منگول سلطنت

منگول سلطنت' تیرھویں تے چوݙہویں صدیاں وچ ایشیا وچ قائم کیتی ڳئی- ایہ سلطنت مشرقی یورپ تک پھیلی ہوئی ہئی- 1206 ء وچ چنگیز خان نے اپݨے آپ کوں مغل قوم دے حاکم ہووݨ دا کیتا- جݙݨ اوہ 1227ء وچ مرا تاں وسطی ایشیا ، شمالی چین تے مشرقی فارس دا کجھ حصه فتح کر چکا ہئی - چنگیز خان دے بعد اوندے جانشیناں نے فتوحات دا سلسلہ جاری رکھا- اتھاں تک کہ منگول سلطنت مشرقی یورپ توں مغربی ایشیا تک پھیل ڳئی جیندے وچ مشرق وسطٰی تے وسطی ایشیا وی شامل ہن-
منگول سلطنت دے خاقان
الفاظ "خاقان " تے "خان" وچ موجودہ دور وچ واضح طور تے فرق کیتا ویندےے، تاہم تاریخی اعتبار نال اے ݙوہیں ہک ہی ہن- خاقان دا مطلب "خاناں دا خان" یعنی شہنشاہ ہے-

چنگیز خان، تموجن بن یسوکائی بہادر، 1206ء–1227ء
تولی خان، تولی بن چنگیز خان، 1227ء–1229ء
اوکتائی بن چنگیز خان، 1229ء–1241ء
توراکینا خاتون، ،توراکینا نایمان ترکی، 1243ء–1246ء
گویوک خان، گویوک بن اوکتائی خان، 1246ء–1248ء
اوغول غائمیش، اوغول غائمیش، 1248ء–1251ء
مونکو خان ،مونکو بن تولی خان، 1251ء–1259ء
اریغ بقا خان، اریغ بقا بن تولی خان، 1259ء–1260ء
قبلائی خان، قبلائی بن تولی خان، 1260ء–1294ء
تیمور خان، تیمور الجیتو ابن چنگ کم بن قبلائی خان، 1294ء–1307ء
قلغ خان خائی شان بن درمابالا، 1307ء–1311ء
بویانطو خان آیربارودہ بن درمابالا، 1311ء–1320ء
گیجین خان، شیدی بالا بن بویانطو خان، 1320ء–1320ء
یسون تیمور خان، یسون تیمور بن گمالا بن چنگ کم، 1320ء–1328ء
غیباغ خان، رغیباغ بن یسون تیمور خان، 1328ء–1328ء
جےیاطو خان ،تغ تیمور بن قلغ خان، 1328ء–1329ء
خطغتو خان قسالہ بن قلغ خان، 1329ء
جےیاطو خان، تغ تیمور بن قلغ خان، 1329ء–1332ء
رنچنبال خان، رنچنبال بن خطغتو خان، 1332ء
عوخانطو خان، تغن تیمور بن خطغتو خان، 1332ء-1370ء
تحقیق و تحریر، اسماعیل بھٹہ
حوالے