قلعہ گڑھی اختیار خان تے خانپور

خانپور شہر دی بنیاد بہاول خان ثانی قلعہ گڑھی اختیار خان کوں فتح کرݨ دے بعد 1806ء اچ رکھی ، انہاں اِتھاں عالیشان مسیت بݨوائی ۔ خانپور دے ہک پراݨے قلعے دی تعمیر و مرمت کرائی ۔ خانپور کوں نظامت دے صدر مقام دا درجہ ݙتا۔ ڈسٹرکٹ جیل ، عدالتاں تے ݙوجھیاں سرکاری عمارتاں وی بݨوائیاں ۔ ݙیکھدے ای ݙیکھدے خانپور عالیشان شہر بݨ ڳیا ، بازار تے تجارتی مرکز قائم تھئے ، جنس مثلاً پھُٹی ، اناج ، سبزی تے پھل فروٹ دی ٻہوں وݙی منڈی وی بݨ ڳئی ۔ ایںطرح بہاولپور دے بعد خانپور کوں ریاست دے سب توں وݙے تے مرکزی شہر دی حیثیت حاصل تھی ڳئی ۔ 1871ء اچ خانپور اچ تباہ کن سیلاب آیا جیندی وجہ توں خانپور غرق تھی ڳیا تے سب کجھ نیست و نابود تھی ڳیا ، پر خانپور دے باہمت لوکاں کجھ سال دے عرصے اچ خانپور کوں ہک دفعہ ولا تعمیر کر ݙتا۔ 1874ء اچ خانپور کوں میونسپلٹی دا درجہ ملیا تے اتھاں جدید طرز دی سولائزیشن زندگی دا آغاز تھیا ۔ میونسپل کمیٹی ہک خودمختار ادارہ ہئی ، اوندی آمدنی خرچیں توں وافر ہئی ، اے کمیٹی شہریاں کوں اعلیٰ سہولتاں ݙیوݨ دے نال نال بچت اتنی کر گھندی ہئی جو درالحکومت بہاولپور دی میونسپلٹی خانپور دی بلدیہ توں قرض گھندی ہئی ۔ خانپور شہر دیاں سڑکاں تے ڳلیاں کوں پکا کیتا ڳیا ۔ خانپور دی صدر بزار کیتے ایجھیاں سلھیں منگوائیاں ڳیاں جیڑھیاں چمکیلیاں تے لیسویاں ہن ، اوجھیں سلھیں دا نمونہ تے تصور صرف دلی یا ملتا ن اچ موجود ہا ۔

 حوالہ 
کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء