وشنو

وشنو (سنسکرت: विष्णु) ہندو مت دے اہم نظریے تری مورتی دا ݙوجھا جزو ہے جیہڑا خدا دی ربوبیت تے رحمت نال متصف ہے۔ یعنی اگر برہما کوں تخلیق کار دے روپ وچ ݙٹھا ویندے تاں وشنو اپݨی رحمت و شفقت نال کائنات کوں قائم رکھے ہوئے ہے۔ لہٰذا اینکوں پالݨ ہار دا درجہ حاصل ہے۔ ویداں تے اپنیشداں وچ وشنو دا بار ہا ذکر آیا ہے۔ اینکوں نارائݨ دے ناں توں وی یاد کیتا ویندا ہے۔ فی زمانہ اہل ہنود دی تعداد ݙو وݙے مکاتیب فکر وچ بٹی ہوئی ہے، ہک وشنو مت دے منݨ والے تے ݙوجھے شیو مت دے پیروکار۔ انہاں وچ اول الذکر واضح اکثریت اچ ہن۔ رام تے کرشن وشنو ہی دے اوتار ہن۔
تفصیل
وشنو تریمورتی دا ایک جزو ہے، دیگر ݙو برہما تے شیو ہن۔David White (2006)، Kiss of the Yogini, University of Chicago Press, آئی ایس بی این،978-0226894843، pages 4, 29
ویشنو مت دے مطابق وشنو ہک استعماراتی شخصیت کوں مختلف زمانیاں اچ الڳ الڳ اوتار گھن کے دنیا وچ جلوہ افروز تھیندے۔ وشنو دے سارے اوتار، محافظ، امن پسند، بچاوݨ والے تے انسانیت پسند ہوندن۔ جݙݨ کݙہیں دنیا وچ بے امنی پھیل ویندی ہے یا کوئی شیطان آفت گری تے اتر آندے تاں وشنو کائی ہک اوتار دنیا وچ جلوہ افروز تھیندے تے اوں برائی دا خاتمہ کر کے دنیا کوں امن دا تحفہ ݙیندے۔ راماین وچ رام تے مہا بھارت وچ کرشن وشنو دے ݙو سب توں اہم اوتار ہن۔ اینکوں استعماراتی ہووݨ دی وجہ توں برہم آکھا ویندے ۔ ایندا ہک ناں نارائݨ وی ہے۔ دیگر ناواں وچ اننت، ترلوکی ناتھ، اشتدیو، واسودیو، وتھوبا، ہری، کیشو تے جگن ناتھ ہن۔ اگما دی پنچ رتر وچ وشو دی عبادت دا تذکرہ تفصیل نال درج ہے۔ مہابھارت دی انوسہاسن وچ وشنو دے 1000 ناں درج ہن جینکوں وشنو سہرسنامہ آکھا ویندے۔  اوہ ہندو مت دے سمارت سوتر دے پنج سب توں زیادہ پوجے ونڄݨ والی شخصیات اچوں ہک ہے۔
تحقیق و تحریر، اسماعیل بھٹہ

حوالے