سِپی کھیر دی تے ڄٹی دِیاں ٹوراں

لُقمان حکیم اپݨے زمانے دا مشہور آدمی ہا ‘ اوندے ’’سِݨہپ‘‘ دی ہر جاہ تے ہُل ہُلاں تے مشہوری ہئی اوندیاں ’’سُدھ‘ سُرت‘‘ اَتے مَت ݙیوݨ آلیاں ڳالھیں چیتے اِچ رکھݨ تے ڳنڈھ ٻدھݨ دے ݙاں دیاں ہن اوں کنوں پچھونے جواو سیاݨاں دَنّا کیویں بݨیے ۔ لقمان ولدی ݙتی جو اوں ’’سِیݨہپ‘‘ تے دنائی ݙن تے بے وقوف لوکیں کنوں سِکھی ہے ‘بے عقل تے بے وقف لوک جیرھی صلاح ݙیون او کݙاہیں نہ منو اَتے او جیرھے کم کرن اوہے کم کݙاہیں نہ کرو ‘ ہک واری لقمان کتھاہیں ویندا پیا ہا ‘ سڑک دی بھر تے ہک تَھکا تُرٹا پندھیڑو وَݨ دی چھاں تلے ٻیٹھا تھکیڑا لہیندا ہا ‘ اوں لقمان کنوں پُچھیا ہا سئیں ! میں شہر تک اِی چوکھی دیر اِچ پُڄ ویساں؟ لقمان اونکوں آکھیا ‘ اپݨا دڳ گھن ‘ مسافر ایہ سُݨ تے ٻولیا اَدّا ‘ سُݨیا کینھوی؟ مَیں پُچھیے جو شہر اِتھاہوں کتنا پَرے ہے؟ تے مَیں اُتھاں کیجھے ویلھے پُڄ ویساں؟ لقمان اونکوں وَلا اوہا وَلدی ݙتی بھرا وا ۔ اَپݨا دڳ گھن ۔

مسافر دے دِل اِچ خیال آیا جو ایہہ شودا کوئی ڳالھا بھولا بندہ اے ‘ ایہ سوچ تے او چُپ تھی ڳیا ‘ تھوڑی دیر دے بعد اُٹھیا تے ٹُر پیا ‘ جیرھے ویلھے او ڳپلا پندھ دا کر ڳیا ‘ لقمان اونکوں اُچی آواز اِچ سݙ مار تے آکھیُس ’’ہک پہر گزرݨ دے بعد توں شہر پُڄ ویسیں۔ مسافر اَجھک ڳیا چنڳاں بندہ اے ‘ پُچھیا ہامِس تاں ݙسیا کائناں ہَس ہُݨ ٹُر پیاں تاں پِچھوں ہکلاں مار تے کھڑا ݙسیندے ‘ او پچھیتے وَل آیا ‘ لقمان کنوں پُچھیُس جو جیرھے ویلھے میں تئیں کنوں پُچھیا ہا جوشہر دا باقی پندھ چوکھا ہے تے میں اُتھاں کیجھے ویلھے پُڄساں تاں تئیں میکوں وَلدی کائناں ݙتی ہئی تے آکھیا ہاوی جو اَپݨاں دڳ گھن ‘ پَر جیرھے ویلھے میں ’’ٹُر‘‘ پیاں توں پِچھوں سݙ مار تے کھڑا ݙسیندیں۔ 

لقمان کِھل پیا تے وَلدی ݙتس جیرھے ویلھے تئیں مَیں کنوں پُچھیا ہا ‘ ہوں ویلھے توں’’سہی‘‘ پیا کڈھیندا ہانویں تے ٻیٹھا ہانویں چھا ۔ میں تیکوں کیا ݙساں ہا؟ میکوں تاں تیݙی ٹور دا وی پتہ کائناں ہا ‘ جو تِکھی اے یا مَٹھی اے‘ توں جیرھے ویلھے ’’ٹُر‘‘ پیں میں تیݙی ٹور ݙیکھ تے اندازہ لا گھدے جو توں ہک پہر تئیں شہر پُڄ ویسیں ۔ لقمان دی ایں ڳالھ کنوں بندے کوں ہک ’’مَت‘‘ تاں ایہہ مِلدی اے جو کتھائیں پُڄݨاں ہووے تاں وَل ٻہݨ کُوڑ اے ‘ بندا اَپݨا دڳ پکڑ ے تے ٹُر پووّے‘ ویندیں وڳدیں اوڑک اُتھاہیں وَنڄ پُڄسے‘ جتھاں پُڄݨاں ہوسس‘ ݙوجھی مَت ‘ ایہ مِلدی اے جو کہیں دی ٹور ݙیکھݨ دے بعد اِی ایہ اندازہ تھی سڳدے جواو کتنا پندہ کتنی دیر اِچ کریسے؟

ٹور دی ڳالھ چُلّی ہئی تاں اسیکوں او مئی یاد آ ڳی ہے جئیں اَپݨے گھر آلے دے آکھݨ تے اپݨی ’’ٹور‘‘ ونڄاوݨ کنوں انکار کر ݙتا ہا ۔ ڳالھ اینویں بݨی ہئی جو رَڑھ رَہکی کرݨ آلا اسیݙا ہک ڄٹ چِٹکے تے ٻیٹھا ہا ‘ سیالے دی مُد ہئی‘ سِجھ تھولی دیر پہلے نکتا ہا تے اُوںڈھور ڈھانڈے سالھ اِچوں کڈھ تے ٻاہر چِٹکے تے ٻدھے ہانس ‘ آپ حُقّہ بَکھا تے دُھپ اِچ چس نال پیندا ٻیٹھا ہا ‘ سڄل سُواء ڳاں دے گابے دی ڳل اِچوں کھٻڑی دا گلانواں نِکل پیا ‘ گابا بھڄ تے ماء کوں دھاوݨ پئے ڳیا ‘ ڳاں ’’سنڳی ‘‘کھڑی ہئی‘ ڄٹ اپݨی گھرآلی کوں سݙ تے آکھیا بھلا تھیوی ٹُر پے آ ‘ وکھ چا ‘ چاء ‘ ݙہدی نِوّی پی گابا دھنوائی ویندے ‘ اوندی گھر آلی وَلدی ݙتی گابا دھنوائی ویندے تاں دھنوائی ونڄے ‘ میں ہُݨ سِپی کھیر دی کیتے اپݨیاں ’’ٹوراں‘‘ بھناں۔

سنوار13؍دسمبر1993ء

 حوالہ 
ٻٹ کڑاک، مصنف: انیس دین پوری۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان