تاریخ

تاریخ انسانی ماضی دے واقعات ، تجربات تے تبدیلیاں دا ریکارڈ ہے ۔ ایہ نہ صرف ماضی دیاں کہاݨیاں دا مجموعہ ہے بھل انساناں دے وس وسیب ، تہذیباں دے عروج و زوال ، جنگاں ، امن ، معاشی اتار چڑھاؤ تے ثقافتی ارتقاء دا وی عکس ہوندی ہے ۔ تاریخ دا مطالعہ اساطیر ، تحریری دستاویزات ، آثار قدیمہ تے زبانی روایتاں دے ذریعے کیتا ویندا ہے ۔ 

 تاریخ دے معنی 
لفظ "تاریخ" عربی زبان دے لفظ "ارخ" یا "تاريخ" توں نکھتھا ہے ، جیندا مطلب ہے "وقت دا تعین کرݨا" ۔ فارسی تے اردو وچ ایہ لفظ ماضی دے واقعات دے ریکارڈ کیتے ورتیا ویندا ہے ۔ سرائیکی وچ تاریخ کوں "تاریخ" "پچھوکڑ'' یا "ویہاݨا ویلھا" وی آکھیا ویندا ہے ۔ ٻئے وی کئی سارے تمثیلی الفاظ موجود ہے۔ 

 تاریخ دے ذرائع 

 تاریخ دے بنیادی ذرائع وچ شامل ہن: 

 تحریری دستاویزات: پراݨے خط ، سرکاری ریکارڈ ، سفرنامے وغیرہ ۔
 آثار قدیمہ: قدیم عمارتاں ، سکے ، مٹی دے برتن ، ہتھیار وغیرہ ۔
 زبانی روایتاں: لوک قصے ، لوک گیت ، قصے ، کہانیاں ۔
 الیکٹرانک ریکارڈ: جدید دور وچ ڈیجیٹل ذرائع وی تاریخ دا حصہ بݨ ڳئین ۔

 تاریخ دی اہمیت 
تاریخ انساناں کوں ماضی دیاں غلطیاں توں سبق سکھاوݨ ، تہذیبی ورثے دا تحفظ کرݨ تے مستقبل دی بہتر منصوبہ بندی کیتے رہنمائی فراہم کریندی ہے ۔ جیویں جو: 

 قوماں اپݨی سنڄاݨ تے ثقافت کوں تاریخ دے ذریعے محفوظ رکھیندین ۔
 سیاسی اڳواݨ ماضی دے تجربات توں فائدہ چا تے فیصلے کریندن ۔
 سماجی تبدیلیاں دا مطالعہ تاریخ دے بغیر ناممکن ہے ۔

 تاریخ دے مختلف نظریات 
کجھ مورخین دا خیال ہے جو تاریخ "حقیقت دا عکس" ہے ، جݙاں جو ݙوجھے اینکوں "فاتحین دی کہانی" سمجھدین ، کیوں جو زیادہ تر تاریخ فاتح قوماں دے نقطہ نظر توں لکھی ویندی ہے ۔ مارکسسٹ مورخین دے مطابق ، تاریخ "طبقاتی کشمکش" دا نتیجہ ہے ، جݙاں جو جدید مورخین اینکوں "انسانی ارتقاء دا تسلسل" قرار ݙیندن ۔ 

 سرائیکی وسوں دی تاریخ 
سرائیکی وسیب دی تاریخ قدیم تہذیباں (موئنجو دڑو ، ہڑپہ) توں گھن تے اسلامی دور (ملتان دی سلطنت) تے برطانوی راڄ تک پھیلی ہوئی ہے ۔ سرائیکی زبان ، ثقافت تے روایتاں دا ایں خطے دی تاریخی وراثت نال  گہرا تعلق ہے ۔ 

تاریخ محض ماضی دی داستان نئیں، بھل انسان دی اجتماعی یاداشت ہے ۔ ایہ ساݙے وجود دا آئینہ ہے تے ساکوں مستقبل دی طرف رستہ ݙکھاوݨ دا کم کریندی ہے ۔ 

تاریخ دے جڳ سنڄاپو ڄاݨ وند لوکاں دی تندیر اتھاں ݙیکھو:

 ٻیا ݙیکھو 

 تاریخ دے ڄاݨ وند لوکاں دی تندیر

 حوالہ