قلعہ فرید کوٹ

سرائیکی وسیب دے قلعے وسیب دی عظمت تے بہادری دے نشان ہِن ،1914ء دی جنگ اچ ہندوستان دیاںریاستاں دے جنہاں راجیاں انگریز دی امداد کیتی ہئی، جنگ توں انہاں راجیاں دے خاندان دے بندیاں دے ناں برطانوی حکومت زمیناں الاٹ کیتیاں ہن کیونجو راجیاں دے اپݨے ناں اراضی نہ تھی سڳدی ہئی ۔ اوں ویلھے ریاست فرید کوٹ دا راجہ ہرندرسنگھ ہئی۔اوندے ہک بھرا دا ناں کنور من جیت سنگھ ہئی جیڑھا راجہ کور دے ناں توں مشہور ہئی۔ 1936-37ء دے اچ برطانوی حکومت نیلی بار دے علاقے اچ راجا کور دے ناں شکار گاہ دے طور تے اندازاً ترائے سو مربع اراضی الاٹ کر ݙتی ۔ ایہہ علاقہ بورے والا توں اُبھے پوادھی آلے تقریباً 8 توں 10 میل دے پندھ تے آویندا ہے ۔ جیں دور وچ پاک پتن نہر جاری کیتی ڳئی ’’راجہ کور ‘‘ ایں علاقے اچ چھ وستیاں آباد کیتیاں تے انہاں وستیاں دے وچکار ہک قلعہ تعمیر کرایا جیڑھا تقریباً چار ایکڑ اراضی تے کھنڈیا ہویا ہئی۔ ایہ قلعہ کچی سلھ دا بݨیا ہویا ہئی جݙاں جو وݙے ٻوہے کیتے پکی سِلھ استعمال کیتی ڳئی ہے ، وݙا ٻوہا اُبھے آلے پاسے بݨایا ڳئے ۔ کچی چار دیواری دے اندر ہک وݙا کمرہ ہئی تے ݙوجھی منزل تے ترائے وݙے کمرے بݨائے ڳئے ہن ، نال ای برانڈا وی ہئی ،ترائے چار فٹ چوڑی چار دیواری دے اندر ای ملازماں دے کوارٹر ہن ۔ وݙے گیٹ دے نال ای پوڑیاں وی بݨائیاں ہویاں ہن جیڑھیاں ہُݨ ختم تھی ڳیاں ہن ۔ ایں قلعے وچ مورچے وی بݨئے ہوئے ہن ۔راجہ کور اتھاں آ تے شکار کھیݙدا ہئی ۔ جݙاں جو ایہ قلعہ چک 112/EB وچ آ ڳیا ہے ، ایں وجہ توں ایں چک کوں راجے آلا آکھیا ویندا ہے ۔ جیں ویلھے ایہ قلعہ اساریا ڳیا ہئی اوں ویلھے غلام محی الدین ، راجہ فرید کوٹ دا سرکاری درکھاݨ ہئی ۔اوں ایں قلعے دا وݙا ٻوہا لکڑی دا بݨایا ہئی تے ایہہ ٻوہا فرید کوٹ اچ بݨایا ڳیا ہئی تے اتھوں ای ٹرک اُتے غلام محی الدین اپݨے نال گھن تے اتھاں آیا ۔ دروازے دے ݙو پَٹ ہن ۔ فرید کوٹ توں لہور ، ساہیوال ، عارف والا تے ول بورے والا توں کچے رستے دے راہیں ایہے ٻوہا قلعہ والی آ ڳیا۔ ایہ ڳال ذکر دے قابل اے جو اوں ویلھے بوریوالا توں چیچہ وطنی کوں کچہ رستہ ویندا ہئی ۔ ایں کچے رستے توں پاک پتن نہر دے کنڈھے دے نال نال اوں قلعے تئیں سفر کیتا ڳیا ۔ایں قلعے دا ٻوہا غلام محی الدین ای فٹ کیتا ہئی۔ ایہہ ڳال وی قابل ذکر اے جو جݙاں پاکستان بݨیا تے اوں ویلھے ریاست فرید کوٹ دے مہاجرین زیادہ تئیں ایجھے علاقے اچ آن کے آباد تھئے ۔ ایہہ علاقہ زرعی پیدوار دے لحاظ نال وݙا زرخیز ہے ۔ جݙاں مہاجرین اتھاں آئے تاں ایں قلعے اچ آ تے آباد تھئے ۔ کجھ بݨئے ہوئے کمرے سانبھ گھدے تے کجھ اتھاں بݨیاں ہویاں شہئیں ݙھہا چھوڑیاں تے اپݨی لوڑھ دے مطابق تبدیلیاں کر چھوڑیاں ۔ ہُݨ ایں قلعے دی صرف اُبھے آلی کندھی کھڑی اے تے ایں وچ ٻوہا موجود ہے ۔ 

 حوالہ 
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء