چم دا سِکہ

جنت تیݙے بُت کوں رب سئیں اینویں بݨائے جیویں کوئی پرستان دی شہزادی ہووے ۔ تیݙے سِر دے وال میکوں اینویں لڳدے پئین جیویں ساوݨ دی بدلی مستی وچ آ تے اپݨی کالک نال چھاں کر ݙتی ہووے ۔ تیݙے کنیں دیاں والیاں  دے وچ نڳ بدلی آلی کار چمکدے پئین ۔ 

جنت جیڑھے ویلے توں لکی کبوتری آلی کار سِر چائنی مار ݙیندی ۔ تیݙی نوچی ٹور تاں تروڑ مروڑ ݙیندی ہے۔ مجال اے جو تیݙے بُت کنوں دید چُکدی ہووے ۔ ملک رحیم بخش روز جنت کوں ݙیکھ تے اپݨے آپ نال مخاطب تھی کراہیں اپݨے دِل اِچ آکھے!وَل سوچے جنت میݙے گھر دے کم کار کرݨ آلی سواݨی ہے میں جنت کوں آکھاں تاں کیا آکھاں؟۔جنت سوچے ، ملک رحیم بخش نِت میکوں پھاتے گِدڑ آلی کار ݙیہدے ، پتہ نئیں کوئی شئے چاوݨ دا شک کریندے۔؟

ہک ݙینہ جنت نلکے تے تھاں دھوندی بیٹھی ہئی تے ملک رحیم بخش اوندی کنڈ پِچھوں آ تے کھڑ ڳیا ۔ جنت کاݨی اَکھ نال ݙیہدی وی رہی تے تھاں وی منجیندی رہی۔جنت تھاواں کوں انگھالݨ پئی تاں ملک رحیم بخش نلکے دی ہتھی پکڑ کے نلکا گیڑݨ پئے ڳیا ۔ جنت آکھیا ملک صاحب کہیں ملکاݨی ݙیکھ گھدا تاں کیا آکھسن جو ملک نلکا کھڑا گڑیندے تے نوکراݨی جنت تھاں دھویندی بیٹھی اے۔ملک صیب تساں ونجٖو میں تھاں آپ دھوگھنساں۔

ملک رحیم بخش آکھیا جنت تیکوں کم کریندا ݙیکھ تے ملوک ہتھیں نال ، میݙے کولوں برداشت نئیں تھیندا۔جنت کوئی ولدا نہ ݙتا اَتے بغیر کجھ اَلائے تھاں تِھپے دھو تے اندر چلہاݨے اِچ وڑ ڳئی ۔ اُتھاں ملکاݨی تے چھوہریں چِھکریں سارا ٹٻر بیٹھے ہَن ، ملک رحیم بخش وی ونجٖ تے ٻہہ ڳیا۔

جنت توّاچُلہے تے رکھ کراہیں پیڑے گھڑ تے روٹیاں پکاوݨ پئے ڳئی ۔ جنت ملک صاحب کوں وی ݙیہدی رہی نالے روٹیاں وی پکیندی رہی ۔ ملک صاحب تاں ہِکا تار ٻدھی بیٹھا ہئی ۔ 

ملک رحیم بخش ملکاݨی کوں آکھیا :جنت کوں روٹیاں وی ہک ݙو اُتے ݙے چھوڑیاں کرو ، نالے کھیر کجھ زیادہ ݙتا کرو ۔ ساری ݙیہاڑ کم اِچ رُجھی رہندی اے ۔ ایندا گھر آلا وی تاں شودا سارا ݙینہ ساݙے ڈھوراں ڈنگراں دی چُھٹ ٻنھ کیتی رکھدے ۔ بندہ کوسہ کھیر کرکے پی گھنے تاں تھکیڑا لہہ ویندے ۔ نالے غریب بندے ہِن دُعا کریسن ۔ ملکاݨی ولدا ݙتا۔ ملک صیب بَھلا پہلے اساں جنت نال کوئی فرق کریندے ہَیں۔ساری ٻدّھی چُھٹی تاں اساں اِنہاں ݙوہیں سواݨی مرد دے ہتھیں ݙتی ہوئی اے۔روٹی کھویجݨ پئے ڳئی۔ ملکاݨی لاوݨ پَیندی اَئی تے جنت روٹیاں ݙیندی اَئی ، روٹی کھویج ڳئی ۔ ملک رحیم بخش اُٹھی تے دیرے تے ٹُر ڳیا ۔

جنت تھاں تِھپے تے باقی گھر دا کم کُنجݨ پئے ڳئی ۔ شام ویلے جنت اَپݨی روٹی بھاجٖی تے باقی سامان گھندی اپݨے گھر کوں ٹُر پئی ۔ جیڑھلے جنت ملک رحیم بخش دے کھوہ کنوں ٻاہر نکلی تاں اونکوں ہک بندے دا پچھانواں نظر آیا ۔ شام دا اجو ویلا ہئی جنت پہلے تاں ݙر ڳئی ۔ وَل سُنجٖاݨ گھدُس جو ملک صاحب ہِن۔ملک صاحب آکھیا جنت ݙر نہ میں تیݙا عاشق ہاں تے توں میݙی جندڑی ، اے میݙا پیار اے۔میں اے ڳالھ ٻہوں چِر دا آکھݨا چاہندا ہم پر اَجھک توں آکھ نہ سڳدا ہَم۔ جنت ولدا ݙتا ملک صاحب میکوں اَختا نہ کرو ۔ میں ہک غریبݨی جئی دائی دی دھی ہاں ، تُساں نواب بندے ہیوے ۔ میݙی تاں کوئی حیثیت کائنی سوائے ایں ڳالھ دے جو میں تہاݙی نوکراݨی ہاں ۔ بھوئیں تے اَسمان دا میل نی تھیندا ۔ نالے لوک کیا آکھسِن ، لوکیں دا منہ پھدݨ دا نئیں ہوندا ، لوک مہݨے ݙیسن جو ’’ڳئی ہئی بھاہ چاوݨ تے چُلھ دی سئیݨ بݨ بیٹھی‘‘۔

ملک رحیم بخش آکھیا جنت اے فرق تیݙے دِل وچ آندا پئے ۔ لوکیں کیتے بھاویں تُوں ہِک دائی ہوسیں پر میݙے کیتے تُوں میݙی محبت تے شہزادی ایں ۔ میں تیݙے بغیر نی رہ سڳدا ۔ نالے پیار وچ اِنہاں ڳالھیں کوں نئیں ݙٹھا ویندا۔جنت آکھیا ملک صاحب میݙا گھر آلا بُکھا بھاݨا بیٹھا ہوسی ، دیر ٻہوں تھی ڳئی اے اونکوں روٹی ونجٖ ݙیوݨی اے۔ملک صاحب آکھیا جنت توں میکوں ٻیا کتنا تڑپیسیں ، میں ہُݨ تیݙی دوری برداشت نمہی کر سڳدا۔جنت ہک جذباتی تے لوبھی سواݨی ہئی ۔ سیاݨے سچ آکھ ڳئین ’’بُکھا اَن منگے ، رَجٖیا رَن منگے‘‘۔

جنت ملک رحیم بخش دے زمیندارے کوں ݙیکھ تے نالے اپݨی لوبھی طبیعت دے ہتھوں مجبور تھی تے جنت اپݨے غریب گھر آلے جیوݨ دی امانت اِچ خیانت کر بیٹھی ۔ جنت جیڑھلے جذبات دے سمندر اِچوں ٻاہر اَئی تاں ٻہوں کجھ تھی ڳیا ہئی ۔ جنت شرم تے پچھتاوے اِچ آکھیا ’’ملک صاحب اے چنگا نئیں تھیا‘‘۔

ملک رحیم بخش ولدا ݙتا جنت پیار وچ اے سب چلدا رہندے ۔ توں میکوں خوش کیتی رکھ ۔ میں تیکوں ساری حیاتی کہیں موڑ تے کائنا چھوڑیساں ۔ تیکوں جیڑھی شئے دی ضرورت ہوسی قیمتی توں قیمتی چیز او تیݙے قدماں اِچ ہوسی ۔ تئیں بس حکم کرݨے ملک رحیم بخش اونکوں تسلی ݙتی۔

جنت آکھیا ملک صاحب میکوں ٻہوں ویلا تھی ڳئے تہاݙے نال ۔ میݙا گھر آلا تانگھ اِچ ہوسی ۔ ملک رحیم بخش آکھݨ پئے ڳیا جنت میں تیݙے نال پیار کرینداں اَتے ایں پیار وچ میں تیݙے کولو ںدوری برداشت نمہی کر سڳدا۔ ایں وعدے تے توں ونجٖ سڳدیں جو توں میکوں نِت دا مِلدی رہسیں۔

جنت اَخیر دِل دے ہتھوں مجبور تھی تے ملک رحیم بخش نال پیار دیاں پینگھاں جھوٹݨ دی حامی بھر گھدی تے گھر کوں ٹُر ڳئی۔

ملک رحیم بخش ، جنت دے گھر آوݨ ونجٖݨ پئے ڳیا ۔ پہلی ݙیہاڑ ملک رحیم بخش جنت دے گھر ڳیا تاں جیوݨ پُچھیا ملک صاحب اساں غریباں دے گھر کیویں تکلیف کیتی ہیوے ۔ کوئی کم ہئی تاں میکوں سݙا گھنو ہا میں خود آ ونجٖاں ہا ۔

ملک صاحب آکھیا !آخر تُوں میݙا راہک ایں نالے تیݙی سواݨی جنت ساݙے گھر دا کم کار کریندی ہے۔ میݙا حق بݨدے جو تہاݙی سنبھال کراں۔ میݙادِل منگے تاں تہاݙے گھر لنگھ آیا ہاں۔

جیوݨ اِنج کر تیݙے گھر ݙو ݙنگر ہِن اینویں ٻنیاں تے رُلدا رہندیں ، ساݙے کم کار وی کریندا اے ۔ توں اپݨے ڈھوراں کیتے سِرے آلے وِگھے کو ںہک پاسو ںہتھ لا ݙے تے گھاہ کھوّا گھن۔

جیوݨ خُشی توں ٻہہ نہ پیا سڳے ، نالے ملک صاحب دی تعریفاں کرݨ پئے ڳیا۔ ملک صاحب تُساں کیݙے چنگے ہیوے ، نئیں تاں اجٖوکے ویلے اِچ غریباں دا اتنا احساس کون کریندے۔

ڳالھیں ڳالھیں اِچ ملک صاحب جنت کوں آکھیا کل ملتان شہر ونجٖݨے تیاری کر گھنیں۔جنت ولدا ݙتا پر ملک صاحب کیوں خیر اے۔؟

اونویں ملک صاحب کولوں دولت دی کیڑھی تھوڑ ہئی ۔ ملک رحیم بخش ، جنت تے جیوݨ ݙوہیں کوں کپڑے تھڳڑے گھن ݙیوے ، اُنہاں دا ہر لحاظ نال خیال رکھے ۔ جیوݨ سمجھدا ریہا جو ساݙا ملک دریا دِل چنگا زمیندار اے۔

جیوݨ کوں اے پتہ کائنا ہئی جو اوندی سواݨی دے سوہݨے چَم دا سِکہ چلدا پئے۔ پر اینجھیں ڳالھی ںکوں لُکایا نی ونجٖ سڳدا ۔ گُھلدی ہوا تاں ساریاں کوں لڳدی اے ۔ اِنہاں ہوا دے اشاریاں جیوݨ کوں شک اِچ مبتلا کر ݙتا ۔ جیوݨ اپݨی سواݨی تے ملک رحیم بخش دے کرتوتاں کوں اپݨی اَکھیں نال ݙیکھݨ دی تاڑ اِچ ہئی ۔

آخر ہک ݙینہ جیوݨ ملک رحیم بخش تے جنت کوں چمبڑیا ہویا ݙیکھ گھدا ۔ جیوݨ دے پیریں اِچوں بھوئیں نکل ڳئی ۔ ملک رحیم بخش اپݨے زمیندار آلے رُعب پاروں اُتھوں ہِلیا اِی نہ جو اے غریب میݙا نوکر میݙا کیا وِڳاڑ سڳدے۔پر جیوݨ کیتے ملک رحیم بخش اَڄ اوندا زمیندار نہ ہئی بلکہ اوندی عزت دا لُٹیرا ہئی ۔ جیوݨ ، ملک رحیم بخش دے سنبھلݨ کنوں پہلے ہک ݙانگ تاں ملک تے وَساگھدی پر ملک ݙوجھی دا جیوݨ کوں موقع نہ ݙتا۔سیاݨے آہدن:

’’کویلی کوں تریڑ دی مار ڈھیر ہوندی اے‘‘۔

ملک رحیم بخش کھاندے پیندے گھر دا ڳبھرو جوان ہئی اوندے سامھݨے جیوݨ ہک ہیݨاں جیہا بندہ اوندا وِڳاڑ اِی کیا سڳدا ہئی ۔ ملک رحیم بخش شودے جیوݨ کوں کُٹیا وی چنگا تے ݙرایا ، دھمکایا وی نال اَتے جیوݨ کوں کُوکݨ وی نہ ݙتا۔

جیوݨ اپݨے من اِچ آکھیا ’’ہووے رَن تے رکھے نہ لجٖ ، اوں کنوں پرے بھجٖ‘‘۔ سیاݨے آہدن: ’’راجہ تھی کے چوری کرے، پرہیں کوݨ مُکاوے‘‘

جیوݨ شودا کیندے اَڳوں روندا پِٹدا ، جیوݨ ایں قصے کوں اپݨی نموشی سمجھیا تے گھروں نکل ڳیا ۔ جیوݨ دی وَت ہوا اِی نہ لڳی جو جیندے یا مر ڳیا۔ سیاݨیاں سچ آکھیے:

’’بے حیاء دی بھاجٖی وِٹیج پئی ، آکھیُس رُکھی چا کھائوساں‘‘

ملک رحیم بخش تے جنت اونویں کئی سالاں تئیں سواݨی مرد آلی کار اُٹھیندے ٻاہندے ریہے ۔ جنت دے سِر تے تاں ملک رحیم بخش دے عشق دا بھوت سوار ہئی ۔ پر ملک رحیم بخش ہک عیاش زمیندار بندہ ہئی ۔ جیندے کیتے جنت اَتے اوندے سنویاں کئی سواݨیاں عیاشی داسامان ہَن ۔ جنت ایں بُھلیکے اِچ ہئی جو ملک رحیم بخش اوندا عاشق اے ۔ اَتے او اونکوں ساری حیاتی اپݨی شہزادی بݨا کے رکھیسی ۔ پر ملک رحیم بخش صرف جسم دا بُکھا ہئی ۔ اونکوں چھڑا تریمت دے پِنڈے دی ہوس ہئی ۔ باقی پیار  وپار سبھ اوندے کیتے کُوڑ ہئی ۔ جیڑھلے ملک رحیم بخش دا روح جنت کولوں پرتی ڳیا تاں اوں جنت کوں چھوڑ ݙتا۔ جنت ٻوہے ٻوہے تے دِھکے کھاوݨ پئے ڳئی تاں اوندا ہوش ٹِکاݨے آیا ۔ جو میں اپݨا گھر آپ ونجٖا ٻیٹھی ہاں۔ بندہ بھانویں رُکھی سُکھی کھا گھنے پر اپݨا گھر اپݨا ہوندے ۔ سیاݨے سچ آہدن:

’’راج راݨیاں دا تے ٹُھٹھ ٻلاݨیاں دا‘‘

جنت دا چیتا کئی ورھیں پچھوال تئیں پُجٖ ویندا ، جیڑھلے جنت کوں ݙیکھ تے سوہݨے سوہݨے ڳبھرو اوندے مطیع تھی ویندے ہَن ۔

وݙے وݙے زمیندار جنہاں دا ہر پاسے سِکہ چلدا ہئی ، او جنت دے پیریں دی دُھوڑ بݨݨ کیتے لُہندے سِکدے ہَن ۔ پر اَڄ جیڑھلے میݙی جوانی ڈھلی اے ، میݙے چم تے تریڑاں پئے ڳئین ، میکوں کوئی پُچھدا نئیں ۔ جیندے پِچھوں اوں اپݨا گھر ونجٖایا ، اوہو ملک رحیم بخش اونکوں چھوڑ ڳیا۔

ایں صدمے اونکوں ݙاڈھا بیمار کرݙتا ۔ اوندے اعصاب شل تھی ڳئے ، او اپݨے ہوش حواس ونجٖابیٹھی ۔ سکے سوہرے ، وس وسیب کوئی اوندے نیڑے نہ ڈُھکے۔ جنت ٹھڈے ساہ بھریندی بھریندی جیندی لاش بݨ ڳئی ۔

سیاݨیاں سچ آکھیے: بی بی سیاݨی سیتا رنگی ، بی بی کُٹاݨی سیتا سَٹی‘‘

 حوالہ 
کتاب: گھاݨی وات، مصنف: مہر مشتاق احمد ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2020ء