قلعہ ولہر

ضلع بہاولنگر دے چولستان اچ دریائے گھاگھرا تے اُبھے پاسوں دریائے ستلج دے کنارے قلعے تعمیر تھئے ، جنہاں دا ذکر تاریخی کتب اچ موجود ہے ۔ ہُݨ یا تاں قلعیاں دے صرف کھنڈر رہ ڳن یا او صفحہ ہستی توں نابود تھی چکئے ہن ، نواب محمد مبارک خان عباسی 1768ء اچ مہاراجہ بیکانیر توں جیں ویلھے ولہر پٹہ توں حاصل کیتا تاں قدیم قلعہ ولہر دے کھنڈر تے قلعہ سردار گڑھ تعمیر کیتا۔ ہک کھوہ قلعے دے اندر جݙاں جو ݙوجھا ٻاہر ہا مگر ݙوہیں دا پاݨی کھارا ہا ۔ اتھوں بیکانیر دی سرحد ڈھائی میل دے فاصلے تے ہے ۔ جݙاں جو 1866ء اچ انگریز پولیٹیکل ایجنٹ دا تقرر تھیا تاں قلعے اچ ترائے توپاں موجود ہن ۔ علاقہ ولہر پٹہ تے حاصل کرݨ دے بعد جݙاں تعمیر شروع تھئی تاں مہاراجہ گنج سکھ والئی بیکانیر ٻہوں ناراض تھیا ۔ ایں اپݨے سردار دیوان مول چند براہیلہ کوں فوج ݙے تے روانہ کیتا جو ایہ علاقہ بازیاب کراوے، جواب اچ مبارک خان عباسی خیر محمد خان تے مہرو خان پرجانی تے کرم خان عربانی کوں زبردست فوج دے نال مزاحمت کیتے بھیڄیا ۔ جنگ اچ بیکانیر افواج دی پسپائی تھئی تے ایں قلعہ دی تعمیر نوممکن تھئی ۔

 حوالہ 
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء