ملتان دا قلعہ

ملتان نوع انسانی دی ٻہوں قدیم آبادیاں وچوں ہے۔ اتھاں ٻہوں ساری تہذیباں پروان چڑھن۔ تے ول قصہء پارینہ تھی ڳن۔ جتھاں ول ول ایندے تے لشکر کشی تھئی اتھاں ٻہوں جرأت تے ہمت نال ایندا دفاع کیتا ڳیا۔دیو مالائی عہد کوں پچھوں چھوڑیندے ہوئے اساں جائزہ گھنوں تاں پہلا عسکری حوالہ اساکوں سکندر اعظم دے حملے ( 327 ق م) دی صورت میں ملدے۔ جڈݨ اوں نے کثیر جانی نقصان دے بعد اینکوں فتح کیتا۔ راجہ چندر گپت نے بعد وچ یونانی افواج تے غلبہ پاتے۔ ایندے بعد کوشان قبیلہ حکمران رہے۔ مہاراجہ بکرماجیت نے 470 توں 550ق م تئیں برسراقتدار راہوݨ والی قوم  کوں شکست ݙے تے ایں علاقے تے قبضہ کر گھدا ۔ 712ء وچ محمد بن قاسم نے ملتان نے حملہ کیتا تاں محاصرہ طوالت اختیار کر ڳیا ہک ݙینھ ہک ٻڈھا بندہ قلعے توں باہر نکلیا تاں اوں نے امان ݙتے ونجݨ دے وعدے تے ہک خفیہ نہر دا کھوج ݙسایا جیڑھا جو زمین دے تلوں قلعے وچ داخل تھیندی ہئی۔ تے ہک وݙے تلاء کوں پاݨی ݙیندی ہئی محمد بن قاسم نے ایں ذریعے آب رسانی کوں مسدود کر ݙتا تاں محصورین باہر نکل آئے۔ سخت جنگ تھئی مگر محمد بن قاسم کو فتح تھئی ۔ اے قلعہ قرامطہ غزنوی‘ غوری‘ غلاماں ‘ خلجی‘ تغلق ‘ پٹھان تے سکھ عہد وچ مشہور جنگاں دی تفصیلات د ا امین ہے۔مہاراجہ رنجیت سنگھ نے 12/11 سالاں وچ وݙے پیمانے تے 8 زبردست حملے کیتے تے اخیرسال 1818ء وچ ملتان تے قبضہ کر گھدا۔ اوں ویلھے نواب مظفر خان حاکم ہئی جیں نے خوب ڈٹ کے مقابلہ کیتا تے قلعہ ملتان خود دشمن دے حوالے نہ کیتا۔ ایں جنگ وچ عبدالصمد خان بادوزئی نے فیصلہ کن کردار ادا کیتا کیوں جو او قلعہ دے ہک ہک انچ توں واقف ہئی اوں نے توپ خانے دے انچارج دے طور تے نازک مقامات تے گولہ باری کرائی تے سکھاں دے فتح یاب تھیوݨ دی ہموار کیتی۔ پنڄ مہینے تئیں گولہ ٻاری تھیندی رہی تے قلعے دی کندھیں وچ تریڑاں وی پے ڳیاں۔ لیکن محصور نے ہمت نہ ہاری تے اتھاں مٹی دے تودے کھڑے کر ݙتے گئے نواب مظفر خان اپݨے ست پتراں تے ہک دھی سمیت میدان وچ شہید تھئے تے خانقاہ زکریاؒ وچ دفن تھئے۔

 حوالہ 
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء