تھیوڈور ڈبلیو ہانش

تھیوڈور ڈبلیو ہانش 
تھیوڈور وولف گینگ ہانش (ڄمݨ دی تریخ 30 اکتوبر 1941) ہک جرمن طبیعات دان ہن ۔ انھاں 2005 دا نوبل انعام برائے فزکس دا ہک چوتھائی حصہ "لیزر اتے مبنی پریسجن سپیکٹروسکوپی دی ترقی وچ ݙات کیتے ، جنھاں وچ آپٹیکل فریکوئنسی کومب تکنیک وی شامل ہے" ، جان ایل ہال تے رائے گلاؤبر دے نال انعام ونڈیا ۔

ہانش میکس پلانک انسٹیٹیوٹ فار کوانٹن آپٹک (کوانٹم آپٹکس) دے ڈائریکٹر تے میونخ ، باویریا ، جرمنی دی لوڈوگ-میکسمیلیئنز یونیورسٹی وچ تجرباتی فزکس تے لیزر سپیکٹروسکوپی دے پروفیسر ہن ۔ 

 سوانح عمری 
ہانش ہیمہولٹز-جمنازیم ہائیڈلبرگ وچ اپݨی سیکنڈری تعلیم حاصل کیتی تے 1960 دے ݙہاکے وچ ہائیڈلبرگ یونیورسٹی توں ڈپلوم تے ڈاکٹریٹ دی ڈگری حاصل کیتی ۔ بعد وچ ، او 1970 توں 1972 تئیں آرتھر ایل شالوو دے نال سٹینفورڈ یونیورسٹی وچ نیٹو پوسٹ ڈاکٹریٹ فیلو ہن ۔ ہانش سٹینفورڈ یونیورسٹی ، کیلیفورنیا وچ 1975 توں 1986 تئیں اسسٹنٹ پروفیسر بݨ ڳئے ۔ انھاں کوں 1983 وچ نیشنل اکیڈمی آف سائنسز توں فزکس وچ کومسٹاک انعام ݙتا ڳیا ۔ 1986 وچ ، انھاں کوں فرینکلن انسٹیٹیوٹ توں البرٹ اے مائیکلسن میڈل ݙتا ڳیا ۔ اسی سال ہانش میکس پلانک انسٹیٹیوٹ فار کوانٹن آپٹک دی سربراہی کیتے جرمنی واپس آ ڳئے ۔ 1989 وچ ، انھاں کوں ڈوئچے فورشنگسجیمینشافٹ دا گوٹ فرائیڈ ولہیم لیبنیز انعام ملیا ، جیڑھا جو جرمن پرکھ پرچول وچ ݙتا ونڄݨ والا سب توں وݙا اعزاز ہے ۔ 2005 وچ ، انھاں کوں فرینکفرٹ ایم مین شہر ، سوسائٹی آف جرمن کیمسٹس تے جرمن فزیکل سوسائٹی دا اوٹو ہان انعام وی ملیا ۔ اسی سال ، آپٹیکل سوسائٹی آف امریکہ انھاں کوں فریڈرک آئیوز میڈل تے 2008 وچ آنریری ممبر دا درجہ ݙتا ۔

انھاں دے ہک شاگرد ، کارل ای ویمن ، 2001 وچ فزکس وچ نوبل انعام حاصل کیتا ۔

1970 وچ انھاں ہک نویں ونکی دا لیزر ایجاد کیتا جیڑھا انتہائی ودھ سپیکٹرل ریزولوشن (یعنی لیزر توں خارج تھیݨ والے تمام فوٹونز دی توانائی تقریباً ہک ملین وچ ہک حصے دی درستی تئیں تقریباً ہک جتنی ہئی) دے نال روشنی دی پلس پیدا کریندا ہا ۔ ایں ڈیوائس کوں استعمال کریندے ہوئے او ایٹمی ہائیڈروجن دی بالمر لائن دی ٹرانزیشن فریکوئنسی کوں پہلے توں ودھ درستی نال ماپݨ وچ کامیاب تھئے ۔ 1990 دے ݙہاکے دے چھیکڑ دے دوران ، انھاں تے انھاں دے ساتھیاں لیزر لائٹ دی فریکوئنسی کوں ودھ درستی نال ماپݨ کیتے ہک نواں طریقہ تیار کیتا ، جیڑھا جو آپٹیکل فریکوئنسی کومب جنریٹر ناں دی ڈیوائس استعمال کریندا ہا ۔ ایں ایجاد کوں ول ایٹمی ہائیڈروجن دی لیمان لائن کوں 100 ٹریلین وچ ہک حصے دی غیر معمولی درستی تئیں ماپݨ کیتے استعمال کیتا ڳیا ۔ اتنی ودھ درستی تے ، وقت دے نال کائنات دے بنیادی طبیعیاتی مستقلات وچ ممکنہ تبدیلیاں دی تلاش کرݨ ممکن تھی ڳیا ۔ انھاں کامیابیاں کیتے او 2005 کیتے فزکس وچ نوبل انعام دے شریک وصول کنندہ بݨ ڳئے ۔ 

 نوبل انعام دا پس منظر 
نوبل انعام پروفیسر ہانش کوں ایں کم دی تعریف وچ ݙتا ڳیا جیڑھا انھاں 1990 دے ݙہاکے دے آخر وچ میونخ ، جرمنی دے نیڑے میکس پلانک انسٹیٹیوٹ وچ کیتا ہا ۔ انھاں ہک آپٹیکل "فریکوئنسی کومب سنتھیسائزر" تیار کیتا ، جیڑھا جو پہلی واری ہک سیکنڈ وچ روشنی دی کمپن دی تعداد کوں انتہائی درستی نال ماپݨ ممکن بݨیندا ہے ۔ ایہ آپٹیکل فریکوئنسی پیمائش پچھلی سپیکٹروسکوپک پیمائش توں لاکھوں گنا ودھ درست تھی سڳدی ہے ۔

گارچنگ وچ کم ہائیڈروجن ایٹم دی ٻہوں درست لیزر سپیکٹروسکوپی تے تجربات توں متاثر ہا ۔ ایں ایٹم دی ہک خاص طور تے سادہ ساخت ہے ۔ ایں دی سپیکٹرل لائن کوں درست طریقے نال متعین کر کے ، سائنسدان ایں نتیجے تے پہنچݨ دے قابل ہن جو ساݙے بنیادی طبیعیاتی مستقلات کتنے درست ہن – مثال کے طور تے ، اگر او وقت دے نال آہستہ آہستہ تبدیل تھیندے ہن ۔ 1980 دے ݙہاکے دے آخر تئیں ، ہائیڈروجن دی لیزر سپیکٹروسکوپی آپٹیکل ویولینتھ دی انٹرفیرومیٹرک پیمائش ولوں اجازت ݙتی ڳئی ودھ توں ودھ درستی تے پہنچ ڳئی ہئی ۔

میکس پلانک انسٹیٹیوٹ آف کوانٹم آپٹکس دے محققین ایں کیتے نویں طریقیاں دے بارے وچ سوچݨا شروع کیتا ، تے آپٹیکل فریکوئنسی کومب سنتھیسائزر تیار کیتا ۔ ایں دا ناں ایں حقیقت توں آیا ہے جو ایہ ہک ایہو جہی روشنی دا سپیکٹرم پیدا کریندا ہے جیڑھا اصل وچ سنگل کلر ، الٹرا شارٹ لائٹ پلسز توں ہوندے ہن ۔ ایہ سپیکٹرم سینکڑوں ہزاراں تیز سپیکٹرل لائناں تے مشتمل ہے جنھاں وچ مسلسل فریکوئنسی وقفہ ہے ۔

ایہو جہی فریکوئنسی کومب ہک پیمانے دی طرح ہے ۔ جݙݨ ہک خاص تابکاری دی فریکوئنسی متعین کیتی ویندی ہے ، تاں اونکوں انتہائی تیز کومب سپیکٹرل لائناں نال موازنہ کیتا ونڄ سڳدا ہے ، جتاں تئیں ہک ایہو جہی لائن نہ مل ونڄے جیڑھی "فٹ" تھیندی ہے ۔ 1998 وچ ، پروفیسر ہانش کوں ایں "پیمائشی ڈیوائس" دی ترقی کیتے فلپ مورس ریسرچ انعام ملیا ۔

ایں نویں ونکی دے لائٹ سورس دی پہلی ایپلی کیشنز وچوں ہک ہائیڈروجن 1S-2S ݙو فوٹون ٹرانزیشن دی فریکوئنسی دا تعین کرݨ ہا جیڑھا ٻہوں تنگ الٹرا وایلیٹ ہا ۔ اوں وقت توں ، فریکوئنسی کوں 15 اعشاریہ تھانواں دی درستی نال متعین کیتا ڳیا ہے ۔

فریکوئنسی کومب ہݨ دنیا بھر وچ وݙی تعداد وچ لیبارٹریاں وچ آپٹیکل فریکوئنسی پیمائش دی بنیاد دے طور تے کم کریندا ہے ۔ 2002 توں ، کمپنی مینلو سسٹمز ، جنھاں دی بنیاد وچ گارچنگ دے میکس پلانک انسٹیٹیوٹ کردار ادا کیتا ، دنیا بھر دیاں لیبارٹریاں کوں کمرشل فریکوئنسی کومب سنتھیسائزر فراہم کریندی پئی ہے ۔ 

 لیزر دی ترقی 
ہانش گریٹنگ ٹیونڈ لیزر آسیلیٹرز وچ انٹراکیوٹی ٹیلیسکوپک بیم ایکسپینشن متعارف کرایا جیندی وجہ توں پہلا تنگ لائن وڈتھ والا ٹیون ایبل لیزر پیدا تھیا ۔ ایں ترقی کوں ودھ تنگ لائن وڈتھ والے ملٹیپل-پرزم گریٹنگ لیزر آسیلیٹرز دی ترقی وچ وݙا اثر پاوݨ دا سہرا ݙتا ڳیا ہے ۔ بدلے وچ ، ٹیون ایبل تنگ لائن وڈتھ والے آرگینک لیزرز ، تے ٹھوس حالت والے لیزرز ، گریٹنگ دی مکمل روشنی کوں استعمال کریندے ہوئے ، لیزر سپیکٹروسکوپی وچ وݙا اثر پایا ہے ۔ 

 ایوارڈز 
جیمز جوائس ایوارڈ (2009) کارل فریڈرک وون سیمنز پرائز (2006) روڈولف ڈیزل گولڈ میڈل (2006) Ioannes Marcus Marci Medal (2006) بمبی ایوارڈ (2005) اوٹو ہان پرائز (2005) I. I. ربی ایوارڈ (2005) نوبل انعام برائے فزکس (2005) فریڈرک آئیوز میڈل (2005) مٹیوکی میڈل (2001) SUNAMCO میڈل (2001) فلپ مورس ریسرچ پرائز (1998 ، 2000) آرتھر ایل شالوو ایوارڈ (2000) سٹرن-گرلاچ میڈل (2000) آرتھر ایل شالوو پرائز (1996) آئن سٹائن پرائز فار لیزر سائنس (1995) کنگ فیصل بین الاقوامی انعام (1989) گوٹ فرائیڈ ولہیم لیبنیز پرائز (1989) اٹالگاس پرائز فار ریسرچ اینڈ انوویشن (1987) مائیکلسن میڈل (1986) ولیم ایف میگرز ایوارڈ (1985) ہربرٹ پی بروئیڈا پرائز (1983) کومسٹاک پرائز ان فزکس (1983) اوٹو-کلنگ پرائز (1980)