سرائیکی تے اسوری

رگ ویدوچ دراوڑاں دے نال نال ہک ٻئی قوم اسوری دا وی ذکر ملدے ۔ آریا جیڑھے وادیٔ سندھ وچ آئن تاں انھاں دا سابقہ اسوریاں نال وی پئے۔ اے قوم فراعنہء مصر دے زمانے وچ وادیٔ سندھ تے حکمرانی کریندی ہئی تے قدیم بابلی اشوریوں تے ایرانی اہوریاں دے ہم قوم ہن۔ پہلے پہل آریا تے اسوری ہک ٻئے نال رل مل تے وقت گزریندے ریہن۔ انھاں دیاں پوجا پاٹ دیاں رسماں وی سانجھیاں ہن تے دیوی دیوتا وی ہکو ہن۔ مگر ول بعد وچ اے آپس وچ نکھڑ ڳئے تے ہک ݙوجھے نال جنگاں وی لڑیاں ۔ انھاں اسوریاں کوں اشور۔ اہوریا ہوری دے ناں نال وی سݙیا ڳے۔ تاریخ دے حوالے ݙسیندن کہ اے قوم وادیٔ سندھ وچ آریا دی مُہری ہے۔ اکبر شاہ خاں نجیب آبادی مقدمہ تاریخ ہند قدیم وچ لکھدن۔ ’’اشوری تے خالدی لوک3000قبل مسیح وچ لکھݨ دے فن توں چنگی طرح واقف ہن۔ موہنجودڑو سندھ توں سارگن یا سرغون بادشاہ بابلی تے نینوا دیاں جیڑھیاں مہراں برآمد تھین او ترے ہزار سال قبل مسیح دیاں ݙسایاں ویندن۔ انھاں وچ میخی یا خط پیکانی وچ الفاظ کڈھیئے ہوئے ہن۔ جو سندھ کوں سلطنت اسوریہ دا صوبہ ظاہر کریندن‘‘۔(43)مشرق وسطی وچ بوغاز کوئی دے مقام توں اسوریں دے ہک قبیلے متانی (ملتانی) دے ہک شخص ککوئی دا لکھیاں ہویاں کجھ تختیاں برآمد تھین جَیں تے گھوڑیاں کوں سکھلائی دے فن بارے کجھ اصول درج ہن۔

ظامی بہاولپوری آہدن جو انھاں تختیاں دی عبارت سرائیکی زبان نال ملدی جلدی ہے تے ایں طرح بوغاز کوئی توں نکلݨ والیاں تختیاں دی زبان کوں اسوری یعنی اسورکی ۔ آسرکی یا سرائیکی آکھیا ونڄ سڳدے۔

 تختئیں دی تحریر 
ایکاورتناں                                                   ہک چکر

تیرا ورتناں                                                   ترئے چکر

پنرہ ورتناں                                                  پنج چکر

ست ورتناں                                             ست چکر

نواں ورتناں                                               نوں چکر                                 (44)

اے ڳالھ ذہن نشین رکھنی چاہیدی ہے کہ ورتن کوں سرائیکی وچ واری ۔ پھیری یا چکر دے معنی وچ وی استعمال کیتا ویندے۔ وادیٔ سندھ دی تہذیب وچ سمرین تہذیب دی ٻہوں وݙی سانجھ ہے موہنجوداڑو توں نکلݨ والیاں چپ غپ گُُنڳیاں مہراں جے تیں کھل کے نیں ٻولیندیاں تحقیق کرݨ والے ککھاں دے سہارے لبھ لبھ گزرئیے ویلے دے سمندراں وچ اینویں ٹٹارے کھاندے رہن۔

 حوالہ 
کتاب: سرائیکی شاعری دا اِرتقاء، مصنف: ڈاکٹر نصراللہ خان ناصر، چھاپہ خانہ : جھوک پبلشرز ملتان