سی وی رامن

سی وی رامن
سر چندرشیکھرا وینکاٹا رامن ، (7 نومبر 1888 – 21 نومبر 1970) ، جنہاں کوں عام طور تے سی وی رامن دے ناں نال ڄاݨیا ویندے ، ویہویں صدی دی سائنس دے ہک عظیم شخص ہن ، خاص طور تے اپݨے آبائی وطن ہندوستان وچ ٻہوں عزت نال ݙٹھا ویندے ۔ انہاں دے فزکس وچ شاندار کم ، خاص طور تے رامن ایفیکٹ دی دریافت انہاں کوں 1930 وچ فزکس دا نوبل انعام ݙیوایا ، جیڑھا جو ہندوستانی سائنس تے پوری دنیا کیتے ہک تاریخی لمحہ ہا ۔
رامن دی کامیابی ٻہوں اہمیت رکھدی ہئی ، نہ صرف ایندی سائنسی اہمیت دی وجہ توں بھل جو ہک اینجھی قوم وچوں ابھرݨ والی فکری طاقت دی علامت دے طور تے جیڑھی نوآبادیاتی حکمرانی دے تحت ہئی ۔ او پہلے ایشیائی تے پہلے غیر سفید فام فرد ہن جنہاں کہیں وی سائنسی شعبے وچ نوبل انعام حاصل کیتا ، جو انہاں دی ذہانت دا ثبوت ہا تے قومی فخر دا ہک وݙا ذریعہ ہا ۔ انہاں دیاں شراکتاں ایں ہک دریافت توں اڳوں وی ہن ، جیندے وچ صوتیات ، آپٹکس تے سپیکٹروسکوپی وچ اہم تحقیق شامل ہئی ، جئیں ہک پائیدار میراث چھوڑی جیڑھی دنیا بھر دے سائنسداناں کوں متاثر کریندی ہے ۔

ابتدائی زندگی تے تجسس
سی وی رامن 7 نومبر 1888 کوں تروچراپلی ، مدراس پریزیڈنسی ، برطانوی ہند (موجودہ تروچراپلی ، تامل ناڈو) وچ پیدا تھئے ہن ۔ انہاں دا فکری تجسس ابتدائی عمر توں ہی واضح ہئی ۔ انہاں دے والدین ، چندرشیکھرا راماناتھن آئیر ، ہک سکول ٹیچر ، تے پاروتی امل انہاں وچ علم کیتے محبت پیدا کیتی ۔ خاندان دے معمولی حالات نوجوان رامن دے علم دے حصول کوں ٻہوں گھٹ متاثر کیتا ۔ او ہک ذہین ٻال ہن ، جیڑھے اپݨی تعلیم وچ ٻہوں تیزی نال اڳوں ودھے ، انہاں سینٹ الوئیس اینگلو انڈین ہائی سکول وچ صرف 11 تے 13 سال دی عمر وچ سیکنڈری تے ہائر سیکنڈری تعلیم مکمل کیتی ۔ انہاں دی تعلیمی ذہانت ایں وقت سامݨے آئی جݙاں انہاں یونیورسٹی آف مدراس وچ بیچلر ڈگری دے امتحان وچ ٹاپ کیتا ، 16 سال دی عمر وچ پریزیڈنسی کالج توں فزکس وچ آنرز حاصل کیتا ۔ گریجویٹ طالب علم ہووݨ دے باوجود ، رامن دی تحقیقی صلاحیت واضح ہئی ، انہاں دا پہلا پیپر ، جیڑھا روشنی دے ڈائیفریکشن تے مبنی ہا ، 1906 وچ شائع تھیا ۔ انہاں اڳلے سال امتیازی حیثیت نال ماسٹر ڈگری حاصل کیتی ، جئیں انہاں دے مستقبل دے سائنسی کماں دی بنیاد رکھی ۔

مالیات توں فزکس تئیں
فزکس وچ اپݨی تعلیمی کامیابیاں دے باوجود ، رامن دا ابتدائی کیریئر ہک غیر متوقع موڑ گھدا ۔ 19 سال دی عمر وچ انہاں کلکتہ وچ انڈین فنانس سروس وچ اسسٹنٹ اکاؤنٹنٹ جنرل دے طور تے شمولیت اختیار کیتی ۔ بھانویں جو ایندے نال مالی استحکام ملیا ، پر رامن دا دل فزکس دی دنیا وچ مضبوطی نال جڑیا ہویا ہا ۔ انہاں اپݨے پیشہ ورانہ فرائض کوں اپݨے سائنسی جذبات نال توازن کرݨ دا ہک طریقہ لبھیا ، انہاں اپݨا فارغ وقت انڈین ایسوسی ایشن فار دی کلٹیویشن آف سائنس (IACS) ، کلکتہ وچ تحقیق کیتے وقف کیتا ، جیڑھا ہندوستان دا پہلا تحقیقی ادارہ ہا ۔ ایہ دور انہاں دے سائنسدان دے طور تے ترقی وچ ہک اہم مرحلہ ہا ۔ IACS ، اپݨے وسائل تے حوصلہ افزا فکری ماحول دے نال ، رامن کوں اپݨی تحقیقی دلچسپیاں وچ مزید گہرائی نال ونڄݨ کیتے بہترین پلیٹ فارم مہیا کیتا ۔ انہاں ٻئے سائنسداناں نال مضبوط تعلقات قائم کیتے تے صوتیات تے آپٹکس دے شعبیاں وچ اہم شراکتاں کرݨیاں شروع کر ݙتیاں ۔ فزکس کیتے انہاں دی لگن تے جذبے آخر کار انہاں کوں ہک اہم فیصلہ کرݨ تے مجبور کیتا ۔ 1917 وچ انہاں فنانس سروس توں استعفیٰ ݙے ݙتا تاں جو یونیورسٹی آف کلکتہ دے تحت راجا بازار سائنس کالج وچ پہلے پالٹ پروفیسر آف فزکس دی باوقار پوزیشن قبول کیتی ونڄے ۔ ایں جرات مندانہ اقدام ، جیڑھا اوں وقت ہک وݙی مالی قربانی ہا ، رامن دی سائنسی حصول کیتے غیر متزلزل عزم کوں واضح کیتا ۔

رامن ایفیکٹ
رامن دا سائنسی سفر روشنی دی فطرت تے مادے نال ایندے تعامل دے نال گہری دلچسپی نال نشان زد ہا۔ یورپ دے ہک سفر دے دوران ہک اہم لمحہ پیش آیا ، جتھاں بحیرہ روم دے نیلے رنگ انہاں دی توجہ مبذول کرائی ۔ اوں وقت دی مروجہ وضاحت کوں چیلنج کریندے ہوئے جو رنگ صرف آسمان دا عکس ہا ، رامن صحیح طور تے اینکوں پاݨی دے مالیکیولز دی وجہ توں روشنی دے کھنڈݨ نال منسوب کیتا ۔ ایں مشاہدے روشنی دے کھنڈݨ دے واقعے دی مزید گہرائی نال تحقیق شروع کیتی ، جیڑھی آخر کار انہاں دی سب توں مشہور دریافت تے منتج تھئی ۔ ہندوستان واپس آ تے ، رامن روشنی دے کھنڈݨ دی پیچیدگیاں کوں سمجھݨ کیتے تجربات دی ہک سیریز چلا ئی ۔ انہاں تے انہاں دے شاگرد ، تے ایس کرشنن مختلف مادیاں دی وجہ توں مونوکرومیٹک روشنی دے کھنڈݨ دا بغور مشاہدہ کیتا ۔ 28 فروری 1928 کوں انہاں ہک شاندار مشاہدہ کیتا کھنڈی ہوئی روشنی دے ہک حصے طول موج وچ تبدیلی ظاہر کیتی ۔ ایں واقعے کوں ، ابتدائی طور تے "تبدیل شدہ کھنڈݨ" دا ناں ݙتا ڳیا ، بعد وچ رامن ایفیکٹ دا ناں ݙتا ڳیا ۔ ایہ اوں وقت تھیندا ہے جݙاں فوٹون مالیکیولز دے وائبریٹری موڈز نال تعامل کریندن ، جیندے نال توانائی وچ تبدیلی تھیندی ہے تے ، نتیجے دے طور تے ، کھنڈے ہوئے فوٹونز دے طول موج وچ تبدیلی تھیندی ہے ۔ ایں دریافت مواد دی مالیکیولر ساخت تے حرکیات دی جانچ پڑتال کیتے ہک نواں تے طاقتور ذریعہ فراہم کیتا ۔
رمن ایفیکٹ سپیکٹروسکوپی دے شعبے وچ انقلاب برپا کر ݙتا ۔ ایں سائنسداناں کوں مالیکیولز دے وائبریٹری ، روٹیشنل تے ٻئے گھٹ فریکوئنسی موڈز دا مطالعہ کرݨ دی اجازت ݙتی ، جیندے نال انہاں دی ساخت ، ساخت تے خصوصیات دے بارے وچ قیمتی معلومات ملیاں ۔ ایں تکنیک کوں جلدی نال مختلف شعبیاں وچ کیمسٹری تے فزکس توں گھن تے میٹریل سائنس ، بائیولوجی تے حتیٰ کہ آرٹ دی حفاظت تئیں ، اطلاقات ملئے ۔ ایہ مادیاں دی شناخت تے خصوصیات ، کیمیائی رد عملاں دا تجزیہ کرݨ تے کرسٹل تے پولیمر دی ساخت دا مطالعہ کرݨ کیتے ہک ناگزیر ذریعہ بݨ ڳیا ۔

سائنسی قیادت تے دی میراث
سائنس وچ رامن دیاں شراکتاں انہاں دی تحقیق توں اڳوں وی ہن ۔ او ہک بصیرت مند رہنما ہن جنہاں سائنسی صلاحیتاں کوں پروان چڑھاوݨ تے ہندوستان وچ سائنسی انکوائری دی ثقافت کوں فروغ ݙیوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ 1926 وچ انہاں انڈین جرنل آف فزکس دی بنیاد رکھی ، جئیں ہندوستانی سائنسداناں کوں اپݨے کم شائع کرݨ تے بین الاقوامی سائنسی برادری نال رابطہ کرݨ کیتے ہک پلیٹ فارم مہیا کیتا ۔ انہاں جریدے دے پہلے ایڈیٹر دے طور تے وی خدمات انجام ݙتیاں ، جئیں ہندوستان وچ سائنسی تحقیق کوں ودھاوݨ کیتے انہاں دے عزم کوں مزید ظاہر کیتا ۔
1933 وچ رامن بنگلور منتقل تھی ڳئے تاں جو انڈین انسٹی ٹیوٹ آف سائنس (IISc) دے پہلے ہندوستانی ڈائریکٹر بݨن ، جو ہک باوقار تحقیقی ادارہ ہے ۔ IISc وچ اپݨے دور وچ انہاں تحقیق جاری رکھی تے نوجوان سائنسداناں دی رہنمائی کیتی ۔ انہاں ایں سال انڈین اکیڈمی آف سائنسز دی وی بنیاد رکھی ، جئیں ملک وچ سائنسی انفراسٹرکچر کوں مزید مضبوط کیتا ۔ 1948 وچ انہاں بنگلور وچ رامن ریسرچ انسٹی ٹیوٹ قائم کیتا ، جتھاں انہاں اپݨی تحقیق جاری رکھی تے 1970 وچ اپݨی وفات تئیں فعال ریہے ۔ ایہ ادارہ انہاں دے وژن تے سائنسی تحقیق کیتے انہاں دی لگن دا ثبوت ہے ، جیڑھا سائنسداناں دی نسلاں کیتے مرکز دے طور تے کم کریندا ہے ۔

اعزازات تے سنڄاݨ
سی وی رامن دیاں سائنسی کامیابیاں انہاں دے پورے کیریئر وچ ٻہوں سارے اعزازات تے تعریفاں حاصل کیتیاں ۔ شناخت دی انتہا 1930 وچ آئی ، جݙاں انہاں کوں رامن ایفیکٹ دی دریافت تے فزکس دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ ایں باوقار ایوارڈ نہ صرف انہاں دی سائنسی ذہانت کوں سراہا بھل جو ہندوستانی سائنس کیتے وی ہک اہم سنگ میل ثابت تھیا ۔ انہاں کوں 1929 وچ برطانوی حکومت نائٹ ہڈ دا خطاب ݙتا ۔ 1954 وچ حکومت ہند انہاں کوں بھارت رتن ، ملک دا سب توں وݙا شہری ایوارڈ ݙتا ، جئیں سائنس تے معاشرے کیتے انہاں دیاں بے پناہ شراکتاں کوں سراہا ۔ انہاں کوں رائل سوسائٹی دا فیلو وی منتخب کیتا ڳیا ، جئیں عالمی سائنسی برادری وچ انہاں دی حیثیت کوں مزید مستحکم کیتا ۔

ہک سائنسی بصیرت مند دا پائیدار اثر
سی وی رامن دی میراث انہاں دیاں سائنسی دریافتاں توں ٻہوں اڳوں ھے ۔ او ہک موہری ہن جنہاں نہ صرف فزکس وچ شاندار شراکتاں کیتیاں بھل جو ہندوستان وچ سائنس دی ترقی وچ وی تبدیلی آلا کردار ادا کیتا ۔ انہاں اپݨے جذبے ، لگن تے علم دے حصول کیتے غیر متزلزل عزم نال سائنسداناں دیاں نسلاں کوں متاثر کیتا ۔ روشنی دے کھنڈݨ تے رامن ایفیکٹ تے انہاں دے کم دا مختلف سائنسی شعبیاں تے دیرپا اثر پیا ہے ، تے انہاں دی تیار کردہ تکنیکاں اڄ وی دنیا بھر دے محققین استعمال کریندن ۔ او ہک بصیرت مند رہنما ہن جنہاں عالمی معیار دے تحقیقی ادارے قائم کیتے تے ہندوستان وچ سائنسی ثقافت کوں فروغ ݙتا ۔ سی وی رامن دی زندگی تے کم سائنس دی تبدیلی دی صلاحیت تے فکری تجسس کوں پروان چڑھاوݨ دی اہمیت دی ہک طاقتور یاد دہانی ہے ۔ سائنس وچ انہاں دیاں شراکتاں تے ہندوستان وچ ہک مضبوط سائنسی برادری دی تعمیر کیتے انہاں دے غیر متزلزل عزم انہاں دی جاہ ہندوستانی سائنس دی تاریخ دی سب توں بااثر شخصیات وچوں ہک دے طور تے پکی کر ݙتی ہے ۔ انہاں دی میراث سائنسداناں کوں متاثر کرݨ جاری رکھیا ہویا ہے تے ہندوستان تے ایندے توں  ٻاہر دے خواہشمند محققین کیتے امید تے کامیابی دی علامت دے طور تے کم کریندی ہے ۔