زیب النساء

ہندوستان دے باشاہ اورنگزیب دی دھی عالمہ، فاضلہ، عارفہ اَتے فارسی ٻولی دی شاعرہ ہئی۔ زیبُ النساء نے ترے ورھیاں دے عرصے وِچ قُرآن مجید حِفظ کِیتا۔ فارسی، عربی، اَتے اردو ٻولی توں ٻہوں واقفیّت پیدا کر گِھدّی۔ ہیت، فلسفہ اَتے ادبیات وِچ وی ٻہوں ادراک حاصل کر گِھدّا۔ سیاݨی، ادب دوست اَتے شاعر پرور ہئی۔ اِنّھاں دی حمایت کرݨ دی پارُوں ای ٻہوں سازی کتاباں، رسالے اَتے دیوان اِین٘دے ناں لِکّھے ڳئے ہِن۔ اِنّھاں دے اَبّا سئیں ہر کَم وِچ اِنّھاں تُوں تجویز گِھندے ہَن۔ شادی ناں کِیتی، ٦٥ ورھیاں دی عمر وِچ فوت تِھی ڳئی ہَن۔ زیب المنشات اَتے زیب التفاسیر کتاباں اِنّھاں دے اَثار ہِن۔

 ڄَݨ پَل 
زیبُ النساء ("زنانانیاں دا سُݨھَپ")، شہزادہ محی الدین (اڳّوں ون٘ڄ تے شہنشاہ اورنگزیب) دی سبھ تُوں وݙّی دھی، شادی دے ٹھیک نو مہینیاں بعد، ١٥ فروری ١٦٣٨ء کُوں دکّن دے شہر دولت آباد وِچ ڄَمّی ہئی۔ اِنّھاں دی اَمّاں دلراس بانو بیگم، اورنگزیب دی پہلی ذال اَتے چیف ٻیلی ہَن اَتے صفویڈ ایران (فارس) دی حکمران سلطنت دے مہان٘درے ٹَٻَّر دی شہزادی ہَن۔Lal, p. 7 http://www.nation.com.pk/pakistan-news-newspaper-daily-english-online/lahore/16-Jul-2009/Aurangzeb-daughters-monument-in-a-shambles زیبُ النساء اپݨے پِیؤ دی مَن بھان٘دی دِھی ہئی۔Captive princess : Zebunissa, daughter of Emperor Aurangzeb، ISBN: 9780195798371, 2005, Page73

 تعلیم اَتے کارنامے 
اورنگزیب نے دربار دی ہِک زنانی حفیظہ مریم اُتے زیبُ النساء دی تعلیم دی ذمّے واری پاتی۔ اِین٘ویں لڳدا ہِے جو زیبُ النساء کُوں اپݨے پِیؤ دی ذہانت اَتے ادبی ذوق وِرثے وِچ مِلیا ہئی، کیوں جو زیبُ النساء نے صرف ترے ورھیاں وِچ قُرآن مجید حفظ کِیتا اَتے سَت ورھیاں دی عمر وِچ حافظہ بݨ ڳئی۔ اِیں موقع تے اُون٘دے پِیؤ نے ہِک زبردست سَوَب اَتے عوامی ناغے دے نال منایا۔Lal, p. 8 شہزادی کُوں اِین٘دے اَبّا سئیں نے خوشی وِچ ٣٠،٠٠٠ سونے دے سِکّے دا اِنام وی ݙِتّا۔History of Aurangzib: Mainly based on Persian sources, Volume 1. Page-69 اورنگزیب نے اپݨی شہزادی دھی کُوں چنڳی طرحاں تعلیم ݙیوݨ کِیتے اُستانی بی کُوں وی اِنام دے طور تے سونے دے ٣٠،٠٠٠ سکّے ݙِتّے۔Women in India A Social and Cultural History. Page-10

 اورنگزیب دا انضمام 
جِہڑیلے شاہجہان دے بعد اورنگ زیب باشاہ تِھیا تاں زیب النساء ٢١ ورھیاں دی ہئی۔ جِہڑیلے اورنگ زیب کوں اپݨی دھی دھی صلاحیت اَتے قابلیت دے بارے وِچ مَلُوم تِھیا تاں اُوہ اِین٘دے نال اپݨی سلطنت دے سیاسی معاملے اُتّے ڳالھ مُہاڑ کرین٘دا ہئی اَتے اِین٘دے تجویزاں سُݨدا ہئی۔ کُجھ کتاباں وِچ اِین٘دا تذکرہ کِیتا ڳیا ہِے۔ زیبُ النساء دی چار ٻئے نِکّے بھیݨیں ہَن: زینت النساء، زبدۃ النساء، بدر النساء اَتے مہر النساء۔

 نمونہ کلام 
گرچہ من لیلیٰ اساسم، دل چو مجنون دونواست

سر بہ صحرا می زنم لیکن حیا زنجیرِ پا است

دخترِ شاہم ولیکن رو بہ فقر آوردہ ام

'زیب' و 'زینت' بس ہمینم نامِ من زیب النساء است

بشکند دستی کہ خم در گردنِ یاری نشد

کور بہ چشمی کہ لذت گیر دیداری نشد

صد بہار آخر شد و ہر گل بہ خرقی جا گرفت

غنچۂ باغِ دلِ ما زیب دستاری نشد

 حوالہ جات 

ونکی:شاہواں دیاں دِھیاں
ونکی:مسلم علماء زنانیاں
ونکی:مسلم علماء
ونکی:مسلم زنانیاں
ونکی:مسلم زنانی شخصیّتاں
ونکی:مسلم زنانی شاعرہ
ونکی:اسلام دے مہان٘درے زنانیاں
ونکی:اسلام دے مہان٘درے تِریمتاں
ونکی:اسلام دیاں عالمہ زنانیاں
ونکی:اسلام دی مہان٘دری زنانیاں
ونکی:اسلام دی مہان٘دری تِریمتاں
ونکی:اسلام اتے زنانی
ونکی:مہان٘درے زنانیاں
ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں
ونکی:بھارتی شخصیّتاں
ونکی:ہندوستانی شعراء
ونکی:مغل شہزادیاں