خواجہ فریدؒ تے عشقِ رسولؐ

کہیں وی مسلمان دا ایمان اوں ویلے تئیں مکمل نئیں ہوندا جݙاں تک اوہ رسولِ کریم صلی اللہ علیہ وسلم نال اپݨے ما ، پیئو ، اپݨی اولاد توں ودھ محبت نہ کرے ۔ خواجہ سئیںؒ ہک روحانی شخصیت ہَن تے حیاتِ فریدؒ دے مطالعہ توں ایہ گاٖلھ ظاہر تھیندی ہے جو انہاں دا دِل عشقِ رسولؐ نال معمور ہا۔

سفرِ حج دے دوران جݙاں خواجہ سئیں ؒ مدینہ پُجٖے تاں دِل وچ خیال آندا ہے جو اے فرید تری زبان تے منہ ایں قابل کتھاں جو ایں سر زمین کوں بوسہ ݙے سڳیں جتھاں رسولِ کریمؐ قدم رکھیے ہووِن ۔ ادب دا ایہ عالم ہا جو آستاں بوسی دی جرأت نئیں تھیندی ۔ کلامِ فرید وچ عشقِ رسولؐ دے جلوے جا بجا نظر آندے ہِن:

او تاں خوش وَسدا وِچ مُلک عرب

تِھیواں صدقے صدقے آیا شہر مدینہ

ہے عرب شریف سدھائی

اُردو وچ ہک شعر وچ آپ اپݨا سب کجھ رسول اکرم صلی اللہ علیہ وسلم دی ذات تے قربان کرݨ دی گاٖلھ کریندے ہِن۔

سر ہے نثار حضرتِ عربیؐ کی راہ پر

قربان جان و دِل ہوئے ہیں اس کی چاہ پر

اپݨی شاعری دی دربارِ رسالت توں منظوری دی خواہش وچ حج دے موقع تے اپݨا قلمی دیوان ہک ایلچی دے ذریعے روانہ کیتا جو اوہ منظوری حاصل کرے ۔ ایلچی قافلہ دے نال روانہ تھیا۔ رستے وچ بدوئواں حملہ کیتا تے امانتی گٹھڑی وی کھس ڳئے۔ کافی دیر دے بعد ہک گھڑ سوار بدو آیا تے گٹھڑی واپس کر ڳیا ۔ ایں طرحاں ایلچی دی جان وچ جان اَئی ۔ اللہ تعالیٰ دا شکر ادا کیتا تے مدینہ منورہ وچ امانت پیش کر ݙتی ۔ واپس چاچڑاں پُجٖ تے خواجہ سئیںؒ کوں مبارک باد ݙتی جو اوہ اپݨا فریضہ ادا کرتے واپس گھر پُجٖا ہا ۔

ہک دفعہ ہک شخص سیّد تے آلِ رسول اپݨے آپ کوں ظاہر کرتے خواجہ سئیںؒ نال مالی امداد جواں سال دھی دی شادی دے سلسلے وچ حاصل کیتی ۔ اوروانہ تھیا تاں ہک شخص ݙسایا جو او نہ سیّد ہا تے اوں غلط بیانی کیتی ہئی جو خواجہ سئیںؒ فرمایا جو میں ایں شخص کوں نئیں بلکہ ہک سیّد کوں نذرانہ ݙتا ہے ۔ اللہ تعالیٰ قبول فرماوے۔

خواجہ سئیںؒ فوائدِ فریدیہ اِچ شانِ رسالت بیان کریندے ہن جو رسولِ اکرم صلی اللہ علیہ وسلم اللہ تعالیٰ دی اعلیٰ مخلوق ہن پیدائش وچ مؤخر ہن مگر باعتبارِ حقیقت سب نال مقدم ہن ۔ ظاہراً اوہ آدمؑ دی اولاد نال ہن باطناً آدمؑ انہاں دی اولاد توں ہے ۔ فرمان الٰہی ہے جو اے میݙے محبوب جیکر آپ نہ ہوندے تاں میں اَسماناں کوں پیدا نہ کریندا تے اپݨے رب ہووݨ کوں ظاہر نہ کریندا ۔ حضور تمام انبیاء توں افضل تے آخری رسول ہِن۔

سفرِ حجاز ہر مسلمان دے ایمان دا حصہ ہے ۔ خواجہ فریدؒ دی زندگی شریعت دی پابندیاں دی حامل ہئی ۔ او دینی فرائض وݙی پابندی نال ادا کریندے ہَن ۔ عشقِ رسولﷺ کوں انہاں مقصدِ حیات بݨایا ہویا ہا ۔ انہاں 31سال دی عمر وچ سفر حجاز اختیار کیتا۔

انہاں دے کلام وچ رسول کریم ؐ نال محبت دا اظہار وافر ملدا ہے تے ایہ کلام ارضِ مقدس کوں روانگی تے اُتھاں قیام مکہ و مدینہ دے دوران انہاں دی دِلی کیفیات کوں ظاہر کیتا ہے ۔ سفرِ حجاز توں واپسی تھئی تاں ہجر و فراق دا احساس ہووݨ لگاٖ تے اُنہاں دا جذبہ اشعار دی صورت اختیار کر ڳیا۔

اِتھاں میں مُٹھڑی نِت جاں بلب

او تاں خوش وَسدا وِچ مُلک عرب

واہ سوہݨا ڈھولݨ یار سجٖݨ

واہ سانول ہوت حجاز وطن

ارضِ مقدس دی زیارت تے مسرور تھیوݨ تے ایں طرحاں اظہار کریندے ہن:

جیندیں عرب شریف ݙٹھوسے

لہندیں سِکدیں مَر نہ ڳیوسے

سوہݨے سانول یاد کیتوسے

ہار سنگھار سہاندے ہِن

عرب شریف دی سوہݨی ریت اے

لاوے دِل نوں پرم پلیتے

وِسرے چاچڑ صدقے کِیتے

اصلوں محض نہ بھاندے ہِن

جڈپاں مکہ شریف دی زیارت تھئی تاں وہ سر زمین من کو بھا ڳئی تے وطن دی سب گاٖلھیں بُھل ڳیاں تے سر زمینِ مقدس دی ہر شے مَن کوں بھاوݨ لڳ پئی۔

آ پہنتُم جِیندیں مَکّے

اِیہیں شہر مبارک بَکّے

واہ دیس عرب دیاں چالیں

خوش طرحیں خوب خصالیں

ڳیاں وِسر وطن دیاں گاٖلھیں

کیا خویش قبیلہ سَکّے

انگور ہزار مَتیرِن

خربوزے پِنڈ کثیرن

رماں صغیر کبیرن

چُݨ داݨے ماروں پَھکّے

مدینے شریف پُجٖن تاں شہر تے تصدق تھیوݨ دا جذبہ اُبھریا ہے:

تھیواں صدقے صدقے آیا شہر مدینہ

سُکھ دی سیجھ سُہایُم ڳیا ݙکھڑا دیرینہ

سفر حجاز توں واپسی تھئی تاں احساس جُدائی ہنجوں دی صورت اَکھیں توں اُمڈ پوندا ہے ۔

ہے عرب شریف سدھائی

بُو سندھ پنجاب دی آئی

بِن عرب اے اَکھیاں رووِن

رو ہار ہنجوں دے پووِن 

عشقِ رسُول میں ہے ارفع مقام اس کا

وحدت کا ترجمان ہے خواجہ فریدؒ سائیں

(اسلمؔ)

 حوالہ 
فرید نامہ ، مصنف: اسلم میتلا ۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان