ඉක්වදෝරයේ රජය සහ දේශපාලනය

ඉක්වදෝර රාජ්‍යය රජයේ ශාඛා පහකින් සමන්විත වේ: විධායක ශාඛාව, ව්‍යවස්ථාදායක ශාඛාව, අධිකරණ ශාඛාව, මැතිවරණ ශාඛාව සහ විනිවිදභාවය සහ සමාජ පාලනය.

ඉක්වදෝරය වසර හතරක කාලයක් සඳහා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදීව තේරී පත් වූ ජනාධිපතිවරයෙකු විසින් පාලනය කරනු ලැබේ. ඉක්වදෝරයේ ජනාධිපතිවරයා ක්විටෝ හි ජනාධිපති පැලසියෝ ඩි කැරොන්ඩෙලෙට් වෙතින් තම බලය ක්‍රියාත්මක කරයි. වත්මන් ව්‍යවස්ථාව 2007 දී තේරී පත් වූ ඉක්වදෝර ව්‍යවස්ථාදායක සභාව විසින් ලියා ඇති අතර එය 2008 දී ජනමත විචාරණයකින් අනුමත කරන ලදී. 1936 සිට, වයස අවුරුදු 18-65 අතර සියලුම සාක්ෂරතා පුද්ගලයින් සඳහා ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීම අනිවාර්ය වන අතර, වයස අවුරුදු 16 ට වැඩි අනෙකුත් සියලුම පුරවැසියන් සඳහා විකල්ප වේ.

විධායක ශාඛාවට අමාත්‍යාංශ 23 ක් ඇතුළත් වේ. පළාත් ආණ්ඩුකාරවරුන් සහ මන්ත්‍රීවරුන් (නගරාධිපතිවරුන්, වැඩිහිටි මන්ත්‍රීවරුන් සහ පල්ලියේ මණ්ඩල) සෘජුවම තේරී පත් වේ. ජූලි සහ දෙසැම්බර් මාසවල විවේක කාලයන් හැර ඉක්වදෝරයේ ජාතික සභාව වසර පුරා රැස්වේ. ස්ථිර කමිටු දහතුනක් ඇත. ජාතික අධිකරණ අධිකරණයේ සාමාජිකයින් වසර නවයක කාලයක් සඳහා ජාතික අධිකරණ සභාව විසින් පත් කරනු ලැබේ.

 විධායක ශාඛාව 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Carondelet_-_Quito.JPG|thumb|පැලසියෝ ඩි කැරොන්ඩෙලට්, ඉක්වදෝරයේ ජනාධිපති ආසනය
විධායක ශාඛාව ජනාධිපතිවරයා විසින් මෙහෙයවනු ලැබේ. ජනාධිපතිවරයා සමඟ වසර හතරක් සඳහා තේරී පත් වූ උප ජනාධිපතිවරයා (එක් වරක් පමණක් නැවත තේරී පත්වීමේ හැකියාව ඇත) සිටී. රාජ්‍ය නායකයා සහ ප්‍රධාන රජයේ නිලධාරියා ලෙස, ජාතික සම්බන්ධීකාරකවරුන්, අමාත්‍යවරුන්, රාජ්‍ය අමාත්‍යවරුන් සහ රාජ්‍ය සේවකයින් පත් කිරීම ඇතුළුව රාජ්‍ය පරිපාලනය සඳහා ඔහු වගකිව යුතුය. විධායක ශාඛාව විදේශ ප්‍රතිපත්තිය නිර්වචනය කරයි, ජනරජයේ චාන්සලර්වරයා මෙන්ම තානාපතිවරුන් සහ කොන්සල්වරුන් පත් කරයි, ඉක්වදෝරයේ සන්නද්ධ හමුදා, ඉක්වදෝරයේ ජාතික පොලිසිය සහ පත් කිරීමේ බලධාරීන් කෙරෙහි අවසාන අධිකාරිය වේ. වැඩබලන ජනාධිපතිවරයාගේ බිරිඳ ඉක්වදෝරයේ පළමු ආර්යාව යන පදවිය ලබයි.

 ව්‍යවස්ථාදායක ශාඛාව 
නීතිදායක මාලිගාවේ ක්විටෝ නගරයේ මූලස්ථානය පිහිටා ඇති ජාතික සභාව මගින් ව්‍යවස්ථාදායක ශාඛාව මූර්තිමත් කර ඇති අතර, කමිටු දහයකට බෙදා වසර හතරක කාලයක් සඳහා තේරී පත් වූ සභා මන්ත්‍රීවරුන් 137 දෙනෙකුගෙන් සමන්විත වේ. නවතම ජාතික ජනගහන සංගණනයට අනුව, ජාතික මැතිවරණ කොට්ඨාශයකින් තේරී පත් වූ සභාවක්, එක් එක් පළාතෙන් තේරී පත් වූ සභා මන්ත්‍රීවරුන් දෙදෙනෙකු සහ 150,000 ඉක්මවන සෑම ජනගහනයක් හෝ කොටසකටම එක් අයෙකි. ඊට අමතරව, ප්‍රාදේශීය සහ අගනගර දිස්ත්‍රික්කවල සභා මැතිවරණය ව්‍යවස්ථාවෙන් තීරණය වේ.

 අධිකරණ ශාඛාව 
ඉක්වදෝරයේ අධිකරණය එහි ප්‍රධාන ආයතනය ලෙස අධිකරණ සභාව ඇති අතර, ජාතික අධිකරණය, පළාත් අධිකරණ සහ පහළ අධිකරණ ද ඇතුළත් වේ. අධිකරණ මණ්ඩලය විසින් නීතිමය නියෝජනය සිදු කරනු ලැබේ. ජාතික අධිකරණ අධිකරණය වසර නවයක කාලයක් සඳහා තේරී පත් වූ විනිසුරුවරුන් 21 දෙනෙකුගෙන් සමන්විත වේ. අධිකරණ සංග්‍රහයට අනුව විනිසුරුවරුන් සෑම වසර තුනකට වරක් තුනෙන් එකකින් අලුත් කරනු ලැබේ. විරුද්ධ ක්‍රියාමාර්ග සහ කුසලතා මත පදනම්ව අධිකරණ මණ්ඩලය විසින් මොවුන් තෝරා පත් කර ගනු ලැබේ. අධිකරණ පද්ධතිය රජයේ නඩු පවරන්නාගේ සහ මහජන ආරක්ෂකයාගේ ස්වාධීන කාර්යාල මගින් ශක්තිමත් කරනු ලැබේ. සහායක ආයතන පහත පරිදි වේ: නොතාරිස්වරුන්, අධිකරණ වෙන්දේසිකරුවන් සහ අධිකරණ ග්‍රාහකයින්. එසේම ඇමරිකානු ඉන්දියානුවන් සඳහා විශේෂ නීති තන්ත්‍රයක් ඇත.

 මැතිවරණ ශාඛාව 
මැතිවරණ ක්‍රමය ක්‍රියාත්මක වන්නේ සෑම වසර හතරකට වරක් හෝ මැතිවරණ හෝ ජනමත විචාරණ සිදුවන විට පමණක් ඇතුළත් වන බලධාරීන් විසිනි. එහි ප්‍රධාන කාර්යයන් වන්නේ ක්විටෝ නගරයේ පිහිටා ඇති අතර, සම්පූර්ණ මූල්‍ය හා පරිපාලන ස්වාධීනත්වය භුක්ති විඳින වැඩිම ඡන්දය දුන් දේශපාලන පක්ෂවල සාමාජිකයින් හත් දෙනෙකුගෙන් සමන්විත වේ. මෙම ආයතනය, මැතිවරණ අධිකරණය සමඟ එක්ව, ඉක්වදෝරයේ රජයේ ශාඛා පහෙන් එකක් වන මැතිවරණ ශාඛාව සාදයි.

 විනිවිදභාවය සහ සමාජ පාලන ශාඛාව 
විනිවිදභාවය සහ සමාජ පාලනය පුරවැසි සහභාගීත්වය සහ සමාජ පාලනය සඳහා වූ කවුන්සිලය, ඔම්බුඩ්ස්මන්වරයෙකු, රාජ්‍ය පාලක ජනරාල්වරයා සහ අධිකාරීවරුන්ගෙන් සමන්විත වේ. ශාඛා සාමාජිකයින් වසර පහක් තනතුරු දරයි. මෙම ශාඛාව ප්‍රසිද්ධියේ විනිවිදභාවය සහ පාලන සැලසුම් ප්‍රවර්ධනය කිරීම මෙන්ම දූෂණයට එරෙහිව සටන් කිරීම සඳහා යාන්ත්‍රණ සැලසුම් කිරීම මෙන්ම ඇතැම් බලධාරීන් නම් කිරීම සහ රට තුළ වගවීමේ නියාමන යාන්ත්‍රණය වීම සඳහා වගකිව යුතුය.

 විදේශ කටයුතු 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Secretary_Pompeo_Holds_Joint_Press_Conference_with_President_Moreno_(48336351591).jpg|thumb|2019 ජූලි 20 වන දින, එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය ලේකම් මයික් පොම්පියෝ සමඟ ඉක්වදෝර ජනාධිපති ලෙනින් මොරෙනෝ.
ඉක්වදෝරය 1973 දී ඔපෙක් සංවිධානයට සම්බන්ධ වූ අතර 1992 දී එහි සාමාජිකත්වය අත්හිටුවන ලදී. ජනාධිපති රෆායෙල් කොරියා යටතේ, ජනාධිපති මොරෙනෝගේ උපදෙස් පරිදි, වැඩි ආදායමක් ලබා ගැනීම සඳහා බොරතෙල් අපනයනය වැඩි කිරීමේ අභිලාෂය පවසමින්, 2020 දී නැවත ඔපෙක් සංවිධානයෙන් ඉවත් වීමට පෙර රට නැවත ඔපෙක් සංවිධානයට පැමිණියේය.Stephan Kueffner & Peter Millard, OPEC Suffers Another Departure With Ecuador Seeking More Cash , Bloomberg News (2 October 2019).Alexandra Valencia, Ecuador to quit OPEC in 2020 in search of bigger export revenue , Reuters (1 October 2019).

ඇන්ටාක්ටිකා ගිවිසුමේ සාමාජික රටක් ලෙස සාමකාමී විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනය සඳහා ඉක්වදෝරය ඇන්ටාක්ටිකාවේ පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානයක් පවත්වාගෙන ගොස් ඇත. ජාත්‍යන්තර ගැටළු සඳහා බහුපාර්ශ්වික ප්‍රවේශයන් කෙරෙහි ඉක්වදෝරය බොහෝ විට විශාල අවධානයක් යොමු කර ඇත. ඉක්වදෝරය එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ (සහ එහි විශේෂිත ආයතන බොහොමයක්) සාමාජිකයෙකු වන අතර රියෝ සමූහය, ලතින් ඇමරිකානු ආර්ථික පද්ධතිය, ලතින් ඇමරිකානු බලශක්ති සංවිධානය, ලතින් ඇමරිකානු ඒකාබද්ධතා සංගමය, ඇන්ඩියන් ජාතීන්ගේ ප්‍රජාව සහ දකුණු බැංකුව (ස්පාඤ්ඤ: බැන්කෝ ඩෙල් සුර් හෝ බැන්කෝසුර්) ඇතුළු බොහෝ කලාපීය කණ්ඩායම්වල සාමාජිකයෙකි.

2017 දී ඉක්වදෝර පාර්ලිමේන්තුව මානව සංචලනය පිළිබඳ නීතියක් සම්මත කළේය.

සංක්‍රමණිකයන්ගේ මානව හිමිකම් විශ්වීය පිළිගැනීම සහ ආරක්ෂා කිරීම ප්‍රවර්ධනය කිරීමේ අරමුණින්, විශ්වීය පුරවැසිභාවය පිළිබඳ සංකල්පය එහි ව්‍යවස්ථාවේ ස්ථාපිත කළ පළමු රාජ්‍යය ලෙස සංක්‍රමණ සඳහා වූ ජාත්‍යන්තර සංවිධානය ඉක්වදෝරයට ප්‍රශංසා කළේය. 2019 මාර්තු මාසයේදී ඉක්වදෝරය දකුණු ඇමරිකානු ජාතීන්ගේ සංගමයෙන් ඉවත් විය.

 මානව අයිතිවාසිකම් 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Slums_of_Ecuador_Guayaquil.jpg|thumb|230x230පික්|ගුවායාකිල් හි දුප්පත් පන්තියේ අසල්වැසි ප්‍රදේශ
2003 ඇම්නෙස්ටි ඉන්ටර්නැෂනල් වාර්තාවක් විවේචනාත්මකව කියා සිටියේ ආරක්ෂක හමුදා විසින් සිදු කරන ලද මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් සඳහා නඩු පැවරීම් ඉතා අල්ප බවත්, පොලිස් අධිකරණවල පමණක් නඩු පැවරීම් ඇති බවත්, ඒවා අපක්ෂපාතී හෝ ස්වාධීන යැයි නොසැලකෙන බවත්ය. ආරක්ෂක හමුදා නිරන්තරයෙන් සිරකරුවන්ට වධහිංසා පමුණුවන බවට චෝදනා තිබේ. පොලිස් අත්අඩංගුවේ සිටියදී සිරකරුවන් මිය ගිය බවට වාර්තා තිබේ. සමහර විට නඩු විභාගයකින් තොරව රඳවා තබා ගැනීමේ කාල සීමාව ඉක්මවා ගිය පසු සැකකරු නිදහස් කළ හැකි වන තෙක් නීතිමය ක්‍රියාවලිය ප්‍රමාද විය හැකිය. බන්ධනාගාර පිරී ඉතිරී ගොස් ඇති අතර රැඳවුම් මධ්‍යස්ථානවල කොන්දේසි "පිළිකුල් සහගත" ය.

එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කවුන්සිලයේ විශ්වීය ආවර්තිතා සමාලෝචනය ප්‍රකාශනයේ නිදහස සහ රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන පාලනය කිරීමට දරන උත්සාහයන් සීමා කර ඇති අතර ඉක්වදෝරය අදහස් ප්‍රකාශ කිරීම සඳහා අපරාධ සම්බාධක නැවැත්විය යුතු බවත්, අධිකරණ ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාත්මක කිරීම ප්‍රමාද කළ යුතු බවත් නිර්දේශ කර ඇත. අපහාසය අපරාධකරණය කිරීම පිළිබඳ නිර්දේශය ඉක්වදෝරය ප්‍රතික්ෂේප කළේය.

හියුමන් රයිට්ස් වොච් (HRW) ට අනුව හිටපු ජනාධිපති කොරියා මාධ්‍යවේදීන් බිය ගැන්වූ අතර ඔවුන් "ප්‍රසිද්ධියේ හෙළා දැකීම සහ පළිගැනීමේ නඩු" වලට භාජනය කළේය. මාධ්‍යවේදීන්ට දඬුවම් වශයෙන් වසර ගණනාවක සිර දඬුවම් සහ ඩොලර් මිලියන ගණනක වන්දි ගෙවීමක් නියම වූ අතර, විත්තිකරුවන්ට සමාව ලබා දී තිබුණද. කොරියා ප්‍රකාශ කළේ තමා අපහාසාත්මක ප්‍රකාශ සඳහා ඉල්ලා අස්කර ගැනීමක් පමණක් ඉල්ලා සිටි බවයි.

HRW ට අනුව, කොරියාගේ රජය මාධ්‍ය නිදහස සහ අධිකරණ පද්ධතියේ ස්වාධීනත්වය දුර්වල කළේය. ඉක්වදෝරයේ වත්මන් අධිකරණ පද්ධතිය තුළ, විනිසුරුවරුන් තෝරා ගනු ලබන්නේ රජයේ පත්වීම්වලට වඩා කුසලතා තරඟයකිනි. කෙසේ වෙතත්, තේරීමේ ක්‍රියාවලිය පක්ෂග්‍රාහී සහ ආත්මීය ලෙස විවේචනයට ලක්ව ඇත. විශේෂයෙන්, අවසාන සම්මුඛ පරීක්ෂණයට "අධික බර කිරා බැලීම" ලබා දී ඇති බව කියනු ලැබේ. ඔහුගේ නඩු වලදී කොරියාට පක්ෂව තීරණ ගත් විනිසුරුවන් සහ නඩු පවරන්නන්ට ස්ථිර තනතුරු ලැබී ඇති අතර, වඩා හොඳ තක්සේරු ශ්‍රේණි ඇති අනෙක් අය ප්‍රතික්ෂේප කර ඇත.Reforma judicial en Ecuador debe hacerse hasta el 2015, diariodigitalcentro.com

නීති මගින් යම් දේශපාලන පණිවිඩයක් හෝ අපේක්ෂකයෙකුට පක්ෂව හෝ අප්‍රසාදය පළ කළ හැකි ලිපි සහ මාධ්‍ය පණිවිඩ ද තහනම් කර ඇත. 2012 මුල් භාගයේදී, පෞද්ගලික රූපවාහිනී හෝ ගුවන් විදුලි මධ්‍යස්ථාන විස්සක් වසා දමන ලදී. පාරිසරික සහ අනෙකුත් ගැටළු වලට එරෙහිව මහජන විරෝධතාවල යෙදෙන පුද්ගලයින්ට "ත්‍රස්තවාදය සහ කඩාකප්පල්කාරී ක්‍රියා" සඳහා නඩු පවරනු ලබන අතර, එය වසර අටක සිර දඬුවමකට හේතු විය හැක.

ෆ්‍රීඩම් හවුස්ට අනුව, 2017 සිට මාධ්‍ය සහ සිවිල් සමාජය මත පනවා ඇති සීමාවන් අඩු වී ඇත. 2022 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය ඉක්වදෝරයේ විවිධ රැඳවුම් මධ්‍යස්ථාන සහ බන්ධනාගාරවල පවතින දරුණු තත්ත්වය සහ නිදහස අහිමි වූවන්ගේ මානව හිමිකම් පිළිබඳව කනස්සල්ල පළ කළේය.

 පරිපාලන අංශ 
ඉක්වදෝරය පළාත් 24 කට බෙදා ඇත (), ඒ සෑම එකක්ම තමන්ගේම පරිපාලන අගනුවරක් ඇත:link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ecuador,_administrative_divisions_-_es_-_colored.svg|මධ්‍යය|thumb|ඉක්වදෝරයේ පළාත්

 කලාප සහ සැලසුම් ක්ෂේත්‍ර 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cascada_Cabellera_de_la_Virgen,_Ba%C3%B1os.jpg|thumb|ටුන්ගුරාහුවා පළාතේ බානෝස් ඩි අගුවා සැන්ටා හි කැබෙලෙරා ඩි ලා වර්ජන් දිය ඇල්ල
කලාපකරණය යනු අගනුවර වන ක්විටෝ හි පරිපාලන කාර්යයන් විමධ්‍යගත කිරීම සඳහා යාබද පළාත් දෙකක් හෝ වැඩි ගණනක් ඒකාබද්ධ කිරීමයි. ඉක්වදෝරයේ, කලාප හතක් ඇති අතර, ඒ සෑම එකක්ම පහත පළාත් මගින් හැඩගස්වා ඇත:

 1 වන කලාපය (වර්ග කිලෝමීටර 42,126): එස්මෙරල්ඩාස්, කර්චි, ඉම්බබුරා, සහ සුකුම්බියෝස්. පරිපාලන නගරය: ඉබාරා
 1 වන කලාපය (වර්ග කිලෝමීටර 43,498): පිචින්චා, නාපෝ, සහ ඔරෙල්ලනා. පරිපාලන නගරය: ටෙනා
 3 වන කලාපය (වර්ග කිලෝමීටර 44,710): චිම්බෝරාසෝ, ටුන්ගුරහුආ, පැස්ටාසා, සහ කොටොපක්සි. පරිපාලන නගරය: රියෝබම්බා
 4 වන කලාපය (වර්ග කිලෝමීටර 22,257): මනබි සහ සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ ඩි ලොස් සාචිලාස්. පරිපාලන නගරය: සියුඩාඩ් අල්ෆරෝ
 5 වන කලාපය (වර්ග කිලෝමීටර 38,420): සැන්ටා එලේනා, ගයාස්, ලොස් රයොස්, ගැලපගෝස්, සහ බොලිවර්. පරිපාලන නගරය: මිලාග්‍රෝ
 6 වන කලාපය (වර්ග කිලෝමීටර 38,237): කනාර්, අසුවේ, සහ මොරෝනා-සන්තියාගෝ. පරිපාලන නගරය: ක්යුඑන්සා
 7 වන කලාපය (වර්ග කිලෝමීටර 27,571): එල් ඔරෝ, ලොජා, සහ සමෝරා-චින්චිපේ. පරිපාලන නගරය: ලොජා

ක්විටෝ සහ ගුආයාක්විල් යනු මෙට්‍රොපොලිටන් දිස්ත්‍රික්ක වේ. ගැලපගෝස්, 5 වන කලාපයට ඇතුළත් කර තිබුණද, ද විශේෂ ඒකකයක් යටතේ පවතී.

 යොමු කිරීම් 

ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරය