آسکیا محمد اول

ٹمبکٹو    link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q1771994#P19|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P19) کی خاصیت میں تبدیلی کریںتاریخ وفاتسنہ 1538ء  (94–95 سال)   link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q1771994#P570|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P570) کی خاصیت میں تبدیلی کریںشہریتlink=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Flag_of_Mali.svg|20x20px مالی    link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q1771994#P27|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P27) کی خاصیت میں تبدیلی کریںمناصبشہنشاہ      link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q1771994#P39|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P39) کی خاصیت میں تبدیلی کریںبرسر عہدہ
12 اپریل 1493   – 1528 عملی زندگیپیشہشاہی حکمران    link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q1771994#P106|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P106) کی خاصیت میں تبدیلی کریںدرستی - ترمیم   link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%81:%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%81_%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA|12x12px|سانچہ دستاویز دیکھیے

آسکیا محمد اول (ڄمݨ 1443 - موت 1538)، ڄمݨ ویلے محمد بن ابی بکر الطوری یا محمد تور، سونگھائی سلطنت دے آسکیا خاندان دا پہلا حکمران ہئی، جئیں 1493 توں 1528 تئیں حکومت کیتی۔ اینکوں آسکیا اعظم وی آکھیا ویندے تے جدید سونگھائی اچ ایندا ناں مامر کاسی ہے۔ آسکیا محمد نے اپݨی سلطنت کوں مضبوط کیتا تے اینکوں مغربی افریقہ دی تاریخ دی سب توں وݙی سلطنت بݨایا۔ ایندے دور حکومت اچ سونگھائی سلطنت نے ہاؤسا ریاستاں کوں کانو (ہݨ مالی نائیجیریا اچ) تے مشرق اچ سونگھائی سلطنت دے ٻہوں سارے علاقے کوں گھیر ڳھدا۔ ایندیاں پالیسیاں دے نتیجے اچ یورپ تے ایشیا نال تجارت اچ تیزی نال ودھارا تھیا، ٻہوں سارے سکول بݨیے تے اسلام کوں سلطنت دے اٹوٹ انگ دے طور تے قائم کیتا گیا۔Towards an Understanding of the African Experience from Historical By Festus Ugboaja Ohaegbulam

محمد سونگھائی حکمران سنی علی دے ماتحت ہک ممتاز جنرل ہئی۔ 1492 اچ جݙاں سنی علی دی جانشینی ایندے پتر سنی بارو نے کیتی تاں محمد نے جانشینی کوں ایں بنیاد تے چیلنج کیتا کہ نواں حکمران وفادار مسلمان کائنی۔ اینہاں بارو کوں شکست ݙتی تے 1493 اچ تخت تے ٻیٹھا۔ Biographical information on historical African figures from globaled.orgبعد اچ تور نے سلطنت کوں شمال اچ طغازا توںڳھن کے جنوب اچ یاٹینگا دی سرحداں تئیں پھیلا ݙتا۔ تے ابھے پوادھ اچ ہوا توں ڳیانا اچ فوٹا جالن تئیں ۔ سلطنت کوں اسلامی خطوط تے منظم کرݨ دی بجائے، اینہاں مغربی افریقہ اچ بے مثال بیوروکریٹک حکومت دا نظام قائم کیتا۔ ایندے علاوہ آسکیا نے معیاری تجارتی اقدامات تے ضوابط قائم کیتے، تجارتی رستیاں دی پولیسنگ شروع کیتی تے ٹیکس دا ہک منظم نظام وی قائم کیتا۔ اینکوں 1528 اچ ایندے پتر اسکیا موسیٰ نے معزول کر ݙتا ہئی۔Muḥammad I Askia Songhai ruler from britannica.com

 جلاوطنی تے موت 
آسکیا محمد کوں ایندے پتر آسکیا موسیٰ نے 1528 اچ معزول کر ݙتا تے دریائے نائجر دے ہک جزیرے تے جلاوطن کر ݙتا۔ موسیٰ نے محمد دے ٻئے پتراں دے ہتھوں معزول تھیوݨ توں پہلے صرف 3 سال حکومت کیتی۔ Page, 22.1537 اچ اینکوں ایندے پتر اسکیا اسماعیل نے گاو واپس سݙیا جتھاں ایندا انتقال تھیا تے 1538 اچ دفن کیتا ڳیا۔

 حوالہ جات