محمد بن عمر بن واقدی

محمد بن عمر بن واقدی، جینکوں عام طور تے الواقدی دے ناں نال ڄاݨیا ویندے، ہِک مشہور مورخ ہَن جیہرے ݙوجھی صدی ہجری وچ تھئے۔ اُنہیں دا پوراناں ناں ابو عبداللہ محمد بن عمر بن واقدی الاسلمی ہئی۔

 ڄَمݨ تے ابتدائی حالات: 
الواقدی یکم محرم 130ھ مطابق 10 ستمبر 747ء کوں مدینہ منورہ وچ پیدا تھئے۔ اُنہیں دے آباء و اجداد بنو اسلم نال تعلق رکھدے ہَن۔ جوانی وچ اُنہیں دے عباسی خلیفہ ہارون الرشید نال تعلقات بݨ ڳئے، جیندے بعد اُنہیں کوں سرکاری عہدے وی مِلے۔

 تعلیم: 
الواقدی نے کئی وݙے علماء تے محدثین توں علم حاصل کیتا، جِنہیں وچ امام مالک، ثور بن یزید، محمد بن عجلان تے ٻئے کئی شامل ہَن۔

 شاگرد: 
اُنہیں دے مشہور شاگرداں وچ محمد بن سعد (جیہڑے کاتب الواقدی دے ناں نال وی مشہور ہِن تے طبقات الکبیر دے مصنف ہِن) شامل ہِن۔

 عہدے: 
الواقدی کوں خلیفہ مامون الرشید دے دور وچ رصافہ دا قاضی وی بݨایا ڳیا ہئی۔

 تصانیف: 
الواقدی نے ٻہوں ساریاں کتاباں لکھیاں، پر اُنہیں وچوں صرف ہِک مکمل طور تے محفوظ ہے جیہڑی "المغازی" دے ناں نال مشہور ہے۔ اِیہ کتاب رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دی زندگی تے غزوات دے بارے وچ ہے۔ اُنہیں دی ٻئیاں کتاباں دے کُجھ حصے ٻئیاں کتاباں وچ محفوظ ہِن۔ اُنہیں دی کُجھ مشہور کتاباں دے ناں اِیہ ہِن:

 المغازی
 التاریخ الکبیر
 فتوح الشام
 فتوح العراق
 مقتل الحسین رضی اللہ عنہ
 السیرۃ

 بحیثیت مورخ: 
الواقدی کوں تاریخ اسلام دے ابتدائی مورخین وچ شمار کیتا ویندے۔ اُنہیں دی کتاب المغازی ہِک اہم تاریخی ماخذ ہے۔ پر محدثین نے اُنہیں کوں حدیث دے معاملے وچ ضعیف قرار ݙتا ہے کیونکہ اُوہ روایات کوں یکجا کرکے بیان کریندے ہَن، جیندے نال ہر راوی دی سند معلوم کرݨ مشکل تھی ویندی ہئی۔

 وفات: 
الواقدی 78 سال دی عمر وچ 11 ذوالحجہ 207ھ مطابق 27 اپریل 823ء کوں بغداد وچ فوت تھئے۔ اُنہیں دی تدفین مقبرہ خیزران وچ تھئی۔

 ٻیا ݙیکھو 

 ہارون الرشید
 ارتغل غازی