احمد زویل

احمد زویل 
احمد حسن زویل (26 فروری 1946 – 2 اگست 2016) ہک مصری-امریکی کیمیاء دان ہا ، جیڑھا "فیمٹو کیمسٹری دا پیو" دے ناں نال ڄاتا ویندا ہا ۔ اینکوں فیمٹو کیمسٹری تے کم کرݨ تے 1999 دا کیمسٹری دا نوبل انعام ݙتا ڳیا تے او سائنس دے شعبے اچ نوبل انعام جتݨ والا پہلا مصری تے عرب بݨیا ، تے کیمسٹری اچ نوبل انعام جتݨ والا پہلا افریقی وی بݨیا ۔ او کیلیفورنیا انسٹی ٹیوٹ آف ٹیکنالوجی اچ لینس پالنگ چیئر پروفیسر آف کیمسٹری ، فزکس دا پروفیسر ، تے الٹرا فاسٹ سائنس اینڈ ٹیکنالوجی کیتے فزیکل بائیولوجی سینٹر دا ڈائریکٹر ہا ۔ 

 ابتدائی زندگی تے تعلیم 
احمد حسن زویل 26 فروری 1946 کوں دمنہور ، مصر اچ پیدا تھیا ہا تے دسوق اچ پرورش پاتی ہس ۔ انہاں سکول توں بعد اسکندریہ یونیورسٹی توں کیمسٹری اچ بیچلر آف سائنس تے ماسٹر آف سائنس دیاں ڈگریاں حاصل کیتیاں تے بعد اچ رابن ایم ہوچسٹراسر دی نگرانی اچ یونیورسٹی آف پنسلوانیا اچ پی ایچ ڈی مکمل کرݨ کیتے ریاستہائے متحدہ امریکہ منتقل تھی ڳیا ۔ 

 سائنسی پرکھ پرچول 
پی ایچ ڈی مکمل کرݨ دے بعد ، زویل چارلس بی ہیرس دی نگرانی اچ یونیورسٹی آف کیلیفورنیا ، برکلے اچ پوسٹ ڈاکٹریٹ تحقیق کیتی ۔ ایندے بعد ، انہاں کوں 1976 اچ کیلیفورنیا انسٹی ٹیوٹ آف ٹیکنالوجی اچ فیکلٹی دی تقرری ݙتی ڳئی ، تے چھیکڑ بازی اتھاں کیمیکل فزکس اچ پہلا لینس پالنگ چیئر بݨ ڳیا ۔ او 5 مارچ 1982 کوں ریاستہائے متحدہ دا قدرتی شہری بݨ ڳیا ۔ زویل کیلیفورنیا انسٹی ٹیوٹ آف ٹیکنالوجی اچ الٹرا فاسٹ سائنس اینڈ ٹیکنالوجی کیتے فزیکل بائیولوجی سینٹر دا ڈائریکٹر ہا ۔ 

زویل کوں صدر براک اوباما دی صدارتی کونسل آف ایڈوائزرز آوݨ سائنس اینڈ ٹیکنالوجی (PCAST) اچ نامزد کیتا ڳیا تے انہاں ایں کونسل اچ شرکت کیتی ، جیڑھا ملک دے معروف سائنسداناں تے انجینئرز دا ہک مشاورتی گروپ ہا جیڑھا صدر تے نائب صدر کوں مشورہ ݙیندا ہا تے سائنس ، ٹیکنالوجی تے جدت دے شعبیاں اچ پالیسی وضع کریندا ہا ۔ 

 سائنسی سوبھاں 
زویل دا اہم کم فیمٹو کیمسٹری دا علمبردار ہا ، یعنی فیمٹو سیکنڈز اچ کیمیائی رد عمل دا مطالعہ ۔ ہک تیز الٹرا فاسٹ لیزر تکنیک (الٹرا شارٹ لیزر فلیشز تے مشتمل) استعمال کریندے ہوئے ، ایہ تکنیک ٻہوں گھٹ وقت دے پیمانے تے رد عمل دی تفصیل بیان کرݨ دی اجازت ݙیندی اے – انا گھٹ کہ منتخب کیمیائی رد عمل اچ منتقلی حالتاں دا تجزیہ کیتا ونڄ سڳے ۔ 

زویل "فیمٹو کیمسٹری دا پیو" دے ناں نال ڄاتا ویندا ہا ۔ انہاں الٹرا فاسٹ الیکٹران ڈائیفریکشن اچ وی اہم شراکت کیتیاں ، جیڑھا کیمیائی رد عمل دی حرکیات دا مطالعہ کرݨ کیتے روشنی دی بجائے مختصر الیکٹران پلس استعمال کریندا ہے ۔ 

 سیاسی کم 
4 جون 2009 کوں قاہرہ یونیورسٹی اچ ہک تقریر اچ ، امریکی صدر براک اوباما "ریاستہائے متحدہ تے دنیا بھر دے مسلماناں دے درمیان ہک نویں شروعات" دے حصے دے طور تے ہک نواں سائنس ایلچی پروگرام شروع کرݨ دا اعلان کیتا ۔ جنوری 2010 اچ ، احمد زویل ، ایلیاس زرحونی ، تے بروس البرٹس اسلام کیتے پہلے امریکی سائنس ایلچی بݨ ڳئے ، جنہاں اُبھے افریقہ توں لمے پوادھی ایشیا تک مسلمان اکثریتی ممالک دا دورہ کیتا ۔ 

جݙاں انہاں توں انہاں افواہاں دے بارے اچ پچھیا ڳیا کہ او 2011 دی مصری صدارتی انتخابات اچ حصہ گھن سڳدے ہن ، تاں احمد زویل آکھیا "میں ہک صاف گو بندہ ہاں... میݙی کوئی سیاسی خواہش نی ، جیویں کہ میں بار بار زور ݙتا اے کہ میں صرف سائنس دے شعبے اچ مصر دی خدمت کرݨ چاہندا ہاں تے ہک سائنسدان دے طور تے مرݨ چاہندا ہاں ۔ "

2011 دے مصری احتجاج دے دوران انہاں ملک اچ اپݨی واپسی دا اعلان کیتا ۔ زویل آکھیا کہ او ایمن نور ، 2005 دے صدارتی انتخابات اچ مبارک دے حریف تے ہک معروف وکیل دے نال نال آئینی اصلاحات کیتے ہک کمیٹی اچ شامل تھیسی ۔ زویل کوں بعد اچ مبارک دے استعفیٰ ݙےݨ دے بعد حکمران فوجی حکومت ، تے 6 اپریل یوتھ موومنٹ تے محمد البرادی دے نوجوان حامی جئیں انقلابی نوجوان گروہاں دے درمیان ہک ثالث دے طور تے کم کرݨ والی ہک معزز شخصیت دے طور تے ذکر کیتا ڳیا ۔ انہاں ایں ویلھے دے دوران ہک اہم کردار ادا کیتا جیویں کہ مصری میڈیا بیان کیتا ہے ۔ 

 ایوارڈ تے اعزاز 
زویل دے کم اینکوں بین الاقوامی توجہ ݙیوائی ، جیندے اچ کیمسٹری تے فزکس اچ ایندے کم کیتے ایندے کیریئر دے بیشتر حصے اچ ایوارڈ تے اعزاز شامل ہن ۔ 1999 اچ ، زویل سائنس اچ نوبل انعام حاصل کرݨ والا پہلا مصری بݨ ڳیا جݙاں اینکوں کیمسٹری دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ زویل اپݨا نوبل لیکچر "فیمٹو کیمسٹری الٹرا فاسٹ لیزرز استعمال کریندے ہوئے کیمیائی بانڈ دی ایٹمی پیمانے دی حرکیات" تے ݙتا ۔ 

1999 اچ ، اینکوں مصر دا سب توں وݙا ریاستی اعزاز ، گرینڈ کالر آف دی نیل ݙتا ڳیا ۔ ٻئے قابل ذکر ایوارڈز اچ الیگزینڈر وان ہمبولڈٹ سینئر سائنٹسٹ ایوارڈ (1983) ، کنگ فیصل بین الاقوامی انعام (1989) ، کیمسٹری اچ وولف انعام (1993) ، ارلے تے پلائر انعام (1993) ، ہربرٹ پی بروئڈا انعام (1995) ، پیٹر ڈیبائی انعام (1996) ، ٹولمین انعام (1997) ، رابرٹ اے ویلچ انعام (1997) ، لینس پالنگ میڈل (1997) ، فرینکلن میڈل (1998) تے امریکن اکیڈمی آف اچیومنٹ دا گولڈن پلیٹ ایوارڈ (2000) شامل ہن ۔ اکتوبر 2006 اچ ، زویل کوں "فیمٹو سائنس دے نویں شعبے دی شاندار ترقی تے فزیکل بائیولوجی دے انقلابی نظم و ضبط اچ ایندے بنیادی شراکت کیتے ، خلا تے وقت دے چار جہتاں اچ انہاں کوں براہ راست ݙیکھ تے حیاتیاتی نظاماں دے فنکشنل رویے کوں بہتر طور تے سمجھݨ کیتے نویں طریقے پیدا کرݨ" تے البرٹ آئن سٹائن ورلڈ ایوارڈ آف سائنس ݙتا ڳیا ۔ زویل کوں اوتھمر گولڈ میڈل (2009) ، امریکن کیمیکل سوسائٹی توں پریسلی میڈل (2011) تے رائل سوسائٹی توں ڈیوی میڈل (2011) نال نوازا ڳیا ۔ 

1982 اچ انہاں کوں امریکن فزیکل سوسائٹی دا فیلو نامزد کیتا ڳیا ۔ زویل 1989 اچ نیشنل اکیڈمی آف سائنسز ، 1993 اچ امریکن اکیڈمی آف آرٹس اینڈ سائنسز ، تے 1998 اچ امریکن فلاسوفیکل سوسائٹی دا ممبر بݨ ڳیا ۔ زویل 2001 اچ رائل سوسائٹی دا فارن ممبر (ForMemRS) منتخب تھیا ۔ او 2001 اچ افریقن اکیڈمی آف سائنسز دا فیلو وی منتخب تھیا ۔ 

زویل کوں رائل سویڈش اکیڈمی آف سائنسز دا فارن ممبر بݨایا ڳیا ۔ 2005 اچ ، الٹرا فاسٹ سائنس اینڈ ٹیکنالوجی کیتے احمد زویل ایوارڈ امریکن کیمیکل سوسائٹی تے نیوپورٹ کارپوریشن دی طرفوں انہاں دے اعزاز اچ قائم کیتا ڳیا ۔ 2010 اچ جرنل کیمیکل فزکس لیٹرز مالیکیولر سائنسز اچ احمد زویل پرائز قائم کیتا ۔ مئی 2010 اچ ، زویل ساؤتھ ویسٹرن یونیورسٹی اچ کمینسمنٹ ایڈریس ݙتا ۔ زویل سٹی آف سائنس اینڈ ٹیکنالوجی ، جیڑھا 2000 اچ قائم تھیا ہا تے 2011 اچ دوبارہ شروع تھیا ہا ، ایندے ناں تے رکھیا ڳیا ہے ۔ 

 اعزازی ڈگریاں 
زویل کوں ہیٹھ درج اداریاں دی طرفوں آنریری ڈگریاں ݙتیاں ڳئیاں یونیورسٹی آف آکسفورڈ ، یوکے (1991)  قاہرہ اچ امریکی یونیورسٹی ، مصر (1993)  کیتھولیکے یونیورسیٹائٹ ، لیووین ، بیلجیم (1997)  یونیورسٹی آف پنسلوانیا ، یو ایس (1997)  یونیورسٹی آف لوزان ، سوئٹزرلینڈ (1997)  سوین برن یونیورسٹی آف ٹیکنالوجی ، آسٹریلیا (1999)  عرب اکیڈمی فار سائنس ، ٹیکنالوجی اینڈ میری ٹائم ٹرانسپورٹ ، مصر (1999)  ڈی ایس سی اسکندریہ یونیورسٹی ، مصر (1999)  ڈی ایس سی یونیورسٹی آف نیو برنسوک ، کینیڈا (2000) ساپینزا یونیورسٹی آف روم ، اٹلی (2000)  یونیورسٹی آف لیج ، بیلجیم (2000)  ہیریئٹ-واٹ یونیورسٹی ، سکاٹ لینڈ (2002)  لنڈ یونیورسٹی ، سویڈن (2003)  کیمبرج یونیورسٹی (2006)  کمپلوٹینس یونیورسٹی آف میڈریڈ ، اسپین (2008)  یونیورسٹی آف جورڈن ، جورڈن (2009)  یونیورسٹی آف گلاسگو ، سکاٹ لینڈ (2011)  ییل یونیورسٹی ، یو ایس (2014) ۔ 

 مصری قومی اعزازات 
آرڈر آف میرٹ (مصر) دا گرینڈ کراس (1995)

آرڈر آف دی عرب ریپبلک آف ایجپٹ دا گرینڈ کارڈن (1998)

آرڈر آف دی نیل دا گرینڈ کالر (1999)

غیر ملکی اعزازات

فرانس

لیجن آف آنر دا نائٹ

نیشنل آرڈر آف میرٹ دا آفیسر

لبنان

نیشنل آرڈر آف دی سیڈر دا گرینڈ کارڈن

سوڈان

آرڈر آف دی ٹو نیلز دا گرینڈ آفیسر

تیونس

آرڈر آف دی ریپبلک دا کمانڈر

متحدہ عرب امارات

آرڈر آف زاید دا گرینڈ آفیسر

 ذاتی زندگی 
زویل تے ایندی پہلی ذال ، مروات ، 1967 اچ شادی شدہ تھئے ہن ، جݙاں او مصر توں یونیورسٹی آف فلاڈیلفیا ونڄݨ توں تھوڑا پہلے ہن ۔ ایندیاں مروات کنوں ݙو دھیاں ہن ، مہا تے امانی ۔ او 1979 اچ انج تھی ڳئے ۔ 

زویل 1989 اچ ڈیما فہام نال شادی کیتی ۔ زویل تے فہام دے ݙو پتر ہن ، نبیل تے ہانی ۔ 

 موت تے جنازہ 
زویل 2 اگست 2016 دی سویر 70 سال دی عمر اچ فوت تھی ڳیا ۔ او کینسر توں صحت یاب تھیندا پیا ہا ، بھل ، ایندی موت دا صحیح کارݨ نامعلوم ہے ۔ زویل مصر واپس ڳیا ، پر ایندی لاش قاہرہ ایئرپورٹ تے وصول کیتی ڳئی ۔ 7 اگست 2016 کوں قاہرہ ، مصر اچ ال-مشیر تانتاوی مسجد اچ زویل دا فوجی جنازہ تھیا ۔ شرکت کرݨ والیاں اچ صدر عبدالفتاح السیسی ، وزیر اعظم شریف اسماعیل ، الازہر گرینڈ امام احمد الطیب ، وزیر دفاع صدقی صبحی ، سابق صدر عدلی منصور ، سابق وزیر اعظم ابراہیم مہلب تے دل دے سرجن مجدی یعقوب شامل ہن ۔ جنازے دی نماز مصر دے سابق گرینڈ مفتی علی جمعہ پڑھائی ۔