وسیب سانگے 9 نومبر دی اہمیت

9 نومبر جرمن قوم اپݨی تریخ دے اہم ترین ݙینھ دے طور تے منینیدی اے ۔ ایہ ݙینھ جرمن قوم کیتے ہک وݙا اہم ہے۔ ایں ݙینھ جرمنی دی تریخ دے کجھ اہم واقعات تھئے ۔9 نومبر 1918ء کوں برلن ءِ چ پہلی جرمن جمہوریہ وجود ءِ چ آئی۔ ایں دے ٹھیک 20 سال بعد ہٹلر دے نازی ڈکٹیٹر شپ دے ہتھوں یہودیاں دی منظم نسل کشی دا عمل شروع تھیا۔ 9 نومبر 1989ء دے ݙینھ تریخ دا ہک ٻیا اہم ترین واقعہ تھیا ۔ ایہ لمحہ  شئیت جرمن قوم دی تریخ دا خوش قسمت ترین ویلہا ہا ، جیں ویلھے جرمن قوم جبری جدائی دے بعد ول ہک تھئی۔ پوادھی تے پچادھی ݙو انج انج ریاستاں دی حیثیت 1989ء دے مُکݨ تئیں قائم ریہی۔ 9 نومبر 1989ء کوں عوامی ریلے پوادھی تے پچادھی پاسے توں برلن کوں تقسیم کرݨ آلی کندھی کوں بھن ݙتا۔ 9 نومبر 2009ء اپݨے قیام دے 60 ویں تے اتحاد دی 20 ویں سالگنڈھ منائی۔ 9 نومبر 1989ء دا ݙینھ جرمنی دے ہک تھیوݨ دا وݙا ݙینھ ہے تے ایہ ݙینھ جرمن قوم کیتے سب توں ڈھیر خوشی دا ݙینھ ہے۔ جرمنی گزریل سٹھ سال کیویں لنگھائے تے انہاں چھ ݙہاکیں ءِ چ جرمنی دے نکتہ نظر توں کیڑھے کیڑھے اہم واقعات تھئے۔ انہاں سارے اہم واقعات کوں 9 نومبر 2009ء دی تقریبات دے حوالے نال یاد کیتا ویندے۔

بزرگ شاعر سئیں دلنور نور پوری نو نومبر دا ہک نویں زاویئے نال تبصرہ کریندن۔ انہاں دا آکھݨ ہا جو 9 دا ہندسہ اتنا طاقتور ہے جو ایہ اپݨی حیثیت ہر لحاظ نال برقرار رکھیندے۔ جیویں جو نو تے ݙو دا حاصل ضرب 18 دا مطلب ہک تے اٹھ کوں جمع کرو تاں نو تھی ڳئے۔ ایویں 9 ترائے 27 دا مطلب ست تے ݙو 9 تھی ڳئے ۔ایویں لکھاں ، کروڑاں ءِ چ ونجٖو پے تاں نو دا ہندسہ اپݨی حیثیت برقرار رکھیندا ہے ۔

شاعر مشرق علامہ اقبال دے یوم ولادت 9 نومبر دے حوالے نال  میں لکھیا۔اپݨی لکھت دے چھیکڑ ءِ چ لکھیا جو ایہ محض اتفاق ہے جو ہک پاسے ملک ءِ چ علامہ اقبال دی ولادت دا جشن ہے تے ݙوجھے پاسے سقوط دیرہ اسماعیل خان دے حوالے نال وسیب ءِ چ کالا ݙینھ منایا ویندا پے ۔ ٻہوں سارے دوست میکوں آکھئے جو دیرہ اسماعیل خان دی وفات ؟ ایں بارے روشنی سٹو ۔ میں اپݨی ڳالھ ایں 9 نومبر توں شروع کرینداں جو دیرہ اسماعیل خان دریائے سندھ دی مݨ تے ہک عظیم تہذیبی ورثے دا ناں ہے۔ ایہ خطہ صدیاں توں سرائیکی تہذیب دا مرکز ہے۔ 9 نومبر 1901ء کوں انگریزیں لُٹ مار تے دھاڑے داری دے دفاع سانگے ہک نواں صوبہ سرحد بݨایا تاں دیرہ اسماعیل خان دے لوکاں دی مرضی دے خلاف ایں کوں زبردستی صوبہ سرحد دا حصہ بݨاݙتا ۔جیں تے صدائے احتجاج دا سلسلہ اڄ تئیں جاری ہے۔ ہک ڳالھ میں اے آکھݨ چہنداں جو انگریز سامراج صوبہ پشاور تاں بحال کیتا تے صوبہ لاہور کوں ترقی ݙے ݙتی پر صوبہ ملتان نال ایں سانگے ویر تے بغض رکھیا جو ملتان تے قبضے ویلھے ملتان دے لوکاں مزاحمت کیتی ، انگریز دے خلاف لڑیئے تے جنگ کیتی ۔ اڄ پاکستان اسلام دے ناں تے ہے تاں رنجیت سنگھ تے انگریز سامراج دے قبضے ختم کرو تے سرائیکی دیس کوں صوبے دا حق ݙیو۔

وسیب دے بھیݨ بھراوو، میݙے نینگر ٻالو ، تُساں اساں ہک ہک شئے ، ہک ہک ڳالھ تے ہک ہک تریخ دا حساب تے لیکھا رکھوں جو اساں کیا بݨائے ، کیا ڳالئے ؟ کیڑھی شئے دا اساکوں علم تے پتہ ہے تے کیرھی شئے دا کینھی، جے اساں ہر شئے دا حساب اڄ توں رکھݨ شروع کریسوں تاں بچ پوسوں ، نہ تاں رُل ویسوں ۔ جیویں جو 9 نومبر 1901ء کوں لارڈ کرزن دے فیصلے نال رُلیوں تے ڄ تئیں رُلدے پیوں۔

 حوالہ 
معروف سرائیکی لکھاری سئیں ظہور احمد دھریجہ دی کتاب (سرائیکی اجرک) وچوں چوݨ