قومیت دا اڳلا مرحلہ

قومیتی تحریک دا اڳلا مرحلہ

لکھت: عباس ݙاہر

سوجھواݨ کہیں وی تحریک دا نظریاتی ایرا رکھیندن. جݙاں جو شاعر انھاں نظریات کوں ثقافتی رنگ ءچ لوکیں دی زبان ءچ لوکیں کوں سوجھویندن. 
سرائیکی سوجھواݨیں جݙاں سرائیکی قومیتی تحریک دا منڈھ ٻدھا تاں ضرورت کوں محسوس کریندیں ھوئیں درست طور تے اے طے کیتا جو سرائیکی قومیت دا سنڄاݨ دا پندھ جھمر تاڑی شاعری تے ثقافتی کٹھیں نال اڳوں تے ٹوریا ونڄے. 
اوں زمانے وچ اشو لال سئیں جانباز جتوئی سئیں اقبال سوکڑی سئیں سمیت ڈھیر سارے سرائیکی شاعر اردو شاعری کریندے ھن. 
استاد فدا حسین گاݙی سئیں ملک عبداللہ عرفان،. سئیں عاشق خان بزدار دی آھر وچ سرائیکی سوجھوݨیں شعراء نال مل تے انھاں کوں سرائیکی شاعری والے پاسے راغب کیتا. 

ݙوجھے پاسوں مشاعرے دی رانوش پئے ڳئی. ہر وسوں تے مشاعرے تھیوݨ پئے ڳئے. مہرے والا کنوں گھن گوہر والا تے سانول سوبھ کنوں گھن وساخی تئیں ڈھیر سارے پڑ مشاعرے دی ریت بݨ ڳئے. لوک سال تئیں انھاں مشاعریاں دے ݙینہہ اڳلیں تے ڳنڑیندے ھن. 
چنڳی شاعری دی پزیرائی تھیوݨ پئے ڳئی، لوظ نتردے ریہے سرائیکی وسوں دے لوک شاعریں کو تلی تے چاتی ریہے. 
اتھائیں تھیا ایں جو قومیتی تحریک محض شاعری تے ثقافتی پروگرامیں تئیں محدود تھی ڳئی. استاد فداحسین ڳاݙی دے خیالات موجب شیئت ھک وقت تئیں اے ضروری وی ھا. 
استاد فدا حسین گاݙی تے سرائیکی لوک سانجھ دے دستاویزات موجب قومیتی تحریک دے مرحلے ونڈئے ڳئے. پہلا مرحلا سنڄاݨ دا ھا سیاسی جدوجہد دا مرحلا اوندے بعد ھا. 
سنڄاݨ دا مرحلا وݙی حد تئیں طے تھیوݨ دے بعد سماجی سائنس دے اصولیں مطابق قومیتی تحریک سیاسی جدوجہد والے پاسے ٹرݨ پئے ڳئی اے تے سیاسی کارکن سیاسی جدوجہد دی آھر کرݨ پئے ڳئین. 

ایں جاہ تے ھک تضاد ابھردا پئے جو جیڑھے سنڄاݨ دے مرحلے دے استفادہ کنندگان (شعراء کرام) ھن او تحریک دے نویں فیز کنوں سہمت نئیں پئے نظردے. ایندا اظہار انھاں شکلاں وچ وی تھیندا پئے جو جیڑھے کٹھ وچ سیاسی ڳالھ مھاڑ زیادہ تھیوݨ دے امکان ھوون تاں اے مارکا اتھاں ونڄݨ کنوں گریز کریندن. 
مسئلہ ترجیحات دا ھوندے. سیاسی کارکن دی ترجیحات وچ سیاسی عمل تحریکی عمل موہر ءچ ھوندے. جݙاں جو شاعر دی ترجیحات وچ واہ واہ بھل بھل تے معاشی حاصلات ھوندین. 
سیاسی کارکن اوکھ سوکھ بھوڳ، چندے کٹھے کر سٹیج سجا تے شاعریں دے حوالے کریندے ریہے. حسب توفیق ایوارڈ، کتابیں دی رونمائی تے عزت افزائی کریندے ریہے. 
سیاسی کم دے اعتراف ءچ پہلی واری 2019دی سوجھل کانفرنس ءچ ھک سیاسی کارکن کوں ایوارڈ ݙتا ڳیا. 
ڈھیر شاعریں آپݨے روئیے تے فرمائشیں نال ڈھیر سارے لوکیں کوں تحریکی عمل کنوں بدظن وی کیتے. 
ڈھیر سارے سیاسی کارکنیں وی شاعری کیتی اے پر انھاں دی ترجیح تحریکی عمل ھوندے تے انھاں دی شاعری کارکنیں واسطے قومیتی فلسفہ ھ. 
کافی سارے شعراء آپݨیں شاعری وچ دھرتی دی ولوانج تے انقلاب دی ڳالھ کیتی اے. افسوس نال اے وی منݨا پوسے جو ڈھیر سارے شاعریں دی مزاحمتی شاعری وی محض سیاسی گمراھی دے سوا کجھ کینھی.

چالیھ سال کنوں زائد عرصے دی واہ واہ تے بھل بھل دا اے نتیجا نکتے جو روایتی شاعر ھک پاسوں پروفیشنل تھی ڳین تے ݙوجھے پاسوں او خود کوں قومیتی تحریک دا محسن سمجھݨ پئے ڳئین. تے آپݨی واہ واہ تے آنے ٹکے کیتے اے وی وسر ڳئین جو کتھ ونڄݨا چاہیدا اے تے کتھ ونڄݨ نال تحریک دا حرج تھیوݨے.... 
اڄ سرائیکی قومیتی تحریک سیاسی جدوجہد دے مرحلے وچ داخل تھی چکی اے. لہذا اساکوں نویں مرحلے دے تغاضے مدنظر رکھݨے پوسن. 
ثقافتی پروگرام، جھمرتاڑی، شاعری، موسیقی شالا ایں وسوں تے ہمیش رہ ونڄن تے رھسن پر قومیتی تحریک کوں ایں دائرے وچ محدود رکھݨ سماجی سائنس دے اصولیں دے خلاف ھ. 
ھک وقت ھا جݙاں سیاسی فیصلے پچھوھیں تے ثقافتی عمل اڳوھاں رہ ڳئے. 
ھݨ وقت آڳئے جو ثقافتی عمل کوں سیاسی عمل دے تابع کیتا ونڄے تے سرائیکی قومیتی تحریک دے سنڄاݨ دے مرحلے دے "ھیروز" نویں مرحلے تے سیاسی فیصلیاں کوں قبول کرن..

(عباس ڈاہر سئیں دی بہوں سوہنڑی لکھت )

حوالے