ چ جیہڑا علاقہ شامل کیتا ڳیا ایندے ءِ چ چوبارہ ، نواں کوٹ ، موج گڑھ شامل ہن ( اے علاقہ منکیرہ جینکوں (1853-54) ءِ چ بھن ݙتا ڳیا ہا ایں توں پہلے شامل ہن ) ایندے علاوہ پہاڑ پور دا علاقہ سال 1861ء ءِ چ کوٹ ادو دی تحصیل توں کلہا کر تے لیہ تحصیل ءِ چ شامل کر ݙتا ڳیا ۔سال 1869ء سؤدریا دے نال نال دے علاقے کوں ڈیرہ غازی خان ضلع دی تحصیل سنگھڑ ( تونسہ ) توں لیہ تحصیل ءِ چ شامل کر ݙتا ڳیا ۔ سال 1874ء ءِ چ سکھانی تے چھ ٻئے دیہات سنگھڑ تحصیل توں لیہ تحصیل ءِ چ شامل کیتے ڳئے ۔

 حوالہ 
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء