رن٘گ پور

رنگ پور  
رنگ پور سندھ وادی دی تہذیب نال تعلق رکھݨ والا ہک قدیم آثار قدیمہ دا ٹھیڑھ ہے، جیڑھا ہندوستان دے مغربی صوبہ گجرات دے سوریندرا نگر ضلع وچ وانالا دے نیڑے سوراشٹرا جزیرہ نما تے واقع ہے۔ ایہ خمبھاٹ دی ناڑی تے کچھ دی ناڑی دے درمیان واقع ہے ۔ ایہ لوتھل دے وݙے ٹھیڑھ دے اُبھے پاسوں واقع ہے۔ رنگ پور رنگ پور ثقافت دا مثالی ٹھیڑھ ہے، جیڑھی ہڑپہ تہذیب دے آخری دور دی ہک علاقائی شکل ہے تے گجرات وچ ݙوجھی ہزار سالی ق م دے دوران موجود ہئی۔  

کھدائی  
رنگ پور وچ 1931 وچ آرکیالوجیکل سروے آف انڈیا دے زیر اہتمام ایم ایس واٹس دی سربراہی وچ کھدائی کیتی ڳئی۔ بعد وچ گھریے (1939)، ڈکشت (1947)، تے ایس آر راؤ (1953–56) نے وی ایں ٹھیڑھ دی کھدائی کیتی۔  

ایس آر راؤ نے رنگ پور دے آثار کوں چار ادوار وچ تقسیم کیتا ہے  
1. پہلا دور (3000 ق م) مائیکرولیتھک دور، جیندے وچ مٹی دے برتن کائنا ہن۔  
2. ݙوجھا دور (2000–1500 ق م) ہڑپہ دور۔  
3. ݙوجھا دور B (1500–1100 ق م) پختہ ہڑپہ دور۔  
4. ݙوجھا دور C (1100–1000 ق م) ہڑپہ دا ڈھلدا دور۔  
5. تریجھا دور (1000–800 ق م) چمکدار ڳاڑھے لال برتناں دا دور۔  

شہری منصوبہ بندی  
رنگ پور وچ کیکر دی لکڑی کوں تعمیرات، اوزاراں تے فرنیچر بݨاوݨ کیتے ورتیا ویندا ہئی۔  

دریافتاں
برتن گول کناریاں آلی پلیٹاں، ڳاڑھے لال تے ڳاڑھے کالے رنگ دے برتن، تے لمبے ڳل آلی مٹی دے مرتبان۔
سپیاں دے اوزار: شپیلاں دے اوزاراں دے آثار ملدے ہن۔  
ٻئے سازوسامان: کہاڑیاں، سٹیٹائٹ تے کارنیلین دے موتی، تے مٹی دے برتن۔  

رڑھ راہکی
رنگ پور وچ ٻاجھری، ڄو تے چاول دے داݨے ملئے ہن، جیڑھے ایں ڳالھ دی نشاندہی کریندے ہن جو اتھوں دے لوک ایہ فصلاں کاشت کریندے ہن۔  

خوراک  
رنگ پور دے لوک چاول تے ٻاجھری کوں خوراک دے طور تے ورتیندے ہن۔ ایندے نال نال، او اپݨے پلو زناوراں دا ݙدھ تے دھنولا وی استعمال کریتے ہن۔  

ثقافتی اہمیت 
رنگ پور دے آثار ہڑپہ تہذیب دے آخری دور دی ہک علاقائی شکل دی عکاسی کریندے ہن۔ اتھوں ملݨ آلیاں سپیاں تے برتن ایں ڳالھ دی نشاندہی کریندے ہن جو ایہ علاقہ تجارت تے ثقافتی تبادلے دا ہک اہم مرکز ہئی۔