حضرت خواجہ فرید الدین گنج شکرؒ

حضرت مخدوم بہاء الدین زکریاؒ ملتانی دا معمول ہئی کہ ہر سال حضرت خواجہ فرید الدین گنج شکرؒ کنیں گاجراں دی سوکھڑی بھجیندے ہن تے حضرت گنج بخش شکرؒ اپݨے ایں سڄݨ کوں پاکپتن دے ٻیر بھیجن ہا۔ ہک مرتبہ زکریا ملتانیؒ سئیں گاجراں نہ بھیجیاں تاں آپ اے شعر لکھ تے روانہ کیتا۔

ہتھڑیں وٹوں ہتھڑے پیراں وٹوں پیر 

تساں نہ مُتیاں گاجراں اساں نہ مُتے ٻیر(28)    

حضرت خواجہ فرید الدین گنج شکرؒ دا ٻہوں سارا سرائیکی کلام موجود ہے ۔ ہِیں باب اِچ اساں اڳوں تے آپؒ دی شاعری دا تفصیلی تذکرہ کریسوں۔

 حضرت بہاء الدین زکریا ؒملتانی دا ݙوہڑہ 
حضرت مخدوم حمید الدین حاکم مئو مبارک ضلع رحیم یار خان دے ہک نامور بزرگ گزرین۔ ہک واری مخدوم حمید الدین حاکم دے عاملاں نے قاضی کبیر مریدِ حضرت بہاء الدین زکریاؒ ملتانی تے کجھ سختی کیتی۔ قاضی کبیر اپݨے پیر مرشد کوں شکایت کیتی تاں شیخ السلام حضرت بہاء الدین زکریاؒ ملتانی مخدوم حمید الدین حاکم کوں ہک سفارشی خط لکھیا جیں وچ ہک سرائیکی ݙوہڑہ وی تحریر کیتا۔ ایں خط تے ݙوہڑے دے جواب وچ حضرت مخدوم حمید الدین حاکم وی حضرت زکریاؒ سئیں کوں جوابی ݙوہڑہ بھڄوایا۔ ݙوہیں بزرگ فارسی دا چنگا چوکھا شعری ذوق رکھدے ہن۔ اتھوں معلوم تھیندے کہ اوہ کݙاہیں کݙاہیں سرائیکی زبان وچ شعر آکھدے ہن۔ انھاں ݙوہاں ݙوہڑیاں وچ پنجویں توں ستویں صدی ہجری دی شاعری دا رنگ نشابر ہے۔ ایں توں علاوہ صنفِ ݙوہڑہ دے آغاز دی پہلی سلھ وی اساکوں میسر آئی ہے۔

 حضرت زکریا ملتانی  ؒ دا ݙوہڑہ: 
حاکم آپ ہیں ‘ حاکم آپ (کریں آپ) وچار

جے دن ڳانوں سے کئی ولہر ولار

جے دن لدھیا مندے نہ ہار

جیں ٹانگ نہ تو لہاسے کیوید لنگھسن پار(29)   

اے ݙوہیں ݙوہڑے مولانا نور احمد خان فریدی سیرت حضرت بہاء الدین زکریاؒ ملتانی وچ درج کیتن۔ حضرت حاکم دے جوابی ݙوہڑے دے صرف ترائے مصرعے ہن۔ ہک مصرع محفوظ نیں رہ سڳیا۔

حاکم آپ ہو کر حکم کرو (کیہا) میں وچار

جنہاں اللہ تعالیٰ منیا اتے نبی محمدؐ یار

جنہاں ٻاجھ نہ تو لہاسے بھی لنگھسن پار

عزیزی ملتانی دی تاریخ گوئی:

حضرت بہاء الدین زکریاؒ ملتانی دے نامور پوترے حضرت شاہ رکن عالمؒ دی تاریخِ وفات اوں وقت دے ہک بزرگ شاعر جیڑھے عزیزی تخلص کریندے ہن۔ سرائیکی زبان وچ تحریرلکھی۔ جیکوں خاندان غوثیہ دے ہک نامور خلیفہ میاں محمد افضل اپݨی قلمی کتاب ’’خلاصتہ الاحباب‘’ مرتبہ 1752ء؍1166ھ وچ درج کیتے ’’چنانچہ عزیزی در زبان ہندوی در تاریخ وفات ایشاں ہک بیت گفتہ است‘‘ مولانا نور احمد فریدی ’’تذکرہ قطب الاقصاب شاہ رکن عالمؒ‘‘ وچ اے بیت شامل کیتے۔

ست سیے پنجترلیہا سن تے ستویں ماہ جمادی الاولیٰ

چلو تاں سینہوں ویکھن جاوئوں سُتا شاہ جلولا

 حوالہ 
کتاب: سرائیکی شاعری دا اِرتقاء، مصنف: ڈاکٹر نصراللہ خان ناصر، چھاپہ خانہ : جھوک پبلشرز ملتان