جاوید اختر بھٹی

تاریخ دے سینے تے آباد ملتان وی کوئی عجب رازیں بھریا شہر ہے ۔ ایں ٻڈھڑے شہر دی ٻڈھڑی فصیل‘ فصیل دے اندروں سوّڑیاں ڳلیاں ‘ ڳلیاںاِچ وسدے پُر اسرار بندے ۔ درگاہیں ‘ درگاہیں تے چُڳدے لٹھے ‘ فضائیں اِچ اُݙدے کبوتر ہزاراں سالاں کنوں دور پرے توں آئے پاندھیاں دی راہ اِچ اَکھیں وچھیندے رہ ڳئین ۔ جیڑھا وی اِتھ آ وسیے اونکوں محبت ‘ عزت تے طاقت ملی اے۔ ایہو ایں دھرتی دا کمال اے ۔ جیڑھا ہک واری اِتھاں آئے وَل اِتھاہوں دا تھی کے رہ ڳئے ۔ ہِیں ڳالھوں تاں آہدن ’’ملتان آیاں دا ہے ڄایاں دا کائنی‘‘ اللہ ڄاݨے ایہ ڳالھ کتنی سچ اے پر ایہ ڳالھ سو فیصد سچ اے جو ملتان لوکاں کوں اپݨے رنگ اِچ رنگ گھندے۔

فقیر ہوون یا امیر ‘ شاعر ہوون یا ادیب اتھاں سبھ کوں ٹھڈی چھاں مِلدی اے ۔ جگ  مشہور دانشور تے ادیب جاوید اختر بھٹی وی اُنھاں لوکاں اِچوں ہک اے جیندے وݙ وݙیرے بھاجڑ توں پہلے بٹھنڈا توں لݙ بہاول پور تے بہاول پور توں ملتان آباد آ تھئے ۔ جاوید اختر گردیزی ہے نہ گیلانی ‘ کرنالی ہے نہ بٹھنڈوی۔ سدھا سادا ملتانی اے تے ملتانی وی ایجھا ‘ ملتان جیندے ساہواں اِچ وسدے ۔ جاوید اختر دے وݙ وݙیرے کاروباری لوک ہَن تے سکے سوڑے اَڄ وی وپار وَٹا کریندن پر جاوید اختر دنیا داری دے رولیاں توں آزاد ہے۔ ایندے سنگ دار ݙوں تے ݙوں اَٹھ روپے بݨاوݨ خوب ڄاݨدن تے جاوید ساری حیاتی ݙوں تے ݙوں ݙاہ کتاباں کٹھیاں کرݨ سِکھیے تے ایہا ایندی حیاتی دی کمائی اے ۔ ملتان ریلوے روڈ تے بھٹی دا ’’الھݨاں‘‘ رہائش گاہ تھوڑی تے کتب خانہ ڈھیر اے۔1995ء دی ڳالھ اے میں اپݨے سنگتی محمدخالد خان نال بھٹی کوں مِلݨ اُنھاں دے گھر ڳیُم ‘ گیٹ کھلیا تاں ہک من بھاوݨے ہݙ بُت آلا جوان ساݙے سامݨے ہا ۔ ہوٹھاں تے مُسک ‘ اَکھیں اِچ سِک ‘ جوان ساکوں بھاکل پا ملیا تے وَل ڈرائنگ روم اِچ گھن آیا۔ ڈرائنگ روم حیرت دا ہک جہان ہا ۔ ہر پاسے کتاباں اِی کتاباں ہَن ۔ ڈائننگ ٹیبل کتاباں نال بھری پئی ہئی۔ صوفیاں تے وی کتاباں پیاںہَن ۔ جیڑھی کرسی تے جاوید ٻیٹھا ہا اوندے سڄے پاسے بیت دا ہک ریک ہا جیڑھا کتاباں نال پُر ہا ۔ سامݨے پئی میز تے وی کتاباں آرام فرما ہَن ۔ یا اللہ ! ایہ بندہ ایہو جتی کتاباں پڑھ وی گھندے ۔ خالد خان تے میں کافی دیر اُتھائیں ٻیٹھے ریہوسے ۔ دنیا جہان دیاں ڳالھیں تھیاں۔ ادب کیا تے سیاست کیا ۔ نکھڑدے ویلے جاوید اپݨیاں چھپیل کجھ کتاباں دان کیتیاں۔ خالد خان آکھیا بھٹی صاحب ! جوان کوں کتاباں دی زیارت تاں کرائو۔ میں خان دے منہ ݙو ݙٹھا ۔ خالد خان ! کیا ایندے ‘علاوہ وی بھٹی صاحب کول کتاباں ہِن۔ تے وَل کجھ دیر بعد اساں کوٹھی دے اوں حصے اِچ ہاسے جتھاں کتاباں اِی کتاباں ہَن ۔ ملتان وانگوں آباد ایہ کتب خانہ وی ہک نویکلا جہان اے ۔ اَڄ دے ایں مُل مہانگے دور اِچ لوک دھن دولت کٹھی کرݨ کیتے بے ہوش اِن تے جاوید کتاباں جوڑݨ سانگے پریشان راہندے ۔ روزی رزق دا حیلہ وݙکے جوڑ ڳین۔ جیڑھا لکھ مراد اے ۔ بھٹی بزرگاں کوں دُعائیں ݙیندا ٻیٹھے تے آپ کتاباں لکھدا پڑھدا ٻیٹھے ۔ چار ݙیہاڑے چیتر دے گزار ٻیٹھے جو گزر ڳئی اے ۔ واہ واہ ہئی جو گزردی پئی اے ۔ واہ واہ اے ۔ ٻیا کیا ہووے۔ جیوݨ جوڳے کوں حرص اے نہ ہٻلاسا ۔ سادا ویس پیندے۔ سوہݨی حیاتی گزریندے ۔ نہ نشابر تھیوݨ دا لوبھ ہِس نہ صلے دی تمنا رکھیندے ۔ اساں تاں ایجھے ادیب وی ݙٹھن جیڑھے کہیں کٹھ اِچ شریک تھیوݨ ‘ ایوارڈ تے سرٹیفکیٹ گھنݨ کیتے سیاسی لوکاں دے پچھوں کوس کوس ودے کریندے ہوندن ۔ 

جاوید اختر افسانہ نگار اے ‘ نقاد اے زبان و ادب دا کھوجی اے پر ایندے نال کہیں وی موضوع تے ڳالھ تھی سڳدی اے ۔ جاوید ساری حیاتی ادیباں تے شاعراں نال گزاری اے ۔ جگارے وی ٻہوں کٹیے نِس تے ہُݨ وی جاڳدا راہندے ۔ ملتان دے ہک ہک ادبی ٹھہے دا حال خوب ڄاݨدے ۔ سنگت نال رَل ٻہݨ دی چس وی چیندے ۔ جیڑھلے مِلݨ ونڄو کوئی نہ کوئی سنگتی موجود ہوندے ۔ مجال اے ذری متھے تے وَٹ آوِس ۔ بھانویں سارا ݙینہہ ٻیٹھے راہو‘ خوش تھیسی ٻیٹھا ۔ گھر آئے مہمان کوں پہلے چاء پاݨی پلویندے وَل حال حویلہ پُچھدے ۔ رات کوں کینٹ دا دورہ وی ضرور کریندے ۔ سنگت ساتھ کوں مِلدے ۔ بالی دے ہوٹل توں چاء پلویندے ۔ تُساں شاعر او ادیب او کجھ لکھدے رہ ڳیو یا لکھدے پئے وے تاں تہاکوں کتاب چھاپݨ دی صلاح وی ضرور ݙیسی ۔ جے تساں طالب علم او کوئی تھیسز تہاݙے ذمے لڳ ڳئے تاں جاوید اختر تہاکوں سدھا راہ رستہ لا سڳدے ۔ تہاݙی مشکل مُکا سڳدے۔ ادب دا طالب علم اے پر لڳدا اُستاد اے ۔ نقاد وی وݙا ظالم اے رو رعایت اصلوں نی کریندا۔ یاری لاوݨ تے نبھاوݨ وی ڄاݨدے تے ناراض تھیوݨ دا حق وی محفوظ رکھیندے ۔ ملک دے اندر ٻاہر ادبی لوکاں نال سنگت ہِس ۔ مِٹھا ملاوڑا ایں جو ہر سنگتی سمجھدے بھٹی میݙا یار زیادہ اے ۔ حالانکہ بھٹی سبھ دا سانجھا اے۔ اُونویں تاں جاوید اُردو زبان و ادب دا طالبعلم ہے پر سرائیکی زبان و ادب دی ٹور تے پندھ تے وی پوری نظر ہِس ۔ ملتان دی تاریخ اِچ بہشتی ارشد ملتانی ہک ناں آلے بزرگ ہَن ۔ جاوید دی اُنھاں نال ݙاڈھی یاری ہئی۔ ارشد ملتانی کوں ملتانی روایت دا امین سمجھا ویندے۔ اُنھاں دے بعد جاوید اوں روایت کوں اڳوں تے ٹوری ٻیٹھے ۔ اَڄ دے موئے ماندے دور اِچ ایجھے لوک کِتھوں لبھدن ۔ اللہ کرے صحت دی بادشاہی ہووِس۔

 حوالہ 
سانول سلوݨے(خاکے)، مصنف: عبدالباسط بھٹی۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان