کلیم رقم دے ٻالاں دے لوک فنون کِیتے خدمات

مخدوم محمد حسن خان کلیم رقم دے ٻالاں نے وی آپ آلی کار لوک فنون اَتے لوک فنکار کِیتے ٻہوں خدمتاں انجام ݙِتّیاں۔

پہلا پُتر محمد مختار حسن خان لنگاہ ڄیڑھے جوانی اِچ اَٹھاوی سال دی عمر اِچ فوت تھی ڳئے۔ ترے ایم اے کیتے نال منشی فاضل وی ہن۔ باقاعدہ خطاطی وی سکھی اَتے لاسال ہائی سکول اِچ اُستاد ہووݨ توں پہلے بیرون بوہڑ گیٹ اردو بازار مکتبہ صدیقیہ دے نال ’’احسن پرنٹنگ ایجنسی‘‘ دے ناں نال کتابت اَتے چھپائی دا کم کریندے ریہے۔ اللہ وَلّوں اُنہاں دی عمر تھوڑی ہئی۔ ہِک ݙینہہ ݙِھݙ اِچ درد دی شکایت تھئی نشتر داخل رَہ ڳئے ݙہ ݙینہہ بعد اُنہاں جواب ݙے ݙتا اَتے آکھیا ڄو ݙونہیں گردے فیل تھی ڳین اُنہاں کوں لہور گھن ونڄو اِتھاں علاج کَے نِیں۔ لہور دے وݙے میو ہسپتال اِچ اُنہاں دا گردے دھوݨ کیتے پہلا اَپریشن تھیا۔ پنج گھنٹیاں بعد فوت تھی گئے۔ اُنہاں دی لاش ملتان آئی اَبا سئیں محمد حسن کلیم تے غم دا پہاڑ ݙھے پِیا۔ جوان پُتر کُوں رب دے حوالے کیتا تے صبر دا گھٹ بھریا۔ وݙے پتر دی جدائی دے بعد کلیم رقم کُوں کِھلدا کہیں نہ ݙٹھا۔ تے وَت اِیہو غم اُنہاں کُوں ڈھائی مہینے تڳا سڳیا۔

مخدوم محمد حسن خان کلیم رقم سئیں دا ݙوجھا پتر حافظ محمد اقبالؔ ہِے ڄیڑھا عرفِ عام اِچ ابن کلیم احسن نظامی دے ناں نال مشہور ہِے۔ اِیں آپݨے اَبّے سئیں توں فن خطاطی دے سبھے طرزاں سِکھیاں تے ایں فن اِچ تحقیق تے تخلیق دا وَکھرا کم کرݙکھایا۔ ابنِ کلیم خطاط ہفت قلم ہووݨ دے نال نال ہک نویں لکھݨ آلی طرز کݙھی ڄیندا ناں "خطِ رعنا" ہِے۔ فنِ خطاطی تے سَت کتاباں چھاپݨ اَتے آپݨے اَبا سئیں دے لڳئے ہوئے ٻوٹے "دبستان فروغِ خطاطی" کوں ہک درخت بݨا ݙکھایا۔ اَتے اُنہاں آپݨی اَولاد کُوں وِی اِے فن سکھایا ڄیڑھے وݙی عزت نال ایں فن کوں اڳاں وَدھیندے پئے ہِن۔

محمد حسن کلیم سئیں دا تریجھا پُتر محمد جمیل احسن لنگاہ ہِے۔ ڄیڑھا فنِ خطاطی دا وی ماہر ہِے بہترین لوک شاعر ہِے۔ بی کام آنرز کر کے سویڈن اِچ ونج آباد تھیا۔ شاعری اِچ اے حضرت عزیز حاصل پوری دا شاگرد ہِے۔ ایندی شاعری دے چار مجموعے چھَپ چُکن۔ محمد جمیل احسنؔ نے دیارِ غیر اِچ علم، ادب، فن اَتے صحافت کُوں ودھارا ݙتے۔

محمد حسن کلیم سئیں دی پہلی ذال دے فوت تھیوݨ دے بعد اُنہاں دے سوہرے حکیم اللہ وسایا خان لنگاہ قلندری نے (ڄیڑھے سلسلہ چشتیہ نظامیہ دے پیرِ طریقت وی ہَن) کلیم رقم سئیں دے چنڳے ورتارے اَتے نیکی کُوں سامݨے رکھدے ہوئے آپݨی ݙوجھی دھی دا نکاح اُنہاں نال کرݙتا۔ ݙوجھی بیوی اِچوں ݙو پتر محمد خلیل اَتے محمد جلیل ڄمے تے ہِک دھی ڄمی۔از: "ابن کلیم" "ملتان دے لوک فنون وِچ روائتی خطاطی دا ارتقاء" (١٩٧٠ء تُوں پہلاں)، باہتمام: دبستان فروغ خطاطی (رجسٹرڈ)۔ (غیر مطبوعہ سرائیکی مقالہ)۔

 ٻِیا ݙیکھو 

 مخدوم محمد حسن خان کلیم رقم

 احسن التحریر ملتان دا دستکار۔

 لوک فنون دے ودھارے کِیتے احسن التحریر دے کاوِشاں     

 کلیم رقم دے لوک فن دی دُھم

 سرائیکی دھرتی دِیاں ثقافتاں دا نِشابر نمونہ کلیم رقم

 کلیم رقم دے فن دی لوک شاعری وِچ دُھم

 سیّد احمد سعید شاہ کاظمی اتے کلیم رقم

 حوالہ جات 

 ٻاہرلے جوڑ 

 سئیں ابنِ کلیم احسن نظامی دا اُردو وکیپیڈیا تے تعارف

 سئیں ابنِ کلیم احسن نظامی (مرحوم) دا ٻِیا پورھیا

 گُلِ رعنا ادب سوسائٹی دے ٻئے کتاباں

ونکی:ابنِ کلیم دا سرائیکی لوک ادب وِچ کَم
ونکی:سرائیکی لوک فنون اَتے ابنِ کلیم
ونکی:دبستان فروغ خطاطی دا لوک فنون تے پورھیا
ونکی:سرائیکی لوک فنون۔
ونکی:سرائیکی وسیب دے لوک فنون
ونکی:لوک فنون۔
ونکی:لوک دستکاریاں
ونکی:خطاطی دا لوک فن
ونکی:ملتان دے روائتی لوک فنون
ونکی:لوک ثقافت