جوہنس سٹارک

جوہنس سٹارک
جوہنس سٹارک (Johannes Stark) ہک جرمن طبیعیات دان ہا جئیں 15 اپریل 1874 کوں جنم گھدا تے 21 جون 1957 کوں فوت تھیا۔ اینکوں 1919 وچ طبیعیات وچ نوبل انعام ݙتا گیا "کنال شعاعاں وچ ڈوپلر اثر دی دریافت تے برقی میداناں وچ سپیکٹرل لائناں دے تقسیم" کیتے۔ ایں مظہر کوں سٹارک اثر دے ناں نال ڄاݨا ویندے۔
سٹارک  1897 وچ میونخ یونیورسٹی توں یوجین وون لومیل دی نگرانی وچ طبیعیات وچ پی ایچ ڈی کیتی، تے 1900 وچ گوٹنگن یونیورسٹی وچ لیکچرر دی حیثیت نال تقرری تئیں لومیل دے معاون دے طور تے خدمات انجام ݙتیاں۔ او 1906 توں 1909 تئیں لیبنیز یونیورسٹی ہین اوور وچ غیر معمولی پروفیسر ہا جݙاں تئیں او آر ڈبلیو ٹی ایچ وچن یونیورسٹی وچ پروفیسر بݨ ڳیا۔ 1917 وچ، او گریفسوالڈ یونیورسٹی وچ پروفیسر بݨ ڳیا، تے انہاں  1920 توں 1922 تئیں ورزبرگ یونیورسٹی وچ وی کم کیتا۔
1924 توں ایڈولف ہٹلر دا حامی ہووݨ دی وجہ توں، سٹارک نازی مخالف سامی "ڈوئچے فزیک" تحریک وچ اہم شخصیات وچوں ہک ہا، جئیں دا مقصد جرمن طبیعیات توں یہودی سائنسداناں کوں ہٹاوݨ ہا ۔ اینکوں 1933 وچ جرمن ریسرچ فاؤنڈیشن دا سربراہ تے 1933 توں 1939 تئیں ریخ فزیکل-ٹیکنیکل انسٹی ٹیوٹ دا صدر مقرر کیتا ڳیا۔ 1947 وچ اینکوں ڈی نازیفیکیشن کورٹ  "وݙے مجرم" دے طور تے مجرم قرار ݙتا۔

ابتدائی سال
شیکنہوف، کنگڈم آف باویریا (ہݨ فری ہنگ) وچ پیدا تھیوݨ والے سٹارک  بائروتھ جمنازیم (سیکنڈری سکول) تے بعد وچ ریگنزبرگ وچ تعلیم حاصل کیتی۔ ایندی کالجیٹ تعلیم میونخ یونیورسٹی وچ شروع تھئی، جتھاں انہاں  طبیعیات، ریاضی، کیمسٹری تے کرسٹالوگرافی دی تعلیم حاصل کیتی۔ اوں کالج وچ ایندا دور 1894 وچ شروع تھیا؛ انہاں  1897 وچ گریجویشن کیتی، ایندی ڈاکٹریٹ ڈسریشن دا عنوان ہا "انٹرسوچنگ über einige physikalische, vorzüglich optische Eigenschaften des Rußes" (کجھ طبعی، خاص طور تے سوٹ دیاں بصری خصوصیات دی تحقیق)۔

کیریئر
سٹارک  1900 تئیں اپݨے مادر علمی دے فزکس انسٹی ٹیوٹ وچ مختلف عہدیاں تے کم کیتا، جݙاں او گوٹنگن یونیورسٹی وچ غیر تنخواہ دار لیکچرر بݨ ڳیا۔ 1906 تئیں ہین اوور وچ ہک غیر معمولی پروفیسر، 1908 وچ او آر ڈبلیو ٹی ایچ وچن یونیورسٹی وچ پروفیسر بݨ ڳیا۔ انہاں  1922 تئیں کئی یونیورسٹیاں دے فزکس ڈیپارٹمنٹس وچ کم کیتا تے تحقیق کیتی، جنہاں وچ گریفسوالڈ یونیورسٹی وی شامل ہئی۔ 1919 وچ، انہاں  "کنال شعاعاں وچ ڈوپلر اثر دی دریافت تے برقی میداناں وچ سپیکٹرل لائناں دے تقسیم" (بعد والا سٹارک اثر دے ناں نال ڄاݨیا ویندا ہے) کیتے طبیعیات دا نوبل انعام جیتیا۔ 1933 توں اپݨی ریٹائرمنٹ 1939 تئیں، سٹارک فزیکالیش-ٹیکنیشے ریخسانسٹالٹ دا صدر چݨا ڳیا، جݙاں جو ڈوئچے فورشنگسجیمینشافت دا صدر وی ہا۔
ایہ سٹارک ہا جئیں جاہرbuch der Radioaktivität und Elektronik دے ایڈیٹر دی حیثیت نال، 1907 وچ، اوں ویلھے وی ٻہوں گھٹ ڄاݨے ونڄݨ والے، البرٹ آئن سٹائن کوں نظریہ اضافیت دے اصول تے ہک جائزہ مضمون لکھݨ کیتے آکھیا۔ سٹارک اضافیت تے آئن سٹائن دے پہلے کم توں متاثر تھیندا نظر آندا ہا جݙاں انہاں  1907 دے پیپر وچ "ایچ ہے لورینٹز تے ہے آئن سٹائن دی طرفوں وضع کردہ اضافیت دا اصول" تے "پلانک دا تعلق M0 = E0/c2" دا حوالہ ݙتا۔ فزیکالیشے زیتشریفٹ، جتھاں انہاں  مساوات e0 = m0c2 کوں "توانائی دی ابتدائی مقدار" دا حساب لاوݨ کیتے استعمال کیتا، یعنی آرام وچ الیکٹران دے ماس نال متعلق توانائی دی مقدار۔ اپݨے مضمون تے کم کریندے ہوئے، آئن سٹائن  سوچݨ دی ہک لائن شروع کیتی جیڑھی آخر کار ایندے عمومی نظریہ اضافیت تے ونڄݨ والی ہئی، جیڑھی (ایندی تصدیق دے بعد) آئن سٹائن دی عالمی شہرت دی شروعات بݨ ڳئی۔ ایہ ستم ظریفی دی ڳالھ ہے، سٹارک دے بعد وچ ڈوئچے فزیک تحریک وچ آئن سٹائن مخالف تے اضافیت مخالف پروپیگنڈا کرݨ والے دے طور تے کم کوں ݙیکھدے ہوئے۔
سٹارک  300 توں زیادہ پیپرز شائع کیتے، جنہاں دا تعلق بنیادی طور تے بجلی تے ایں طرح دے ٻئے موضوعات نال ہا۔ انہاں کوں نوبل انعام، ویانا اکیڈمی آف سائنسز دا بومگارٹنر انعام (1910)، گوٹنگن اکیڈمی آف سائنسز دا واہلبروچ انعام (1914)، تے روم اکیڈمی دا میٹیوچی میڈل سمیت مختلف ایوارڈز ملئے۔ شاید طبیعیات دے شعبے وچ ایندی سب توں مشہور شراکت سٹارک اثر ہے، جیڑھی انہاں  1913 وچ دریافت کیتا ہئی۔ 1970 وچ انٹرنیشنل فلکیاتی یونین  اینکوں چندر دے ٻاہرلے پاسے ہک کریٹر نال نوازیا، انہاں دیاں نازی سرگرمیاں دے بارے وچ ڄاݨے بغیر۔ 12 اگست 2020 کوں ایہ ناں ہٹا ݙتا ڳیا۔
انہاں  لوئیس اویلر نال شادی کیتی، تے انہاں دے پنج ٻال ہن۔ ایندے شوق پھلاں دے درختاں دی کاشت تے جنگلات ہن۔ انہاں  اپݨی نجی لیبارٹری وچ کم کیتا، جیڑھا انہاں اپݨے نوبل انعام دی رقم نال قائم کیتا ہا، ݙوجھی عالمی جنگ دے بعد اپر باویریا وچ اپݨے ملکی گھر وچ بݨایا ہا۔ اتھاں انہاں  برقی میدان وچ روشنی دے انحراف دا مطالعہ کیتا۔

نازیت نال وابستگی
1924 توں، سٹارک  ہٹلر دی حمایت کیتی۔ نازی حکومت دے دوران، سٹارک  البرٹ آئن سٹائن تے ورنر ہائزنبرگ (جیڑھا یہودی نہ ہا) دی "یہودی طبیعیات" دے خلاف ڈوئچے فزیک ("جرمن طبیعیات") تحریک (ساتھی نوبل انعام یافتہ فلپ لینارڈ دے نال) دے ذریعے جرمن طبیعیات دا فیوہرر بݨݨ دی کوشش کیتی۔ ورنر ہائزنبرگ دے البرٹ آئن سٹائن دے نظریہ اضافیت دا دفاع کرݨ دے بعد، سٹارک  ایس ایس دے سرکاری اخبار "داس شوارزے کورپس" وچ ہک کاوڑ والا مضمون لکھیا، جئیں وچ ہائزنبرگ کوں "سفید یہودی" قرار ݙتا ڳیا۔
21 اگست 1934 کوں، سٹارک  طبیعیات دان تے ساتھی نوبل انعام یافتہ میکس وون لاؤ کوں ہک خط لکھیا، جئیں وچ اینکوں پارٹی لائن تے چلݨ یا نتائج برداشت کرݨ کیتے آکھیا ڳیا۔ خط "ہیل ہٹلر" نال دستخط شدہ ہا۔
1934 دی اپݨی کتاب "Nationalsozialismus und Wissenschaft" (انگریزی: "National Socialism and Science") وچ، سٹارک  دلیل ݙتی جو سائنسدان دی ترجیح قوم دی خدمت کرݨ ہئی – ایں واسطے، تحقیق دے اہم شعبے او ہن جیڑھے جرمن اسلحہ سازی تے صنعت دی مدد کر سڳدے ہن۔ انہاں  نظریاتی طبیعیات تے "یہودی" ہووݨ دا الزام لایا تے زور ݙتا جو نازی جرمنی وچ سائنسی عہدے صرف خالص خون والے جرمنیاں دے کول ہوسن۔
"داس شوارزے کورپس" وچ لکھدے ہوئے، سٹارک  دلیل ݙتی جو اگر نسلی سام دشمنی وی فتحیاب تھی ویندی ہے، تاں ایہ صرف ہک 'جزوی فتح' ہوسی اگر 'یہودی' نظریات کوں وی ایں طرحاں شکست نہ ݙتی ونڄے: "اساکوں یہودی روح کوں وی ختم کرݨا ہوسی، جئیں دا خون اڄ وی اوں طرحاں بے disturb وہندا ہے جیویں پہلے وہندا ہا اگر ایندے حاملین کول خوبصورت آریان پاس ہوسن"۔
1947 وچ، ݙوجھی عالمی جنگ وچ جرمنی دی شکست دے بعد، سٹارک کوں ڈی نازیفیکیشن کورٹ  "وݙا مجرم" قرار ݙتا تے چار سال قید دی سزا ݙتی ڳئی (جیڑھا بعد وچ معطل کر ݙتا ڳیا)۔

بعد دی زندگی تے موت
سٹارک  اپݨی زندگی دے آخری سال اپر باویریا وچ ٹراؤنسٹائن دے قریب اپݨے گٹ ایپن سٹیٹ وچ گزارے، جتھاں او 1957 وچ 83 سال دی عمر وچ فوت تھی ڳیا۔ اینکوں شوناؤ ایم کونیگسی دے پہاڑی قبرستان وچ دفن کیتا ڳیا۔