عالمی ادب وچ افسانے دی تاریخ

اُوئیں تاں عالمی ادب وچ مختصر کہانی یا افسانے دی تاریخ کوئی ایڈی پرانی کائی نئیں۔ بس ایہو کوئی ڈوں صدیاں دا پندھ ہے۔ جیہڑا ویہویں صدی عیسوی دے شروع وچ ای اگوہاں تھیندا نظر آندے۔ اردو ادب نال افسانے دی ایہہ نویں صنف دا تعارف ایہندے توں وی کوئی ہِک سال بعد منشی پریم چند نے عام لوکاں دے رِیت روایت تے رہن سہن کوں آپڑیاں لکھتاں دا موضوع بنڑاں تے کرایا۔ لوکاں پہلی دفعہ حیران تھی تے ڈٹھا کہ کہانیاں صرف بادشاہاں، شہزادیاں، جِناں، بھوتاں تے پریاں دی گذارن دیاں نیءں ہوندیاں بلکہ گاموں، جِندو، نبلو، نبو، بھراواں تے جوائی دی گُزارن دی اجہی کہانی ہوندی ہے جیہڑی پڑھی وی ونج سگدی ہے تے سُنڑیں وی ونج سگدی ہے۔ ایہہ ہک عام انسانی رویہ ہے کہ انسان اوہدی ای گالھ سُنڑ دے، سُنڑویندے تے کریندے کہ جیہڑا اوندے کیتے بہوں اہم ہووے یا اہم رہیا ہووے۔ 

ایہہ اہمیت وی ڈوں پوڑیاں تے کھڑی ہوندی ہے۔ ڈر خوف دی انتہا تے یا وَل پیت، پِرم تے سوہنڑپ دی چھیکڑی بلانگ۔ ڈر خوف واسطے انساناں کول ہمیشہ جِن، بھوت، دیہہ، بادشاہ، وزیر تے ، حاکم، تے پیت پِرم واسطے کوہ قاف دیاں پریاں تے سوہنیاں شہزادیاں اُنہاں دے مختلف تصورات دا محرک تے مرکز رہے سن۔ لیکن ایہہ سارا کجھ اُوں اکثریت دی طبعی access کنوں باہرہا جیکوں عوام آکھیا ویندے۔ اُوں تاں انہاں کول پہنچ سگدے ہن تے نہ اوہناں کوں اَلوّا کراہیں، آپڑیں دل دا حال سُنڑا سگدے ہن۔ لہذٰا دنیا دا نثری ادب خاص طور تے ہِک عرصے توڑیں عوامی معاشرت دے حقیقی عوامل تے زندگی دے احساس کنوں کتھائیں بہوں پرے رہیا۔ابلاغ تھاویں تصوراتی کیوں نہ ہا، اوہدا وَل وی ہِک منڑیں ہا یعنی خواص کنوں عوام آلے پاسے۔ ایں صورت حال وچ عوام دی گالھ نہ تاں عوام کیتے اہم تے نہ حاکماں تک اوندی رسائی۔

حوالے