میکس وون لیو

میکس وون لیو  
میکس وون لیو (Max von Laue) ہک جرمن فزکس دان ہن، جنہاں اپݨی تحقیق تے ایجادات دی وجہ توں سائنس دے میدان وِچ ہک وݙا ناں بݨائے۔ اُنہاں دی سب توں وݙی دریافت "ایکس رے ڈِفریکشن" (X-ray Diffraction) ہئی، جیڑھی اِیں ڳالھ ثابت ݙیندی ہے جو ایکس رے وی روشنی دی طرح موجی خصوصیات رکھدے ہن۔ اِیں دریافت نہ صرف فزکس دے میدان وِچ نویں دروازے کھولے بلکہ کیمسٹری تے بائیولوجی وِچ وی اِیں ڳالھ کوں ممکن بݨایا جو ایٹمی ساخت کوں سمجھیا ونڄ سڳے۔ میکس وون لیو دی ایہ کامیابی اُنہاں کوں 1914 وِچ فزکس دا نوبل انعام ݙیواوݨ دا سبب بݨی۔ 

شروعاتی زندگی تے تعلیم
میکس وون لیو دا جنم 9 اکتوبر 1879 کوں جرمنی دے شہر Pfaffendorf وِچ تھیا۔ اُنہاں دے والد Julius Laue ہک فوجی افسر ہن، جیڑھے بعد وِچ جرمن فوج وِچ ترقی کر کے اعلیٰ عہدے تے پہنچ ڳئے۔ میکس وون لیو دی تعلیم دا آغاز اُنہاں دے گھر دے نیڑے دے سکول وِچ تھیا۔ اُنہاں کوں بچپن توں ہی سائنس تے ریاضی وِچ گہری دلچسپی ہئی، تے انہاں اِیہو جہیں تعلیم کوں اڳوں تے ودھاوݨ دا فیصلہ کیتا۔

اُنہاں اپݨی ثانوی تعلیم Straßburg، Berlin، تے Göttingen وِچ حاصل کیتی۔ اِتھاں اُنہاں فزکس تے ریاضی وِچ مہارت حاصل کیتی تے اپݨے استاداں توں بہت کجھ سکھیا۔ اُنہاں دی تعلیمی زندگی وِچ اُنہاں دے استاداں اُنہاں دی صلاحیت کوں سنڄاتا تے اُنہاں کوں سائنس دے میدان وِچ اڳوں تے ودھݨ کیتے حوصلہ افزائی کیتی۔

1903 وِچ، میکس وون لیو برلن یونیورسٹی وِچ اپݨی ڈاکٹریٹ دی ڈگری حاصل کیتی۔ اُنہاں دی تحقیق دا موضوع "انٹرفیرنس" (Interference) ہئی، جیڑھا بعد وِچ اُنہاں دی وݙی دریافت دا بنیاد بݨیا۔

کیریئر تے تحقیق  
میکس وون لیو دا کیریئر ہک اینجھے سائنسدان دا کیریئر ہئی جیڑھا اپݨی تحقیق تے ایجادات نال دنیا کوں بدل ݙتا ہئی۔ اُنہاں اپݨے کیریئر دا آغاز میونخ یونیورسٹی وِچ کیتا، جتھاں اُنہاں اپݨی تحقیق کوں اڳوں تے ودھایا۔ اُنہاں دی سب توں وݙی دریافت "ایکس رے ڈِفریکشن" ہئی، جیڑھی ایہ ڳالھ ثابت کریندی ہے جو ایکس رے وی روشنی دی طرح موجی خصوصیات رکھدے ہن۔

ایکس رے ڈفریکشن دی دریافت نہ صرف فزکس دے میدان وِچ نویں دروازے کھولے بلکہ کیمسٹری تے بائیولوجی وِچ وی اِیں ڳالھ کوں ممکن بݨایا جو ایٹمی ساخت کوں سمجھیا ونڄ سڳے۔ اِیں دریافت سائنسدانوں کوں ایہ موقع ݙتا جو او کرسٹل دی ساخت کوں سمجھ سڳن تے اِیں ڳالھ کوں ممکن بݨایا جو او نویں دواواں تے مواد دی دریافت کر سڳن۔

1914 وِچ، میکس وون لیو کوں اِیں دریافت دی وجہ توں فزکس دا نوبل انعام ݙتا ڳیا۔ اِیہ انعام اُنہاں دی تحقیق تے ایجادات دی وجہ توں ݙتا ڳیا، جیڑھیاں سائنس دے میدان وِچ انقلاب ثابت تھیاں۔

ذاتی زندگی
میکس وون لیو ہک اینجھے انسان ہن جیڑھا نہ صرف سائنس دے میدان وِچ بلکہ اپݨی ذاتی زندگی وِچ وی ہک اعلیٰ اخلاقیات دا مالک ہئی۔ اُنہاں دی شادی Magdalene Degen نال تھئی تے اُنہاں دے ٻال وی ہن۔ اُنہاں دی زندگی وِچ اُنہاں دے خاندان اُنہاں کوں ہمیشہ سپورٹ کیتا۔

میکس وون لیو ہک اینجھے سائنسدان ہن جنہاں اپݨی تحقیق تے ایجادات نال دنیا کوں بدل ݙتا ہئی۔ اُنہاں دی زندگی وِچ اُنہاں دے خاندان اُنہاں کوں ہمیشہ سپورٹ کیتا۔ اُنہاں دا انتقال 24 اپریل 1960 کوں برلن وِچ تھیا۔

ورثہ  
میکس وون لیو دا ورثہ ہک عظیم سائنسدان دے طور تے قائم ہے۔ اُنہاں دی دریافت "ایکس رے ڈِفریکشن" جدید سائنس تے ٹیکنالوجی تے گہرا اثر پاتا۔ اُنہاں دی کہانی اِیں ڳالھ دی مثال ہئی جو محنت تے لگن نال انسان وݙے توں وݙے کارنامے انجام ݙے سڳدا ہے۔

میکس وون لیو دے اعزازات  
میکس وون لیو کوں اُنہاں دی تحقیق تے ایجادات دی وجہ توں ڳݨتیاں اعزازات نال نوازیا ڳیا۔ اُنہاں کوں 1914 وِچ فزکس دا نوبل انعام ݙتا ڳیا، جیڑھا اُنہاں دی دریافت "ایکس رے ڈِفریکشن" دی وجہ توں ݙتا ڳیا۔ اِیں انعام اُنہاں کوں سائنس دے میدان وِچ ہک وݙا ناں بݨایا۔