اسماعیلی پیر تے گنان

1079؍462ھ وچ اسماعیلی عقیدہ دے اٹھارھویں امام سیدنا مستنصر باللہ دے فرمان مطابق پہلے اسماعیلی داعی سید نور الدین سندھ وچ تشریف گھن آئے تے آپ اِتھاں ست گر نور دے ناں نال ہندو آبادی وچ تبلیغ دا کم شروع کیتا۔ اسماعیلی پیراں ہک منظم تحریک دے تحت سندھ گجرات تے سرائیکی علاقے وچ تبلیغی سرگرمیاں شروع کیتیاں۔ اے بزرگ اللہ رسول صلعم دے ارشادات دی روشنی وچ چنگائی ‘ نیکی تے تصوف دی تعلیم اپݨے مخصوص انداز وچ ݙیندے ہن۔ انھاں اسماعیلی بزرگان دی تعلیمات دے نتیجے وچ سینکڑے ہزاراں ہندو مسلمان تھی ڳے۔ اگرچہ انھاں اسماعیلی پیراں وچوں زیادہ تر بزرگ ٻاہروں تشریف گھن آئے لیکن اُنھاں اتھاں آ تے مقامی زباناں کوں اپݨا گھدا تے او لوکاں دی مقامی زبان وچ درس و تدریس دا فرض انجام ݙیندے ہن۔ انھاں دے عارفانہ ‘ صوفیانہ تے ناصحانہ کلام کوں گنان آکھیا ویندے۔ اے گنان زیادہ تر سندھی ‘ ہندی ‘ گجراتی تے سرائیکی زبان وچ ہن۔ سندھ تے گجرات دے علاوہ انھاں بزرگان دے ݙوں وݙے تبلیغی مرکز ملتان تے اوچ ہن لہٰذا اتھاں تبلیغ کریندیں ویلے انھاں کوں مقامی سرائیکی زبان کوں ذریعہ بݨاوݨا پیا۔ ایں طرح اسماعیلی پیراں دے اے گنان پہلے سرائیکی دور دے شعری تے دینی ادب وچ وݙی اہمیت رکھدن۔ اسماعیلی پیراں ہمیشہ قرآنی تعلیمات ‘ محبت ‘ رواداری ‘ خیر سگالی ‘ آپس دی بھرپی ‘ خدا پرستی تے صلح جوئی دی ڳالھ کیتی۔ مقامی ہندو آبادیاں وچ اے تعلیمات اتنیاں پھیلیاں کہ بے شمار ہندو مسلمان تھیوݨ لڳ پے۔اساں ہُݨ اتھاں کجھ چوݨویں اسماعیلی پیراں دا مختصر تذکرہ کریندے ہیں۔ جنھاں سرائیکی زبان وچ گنان لکھین۔ اسماعیلی پیراں بارے زیادہ تر معلومات اساں حضور وزیر ڈاکٹر جی الانہ دی کتاب ’’گنانز آف اسماعیلی پیرز‘‘ توں حاصل کیتن۔

 حوالہ 
کتاب: سرائیکی شاعری دا اِرتقاء، مصنف: ڈاکٹر نصراللہ خان ناصر، چھاپہ خانہ : جھوک پبلشرز ملتان