යේරවාන්, ආර්මේනියාව

යෙරෙවන් ( , , ;  ; සමහර විට අක්ෂර වින්‍යාසය Erevan) යනු ආර්මේනියාවේ අගනුවර සහ විශාලතම නගරය වන අතර ලෝකයේ අඛණ්ඩව ජනාවාස වූ පැරණිතම නගරවලින් එකකි. හ්රාස්ඩාන් ගඟ දිගේ පිහිටා ඇති යෙරෙවන් රටේ පරිපාලන, සංස්කෘතික සහ කාර්මික මධ්‍යස්ථානය මෙන්ම එහි ප්‍රාථමික නගරය ද වේ. එය 1918 සිට අගනුවර වන අතර එය ආර්මේනියාවේ ඉතිහාසයේ දහහතරවන අගනුවර වන අතර අරරත් තැනිතලාවේ හෝ ඒ අවට පිහිටා ඇති හත්වන අගනුවර වේ. මෙම නගරය ආර්මේනියානු අපෝස්තලික පල්ලියේ විශාලතම රදගුරු පදවිය සහ ලෝකයේ පැරණිතම රදගුරු පදවියක් වන අරරේටියානු පොන්ටිෆිකල් රදගුරු පදවියේ ආසනය ලෙසද සේවය කරයි.

යෙරෙවන් හි ඉතිහාසය ක්‍රි.පූ. 8 වන සියවස දක්වා දිව යයි, ක්‍රි.පූ. 782 දී උරාර්ටුහි පළමුවන අර්ගිෂ්ටි රජු විසින් අරරත් තැනිතලාවේ බටහිර අන්තයේ එරෙබුනි බලකොටුව ආරම්භ කිරීමත් සමඟ.  එරෙබුනි "විශිෂ්ට පරිපාලන හා ආගමික මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස, සම්පූර්ණයෙන්ම රාජකීය අගනුවරක් ලෙස නිර්මාණය කරන ලදී."  පුරාණ ආර්මේනියානු රාජධානියේ අගභාගය වන විට, නව අගනගර පිහිටුවන ලද අතර යෙරෙවන් වැදගත්කමින් අඩු විය. සෆාවිඩ් අධිරාජ්‍යය විසින් ලක්ෂ සංඛ්‍යාත ආර්මේනියානුවන් ඉරානයට බලහත්කාරයෙන් පිටුවහල් කරන ලද 1603-05 මහා සර්ගුන් විසින් නගරය බොහෝ දුරට ජනාකීර්ණ කරන ලදී. 1679 දී, භූමිකම්පාවකින් නගරය බොහෝ දුරට විනාශ වූ අතර, පසුව කුඩා පරිමාණයෙන් නැවත ගොඩනඟන ලදී. 1828 දී, යෙරෙවන් රුසියානු අධිරාජ්‍යයේ කොටසක් බවට පත් වූ අතර, එමඟින් 17 වන සියවසේදී බලහත්කාරයෙන් නැවත පදිංචි කරන ලද ආර්මේනියානුවන් නැවත මෙරටට ගෙන්වා ගැනීමට හේතු විය. පළමුවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු, ඔටෝමාන් අධිරාජ්‍යයේ ආර්මේනියානු ජන සංහාරයෙන් දිවි ගලවා ගත් දහස් ගණනක් එම ප්‍රදේශයට පැමිණීමත් සමඟ යෙරෙවන් පළමු ආර්මේනියානු ජනරජයේ අගනුවර බවට පත්විය.  ආර්මේනියාව සෝවියට් සංගමයේ කොටසක්ව සිටියදී 20 වන සියවසේදී නගරය වේගයෙන් ව්‍යාප්ත විය. දශක කිහිපයකින්, යෙරෙවන් රුසියානු අධිරාජ්‍යය තුළ පළාත් නගරයක සිට ආර්මේනියාවේ ප්‍රධාන සංස්කෘතික, කලාත්මක සහ කාර්මික මධ්‍යස්ථානය බවට පරිවර්තනය වූ අතර ජාතික රජයේ ආසනය බවට පත්විය.

ආර්මේනියානු ආර්ථිකයේ වර්ධනයත් සමඟ, යෙරෙවන් විශාල පරිවර්තනයකට භාජනය වී ඇත. 2000 දශකයේ මුල් භාගයේ සිට නගරය පුරා බොහෝ ඉදිකිරීම් සිදු කර ඇති අතර, සෝවියට් සමයේ දුර්ලභ වූ අවන්හල්, සාප්පු සහ වීදි කැෆේ වැනි සිල්ලර වෙළඳසැල් වැඩි වී ඇත.  , යෙරෙවන් හි ජනගහනය 1,060,138 ක් වූ අතර එය ආර්මේනියාවේ මුළු ජනගහනයෙන් 35% කට වඩා වැඩිය. 2022 වන විට ජනගහනය තවදුරටත් 1,086,677 දක්වා වැඩි විය.  යුනෙස්කෝව විසින් යෙරෙවන් 2012 ලෝක පොත් අගනුවර ලෙස නම් කරන ලදී.  යෙරෙවන් යුරෝ නගරවල සහකාර සාමාජිකයෙකි. 

යෙරෙවන් හි කැපී පෙනෙන සන්ධිස්ථාන අතරින්, එරෙබුනි බලකොටුව නගරයේ උපන් ස්ථානය ලෙස සැලකේ, කටෝගිකේ ට්සිරනාවෝර් පල්ලිය යෙරෙවන් හි ඉතිරිව ඇති පැරණිතම පල්ලිය වන අතර ශාන්ත ග්‍රෙගරි ආසන දෙව්මැදුර ලොව විශාලතම ආර්මේනියානු ආසන දෙව්මැදුර වේ. සිට්සර්නාකබර්ඩ් යනු ආර්මේනියානු ජන සංහාරයේ වින්දිතයින් සඳහා වන නිල අනුස්මරණයයි. නගරය ඔපෙරා හවුස්, රඟහල, කෞතුකාගාර, පුස්තකාල සහ අනෙකුත් සංස්කෘතික ආයතන කිහිපයකට නිවහන වේ. යෙරෙවන් ඔපෙරා රඟහල ආර්මේනියානු අගනුවර ප්‍රධාන දර්ශන ශාලාව වන අතර, ආර්මේනියාවේ ජාතික ගැලරිය ආර්මේනියාවේ විශාලතම කලා කෞතුකාගාරය වන අතර ආර්මේනියාවේ ඉතිහාස කෞතුකාගාරය සමඟ ගොඩනැගිල්ලක් බෙදා ගනී, සහ මැටෙනඩරන් හි ලොව විශාලතම පුරාණ පොත් සහ අත්පිටපත් තැන්පතු වලින් එකක් අඩංගු වේ.

 යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:CS1 ප්‍රංශ-භාෂා මූලාශ්‍ර (fr)
ප්‍රවර්ගය:භින්න වූ භාහිර සබැඳි සහිත ලිපි සියල්ල
ප්‍රවර්ගය:CS1 රුසියානු-භාෂා මූලාශ්‍ර (ru)
ප්‍රවර්ගය:CS1 maint: bot: original URL status unknown
ප්‍රවර්ගය:CS1 ආර්මේනියානු-භාෂා මූලාශ්‍ර (hy)
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:Pages using multiple image with auto scaled images