ٻجھارتاں

تعارف 
سرائیکی ٻہوں وݙاسماج ہے، ایندی سیر کروں تاں ہک ہک قدم تے حکمت دے نمونے تے جھلکیاں ملسن ۔سرائیکی اکھاݨ آنگے سرائیکی ٻجھارت وی سرائیکی لوک ادب دی شہکار شئے ہے۔

 ٻِنّھاں ٻولیاں وِچ 
ٻجھارت کوں اردو اچ " پہیلی", فارسی ءچ " چیستان"،سندھی ءچ سرائیکی وانگوں بجھارت کوں ڳجھارت آکھیا ویندے جݙاں جو عربی ءچ" لغز", بنگالی ءچ " ڈاندا", پشتو ءچ " آڑ"، اردو تے ہندی ءچ " پہیلی"، انگریزی ءچ " رڈل", فرانسیسی ءچ " دیونیسٹی", ہسپانوی ءچ" اسیرتیجو", لاطینی تے جرمن ءچ " ریٹل", تے چینی ءچ " می یو چون ", آکھیا ویندے۔

 ٻُجھارتاں دا معیار 
ٻجھارتاں ہر زبان ءچ ہو سن پر اصل فیصلہ تاں انہائیں دے معیار تے انہائیں دی معنویت تے تھیسے ۔ایہ ہے جو وسیب دے مختلف علا قیں ءچ ٻجھارت دے لوظیں دا تھولا تھولا فرق آویندے پر اے ہر زبان ءچ ہوندے۔جڈاں نکےہوندے ہاسے ،ݙین٘ہ کوں کھیݙاں کھیݙ دے ہاسے ،رات کوں سمھݨ توں پہلے نانیاں ݙاݙیاں ٻجھارتاں پیندیاں ہن ۔ݙاݙی آکھے ہا" اے ٻجھارت ٻجھ ہتھ نہ آوی کجھ". چیتے رلاؤں ہا کتھائیں چیتا چل ویندا ہا تے کتھائیں چکر اویندا ہا ۔

 ٻُجھارتاں دا فَیدہ 
سرایئکی بجھارتاں جیرھاں جو لوک دانش دا بہوں وڈا نچوڑ ہوندیاں ہن اصل تخلیقی کم ہا ،جیرھا ٻالیں تے طالبیں دے تخلیقی صلاحتیں کوں پیدا کرݨ دا سبب بݨدا ہا ۔اڄ پڑھائی آلے پاسے ون٘ڄوں تاں ایہ پتہ جو ذہنی آزمائش پچھ گھنو تاں آپ کوں امداویندا کجھ کائنی ہر ڳالھ کمپیوٹر توں پچھݨی پمدی اے۔ اڄ ہک واری ولا ٻجھارتاں ٻجھݨ دی لوڑ ہے ۔

سرائیکی وچ ہزاراں ٻجھارتاں ہن. ٻجھارتاں نال وچݨ دی صلاحیت ودھدی ہے۔ الفاظ دا ذخیرہ ودھدے۔

 چوݨویاں  ٻُجھارتاں 
+شمارٻجھارتجواب1اڳا وڳا
ماء دے پچھوں لڳا ٻوݙی2اچے ٹٻے تے ݙاند کٹھا

ہڈ کوڑے تے ماس مٹھاہندواݨہ، متیرا3اندھے کھوہ وچ ککڑ کٹھا

کھل کراڑی زیرہ مٹھا4راہ تے رَن وِیائی

آن٘دے وین٘دے جُھمّر لائیٻیر5پہاڑ دے پاسے ککڑ کُٹھا چم کُراڑا زیرا مِٹھا.ہندواݨاں6دَرکھاݨ لاوےچَپراں، لوہارلاوےمِیخاں

تُوں ٻُجھ تاں میں ݙیکھاں ٻیڑی7تُوں ٹَنگا کھڑیں میں پُوریا پئیاں

کَئی جِین٘دےجہان دی خبر سُݨا وَصّل8ہِک او مُلک ہِے جِتّھاں ڄَمدے پَئین  اُتھ مَردے نَئیں

ہِک او مُلک ہِے جِتّھاں مَردے پئین اُتھ  ڄَمدے نئیںآخرت / دُنیاں9ہِک او مُلک ہِے جِتّھاں ڄَمدے پَئین  اُتھ مَردے نَئیں

ہِک او مُلک ہِے جِتّھاں مَردے پئین اُتھ  ڄَمدے نئیں10چَنگے چَنگے چُݨ گِھدوسے، گندے چا رکھیوسے  کول

ناں ٻُجھارت وِچ کھڑی، ہَتھ آوی تاں ڳولآوی11کالی ہے کُمیت، ٻاہراں کُچِّھڑ ٻاہراں پیٹ

ٻاہراں ڳے زمین دے ہیٹھ

ٻاہراں ہالی ہَل وہاوِن

ٻاہراں پِیؤ کوں روٹی ݙیوِن

ٻاہراں کابل تے کشمیر12اَمب اَمبے، درخت کمبے

چور تکّے، چا ناں سَکّےآئینہ13پایا تے گَھسَایا

وِچّوں چِٹّا نِکّل آیااَٹّا  / اٹا14اَݙ تے پَݙَݙ ڄنگھاں ٻَہ اَݙ

پِیلا لُکا تے بَگّا کڈھ15ٻیر کردے پَئین چُنڈا کُئی نِھیں

سیج وِچّھی پئی ہے سَمدا کُئی نِھیں اَسمان/ تارے16نِیلی تِھڳڑی، چاول ٻدّھے

ݙِین٘ہیں نال لَدّھے راتِیں لَدّھے17ݙُو کبوتر جَمّاں جوڑی پر اُنّھاں دے کالے

ٹور اُنّھاں دی اِٹکوں مِٹکوں رب جِنہاں کوں پالےاکّھیں18ݙُو کبوتر جَمّاں جوڑی کَھمب جِنہاں دے کالے

ٹور اِنہاں دی ٹَھمّک ٹَھمّک رب اِنہاں کوں پالے19ݙُو کبوتر جَمّو جوڑی کھمب جِنہاں دے کالے

ٹور اِنہاں دی اَلکاں پَلکاں، رب اِنہاں کوں پالے20ݙُو کبوتر جوڑ و جوڑی، کھمب اُنّھاں دے کالے

چال اُنّھاں دی اِٹکی مِٹکی، رب اُنہاں کوں پالے  21ݙُو کبوتر چھکّاں جھوڑی، کھمب اُنہاں دے کالے

کھان٘دے پِین٘دے کُجھ نئیں، رب اُنہاں کوں پالے22ݙُو کبوتر کھمباں جوڑی، رب اُنہاں کوں پالے

ٹور اُنّھاں دی اِٹکو ٻِٹکو، رب اُنہاں کوں پالے23ہِک ݙِٹُّھم ݙُو کھڑیاں، ہِک ٻئے تے مُحکم بَݨیاں

آپ ناں وین٘دیاں، لوکیں پار پُچین٘دیاں24یاد آون ݙُو ڄَݨیاں، ہِک ٻئے تے مُحکم بݨیاں

آپ ناں وین٘دیاں تے پار ہِن پُچین٘دیاں25اَڑیک جَھڑیک تے لڑکدا کھڑا ݙیکھ

پسند ناں آوی تاں ہَتھ لا ݙیکھ اَمب / امب / اَن٘ب26پِیؤ پُتر دا ہِکّو ناں

پُتر پِھرے گَراں گَراں

دِھی ڄاوے وِچّوں نِکلے پِیؤ دا ناں 27رَتّی دَبلی نوکیں دار

جَیں وِچ موتی نؤں ہزارانار28نِکّی جیہیں گھڑی

موتیاں دی جَڑی 29ہِک دَبلی داݨے دار

ماوے جَیں وِچ لکھ ہزار30ہیٹھوں ٻیر، اُتّوں ٻیر

وِچ بابے دا ٹَٻّر31اِیہو جیݙی دَبلی ݙُو نکّے دار

جین٘دے وِچ ماوے ڈِݙھ ہزار32ٻُجھدیں تاں ٻُجھ

ہَتھ ناں آوی کُجھاَندھارا / اَنھارا33پنج جَݨے بَھنّݨ آلے، ٻَتْری  کھاوݨ آلے

مئی سُراخاں ݙیوݨ آلی، شاہ دَمال چِھکّݨ آلاان٘ڳلیں، ݙَن٘د، زبان / ڄِبھ، ڈِھڈھ، سِن٘گھ / سِنڳ34ݙاہ ڄݨے پکاوݨ آلے، ٻَتری ڄَݨے  کھاوݨ آلے

نازو بی بی نَچّݨ آلی، شیر جُؤان چِھکّݨ آلے 35ݙہ ڄَݨے پکاوݨ آلے

ٻَتری ڄَݨے کھاوݨ آلے36بھون٘دی بھون٘دی دی  گھگری لَیہ پئی اورا37بَھڄدا وین٘دے

پَٹکا ٻَدھین٘دا وین٘دے 38بَھڄدا وَن٘ڄ

پَٹکا وَلین٘دا وَن٘ڄ39ڳِٹھ جیݙی کُڑی

گَھگری پا کے ٹُری40ݙیݙا  ٹَپّے، ݙیݙا نَچّے، ݙیݙے دے ڳَل اَختائی

جَیں ناں ٻُجّھا، اُون٘دا پِیؤ قصائیاُورا تے سَلائی41ڈیہڈا  ٹپّے، ڈیہدا نچّے، ڈیہڈے دے ڳل اَختائی

جَیں ناں ٻُجّھا، اُون٘دے پِیؤ ما  قصائی42اَٹھ اَٹھیلے، ٻاہراں  ٻیلے

چار چَہِیکاں، ݙُو روہیلےبُبّے کُتّی، سَواݨی، مَن٘جھ تے  تِریمت دے43کالا دَبائیں رَتّا  کَڈھائیں

تُھک لا کے دَب ݙیوائیںلوہار دی بَٹّھی44اندھی کوٹھی دُھوں  اندھار

مارے ٹَپ تے نِکلے پار بندوق / بندوخ / بن٘دوخ45چِٹّی تِھڳڑی دانگو دانگ

وَن٘ڄ پئی ہِے فتح خان

فتح خان تُوں گھوڑے تَرپّے

پرنیں کُؤاریں دے گُھنڈ لتّھے46چِھک تے مار

وَڳّے پار 47کالی کُکِّڑ دُم دار

مارے ٹَپ وَن٘ڄے پار48کالی کُکِّڑ دُم دار

نَیں تَر کے وَن٘ڄے پار49کالی کُکِّڑ دُم دار

ساری تَر کے وَن٘ڄے پار50کالی کُکِّڑ دھوئیں دار

مارے ٹُٻّی جاوے پار51کالی کُکِّڑ دھوئیں دار

مارے ترپ تے وَن٘ڄے پار52ناری اُستاد سن٘واری، نَر گھوڑے تے  چَڑھدی ہِے

لشکر جین٘دا دُھوّاں دھار، وَن٘ڄ  دریاویں لَڑدی ہِے53ناری مارے نر کُوں

نر کُوک سُݨاوے جَھرکوں54اُتّوں ڈَٹّھے لعل (ٻچّہ)

ݙُو ݙیکِھن، ݙُو ٻُجِّھن (اَکّھیں،  ہَتھ)

ݙُو چارِن، ہِک کھاوے (پیر، مُون٘ہ) بندہ / مُݨس55ہِک نال اَلین٘دے، پنج  چُت دُھوین٘دِن

ݙَہ نال کھان٘دے، وِیہ نال سَمدے 56اِیہو جیٖی ذرّی ہِے

ٹَک ٹَک پاتریاں بھری ہِے بھاہ / بھا57اناج خان دا بِھرا بھتاج  خان

پاتر ڳڑھ اِچ لتّھا پئے

باشاہ کوں آکھے !!!

"ڳالھیں سُݨ وَن٘ڄ کنّل پور دا  راجا"ݙالے دا بھت / بَھت58اِیہو جیݙی دَبلی زاؤں  زاؤں کردی

قسم خُدا دی، چُپ ناں کردیبھن٘ور / گُھمّݨ گھیرhttps://skr.wiktionary.org/wiki/%DA%AF%D9%8F%DA%BE%D9%85%D9%91%D8%B1_%DA%AF%DA%BE%DB%8C%D8%B159ہِک میں ݙِٹّھا اِہجاں ڄَٹ

ٻَتری دِھیّاں تے پُتر اَٹھٻَتری گھڑیاں / اٹھ پہر60چاتُم پیار کنوں،  سَٹّیئُم لاچار کنوںٻُڑمبا / کَوڑ تُمّاںhttps://skr.wiktionary.org/wiki/%D9%BB%D9%8F%DA%91%D9%8E%D9%85%D8%A8%DA%BE%D8%A7https://skr.wiktionary.org/wiki/%DA%A9%D9%88%DA%91_%D8%AA%D9%8F%D9%85%D9%91%D8%A7%DA%BA61اَڳّا وَڳّا

ماء دے پِچّھوں لڳّاٻوݙی62دَر دَر تے بھولُوں نَچّےٻُہاری63کھان٘دی ہِے ناں پِین٘دی  ہِے

اَڄائی وِہڑا بھون٘دی ہِے64اناج خان دا بِھرا بھتاج خان

پاتر ڳڑھ اِچ لتّھا پئے

باشاہ کوں آکھے !!!

"ڳالھیں  سُݨ وَن٘ڄ کنّل پور دا راجا"ݙالے دا بھت / بَھت65اَتّھر کمبھے، پتّھر کمبھے

پاݨی وِچ کٹورا کمبھے

راجے دی دِھی پاݨی منگےٻیڑی66اَتّھر کمبھے، پَتّھر کمبھے

تھالی اِچ کٹورا کمبھے

باشاہزادی پاݨی منگے67اَنت اَن٘بے، درخت کن٘بے

چور تکّے، چاء ناں سکّے68درکھاݨ لاوے چَپراں، لوہار لاوے میخاں

تُوں ٻُجھ تاں میں ݙیکھاں69امّاں لم سلمّاں

اماں چائے ٻال ٻچّے، ابّے چائی امّاںٻیڑی، دریا، ٻیڑی۔ دریا70ٻُجھݨِیں ٻُجھ

سُجّھݨ ناں ݙیسیا کُجھپاخانہ / پَخانہ / پخانہhttps://skr.wiktionary.org/wiki/%D9%BE%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8171دَبلا دَبَک

جین٘دی لُوں ناں ڄَت72اُٹّھی تے ݙیوائیںپاݨیhttps://skr.wiktionary.org/wiki/%D9%BE%D8%A7%DD%A8%DB%8C73ݙُو اَڑے ݙُو کھڑے

ہِک ہِک دی چُت اِچ ݙُو ݙُو وَڑےپاوے74اُوتے اُوتے اُوتے پٹھاݨاں کپڑے دھوتے

لُڑھدیاں آئیاں سان٘گاں ٻُلین٘دے آئے طوطےٹِکّیاں پَٻّݨ دیاںhttps://skr.wiktionary.org/wiki/%D9%BE%D9%8E%D9%BB%DD%A8_%D8%AF%DB%8C_%D9%B9%D9%90%DA%A9%D9%91%DB%8C75کالا کاں وانگوں بگّا بگ وانگوں ساوا طوطے وانگوں

جِہڑا ناں ٻُجھسی اُون٘دا مُون٘ہ کھوتے وانگوں76نِکّی جیہیں رَن

خسخال جیݙے کَن

محل ماڑیاں ٹَپدی ہِےپَپِیلی / کَوِیلی77ٻُجھ میݙا ٻُجَھکّا

تیݙا آپ جیݙا سَکّاپِچھان٘واں / پِچھاواں / پِچَھاواں78طاق تے پَڑطاق طاق بَلدا نِھیں

کُنجیں دا کھڑکار، طاق وَلدا نِھیں79نَچدا کھڑّے وڑنگدا کھڑّے

تَرے چاٹاں منگدا کھڑّےپَرُوݨ / پروݨ / پَروݨ80اُچّے ٹِٻّے رَن کھلوتی، چَھمکاں چَھمکاں وال

نِکّے نِکّے ٻال ڄَݨاوے، ساویاں ٹوپیاں نالپِنڈ / پِن٘ڈhttps://skr.wiktionary.org/wiki/%D9%BE%D9%90%D9%86%DA%88

https://skr.wiktionary.org/wiki/%D9%BE%D9%90%D9%86%D9%98%DA%8881چار چَپّے کاٹھی، لوٹے تِھیوِن اَٹھ

ٻارھاں تِھیون چَکلیاں، تِیرھوِیں تِھیوے لَٹھ

ترے سَو تِھیوِن چَرکھے، باقی بَچّے سَٹھپہر۔مہینہ۔سال۔ ݙِین٘ہ82ٻارہاں کُپّے ہِکّو مُون٘ہ

سَو سَوہرے ہِکّا نُون٘ہسال۔ مہینے83چِھی ترنگڑ ٻارہاں چِٹّھیاں

ٻارہاں پھیرے کون ڳِݨے84ہِک صندوق وِچ ٻارہاں خانے

ہر خانے وِچ ترِیہ ترِیہ داݨےسال، مہینے، ݙِین٘ہ85ہِک مُنڈھ ٻارہاں لڑ

ہِک ہِک لَڑ دے ترِیہ پَتر86تِریہ دِلّے، ٻارہاں کِلّے

اَڄّݨ نَیں تار ہِےمہینے ݙِین٘ہ87اُچّے ٹِٻّے اُٹھ کُٹّھا

کَھل کُراڑی ماس مِٹّھاپِیلُھوں ڄال آلیاں / ڄال آلیاں پِیلُھوںhttps://skr.wiktionary.org/wiki/%D9%BE%D9%90%DB%8C%D9%84%D9%8F%DA%BE%D9%88%DA%BAhttps://skr.wiktionary.org/wiki/%D9%BE%D9%90%DB%8C%D9%84%D9%8F%D9%88%DA%BA_%DA%84%D8%A7%D9%8488اُچّے ٹِٻّے ہَرن کُٹّھا

ہݙ کوڑا تے ماس مِٹّھا89رَڑے مِدان ہِک وَݨ ݙِٹّھا

ہݙیاں کَوڑیاں ماس مِٹّھا90مُنڈھ سُکّا پان٘د ساوے، انگوری مِٹّھا

کھنڈ شکر نال کئیں زہر مِلدا ݙِٹّھا؟91اُچّے ٹِٻّے تے ݙان٘د کُٹّھا

ہَݙ کوڑا تے ماس مِٹّھاپِیلُھوں92پنجاں بِھران٘واں دا ہِکّو مُن٘ڈھ

پنجاں بِھران٘واں دی ہِکّا کُھݙپیر تے جُتّیhttps://skr.wiktionary.org/wiki/%D8%AC%D9%8F%D8%AA%D9%91%DB%8C93اَندھی منجھ، تَرپّے لوڑھاجُتّی94اندھی مِین٘ہ لوڑھا ٹَپّے / لتاڑے95سِیت پور سِیت پور تیری اِچ میرا

گَھس ڳئی تیݙی سلامت ریہا میرا96نِکّی جیہیں ڳِیٹی

وَن٘ڄ پئی مسیتی

مُلّاں دَھاڑ دَھاڑ کِیتی97تَلّی تے کبوتر نچّےپیڑا اَٹّے دا98اُتّوں لتّھے ݙُو انگریز

ہِک مَٹّھا ٻِیا تیزپِشاپ / پاخانہ99کُرل کُرلاوے

دِھک دِھک ݙیواں وَل وَل آوےپِین٘گھا / پِین٘گھ100ٻاہروں آئیا ماماں دَھنّاں

سِر مُنوا کے پِچّھوں بَھنّاںپیوا101پاروں آئیا ماماں دَھنّاں

سِر مُنوا کے پِچّھوں بَھنّاں102کاٹھ دا پِنجرا لوہے دی کمان

نِکّے نِکّے چھوکرے سِر مُنائی جان103ایݙی جیہیں چھوکری

سِر سُؤا دی ٹوکریپُھل حُقّے دا / حُقّہ دا پُھلhttps://skr.wiktionary.org/wiki/%D8%AD%D9%8F%D9%82%D9%91%DB%81104آر سانگاں، پار سانگاں، اَدھ وِچ بھیݙ کَھلی

سو لیلا چُنگھ ڳِیا، اَڄاں وی بھیݙ کَھلیحُقّہ105اَٹنگ تے پَٹنگ، اُتّے ٻیٹھا ڳیرا

سَید پور کوں بھاہ لڳی، وَن٘ڄ سَڑیا دیرا106اَک پَک تھاں، بھاہ ٻَلّی ملتان

کُنّاں چڑھیا کابل، شادی ہندوستان107تلّے پاݨی اُتّے بھاہ

اَدھ وِچ کھڑکے ساہ108تلّے گھڑّا اُتّے لڑا

اُتّے لال کبوتر کھڑا109دَھڑ اِچ ڈھول وَڳّے

ماڑی اِچ اَگ لڳّے110راہ اُتّے ڈِھین٘گری

آن٘دا وین٘دا چِمبڑی111راہ تے پئی ترنگڑی

آن٘دے وین٘دے کُوں چَمبھڑی112کُٻّا کُب کڑُٻّا، کُٻّے تلّے دریا

جَھڑ گجّے، بجلی کِھمّے کُٻّا بے پروا113گاج گجّے، کِھمّݨ کِھمّے، تلّے ہِک دریا

ٻُجھدی تاں ٻُجھ، ناں تاں ݙاݙی ݙے پرناء114لوکی سُتّا پئے، میں ٻیٹھاں

لوکی ٻیٹھا اے، میں وی ٻیٹھاں

میں سِر بھوئیں تے نیتا

لوکیں دھاڑ دھاڑ کِیتا115لہور دیگچہ چَڑھیا، بھاہ لڳی ملتان

دِلّی پُھوکاں ماریاں، سَڑ ڳِیا ہندوستان116مُنڈھی تے پڑ مُنڈھی، مُنڈھی تے ٹِنڈاݨاں

جِہڑا ناں ٻُجھسی اُون٘دا سبّھو ساتھ کاݨاں117اُچّی ماڑی اڳ وڳّے

ڈِھڈھ وِچ ڈھول وڄّے118ݙُو مِٹّی دے ݙُو گھاہ دے

چاہرے ہِکّے راہ دے119جؤان موئیا ہِے کُئی رون٘دا نِھیں

چَمبا تِرڑیا ہِے کُئی چُݨدا نِھیں

سیج وِچّھی ہِے کُئی سمدا نِھیںتارے120چِٹّی تِھڳڑی چاول ٻَدّھے

ݙِین٘ہ وَن٘ڄائے راتِیں لدّھے121کالی کُکِّڑ چِٹّے ٻَچّے

پِیؤ دے آنیں ہِک ناں بَچّے122نِیلی تِھڳڑی وِچ موتی ٻدّھے

ݙِین٘ہیں وَن٘ڄائے راتِیں لدّھے123واڑ تِرڑیا پئے، چُݨدا کُئی نِھیں124ہِک زنانی اِہجیں ݙِٹّھی نال رسّیاں دے ٹَنگی

سو گز کفن پاوے وَل وی رَہوے ننگیتاݨی125پاروں آئیا بابا لودھی

چِھی ڄنگھاں سَتوِیں ٻوݙیترکڑی126کُھمبھی، اَٹھ سُمبھی

باشاہواں دے جھیڑے مُکاوے

اَڄاں وی ہِے گُنگی127سَو حویلی ہِک مُون٘ہ

سَو سَو داݨے ہِک نُوںتسبیح / تسبی128اَتلاں پَتلاں، خوب تیݙیاں سَتھلاں

ݙَن٘د تیݙے اِیری بِھیری، ہوٹھ تیݙے مِصری

صورت ݙیکھ تے نماز وِسریتلوار129نِکّی جیہیں ٹوئی

اُتّے لالیاں دی چِر چِر ہوئیتَنُور / تنور130نِکّی جیہیں ٹوئی

لالیاں دی ڈھوئی131پہلے میں کُؤاری ہَم تُوں مرین٘دا ہاویں

ہُݨ میں پَرنی ہاں، مار ݙِکھا میکوں

میں جؤان مَنّاں تیکوںتھاں (مِٹّی دے) / مِٹّی دے تھاں132چنگے چنگے چُݨ گِھدوسے گندے چا رکھیوسے کول

اے ٻُجھارت راہ اِچ کھڑّی، ہتھ آوی تاں ڳول133چار گھڑے، رَس بَھرےتَھن134گِھندی ہِے ݙین٘دی ہِے

مرین٘دی ہِے کڈھین٘دی ہِےتھریشر135کالا کچُّھوں پیٹ دا، دھوئیں تے لیٹدا

چَئُوں ہتّھاں دی روٹی کھان٘دا، اڄاں وی سانگا پیٹ داتھوٻی / پتھر دا توّا136آڳلی تے آڳلی

آڳلی اُتّے ساوا طوطاٹان٘ڈا جُؤار دا137ناری اُستاد سَن٘واری

ݙُو بندیاں کوں چاوے آپ کرے سواریٹانگی138طاق تے پَڑطاق، طاق تے ٻیٹھا ڳیرا

ہَتھ مار ٹھیکری، بزار مار پھیراٹَلّی (دَر تے لٹکی ہوئی)139نِکّی جیہیں ݙولی

دِلّی وَن٘ج ٻولیٹیلی فون140اُچّے ٹِٻّے اُٹھ رَڑا وے

اُون٘دی کھٹّی ہر کُئی کھاوےٹیوب وَیل141اُچّے ٹِٻّے تے مین٘ہ ٻولے142ہِک جُؤان ہِے جہڑا آن٘دے اُوکوں چاٹ مار چُھڑین٘دے

جِہڑا پِچّھوں تے وَلدے اُوکوں جَھل گِھندےٹھاکݨ (کھوہ دا)143ٻُجھ میݙی ٻُجھکݨی

چؤں دِلیں دی ہِکّا ڈَھکݨیجالک144چِھکّے تے پَڑ چِھکّا

تساں ݙَہ تے مَیں ہِکّازبان / ڄِبھ145کالا کُتّا دَر تے سُتّاجَن٘درا / تالاhttps://skr.wiktionary.org/wiki/%D8%AC%D9%8E%D9%86%D9%98%D8%AF%D8%B1%D8%A7146کالا کھوتا، مار کھڑے چوتا147نِکّا جیہاں کاکا، ٻُوہے دا راکھا148نِکّا جیہاں کھوتا، ٻُوہے چڑھ کھلوتا149آر وی ݙان٘گاں پار وی ݙان٘گاں

اَدھ وِچ ٻِلّی دیاں مُچّھاں

حرامی ٻُوہا مار ڳِیا میں کِہڑی ڳلّی پُچّھاںجَن٘درا تے کُنجی150ݙولی وِچ مُچّھاں

ناں مراوِݨ نِکّل ڳئی کیں کنوں پُچّھاں151کالا کھوتا

در تے ٻدّھی کھڑے چوتاجَن٘درا کُنجی152لالے دے کَن وِچ بے بے وَڑ ڳئی153ناں اڳلی تُوں ناں پِچھلی تُوں

میں صدقے وَن٘ڄاں وِچلی تُوںجُؤانی154اِیہو جیݙی دَبلی زُوں زُوں کرے

قسم خُدا دی چُپ ناں کرےجہاج / جہاز155نِکّی جیہیں مکڑی

اَسماناں نال اَپڑی156ہِک زناور اصلی

ناں ہݙّی ناں پَسلیڄَلَم157مَن٘جھیں چھیڑیاں ٹُردیاں کنڈ گھسیٹ

ماس اُنہیں دا کم ناں آوے ݙُدھ گھتین٘دِن وِیٹڄَلماںhttps://skr.wiktionary.org/wiki/%DA%84%D9%8E%D9%84%D9%85158نِکّی جیہیں دریائی

سارے شہر اِچ چھاڑیچانݨی159دُھپ تے ڄَمّے، دُھپ تے مرّے، دُھپ تے اُون٘دا گھر

بندے کوں جو آن٘دا ݙیکھے، وَن٘ڄے کَنّی کرچِٹ ݙَیݨ / رُن٘ڄ160آر دا پار دا ݙِڈھ ہزار دا

لکّھی کوں آکھیُم، دیرے دو چلی آ

اکبر باشاہ ݙیکھ نِھیں ݙریا

لہور وو لہورچرکھا / چَرکھاhttps://skr.wiktionary.org/wiki/%DA%86%D9%8E%D8%B1%DA%A9%DA%BE%D8%A7161سُکّا ڈِھین٘گر، عانے لا ہے162گَھم کرے، گَھمکار کرے

زمین وِچ دَھمکار کرےچَک (کُمبھار دا)163اَݙ تے پَڑ اَݙ

رتّا کڄ تے بَگّا کڈھچکّی (گُھرَٹ)https://skr.wiktionary.org/wiki/%DA%AF%DA%BE%D8%B1%D9%B9164اَݙ تے چَرَݙ، چَݙے اَݙ ٻہو

رَتّی کُوں لُکا بَگّی کڈھ ٻہو165بھڄدی بھیݙ رِک لہاوے166تِلکی کوں تِلکا ݙیوائِیں

ݙُو چار دِھکّے لا ݙِیوائِیں167دُھرکدا اُٹھ ریکڑ مارے168روہ تے لتّھے ݙُو ڄݨے

رَڑکین٘دے آئے چݨے169روہ تے لتّھے ݙُو ڄݨے

مُرکین٘دے آئے چݨے170طاق تے پَڑ طاق

ݙُو رنّاں، ہِکّا ڈھاک171اُچّے ٹِٻّے اُٹھ رَڑاوے

اُون٘دی کھٹّی ہر کوئی کھاوےچکّی (مشینی)https://skr.wiktionary.org/wiki/%DA%86%DA%A9%D9%91%DB%8C172اُچّے ٹِٻّے اُٹھ رَڑاوے

اُون٘دا ہَنگیا ہر کوئی کھاوے173ہِک پکّھی ایسا

جین٘دی چُن٘ڄ اُتّے پَیساچَکّی ہوڑا (پَکّھی)https://skr.wiktionary.org/wiki/%DA%86%DA%A9%D9%91%DB%8C_%DB%81%D9%88%D8%B1%D8%A7174کالی تِتری، مون٘ہ وِچ مُتریچم چٹھا / چام چِٹّھا / چَم چِٹّھا / چام چٹھا175ہِند پِھریں سِندھ پِھریں، پِھریں چُن٘ڈالا ٻیٹ

او جیہاں پکّھی ڳول ݙِکھال جین٘دے پَر ناں لڳِّن پیٹ176ٻُجھ میݙی ٻُجھارت

نک میݙٖ دی پارتچِمّر (نکیل دے نال آلی رسّی)https://skr.wiktionary.org/wiki/%DA%86%D9%90%D9%85%D9%91%D8%B1177آیا ٻال سِنگیں نال

آئی جُؤانی سِنگ گئے

آیا ٻُڈھیپا سِنگ آئےچَن٘درhttps://skr.wiktionary.org/wiki/%DA%86%D9%8E%D9%86

https://skr.wiktionary.org/wiki/%DA%86%D9%8E%D9%86%D8%AF%D8%B1178نِکّی جیہیں پَٹاری

کݙان٘ہیں ادّھی کݙان٘ہیں ساری179اُچّی ماڑی سَو سَٹھ ٻال

اڄّݨ وی او کُؤارچَن٘در تارے180کالی نِیلی کُکِّڑ بَگّے ٻَچّے

پِیؤ دے آنیں ہِک ناں بَچّےچَن٘در تارے تے سِجھ181چِٹ پَدّھر تے ݙُو مور پِھرِن

ناں کاتی کُسِّن ناں موت مرِنچَن٘در تے سِجھ182چِٹّی بلّی دا گُھوں ہِےچِیݨے دا بَھت183ہِک شے کُوں نؤں سَو ٻارے

کَم کرین٘دی کݙان٘ہیں ناں ہارےچھاݨی184ݙیکھ اللہ دے رنگ

ٻاہروں ماس تے اندِر چَمچَھٹّی (کُکِّڑ دی)185اڳّوں جِھکّا، پِچّھوں اُچّا

گھر گھر پِھرے حرامی لُچّاچَھڄ186اَندھاری کوٹھی اِچّوں دُھوّاں نِکلےخراٹے187اَندھاری کوٹھی ٻَڑ ٻَڑ کرے188ساوی کٹوری مِٹّھا بَھت

چاوو سہیلیو ہَتّھو ہتھخربوزہhttps://skr.wiktionary.org/wiki/%DA%A9%DA%86%D8%B1%DB%8C189اَساں ہِک ناری ݙِٹّھی

وِچّوں اُتّوں ساری مِٹّھیخُومانی / خُمانی190ݙُو بِھرا اَدّھو ٻَدّھو، اِنہاں کُوں رَل کے ٻَدّھو

ٻَدّھݨ کِیتے تِھئے سے تیار، او لڳدے تام تام

ہِن شرع وِچ حرامدُکڑ / دُکّڑ / دُکُّڑ191دریگھ دریگھاں پیٹ سَوڑا

جَیں ناں ٻُجّھا او ہوسی ڄام دا گھورادَڳ / رستہ / کھاڑا / دَگ192دریگھ دِرگّھا، پیٹ سَوڑا

جَیں ناں ٻُجّھا، اُون٘دا ماء پِیؤ کوڑا193روہ تیں پیا ہَݙ

لوکیں کوں مارے سَݙدول194پاروں آئیاں ݙُو ٹُٹڑِیں

ہِک رووݨی ہِک پِٹݨیدول تے شرناhttps://skr.wiktionary.org/wiki/%D8%B4%D8%B1%D9%86%D8%A7%DB%81195ٻاہروں آئیا ماماں دھݨوال

اُون٘دی ݙاڑھی تے ہِکّو والدھان٘ج / ساریاں / دھان٘ڄ196ٻُجھ ٻُجھ ٻُجھاوݨ

سِر ݙُکّھے اکّھیں آوِندُھوں197گُھنڈ کڈّھی کُؤار، سَوہرا کِتھ ہِئی

میں کولوں ناں پُچھ، کلھوٹی وِچ ہِئی198ما ڄَمّی نھیں تے پُتر کوٹھے ٹَپدا وَدے199گوناں موناں ویہڑکا

پنجی نَتّھاں ماریاں

وَل وی بُڑکدا آوےڈھول200ٹَھک ٹَھک ٹَھیں ٹَھیں

کوٹھا ہِے دروازہ نئیںڈھولکی201نِکّی جیہیں ݙَٻّی، ڈَب ڈَب کرے

کھاوے ناں پِیوے پر بَک بَک کرے202راہ تے پئی تَرنگڑی

آن٘دے وین٘دے کوں چِمبھڑیڈِھینگری / ڈِھین٘گری / ڈھین٘گری203اِجری بِجری جِیرے جیݙے ݙَن٘د

کھادا باغ حیدر دا، ماریئُس سُور زادی رَنݙاتری204نِکّی جیہیں ہرنی

ساری ٻار چرخی205جالا بھریا کوݙیاں

وِچ تُوتک نچّےݙَن٘د تے مُون٘ہ206ہِک مُخبّے وِچ ٻتری داݨے

ٻُجّھݨ آلے وَݙّے سیاݨے207ہِک ہڑاٻ اَٹھ ہِن ݙَن٘د

پُچھ تُوں پکڑ میلنِس گندݙَن٘دالی208ٻاہروں آئے تَرے پرݨ پَکھ

چِھی ڄنگھاں تے چِھی ہتھ

تَرے سِریاں تے ہِکّا اَکھݙُو ان٘دھے ہِک کاݨاں209لونگ تے لاچی دھان٘وݨ لڳّے لاچی ماری ٹُٻّی

لونگ سِر مُون٘ہ پِٹّݨ لڳّا ہائے وے لاچی ٻُݙّیݙول (کھوہ دے)210تَھڑّے اُتّے تَھڑّا

اُتّے لال کبوتر کھڑّاݙِیوا / ݙیوا211تھولی جیہیں مِٹّی

ساری جُھڳّی لَتّی212مُنڈھی تے پَڑ مُنڈھی، مُنڈھی تے ٹِنڈاݨاں

جِہڑا ٻُجھݨی ناں ݙیوے، اُون٘دا سارا ٹَٻّر کاݨاں213ہِک میں پَکّھی ݙِٹّھا، اُݙ کندھی وَن٘ڄ ٻیٹھا

چُنڄ جین٘دی سونے رنگی، پُوچھڑ پاݨی پِیتا214آیا ماماں دُرّی

ڈِھڈھ اِچ ماریئُس چُھری

ناں پیر ناں کُھریݙین٘بھو / ݙین٘بُھوں / ݙین٘بُھو / ݙین٘بُھوں215ٻُجھ میݙا ٻُجھکّا

تیکوں باندر لڑے کَکّا216پاروں آئیا بابا لشکری

وین٘دا وین٘دا کر ڳِیا مشکری217پاروں آئیا ماماں دَھنّاں

چاٹ مار کے پِچّھوں بھنّاں218ݙُو آر دیاں، ݙُو پار دِیاں

دِھیّاں ہِن شاہکار دِیاں

درختاں تے چڑھ سِیپ کڈھین٘دیاں

سُوئی مرین٘دیاں قہر دیاں219آپ کالی پُھل لڳّے (رات، تارے)

لعل آوے تاں سوہݨی لڳّے (چَن٘در)رات، تارے، چَن٘درhttps://skr.wiktionary.org/wiki/%DA%86%D9%8E%D9%86%D9%98%D8%AF%D8%B1220مُن٘ڈھ لئی دا مُون٘ہ لوہ دا

جِہڑا ناں ٻُجھسی پُتر ڳوہ دارَمبہ / رَنبا / رمبا / رَمبا۔ 221ہَتھ جَھت اِچ

پُوچھل ہَتھ اِچ222طاق تے پَڑ طاق، طاق ہَلدا نِھیں

گوݙے گوݙے گھاہ، وَچّھا پَلدا نِھیںرِنڈ / رِن٘ڈ۔ 223کالو آݨی چور وِرادھا اکّھو آݨی ݙِٹّھا

پنجو آݨی پکڑیا، نہُوں آݨی کُٹھا224کالے والاں مَن٘جھ لُکائی، اَکّھیں آلیاں کڈھ ݙِکھائی

پنجے آلیاں نَپ کھڑائی، نہُوں آلیاں کوہ ݙِکھائی225کالے جنگل شِین٘ہ وِرادھا، نور خان آ ݙِٹّھا

پنجو راݨے نَپ گِھدونے، نون٘ہیں راݨی اَن کُٹّھا226نِکّی جیہیں رَزی ہِے، جنگل وِچ وَڑی ہِے

نور خان ݙِٹّھی ہِے، چپیڑ خاں ماری ہِے227چِٹّا کِھیر وانگوں

پِیا چُمِین٘دے پِیر وانگوں

ٻَدّھا وین٘دے چور وانگوںروپیہ228ہِک پِیؤ، ݙُو دِھیّاں

چار نُون٘ہاں، سولھاں پُتر229اِݙُّوں ݙان٘گاں، اُݙُّوں ݙان٘گاں

اَدھ وِچ بگلا دَھان٘وےرِڑکا / ریڑکا۔ 230اَمب اَمبے دَھرتی کمبھے

چور تَکّے چا ناں سکّےریل ڳݙی231اُروار ٹَن٘گاں پار ٹَن٘گاں وِچ ٻِلّی دِیاں مُچّھاں

حرام زادی اُدّھل ڳئی، کِہڑی ڳَلّھی پُچّھاںزار بن٘د / زاربند / زار بند۔ 232سَوڑی ڳلّھی، نانگ وِرادھا233ہِک کُھݙ اِچ سُتّا سَپ

ݙُو ہَتّھاں گِھدّا نَپ234ہِک ناری جَیں گھر آوے

بھاڳاں آلا اُوہو سَݙاوےزناور (کِھیر آلا)https://skr.wiktionary.org/wiki/%D8%B2%D9%8E%D9%86%D8%A7%D9%88%D8%B1235کاٹھ دی ٻکری، وال دی کاتی

ݙَس ٻکّر وال، ٻَکری کیوں ٻاکیسَرنگی / سارنگی۔ 236کاٹھ دی ٻکری، وال دی کاتی

ہَتھ رکّھݨ نال، کیوں او ٻاکی237کالی ٻِلّی دا گُھوں ہِےساڳ / ساگ۔ 238اِݙُّو اِݙُّو ٻاجھری، وِچ کھڑی جُؤار

آؤ اَڑی ݙیکھݨ چَلُّوں، وِیرن دی کُؤارسِٹّا / سِٹّا / سِٹَّہ (مکئی دا)239جَھنڈ جَھنڈُولا ہِے (او نِھیں مَتاں او سمجھیں)240ماڑی اُتّے ماڑی، اُتّے کھڳّا

جیکوں ہزار موتی لَڳّا241نِکّی جیہیں گھڑی، موتیاں نال جَڑی

لالہ جی دے باغ اِچ، دو شالہ اوڑھے کھڑی242واہ وے ربّا تیݙا بھاݨاں

اُتّے بودی تلّے باݨاں243کؤ کُہاڑا رُک دا، کَپّے رُک دی چِیڑھ

دِلّی دروازہ کُھل ڳے، پئے ڳِیا کشمیرسِجھ244اندھاری کوٹھی وِچ گُھگُّھو نَچّےسُرمُچوں245اَدّھی پاݨ پِیٹھی می، کُشادی توݨ کِیتی می

ݙُو چار مہمان وَرتائے می، اَڄّاں ماٹا ٻاری اےسُرمے دانی246ٻُجھ میݙٰ ٻُجھاوݨی

سِر ٻَجّھی، اَکّھیں آوݨی247دال درگّھا، لام چوڑا

جَیں ناں ٻُجّھا، اُون٘دا ماء پِیؤ کَوڑاسڑک248پاݨی اِچ لُڑھدی وین٘دی ہِے

تریہ نال مَردی وین٘دی ہِے

سمّل اُون٘دے کول ہِے

ڳَل وِچ جَن٘ڄُوں سِر تے قرآن ہِے 

او کِراڑی ہِے کہ مسلمان ہِے؟سسی249اِیہو جیݙی فِتنی فتان کر ڳئی

چالیہ گز کپڑا زیان کر ڳئیسِلائی مشین250گِھندی ہِے ݙین٘دی ہِے

مرین٘دی ہِے کڈھین٘دی ہِے251بھان٘ویں لکھ سہارے ݙیوو، وَت وی ڈَھیہ ڈَھیہ پووے

دھان٘وے اورھی کھاݙے وِچ، وَن٘ڄ نالے نال کھڑووےسلوار / سُتَّھݨ252ناری، اُستاد سن٘واری

ناری دیاں ݙُو ناساں

آکھے اَدھ بن٘دے کُوں کھاساں253ہِک شئے تے ݙُو ناساں

آکھے اَدّھے بندے کوں کھاساں254ہِک وات تے ݙُو ناساں255دنگ دنگ کوٹھا سہن٘دے

سوئی پوڑو کوٹھا ڈہن٘دےسَنداری256کالی کُکِّڑ دُمبے دار

مارے ٹَپ تے وَن٘ڄے پار257توں سَم تے میں گَھتّاںسَوِّڑ258رات دی ڳَبّھݨ، ݙِین٘ہ دی پَچَّھڑ259رُک دی ہلے، بیج وَنّو وَن

ٻُجھدیں تاں ٻُجھ، ناں تاں خان کنیں پُچھسُوئی260رنگی ہِے برنگی ہِے، رنگ برنگے کپڑے پاوے

وَت وی رنگی ننگی ہِے261نِکّی جیہیں نار

ٹُٻّی مارے پار262اَنگِل جیݙی شے، ٻان٘ہ جیݙی تھی ون٘ڄےسُوئی دھاڳاhttps://skr.wiktionary.org/wiki/%D8%AF%DA%BE%D8%A7%DA%B3%D8%A7263ݙیکھو بی بی پردہ دار

آپ اندر ڳُت ٻاہر264لَم لَڑے، لَم لَڑے

تُھک لا وِچ وَڑے265اِیہو جیݙی ذری ہِے خسخاس جیݙے کَن

محل ماڑیاں سَٹ ڳئی حرام زادی رَنسِوِّی266پِیؤ پَلّے پُتر ٻَڑکےسُہان٘ڄݨاں (ٻاٹا)267دَراکھ دِیاں گندلاں کڈّھی کھڑِن ڳَٹارے

اِیکوں ٻُجِّھن پِیر پیغمبر یا ٻُجِّھن کُؤارے268سوہݨے ڄݨے سیویاں ݙِتّیاں کھا بھان٘ویں تَھن

ناں ٻُجھارت، داء وِچ کھڑی مَن بھان٘ویں نہ مَنسُہان٘ڄݨے دیاں پَھلّیاں269اِیہو جیݙی دَبلی، دَبلی وِچ مُچّھاں

امّاں بَھیڑی رول ڳئی، کِہڑی ڳلّھی پُچّھاںسَیَّھڑ270ݙیکھ اُستاد دی اُستادی

تلّے نَر تے اُتّے مادیشَہتیر، کڑیاں271جِیویں چَلُّوں اُون٘ویں چَلّے

جِیویں کِھلُّوں اُون٘ویں کِھلّے

ناں کُجھ کھان٘دا ناں کُجھ پِین٘دا

کُئی ناں اُون٘دے مُتُّوں جِین٘داشِیشہ272جَھڳ جَھڳݨاں ہَزار وِکاوے

ہر کُئی گِھنّے کُئی ناں کھاوےصابݨ273لڳ لڳݨاں، جھڳ جَھڳݨاں

ہزار وِکان٘دا، کُئی ناں کھان٘دا274اَساں ݙِٹّھی ہِک مائی (صدی)

پَین٘تری ہزار پُتر ڄَمایا، ݙُو سَو دِھی ڄائی (ݙِین٘ہ، عیداں)

اِنہاں دِھیّاں دا رب واہ شان بݨایا (عیداں)

او کون ہِے مائی (صدی)صدی275ٻارہاں کُپّے ہِکّو مُون٘ہ (مہینے، سال)

سَو سَوہرے ہِکّا نُون٘ہ (سال، صدی)276تُوں ڄُل تے میں آئیاطاق277توں ڄُل تے میں آئیم278اُتّوں ٻَٻّر، ہیٹھوں ٻَٻّر

وِچ ٻیٹھا بابے دا ٹَٻّرعاناں / عانہاں / آناں۔ 279چِٹّی مسیت

ناں کوئی ٻُوہا ناں کوئی چھیک280چونے گَچ حویلی، ٻُوہا کوئی نان٘ہ281چونے غَچ بنگلہ

ناں موری ہِے نہ جنگلہ282چونے گچ بنگلا

نہ در ناں جنگلا283سونا ہِے سُنیّا نھیں

رُپّا ہِے رُپیّا نھیں

کوٹ ہِے دروازہ نھیں

پکّھی ہِے ٻُلین٘دا نھیں284ڳئُوں وِیائی ہِے 

گابی ڳَبَّھݨ ہِے285واہ وہ رَبّا تیݙے کَم

ٻاہر ہَݙّی اندر چَم286ہِک دِلّے وِچ ݙُو رنگ پاݨی287ہِک رنگ گھڑا، ݙُو رنگ پاݨی288یَلوی وی تَھئی ہِے سیاݨی

ہِک ہِے شیشی ݙُو رنگ پاݨی289اُچّا پِپّل جھاترا وِچ غمّاں دا کُھوہ

اَوتری ݙین٘دی شارتاں نِھیں منین٘دا رُوحقبر290اندھی کھوئی مَتّیں ݙیوے291تَرے ہَتھ دھرتی، تَرے ہَتھ اَسمان

تَرے گھڑے پاݨی، تَرے پتّے پان292پِتّل دے پَتر، سونے دیاں لان٘ہاں

پڑِھن ہمیش، ٻُجِّھن کݙان٘ہاںقرآن / قرآن شریفhttps://skr.wiktionary.org/wiki/%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86

https://skr.wiktionary.org/wiki/%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86_%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D9%81293کُھوئی! کُھوئی! کُھوئی!

اُتّوں ٹَپ ناں سڳّے کوئی294نِکّے نِکّے کیارے، نِکّا نِکّا بیج

گھتّݨ آلے باشاہ، پُچّھݨ آلے وزیر295اِیہو جیݙی فِتنی فتان کر ڳئی

چالیہ گز کپڑا زیان کر ڳئیقَین٘چی / مِقراض296جالے وِچ کُھس کُھس

ݙُون٘ہاں بِھران٘واں دی ہِکّا چُت297جالے وِچ کُھت کُھت

ݙُون٘ہاں بِھران٘واں دی ہِکّا چُت298ݙُو کبوتر جمّوں جوڑی چُن٘ڄ جِنہاں دی ہِکّا

کھان٘دے پِین٘دے کُئی شے ناں کَم کرین٘دے تِکّھا299کپین٘دیں ٹُکین٘دیں ترس نِسی آن٘دا

جِیویں کرین٘دے وَل وی لوکیں بھان٘دا300پار دے پاروں ٻَک ٻکاوِن

رووِن کِراڑیاں غم گݙِین٘ہ کوں آوِنکارخانے دی اَواز / بَم دی اَواز301بَھڄدا وَن٘ڄ، پَٹکا وَلین٘دا وَن٘ڄکانے دا ٻُوٹا302پہلے ڄمّی میں، وَل ڄَمّا ݙاݙا

اکّھیں بَھلین٘دی امّاں ڄائی، وَل ڄَمّا بابا303نِکّی جیہیں کیاری

لڳّے ٻہُوں پیاریکتابhttps://skr.wiktionary.org/wiki/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8304شکل ہریڑ دی، رنگ مین٘دھی دا

بَھلّا منگ، شے ݙین٘دی دا کریلا305اَتھیلی پَتھیلی

ݙُو دروازے ہِک حویلیکڑاہی306کالی سیلھی، بَدّل حویلی

ݙُو دروازے ہِک حویلی307کالی سیلھی، نانگ وَٹیلی

ݙُو دروازے، ہِک حویلی308آئیوں تُوں بھولے بھاہ، ٻیٹھوں ڄنگھ چَوا

میں تُھک لَئی، تیں آکھیا اِیہا ہِے جاءکَنڈا309میں تاں آئی ہاں تیݙے کِیتے

توں ناں آئیوں میݙے کِیتے

ٻاہروں ٻیٹِھن تیݙے کِیتےکُنڈی310اِیہو جیݙا فقیر

اُون٘دے ڈِھڈھ تے لکیرکݨک311نِکّی جیہیں دِھیر

وِچ اُون٘دے لکیر312وِچّوں چِیری ہِے۔۔۔۔ (او نِھیں متاں او سمجھیں)313دَر دَر تے لِم لڑکےکُون٘ڈا314موئے کوں لدّھا داݨاں

جِین٘دا پِیا کھسّے

موئے کوں جو کاوِڑ لڳّی

جِین٘دے کوں چا دَھسّےکوڑھکا / / کوڑکا / ڳاری315کالی کُنّی، جُوّاں نال تُنّیکُھݙ (کویلیاں دی)316مُون٘ہ پکّھے وانگوں قد لکراٹھا

اُون٘دی خیر کائنیں جین٘دے اُتّے واٹھاکُہاڑا317سِر جَھت اِچ، پُچھ / پُوچھڑ ہَتھ اِچکُہاڑی318اَمب نئیں انار نئیں مِٹّھے دا شمار نئیں

ڳِٹک اُون٘دے نال نئیںکیلا319آن٘دی ہِے وین٘دی ہِے

مݨ مِٹّی دا چین٘دی ہِےکیݨ320اَٹھ کاٹھیاں کاٹھ، تَھٻّا آن٘دریں دا

جَیں ناں ٻُجّھا، او پُتر بان٘دریں داکَھٹ321اَٹھ ہَݙ، چَٹّا آن٘دریں دا

جِہڑا ناں ٻُجھسی پُتر بان٘دریں دا322اَٹھ کٹورے، نان٘واں تھال

عقل ہووی تاں ٻُجھ ݙِکھال323کھان٘دی ہِے ناں پِین٘دی ہِے

اَجائی بار چین٘دی ہِے324اُٹھ جیݙی رن، کُہاڑے جیݙے کَن

نِکّے نِکّے ٻال، ساوی ٹوپی نالکَھجّی دا وَݨ325اُچّی اُچّی ماڑی، اُتّھاں ٻیٹھی کِراڑی

سَو سَٹھ ٻال، اَڄاں وی او کُؤاری326اُچّے ٹِٻّے رن کھلوتی چَھمکاں جیݙے وال

اَسّی سَو ٻال ڄَمین٘دی، ساویاں ٹوپیاں نال327چِٹّی تِھڳڑی اُتّوں آئی

تیں کیوں چائی تیݙی ماء دی ہائی؟کُھمبی328چِٹّی تِھڳڑی اللہ وَسائی

تیں دُھرُوہ گِھدّی تیݙی ماء دی ہائی؟329چِٹّی تِھڳڑی، خُدا اُپائی

تَیں جو کیوں چائی، تیݙی ماء دی ہائی؟330اَک دی اَکڑی، کاؤ دا ݙَنّاں

روہ دی چوٹی ہِے جین٘دا ٻَنّاںکِھمِّݨ331پِیلی ہِے پِلک، پِیلی ماری ہِے چمک

پِیلی اوئے! اوئے! اوئے!332اَٹھ کاٹھیاں نؤں گز ݙور

تخت تے ٻہے باشاہ اڳّوں نچّے مورکُھوہhttps://skr.wiktionary.org/wiki/%DA%A9%D9%8F%DA%BE%D9%88%DB%81333اُٹھ کاٹھا کاٹھ دا، نؤں گز ݙور

باشاہ ݙیہدا آئیا، نَچدے آئے مور334اُچّے ٹِٻّے شِین٘ہ ٻکان٘دا

جین٘دا کَھٹّیا ہر کُئی کھان٘دا335اِݙُّوں ݙان٘گاں، اُݙُّوں ݙان٘گاں اَدھ وِچ ٹَل مَٹلّیاں

آوِن کُون٘جاں، ݙیوِن جُھوٹا، ندّی نہاوݨ چَلّیاں336ݙیکھو یارو رَن دی اَڑی

سِر مُنا کے کھارے چڑھیگاجرhttps://skr.wiktionary.org/wiki/%DA%AF%D8%A7%D8%AC%D8%B1337کَھڑ کَھڑ من٘جھی، کَھڑ کَھڑ پِیڑھی، کَھڑ کَھڑ تُول وہاݨاں

جِہڑا اے ٻُجھارت ناں ٻُجھسی، اُون٘دا ٹَٻّر کاݨاںگاݙا338ہِک جناور اَصلی

اُون٘دی ہݙّی ناں پَسلیگُبّا (پاݨی دا)339آڑ گڑاؤں دا آڑ گڑاؤں

مَتّھا جین٘دا پار گڑاؤں

آلا مُولا کڈھ گِھدوسے

بَچّا اُوہو آڑ گڑاؤں دا آڑ گڑاؤںگوگڑا (کپاہ دا)340ٻُجھ میݙی ٻُجھکݨی

مُون٘ہ تے آوی ڈَھکݨیگھڑا / دِلّا341اَجّڑ لنگھ ڳے، پیرا کائنیںگھݨ (ماکھی دا)342لُومبڑ پُچّھا، سَیَّھڑ کنّاں ٹک جنہاں دے پَلّے

باغ حیدر دا کھا اُڄاڑیئُس کون ہرنی کُوں جَھلّےڳالھڑ / ڳیلڑھ343چار بِھرا روہیلے (لتّاں)

چار بِھرا چہیلے (تھن)

ݙُو بِھرا آکڑ کِلّے (سِنگھ)

ݙُو بِھرا ڈِھل پَٹِلّے (کَن) 

ہِک بِھرا پَکھ جَھلّے (پُوچھ)ڳان٘ہhttps://skr.wiktionary.org/wiki/%DA%B3%D8%A7%D9%86%D9%98%DB%81

https://skr.wiktionary.org/wiki/%DA%B3%D8%A7%DA%BA344چار بِھرا میݙٖ مکّھݨ ماکھی (تَھن)

ݙُو بِھرا میݙے سُکّے کاٹھی (سِنگھ)

ہِک بِھرا میݙا اولُوں گھولُوں (پُوچھ)345ݙُو ڳُتّی کالی کُتّی، پِچھاڑے وَن٘ڄ سُتّی

پِچھاڑے ݙُو سِلّھاں، تُوں رو تے میں کِھلّاںڳُت346رَت اِچ کھیݙے، رَت اِچ تَرے جِہڑی کفن چِھکّے

اُتُّوں لَیہ ہَڑَپُّوں کرے، ناں کوئی پیسہ بَھرّےگِرجھ / ڳِجھ347ماڑی تے پَڑ ماڑی، ماڑی اُتّے طوطا

جِہڑا اے ٻُجھارت ناں ٻُجھسی اُون٘دا ٹَٻّر کھوتاڳَنّاں348نِکّا جیہاں ڳُٹکڑوں

سِر ہیٹھ تے ٹَنگاں اُتکُڑوںڳَنڈھا (تُھوم دا)349اندھاری کوٹھی دھوئیں دار

وِچّوں نِکھتا یار بُھتار

چِھک کے مارس کندھی ناللِم350جِین٘دے جی مرین٘دے آئے

سَکّے کاٹھ گِھلین٘دے آئے

بھاہ دے بَھرے پلٹین٘دے آئےلوٹے ۔ جَھلارhttps://skr.wiktionary.org/wiki/%D9%84%D9%88%D9%B9%D8%A7_%D8%AC%DA%BE%D9%84%D8%A7%D8%B1%DB%8C351عمل پور، کمل پور، لکّھاں تے ہزاراں مُل

کئیں کول ادّھا کئیں کول سارا

کئیں کول ہِے وی کوئناںماء پِیؤ352ڳول وے ڳُلین٘دا، پھول وے پُھلین٘دا

مانگواں ݙین٘دا نئیں، ہَٹیں وِکین٘دا نئیں353پیٹوں کڈھ تے پاسے مارماچس354ڈِھڈھ وِچّوں کڈّھی تے پاسے وِچ ماری355اَڄّڑ چِھڑ ڳے پیرا کائنیںماکھی356اُچّے ٹِٻّے رَن کھڑوتی، جین٘دا ناں لوہاری

سَتّر پُتر سَتّر دِھیریں، اَڄاں وی او کُؤاری357اُݙر پکّھی، ݙِوا لورا

حرام کُتری، حَلال شوروا358اُݙار پکّھی، ݙِوا لوڑھا

حرام ٻوٹیاں، حلال شورواں359اُچّا پِپّل چھاتروں، ہیٹھ بہاول کھوہ

اَوتری ݙین٘دی شارتاں، نِھیں منین٘دا رُوح360اَمب ناں اَنارے، مِٹّھا شُمارے

ناں میوا ہِے ناں ڳکّڑ ہِے361آن٘دی ہِے تاں ڳبّھݨ ہِے

وین٘دی ہِے تاں پَچّھڑ ہِےمالھ362لونگ تے لاچی دَھاوݨ ڳے لاچی ماری ٹُٻّی

لونگ کھڑا پِٹین٘دا ریہا ہائے وے لاچی ٻُݙّی363ٹِھیکریاں دا کوٹ اُساریا لاکڑ دا گھتّیُم گھاہ

اُتُّوں پَکیا میوہ ہیٹھ وَڳّے دریامَٹّی، مَن٘دھاݨی، مکّھݨ، لَسّی364تَلُّوں کُمبھاری، اُتّوں درکھاݨی

گَھسّا ݙے ڳئی مُچاݨیمَٹّی، مَن٘دھاݨی، کُڈِّھݨ365ہیٹُھوں کُمبھاری، اُتُّوں درکھاݨی

پھیرا پین٘دی ہِے مُچاݨی366پار دے پاروں آئیاں چھوکریاں

رَتّیاں گھگریاں، ساویاں بوچھڑیاںمرچ /مرچاںhttps://skr.wiktionary.org/wiki/%D9%85%D8%B1%DA%86%DB%8C%D8%A7%DA%BA367ساوی ݙَنّی لال کمان

تَوبھاں تَوبھاں کرے پٹھاݨ368ساوی ساوی لال لال

میاں کرے حال حال369نِکّی جیہیں چھوکری جین٘دے کِھیسے اِچ داݨے370طاق تے پَڑطاق، طاق ہَلدا نِھیں

کُنجیاں دے کھڑکار، طاق وَلدا نِھیںمُردہ371مارے کوں مَیں ماریا، مارے رَت کِیتا

مارے کوں جو ماریا، ماریا پُھنڈ پِیامُساڳ372قصائیاں دی جھوٹی

کݙان٘ہیں لِسّی، کݙان٘ہیں ݙوٹیمَشک373مون٘ڈھے تے سلاری

کݙان٘ہیں ہَولی کݙان٘ہیں بھاریمَشک374ہَتھ ٻَدھائیں پیر ٻَدھائیں چِھک ٻَدھائیں کھاݙی

جِہڑا اِیہ ٻُجھارت ناں ٻُجھسی، اُون٘دی ݙاݙی ساݙی375تَوبھاں تَوبھاں تَوبھاں، تَوبھاں دی زاری

زاری دے تَرے ٹوٹے، ہِک لمبا تے ݙُو چھوٹےمصلا376رنگ کالا بَھل کاں نِھیں

چیل پتلی پَر چِیتا نِھیں

وَݨ چڑھے پر بھولوں نِھیںمکوڑا377اِتنی جُوں جِتنی خَش خَش، اُتنے جیہیں کَن

باشاہواں دے کھاݨے کھان٘دی، افلاطون دی رَنمکّھی378اِیہو جیݙی ذری ہِے

خان دے رَلّے کھان٘دی ہِے379چار پُتر اکھݨے مکھݨے، چار پُتر مِٹّی چکھݨے (تَھن، کُھر)

ݙُو پُتر کھلے منارے، ݙُو پُتر وِچ لشکن تارے (سِنگھ، اَکّھیں)

ہِک دھی وِچ مکّھیاں مارے (پُوچھ)مَن٘جھhttps://skr.wiktionary.org/wiki/%D9%85%D9%86%D8%AC%DA%BE380ݙَٻّی ݙَٻّی ٻکری، ݙَٻّی ݙَٻّی چھاں

چل میری ٻکری، کل والی تھاںمَن٘جھی381اِیہو جیݙی فِتنی فَر فَر کرے

ساوے گھگھرے نال بَزار وِچ پِھرےمُولی382بگّی بگ وانگوں ساوی طوطے وانگوں

ٻُجھدیں تاں ٻُجھ، ناں تاں مُون٘ہ تیݙا کھوتے وانگوں383بگّی بگ وانگوں، ساوی طوطے وانگوں

جَیں ناں ٻُجّھیا، اُون٘دا مُون٘ہ کھوتے وانگوں384ٻاہروں آئیاں ݙُو چھوکریاں

چِٹّے گھگھرے، ساویاں بوچھڑیاں385ڳِٹھ جیݙی کُؤار

ساوے گھگھرے نال386نِکّی جیہیں کُڑی

گھگھرا پا پا ٹُری387روندیں رات گزارے شودی، ہن٘ج ناں کوئی اُگّھے

اِین٘دے دِل وِچ درد ہِے کِہڑا، کُئی ناں اُوکوں ٻُجّھےموم بتّی388اَکھ وِچ پَکھ وِیایا، قادر پاݨی ݙِتّا

ناں تاں نانی ترے، ناں تاں نانی ہِکّامُون٘ہ389اندھا کُھوہ غاڑے غَپ

ٻتری ٹالھیاں ہِکّو پَترمُون٘ہ، ݙَن٘د، زبان / ڄِبھ390اندھا کُھوہ غڑن غَپ

ٻتری ٹالھیاں ہِکّو پَتر391آر ݙان٘گاں پار ݙان٘گاں، اَدھ وِچ لمبے دھاگے

رَب دے سنیہڑے آئے، سُتّے لوک جاگےمِین٘ہ392پاؤں پاؤں دیاں تاراں، پاؤں پاؤں دے دھاڳے

اللہ دی مرضی سُتّا لوک جاڳے393سونے دیاں تاراں، چاندی دے دھاڳے

جݙاں آوے او، سُتّا لوک جاڳے394میں گِھنّݨ آئیم تیکوں، تُوں گِھن ٻیٹھوں میکوں

تُوں وَن٘ڄݨ ݙے میکوں، میں گِھن وَن٘ڄاں تیکوں395آر ݙان٘گاں پار ݙان٘گاں، وِچ ڳَلّھی دے دھاڳے

اللہ دے سنیہے آئے، سُتّے مُلک جاگے396گون مگونی ہِے ۔۔۔۔۔۔۔۔ (او نِھیں متاں او سمجھیں)ناشپاتیhttps://skr.wiktionary.org/wiki/%D9%86%D8%A7%DA%A9%DA%BE397راہ تے پئی پھوسی

آن٘دا وین٘دا روسینانگ / سَپhttps://skr.wiktionary.org/wiki/%D9%86%D8%A7%D9%86%DA%AF398شیر موئیا پئے رون٘دا کُئی نِھیں399چور ڳِیا چوری تے مار آیا گھوڑی

چور دیاں ڄنگھاں کائنیں گھوڑی دا پُچھ کائنیںنانگ https://skr.wiktionary.org/wiki/%D9%86%D8%A7%D9%86%DA%AFتے ݙِݙ400اِیہو جیݙی ہݙّی

کوٹھے کنوں وݙّیناوڑی401اِیہو جیݙی ہݙّی

کُھوہ کنوں وݙّی402اُتّوں چھپّر ہیٹھوں چھپّر

وِچّوں میݙے پِیؤ دا گھرنریل ڳَری دا403چٹ مِدان رادھا ٹان٘ڈا، کئیں اُستاد بݨایا بھان٘ڈا

کئیں اُستاد ڄمائی ݙَہی، مرد دے پیٹوں تریمت ڄائی404کٹورے وِچ کٹورا

پُتر پِیؤ نالوں گورا405ٻَدھا گِھنّو بِھراوو، ٻَدھ گِھدّا تمام

کݨک مُتّوں کھان٘دا نِمھیں، شریعت اِچ حرامنغارے406ݙُو بِھرا اَدّھو ٻَدّھو، اِنہاں کوں رَل کے ٻَدّھو

ٻَدّھݨ کِیتے تھئے سے تیار، او لڳدے تام تام

ہِن شریعت وِچ حرام407ݙُو کوٹھے ہِکّو ناںنَک408اُستاد بُت بݨایا، واہ کمر بند ٹَھہایا

ݙیکھ اُون٘دی ڄالی، چُڳّے چوڳ رہوے خالینک چوݨاں409او ڳئی! او ڳئی! او ڳئی!نگاہ410کَن کُوں ہَلاؤ، ڈِھڈھ کنوں مُترےنلکا411خَس جیݙی خسوکڑی، خسخاس جیݙے کَن

لَکّھاں تے ہزاراں وِچّوں نِکھتی وین٘دی رَننَلّی (پاولیاں دی)412کالی اے کمیت، جین٘دے مَتّھے اُتّے ٹِکّا

لکھیں تے ہزاریں وِچّوں، نِکھتھی وین٘دی ہِکّا413ہِک پُرزا اُستاد بݨایا جان اُون٘دی وَدھر وَدھر

اُوں ناں کِیتی وطن دی سَدھر414ٻارھاں لعل، ستارھاں ہِیرے، اَٹھ موتی

ترے یاقوت وِچ سوہن میل حمیل جِنہاں پوتینمازاںhttps://skr.wiktionary.org/wiki/%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%B2415ستارھاں لعل، ٻارھاں ہِیرے، اَٹھ ہِن موتی

ترے یاقوت وِچ پئے لسکِن، رَل حمیل جِنہاں پوتی416سولھاں لعل، ستارھاں ہِیرے، ترے پئٖ وِچ گج موتی

ݙُو لعل وِچ سماݨے، ٹِگھ حمائل پروتی

اپݨے شودے من بھاݨے، کر ہار سنگھار کھڑوتی

جِہڑا اے ٻُجھارت ناں ٻُجھسی، مرد گݙّان٘ہ رَن کھوتی417ہِک پُھل سلکھݨاں، میکوں شوہ ݙِتّا رکھݨاں

میں سِجھ رکھ وَن٘ڄایا

ہَٹ نِھیں، بزار نِھیں، شوہ ران٘جھے دے دربار نِھیں

آؤ سہیلیو وِچار کریجے، شوہ آوے تاں کیا جواب ݙوِیجے؟نِناواں418کالی کُکِّڑ دُنبے دار

مارے غُپّا ون٘ڄے پاربندوق / بندوخ419میں لالی کوں ہَتھ لایا

لالی میکوں چَک پایابھاہ420ٻُڈھا سپاہی گھر گھر بھون٘وےٻُہاری421اَمب اَمبے

تھالی وِچ کٹورا کمبھےٻیڑی، دریا422ݙُو ٹوپے مُنگاں دے، ݙُو ٹوپے مان٘ہ دے

جِہڑا آوے گھنّݨ، وَن٘ڄے نال اُنہاں دے

ناں آوے تاں وَسّے، نال اِنہاں دے423خَس جیݙی آپ، خسخاس جیݙے کَن

نواباں نال کھان٘دی، واہ جو دُگّی رَنپَپیلی / کوِیلی424آئی سلیمو، ڳئی سلیمو، وین٘دی کئیں ناں ݙِٹّھی

پاݨی کنوں پَتلی، پتاسے کنوں مِٹّھینِن٘در425اِیہو جیݙی ذری، بھوئیں وِچ وڑی

پُھل غُلاب دا، سونے دی لڑیواڑ (کپاہ)https://skr.wiktionary.org/wiki/%DA%A9%D9%BE%D8%A7%DB%81426پہلے میں ڄایا، وَل ڄایا بابا

کَن تریڑ مائی آئی، ٻدھݨے اِچ ݙاݙا427ماء ڄمّی پہلے پِیؤ ڄمّیا پِچّھے

پِیؤ اَکھ مٹکائی، ݙاݙی نِکّل آئی428تھٻّا تھٻّا آندراں دا

جِہڑا ناں ٻُجّھے، پُتر بان٘دراں داواݨ429ٻاہروں آئے چار ملنگ

ساویاں ٹوپیاں نِیلے رنگوتاؤںhttps://skr.wiktionary.org/wiki/%D9%88%D8%AA%D8%A7%D8%A4%DA%BA430ٻاہروں آئے ݙُو ملنگ

ساویاں ٹوپیاں اُودے رنگ431روہ دے ݙُو ملنگ

ساوی ٹوپی ہِکّو رنگ432کالا سی کلتّر سی، کالے پِیؤ دا پُتّر سی

اَݙُّوں پاݨی پِین٘دا سی، ٻروٹیں چھان٘ویں ٻہن٘دا سی433تُوں ٹنگیاں کھڑیں، میں پُوریاں کھڑاں

کُئی وَوڑ ٻَوڑ وی ہِئی؟وتاؤں تے وَصّلhttps://skr.wiktionary.org/wiki/%D9%88%D9%8E%D8%B5%D9%91%D9%84434ہِک بابا، پیٹ وِچ جین٘دے ݙاڑھیاَمبhttps://skr.wiktionary.org/wiki/%D8%A7%D9%8E%D9%85%D8%A8435ٻُوٹا، جُھمّر جُھوٹا، پَھل اُون٘دا اِکاسی

ہݙّی کاں کُتّا نہ کھاسی، شورواں لکھ روپیہ وِکاسی436میں تُھک جیݙا، تُوں اُٹھ جیݙا

میں نقل کِیتی، تُوں رو پِیاوَٹُھوّاںhttps://skr.wiktionary.org/wiki/%D9%88%D9%B9%D9%8F%DA%BE%D9%88%DB%81%D8%A7%DA%BA437ٻُجھ میݙی ٻُجھکّݨی

چُت تے آوی ڈَھکݨیوَصّل438تُوں ٹَنگا کھڑیں میں پُوریا پِیاں

کائی جِین٘دے جہان دی خبر سُݨا439نِکّا جیہاں تُتکڑُو

سِر ہیٹھ تے ڄنگھاں اُتکڑُو440اُچّے ٹِٻّے تے ماسی وَسّے

میں وَن٘ڄاں تاں کِھڑ کِھڑ ہَسّےوَنواڑ441اَمبل چَمبل ٻُوٹی ہِے، نَیرنگاں دی

تِرڑ کھڑی تاں جُھمّر لڳی رنّاں دی442اَمبل چَمبل ٻُوٹی ہِے، ٻُوٹٰ ہے نَیرنّݨ دی

تِرڑ کھڑی تاں جُھمّر لڳّی رَنّاں دی443کاٹھ دی گھوڑی، لوہے دی لغام

ڈَھیہ ڈَھیہ پون٘دِن، بِڈکے جُؤانویلݨاں444چار تھمبے ٹُردے وَن٘ڄݨ، ݙُو ݙِیوے ٻلدے وَن٘ڄِن

ݙُو پَکّھے جَھلدے وَن٘ڄِن، اڳّوں مُشکی نانگ لیٹدا وَن٘ڄےہان٘تھیhttps://skr.wiktionary.org/wiki/%DB%81%D8%A7%D9%86%D9%98%D8%AA%DA%BE%DB%8C445چار تھمبے ہَلدے آئے، ݙُو ݙِیوے ٻَلدے آئے

مُشکی نانگ کھیݙدا آئیا، باشاہ ݙٰیہدا آئیا446چار آوے، چار پاوے، چار سُرمے داݨیاں

نارنگ طوطا ٻولیا، ولّھیں کیوں کُماݨیاں447پِیلی پِیلی ہِے پلک، پِیلی پِیلی ہِے جَھلک

پِیلی پِیلی اوئے اوئےہلدر448اُچّے ٹِٻّے اُٹھ کُٹّھا

کَھل کُراڑی، زیرہ مِٹّھاہِندواݨاں / ہِن٘دواݨا / مَتِیرا449اُچّے ٹِٻّے اُٹھ کُٹّھا

کَھل کُراڑی، ماس مِٹّھا450تَلّی تے میں کُکّڑ کُٹّھا

چَم کُراڑا تے زِیرا مِٹّھا451چِٹ مِدان تے ڳیرا کُٹّھا

کَھل کُراڑی، زِیرا مِٹّھا452دَر سوہاڳݨ ساوا گَھٹّا

کَھل کُراڑی زِیرا مِٹّھا453رُوڑی تے ݙان٘د کُٹّھا

چَم کَوڑا تے ماس مِٹّھا454ساوا پیالہ رَتّا بَھت

آوو بِھراوو گَھتّو ہَتھ455ہِک مرد اِہجاں ݙِٹّھا

اُتّوں کَوڑا، وِچّوں مِٹّھا456ݙُو کبوتر جَمّن جوڑی، پر اُنہاں دے کالے

ٹور اُنہاں دی اَلکی بلکی، رب اُنہاں کوں پالےاَکّھیں457ٻُجھدیں تاں ٻُجھ

نظر نہ آوی کُجھاندھارا458آندی ہِے گھوڑی چڑھی

وین٘دی ہِے جوں وانگوںبِماری459ایݙوں اوݙوں ٻَنّاں

وچوں ٻال چِیک کے بَھنّاںپَݙ460ہِک پِیؤ تے سَو پُتر سارے گول مگول

ساریاں دے ڈِھڈھ وِچ ہِک آن٘درتسبی / تسٻی461اَٹھ اَٹھیلے (کُتّی دے اَٹھ تَھن)

ٻارھاں ٻِیلے (جنگلی سورنی دے ٻارھاں تَھن)

چار چِھکُّوں / چہیکاں (ڳان٘ہ دے چار تَھن)

ݙُو روہیلے (ٻکری دے ݙُو تَھن)تَھن462اُوں اُٹھ تے چڑھیاں میں جیکوں ڄݨ نہ ݙِٹّھا ما

پِیؤ ڳُلین٘داں آپݨاں جِہڑا ہووے میݙی ماء دا بِھرادُھوں463اُٹھ دی ٻیٹھک ہرن دی چال

نہ کوئی پُوچھل نہ کوئی والݙِݙ464اڳّوں ٹُھلّا، پِچُّھوں ٹُھلّا، وِچّوں لاس ملاسا

اڳّوں نَپّی، پِچُّھوں دبّی، اے وَت کیہاں تماشاݙین٘بُھوں465تُوں چِٹّا کِھیر وانگوں ۔۔۔۔ تُوں کِھیر وی تاں نِھیں

چُمیڄے تیکوں پِیر وانگوں ۔۔۔۔ تُوں پِیر وی تاں نِھیں

چار تیݙے پاوے ہِن ۔۔۔۔ تُوں پلنگ وی تاں نِھیں

سولھاں تیݙے عانے ہِن ۔۔۔۔ تُوں کُکِّڑ وی تاں نِھیں 

دُھوم دھام تیݙا لشکر ۔۔۔۔ تُوں باشاہ وی تاں نِھیںروپیہ466چِٹّا چِٹّا کِھیر روانگݨ ۔۔۔۔ کِھیر وی تاں نئیں

پِیا چُمین٘دے پِیر وانگݨ ۔۔۔۔ پِیر وی تاں نئیں

چار پاوے ہُوں دے ہِن ۔۔۔۔ پلنگ وی تاں تئیں

لشکر اُون٘دا دُھوم دھام ۔۔۔۔ باشاہ وی تاں نئیں467ݙہ پھائی تے پنجاں ڈھائیروٹی468رَتّی رَتّی لال لال

اُتّے چَپّا چَپّا وال

اَدھ وِچکار چِیری ہوئیسِٹّہ469ݙُو ڄنگھاں چار ناساں

جِہڑا نہ ٻُجّھے اُون٘دی شے میں کھاساںسلوار / سُتّھݨ470ٻاہرا کُچِّھڑ ٻاہراں پیٹ

ٻاہراں ڳئے چلے پردیس

ٻاہراں کھیݙن ٹالھی ہیٹھسُوہر دے ٻچّے471نِکّی ساری کُڑی

پران٘دا پا کے ٹُریسُوئی دھاڳا472ہِک تار کرتارو پائی سُݨ وے بھائی بھلّے

ہاتھی اوس دے پیٹ سمائے اوہ ہاتھی دے گلّےشیشہ473نِکّے نِکّے کیاریاں نِکّا نِکّا بیج

سَٹّݨ آلا باشاہ جَھپّݨ آلا وزیرقرآن شریفhttps://skr.wiktionary.org/wiki/%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86_%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D9%81474ہِک تُوں لتّھی ٻئے تے چڑھیکاوِڑ475ہِک حویلی ݙُو دروازےکڑاہی476موئے جین٘دیاں کوں مارِنکوڑھکی477دَر دَر تے لِم لٹکےکُون٘ڈا478اَٹھ ہݙ تے تَھٻّا آن٘دراں داکَھٹ479طول طویل تے منصب دارکَھجّی480اُچّے ٹِٻّے تے بھیݙ ویائی

تُوں جو دُھرکیوں تیݙے پِیؤ دی ہَئیکُھمبی481چَم نال چَم گَھسّے، چَم ݙِتّی لاٹ

جہڑی تیݙے چݙیاں وِچ ہِے پٹّی پئی ہِے وات

(تَھنّاں کوں  ملّݨ، دھار آوݨ، ݙُوہاوے دا مُون٘ہ کُھلا ہووݨ)کِھیر ݙوہݨ482گھیہل گھیل تے گھیہل گَھسّے

چہل اِچ ڄنگھاں، پِیا ݙوڈݨ گَھسّےگھاݨی483گھگّھی تَرَپّی، گُھگّھا تَرَپّا، گُھگّھی شور مچائی

جِہڑا نہ ٻُجّھے اِیکوں، اُون٘دا پِیؤ قصائیگھڑا484ݙُو بِھرا میݙے دِھل مڈھلّے (کن)

ݙُو بِھرا میݙے آکڑ کِلّے (سِنگھ)

چار بِھرا میݙے آوِن جاوِن (لتّاں)

چار میکوں ݙُدھ پِلاوِن (تَھن)

ہِک بِھرا میکوں پکّھا جَھلّے (پُوچھل)ڳان٘ہ / من٘جھ485پِپّل دے پَتر، ہرمل دے داݨے

گھتِّن دنا تے ٻُجّھن سیاݨےمٹر دی پَھلّی486چِٹّی کُکِّڑ، ڈھنڈھ وِچ دھان٘وے

اوس دی ہݙّی شہر وِکاوےمکھݨ487اِیہو جیݙی ذری ہِے

خان دے رَلّے روٹی کھان٘دی ہِےمَکّھی488اوہ ڳئی، اوہ ڳئی

اوہ آئی اوہ آئینگاہ489پار دے پاروں آئے ݙُو ملنگ

ساویاں ٹوپیاں اُودے رنگوتاؤں490اَسّی بھیݨیں وِیہ بِھرا (80 چھارک، 20 پاء)

پنج پِیؤ تے ہِکّا ماء (پنج سیر، ہِک دَھڑی)وزن491ذری، زمین اِچ وڑی

پُھل غُلاب دا، سونے دی لڑیونواڑ492پن٘ج ڄݨے کماوݨ آلے (ہتھ)

ٻتری کھاوݨ آلے (ݙن٘د)

مائی سُراخاں ݙیوݨ آلی (زبان)

دھمال خان چِھکّݨ آلا (ڈِھڈھ)ہتھ، ݙَن٘د، زبان، ڈِھڈھ493واہ وے رَبّا تیݙے کَم

ٻاہر ہݙّیاں اندر چَمکَچھ کَرُماں494اے بجھارت بجھ،ہتھ نہ آوی کجھہوا495نکی جیہی ہڈی
کوٹھے کنوں وڈیناوڑی496بے پاڑی پاڑاں پٹےلُوت ٻوٹی497شادی تے پے ہڈے
لوکیں کوں مریندے سڈےدول

 حوالے 

ونکی:لوک ادب
ونکی:سرائیکی لوک ادب
__NOEDITSECTION__