دمان

ایں خطے وچ موجودہ دیرہ اسماعیل خان اتے ٹانک اتے دیرہ غازی خان تے راجن پور شامل ءِ ن۔ایں خطے دے ابھے حصے وچ شیخ بدین تے مروت دے پہاڑی سلسلے تے پچادھ وچ وزیرستان دیاں پہاڑیاں ہن۔اضلاع دیرہ غازی خان تے راجن پور دے پچھادھوں کوہ سلیمان دا پہاڑی سلسلہ اتے پوادھی پاسوں دریائے سندھ وہندے،ایں خطے دا زیادہ علاقہ دامانی تے میدانی اے جیندی آب پاشی دا قدیم ذریعہ رود کوہی تے پہاڑی نالے ہن جنھیں کوں مقامی زبان اچ نئیں آکھیا ویندے۔ہن دریائے سندھ تے بیراج بنڑن نال کافی علاقہ نہریں نال سیراب تھیندے ۔ٹیوب ویل ایں دے علاوہ ہن۔زیادہ تر آبادیاں دریائے سندھ دے کنارے واقع ہن۔آب و ہوا سخت گرمی تے سردی وچ سخت سرد ہوندی اے۔بارش دی سالانہ اوسط مقدار 233ملی لیٹر ءِ۔ایں خطے دا کل رقبہ 33245مربع کلومیٹر ءِ جیندے وچ صوبہ سرحد دا 9005مربع کلومیٹر اتے صوبہ پنجاب دا 24240مربع کلو میٹر شامل ءِ۔1981دی مردم شماری دے مطابق ایں خطے دی کل آبادی 2214078نفوس ءِ۔

دمان قدیم ترین سمندری آثار

مشن گن یونیورسٹی امریکہ دی جیالوجیکل ٹیم اے جیالوجیکل سروے آف پاکستان دے ماہرین نومبر 1993وچ علاقہ دمان دا سروے کیتے۔ایں دوران انہیں کوں دیرہ جات دے دمانی علاقے وچ کروڑاں سال پرانی وہیل مچھلی دے چار قسم دے ڈھانچے اتے کئے بئے آبی جانوریں تے ڈوجھیں چیزیں دے معجزات دریافت تھین۔ماہرین دے مطابق اج توں پنج کروڑ سال پہلے دیرہ جات اتے علاقہ دمان دی جگہ تے سمندر ہوندا ہا۔وہیل دے ڈھانچیں دی دریافت دے بعد اے علاقہ پوری دنیا دے سائنسدانیں دی توجہ دا مرکز بݨ سگدٖے ماہرین توقع ظاہر کیتی ءِ جو سروے کوں وسعت ڈیوݨ نال مزید حیرت انگیز دریافت دا امکان موجود ءِ۔ماہرین دی ایں ٹیم وچ مشی گن یونیورسٹی دے ڈاکٹر فلف کنگرچ ،ڈاکٹر وی کلائیڈ اتے پاکستانی ماہر محمد عارف شامل ہن۔

 حوالہ 
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء