کلام فرید وچ ملی جذبے

حضرت خواجہ فرید سئیں ݙوں طراں تے جذبیاں دے وادھے تے زور ݙتے۔ ہک تاں علامتی انداز وچ تے ݙوجھا صفا کھیر طریقے تے۔ عمرانہ پروین عنبر مصنفہ’’ چاہت فرید‘‘ آہدن۔ قیام پاکستان دی تحریک دے پچھوں ہک مربوط سلسلہء فکر کار فرما ہئی۔ جیندے بنیادی خدو خال برطانوی تسلط دے ابتدائی دور وچ اُبھر تے سامݨے آئے۔ خواجہ صاحب ہک تاں اسلامی تعلیمات کوں مسلماناں دے دلاں وچ ٻلہایا۔ انھاں دی اے کوشش قیام پاکستان وچ فکری سطح تے مدد گار ثابت تھئی۔ او مسلماناں کوں انھاں دا شاندار ماضی یاد ݙیویندن تاکہ انھاں وچ حوصلہ پیدا تھیوے۔

روح مثال شہادت توں ہیں

سمجھ سُنڄاݨ نہ بھل

دنیا عقبیٰ برزخ اندر

ناہیں     تیڈڑا    مل 

حضرت خواجہ اپݨیاں اکھیاں نال 1857ء دی جنگ آزادی دے خونی واقعات ݙٹھے۔ آپ انگریزی اقتدار کوں ملت اسلامیہ واسطے ٻہوں وݙا خطرہ سمجھدے ہن۔ اوں ویلے ریاست بہاول پور دے نواب مکمل طور تے انگریزاں دے اثر و رسوخ تلے ہن۔ اے ڳالھ خواجہ صاحب کوں پسند نہ آئی ۔ انھاں کھل تے امیر آف بہاول پور نواب محمد صادق خان رابع کوں فرمایا کہ او ہک خود مختار اسلامی حکومت دے سربراہ دے طور تے انگریزی اثرو رسوخ توں نجات حاصل کرے۔ ایں علاقے وچ اے پہلی بھر پور آواز ہئی جیڑھی انگریزاں دے خلاف بلند تھئی۔ حضرت خواجہ صاحب دے او اشعار اے ہن:

صبح صادق صاحبی ماݨیں

پا سہرے ڳانے ڳہݨیں

سہجوں پھلوں سیجھ سہا توں

بخت تے تخت کوں جوڑ چھکا توں

اپݨے ملک کوں آپ وسا توں

پٹ   انگریزی   تھانے 

حضرت خواجہ فرید سئیں دا کلام ہک ست رنگی پینگھ والی کار ہے۔ جیندے سارے رنگ سوہݨے ‘ دل چھکویں تے من بھاندے ہن۔ خواجہ سئیں دے کلام وچ موضوعات دا ٻہوں تنوع ہے۔ آپ دا کلام تصوف دی علامت وی ہے تے ایں وچ ثقافتی زندگی دیاں رونقاں وی ہن۔ آپ دا کلام محبتیں دے پیغام وی ݙیندے تے اپݨے ویلے دی روح دا عنوان وی ہے۔ ایں کلام وچ اللہ سئیں دا تے اوندے پاک رسولؐ دا عشق وی ملدے تے لوک ریتاں دے حوالے وی ایندا سنگار ہن۔ اے کلام صوفیانہ شاعری دے متھے دا سجھ وی ہے تے عشقیہ شاعری دے آسمان تے چندر والی کار چمکدا پے۔ دنیا دی بے ثباتی دا ݙس وی ہے تے زندگی دی اُمید ۔ حوصلے تے عزم دا درس وی ایندے کنوں ملدے۔ ایں وچ علم و حکمت دے خزانے وی لکھیے ہوئے ہن تے مقامی تے لوک ریت دے من بھانویں حوالے وی ہن۔ مُکدی ڳالھ اے ہے کہ پورے سرائیکی شعری ادب وچ فرید اپݨے انداز ‘اپݨے رنگ ‘ اپݨے کلام دے سبب ‘ سب توں نویکلے تے ممتاز مقام تے ݙسدے۔ ڈاکٹر مہر عبدالحق آہدن ’’خواجہ فرید سئیں عشق ‘ تصوف ‘ مقامی ماحول اتے عوامی زندگی دی عکاسی دے وچ ایجھیں سحر آفرینی کیتی ہے جو ہک پاسے سرائیکی شاعری اپݨے انتہائی عروج تے پُڄ ڳئی تے ݙوجھے پاسے شاعراں دے سارے مضامین تے اسالیب ایں معیار دے سامݨے پھکے پئے ڳن۔‘‘

 حوالہ 
کتاب: سرائیکی شاعری دا اِرتقاء، مصنف: ڈاکٹر نصراللہ خان ناصر، چھاپہ خانہ : جھوک پبلشرز ملتان