ماہݨی (قصبہ)

تھل وچ حیدرآباد توں 29 کلومیٹر شمال اچ ماہݨی آباد ھے۔ جھنگ تے ایں علاقے دی تاریخی کتب وچ ماہݨی کوں سیال راجپوت دا فرزند لکھا ڳیا ھے جیندی اولاد وچوں ٻارہویں نسل نے کھیوہ دی بنیاد رکھی۔ لوک روایات دے مطابق انہاں ݙینہاں دریائے چنانہہ کھیوہ دے مشرقِ وچ وہندا ہئی تے ماہنی قبیلہ بھرواݨہ توں چونتالہ تک خودمختار ہئی۔ ایں ماہݨی قبیلے نے خانوآݨہ دی بنیاد وی رکھی۔ حاکم جھنگ ولی داد سیال نے ماہݨی قبیلے دی خودمختاری کوں ختم کیتا۔ جھنگ دی لوک روایات دے مطابق ماہݨی قبیلے کوں ہک درویش دی بد دعا نے برباد کیتا ہئی۔ ہک درویش علاقہ چوݨتالہ وچ رھائش پذیر ہئی جیندی ہک دھی ہئی جیہڑی مجذوب ہئی تے علاقے وچ فقیرانہ حالت وچ پھردی رہندی ہئی۔ کھیوہ دے قبائلی سردار نے اونکوں اہانت آمیز انداز وچ اپݨے علاقے وچ نہ آوݨ کوں آکھا۔ جݙݨ اوں توہین دی خبر اوں درویش کوں ملی تاں اوں نے ماہنی قبیلے کوں بد دعا کیتی۔

دریائے چنانہہ دی زرخیز کچھی کوں ایویں ایہ قبیلہ چھوڑ کے تھل دے ادھ اچ آباد تھیا تے اتھاں اپݨے قبائل دے ناں تے ماہݨی قصبہ وسایا ۔ کھیوہ وی اونہی ماہݨی دے قریب ہی آباد ھے۔ تے ماہنی توں 23 کلومیٹر شمال مغرب وچ مکھݨی وی آباد ہے۔ اے تمام ناں ساݙے سرائیکی وسیب دے صدیاں دے معاشرتی ارتقاء دا لازوال ثبوت ہن۔ سقوط منکیرہ دے بعد جݙݨ حیدرآباد تھل رنجیت سنگھ دے قبضے وچ چلا ڳیا تاں ماہݨی، کھیوہ، کپاہی تے کارلو والا وچ اقوامِ بھݙوال نے سکھ مظالم دے خلاف مزاحمت کیتی۔ تھل دی وسعت تے اقوام دے آپسی اتحاد نے سکھاں کوں ایسا مجبور کیتا کہ انہاں نے اپݨے ہک جنرل ونتورا کوں انہاں قبائل نال مزاکرات کیتے بھیڄا۔ تے ماہݨی دے قبائل نے اپݨی شرائط تے سکھاں دی عملداری کوں صرف علامتی طور تے قبول کیتا۔ پاکستان بݨݨ دے بعد ماہݨی وچ ہک کیمل بریڈنگ فارم بݨایا ڳیا جیندا شمار ایشیاء دے چند وݙے بریڈنگ مراکز وچ تھیندے جیندا رقبہ 9100 ایکڑ تے محیط ھے۔اردو تحریر سید جاوید حسین شاہ، اقتباس، سیٹلمنٹ رپورٹ جھنگ، ڈسٹرکٹ گزیٹئر جھنگ، تاریخ ریاست منکیرہ،، سرائیکی ترجمہ، اسماعیل بھٹہ
حوالے