කොලොම්බියාවේ සංස්කෘතිය

කොලොම්බියාව ලතින් ඇමරිකාවේ සහ පුළුල් ඇමරිකානු මහාද්වීපයේ සන්ධිස්ථානයක පිහිටා ඇති අතර, එම නිසා එය පුළුල් පරාසයක සංස්කෘතික බලපෑම්වලට ගොදුරු වී ඇත. ස්වදේශික ඇමරිකානු, ස්පාඤ්ඤ සහ අනෙකුත් යුරෝපීය, අප්‍රිකානු, ඇමරිකානු, කැරිබියන් සහ මැද පෙරදිග බලපෑම් මෙන්ම අනෙකුත් ලතින් ඇමරිකානු සංස්කෘතික බලපෑම් ද කොලොම්බියාවේ නූතන සංස්කෘතිය තුළ පවතී. නාගරික සංක්‍රමණය, කාර්මිකකරණය, ගෝලීයකරණය සහ අනෙකුත් දේශපාලන, සමාජීය සහ ආර්ථික වෙනස්කම් ද හැඟීමක් ඇති කර තිබේ.

බොහෝ ජාතික සංකේත, වස්තූන් සහ තේමාවන් දෙකම, කොලොම්බියාවේ විවිධ සංස්කෘතික සම්ප්‍රදායන්ගෙන් පැන නැගී ඇති අතර කොලොම්බියාව සහ කොලොම්බියානු ජනතාවට පොදු දේ නියෝජනය කිරීමට අරමුණු කරයි. කොලොම්බියාවේ සංස්කෘතික ප්‍රකාශන රජය විසින් සංස්කෘතික අමාත්‍යාංශය හරහා ප්‍රවර්ධනය කරනු ලැබේ.

 සාහිත්‍යය 


කොලොම්බියානු සාහිත්‍යය පූර්ව-කොලොම්බියානු යුගය දක්වා දිව යයි; එම කාල පරිච්ඡේදයේ කැපී පෙනෙන උදාහරණයක් වන්නේ යුරූපරි පුරාවෘත්තය ලෙස හැඳින්වෙන වීර කාව්‍යයයි. ස්පාඤ්ඤ යටත් විජිත සමයේ, කැපී පෙනෙන ලේඛකයන් අතර ජුවාන් ඩි කැස්ටෙලනෝස් (Elegías de varones ilustres de Indias), හර්නාන්ඩෝ ඩොමින්ගුස් කැමාර්ගෝ සහ සැන් ඉග්නාසියෝ ඩි ලොයෝලා, පේද්‍රෝ සයිමන් සහ ජුවාන් රොඩ්‍රිගස් ෆ්‍රෙයිල් වෙත ඔහුගේ වීර කාව්‍යය ඇතුළත් වේ.

රොමෑන්ටිකවාදයට සම්බන්ධ පශ්චාත්-නිදහස් සාහිත්‍යය ඇන්ටෝනියෝ නරිනෝ, හෝසේ ෆර්නැන්ඩස් මැඩ්රිඩ්, කැමිලෝ ටොරස් ටෙනෝරියෝ සහ ෆ්‍රැන්සිස්කෝ ඇන්ටෝනියෝ සීයා ඉස්මතු කළේය. දහනව වන ශතවර්ෂයේ දෙවන භාගයේ සහ විසිවන සියවසේ මුල් භාගයේදී කොස්ටම්බ්‍රිස්මෝ නම් සාහිත්‍ය ප්‍රභේදය ජනප්‍රිය විය; මෙම යුගයේ විශිෂ්ඨ ලේඛකයන් වූයේ ටොමස් කැරස්කිලා, ජෝර්ජ් අයිසැක්ස් සහ රෆායෙල් පොම්පෝ (ඔවුන්ගෙන් දෙවැන්නා ළමා සාහිත්‍යයේ කැපී පෙනෙන කෘති ලිවීය). එම කාලපරිච්ඡේදය තුළ, ජෝස් අසුන්සියන් සිල්වා, හෝසේ යුස්ටසියෝ රිවේරා, ලියොන් ඩි ග්‍රීෆ්, පෝර්ෆිරියෝ බාබා-ජාකොබ් සහ හෝසේ මරියා වර්ගාස් විල්a වැනි කතුවරුන් නූතනවාදී ව්‍යාපාරය වර්ධනය කර ඇත.Rodríguez-Arenas, F.M. (2006). Bibliografía de la literatura colombiana del siglo XIX: AL. Stockcero, Inc.Rodríguez-Arenas, F.M. (2006). Bibliografía de la literatura colombiana del siglo XIX: MZ. Stockcero, Inc. 1872 දී කොලොම්බියාව විසින් ඇමරිකාවේ පළමු ස්පාඤ්ඤ භාෂා ඇකඩමිය වන කොලොම්බියානු භාෂා ඇකඩමිය පිහිටුවන ලදී. කැන්ඩලාරියෝ ඔබෙසෝ විසින් අප්‍රිකානු-කොලොම්බියානු කතුවරයෙකුගේ පළමු කාව්‍ය ග්‍රන්ථය වන කැන්ටොස් පොපියුලරස් ඩි මි ටියෙරා (1877) ලිවීය.

1939 සිට 1940 දක්වා කාලය තුළ බොගෝටා නගරයේ ගල් සහ අහස නමින් කවි පොත් හතක් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද අතර එය රටට සැලකිය යුතු ලෙස බලපෑවේය; ඒවා සංස්කරණය කරන ලද්දේ කවියෙකු වන ජෝර්ජ් රෝජාස් විසිනි. ඊළඟ දශකය තුළ, ගොන්සාලෝ අරන්ගෝ එකල පැවති ප්‍රචණ්ඩත්වයට ප්‍රතිචාර වශයෙන් "කිසිවක් නැතිකම" ව්‍යාපාරය ආරම්භ කළේය; ඔහු ශුන්‍යවාදය, පැවැත්මවාදය සහ තවත් ශ්‍රේෂ්ඨ කොලොම්බියානු ලේඛකයෙකුගේ චින්තනයෙන් බලපෑමට ලක් විය: ප්‍රනාන්දු ගොන්සාලෙස් ඔචෝවා. ලතින් ඇමරිකානු සාහිත්‍යයේ උත්පාතය අතරතුර, නොබෙල් ත්‍යාගලාභී ගේබ්‍රියෙල් ගාර්ෂියා මාකේස් සහ ඔහුගේ ශ්‍රේෂ්ඨ කෘතිය වන හුදකලාවේ සියයක් වසරක්, එඩ්වාඩෝ කැබල්ලෙරෝ කැල්ඩෙරොන්, මැනුවෙල් මෙජියා වැලෙජෝ සහ සර්වන්ටෙස් ත්‍යාගය සහ ලිපි සඳහා ඇස්ටූරියස් කුමරු සම්මානයෙන් පිදුම් ලැබූ ලේඛකයෙකු වන ඇල්වාරෝ මුටිස් විසින් මෙහෙයවන ලද සාර්ථක ලේඛකයින් බිහි විය.

 දෘශ්‍ය කලා 

කොලොම්බියානු කලාවට වසර 3,000කට අධික ඉතිහාසයක් ඇත. කොලොම්බියානු කලාකරුවන් විවිධ ශෛලීන් සහ මාධ්‍යයන් භාවිතා කරමින් රටේ වෙනස්වන දේශපාලන හා සංස්කෘතික පසුබිම ග්‍රහණය කර ගෙන ඇත. ඇමරිකාවේ වෙනත් ඕනෑම තැනකට වඩා කොලොම්බියාවේ පිඟන් මැටි නිෂ්පාදනය කළ බවට පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි තිබේ, එය ක්‍රි.පූ. 3,000 තරම් ඈත අතීතයේ සිට පැවත එන්නකි.

රන් ශිල්පයේ පැරණිතම උදාහරණ පැසිෆික් වෙරළ තීරයේ ටුමාකෝ ජනයාට ආරෝපණය කර ඇති අතර එය ක්‍රි.පූ. 325 පමණ දක්වා දිව යයි. දළ වශයෙන් ක්‍රි.පූ. 200 සහ ක්‍රි.ව. 800 අතර, ගල් කැපීමේ ප්‍රවීණයන් වූ සැන් ඇගස්ටින් සංස්කෘතිය එහි "සම්භාව්‍ය යුගයට" ඇතුළු විය. ඔවුන් උස් වූ චාරිත්‍රානුකූල මධ්‍යස්ථාන, සාර්කොෆාගි සහ ගල් වලින් මානවරූපී සහ සත්වරූපී ආකාර නිරූපණය කරන විශාල ගල් ඒකලිත ඉදිකර ඇත.

කොලොම්බියානු කලාව එකල පැවති ප්‍රවණතා අනුගමනය කර ඇත, එබැවින් 16 සිට 18 වන සියවස් දක්වා, ස්පාඤ්ඤ කතෝලික ධර්මය කොලොම්බියානු කලාවට විශාල බලපෑමක් ඇති කළ අතර, බෝර්බන්වරු ස්පාඤ්ඤ කිරුළට නැඟුණු විට ජනප්‍රිය බැරොක් විලාසිතාව රොකෝකෝ සමඟ ප්‍රතිස්ථාපනය විය. මෙම යුගයේදී, ස්පාඤ්ඤ යටත් විජිතයේ, වඩාත්ම වැදගත් නියෝග්‍රැනඩින් (කොලොම්බියානු) චිත්‍ර ශිල්පීන් වූයේ ග්‍රෙගෝරියෝ වැස්කේස් ද ආර්ස් වයි සෙබල්ලෝස්, ගැස්පර් ද ෆිගුරෝවා, බල්ටසාර් වර්ගාස් ද ෆිගුරෝවා, බල්ටසාර් ද ෆිගුරෝවා (වැඩිමහල්ලා), ඇන්ටෝනියෝ ඇසෙරෝ ද ලා කෲස් සහ ජෝකුවින් ගුටියරෙස් ය. ඔවුන්ගේ කෘති සංරක්ෂණය කර ඇත. සෙවිල් පළාතේ උපත ලැබුවද, යටත් විජිත කොලොම්බියාවේ තම ජීවිතයේ වැඩි කාලයක් ගත කළ ඇලොන්සෝ ද නාර්වාස් ද, ඉතාලි ඇන්ජලිනෝ මෙඩෝරෝ ද කොලොම්බියාවේ සහ පේරු හි ජීවත් වූ අතර, ටුන්ජා නගරයේ පල්ලි කිහිපයක කලා කෘති සංරක්ෂණය කර ඇත.

19 වන සියවසේ මැද භාගයේදී, වඩාත් කැපී පෙනෙන චිත්‍ර ශිල්පියෙකු වූයේ රාමන් ටොරස් මෙන්ඩෙස් ය, ඔහු විවිධ කොලොම්බියානු ප්‍රදේශවල ජනතාව සහ ඔවුන්ගේ සිරිත් විරිත් නිරූපණය කරන හොඳ තත්ත්වයේ සිතුවම් මාලාවක් නිර්මාණය කළේය. 19 වන සියවසේදී ඇන්ඩ්‍රෙස් ද සැන්ටා මාරියා, පේද්‍රෝ ජෝස් ෆිගුරෝවා, එපිෆානියෝ ගරේ, මර්සිඩීස් ඩෙල්ගාඩෝ මල්ලරිනෝ, හොසේ මාරියා එස්පිනෝසා, රිකාඩෝ අසවෙඩෝ බර්නාල් ඇතුළු තවත් බොහෝ අය ද කැපී පෙනුණි.

මෑතකදී, කොලොම්බියානු කලාකරුවන් වන පෙඩ්‍රෝ නෙල් ගෝමස් සහ සන්තියාගෝ මාටිනෙස් ඩෙල්ගාඩෝ 1940 ගණන්වල කොලොම්බියානු මියුරියල් ව්‍යාපාරය ආරම්භ කළ අතර, එය ආර්ට් ඩෙකෝ හි නව සම්භාව්‍ය ලක්ෂණ ඇතුළත් විය. 1950 ගණන්වල සිට, කොලොම්බියානු කලාවට සුවිශේෂී දෘෂ්ටිකෝණයක් ඇති වීමට පටන් ගත් අතර, 20 වන සියවසේ සංකල්ප යටතේ සාම්ප්‍රදායික අංග නැවත සොයා ගන්නා ලදී. මෙයට උදාහරණ වන්නේ ඉග්නාසියෝ ගෝමස් ජරමිලෝ විසින් රචිත ග්‍රීෆ් ඡායාරූප වන අතර, එය සාමාන්‍ය කොලොම්බියානු තේමාවන්ට යොදන ලද නව ශිල්පීය ක්‍රම සමඟ කොලොම්බියානු කලාවට කළ හැකි දේ පෙන්වයි. කාලෝස් කොරියා, ඔහුගේ පරමාදර්ශී "Naturaleza muerta en silencio" (නිහඬ මළ ස්වභාවය) සමඟින්, ජ්‍යාමිතික වියුක්තකරණය සහ ඝනිකවාදය ඒකාබද්ධ කරයි. ඇලෙජැන්ඩ්‍රෝ ඔබ්‍රෙගන් බොහෝ විට නූතන කොලොම්බියානු සිතුවම් කලාවේ පියා ලෙස සලකනු ලබන අතර, මෙම යුගයේ වඩාත්ම බලගතු කලාකරුවෙකු ලෙස සැලකේ, ඔහුගේ මුල් පිටපත නිසා, සතුන්ගේ සංකේතාත්මක සහ ප්‍රකාශනවාදී භාවිතය (විශේෂයෙන් ඇන්ඩියන් කොන්ඩෝර්) සහිත කොලොම්බියානු භූ දර්ශන පින්තාරු කිරීම. ප්‍රනාන්දු බොටෙරෝ, ඕමාර් රායෝ, එන්රික් ග්‍රෝ, එඩ්ගාර් නෙග්‍රෙට්, ඩේවිඩ් මන්සුර්, රොඩ්‍රිගෝ අරීනාස් බෙටන්කෝට්, ඔස්කාර් මුරිලෝ, ඩොරිස් සැල්සෙඩෝ සහ ඔස්කාර් මුනෝස් යනු ජාත්‍යන්තර මට්ටමින් ඉදිරිපත් කරන ලද කොලොම්බියානු කලාකරුවන්ගෙන් කිහිපයකි.

දහසයවන සියවසේ සිට 18 වන සියවස දක්වා වූ කොලොම්බියානු මූර්ති බොහෝ දුරට කැප වූයේ ස්පාඤ්ඤ පූජනීය මූර්ති පාසල්වලින් දැඩි ලෙස බලපෑමට ලක් වූ පල්ලියේ කලාවේ ආගමික නිරූපණයන් සඳහා ය. කොලොම්බියානු ජනරජයේ මුල් අවධියේදී, ජාතික කලාකරුවන් දේශපාලනඥයින්ගේ සහ මහජන පුද්ගලයින්ගේ මූර්ති චිත්‍ර නිෂ්පාදනය කෙරෙහි අවධානය යොමු කළේ සරල නව සම්භාව්‍යවාදී ප්‍රවණතාවයකින්. 20 වන සියවසේදී, කොලොම්බියානු මූර්ති ජාතික සංවේදීතාව පිළිබඳ වඩා හොඳ අවබෝධයක් ලබා ගැනීමේ අරමුණින් නිර්භීත හා නව්‍ය කෘතියක් වර්ධනය කිරීමට පටන් ගත්තේය.

කොලොම්බියානු ඡායාරූපකරණය ඩැගුරියෝටයිප් පැමිණීම මගින් සලකුණු කරන ලදී. 1841 දී කොලොම්බියාවට ඩැගුරියෝටයිප් ක්‍රියාවලිය ගෙන ආවේ ජීන්-බැප්ටිස්ට් ලුවී ග්‍රොස් ය. පිලෝටෝ මහජන පුස්තකාලයේ ලතින් ඇමරිකාවේ විශාලතම සෘණ ලේඛනාගාරය ඇති අතර, 1848 සිට 2005 දක්වා කොලොම්බියාව ආවරණය කරන පෞරාණික ඡායාරූප මිලියන 1.7 ක් අඩංගු වේ.

කොලොම්බියානු පුවත්පත් කාටූන් ශිල්පීන්ගේ කෘති ප්‍රවර්ධනය කර ඇත. මෑත දශක කිහිපය තුළ, රසික පුවත්පත්, අන්තර්ජාලය සහ ස්වාධීන ප්‍රකාශකයින් කොලොම්බියාවේ විකට කලාවේ වර්ධනයට මූලික වී ඇත.

 ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය 

කාලය පුරාම, යටත් විජිත (මිලිටරි සහ ආගමික), ජනරජ, සංක්‍රාන්ති සහ නවීන ශෛලීන් හරහා ගමන් කරන ආදිවාසී ජනයාගේ සිට සමකාලීනයන් දක්වා විවිධ ගෘහ නිර්මාණ ශෛලීන් පැවතුනි.thumb|කාටජිනා වීදිවල කොලෝනියල් බැල්කනි



පුරාණ වාසස්ථාන ප්‍රදේශ, දිගු නිවාස, බෝග ටෙරස්, ඉන්කා මාර්ග පද්ධතිය ලෙස මාර්ග, සුසාන භූමි, හයිපොජියම් සහ නෙක්‍රොපොලිස් යන සියල්ලම ආදිවාසී ජනයාගේ වාස්තු විද්‍යාත්මක උරුමයේ කොටසකි. සමහර කැපී පෙනෙන දේශීය ව්‍යුහයන් වන්නේ ටෙක්වෙන්ඩාමා හි පූර්ව සෙරමික් සහ සෙරමික් පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථානය, ටියෙරාඩෙන්ට්‍රෝ (පැති කුටි සහිත පූර්ව කොලොම්බියානු ස්මාරක පතුවළ සොහොන් වල විශාලතම සාන්ද්‍රණය අඩංගු උද්‍යානයක්), දකුණු ඇමරිකාවේ විශාලතම ආගමික ස්මාරක සහ මෙගලිතික මූර්ති එකතුව වන හුයිලා හි සැන් ඇගස්ටින් හි පිහිටා ඇත, ලොස්ට් සිටි (කඳු බෑවුමට කැටයම් කරන ලද ටෙරස් මාලාවක්, ටයිල් කළ මාර්ග ජාලයක් සහ රවුම් ප්ලාසා කිහිපයක් සහිත පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථානයක්), සහ ප්‍රධාන වශයෙන් ගල්, ලී, උක් සහ මඩ වලින් ඉදිකරන ලද විශාල ගම්මාන වේ.

යටත් විජිතකරණයේ සහ යටත් විජිතකරණයේ කාල පරිච්ඡේදය තුළ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය ප්‍රධාන වශයෙන් යුරෝපීය ශෛලීන් දේශීය තත්වයන්ට අනුවර්තනය කිරීමෙන් ලබා ගත් අතර, ස්පාඤ්ඤ බලපෑම, විශේෂයෙන් ඇන්ඩලූසියානු සහ එක්ස්ට්‍රෙමදුරන්, පහසුවෙන් දැකිය හැකිය. යුරෝපීයයන් නගර ආරම්භ කරන විට, එකවර දේවල් දෙකක් සිදු කරමින් සිටියහ: ජ්‍යාමිතික අවකාශයේ මානය (නගර චතුරශ්‍රය, වීදිය) සහ ස්පර්ශ්‍ය දිශානතියක පිහිටීම. ඉංග්‍රීසි, ප්‍රංශ සහ ලන්දේසි මුහුදු කොල්ලකරුවන්ගෙන් සහ සතුරු ස්වදේශික කණ්ඩායම්වලින් ස්පාඤ්ඤ යටත් විජිත ජනාවාසවලට එල්ල වූ අන්තරායන් නිසා, කැරිබියන් පුරා සහ අභ්‍යන්තරයේ සමහර නගරවල බලකොටු ඉදිකිරීම සුලභ විය. ආගමික නියෝගවලට අයත් පල්ලි, දේවස්ථාන, පාසල් සහ රෝහල් විශාල නාගරික බලපෑමක් ඇති කරයි. බැරොක් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය හමුදා ගොඩනැගිලි සහ පොදු ස්ථානවල භාවිතා වේ. මාර්සිලිනෝ අරෝයෝ, ෆ්‍රැන්සිස්කෝ ජෝස් ද කල්දාස් සහ ඩොමින්ගෝ ද පෙට්‍රෙස් නව-සම්භාව්‍ය ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ ශ්‍රේෂ්ඨ නියෝජිතයන් විය.

ජාතික කැපිටල් යනු රොමෑන්ටිකවාදයේ ශ්‍රේෂ්ඨ නියෝජිතයෙකි. ඇන්ටියොක්වියා යටත් විජිතකරණය අතරතුර, දොරවල්, ජනෙල්, රේල් පීලි සහ සිවිලිම්වල දැව බහුලව භාවිතා විය. කැරිබියානු ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය ශක්තිමත් අරාබි බලපෑමක් ලබා ගනී. බොගෝටා හි ටීට්‍රෝ කොලොන් යනු 19 වන සියවසේ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ සුඛෝපභෝගී උදාහරණයකි. පරිමාමිතික සංකල්පයේ නවෝත්පාදනයන් සහිත ක්වින්ටාස් නිවාස ජනරජ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ හොඳම උදාහරණ කිහිපයකි; නගරයේ රිපබ්ලිකන් ක්‍රියාමාර්ගය අවකාශයන් වර්ග තුනක් සැලසුම් කිරීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කළේය: වනාන්තර සහිත උද්‍යාන, කුඩා නාගරික උද්‍යාන සහ මංපෙත් සහ ගොතික් විලාසිතාව පල්ලි සැලසුම් කිරීම සඳහා බහුලව භාවිතා විය.

ඩෙකෝ විලාසිතාව, නූතන නව සම්භාව්‍යවාදය, ජනප්‍රවාදවාදය සහ කලා ඩෙකෝ විසිතුරු සම්පත් කොලොම්බියාවේ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයට සැලකිය යුතු ලෙස බලපෑවේය, විශේෂයෙන් සංක්‍රාන්ති කාලය තුළ. නූතනවාදය නව ඉදිකිරීම් තාක්ෂණයන් සහ නව ද්‍රව්‍ය (වානේ, ශක්තිමත් කරන ලද කොන්ක්‍රීට්, වීදුරු සහ කෘතිම ද්‍රව්‍ය) සමඟ දායක වූ අතර ස්ථල විද්‍යාත්මක ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය සහ සැහැල්ලු ස්ලැබ් පද්ධතිය ද විශාල බලපෑමක් ඇති කරයි. නූතන ව්‍යාපාරයේ වඩාත්ම බලගතු ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීන් වූයේ රොජෙලියෝ සැල්මෝනා සහ ප්‍රනාන්දු මාර්ටිනෙස් සනබ්‍රියා ය.

කොලොම්බියාවේ සමකාලීන ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය නිර්මාණය කර ඇත්තේ ද්‍රව්‍ය සඳහා වැඩි වැදගත්කමක් ලබා දීම සඳහා වන අතර, මෙම ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය නිශ්චිත ස්වාභාවික හා කෘතිම භූගෝලීය පිහිටීම් සැලකිල්ලට ගන්නා අතර ඉන්ද්‍රියන්ට ආයාචනා කරන ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයකි. කොලොම්බියාවේ වාස්තු විද්‍යාත්මක හා නාගරික උරුමයන් සංරක්ෂණය කිරීම මෑත වසරවලදී ප්‍රවර්ධනය කර ඇත.

 සංගීතය 

කොලොම්බියාවේ රිද්මයන් රැසකට ස්පර්ශ වන විචිත්‍රවත් දක්ෂතා එකතුවක් ඇත. එය ජන රිද්ම 1,024 ක් පමණ ඇති රිද්ම දහසක දේශය ලෙස හැඳින්වේ. කොලොම්බියාවේ සංගීතඥයින්, රචනාකරුවන්, සංගීත නිෂ්පාදකයින් සහ ගායකයින් ෂකිරා, ජුවාන්ස්, කාලෝස් වයිව්ස් සහ තවත් අය වැනි ජාත්‍යන්තරව පිළිගැනීමට ලක්ව ඇත. කොලොම්බියානු සංගීතය යුරෝපීය බලපෑමෙන් යුත් ගිටාරය සහ ගීත ව්‍යුහය ආදිවාසී ජනගහනයෙන් විශාල ගයිටා නළා සහ බෙර වාද්‍ය භාණ්ඩ සමඟ මිශ්‍ර කරන අතර එහි බෙර වාද්‍ය ව්‍යුහය සහ නර්තන ආකාර අප්‍රිකාවෙන් පැමිණේ. කොලොම්බියාවේ විවිධාකාර හා ගතික සංගීත පරිසරයක් ඇත.


කොලොම්බියාවේ ජාතික සංධ්වනි වාද්‍ය වෘන්දයේ වැදගත් සංස්කෘතික චරිතයක් වන ගිලර්මෝ උරිබ් හොල්ගුයින්, ලුයිස් ඇන්ටෝනියෝ කැල්වෝ සහ බ්ලාස් එමිලියෝ ඇටෙහෝර්ටුවා යනු කලා සංගීතයේ ශ්‍රේෂ්ඨතම ප්‍රකාශකයින් කිහිපයකි. බොගෝටා ෆිල්හාර්මනික් වාද්‍ය වෘන්දය කොලොම්බියාවේ වඩාත් ක්‍රියාකාරී වාද්‍ය වෘන්දයකි.

කැරිබියානු සංගීතයේ බොහෝ විචිත්‍රවත් රිද්මයන් ඇත, ඒවා නම් කුම්බියා (එය මැරකාස්, බෙර, ගයිටාස් සහ ගුවාචරකා විසින් වාදනය කරනු ලැබේ), පෝරෝ (එය ඒකාකාරී නමුත් ප්‍රීතිමත් රිද්මයකි), මාපාලේ (එහි වේගවත් රිද්මය සහ නිරන්තර අත්පුඩි ගැසීම සමඟ) සහ කැරිබියානු වෙරළ තීරයේ උතුරු කොටසේ ආරම්භ වූ "වැලෙනාටෝ" (රිද්මය ප්‍රධාන වශයෙන් කැජා, ගුවාචරකා සහ ඇකෝනියන් විසින් වාදනය කරනු ලැබේ).

කුරුලාඕ වැනි පැසිෆික් වෙරළ තීරයේ සංගීතය, එහි බෙර භාවිතය (ස්වදේශික මාරිම්බා, කොනුනෝස්, බාස් බෙරය, පැති බෙරය සහ කුවාට්‍රෝ ගුවාසාස් හෝ ටියුබල් රැට්ල් වැනි උපකරණ) මගින් සංලක්ෂිත වේ. පැසිෆික් වෙරළ තීරයේ දකුණු කලාපයේ වැදගත් රිද්මයක් වන්නේ කොන්ට්‍රඩන්සා (ඇඳුම්වල කැපී පෙනෙන වර්ණ නිසා එය නර්තන සංදර්ශනවල භාවිතා වේ). කොලොම්බියාවේ දකුණු පැසිෆික් කලාපයේ මාරිම්බා සංගීතය, සාම්ප්‍රදායික ගායනා සහ නැටුම් යුනෙස්කෝවේ මනුෂ්‍යත්වයේ අස්පෘශ්‍ය සංස්කෘතික උරුමයේ නියෝජිත ලැයිස්තුවේ ඇත.


නැගෙනහිර තැනිතලාවේ සංගීතය වෙන්කර හඳුනා ගන්නා උපකරණ වන්නේ වීණාව, කුවාට්‍රෝ (තත් හතරේ ගිටාර් වර්ගයක්) සහ මරකාස් ය. මෙම කලාපයේ වැදගත් රිද්මයන් වන්නේ ජොරොපෝ (වේගවත් රිද්මයක් සහ එහි ෆ්ලෙමෙන්කෝ පරම්පරාවේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස තට්ටු කිරීමක් ද ඇත) සහ ගැලරොන් (කව්බෝයිවරු වැඩ කරන අතරතුර එය බොහෝ විට ඇසෙනු ඇත).

ඇමසන් කලාපයේ සංගීතය ස්වදේශික ආගමික පිළිවෙත් මගින් දැඩි ලෙස බලපා ඇත. භාවිතා කරන සංගීත භාණ්ඩවලින් සමහරක් වන්නේ මැන්ගුවාරේ (විශාල සිලින්ඩරාකාර බෙර යුගලයකින් සමන්විත චාරිත්‍රානුකූල ආකාරයේ සංගීත භාණ්ඩයක්), ක්වේනා (තනු භාණ්ඩය), රොන්ඩඩෝර්, කොන්ගස්, සීනු සහ විවිධ වර්ගයේ නළා ය.

සැන් ඇන්ඩ්‍රෙස්, ප්‍රොවිඩෙන්සියා සහ සැන්ටා කැටලිනා දූපත් සමූහයේ සංගීතය සාමාන්‍යයෙන් මැන්ඩලින්, ටබ්-බාස්, හකු අස්ථියක්, ගිටාරයක් සහ මරකාස් සමඟින් වාදනය වේ. සමහර ජනප්‍රිය දූපත් සමූහයේ රිද්මයන් වන්නේ ස්කොටිෂ්, කැලිප්සෝ, පොල්කා සහ මෙන්ටෝ ය.

 ජනප්‍රිය සංස්කෘතිය 


1550 දී ස්පාඤ්ඤ යටත් විජිතකරණය අතරතුර සර්සුවෙලා සමාගම් හරහා කොලොම්බියාවේ රංග ශාලාව හඳුන්වා දෙන ලදී. කොලොම්බියානු රංග ශාලාවට සංස්කෘතික අමාත්‍යාංශය සහ පෞද්ගලික සහ රාජ්‍ය සංවිධාන ගණනාවක් සහාය දක්වයි. බොගෝටා හි ඉබෙරෝ-ඇමරිකානු රංග ශාලාව කොලොම්බියාවේ ඉහළම වැදගත්කමක් ඇති සංස්කෘතික උත්සවය වන අතර ලෝකයේ විශාලතම රංග ශාලාවකි. අනෙකුත් වැදගත් රංග උත්සව නම්: රූකඩ උළෙල (ෆෑන්ෆෙයාර්) (මෙඩෙලින්), මැනිසාලෙස් රඟහල උත්සවය, කැරිබියන් රඟහල උත්සවය (සැන්ටා මාර්ටා) සහ ජනප්‍රිය සංස්කෘතියේ කලා උළෙල "සංස්කෘතික ආක්‍රමණය" (බොගෝටා).

කොලොම්බියානු සිනමාව කර්මාන්තයක් ලෙස තරුණ වුවද, මෑතකදී චිත්‍රපට කර්මාන්තය 2003 දී සම්මත කරන ලද චිත්‍රපට පනතේ සහාය ඇතිව වර්ධනය විය. බොහෝ චිත්‍රපට උත්සව කොලොම්බියාවේ සිදු වේ, නමුත් වඩාත්ම වැදගත් දෙක වන්නේ ලතින් ඇමරිකාවේ පැරණිතම චිත්‍රපට උළෙල වන කාටජිනා චිත්‍රපට උළෙල සහ බොගෝටා චිත්‍රපට උළෙලයි.

ජාතික වශයෙන් වැදගත් සංසරණ පුවත්පත් කිහිපයක් වන්නේ එල් ටියෙම්පෝ සහ එල් එස්පෙක්ටඩෝර් ය. කොලොම්බියාවේ රූපවාහිනියට පෞද්ගලිකව අයත් රූපවාහිනී ජාල දෙකක් සහ ජාතික ආවරණයක් සහිත රජය සතු රූපවාහිනී ජාල තුනක් මෙන්ම කලාපීය රූපවාහිනී ජාල හයක් සහ දේශීය රූපවාහිනී මධ්‍යස්ථාන දුසිම් ගණනක් ඇත. පුද්ගලික නාලිකා වන ආර්සීඑන් සහ කැරකොල් ඉහළම ශ්‍රේණිගත කිරීම් ලබා ඇත. කලාපීය නාලිකා සහ කලාපීය පුවත්පත් දෙපාර්තමේන්තුවක් හෝ වැඩි ගණනක් ආවරණය කරන අතර එහි අන්තර්ගතය මෙම විශේෂිත ක්ෂේත්‍රවල සාදා ඇත.

කොලොම්බියාවේ ප්‍රධාන ජාතික ගුවන් විදුලි ජාල තුනක් ඇත: රේඩියෝඩිෆුසෝරා නැෂනල් ඩි කොලොම්බියා, රජය විසින් පවත්වාගෙන යනු ලබන ජාතික ගුවන් විදුලිය; කැරකොල් රේඩියෝ සහ ආර්සීඑන් රේඩියෝ, සිය ගණනක් අනුබද්ධිත පුද්ගලිකව අයත් ජාල. කැඩෙනා සුපර්, ටොඩෙලාර් සහ කොල්මුන්ඩෝ ඇතුළු තවත් ජාතික ජාල තිබේ. ගුවන් විදුලි මධ්‍යස්ථාන සිය ගණනක් තොරතුරු තාක්ෂණ හා සන්නිවේදන අමාත්‍යාංශයේ ලියාපදිංචි කර ඇත.

 ආහාර පිසීම 


කොලොම්බියාවේ විවිධ ආහාර සඳහා එහි විවිධ සත්ත්ව හා ශාක විශේෂ මෙන්ම ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්වල සංස්කෘතික සම්ප්‍රදායන් ද බලපෑම් කරයි. කොලොම්බියානු කෑම වර්ග සහ අමුද්‍රව්‍ය කලාපය අනුව පුළුල් ලෙස වෙනස් වේ. වඩාත් පොදු අමුද්‍රව්‍ය සමහරක් නම්: සහල් සහ බඩ ඉරිඟු වැනි ධාන්‍ය වර්ග; අර්තාපල් සහ මඤ්ඤොක්කා වැනි අල; විවිධ රනිල කුලයට අයත් බෝග; හරක් මස්, කුකුල් මස්, ඌරු මස් සහ එළු ඇතුළු මස්; මාළු; සහ මුහුදු ආහාර. කොලොම්බියානු ආහාරවල කේප් ගූස්බෙරි, ෆයිජෝවා, අරසා, ඩ්‍රැගන් ෆෘට්, මැන්ගොස්ටිනෝ, ග්‍රැනඩිල්ලා, පැපොල්, පේර, මෝරා (බ්ලැක්බෙරි), ලුලෝ, සෝර්සොප් සහ පැෂන්ෆෲට් වැනි විවිධ නිවර්තන පලතුරු ද අඩංගු වේ. කොලොම්බියාව ලොව විශාලතම පලතුරු යුෂ පාරිභෝගිකයින්ගෙන් එකකි.Singh, Gitanjali M., et al. "Global, regional, and national consumption of sugar-sweetened beverages, fruit juices, and milk: a systematic assessment of beverage intake in 187 countries." PLoS ONE 10.8 (2015): e0124845.

වඩාත් නියෝජිත ආහාර රුචිය සහ සුප් අතර පැටකෝන් (බැදපු කොළ කෙසෙල්), සැන්කොචෝ ද ගැලිනා (මුල් එළවළු සහිත කුකුළු මස් සුප්) සහ අජියාකෝ (අර්තාපල් සහ ඉරිඟු සුප්) ඇතුළත් වේ. නියෝජිත කෙටි ආහාර සහ පාන් වන්නේ පැන්ඩෙබෝනෝ, අරෙපාස් (ඉරිඟු කේක්), අබොරාජඩෝස් (චීස් සමඟ බැදපු පැණිරස කෙසෙල්), ටෝර්ටා ද චොක්ලෝ, එම්පානඩාස් සහ ඇල්මොජබානාස් ය. නියෝජිත ප්‍රධාන ආහාර මාලා වන්නේ බන්ඩෙජා පයිසා, ලෙචෝනා ටොලිමෙන්ස්, මැමෝනා, ටමාල්ස් සහ මාළු කෑම (ඇරෝස් ද ලීසා වැනි), විශේෂයෙන් කිබ්බේ, සූරෝ, කොස්ටෙනෝ චීස් සහ කැරිමනෝලා ද අනුභව කරන වෙරළබඩ ප්‍රදේශවල ය. නියෝජිත අතුරු කෑම වන්නේ පැපාස් චොරෙඩාස් (චීස් සමඟ අර්තාපල්), රෙමොලචාස් රෙලෙනාස් කොන් හුවෙවෝ ඩුරෝ (තදින් තම්බා බිත්තරවලින් පිරවූ බීට්) සහ ඇරෝස් කොන් කොකෝ (පොල් සහල්) ය. කාබනික ආහාර විශාල නගරවල වර්තමාන ප්‍රවණතාවයකි, සාමාන්‍යයෙන් රට පුරා පලතුරු සහ එළවළු ඉතා ස්වාභාවික හා නැවුම් වුවද.

නියෝජිත අතුරුපස වන්නේ බුනුවෙලෝස්, නැටිලස්, මාරියා ලුයිසා කේක්, ගුවාබා (පේර ජෙලි), කොකාඩාස් (පොල් බෝල), කැස්කිටෝස් ඩි ගුවාබා (කැන්ඩිඩ් පේර ලෙලි), ටෝර්ටා ඩි නටස්, ඔබ්ලියස්, ෆ්ලැන්කෝ, අඹ, රොහෝස්කන්, බංගල් ඩි ෆයිජෝවා, ඩල්සේ ඩි පපායුවේලා, ටෝටා ඩි මොජිකොන් සහ එස්පන්ජාඩෝ ඩි කුරුබා. සාමාන්‍ය සෝස් (සල්සා) යනු හොගාඕ (තක්කාලි සහ ළූණු සෝස්) සහ කොලොම්බියානු විලාසිතාවේ අජියි.

කෝපි (ටින්ටෝ), ෂැම්පස්, චෝලාඩෝ, ලුලාඩා, ඇවෙනා කොලොම්බියානා, උක් යුෂ, අගුවාපනේලා, අගුවාඩියන්ට්, උණුසුම් චොකලට් සහ නැවුම් පලතුරු යුෂ (බොහෝ විට ජලය හෝ කිරි වලින් සාදන ලද) සමහර නියෝජිත පාන වර්ග වේ.

 ක්‍රීඩා 


ටෙජෝ යනු කොලොම්බියාවේ ජාතික ක්‍රීඩාව වන අතර එය ඉලක්කයකට පහර දීම සඳහා ප්‍රක්ෂේපණ දියත් කිරීම ඇතුළත් කණ්ඩායම් ක්‍රීඩාවකි. නමුත් කොලොම්බියාවේ සියලුම ක්‍රීඩා අතරින් පාපන්දු ක්‍රීඩාව වඩාත් ජනප්‍රියයි. කොලොම්බියාව 2001 කෝපා ඇමරිකාවේ ශූරයා වූ අතර, එහිදී ඔවුන් පරාජය නොවී, ගෝල ලබා නොදී සහ සෑම තරඟයක්ම ජයග්‍රහණය කරමින් නව වාර්තාවක් තැබීය. කොලොම්බියාව දෙවරක් "වසරේ චලනය" ලෙස සම්මානයට පාත්‍ර වී ඇත.Top Team and the Best Mover of the Year. FIFA

කොලොම්බියාව රෝලර් ස්කේටර්වරුන් සඳහා කේන්ද්‍රස්ථානයකි. ජාතික කණ්ඩායම ලෝක රෝලර් ස්පීඩ් ස්කේටිං ශූරතාවලියේදී සදාකාලික බලාගාරයකි. කොලොම්බියාව සාම්ප්‍රදායිකව පාපැදි පැදීමේ ක්‍රීඩාවට ඉතා දක්ෂ වී ඇති අතර කොලොම්බියානු පාපැදිකරුවන් විශාල සංඛ්‍යාවක් පාපැදි පැදීමේ ප්‍රධාන තරඟ ජයග්‍රහණය කර ඇත.

කාටජිනා සහ බැරැන්කිල්ලා වැනි නගරවල බේස්බෝල් ජනප්‍රියයි. එම නගරවලින් හොඳ ක්‍රීඩකයින් පැමිණ ඇත: ඔර්ලන්ඩෝ කැබ්රේරා, 1997 සහ 2010 දී ලෝක ශ්‍රේණියේ ශූරයා වූ එඩ්ගාර් රෙන්ටෙරියා සහ මේජර් ලීග් බේස්බෝල් ක්‍රීඩා කළ තවත් අය. කොලොම්බියාව 1947 සහ 1965 දී ලෝක ආධුනික ශූරයා විය.

බොක්සිං යනු කොලොම්බියාවට වැඩිම ලෝක ශූරයන් බිහි කළ ක්‍රීඩා වලින් එකකි.

කොලොම්බියානුවන්ගේ ක්‍රීඩා මනාපයන් තුළ මෝටර් ක්‍රීඩා ද වැදගත් ස්ථානයක් ගනී; ජුවාන් පැබ්ලෝ මොන්ටෝයා යනු ෆෝමියුලා වන් ඉසව් 7 ක් ජයග්‍රහණය කිරීම සඳහා ප්‍රසිද්ධ ධාවන මෝටර් රථ රියදුරෙකි. කොලොම්බියාව BMX, ජූඩෝ, වෙඩි තැබීමේ ක්‍රීඩාව, ටයිකොන්ඩෝ, මල්ලවපොර, ඉහළ කිමිදීම සහ මලල ක්‍රීඩා වැනි ක්‍රීඩාවල ද විශිෂ්ටත්වය දක්වා ඇති අතර බර ඉසිලීමේ සහ පන්දු යැවීමේ දිගු සම්ප්‍රදායක් ද ඇත.

 යොමු කිරීම්