ایس ایس جھیلم مرحوم

دیرہ اسماعیل خان دا ٹائی ٹینک 
(ایس ایس جھیلم مرحوم)
ایس ایس جھیلم جہاز جیکوں دیرے دا ٹائی ٹینک وی آکھا ویندا ہئی، 1735ء اچ تیار کیتا گیا ہئی۔ ایکوں اسکاٹ لینڈ دی مشہور برطانوی شپنگ یارڈ کمپنی بارکلے کرل نے تیار کیتا ہئی۔451 ٹن وزنی اے جہاز کوئی 150فٹ لمبا تے 33فٹ چوڑا ہئی تے ایندے وچ 960 ہارس پاور دا طاقتور انجن وی نصب کیتا گیا ہئی۔ایں جہاز دے عرشے کوں ملا کے کوئی پنج سو بنداں دے باون دی جھا ہئی۔

پہلی وڈی عالمی جنگ اچ حکومت برطانیہ نے ایکوں جنگ اچ زخمی تھیون آلے برطانوی فوجیاں دے علاج معالجے دے واسطے بطور موبائیل ڈسپنسری استعمال کیتا، جنگ دے بعد برطانوی حکومت نے ایکوں ہندوستانی حکومت کوں ڈے دتا تے ہندوستانی حکومت نے اے جہاز صوبہ پنجاب کوں بطور تحفہ ڈے دِتا۔

1935ء اچ سرحد دی صوبائی حکومت نے ایکوں مُل خرید کرکے ڈیرہ انتظامیہ دے حوالے کر ڈتا تے اے تاریخی جہاز ڈیرے کول کچے دے درمیان دیاں سواریاں ڈھوون لگ گیا۔ونڈ کول پہلے دیرہ میونسپل کمیٹی دے وڈکے دیوان جگن ناتھ تے نارائن داس ہین جیہڑے ایں جہاز دی بروقت مرمت تے سالانہ دیکھ بھال کرویندے راندھے ہین، لیکن بدقسمتی نال ہک غیر فطری ونڈ دے بعد دیرہ دے سر دے سائیں جبری ہجرت کر کے آپڑا شاہر ہمیش کیتے چھوڑ گے، وت نہ دیرے دا کوئی ولی وارث باقی بچا تے نہ ہی ایں جہاز دی خبر گیری کرن آلا کوئی جگن ناتھ جیندا ریا۔تقسیم دے بعد کوئی تری سالاں تک ایکوں اساں جے کلمہ گو مسلمان بغیر مناسب دیکھ بھال دے صرف اللہ نبی دا ناں چا کے تے ایتہ الکرسی پھوک پھوک کے چھکی رے گے نتیجتاً 1982ء اچ جہاز دے انجن کو ں اغیبوں بھا لگ گئی جیکوں دیرے دی بے حس، نالائق تے لاپرواہ انتظامیہ نے مسماون دی کوئی کوشش نہ کیتی۔ نتیجتاً اے جہاز سڑ کے سواہ تھی گیا تے ایندے بہوں سارے پرزے کولہ تھی کے تباہ تھی گے۔1985ء اچ ا یندے تے نواں پینٹ چڑھا کے دلی شاہر نمونہ، اندروں مٹی باروں چونا۔۔ لوڑں پانڑیں لا کے ولا کول ایں بی بختے جہاز کوں چالو کر دِتا گیا۔ کیں طریقے نال ہولے ہولے مریندا کٹیندا، کھنگدا رکدا اے جہاز آپڑا دھرنگا گھیلی ریا، ایں دوران دیرہ دریا خان پل بڑ گئی تاں ایکوں ریٹائرڈ کرکے دریا کنارے کھڑا کر دتا گیا۔اے شودا دریا دے بیٹ نال گلے لگ کے آپڑی قسمت تے ہنجو وہیندا رِیا۔ دیرہ انتظامیہ نے ایں تاریخی جہاز نال بالکل ایویں سلوک کیتا جیوں متریرں ماں تے پتندر پیو کیں اللہ راسی بال نال کریندے ہوسن۔
1999ء دے ہاڑ ساون اچ جتھاں ہک پاسوں گھپ اندھاری، طوفان، تیز ہوائیاں، تے واچھڑ نے اودھم مچایا اتھئیں سندھو وی غضبناک تھی گیا۔ کالیاں اندھاریاں، طوفاناں تے شوکدے سندھو دے سامنے ا کلے کھڑے ایں بے وس، یتیم تے بے آسر ا جہاز نے اخیر ہاری منی تے دیرہ ا نتظامیہ نے آپڑے سِر دے اتے گھوں دا بھرا ہویا چھبا چاتا۔

دیرے د اتاریخی جہاز ایس ایس جھیلم المعروف دیرے دا ٹائی ٹینک اساڈی اکھیاں دے اگوں ریت دے قبرستان اچ لے گیا تے ظالم سندھو نے ایکوں ہمیش کیتے آپڑے اندر لکا گدا۔
عباس سیال