تاریخ نویسی دا بُھوم

تاریخ نویسی کوں خالص انسانی بُھوم / عِلم آکھیا ویندے کیوں جو ایندے وچ معروضی اتے موضوعی اعتبار نال مواد بارے پرکھ پڑچول کیتی ویندی ہے۔ مآخذات دے تعین توں بعد تاریخ نویس، محقق، تنقید نگار، ایں ڳالہہ دا اندازہ کر گھندے جو تاریخ دے دور کنوں واقفیت حاصل کرݨ سانگھے او تحقیق دے کیڑھے پیمانے، طریقے ورت سڳدے مثلاً

 بنیادی مآخذات (Primary Sources) کوں پہلے ݙیکھݨاں
 ثانویں مآخذات (Secondary Sources) کوں بعد وچ ݙیکھݨاں
 محقق دی ذاتی رائے یعنی استقرائی (Inductive) طریقہ کار اختیار کرݨا
 استخراجی طریقہ کار (Deductive) یا انداز فکر اختیار کرݨا

اتھاں استقرائی طریقہ کار توں مراد، ایں گاٖلھ دا تعین کرݨا ہے کہ اساں حقائق اتے انحصار کروں۔ یا پہلے توں طے شدہ کہیں نظریئے دے تحت حقائق دا تجزیہ (Deductive Analysis) کروں۔ تاریخ نویسی، اپݨے انداز بیان دے تناظر وچ مختلف ونکیاں وچ ونڈیج ویندی ہے۔ مثلاً

 ادبی انداز بیان
 صحافیانہ انداز بیان
 معروضی انداز بیان
 حقائق دی فہرست دا انداز بیان
 قرونولا جیکل (ترتیب زمانی) (یعنی جیڑھی ترتیب نال واقعات سامݨے آئے)
 تجزیاتی بیان
 تاریخ دے حقائق دا بیان

اپݨے دور دے نظریات، واقعات، اتے، ماضی دے دور دیاں اقدار دے درمیان سلیقے دے نال توازن پیدا کرݨ  فن تاریخ نویسی اکھویندے۔ اتھاؤں اے نتیجہ کݙھݨ آسان ہے جو لفظ سائنس استعمال کرݨا ہووے تاں تاریخ کوں معاشرتی علم (Social Seience) آکھیا ویندے تے ادب نال ایندا گاٖنڈھا سانگا ڳوڑھا ہے۔ ادبی تاریخ وچ معاشرتی تال میل کوں خصوصی اہمیت حاصل ہوندی ہے کیوں جو ادب انسانی حیاتی دا شیشہ ہوندے۔ ات پاروں ادب انسانی خواہشات، ݙکھاں سکھاں، فکری تے تخلیقی کاوشاں، کوششاں دا نتیجہ ہوندے۔از: سئیں ڈاکٹر خالد اقبال۔ مقالہ پی ایچ ڈی۔ تاریخ اتے ادب دے آپس وچ رشتے تعلق بارے معروف محقق ڈاکٹر جمیل جالبی لکھدن:"جے ادب حیاتی دا شیشہ ہے تاں ادب دی تاریخ کوں وی ہک اینجھا شیشہ ہووݨاچاہیدے۔ جیندے وچ کلم حیاتی دی روح دا پرچھانواں نظر آونجے‘‘۔جمیل جالبی، ڈاکٹر، ’’تاریخ ادب اُردو ‘‘، جلد دوم ،مجلس ترقی ادب، لاہور ،اشاعت 1987ء ، ص:1

 ٻیا ݙیکھو 

 لوک ادب دی تاریخ نویسی کیا ہِے

 سرائیکی لوک ادب تے مقالیاں دی اہمیّت

 سرائیکی لوک ادب تے شعبہ پاکستانی زبانیں دے مقالے

 سرائیکی لوک ادب تے سرائیکی ایریا سٹڈی سنٹر دے مقالے

 سرائیکی لوک ادب تے اسلامیہ یونیورسٹی دے مقالے

 حوالہ جات 

 ٻاہرلے جوڑ 

 سئیں ڈاکٹر خالد اقبال دی لائبریری ݙیکھو

 سئیں ڈاکٹر خالد اقبال دا تعارف انگریزی وِچ

 ڈاکٹر خالد اقبال صیب دی لائبریری دا ٻِیا مواد

ونکی:سرائیکی لوک ادب۔ 
ونکی:سرائیکی لوک رِیت۔ 
ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب۔ 
ونکی:ڈاکٹر خالد اقبال لائبریری۔ 
ونکی:سرائیکی لوک ادب دی تاریخ
ونکی:ادبی تاریخ نویسی