سرائیکی وسیب دی مختلف زمانیاں وِچ ونڈ

سرائیکی وسیب دی تہذیب تے ثقافت کو نِشابُر کرݨ سانگے ٻہوں سارے لوکیں کم کِیتے پر عملی تحقیقات دے حوالے نال ڈاکٹر رفیق مغل اَتے کتابی ریسرچ دے حوالے نال ملتان دے ابنِ حنیف ٻہوں چنڳّا کَم کِیتے۔ 
سئیں ڈاکٹر رفیق مغل اپݨی کتاب "سات دریاؤں کی سرزمین" وِچ لکھدِن:
"سرائیکی وسیب کُوں مختلف زمانیاں وِچ تقسیم کِیتا ون٘ڄ سڳدے۔ جین٘دا نقشہ کُجھ اِیں طرح بنسے:

 قبل از ہڑپائی دور۔ (٣٥٠٠ قبل مسیح تُوں ٣٠٠٠ قبل مسیح)۔ PREHAPPAN PERIOD۔
 ہاکڑہ دور (٣٥٠٠ قبل مسیح تُوں ٣٠٠٠ قبل مسیح)۔ HAKRA PERIOD۔
 کوٹ ڈیجی یا ابتدائی ہڑپہ دور۔ (٣٢٠٠ قبل مسیح تُوں ٢٥٠٠ قبل مسیح)۔ KOTDIJIAN OR EARLY HARAPPAN PERIOD۔
 عروج یافتہ ہڑپائی دور۔ (٢٥٠٠ قبل مسیح تُوں ٢٠٠٠ قبل مسیح)۔ MATURE HARAPPAN PERIOD۔
 متاخر ہڑپائی دور (١٩٠٠ قبل مسیح تُوں ١٥٠٠ قبل مسیح)۔ LATE HARAPPAN PERIOD۔
 بعد از ہڑپائی دور۔ (١٢٠٠ قبل مسیح تُوں ١٠٠٠ قبل مسیح)۔ POST OR NON-HARAPPAN PERIOD۔

ابنِ حنیف ہوراں اپݨی کتاب وِچ لکھیے جو ہاکڑہ تہذیب دے آثادر در اصل پاکستان دا قیمتی سرمایہ ہِن، انّھاں سب کوں محفوظ کرݨ دی تے اڳّوں تے مزید تحقیقاں کرݨ دی ضرورت اے، انّھاں ہاکڑہ تمدّن بارے تفصیلی روشنی پین٘دے ہوئے لکھے جو سرائیکی وسیب وِچ تحقیق تے ریسرچ دا کم سائنسی بنیاداں تے کرن دی ضرورت اے۔ از: ظہور دھریجہ، ناں کتاب: سرائیکی وسیب، چھپَّݨ دا ویلا: نومبر 2003ء اتے 2013ء، چھاپہ خانہ: جھوک پرنٹرز ملتان۔ از: لائبریری سئیں ڈاکٹر خالد اقبال۔

 ٻیا ݙیکھو 	

 سرائیکی قدیم تہذیب۔
 سرائیکی قدیم زبان اتے تہذیب۔
 سرائیکی وسیب قدیم ہاکڑہ تہذیب دا حصّہ۔
 سرائیکی وسیب وِچ ملتان اتے چولستان۔
 چولستان دے پُراݨے سرائیکی وستیاں۔

 حوالہ جات 

 ٻاہرے رابطے 

 جھوک پبلشرز دے کتاباں۔
 سئیں ظہور دھریجہ دا تعارف اُردو زبان وِچ۔     ونکی:سرائیکی قدیم تہذیب ۔  ونکی:سرائیکی قدیم زبان ۔  ونکی:سرائیکی وسیب پوتھی ۔ ونکی:سرائیکی لوک ادب ۔  ونکی:سرائیکی لوک رِیت ۔  ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب ۔  ونکی:جھوک پبلشرز ملتان دے کارنامے ۔  ونکی:ظہور دھریجہ اتے سرائیکی لوک ادب ۔  ونکی:ڈاکٹر خالد اقبال لائبریری ۔