’’نُورا‘‘ یا قلتبان

’’نُورا‘‘ یا قلتبان

رَبّ تے رَب دے سوہݨے رسولؐ دی راہ ݙکھاوݨ آلے حق سچ دے پیریں تے عالمیں نال جیرھے لوک رہندن او وی اللہ دے نیک بندے ہوندن‘ ڄاݨݨ آلے ڄاݨدن جوایہ پندھ ݙاڈھے اڑانگے تے اوکھے پندھ ہِن ‘ سُرت تے سریر رکھݨ والے بندے اِی اُنہیں راہیں تے ٹُر سڳدے ہِن ۔ ݙوجھے پاسے چاپُڑ کپ پیریں تے مولویں نال وی ’’خلیفے‘‘ تے خادم نتھی ہوندن ۔ انہیں اِچوں اکثرہ ’’تروٹی‘‘ تے گھروں نکتوڑ ہوندن ۔ کھاوݨ پیوݨ دے چڈھی تے کم کار دے پڈھ چھڑے سئیں دی سُتھݨ اِچ آڳٹ پاوݨ تے مُٹھ مروڑ کرݨ جوڳے ہوندن ۔ اینویں ’’وزیریں‘ مشیریں‘‘ وݙے چھوٹے افسریں ’’سیٹھیں‘‘ ساہو کاریں تے جاگیرداریں ‘ زمینداریں نال وی ہک ناں ہک ایہو جیہا ’’قِلتبان‘‘ ضرور ہوندے ۔ ݙٹھا ونڄے تاں ایہے ’’قِلتبان‘‘ اِی سبھو کجھ ہوندن ۔ کہیں کوں مِلݨ ݙیون کہیں دا کم تھیوݨ ݙیون ‘ نہ تھیوݨ ݙیون ‘ کہیں دی تعریف کرن ‘ کہیں دی چُغلی چاون ‘ کہیں نال راضی تے کہیں نال نراض ہوون ‘ اُنہیں دی مرصی ‘ اُنہائیں ‘ قِلبتانیں اِچوں نواب امیر محمد خان کالا باغ مرحوم دا خاص اعتمادی نُورا شہید ذوالفقار علی بھٹو مرحوم دا خاندانی خادم ’’نورا‘‘ ݙاڈھے مشہور تھئے ہَن ‘ اسیݙے علاقے دے ہک مشہور خاندان سیاستدان جݙاں وزیر ہوندے ہَن اتھاہوں دے ݙوں مشہور ’’میاں‘‘ اُنہیں دے سڄے کھٻے رہندے ہن ۔ ججے آلے مولوی عبدالغنی صاحب مرحوم انہیں کوںآکھن ہا ’’میاں اَپݨے پاسے نہ بدلائے کرو‘ سڄے کھٻے دا فرق پئے ویندے ‘ سڄے پاسوں رہے تے کھٻا ‘کھٻے پاسوں ‘ اے ایݙے اوݙے تھیوݨ دی خچ نہ ماری کرو‘ مولوی صاحب مرحوم کہیں کہیں ویلھے کِھل مذاق اِچ اِنہائیں کوں نَہلا دَھلا وی سݙیندے ہن ‘ اللہ بخشے ݙاڈھے چنڳیں لوک ہَن ۔ مولوی صاحب مرحوم اَپݨے اللہ ݙے گئٖے تے ہک میاں صاحب وی جیرھے میاں صاحب خیر نال حیات اِن ۔ او ٻڈھیپے وچ پٹھاکڑ ٻدھی وَدّن۔ میݙا مطلب اے ‘ بستے بند جماعت لوکاں کوں سدھا رستہ لا تے اپݨے گناہ ودھے بخشویندن۔

یار اَکھیندے جو موت اِچ کہیں بندے کنوں وی غلطی تھی ونڄے ‘ کوئی قصور کرٻہے تاں سزائیں اِچوں ہک سزا ایہ وی ہوندی اے ‘ جواوندا’’ڳٹو‘‘ کٹ یا بسترا (جو آکھ گھنو) اوندے کندھے تے چنڳیں ریت ٻدھوا تے اونکوں میدان اِچ ’’دُھروکڑیاں‘‘ لویندن۔ اَتے ایئیں ملوم تھیندے جو اللہ سائیں اُنہائیں کوں ٻنئیں دنیا اِچ پٹھا کڑاں ٻدھا تے … دھروکڑیاںلاوݨ دا حکم ݙتے‘ پٹھیکاں اِن شودے بھڳیندے وَدن‘ اسیݙے ہکے پکے نمازی‘ کراچی یونیورسٹی اِچ پڑھدے ہِن ‘ ہک ݙینہ ہوسٹل دے کمرے دی ‘ دری اِچ ‘ شیشہ رکھ تے ’’شیو‘‘ (ݙاڑھی) بݨاوݨ دی تیاری پے کریندے ہن‘ مُنجھ کچھّا‘ ہانیں تے ڳلی اِچ ہنائیں‘ برانڈے اِچ ݙٹھونے تاں ‘ بسترے بند جماعت دی ہک ٹولی ‘ اَمدی پئی ہئی‘ سوچیونے ‘ ڳیڑ پئے ڳیا ۔ ایہ تاں ڈھیر سارا ٹائم گھن لہسن‘ ذہن اِچ اچاچیت ہک خیال آیونیں ‘ جماعت آلیں نیڑے آ تے ‘ سالام ولایا تاں اُنہائیں انگریزی اِچ وَلدی ݙتی‘‘ سوری سر! آئی ایم کرسچن ! سئیں معاف کراہے ۔ میں کرسچن ہاں‘ جماعت آلے اَڳیتے لنگھ ڳئے تے اُنہائیں دی جان چُھٹ ڳئی۔

خیر سئیں ! ڳالھ پی تھیندی ہئی‘ خلیفیں ‘ خادمیں ‘ قلتبانیں تے …… دی ‘ اے ’’قلتبان‘‘ یا نُورے مونہہ دے ݙاڈھے مٹھے ہوندن مونہہ اِچ ہر ویلھے ڳڑ دی بھوری رکھدن ۔ ’’ہا‘‘دی بُکھ کہیں کوں نِیں ݙیندے ۔ ہر ہک کوں ٹھٻکے تے رکھی رہندن ۔ پیر ہووے ‘ مولوی ہووے ‘ وزیر ہووے ‘ مشیر ہووے ‘ وݙا ‘ چھوٹا ‘ افسر ہووے یا زمیندار ہووے ‘ جیندے نال رہندن‘ اوندیں ساریں رڳیں کنوں واقف ہوندن۔ وقت ویلھا ݙیکھ تے ݙکھدی رڳ تے ہتھ رکھیندن ‘ اینویں آوݨ ونڄݨ آلیں کوں وی چنڳیں رِیت سُنڄڑیندن ‘ جیہو جیہا مونہہ ݙیہدن اوہو جیہا ٹِکا لیندن ۔ مونہہ مہاٻے آلے آون تاں بھڄ بھڄ تے جی اَئیں کوں آکھیندن‘ کوئی ’’ٻے واہا‘‘ گریب آ ونڄے تے اونکوں ککے کر سریندن تے او اوڑک بے آس تھی تے آوݨ اِی چھوڑ ویندے ‘ ایہ نُورے تے قلتبان’’مُک مُکا‘‘ ݙے گھن‘ چٹی دلالی تے تڑی ‘ تپاڑی دے زور تے جائیداداں بݨیندن ‘ الیکشن لڑݨ جوڳے تھیندن تے وَل ہک ݙینہ آپ لیڈر بݨ ویندن ‘ وزیریں مشیریں تے سیاستدانیں اِچ ݙیکھو تاں کوئی ایہو جیہا نہ لبھسے جیرھا کہیں دا ’’نُورا‘‘ یا قلتبان ناں ریہا ہووے۔

 حوالہ 
ٻٹ کڑاک، مصنف: انیس دین پوری۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان