مصحف طوب قبو اَتے لوک فنِ خطاطی

مصحف طوب قبو 
قرآن پاک کوں عربی اِچ مصحف آکھیا ویندے۔ اُتے ݙتے ڳئے ایں مصحف دی خطاطی پراݨے کوفی خط اِچ ہِے۔ ڄہڑھا خطِ نبطی اَتے خطِ حیری دے بعد وجود اِچ آیا ہَا۔ ایندے بعد ارتقائی مرحلیاں اِچوں تھیندا کوفہ اِچوں ڄہڑھا کوفی خط وجود اِچ آیا اوندے وچ ابلاغ ہئی یعنی او اتنا سوکھا تھی ڳیا ہَا ڄوعام لوکاں کول وی  اَسانی نال پڑھیا ویندا ہَا۔ یعنی اُوکوں عجمی لوک وی فَٹ پڑھ گھندے ہَن، ایں اُتے آلے مصحف دا ڄہڑھا ورق ݙتا ڳے ݙٹھا ونڄے تاں ایں تحریر اِچ ابلاغ کَے نِیں۔ کیوں ڄو اُوں دور وِچ طرزِ تحریر ارتقائی مرحلیاں اِچ ہَا اَتے عربی اِچ نقطے تے اعراب وی کَے نا ہَن۔

ایں مصحف کوں ’’مصحف طوب قبو‘‘ آکھیا ڳے اِیندی کتابت مصحفِ عثمانی دی طرحاں ہِے، اِیں مصحف کوں حضرت علی کرم اللہ وجہہٗ دے ناں نال منسوب کیتا ڳے، اے ہرن دی جھلی تے کتابت کیتا ڳیا ہَا۔ عربی اِچ ایں ورق کوں ’’رق الغزل‘‘ آکھیا ویندا ہَا۔ صفحے دی لمبائی 18سینٹی میٹر اَتے چوڑائی 12.5 سینٹی میٹر ہِے۔ کُل صفحے 147 ہِن۔ اِیں مصحف دے آخری صفحے دے اَخیر اِچ اے عبارت لکھی ہِے کتبہ‘ علی ابنِ علی طالب۔  از تاریخ خط العربی صفحہ نمبر 64، بیروت اِچ چھپی) (مختصر تاریخ خطوط قدیمہ۔ رام پور رضاء لائبریری۔ 1997ء اِچ چھپی۔

اِیں مصحف دِی خطاطی (کتابت) حضرت علی کرم اللہ وجہہٗ دی ہِے۔ اِیں مصحف دِی تشریح تفصیل اَڳلے صفحے تے ملاحظہ کرو۔مختصر تاریخ خطوط قدیمہ۔ رام پور رضاء لائبریری۔ 1997ء اِچ چھپی

از تاریخ خط العربی صفحہ نمبر 64، بیروت اِچ چھپی۔

 مصحف شریف مرقومہ حضرت علی رضی اللہ عنہٗ 
روضہ حیدریہ نجف اشرف اِچ اے مصحف موجود ہِے۔ ایندی کتابت حضرت علی ابنِ ابی طالب (کرم اللہ وجہہٗ) دے نال منسوب ہِے۔ ہرن دی جھلی اُتے لِکھیا ہِے پر، پورا کَے نِیں۔ ہِک صفحے اِچ 9سطراں ہَن۔ صفحیاں اِچ حرکات، علامتاں، نقاط گول نظر آندن۔ آیت دے ختم تھیوݨ تے ترے گول دائرے نشان رَہا دا ہِن۔ اے مصحف مبارک مدینہ پاک دے مصحف الامام دے مطابق لکھیا ہویا ہِے۔ اَساں پڑھن آلیاں دے ابلاغ دی خاطر خطِ نسخ عربی اِچ الگ چوکٹے دے وِچ اے سطراں وکھرے لکھ ڈِتن۔   بحوالہ ’’تاریخ الخط العربی‘‘ صفحہ نمبر 74۔

 مصحف مبارک منسوب حضرت علی المرتضیٰ کرم اللہ وجہہٗ 
رامپور لائبریری (انڈیا) اِچ محفوظ اِیں مصحفِ نادر و نایاب دی کتابت حضرت علی کرم اللہ وجہہٗ نال منسوب ہِے۔ اے پَتلی کھل تے لکھیا ہویا ہِے۔ علامتاں اَتے حرکات وی موجود ہِن۔ ہر صفحے دیاں 15 سطراں ہِن۔ ہر صفحہ دا طول 28/7سینٹی میٹر اَتے عرض 20/2سینٹی میٹر ہِے۔ اِیں مصحف شریف دے صفحے کُل 700  ہَن۔

رضا لائبریری دے اِیں مصحف دی کتابت روضہ شریف حیدریہ (نجف اشرف) اِچ محفوظ مصحفِ علی دی طرحاں ہِے۔

اے سورۃ البقرہ، آیت 35توں 40دی کتابت کتاب ’’خط دی کہاݨی تصویراں دی زبانی‘‘ مطبوعہ رضا لائبریری رام پور (انڈیا) دے صفحہ 64 توں گِدی ڳئی ہِے۔ اِیں کتاب دے مصنف سید احمد رامپوری (خطاط) ہَن۔ اَتے 1997ء اِچ چھپی ہئی۔

 ورق مصحف، منسوب بہ حضرت اِمام حسین رضی اللہ عنہٗ 
اِیں مصحف دی کتابت سیدنا امام حسین رضی اللہ عنہٗ نال منسوب ہِے۔  اے تحریر شروع تے اَخیر اِچ تاں ناتمام ہِے۔ پر مصحف دی ابتداء سورۃ کہف دی آیت نمبر 82  توں تھیندی ہِے۔ اَتے سورۃ طہٰ دی آیت  135 تے ختم تھیندی ہِے۔

صفحہ نمبر 1تے کاتب دا ناں ’’کتبہ‘ حسین بن علی‘‘ لکھیا ہوئے۔ اِیں مصحف اِچ کتھائیں کتھائیں اعراب دیاں علامتاں وی نظر آندن۔ اے صفحہ نمبر 41  دا ورقہ ہِے۔ صفحہ دی لمبائی چوڑائی  10/8 x 16/5  سینٹی میٹر ہِے۔ اَتے ہِک صفحے اِچ ست سطراں ہِن۔ ’’کتبہ ‘ المنتظر بو عدہ علی بن الحسین بن ابی طالب‘‘ بحوالہ: ’’تاریخ الخط العربی‘‘ بیروت اِچ چھپی، صفحہ نمبر 96۔از: "ابن کلیم" "ملتان دے لوک فنون وِچ روائتی خطاطی دا ارتقاء" (١٩٧٠ء تُوں پہلاں)، باہتمام: دبستان فروغ خطاطی (رجسٹرڈ)۔ (غیر مطبوعہ سرائیکی مقالہ)۔

 ٻِیا ݙیکھو 

 قدیم زباناں اِچ فنِ خطاطی دی پِچھاݨ۔

 بنو عباس دا دورِ خلافت اتے ملتان دے لوک فنون۔

 عرب وِچ لوک فنِ خطاطی

 بنو اُمیّہ دے دور اِچ رائج عربی فنِ خطاطی۔

 لوک فنِ خطاطی وِچ خطِ نستعلیق

 حوالہ جات 

 ٻاہرلے جوڑ 

 سئیں ابنِ کلیم احسن نظامی دا اُردو وکیپیڈیا تے تعارف

 سئیں ابنِ کلیم احسن نظامی (مرحوم) دا ٻِیا پورھیا

 گُلِ رعنا ادب سوسائٹی دے ٻئے کتاباں

ونکی:ابنِ کلیم دا سرائیکی لوک ادب وِچ کَم
ونکی:سرائیکی لوک فنون اَتے ابنِ کلیم
ونکی:دبستان فروغ خطاطی دا لوک فنون تے پورھیا
ونکی:سرائیکی لوک فنون۔
ونکی:سرائیکی وسیب دے لوک فنون
ونکی:لوک فنون۔
ونکی:لوک دستکاریاں
ونکی:خطاطی دا لوک فن
ونکی:ملتان دے روائتی لوک فنون