ملکہ پُکھراج

ملکہ پُکھراج (اردو: ملکہ پکھراج) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: ١٩١٤ء – فوت تِھیوݨ دی تَرِیخ: ٢٠٠٤ء) پاکستان دی ٻہوں مہان٘دری مقبول غزل ڳائیکہ اَتے لوک ڳائیکہ ہَن۔ ملکہ پُکھراج کُوں عام طور تے "ملکہ" دے ناں نال سُن٘ڄاݨا وین٘دا ہِے۔ اُوہ حفیظ جالندھری دی نظم، "ابھی تو میں جوان ہوں" دی پیش کش کِیتے ٻہوں مقبول ہَن، جیکُوں نہ صرف پاکستان جاں جو بھارت وِچ وی لَکّھاں لوکاں نے سُݨیا ہِے۔https://www.youtube.com/watch?v=6F87TnnTdpw, "Abhi tau mein jawan hoon" song on YouTube by Malika Pukhraj, uploaded 10 مئی 2010. اخذکردہ بتاریخ 1 فروری 2016http://www.dawn.com/news/783586/abhi-to-main-jawan-hoon&sa, Malika Pukhraj article on Dawn, Karachi newspaper. اخذکردہ بتاریخ 1 فروری 2016http://www.dawn.com/news/783586/abhi-to-main-jawan-hoon&sa, Malika Pukhraj article on Dawn, Karachi newspaper. اخذکردہ بتاریخ 1 فروری 2016

 ابتدائی حیاتی 
ملکہ پُکھراج ہمیر پور سدھار وِچ پیشہ ور موسیقاراں دے ڳائیک ٹَٻَّر وِچ ڄَمّے ہَن۔Prof RL Kaul, Kashmir and Jammu: A History pub Jammu: Indar V Press, 1955, p. 102 اکھنور دے علاقے وِچ ہِک روحانی دان، بابا روتی رام "مجذوب" نے ڄَمَّݨ دے ویلے اِنّھاں دا ناں "ملیکا" رکّھیا ہئی اَتے اِنّھاں دی ماسی نے آپ "پُکھراج" (پِیلا نیلم) رکھیا ہئی جیڑھی آپ وی ہِک پیشہ ور ڳائیکہ اَتے نَچَّݨ آلی ہئی۔

ملکہ پُکھراج نے اپݨی روائتی موسیقی دی سِکھلائی مہان٘درے ڳائیک اُساد "وݙّے غلام علی خان دے پِیؤ اُستاد علی بخش قصوری تُوں حاصل کِیتی۔

 کَم کار آلی حیاتی 
ملکہ پُکھراج نو ورھیاں دی عُمر وِچ، اِنّھاں نے جموں دا دورہ کِیتا اَتے مہا راجہ ہری سنگھ دی پَڳ ٻَدھائی دی تقریب وِچ اپݨے فن دا مظاہرہ کِیتا، ہری سنگھ اِنّھاں دی اَواز تُوں اِیݙا متأثر تِھیا جو اُوں نے اِنّھاں کُوں اپݨے دربار وِچ بطورِ درباری ڳائیکہ مقرر کِیتا۔ Unparalleled queen of gayaki  دی ہندو، published 4 جون 2004. اخذکردہ بتاریخ 1 فروری 2016ملکہ پُکھراج نے اُتّھاں ڳائیکی دی حیثیّت نال ٻئے نو ورھیاں تئیں کَم کِیتا۔

ملکہ پُکھراج ١٩٤٠ء دے ݙہاکے وِچ ہندوستان دے مہان٘درے پیشہ ور ڳائیکاں وِچ رَل ڳئی اَتے ١٩٤٧ء وِچ ہند دی ونڈ دے بعد، اُوہ پاکستان دے شہر لاہور کوچ کر ڳئی، جِتّھاں اُنّھاں نے ریڈیو پاکستان، لاہور وِچ موسیقار کالے خان دے نال رَل تے اپݨی ریڈیو اُتّے فن دے مظاہرے دے ذریعے وَدھ دُھم پاتی۔ ١٩٨٠ء وِچ اِنّھاں نے صدرِ پاکستان دی طرفُوں تمغائے حسنِ کارکردگی ایوارڈ حاصل کِیتا۔http://www.thehindu.com/fr/2004/06/04/stories/2004060401970600.htm, Malika Pukhraj 'Biography'، Unparalleled queen of gayaki, published 4 جون 2004, The Hindu newspaper. اخذکردہ بتاریخ 1 فروری 2016

 حیاتی دا احوال 
ملکہ پُکھراج دا تعلّق جموں نال ہئی اَتے اُوہ جمّوں تے کشمیر ریاست دے راجا ہری سنگھ دے دربار نال ڄُڑی رئی۔ شیخ عبداللہ دی پوتھی آتشِ چنار وِچ اِین٘دا تذکرہ ہِے جو اُوہ مہا راجہ دے کِتّی نیڑے ہَن۔

اِنّھاں کُوں راجہ ہری سنگھ دا دربار جَلتی وِچ تہوں چھوڑنا پئے ڳیا جو اِنّھاں اُتّے راجہ کُوں زہر ݙے تے مارݨ دا الزام لایا ڳیا ہئی۔ 

ملکہ پُکھراج بنیادی طور تے پہاڑی اَتے ڈوگری ٻولیاں دی لوک موسیقی دی ماہر ہئی۔ اَتے اُوہ ٹھمری دے انگ وِچ غزل ڳان٘دی ہئی۔

ملکہ پُکھراج نے حفیظ جالندھری دی ٻہوں سارے غزلاں اَتے نظماں ڳائیاں۔

 ذاتی حیاتی 
ملکہ پُکھراج دی شادی لاہور وِچ شبیر حسین شاہ نال تھئی جِنّھاں نے پاکستان ٹیلی ویژن دا مہان٘درا اردو ناٹک سیریل "جھوک سیال" بݨایا ہئی۔ اِنّھاں دے چِھ ٻال وی ہِن جِنّھاں وِچ طاہرہ سید وی ہِن، جیڑھی پاکستان وِچ ڳائیکہ وی ہِے۔https://www.youtube.com/watch?v=m9TG8Dhusg4, طاہرہ سید 'Profile' on YouTube, uploaded 9 جنوری 2012. اخذکردہ بتاریخ 1 فروری 2016http://www.dawn.com/news/783586/abhi-to-main-jawan-hoon&sa, Biography of Malika Pukhraj on Dawn, Karachi newspaper, published 4 فروری 2013. اخذکردہ بتاریخ 1 فروری 2016 نِکّی دِھی مہان٘دری ڳائیکہ طاہرہ سید جیڑھی اپݨی اَمّاں آلی کار ڈوگری اَتے پہاڑی اندازی دی ڳائیکی وِچ مہارت رکھین٘دی ہِے۔

 حوالہ جات 

ونکی:پاکستانی لوک ڳائیکہ
ونکی:پاکستانی لوک ڳائیکاں
ونکی:پاکستانی کلاسیکی ڳائیکہ
ونکی:کشمیر دی ڳائیکہ
ونکی:وِیہوِیں صدی دے ڳائیکاں
ونکی:وِیہوِیں صدی دے مہان٘درے زنانیاں
ونکی:وِیہوِیں صدی دے شخصیّتاں
ونکی:وِیہوِیں صدی دے تِرِیمتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں
ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:زنانی
ونکی:پاکستانی لوک موسیقی
ونکی:پاکستانی غزل ڳائیکاں
ونکی:بھارتی لوک ڳائیکہ
ونکی:تمغائے حسنِ کارکردگی گِھنَّݨ آلے
ونکی:سرائیکی لوک ڳائیکہ
ونکی:سرائیکی ٻولی دے لوک ڳائیکاں