جان محمد گداز

جان محمدگداز تلنبہ تحصیل خانیوال دے ہک عالم و فاضل گھراݨے دے فرد ہن۔ ڈیرہ غازی خان تعلیم حاصل کرݨ دی خاطر آ ئے تے ہمیشہ ہمیشہ کیتے ڄام پور دے تھی ریہے۔ آپ پیشہ دے اعتبار نال طبیب ہن۔ آپ حضرت خواجہ فریدؒ تے انھاں دے خلفاء ولایت سید ‘ مولوی محمد یار توں متاثر تھی تے شاعری شروع کیتی۔ آپ دے ݙوہڑے ‘ سی حرفیاں ‘ بارہ ماسے ‘ ہشت یاس ‘ ہفت روزہ پورے سرائیکی ادب اِچ سنڄاپو ہن۔ آپ دے بارہ ماسے ‘ ہشت پاس تے ہفت روز کوں وݙی مقبولیت حاصل ہے۔ آپ 1935ء وچ اسی سال دے تھی تے وفات پاتی۔

ہشت پاس وچوں نمونہ:

ݙوجھا پہر ہے ݙینہ دا سینڳیاں آیاں سب ول

زُلفاں سنواریاں ظلم دیاں سَے سَے کریندیاں ول

نوکاں تے ٹوکاں جوڑ کے چوکاں ݙیون بل بل

ہک میں گدازن ماندیاں سڄݨاں نہ لدھم کل

ہفت روز وچوں ہک بند:

آیا سنوار نہ یار گھر رونواں وہاواں نیر 

بھیݨاں مریندیاں طعنڑے ݙیون اُلانبھے ویر 

ٹوکاں کریندیاں سینگیاں کیا کیا کراں تقریر 

ہک میں گدازن ماندیاں سہندی ہجر دے تیر

جان محمد گداز دا دور سرائیکی زبان دی عشقیہ تے رومانوی شاعری دے عروج دا دور اے۔ حضرت خواجہ فریدؒ ‘ نوروز تے خرم بہاول پوری جیہے شاعر فکر و فن دے کمالات ݙکھیندے پے ہن۔ گداز نے ڈھولے ‘ بارہ ماہ ‘ سی حرفیاں تے کافیاں لکھ تے اپݨی حیثیت کوں نہ صرف تسلیم کرایا بلکہ عشقیہ شاعری وچ ہک نویکلا رنگ ڄمایا۔ کلام اِچ روانگی تے فنی پختگی گداز دی خاص سُنڄاݨ ہے ۔ سی حرفی ملاحظہ کرو۔

الف  اَب اِب اُب بھل ڳئی جݙاں عشق پڑھایاں پٹیاں میں

مکتب چھوڑ محبوب دا راہ گدھم ہتھ پٹیاں ڳل وچ ڳٹیاں میں

اَبّا اِبّا تے اُبّا پڑھانا ہیں سمجھ پئیاں عشق دیاں پھٹیاں میں

جان محمدؐا اپݨیاں کیویں پڑھاں جیڑھی روز میثاق دی پٹیاں میں

گداز دے بارہ ماہ دا ہک بند۔ کلام پڑھ تے طبیعت کوں مونڄھ گھیر ویندی ہے۔

پھاڳن پھلارے پھول سب سینگیاں ڳیاں گلزار

سونے سوہندیاں سونولیاں ڳوریاں سہاون ہار

بوچھݨ پتونے پیلڑے ہر ہک رجھائے یار

ہک میں گدازن ماندی آں ڈھولݨ تھیم بے زار

گداز دے عشقیہ ݙوہڑے وی ݙاڈھے پُر تاثیر ہن۔ او اکثر سسی دے حوالے نال اپݨی ڳال کریندن۔

سسی سیج سُہانہ ݙٹھی نہ لدھس سکھ سڄݨاں دے

نہ ڳال کتوسی نال پُنل دے نہ نال لڳایُس ہاں دے

کیچ دی راہیں ٻانہہ اُولارے چمدی پیر اٹھاندے

یار گداز پُنل دے سانگے ونڄ کیتے پندھ تھلاں دے

 حوالہ 
کتاب: سرائیکی شاعری دا اِرتقاء، مصنف: ڈاکٹر نصراللہ خان ناصر، چھاپہ خانہ : جھوک پبلشرز ملتان