سرائیکی افسانہ

افسانہ اینجھی کہاݨی کوں آکھیا ویندے جیڑھی مختصر، چسولی اتے رنگورنگی حیاتی دے کہیں پُکھ کوں نشابر کرے، جیندے وچ کردار گھٹ ہوون مگر حقیقی ڄاپن۔ وحدت تاثر افسانے دی خاصیت ہوندی ہے۔

’’افسانہ داستان دی ترقی یافتہ صورت ہے۔ داستان جیڑھی جو مافوق الفطرت اتے غیر عقلی واقعات دا پندہ ہئی، نسبتاً حقیقی شکل وچ ناول بݨی اتے وَت ویہویں صدی دے مشینی دور نے اینکوں ٻیا وی نکھار تے افسانہ بݨا ݙتا۔‘‘ پروفیسر انور جمال، ’’ادبی اصطلاحات‘‘، اسلام آباد، نیشنل بک فاؤنڈیشن، اشاعت ۱۹۹۸ء، ص: ۱۰

مختصر افسانے دی بنیاد اُنویہویں صدی وچ امریکہ بݨی۔ فرانس، روس توں بعد انگلستان وچ افسانہ پڄیا تے وت اے صنف انگریزی توں اردو ادب تے ہیں وسیلے نال سرائیکی ادب وچ آئی۔ مختصر افسانے دا وجود صنعتی انقلاب دی وجہ نال پیدا تھیوݨ آلی سماجی، معاشرتی ترٹ بھڄ دا نتیجہ ہے۔ نواں سماج پیدا تھیوݨ پاروں لوکاں کول اِتلا وقت کوئینا رہیا جو او داستاناں کوں سݨݨ۔ تاں وَت مختصر افسانے داستاناں دی جگہ گھن گھدی تے فرد (ڄݨا) کوں آپݨی روحانی تسلی کیتے مختصر کہاݨی دی ضرورت محسوس تھئی۔ کیونجو افسانہ حیاتی دے جملہ جذبات، احساسات دا مجموعہ ہوندے۔ زبان اتے بیان دی خوبصورتی، افسانے دی خوبی وچ وادھا کریندی ہے۔ قصے کہاݨی نال دلچسپی بندے دے نال منڈھ قدیم توں ہے۔ بندہ حال احوال کرݨ سݨݨ وچ خوشی محسوس کریندے۔ اِتھاؤں قصے کہاݨی، داستان دا منڈھ ٻدھیندا ݙسدے۔ افسانے کیتے، انگریزی لفظ ’’فکشن‘‘ مراد گھدی ویندی ہے۔ انگریزی وچ افسانے کہاݨی کیتے لفظ "Short story" وی ورتیا ویندے۔ کہانی یا افسانے دا کہاݨی آکھݨ تے کہاݨی سݨݨ آلے نال باہمی تعلق کئی ورھیاں تے محیط اتے ٻہوں ڳوڑھا ڳانڈھا سانڳا رکھدے۔

’’شروع وچ کہاݨی آکھݨ والا آپݨے حقیقی تجربات تے تخلیقی واردات کوں سادہ لفظاں وچ درگھا کر تے بیان کریندا ہا۔ پر وقت دے نال نال اُونکوں کہاݨی سݨݨ والے دے تخیّل، شعور اتے ذوق بارے حسن ظن پیدا تھیا۔ اِت پاروں مختصر افسانے دا اعجاز ایں اعتماد تے حسن ظن دا مشاہدہ ہے۔‘‘ڈاکٹر انوار احمد، ’’اردو افسانہ تحقیق و تنقید‘‘، ملتان، بیکن بکس، گلگشت کالونی، اشاعت ۱۹۸۸ء، ص: ۱۵از: سئیں ڈاکٹر خالد اقبال۔ تحقیقی مقالہ۔ (غلام یاسین نوناری)

 ٻئی تفصیل کِیتے ݙیکھو 

 کہاݨی تے افسانہ

 سرائیکی افسانے دا ارتقاء

 مسرت کلانچوی (سرائیکی افسانہ نگار)

 سرائیکی افسانہ نگار

 سرائیکی افسانوی مجموعے

 سرائیکی افسانیاں دے کتاباں

 سرائیکی افسانہ لِکّھت کار

 افسانیاں دے مجموعے

 سرائیکی افسانہ نگار زنانیاں

 سرائیکی افسانیاں دے تراجم

 اردو افسانیاں توں سرائیکی ترجمہ

 حوالہ جات 

 ٻاہرلے جوڑ 

 سئیں ڈاکٹر خالد اقبال دی لائبریری ݙیکھو

 سئیں ڈاکٹر خالد اقبال دا تعارف انگریزی وِچ

 ڈاکٹر خالد اقبال صیب دی لائبریری دا ٻِیا مواد

ونکی:سرائیکی افسانوی نثر
ونکی:لوک افسانہ۔ 
ونکی:سرائیکی لوک افسانے۔ 
ونکی:لوک کہاݨیاں
ونکی:سرائیکی افسانہ نگار۔
ونکی:سرائیکی افسانہ
ونکی:سرائیکی لوک کہاݨیاں
ونکی:سرائیکی لوک ادب۔ 
ونکی:لوک ادب۔ 
ونکی:لوک فنون
ونکی:سرائیکی لوک رِیت۔ 
ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب۔ 
ونکی:ڈاکٹر خالد اقبال لائبریری۔