غزوۂِ بنی نضیر

بنی نضیر فلسطین دے باشندے ہن۔ 132ء وچ رومیاں دی سخت روی دی وجہ توں یہودیاں دے چند قبائل جنہاں وچ بنی نضیر تے بنو قریظہ شامل ہن، فلسطین کوں چھوڑ کے یثرب وچ آکے آباد تھی ڳئے۔ بنی نضیر مدینہ وچ قباء دے قریب مشرقی جانب آ کے  آباد تھی ڳئے ہن۔ اوں وقت مدینہ وچ عرب قبائل وچوں بنی اوس تے بنی خزرج ممتاز قبائل ہن اے ݙوہیں یہودی قبائل بنی نضیر دے خزرج تے بنو قریظہ اوس دے حلیف بݨ ڳئے تے بنی اوس تے بنی خزرج دے باہمی لڑائیاں وچ اول الذکر دا ساتھ ݙیندے رہیے۔

جݙݨ نبی کریم ﷺ ہجرت کر کے مدینہ منورہ تشریف فرما تھئے تاں آپ ﷺ نے ہر ݙو عرب قبائل تے مہاجرین کوں ملا کے ہک برادری بݨائی تے مسلم معاشرے تے یہودیاں دے درمیان واضح شرائط تے ہک معاہدہ طے کیتا۔ لیکن یہودی قبائل تے خاص کر بنی نضیر ہمیشہ منافقانہ رویہ اختیار کیتے رہیے۔ اتھاں تک کہ 4 ھ وچ انہاں نے رسول کریم ﷺ دے قتل دی سازش کیتی جیندا بروقت آپ ﷺ کوں علم تھی ڳیا۔ جیندے تے آپ ﷺ نے ربیع الاول 4ھ وچ انہاں کوں الٹی میٹم ݙے ݙتا۔ کہ پندرہ ݙینہہ دے اندر اندر اتھوں نکل ونڄن۔
لیکن جݙݨ انہاں نے لڑائی دی ٹھاݨ گھدی تاں مسلماناں نے انہاں دا محاصرہ کر گھدا جیندے تے او ملک شام تے خیبر دی طرف نکل ڳئے۔ بنی نضیر کوں اے گھمنڈ ہئی کہ یہودی تے عرب قبائل دی مدد نال او مسلماناں دا ڈٹ کے مقابلہ کریسن۔ لیکن خدائی طاقت دے سامݨے بہت جلد انہاں کوں ہار من کے اپݨی وستی کوں چھوڑ کے چلے ونڄݨا پیا۔انوار البیان فی حل لغات القرآن جلد4 صفحہ229 ،علی محمد، سورۃالحشر، آیت2،مکتبہ سید احمد شہید لاہور
یہودیوں دا اے قبیلہ جیہڑا مدینہ منورہ دے نواح وچ آباد ہئی۔ اے لوگ بار بار مسلماناں نال عہد ٻدھیندے تے ول تروڑ ݙیندے ہک موقعے تے انہاں نے حضور ﷺ دے معاذاللہ قتل دی سازش وی کیتی لیکن بروقت مطلع تھی ونڄݨ تے آپ ﷺ محفوظ رہیے۔ بنو نضیر دے وعدہ خلافیاں تے سازشاں توں تنگ آکے آپ ﷺ نے انہاں دے قلعے دا محاصرہ کر گھدا جیہڑا پندرہ ݙینہہ تک جاری رہیا۔ بالآخر 4ھ و  بنو نضیر نے صلح کیتے التجا کیتی۔ قرار پایا کہ او مدینہ خالی کر ݙیون تے جو مال اسباب چا کے ونڄ سڳدن تاں چا ونڄن ۔ بنو نضیر اتھوں اٹھ کے خیبر وچ ونڄ وسے۔ انہی لوگاں نے قریش کوں وک وار ول مدینے تے حملہ کرݨ کیتے اکسایا۔ جیندے وچ قریش دے علاوہ ݙوجھے قبیلے وی شریک تھئے۔
حوالے