عطاء اللہ عیسیٰ خیلوی

عطاء اللہ خان عیسیٰ خیلوی دا تعلق سرائیکی وسیب دے ضلع میانوالی دے علاقے عیسیٰ خیل دے نیازی خاندان نال ہے۔ انہاں کوں لالہ وی آکھا ویندے۔ ایہ فوک گلوکار دے طور تے زیادہ مشہور ہن۔ عطاء اللہ خان نے زیادہ تر سرائیکی زبان اچ پر ایندے علاوہ کجھ پنجابی تے اردو سمیت کئی زباناں وچ پنجاہ ہزار توں زائد گیت ڳائے ہن۔

 ڄم 
عطاء اللہ خان عیسیٰ خیلوی دا ڄم 19 اگست 1951ء کوں احمد خان نیازی دے گھر تھیا۔ آپ دی جائے پیدائش محلہ بھمبراں، عیسیٰ خیل ضلع میانوالی ہے۔ 

 سلسلہ نسب 
عطاء اللہ خان عیسیٰ خیلوی دا عیسیٰ خان نیازی تک تے اوں توں اڳاں نیازی خان تک سلسلہ نسب کجھ ایویں ہے۔

عطاء اللہ خان بن احمد خان بن فلک شیر خان بن محمد عبد العزیز خان بن محمد خان بن عمر خان بن خان زمان خان بن دلیل خان بن چنگی (جھنگی) خان بن فتح خان بن بیرم خان بن دلاور خان بن شیر خان بن دلو (زکو ثانی) خان بن خواجہ خان بن زکو خان بن عیسی خان نیازی بن عمر خان بن خڑ خان بن جام (زام) خان بن تور خان بن حبیب (حمیم) خان بن وگن خان بن جمال خان بن نیازی خان تاریخ نیازی قبائل طبع ہفتم مولف محمد اقبال خان نیازی صفحہ 271 اور 272

 ابتدائی حالات 
عطاء اللہ عیسیٰ خیلوی نے مڈل تک تعلیم اپݨے محلے دے اسکول توں حاصل کیتی۔ میڑک دی سند گورنمٹ بوائز ہائی اسکول عیسیٰ خیل توں حاصل کیتی۔ http://fqdupdates.com/the-famous-singer-ata-ullah-khan-khiloi-isa/
عطاء اللہ کوں بچپن ہی توں موسیقی دا شوق ہئی، ایں کیتے اسکول وچ نعت، حمد، نظماں تے ترانے پڑھدے ہوندے ہن۔  میڑک دے بعد ایف اے دی تعلیم گورنمنٹ بوائز ڈگری کالج عیسیٰ خیل توں حاصل کیتی۔ http://fqdupdates.com/the-famous-singer-ata-ullah-khan-khiloi-isa/ عیسیٰ خیل دے شمالی بازار وچ عطاء اللہ دے والد دی اٹے دی چکی ہئی جتھاں انہاں نے میڑک تک باقاعدہ طور تے والد دا ہتھ ونڈایا۔ بی اے دی تعلیم پرائیوٹ طور تے حاصل کیتی۔ تعلیم دے بعد چکی چھوڑ کے عطاء اللہ نے عیسیٰ خیل دے بازار وچ الصدف جنرل سٹور بݨا گھدا تے والد صاحب دے نال اینہی کم وچ لڳ ڳئے۔ والد صاحب عطاء اللہ کوں وݙا افسر بݨدے ݙیکھݨا چاہندے ہن۔ انہاں دے بقول ڳاوݨا وڄاوݨا مراثیاں دا کم ہے۔ ایں وجہ نال والد اپݨے بیٹے تے سختی وی کریندے تے نال ہی مار کٹ وی کریندے۔
 فنی کیریئر 
عطاء اللہ خان عیسیٰ خیلوی دی فنی زندگی ݙو حصیاں تے مشتمل ہے کیونکہ انہاں کوں پروفشنل گلوکاری توں پہلے بہت مشکلات درپیش آئے۔
 ابتدائی مشکلات 
عطاء اللہ عیسیٰ خیلوی کوں بچپن ہی توں موسیقی دا شوق ہئی لیکن والد صاحب ایں چیزدے سب توں زیادہ مخالف ہن۔ ایں وجہ توں والد عطاء اللہ تے سختی وی کریندے ہن آخر کار انہاں نے ݙو ٹوک الفاظ وچ آکھا کہ ڳاوݨا وڄاوݨا ہے تاں گھر چھوڑ ݙیو۔ 1972ء وچ عطاء اللہ خان بے سرو سامانی دی حالت وچ گھر چھوڑ کے کراچی چلے ڳئے۔ اوں وقت انہاں دے کول کل اثاثہ جسم تے ہک جوڑا کپڑیاں دا، پیراں وچ چپل، مونڈھے تے ہک چادر تے چند روپے جیب وچ ہن۔ ترئے سال تک کراچی وچ ہک چھوٹے جیہے کمرے وچ رہائش رکھی جیندا  کرایہ ݙاہ روپے ہئی تے اوں کمرے وچ عیسیٰ خیل دے چند ٻئے مزدور وی نال رہندے ہن۔ کراچی وچ ݙینہہ کوں محنت مزدوری کریندے تے رات کوں اپݨا شوق موسیقی پورا کریندے۔ ترئے سال بعد گھر واپس آئے جیندی وجہ بھیݨ دی وفات بݨی ہئی۔ منور علی ملک نے عطاء اللہ کوں خط لکھا جیندے وچ انہاں دی بھیݨ دی وفات دی خبر درج ہئی۔ گھر دوبارہ چھوڑ کے لاہور چلے ڳئے جتھاں عطاء اللہ ہوٹل تے بیرا گیری کریندے ہن۔ کجھ عرصہ ٹرک تے وی رہے، رکشہ وی کرائے تے چلیندے رہے۔ چھی سال عطاء اللہ عیسیٰ خیلوی نے اینہی طرح مشکلات وچ گزارے۔
 پیشہ ور گلوکاری 
1978ء وچ عطاء اللہ خان عیسیٰ خیلوی کوں ریڈیو پاکستان بہاولپور وچ پرفارم کرݨ دا موقع ملا۔ اونہی سال پاکستان ٹیلی وژن کراچی دے پروگرام نیلام گھر وچ وی پرفارم کیتا۔  ریڈیو پاکستان بہاولپور توں عطاء اللہ خان عیسیٰ خیلوی کوں 25 روپے دا چیک ملا ہئی۔ عطاءاللہ اے آہدن کہ اگر کوئی میکوں 25 لکھ وی ݙیوے تاں میں اونکوں ایہ چیک نہ ݙیساں۔ 
1979ء وچ فیصل آباد دے چوہدری رحمت علی نے اپݨے آڈیو سٹوڈیو رحمت گراموفون ہاؤس وچ عطاء اللہ عیسیٰ خیلوی دے چار آڈیو والیم ریکارڈ کروائے۔  چوہدری رحمت علی دی عطاء اللہ نال کوئی واقفیت نہ ہئی۔ اوندے ہتھ عطاءاللہ دی آواز والی ہک کیسٹ لڳی جینکوں سݨ کے اوہ عطاءاللہ دی آواز دے دیوانے تھی ڳئے تے خود پچھدے لبھدے عیسیٰ خیل پہنچے۔ انہاں نے عطاءاللہ کوں البم ریکارڈ کرواوݨ کیتے راضی کر گھدا۔ تاں ونڄ کے عطاءاللہ نے پیشہ ورانہ گلوکاری شروع کیتی۔  انہاں البمز دا واری واری ریلیز تھیوݨ ہئی کہ ایندی آواز وطن عزیز دے کونے کونے تک پہنچ ڳئی۔ اتنی شہرت دے باوجود عطاءاللہ دے والد اپݨی ڳالھ تے ہی قائم رہیے تے اتھاں تک خلاف رہیے کہ والد نے صاف منع کر ݙتا کہ تساں اپݨے ناں دے نال نیازی وی نی لا سڳدے اینہی وجہ توں عطاءاللہ خان نے اپݨے ناں دے نال عیسیٰ خیلوی لا رکھا ہے۔  عطاءاللہ خان عیسیٰ خیلوی نے ست زباناں وچ پنجاہ ہزار توں زائد گیت ریکارڈ کرائے جنہاں وچ نوے فیصد توں زائد گانے انہاں دی ما ٻولی سرائیکی وچ ہن۔  عطاء اللہ عیسی خیلوی دے 600 توں زائد کیسٹ بازار وچ موجود ہن۔ 
عطاء اللہ خان عیسیٰ خیلوی اپݨے گیتاں تے غزلاں دی وجہ توں پاکستان سمیت پوری دنیا وچ مشہور ہن۔ انہاں نے اسرائیل تے فلسطین دے علاوہ پوری دنیا وچ شاید ہی کوئی ملک ہوسی جتھاں اپݨے فن دا مظاہرہ نہ کیتا ہووے۔ عطاءاللہ عیسیٰ خیلوی سرائیکی وسیب دے واحد فنکار ہن جنہاں تے سب توں زیادہ لکھا ڳیا ہے۔ 
 مشہور گیت 
عطاء اللہ عیسیٰ خیلوی نے ٻہوں زیادہ تعداد وچ گیت ڳائے ہن جنہاں وچ مقبولیت حاصل کرݨ والے گیتاں دی طویل فہرست ہے۔ چند مشہور گانے درج ذیل ہن۔
 قمیض تیݙی کالی
 ایہہ تھیوا مندری دا تھیوا
 ادھر زندگی کا جنازہ اٹھے گا بمع سرائیکی ݙوہڑے
 راتاں دیاں نیندراں
 وے ٻول سانول
 اٹھاں والے ٹر ڄانݨ ڳے
 عشق میں ہم تمہیں کیا بتائیں https://www.urdupoint.com/showbiz/amp/celebrity/233-attaullah-khan-niazi-esakhelvi.html
 آکھے واہ بلوچا بےپرواہ بلوچا 
 اچھا صلہ دیا تو نے میرے پیار کا
 عشق میں ہم تمہیں کیا بتائیں
 چن کتھاں گزاری ہئی رات وے
 اڄ کالا جوڑا پا ساݙی فرمائش تے https://www.bbc.com/urdu/entertainment-39755076
 انجے پنڈی تے پشور لڳا ڄاندا عیسی خیل دور تے نئیں 
 جب آئے گا عمران سب کی جان بنے گا نیا پاکستان 
 اعزازات 
عطاء اللہ خان عیسیٰ خیلوی کوں دنیا بھر توں اعزازات نال نوازا ڳئے جنہاں وچوں اہم درج ذیل ہن۔
 14 اگست 1991ء کوں حکومت پاکستان دی جانب توں تمغہ برائے حسن کارکردگی عطا کیتا ڳیا۔  
 1992ء وچ ملکہ برطانیہ نے لائف ٹائم چیف منٹ ایواڈ نال نوازا۔ 
 1994ء وچ سب توں زیادہ آڈیو البم (کیسٹ) ریکارڈ کراوݨ تے گنیز بک آف ورلڈ ریکارڈ وچ ناں شامل کیتا ڳیا۔
 23 مارچ 2019ء کوں حکومت پاکستان نے فن دے شعبے وچ بہترین خدمات دے اعتراف وچ ستارہ امتیاز نال نوازا۔ 
 فلموگرافی 
عطاء اللہ عیسیٰ خیلوی نے اداکاری وچ وی اپݨی قسمت آزمائی لیکن ناکام رہیے۔ فلم  ڈائریکٹر نے انہاں کوں کہیں طرح اپݨی فلماں دل لگی تے زندگی وچ اداکاری کیتے راضی کر گھدا۔ https://www.express.pk/story/665940/?amp=1 فلم دل لگی وچ فلم دی بجائے عطاء اللہ دا گانا دل لگایا تھا دل لگی کے لیے زیادہ مشہور تھیا۔  ایندے علاوہ انہاں نے فلم ترازو تے قربانی وچ وی اداکاری کیتی۔ فلماں وچ ناکامی دے بعد اپݨی تمام توجہ گیتاں تے مرکوز کر ݙتی۔ فلم بدمعاش ٹھگ تے منڈا بگڑا جائے وچ پلے بیک سنگر دی حثیت نال گانے ڳائے۔ 
 سیاست 
عطاء اللہ خان عیسیٰ خیلوی نے سیاست وچ حصہ گھنݨ اوں وقت شروع کیتا جݙݨ اوہ کالج پڑھدے ہن۔ اوں وقت اوہ ذوالفقار علی بھٹو دے سپوٹر ہن تے انہاں نے بھٹو صاحب دے نال کم وی کیتا ۔ جݙݨ بھٹو نے نمبر گیم دے چکر وچ میانوالی دے اوں وݙیرے کوں اپݨے نال ملا گھدا جینکوں عطاء اللہ دی فیملی دشمن سمجھدی ہئی تاں انہاں نے سیاست توں کنارہ کشی کر گھدی۔ دوبارہ سیاست وچ آوݨ وچ عمران دی کوششیں شامل ہے۔ عمران خان تے انہاں دی جماعت پاکستان تحریک انصاف کیتے 2013ء وچ عطاء اللہ خان نے جب آئے گا عمران سب کی جان بنے گا نیا پاکستان ڳایا ہے۔ ایں گانے نے اتنی شہرت پاتی کہ پی ٹی آئی دا کوئی جلسہ جلوس ہووے، سب وچ ایہ گانا لایا ویندے۔ 
2017ء وچ وی عطاء اللہ خان عیسیٰ خیلوی نے محمد مظہر نیازی دا لکھا ہوا ترانہ ڳایا جیں نے پورے ملک وچ یکساں مقبولیت حاصل کیتی۔ اگر ایہ آکھا ونڄے کہ ایں ترانے نے عمران خان دی کامیابی وچ بنیادی کردار ادا کیتے تاں ایہ بےجا نہ ہوسی۔
 خاندان 
عطاء اللہ خان دا خاندان چھوٹا جیہا ہے جس وچ انہاں دے بھیݨ بھرا، ذالاں تے اولاد شامل ہن۔
 بھیݨاں بھرا 
عطاء اللہ خان عیسیٰ خیلوی دے والد دی اولاد وچ ݙو پتر تے ݙو دھیاں شامل ہن۔ پتراں وچ عطاء اللہ خان تے ثناء اللہ خان شامل ہن۔ عطاء اللہ دی وڋی بھیݨ وفات پا ڳئی ہن جبکہ چھوٹی بھیݨ سکول ٹیچر ہن۔ ثناء اللہ خان دا راولپنڈی وچ اپݨا کاروبار ہے۔ 

 ذالاں 
عطاء اللہ خان نے ہݨ تک پنج شادیاں کیتن جنہاں وچ پہلے ترئے نال علیحدگی تھئی۔ چوتھی شادی معروف اداکارہ بازغہ نال تھئی جیندے وچوںݙو پتر تے ہک دھی تھئی ہے۔ بازغہ انگلینڈ وچ رہائش پزیر ہے۔ پنجویں شادی تونسہ شریف دے اعلی خاندان وچ کیتی جیندے وچوں ہک دھی فاطمہ ہے۔ آخری ذال عطاء اللہ دے نال لاہور وچ رہائش پزیر ہے۔
 اولاد 
عطاء اللہ عیسیٰ خیلوی دی اولاد وچ ݙو دھیاں تے ݙو پتر شامل ہن جنہاں دے ناں ایہ ہن۔
 سانول عطاء
 بلاول عطاء
 لاریب عطاء
 فاطمہ عطاء http://fqdupdates.com/the-famous-singer-ata-ullah-khan-khiloi-isa/
حوالے
ونکی:سرائیکی گلوکار
ونکی:سرائیکی شخصیات