2025 පහල්ගම් ප්‍රහාරය

2025 වර්ෂයේ අප්‍රේල් මස 22 වන දින, පාකිස්ථානය පදනම් කරගත් ලෂ්කාර්-ඊ-ටයිබා හි අනුබද්ධිත ද රෙසිස්ටන්ස් ෆ්‍රන්ට් සමඟ අනුබද්ධ සටන්කාමීන්, ඉන්දීය පරිපාලනය යටතේ පවතින ජම්මු සහ කාශ්මීර කලාපයේ බයිසරන් නිම්නයේ දී සංචාරකයින් පිරිසකට වෙඩි තබා, අවම වශයෙන් පුද්ගලයින් 26 දෙනෙකු සමූල ඝාතනය කළ අතර තවත් 20 කට වැඩි පිරිසක් තුවාල ලැබූහ. විශේෂ තත්ත්වය අවලංගු කිරීමෙන් පසු කලාපයේ සිදු වූ දරුණුතම ප්‍රහාරය වන මෙම ප්‍රහාරය සිවිල් වැසියන් ඉලක්ක කර ගත් ප්‍රහාරයකි.

 පසුබිම 
1989 දී ජම්මු හා කාශ්මීරයේ සන්නද්ධ කැරැල්ලක් ඇති වූ අතර එතැන් සිට එය අඛණ්ඩව සිදුවෙමින් පවතින අතර මෑත වසරවලදී ප්‍රචණ්ඩත්වය සැලකිය යුතු ලෙස අඩු වී තිබේ. 2019 දී ඉන්දියාව ජම්මු හා කාශ්මීරයේ විශේෂ තත්ත්වය අවලංගු කරමින්, ප්‍රාන්තය ජම්මු හා කාශ්මීර් සහ ලඩාක් යන යුනියන් ප්‍රදේශ දෙකකට බෙදා ඇත. මෙම පියවර මගින් කලින් සුදුසුකම් නොලබන පුද්ගලයින්ට වාසස්ථාන තත්ත්වය නිකුත් කිරීමට පළාත් පාලන ආයතනවලට බලය ලබා දුන් අතර, මතභේදාත්මක භූමියේ ඉඩම් මිලදී ගැනීමට සහ රැකියා ලබා ගැනීමට ඔවුන්ට ඉඩ සැලසීය. අප්‍රේල් 10 වන දින, ආදායම් අමාත්‍යවරයා හෙළි කළේ පසුගිය වසර දෙක තුළ නව නීතිරීති යටතේ පුද්ගලයින් 83,000 කට නේවාසික සහතික නිකුත් කර ඇති බවත්, එය ව්‍යවස්ථාදායක සභාව තුළ කැළඹීමක් ඇති කළ බවත්ය.Naveed Iqbal, Over 80,000 'non-state subjects' have received domicile certificates in last two years, J&K govt says, The Indian Express, 10 April 2025. ෆෝබ්ස් සඟරාවට අනුව, කාශ්මීරය දැනටමත් ලෝකයේ වඩාත්ම හමුදාකරණය වූ කලාපය විය.

කලාපයේ සීමිත ස්වයං පාලනය අවලංගු කිරීමෙන් පසුව, ඉන්දියාව දැවැන්ත මර්දනයක් ආරම්භ කළේය. මෙය කාශ්මීර ආරවුල මධ්‍යයේ පාකිස්තානය සමඟ සබඳතා පිරිහීමට හේතු විය. ඉන්දියාව එම භූමිය තුළ ස්ථිරවම සොල්දාදුවන් 500,000 ක් පමණ ස්ථානගත කර ඇත.

 ප්‍රහාරය 
ඉන්දීය පරිපාලනය යටතේ පවතින කාශ්මීරයේ පයින් හෝ පෝනි මාර්ගයෙන් ප්‍රවේශ විය හැකි දුරස්ථ සංචාරක ස්ථානයක් වන පහල්ගම් අසල බයිසරන් නිම්නයේ අප්‍රේල් 22 වන දින 14:50 ට පමණ සටන්කාමීන් හතර දෙනෙකුගේ සිට දක්වා ප්‍රහාරයක් එල්ල විය. දින ගණනක් ඇද හැලුණු වර්ෂාවෙන් පසු යහපත් කාලගුණයක් භුක්ති විඳි අමුත්තන්ගෙන් ප්‍රදේශය පිරී තිබුණි. දිවි ගලවා ගත් අයට අනුව, හමුදා විලාසිතාවේ නිල ඇඳුම් ඇඳගත් තුවක්කුකරුවන් අසල වනාන්තරවලින් මතු වී සමූහයා වෙත වෙඩි තැබූහ.

සාක්ෂිකරුවන් පැවසුවේ වින්දිතයින්ගෙන් වැඩි දෙනෙක් පිරිමින් බවයි, එක් ප්‍රහාරකයෙක් කාන්තාවකට පවසා ඇත්තේ අගමැති නරේන්ද්‍ර මෝදිට "භීෂණය විස්තර කිරීමට" ඇයව බේරෑ බවයි. වින්දිතයින් කිහිප දෙනෙකුට වෙඩි තබා ඇත්තේ ඉතා සමීපව සිට වන අතර, එම ස්ථානයේ සිට ලබාගත් වීඩියෝ දර්ශනවල ලේ තැවරුණු පුද්ගලයින් බිම වැතිර සිටින ආකාරය සහ තවත් සමහරු උදව් ඉල්ලා සිටින ආකාරය දක්නට ලැබුණි.

ප්‍රහාරකයින් නම් ඉල්ලා සිටි අතර වින්දිතයින්ට කල්මාව පාරායනය කරන ලෙස ඉල්ලා සිටියහ. ඔවුන් මුස්ලිම්වරුන් හඳුනා ගැනීමට සහ ඔවුන්ව බේරා ගැනීමට චර්මච්ඡේදනය සඳහා පරීක්ෂා කළ අතර, ඔවුන් ඉලක්ක කරන්නේ මුස්ලිම් නොවන අය බව සහතික කළහ.

ඇසින් දුටු සාක්ෂිකරුවන්ගේ වීඩියෝවල භීතියට පත් වූවන් සහ තුවාල ලැබූවන් උදව් ඉල්ලා සිටින දර්ශන පෙන්වීය. එක් කාන්තාවක් තම ස්වාමිපුරුෂයා වෙනුවෙන් උදව් ඉල්ලා කෑගසමින් සිටිනු දක්නට ලැබුණු අතර, අනෙක් අය තණබිම්වල නිශ්චලව වැතිර සිටිනු දක්නට ලැබුණි. අවම වශයෙන් පුද්ගලයින් 28 දෙනෙකු මිය ගිය අතර, තවත් කිහිප දෙනෙකු බරපතල තුවාල ලැබූහ. ප්‍රහාරය පිළිබඳ පුවත දිස්ත්‍රික් මූලස්ථානයට ලැබීමෙන් ටික වේලාවකට පසු හදිසි සේවා එම ස්ථානයට පැමිණියේය. බරපතල තුවාල ලැබූ දෙදෙනෙකු පස්වරු 4:30 ට පමණ අනන්ත්නාග් දිස්ත්‍රික් රෝහලට ගෙන යන ලද අතර අනෙක් අය අසල පිහිටි වෛද්‍ය මධ්‍යස්ථාන වෙත ප්‍රවාහනය කරන ලදී. සමහරුන් වැඩිදුර ප්‍රතිකාර සඳහා ශ්‍රීනගර්හි හමුදා රෝහලකට හෙලිකොප්ටරයෙන් ගුවනින් රැගෙන යන ලදී.

ප්‍රාදේශීය පොලිසිය සහ ඉන්දීය හමුදාව සම්බන්ධ කර ගනිමින් ඒකාබද්ධ වටලෑමේ සහ සෝදිසි මෙහෙයුමක් ප්‍රදේශය පුරා දියත් කරන ලදී. ප්‍රහාරකයින් සොයා ගැනීම සඳහා හෙලිකොප්ටර් යානා යොදවා තිබූ අතර, පහල්ගම්හි සමහර ප්‍රදේශවල තාවකාලික අගුලු දැමීමක් පනවන ලදී.

 ප්‍රතිචාර 
මෙම ප්‍රහාරය දේශපාලන නායකයින්ගෙන් සහ සිවිල් සමාජයෙන් වහාම පුළුල් ලෙස හෙළා දැකීමට ලක් විය. ප්‍රධාන අමාත්‍ය ඕමාර් අබ්දුල්ලා මෙම සිදුවීම විස්තර කළේ "මෑත වසරවලදී සිවිල් වැසියන්ට එල්ල වූ ඕනෑම දෙයකට වඩා බොහෝ විශාල" බවයි. ජනාධිපති ද්‍රෞපදි මුර්මු වින්දිතයින්ගේ පවුල්වලට සිය ශෝකය පළ කළ අතර එය "නින්දිත හා අමානුෂික ක්‍රියාවක්" ලෙස හැඳින්වීය. අගමැති නරේන්ද්‍ර මෝදි ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියාව හෙළා දුටු අතර ත්‍රස්තවාදයට එරෙහිව සටන් කිරීමට ජාතියේ දැඩි අධිෂ්ඨානය අවධාරණය කරමින් ප්‍රහාරයට වගකිව යුතු අය නීතිය හමුවට පමුණුවන බවට සහතික විය. සහ ආරක්ෂක අමාත්‍ය රාජ්නාත් සිං එය "බියගුලු ක්‍රියාවක්" ලෙස නම් කළේය. විපක්ෂ කොංග්‍රස් මන්ත්‍රී ප්‍රියංකා ගාන්ධි එය "මනුෂ්‍යත්වයට එරෙහි අපරාධයක්" ලෙස හැඳින්වීය. ලෝක් සභාවේ විපක්ෂ නායක රාහුල් ගාන්ධි, ප්‍රහාරය "භයානක" ලෙස විස්තර කළ අතර, වින්දිතයින්ට සහාය දැක්වීම අවධාරණය කළේය.

 විමර්ශනය 
අප්‍රේල් මස 23 වන දින එම ස්ථානයට ගිය ජාතික විමර්ශන ඒජන්සිය ප්‍රහාරය සම්බන්ධයෙන් පරීක්ෂණයක් ආරම්භ කළේය.

මූලික විමර්ශනයකින් පසුව, ආරක්ෂක ආයතන ප්‍රහාරයට සම්බන්ධ සටන්කාමීන් තිදෙනෙකුගේ රූප සටහන් නිකුත් කර ඇති අතර, ඔවුන් සියලු දෙනාම ලෂ්කර්-ඊ-තායිබා සංවිධානයට සම්බන්ධ බවත්, අවම වශයෙන් දෙදෙනෙකු විදේශිකයන් යැයි විශ්වාස කරන බවත් ප්‍රකාශ කර ඇත. බුද්ධි අංශ විසින් මෙම සංහාරයේ මහ මොළකරු ලෙස ඉහළ පෙළේ එල්ඊටී අණදෙන නිලධාරියෙකු වන සයිෆුල්ලා කසුරි නොහොත් කාලිඩ් හඳුනාගෙන ඇත.

 මූලාශ්‍ර 
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata