اینریکو فرمی

اینریکو فرمی
اینریکو فرنانڈو فرمی (29 ستمبر ، 1901 – 28 نومبر ، 1954) ہک اطالوی-امریکی طبیعیات دان ہن جنہاں پہلے نیوکلیئر ری ایکٹر تے کم کیتا تے کوانٹم تھیوری بݨاوݨ وچ مدد کیتی ۔ او پارٹیکل فزکس تے سٹیٹسٹیکل میکینکس وچ وی اہم ہن ۔ فرمی 1938 وچ انڈیوسڈ ریڈیو ایکٹیویٹی تے کم کرݨ تے فزکس دا نوبل انعام جتیا ۔ انہاں دنیا دا پہلا نیوکلیئر ری ایکٹر بݨایا ۔ فرمی مین ہٹن پروجیکٹ تے وی کم کیتا ۔ فرمی ویہویں صدی دے عظیم ترین سائنسداناں وچوں ہک ہن ۔

ابتدائی زندگی
فرمی روم وچ پیدا تھئے تے ہک مقامی گرامر سکول وچ ڳئے ۔ او ریاضی تے سائنس وچ ٻہوں چنگے ہن تے پیسا دے سکولا نارمل سپیریئر توں ہک انعام جتیا ۔ او یونیورسٹی آف پیسا ڳئے جتھاں انہاں فزکس پڑھی ۔ 1923 وچ انہاں کوں اطالوی حکومت توں ہک سکالرشپ ملی تے او مزید تعلیم کیتے گوٹنگن ڳئے ۔ انہاں کوں 1924 وچ روکفیلر سکالرشپ ملی تے انہاں لیڈن وچ تعلیم حاصل کیتی ۔ او 1924 دے آخر وچ اٹلی واپس آئے تے یونیورسٹی آف فلورنس وچ ریاضیاتی فزکس تے میکینکس دے لیکچرر بݨے ۔

اٹلی وچ سائنسدان
1926 وچ فرمی سٹیٹسٹیکل قوانین دریافت کیتے ، جنہاں کوں ہݨ فرمی سٹیٹسٹکس آکھیا ویندے ۔ ایہ قوانین انہاں پارٹیکلز دے افعال دی وضاحت کریندن جیڑھے پاؤلی ایکسکلژن پرنسپل دے تابع ہن ، جنہاں کوں ہݨ فرمیونز آکھیا ویندے ۔ ایہ بوزونز نال مختلف ہن جنہاں دی وضاحت بوز-آئنسٹائن سٹیٹسٹکس نال کیتی ویندی ہے ۔ 1927 وچ او یونیورسٹی آف روم وچ تھیوریٹیکل فزکس دے پروفیسر بݨے ۔ انہاں الیکٹرو ڈائنامکس دا مطالعہ کرݨ وچ وقت گزاریا ، تے ایٹمی نیوکلیئس تے غور نال ݙیکھݨا شروع کیتا ۔ 1934 وچ وولف گینگ پاؤلی ، فریڈرک جولیوٹ ، ایرین جولیوٹ-کیوری ولوں کیتیاں ڳیاں دریافتاں کوں استعمال کریندے ہوئے ، او تقریباً ہر عنصر وچ تبدیلیاں ݙکھاوݨ دے قابل ہن جنہاں تے نیوٹراناں نال بمباری کیتی ڳئی ہئی ۔ ایندے نال سست نیوٹرانز ، نیوکلیئر فیشن دی دریافت تھئی تے ایہو جہے عناصر بݨݨے جیڑھے پیریوڈک ٹیبل وچ کائناں ہن ۔
فرمی 1938 وچ فزکس دا نوبل انعام جتݨ دے بعد اٹلی توں امریکہ منتقل تھی ڳئے کیونکہ اٹلی دا رہنما بینیٹو مسولینی ایڈولف ہٹلر دے قریب ہئی ، تے فرمی دی ذال تے ٻال یہودی ہن ۔

امریکہ وچ سائنسدان
فرمی کولمبیا یونیورسٹی وچ کم کیتا جتھاں انہاں نیوکلیئر فیشن دا مطالعہ کیتا ، یعنی ایٹم کینجھے ٹوٹدن تے ول او شکاگو چلے ڳئے جتھاں انہاں 1942 وچ ہک نیوکلیئر ری ایکٹر بݨایا ۔ ول ڈاکٹر جولیس رابرٹ اوپن ہائمر فرمی کوں مین ہٹن پروجیکٹ تے انہاں دے نال کم کرݨ کیتے آکھیا تے فرمی اوپن ہائمر تے ٻئے لوکاں کوں ایٹمی بمب بݨاوݨ وچ مدد کیتی ۔ ایہ ݙوجھی عالمی جنگ دے آخر وچ جاپان دے خلاف استعمال تھیا ہئی ۔
فرمی ݙوجھی عالمی جنگ دے ختم تھیوݨ توں پہلے یونیورسٹی آف شکاگو دی ہک میٹنگ وچ جوہری توانائی دے خطرات دے بارے وچ ڳالھ کیتی ۔

فرمی پیراڈاکس
1950 دے ݙہاکے وچ فرمی تے ڈاکٹر ایڈورڈ ٹیلر ، ڈاکٹر ہربرٹ یارک تے ڈاکٹر ایمیل کونوپنسکی ڳالھ کیتی جو کینجھے سٹیٹسٹکس دے مطابق ایہ سمجھ وچ نئیں آندا جو ایکسٹرا ٹیرسٹریل لائف کیوں موجود کائنی ۔ تاں فرمی پچھیا "سارے کتھاں ہن؟" اینکوں فرمی پیراڈاکس آکھیا ویندے ، ایہ خیال جو اگر ایلینز موجود ہن تاں اساں انہاں کوں ݙیکھیا ہوندہ ہا لیکن ایہ وی سمجھ وچ نئیں آندا جو ایلینز کیوں موجود نہ ہوون ۔ سائنسدان اڄ وی ایندے بارے وچ حیران ہن تے بحث کریندے ہن جو فرمی پیراڈاکس دا جواب کیا ہے ۔
فرمی 1954 وچ فوت تھی ڳیا