جُتی تیݙی چیک مَچیکاں……

پُراݨے زمانے دی ڳالھ اے ‘ ہک مسافر کتھائیں ویندا پیا ہا‘ نماز دا ویلھا تھیندا ݙٹھُس تاں ایݙے اوݙے دید بھنوایُس ‘ اونکوں ہک وستی ݙس پئی ۔ جیرھی سݙ پندھ دا پَرے ہئی او اوݙہائیں ٹُر پیا ۔ وستی دے ٻاہروں اونکوں ہک ٻڈھڑا ملیا جیرھا اُݙاہوں اَمدا پیا ہا ۔ ݙوہائیں دی دُعا سلام تھئی ‘ ٻڈھڑا اوں کنوں پُچھیا جو او کون اے تے کیݙے ویندا پے ۔؟ اوں ٻڈھڑے کوں ݙسیا جو او راہ وٹوئو پندھیڑو اے تے مسیت اِچ نماز پڑھݨ دی نیت نال وستی ݙے لنگھ اَئے ۔ ٻڈھڑا کِھل پیا تے آکھیُس ‘ پُتر سیاݨاں تھیویں تے سنبھالا کر تے مسیت اِچ وڑیں ۔ ایں وستی آلے چور تے ڳنڈھ کپ مشہور اِن کذا نے کوئی مسافر بچ تے ونڄیں تاں ونڄیںنتاں اکثر لُٹیج پُٹیج تے ویندن مسافر ویڑا تھی ڳیا ۔ اوندے دِل اِچ خیال آیا جو اپݨا دڳ گھنے تے اڳوں تے ونڄ تے نماز وَنڄ پڑھے ۔ وَل خیال آیا جو اللہ سئیں دے گھر اِچ فرض پورا کرݨ دی نیت کر تے پندھ کھوٹا کرائے تاں ہُݨ نماز مسیت اِچ اِی ونڄ پڑھ ۔ اَتے واہندے واٹر توں وضو کر تے اللہ دی آس تے مسیت ونڄ وڑیا ‘ وستی آلیں اِچوں ہک ݙوں بندے مسیت اِچ ٻیٹھے ہَن مسافر ’’جُتی‘‘ سمیت کعبے ݙے مونہہ کر تے نماز دی نیت نیتی ‘نماز پڑھ تے واندا تھیا تاں اُنہاں اِچوں ہک بندہ آکھݨ لڳا اللہ دا ٻانہاں ’’جُتی‘‘ پا تے نماز پڑھݨ جائز کائنی تئیں جُتی کائنی لہائی ہِیں ڳالھوں تیݙی نماز کائنی تھئی ۔ مسافر وَلدی ݙتی نماز دی خیر اے ‘ تھئی اے یا کائنی تھئی پر ایہہ ہے جو میݙی ’’جُتی‘‘ بچ ڳی اے ۔

اسیکوں ایہہ ’’کہاݨی‘‘ یا ’’لطیفہ‘‘ ہک ’’خبر‘‘ پڑھ تے یاد اَئے ‘ خبر موجب اَڄ کلھ امریکہ اِچ جُتیاں کھسݨ تے چوری کرݨ دیاں وارداتاں ٻہوں وَدھ ڳن ۔ وجہ ایہ ہے جو امریکہ اِچ ہک خاص قسم دی جُتی (سپورٹس شوز) دا وݙا فیشن چل پے ‘ ایہا جُتی جیرھی کمپنی بݨائی ہے اُوںاخباریں اِچ تے ٹیلی ویژن تے اوندی اتنی مشہوری کیتی اے جو اُتھاہوں دے ہر نینگر دی دِل منگدی اے جو او اُوہا جُتی پاوے پَر دِل منگݨ نال کیا بݨدے جتے تائیں کھیسے اِچ رقم نہ ہووے پتہ اے او ’’جُتی‘‘ دے ہک جوڑے دا مُل کتنا اے؟ پنج چھی سو ‘ امریکی ڈالر جیا پاکستانی روپے دے حساب نال اَٹھ ہزار روپے اَتے اَٹھ ہزار روپے کوئی معمولی رقم کائنی ۔ ہِیں’’جُتی‘‘ دے نال ہک صدری (جیکٹ) دا رواج اِی امریکہ اِچ ودھدا ویندے ۔ ایہہ صدری پنج ہزار ڈالر اِچ وِکدی اے ‘ پاکستانی 22روپے دا ہک ڈالر ہوندے ‘ حساب جوڑآں جُڑدے؟ خبر اِچ لکھیا ہنیں جو ’’شوقین‘‘ نینگر جیرھے ایہا ’’صدری‘‘ مُل نیں گھن سڳدے او چاقو چُھرے ‘ کچھ اِچ پاتی وَدن ۔ جتھاں کہیں امیر زادے کوں ݙہدن جیرھا ایہا صدری پاتی وَدا ہوندے‘ اونکوں چاقو چھری مَار پھٹوڑی کر صدری کھس تے بھڄ ویندن‘ صدری نال ’’جُتی‘‘ وی اوہاہووے تاں وَل ہک ٹکٹ اِچ ݙوںمزے ۔ ݙونہائیں لہا گھندن ‘ چاقو چھرے مارݨ دیاں وارداتاں ݙینہو ݙینھ ودھدیاں ویندین ‘ امریکی حکومت ویڑی اے تے جیکٹ بݨاوݨ آلیاں کمپنیاں پہلے آلی کار مشہوری ݙیوݨ اِچ لڳیاں پِن۔

’’امریکہ‘‘ تاں وَل اِی امریکہ اے اپݨے غریب ملک پاکستان اِچ اسلام آباد ‘ لہور ‘ کراچی تے ٻنہائیں وݙے شہریں اِچ ’’فرانس‘‘ تے ’’اٹلی‘‘ دیاں بݨیاں ہوئیاں جُتیاں مِلدین‘ جنہائیں دا مُل اَٹھ ݙاہ ہزار روپے ہے ۔ آخر ایہے مُل مہانگیاں جُتیاں وِکدین‘ دُکانیں اِچ رکھین تاں اُنہائیں کوں مُل گھنݨ آلے وی ہوسِن نتاں دکانداریں کوں سختی چاتی اے جو او اپݨی رقم پھسا رکھن۔

ٻدھ5؍ستمبر1990ء

 حوالہ 
ٻٹ کڑاک، مصنف: انیس دین پوری۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان