تاریخ مسلمین

اسلامی خلافت دے مرکز دے زیرِاثر ٻہوں سارے شاندار اسلامی سلطنتاں قائم تھیاں جیہڑے روحانی طور تے خلیفۂ اسلام دے ماتحت ہوندے ہن پر کافی حد تک خودمختار وی ہن. اے تمام سلطنتاں یا حکومتاں علاقائی ہن تے جغرافیائی، ثقافتی تے نسلی بنیاد تے قائم ہن تے انہاں دا روحانی یا مذہبی تقدس نہ ہوندا ہئی تے انہاں تمام ماتحت حکومتاں وچ مرکزی خلیفہ دے ناں دا خطبہ پڑھا ویندا ہئی. عالمِ اسلام وچ قائم تھیوݨ والے علاقائی حکومتاں کوں اساں مندرجہ ذیل لحاظ نال تقسیم کر سڳدے ہیں: -

سُنی (اہلِ سُنّت) سلطنتاں

تاریخ وچ سنی مسلماناں دے سلطنتاں دی تعداد تقریبا‍‌ً ڈھائی سو (250) ہے جنہاں دی تفصیل درج ذیل اے: -

افریقہ
سلطنت مملوک (مصر)
بنو اغلب

ایشیاء
مشرقِ وسطیٰ، ایران، عراق، حجاز، وسطی ایشیاء
سلطنتِ آلِ طاہر، ایران، 822ء توں 873ء
آلِ فریغون، افغانستان
زیادی سلطنت، 819ء توں 1018ء
اتابکانِ فارس
شریفانِ مکہ، 967ء توں 1925ء 
عیونی سلطنت،  1019ء توں 1240ء
بنو رسول دی حکومت،  1229ء توں 1454ء
سلطنت عثمانیہ، 1299ء - 1517ء
آلِ مظفر، ایران،  1315ء توں 1393ء
الکثیری حکومت، 1395ء توں 1967ء (حضرموت)
آلِ جلائر، (عراق) 1336ء توں 1432ء
دولتِ جبریہ، 15 ویں توں 16ویں صدی عیسوی
بنو طاہر، 1454ء توں 1526ء
سلطنتِ شیبانیان، ازبکستان
امارت القاسمی، 1727ء توں ہݨ تک جاری (متحدہ عرب امارات)
امارتِ الصباح، 1752ء توں ہݨ تک جاری (کویت)
النہیان دا خاندان، 1761ء توں ہݨ تک جاری
حکومتِ اجمان، 18ویں صدی توں ہݨ تک جاری
القاسمی حکومت، شارجہ، 18ویں صدی توں ہݨ تک جاری
امارت ام القیوین، 1775ء توں ہݨ تک جاری
الخلیفہ خاندان، 1783ء توں ہݨ تک جاری
سلطنت مہرہ، 18ویں صدی عیسوی توں 1967ء
آلِ ثانی، 1825ء توں ہݨ تک جاری
حکومت المکتوم، 1833ء توں ہݨ تک جاری
الراشدی حکومت، 1836ء توں 1921ء
سلطنت یافع السفلی، 19 ویں صدی توں 1967ء
امارت یافع العلیاء، 19 ویں صدی توں 1967ء
امارت الشرقی، 1876ء توں ہݨ تک جاری
حکومت القعیطی، 1902ء توں 1967ء
امارتِ بیحان، 1903ء توں 1967ء
سعودی مملکت، 23 ستمبر 1932ء توں ہݨ تک جاری

جنوبی ایشیاء

 وسطی ہند: -
خاندان غلاماں
سلاطین دلی
لودھی دور حکومت
سلطنت مغلیہ

 سرائیکی وسیب/سرائیکستان (شمالی مغربی ہند): -
حکومت ملتان، سرائیکی وسیب، 712 ء توں 2 جون 1818ء
سومرہ سلطنت، 1026ء توں 1351ء
سمہ سلطنت، 1351ء توں 1524ء
لنگاہ حکومت، 1445ء توں 1525ء
ریاست بہاولپور، 1690ء توں 14 اکتوبر 1955ء
ریاست بھکر، سرائیکی وسیب
ریاست ٹانک، سرائیکی وسیب

 جنوب مشرقی ہند: -
سلطنت بنگال
کرناٹک دے نواب، کرناٹک یا آرکاٹ دی مسلم حکومت
سلطنت احمدنگر
بیجاپور سلطنت
قطب شاہی سلطنت

مشرقی ایشیاء

وسطی ایشیاء

شمالی ایشیاء

یورپ
امارت بنی امیہ، اندلس، 756ء توں 929ء
بنو نصر، غرناطہ، اندلس وچ آخری مسلم حکومت

شیعہ سلطنتاں

اسلامی تاریخ وچ شیعہ حکومتاں دی تعداد تقریباً ستر (70) اے جنہاں دی تاریخ درج ذیل اے: -
بنی بویہ
سلاطین گجرات
سلطنت ادریسیہ
سلطنت صفویہ

خارجیاں دے حکومتاں

عبادی یا اباضی سلطنت
رستمی سلطنت، 776ء توں 909ء
نابھانی سلطنت، 1154ء توں 1626ء
یعروبہ سلطنت، 1624 ء توں 1742ء
سلطنت السعید، عمان، 1744ء توں ہݨ تک جاری

اسلام نال رَلدے مِلدے مذہبی گروہاں دیاں حکومتاں

اسلامی تاریخ وچ ٻہوں سارے اسلام نال مماثل مذہبی باطنی گروہ وی سامݨے آئے جنہاں نے اپݨے عروج دے وقتاں وچ آزاد تے خودمختار حکومتاں قائم کر گھدیاں تے مرکزی سنی خلافت تے شیعہ قیادت ݙوہاں نال برسرپیکار ریہے. انہاں دا جائزہ درج ذیل اے: -

سلطنت فاطمیہ، مصر
حکومتِ اسماعیلیہ باطنیہ نزاریہ،  الموت
حکومت قرامطہ
حکومت اسماعیلیہ ملتانتحقیق، اسماعیل بھٹہ

ٻاہرلے جوڑ
حوالے