لودھراں (ضلع)

اِیہ سرائیکی وسیب دا خِطّہ ہِک ٻہوں قدیم اَتے لوک تہذیب تے لوک ثقافت دا ڳڑھ ہِے۔ اِیں سانڳے اِتّھوں دے انجو انج شہراں وِچ انجو انج مزاج دے لوک رہن٘دے ہِن۔ اِتُّھوں دے لوک ادب دا تذکرہ وی ٻہوں وسیع اَتے پھیلاء آلا ہِے جیکُوں ہِک جاء تے کٹّھا کرݨ ٻہوں اوکھا کَم ہِے تہوں اِیکُوں اساں انجو انج شہراں دے ناں دے نال اُنّھاں دے لوک ادب (Folklore) دے حساب نال ونݙین٘دے ہِسے۔

 لودھراں (ضلع) 

 جُغرافیہ 
لودھراں، جِیکُوں جولائی 1991ء وِچ ضلع بݨایا گیا۔ ایہ شہر شاہرہِ پاکستان  اتے واقع ہِے۔ کہیں زمانے اِیہ سڑک شیر شاہ سوری دے ناں نال سنجاتی ویندی ہَئی۔ لودھراں ملتان تُوں 50 کلو میٹر دے فاصلے تے ہِے۔ دُنیا پور اَتے کہروڑ پکا اِیندیاں تحصیلاں ہِن۔

 لوک ادب 
شعر و لوک ادب دے حوالے نال کاروانِ لوک ادب، مجلسِ اَدب لودھراں، حلقہ اَربابِ ذوق، ڄیئاں انجمناں معروف ہِن۔ رحیم طلب، مجید ناشاد، مبشر وسیم لودھی۔بہاء الدین زکریا یونیورسٹی ملتان کِیتے لِکّھیا ڳیا تحقیقی منصوبہ بحوالہ سرائیکی وسیب دی تاریخ تے ثقافت از: ڈاکٹر خالد اقبال ۔ اسٹیشن ڈائریکٹر ریڈیو پاکستان بہاولپور۔ فروری-٢٠١٩ء

سعید احمد شیخ دِیاں کتاباں خواجہ غلام فریدؒ پوئٹری اے بریف فلاسفر، فریدی وظائف، جہانِ فریدؒ، شاہد شاہ دے ڈوہڑے غم دِی شام، پندھ پتھراں، کشور نثار دیاں کتاباں غم پلوائیے، گیت ڈوہڑے، مجید ناشاد، ڈُکھاں دِی کھاری، مغفور سعیدی دِیاں کتاباں سرائیکی نعتاں، عظمتِ رسول، محبتِ رسول، نور دیاں لاٹاں، مدینے دے موتی، رحیم طلب دِیاں کتاباں، سونا چاندی۔بہاء الدین زکریا یونیورسٹی ملتان کِیتے لِکّھیا ڳیا تحقیقی منصوبہ بحوالہ سرائیکی وسیب دی تاریخ تے ثقافت از: ڈاکٹر خالد اقبال ۔ اسٹیشن ڈائریکٹر ریڈیو پاکستان بہاولپور۔ فروری-٢٠١٩ء

 بہاول نگر (تحصیل) 

 جُغرافیہ 
بہاول نگر، بہاول پُور توں 160 کلو میٹر دے فاصلے تے ہِے۔

 تاریخ 
ماہرینِ آثارِ قدیمہ دے مطابق بہاول نگر دِی تاریخ 5 ہزار سال قبل مسیح توں شروع تِھیندی ہِے۔ اِیہ پُراݨی ہاکڑہ تہذیب دا حِصّہ ہِے۔ تحصیل فورٹ عباس دِی روہی، سر سوتی دریا دی گذرگاہ ہَئی۔ اِیندی تحصیل مروٹ وِچ بُدھ مَت دے زمانے دا پُراݨا مندر موجود ہِے۔ بہاول نگر کُوں 1953ء وِچ ضلع بݨایا گیا۔ اَمیر بہاول پور نواب صادق محمد خان عباسی خامس نے اَپݨے والد نواب محمد بہاول خان خامس دے ناں اُتے 1898ء وِچ اِیں شہر کُوں نویں سُنڄاݨ ڈِتی تے شروع  وِچ اِیہ ضلع بہاول پور دی ہِک تحصیل ہَئی۔بہاء الدین زکریا یونیورسٹی ملتان کِیتے لِکّھیا ڳیا تحقیقی منصوبہ بحوالہ سرائیکی وسیب دی تاریخ تے ثقافت از: ڈاکٹر خالد اقبال ۔ اسٹیشن ڈائریکٹر ریڈیو پاکستان بہاولپور۔ فروری-٢٠١٩ء

 لوک ادب 
علمی، اَدبی حوالے نال اِیہ شہر اَپݨی اَنڄ سُنڄاݨ رَکھدے۔ شاعر، محقق اَتے دانش وَر میاں فرید لالیکا دی ذاتی لائبریری دے وِچ نایاب قلمی نُسخیاں سمیت ہزاراں کتاباں موجود ہِن۔ معروف شاعر، ناول نگار سلیم شہزاد (گھاݨ، پلوتا، ناول)، پیریں ٹُردا شہر (سرائیکی لوک شاعری)۔بہاء الدین زکریا یونیورسٹی ملتان کِیتے لِکّھیا ڳیا تحقیقی منصوبہ بحوالہ سرائیکی وسیب دی تاریخ تے ثقافت از: ڈاکٹر خالد اقبال ۔ اسٹیشن ڈائریکٹر ریڈیو پاکستان بہاولپور۔ فروری-٢٠١٩ء

 کہروڑ پکا (تحصیل) 

 جُغرافیہ 
ضلع لودھراں دا تاریخی شہر اَتے تحصیل، صدر مقام ہِے، سَمّہ سَٹّہ ریلوے لائن تُوں لودھراں تُوں بذریعہ ریل اَتے سڑک دے رَستے 27 کلو میٹر، ملتاں تُوں 105 کلو میٹر دے فاصلے تے آباد ہِے۔

 لوک ادب 
رانا محمد دائم، احمد بخش کلال، کہروڑ پَکا تُوں تعلق رکھݨ والے سرائیکی شاعر ہَن۔بہاء الدین زکریا یونیورسٹی ملتان کِیتے لِکّھیا ڳیا تحقیقی منصوبہ بحوالہ سرائیکی وسیب دی تاریخ تے ثقافت از: ڈاکٹر خالد اقبال ۔ اسٹیشن ڈائریکٹر ریڈیو پاکستان بہاولپور۔ فروری-٢٠١٩ء

اُستاد اَدیب شاعر، صحافی شاہین کہروڑی، تاریخ کہروڑ پکا تے انگریزی کتاب "The History of Distt. Lodhran" لِکھ چُکن۔بہاء الدین زکریا یونیورسٹی ملتان کِیتے لِکّھیا ڳیا تحقیقی منصوبہ بحوالہ سرائیکی وسیب دی تاریخ تے ثقافت از: ڈاکٹر خالد اقبال ۔ اسٹیشن ڈائریکٹر ریڈیو پاکستان بہاولپور۔ فروری-٢٠١٩ء

 حوالہ جات 

ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب بلحاظ خِطّہ۔ 
ونکی:سرائیکی لوک ادب بلحاظ ضلع۔ 
ونکی:وسیب دے لکھاری بلحاظ شہر
ونکی:لوک ادب بلحاظ قصبہ
ونکی:سرائیکی لوک ادب۔ 
ونکی:لوک ادب۔ 
ونکی:لوک فنون
ونکی:سرائیکی لوک رِیت۔ 
ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب۔ 
ونکی:ڈاکٹر خالد اقبال لائبریری۔ 
ونکی:لودھراں دا لوک ادب
ونکی:لودھراں دی ثقافت