سرائیکی لوک ادب دے سالانہ ادبی جائزے

سرائیکی لوک ادب وچ "سالانہ ادبی جائزے" دی روایت اخباری ادبی صفحات "روزنامہ آفتاب ملتان" تے روزنامہ امروز ملتان توں تھیندی ہے۔

انہاں سالانہ ادبی جائزیاں وچ پورے ہک سال کے دوران شائع شدہ کتب، رسائل، جرائد، دینی ادب، لسانیات، بال ادب، سیاسی ادب فریدیات، تحقیق و تنقید، ثقافت، سرائیکی ادبی صنفی و نکیاں، افسانہ، انشائیہ، ڈرامہ ، سفر نامہ، سرائیکی نصابی کتب شاعری، شاعری دے انتخاب دے مجموعیاں ، ادبی ایوارڈ، ریڈیو، ٹیلی وژن توں نشری ادب، طنزو مزاح، تراجم تے مرحوم شعراء ادباء بارے مخصوص اتے محدود انداز وچ تذکرہ کیتا ویندے۔ جینکوں سالانہ ادبی گوشوارہ وی آکھیا ونج سگدے۔

سرائیکی ادب وچ سب کنوں پہلے سالانہ ادبی جائزہ ڈاکٹر سجاد حیدر پرویز ہوراں پیش کیتا ۔جاں جو سرائیکی زبان و ادب دے مہاندرے لکھاری حمید الفت ملغانی ہوراں 1993ء توں سالانہ ادبی جائزے دا منڈھ بدھاتے سرائیکی بورڈ ملتان دی طرفوں انہاں جائزیاں کوں چھاپیا ویندے۔ اے سالانہ ادبی جائزے ہر سال مختلف نانواں توں چھپدے آندن:

 سرائیکی ادبی ٹور 1993ء

 سرائیکی ادبی پندھ 1994ء

 سرائیکی ادبی رت 1995ء

 سرائیکی ادبی سمل 1996ء

 سرائیکی ادبی دگ 1997ء

 سرائیکی ادبی چنگ 1998ء

 سرائیکی ادبی اڈار 1999ء

 سرائیکی ادبی جھات 2000ء

 سرائیکی ادبی سونہہ 2001ء

 سرائیکی ادبی پورھیا 2003ء

 سرائیکی ادبی وونت 2004ء

 سرائیکی ادبی راند 2005ء

 سرائیکی ادبی بار 2006ء

 سرائیکی ادبی سرت 2007ء

 سرائیکی ادبی پندھ 2008ء

 سرائیکی ادبی سانجھ 2009ء

 سرائیکی ادبی ستر 2010ء

 سرائیکی ادبی سوکھڑی 2011ء

 سرائیکی ادبی پورھیا 2012ء

 سرائیکی ادبی پوڑھی 2013ء

ایہہ سارے جائزے سرائیکی ادب دی سالانہ تخلیقی رفتار اتے کمیّت دی ڈس ڈیندن۔

جیندے بارے سرائیکی زبان و ادب دے معروف محقق، نقاد، ڈاکٹر طاہر تونسوی آہدن:"ایہہ اڑتالی صفحیں دا ہوندے تے ایندا مقصد کتابیں تے تفصیلی تبصرہ نئیں بلکہ ایندے بارے وچ اطلاع ݙیوݨ مقصد ہوندے تے تھوڑی ٻہوں تنقیدی رائے دا اظہار وی تھی ویندے یا ہک ادھ چنگے شعر دا حوالہ آویندے"ڈاکٹر طاہر تونسوی ، پہلا صفحہ ، ’’سرائیکی ادبی سونہہ 2001ء ‘‘ ، سرائیکی ادبی بورڈ (رجسٹرڈ) ملتان ، اشاعت 2002ء ، ص: 4سرائیکی ادب وچ انہاں سالانہ ادبی جائزیاں کوں ٻہوں خوش آئند قرار ݙتا ڳئے کیوں ایہ سالانہ ادبی جائزے، بیاض تے تذکرے وانگوں ادبی تاریخ نویسی دا اہم ترین مآخذ بݨ سگدن۔ ادبی حقائق دی ڳول پھرول وچ مددگار ثابت تھی سگدن تے علمی ادبی کتب، رسائل جرائد، کتب دے سال اشاعت بارے بنیادی معلومات ݙے سگدن۔ کیوں جو ایہہ سالانہ ادبی جائزے سال پسالی وقت ویلہے دی زندہ ادبی کیفیت اتے کمیت دی گواہی ہن۔ تے ادبی منظر نامے دے حقائق، شواہد تے بنیادی مآخذ وچ شمار تھیندن۔ کہیں ادبی مورخ کیتے سالانہ ادبی جائزے پہلی پوڑھی آ کھیئے ونج سگدن بقول سمیرا اعجاز:"ادبی مورخ تاریخ وچ جو کجھ بیان کریندے۔ کہیں ذریعے توں رجوع کریندے تے ایندا حوالہ پیش کر تے اپݨی ڳالھ کوں مضبوط بݨیندے ۔ اُو زمانہ حال توں ماضی دی اُݙیل وچوں ݙیہدے تے روشن مستقبل دا سامان مہیا کریندے۔ دراصل مورخ ہک جاسوس دی طرحاں شہادتاں کٹھیاں کریندے تے پرکھ پرچول نال کم گھِن تے نتائج کوں قابل قبول بݨیندے۔"سمیرا اعجاز ، مضمون، ’’ادبی تاریخ نویسی کے مآخذ‘‘ ، مشمولہ: ’’ادبی تاریخ نویسی‘‘ ، مرتبہ: ڈاکٹر عامر سہیل ، نسیم عباس احمد ،پاکستان رائٹرز کوآپریٹو سوسائٹی ، لاہور، اشاعت 2010ء ، ص: 319 ایہ سالانہ ادبی جائزے یا گوشوارے ہک زمانے تک جݙاں صحافت، ادب نال جڑی ہوئی ہئی تاں اخبارات دے ادبی صفحات وچ سالانہ جائزے ٻہوں  زینت نال شائع تھیندے ہن۔ تاں اخبارات تاریخ دا وسیلہ مآخذ ہوندے ہن۔

سرائیکی زبان و ادب بارے سالانہ ادبی جائزے اخبارات وچ چھپدے رہ ڳئین ایہ ادبی جائزے روزنامہ ’’آفتاب‘‘ ملتان، روزنامہ ’’نیا دور‘‘ ملتان، روزمانہ ’’جھوک‘‘ ملتان تے ادبی ماہانہ سرائیکی ادب دے جائزے وی تاریخ دا اہم حوالہ ہن کیوں جو انہاں شائع شدہ جائزیاں وچ ٹھوس تاریخی شہادتاں مل ویندین۔ کہیں کتاب دا سن اشاعت، کہیں ادیب شاعری دی تاریخ وفات، کہیں تخلیق کارکوں اعزاز ملݨ دی تاریخی شہادت وی انہاں سالانہ ادبی جائزیاں توں مل سگدی ہے ایں حوالے نال حمید الفت ملغانی دے سالانہ ادبی جائزے خاص اہمیت دے حامل ہن۔

ایہہ ادبی گوشوارے/سالانہ جائزے بنیادی مآخذ تے سندی حیثیت رکھدن۔ ات پاروں ادبی تاریخ نویسی، تحقیق، تنقید، ببلو گرافی وغیرہ وچ سالانہ ادبی جائزے توں استفادہ کیتا ونج سگدے۔از: سئیں ڈاکٹر خالد اقبال۔ مقالہ پی ایچ ڈی۔

بقول ڈاکٹر طاہر تونسوی:’’اساں اینکوں سرائیکی زبان تے ادب دی ٻہوں وݙی خدمت قرار ݙیسوں تے ایندا فیدہ محققاں کوں وی تھیسی تے عام پڑھݨ آلیں کوں وی تے ایں طرح سرائیکی ادبی تاریخ لکھݨ وچ سہولت پیدا تھیسی‘‘ڈاکٹر طاہر تونسوی، پہلا صفحہ، ’’سرائیکی ادبی وُونت 2004ء ‘‘ ،سرائیکی ادبی بورڈ (رجسٹرڈ) ملتان ،اشاعت 10 اپریل 2005ء ، ص: 4 

 ٻیا ݙیکھو 

 سرائیکی لوک ادب وچ عہد بہ عہد تبدیلیاں

 اسلم رسول پوری تے سرائیکی ادب دے اصناف

 سرائیکی لوک ادب دے نویں رجحانات

 سرائیکی ادب دے نویں عہد دے تنقید نگار

 سرائیکی ادب وچ معنی دا پندھ وچ ادوار بندی

 حوالہ جات 

 ٻاہرلے جوڑ 

 سئیں ڈاکٹر خالد اقبال دی لائبریری ݙیکھو

 سئیں ڈاکٹر خالد اقبال دا تعارف انگریزی وِچ

 ڈاکٹر خالد اقبال صیب دی لائبریری دا ٻِیا مواد

ونکی:سرائیکی لوک ادب۔ 
ونکی:سرائیکی لوک رِیت۔ 
ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب۔ 
ونکی:ڈاکٹر خالد اقبال لائبریری۔ 
ونکی:سرائیکی لوک ادب دی تاریخ
ونکی:سرائیکی ادب وچ معنی دا پندھ