رابرٹ ملیکن

رابرٹ ملیکن 
رابرٹ سینڈرسن ملیکن (7 جون ، 1896 – 31 اکتوبر ، 1986) ہک امریکی فزیکل کیمیا دان ہن ، جیڑھے بنیادی طور تے مالیکیولی آربیٹل تھیوری دی ابتدائی ترقی کیتے ذمہ دار ہن ، یعنی مالیکیولز دی بݨتر دا حساب لاوݨ دے مالیکیولی آربیٹل طریقہ کار دی تفصیل ۔ ملیکن کوں 1966 وچ کیمسٹری دا نوبل انعام تے 1983 وچ پریسلی میڈل ݙتا ڳیا ۔ 

 ابتدائی سال 
رابرٹ ملیکن 7 جون 1896 کوں نیوبری پورٹ ، میساچوسٹس وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والد ، سیموئل پارسنز ملیکن ، میساچوسٹس انسٹی ٹیوٹ آف ٹیکنالوجی وچ نامیاتی کیمسٹری دے پروفیسر ہن ۔ ٻلپݨ وچ ، رابرٹ ملیکن پودیاں دا ناں تے نباتاتی درجہ بندی سکھی ہئی تے ، عام طور تے ، ہک بہترین ، پر منتخب ، یادداشت ہئی ۔ مثال تے طور تے ، انہاں جرمن ایں قدر چنڳی طرحاں سکھی کہ کالج وچ سائنسی جرمن دا کورس چھوڑ ݙتا ، پر انہاں کوں اپݨے ہائی سکول دے جرمن استاد دا ناں یاد نہ ہئی ۔ انہاں ٻلپݨ وچ فزیکل کیمیا دان آرتھر آموس نوئیس نال وی واقفیت حاصل کیتی ۔ 

ملیکن کجھ ایڈیٹنگ دے کم وچ مدد کیتی جݙݨ انہاں دے والد نامیاتی مرکب دی سنڄاݨ تے اپݨی چار جلداں والی کتاب لکھی ، تے ایں طرحاں نامیاتی کیمیائی ناں دے ماہر بݨ ڳئے ۔ 

 تعلیم 
نیوبری پورٹ دے ہائی سکول وچ ، ملیکن ہک سائنسی نصاب دی پیروی کیتی ۔ انہاں 1913 وچ گریجویشن کیتی تے ایم آئی ٹی وچ سکالرشپ حاصل کرݨ وچ کامیاب تھی ڳئے جیڑھا انہاں دے والد پہلے جتیا ہئی ۔ انہاں اپݨے والد دی طرحاں کیمسٹری وچ تعلیم حاصل کیتی ۔ انڈر گریجویٹ ہووݨ دے نال ، انہاں اپݨی پہلی قابل اشاعت تحقیق کیتی نامیاتی کلورائیڈز دی سرت سلھاڑ تے ۔ چونکہ او اپݨی مستقبل دی سمت توں بے خبر ہن ، انہاں اپݨے نصاب وچ کجھ کیمیائی انجینئرنگ دے کورس وی شامل کیتے تے میساچوسٹس تے مین وچ کیمیائی پلانٹس دا دورہ کرݨ وچ ہک گرمیاں گزاریاں ۔ انہاں 1917 وچ ایم آئی ٹی توں کیمسٹری وچ بی ایس دی ڈگری حاصل کیتی ۔ 

 ابتدائی کیریئر 
اوں ویلھے ، ریاستہائے متحدہ امریکہ ݙوجھی عالمی جنگ وچ داخل تھی ڳیا ہئی ، تے ملیکن جیمز بی کوننٹ دے ماتحت واشنگٹن ، ڈی سی وچ امریکن یونیورسٹی وچ زہریلی گیس بݨاوݨ دی ملازمت اختیار کیتی ۔ نو مہینے بعد ، انہاں کوں فوج دی کیمیکل وارفیئر سروس وچ بھرتی کیتا ڳیا ، پر ایں کم تے جاری ریہے ۔ انہاں دی لیبارٹری تکنیک ٻہوں خراب ہئی ، تے او جلݨ نال مہینیاں تئیں سروس توں ٻاہر ریہے ۔ بعد وچ انہاں کوں انفلوئنزا دا شدید مرض تھی ڳیا ، تے جنگ دے خاتمے تے وی ہسپتال وچ داخل ریہے ۔ 

جنگ دے بعد ، انہاں زنک آکسائیڈ تے کاربن بلیک دے ربڑ تے اثرات دی تحقیق کرݨ دی نوکری اختیار کیتی ، پر جلدی نال فیصلہ کیتا کہ ایہ ایں قسم دی کیمسٹری نئیں جیڑھی او کرݨ چاہندے ہن ۔ ایں واسطے ، 1919 وچ انہاں یونیورسٹی آف شکاگو وچ پی ایچ ڈی پروگرام وچ داخلہ گھدا ۔ 

 گریجویٹ تے ابتدائی پوسٹ ڈاکٹریٹ تعلیم 
ملیکن 1921 وچ مرکری دے آئسوٹوپس کوں بخارات بݨا تے انج کرݨ دی تحقیق دی بنیاد تے ڈاکٹریٹ حاصل کیتی ، تے ایں طریقہ نال آئسوٹوپ دی علیحدگی وچ جاری ریہے ۔ شکاگو وچ رہندے ہوئے ، انہاں نوبل انعام جتݨ والے طبیعیات دان رابرٹ اے ملیکن دے ماتحت ہک کورس کیتا ، جیندے انہاں کوں پرانی کوانٹم تھیوری نال واقفیت تھئی ۔ انہاں ہرمان آئی شلیسنجر ولوں ڈائبورین تے کم توں واقفیت دے بعد عجیب مالیکیولز وچ وی دلچسپی پیدا کیتی ۔ 

شکاگو وچ ، انہاں کوں نیشنل ریسرچ کونسل (این آر سی) توں ہک گرانٹ ملی ہئی جیڑھی انہاں دے آئسوٹوپ علیحدگی دے ٻہوں سارے کم کیتے ادا کیتی ڳئی ہئی ۔ این آر سی گرانٹ 1923 وچ ݙو سال کیتے ودھائی ڳئی تاں جو او ڈائیٹومک مالیکیولز جیویں کہ بورون نائٹرائڈ (بی این) دے بینڈ سپیکٹرا تے آئسوٹوپ اثرات دا مطالعہ کر سڳن (بی 10 تے بی 11 والے مالیکیولز دی تول تک کریندے ہوئے) ۔ او فریڈرک اے سانڈرز توں سپیکٹروگرافک تکنیک تے ای سی کیمبل توں کوانٹم تھیوری سکھݨ کیتے ہارورڈ یونیورسٹی ڳئے ۔ اوں ویلھے ، او جے رابرٹ اوپن ہائیمر تے ٻہوں سارے مستقبل دے نوبل انعام یافتہ افراد ، جنہاں وچ جان ایچ وان ویک تے ہیرالڈ سی یورے شامل ہن ، نال تعلق رکھݨ دے قابل ہن ۔ انہاں دی ملاقات جان سی سلیٹر نال وی تھئی ، جیڑھے نیلز بوہر نال کم کر چکے ہن ۔ 

1925 تے 1927 وچ ، ملیکن یورپ دا سفر کیتا ، جتھاں انہاں ایرون شروڈنگر ، پال اے ایم ڈیراک ، ورنر ہائزنبرگ ، لوئس ڈی بروگلی ، میکس بورن ، تے والتھر بوتھے (جیڑھے سبھے بالآخر نوبل انعام حاصل کرݨ والے ہن) تے فریڈرک ہنڈ جیویں کہ شاندار سپیکٹروسکوپسٹ تے کوانٹم تھیوریسٹ نال کم کیتا ، جیڑھے اوں ویلھے بورن دے معاون ہن ۔ انہاں سب نے ، وولف گینگ پولی دے نال ، نویں کوانٹم میکینکس تیار کرݨ ہئی جیڑھا بالآخر پرانی کوانٹم تھیوری دی جاہ گھن لیندا ۔ ملیکن خاص طور تے ہنڈ توں متاثر تھئے ، جیڑھے ڈائیٹومک مالیکیولز دے بینڈ سپیکٹرا دی کوانٹم تشریح تے کم کریندے پئے ہن ، ایہی سپیکٹرا جیڑھا ملیکن ہارورڈ وچ تحقیق کیتا ہئی ۔ 1927 وچ ملیکن ہنڈ نال کم کیتا تے ایندے نتیجے وچ انہاں دی مالیکیولی آربیٹل تھیوری تیار کیتی ، جیندے وچ الیکٹرانز کوں اینجھی حالتاں تے تفویض کیتا ویندا ہے جیڑھے پورے مالیکیول تے پھیلے ہوئے ہن ۔ نتیجے دے طور تے ، مالیکیولی آربیٹل تھیوری کوں ہنڈ-ملیکن تھیوری وی آکھیا ویندا ہئی ۔ 

 سائنسی پرکھ پرچول 
1926 توں 1928 تئیں ، انہاں نیویارک یونیورسٹی (این وائی یو) دے فزکس ڈیپارٹمنٹ وچ پڑھایا ۔ ایہ انہاں دی طبیعیات دان دے طور تے پہلی سنڄاݨ ہئی ۔ حالانکہ انہاں دے کم کوں کیمیا داناں اہم سمجھا ہئی ، پر ایہ واضح طور تے ݙونہاں سائنس دے درمیان دی سرحد تے ہئی تے ایں نقطے توں ݙونہاں انہاں تے دعویٰ کریسن ۔ ول او یونیورسٹی آف شکاگو وچ فزکس دے ایسوسی ایٹ پروفیسر دے طور تے واپس ڳئے ، 1931 وچ مکمل پروفیسر دے طور تے ترقی پاتی ۔ انہاں چھیکڑ بازی فزکس تے کیمسٹری ݙونہاں ڈیپارٹمنٹ وچ مشترکہ طور تے عہدہ سنبھالیا ۔ این وائی یو تے شکاگو ݙونہاں وچ ، انہاں اپݨی مالیکیولی آربیٹل تھیوری کوں بہتر بݨاوݨا جاری رکھیا ۔ 

ایں نقطے تئیں ، مالیکیولز دی الیکٹرانک بݨتر دا حساب لاوݨ دا بنیادی طریقہ 1927 وچ والٹر ہائٹلر تے فرٹز لندن ولوں ہائیڈروجن مالیکیول (ایچ 2) تے ہک حساب تے مبنی ہئی ۔ جان سی سلیٹر تے لینس پالنگ ولوں ہائبرڈائزڈ ایٹامک آربیٹلز دے تصور دے نال ، جیڑھا مشاہدہ شدہ مالیکیولی جیومیٹریز کوں عقلی بݨیندا ہئی ، ایہ طریقہ ایں بنیاد تے مبنی ہئی کہ کہیں وی مالیکیول وچ بانڈز کوں ایچ 2 وچ بانڈ دے مشابہ انداز وچ بیان کیتا ونڄ سڳدا ہے ، یعنی ، شامل ایٹم تے مرکوز اوورلیپنگ ایٹامک آربیٹلز دے طور تے ۔ چونکہ ایہ ایٹم دے جوڑیاں دے درمیان لوکلائزڈ بانڈز دے کیمیا داناں دے نظریات نال مطابقت رکھدا ہئی ، ایں طریقے (جیکوں ویلنس-بانڈ (وی بی) یا ہائٹلر-لندن-سلیٹر-پالنگ (ایچ ایل ایس پی) طریقہ آکھیا ویندا ہئی) ، ٻہوں مشہور ہئی ۔ پرجوش حالتاں (ایسے مالیکیولز جیڑھے توانائی دے منبع ولوں پرجوش تھئے ہن) دی خصوصیات دا حساب لاوݨ دی کوشش وچ ، وی بی طریقہ ہمیشاں چنڳی طرحاں کم نئیں کریندا ۔ مالیکیولز وچ الیکٹران ویو فنکشنز کوں ڈیلوکالائزڈ مالیکیولی آربیٹلز دے طور تے بیان کرݨ دے نال جیڑھے مالیکیول دی طرحاں دی ہم آہنگی رکھدے ہن ، ہنڈ تے ملیکن دا مالیکیولی آربیٹل طریقہ ، جان لینارڈ جونز دی شراکت سمیت ، زیادہ لچکدار تے ٻہوں سارے مالیکیولز تے مالیکیولی فریگمنٹس دی قسماں تے لاگو تھیوݨ والا ثابت تھیا ، تے ویلنس-بانڈ طریقے کوں گرہن لڳ ڳیا ۔ ایں ترقی دے نتیجے وچ ، انہاں کوں 1966 وچ کیمسٹری دا نوبل انعام ملا ۔ 

ملیکن 1936 وچ نیشنل اکیڈمی آف سائنسز دے رکن بݨئے ، اوں ویلھے تنظیم دی تاریخ دے سب توں کم عمر رکن ہن ۔ انہاں کوں 1940 وچ امریکن فلاسوفیکل سوسائٹی تے 1965 وچ امریکن اکیڈمی آف آرٹس اینڈ سائنسز کیتے منتخب کیتا ڳیا ۔ انہاں کوں 1967 وچ رائل سوسائٹی دے غیر ملکی رکن (فارمیم آر ایس) دے طور تے منتخب کیتا ڳیا ۔ 

 ذاتی زندگی 
24 دسمبر 1929 کوں ، انہاں میری ہیلن وان نوئے نال شادی کیتی ، جیڑھی ایڈولف کارل نوئے دی دھی ہئی ، جیڑھا یونیورسٹی آف شکاگو وچ جیالوجی دا پروفیسر ہئی ۔ انہاں دیاں ݙو دھیاں ہن ۔ 

 بعد دے سال 
1934 وچ ، انہاں عناصر دی الیکٹرو نیگیٹیویٹی کوں ماپݨ کیتے ہک نواں پیمانہ اخذ کیتا ۔ ایہ لینس پالنگ دے پیمانے نال مکمل طور تے میل نئیں کھاندا ، پر عام طور تے قریبی مطابقت رکھدا ہے ۔ 

ݙوجھی عالمی جنگ وچ ، 1942 توں 1945 تئیں ، ملیکن یونیورسٹی آف شکاگو دے پلوٹونیئم منصوبے دے انفارمیشن آفس دی ہدایت کیتی ۔ بعد وچ ، انہاں مالیکیولی آربیٹل تھیوری دی ترقی کوں ممکن بݨاوݨ کیتے ریاضیاتی فارمولے تیار کیتے ۔ 

1952 وچ انہاں لیوس ایسڈ تے بیس مالیکیولز دے درمیان رد عمل دے تجزیے تے کوانٹم میکینکس لاگو کرݨ شروع کیتا ۔ 1961 وچ ، او فلوریڈا اسٹیٹ یونیورسٹی وچ فزکس تے کیمسٹری دے ممتاز پروفیسر بݨئے ، تے ڈائیٹومک مالیکیولز توں گھن تے وݙے پیچیدہ مجموعے تئیں ، مالیکیولی بݨتر تے سپیکٹرا دے اپݨے مطالعیاں وچ جاری ریہے ۔ 1981 وچ ، ملیکن ورلڈ کلچرل کونسل دے بانی رکن بݨئے ۔ 1983 وچ ، ملیکن کوں امریکن اکیڈمی آف اچیومنٹ دا گولڈن پلیٹ ایوارڈ ملا ۔ او 1985 وچ ریٹائر تھئے ۔ انہاں دی ذال 1975 وچ فوت تھی ڳئی ۔ 

90 سال دی عمر وچ ، ملیکن 31 اکتوبر 1986 کوں آرلنگٹن کاؤنٹی ، ورجینیا وچ اپݨی دھی دے گھر وچ کنجیسٹیو دل دی ناکامی نال فوت تھی ڳئے ۔ انہاں دی لاش تدفین کیتے شکاگو واپس بھیڄی ڳئی ۔