ප්‍රංශ ගයනාව

ප්‍රංශ ගයනාව, නැතහොත් ප්‍රංශ භාෂාවෙන් ගයාන් යනු දකුණු ඇමරිකාවේ උතුරු වෙරළ තීරයේ ගයනාස් සහ බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් දූපත් වල පිහිටා ඇති ප්‍රංශයේ විදේශීය දෙපාර්තමේන්තුවක් සහ කලාපයකි. බටහිරින් සුරිනාම් සහ නැගෙනහිරින් සහ දකුණින් බ්‍රසීලයෙන් මායිම් වන ප්‍රංශ ගයනාව මුළු භූමි ප්‍රමාණය වර්ග කිලෝමීටර 84,000 (වර්ග සැතපුම් 32,000) ක් සහ භූමි ප්‍රමාණය වර්ග කිලෝමීටර 83,534 (වර්ග සැතපුම් 32,253) ක් ආවරණය කරයි. 2025 ජනවාරි වන විට, එහි පුද්ගලයින් 292,354 ක් වාසය කරයි.
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cayenne_(46853854301).jpg|thumb|කයෙන්, කොටුව සෙපෙරෝ කන්දේ දර්ශනය
ප්‍රංශ ගයනාව ප්‍රංශයේ දෙවන විශාලතම කලාපය වන අතර එය යුරෝපීය ප්‍රංශයේ ප්‍රමාණයෙන් ආසන්න වශයෙන් හතෙන් එකක් වන අතර යුරෝපීය සංගමය තුළ විශාලතම පිටත කලාපය වේ. එහි ජනගහන ඝනත්වය ඉතා අඩු වන අතර වර්ග කිලෝමීටරයකට වැසියන් 3.6 ක් (වර්ග සැතපුම් 9.3) පමණි. එහි පදිංචිකරුවන්ගෙන් අඩක් පමණ ජීවත් වන්නේ එහි අගනුවර වන කේයින් හි ය. ප්‍රංශ ගයනාවෙන් ආසන්න වශයෙන් 98.9% ක් වනාන්තරවලින් වැසී ඇති අතර, එයින් වැඩි ප්‍රමාණයක් ප්‍රාථමික වැසි වනාන්තර වේ. යුරෝපීය සංගමයේ විශාලතම ජාතික වනෝද්‍යානය වන ගයනා ඇමසෝනියානු උද්‍යානය ප්‍රංශ ගයනාවේ භූමි ප්‍රමාණයෙන් 41% ක් ආවරණය කරයි.

2015 දෙසැම්බර් මාසයේ සිට, කලාපය සහ දෙපාර්තමේන්තුව යන දෙකම පාලනය කරනු ලබන්නේ ප්‍රංශ ගයනා භෞමික සාමූහිකය යන තනි භෞමික සාමූහිකයේ රාමුව තුළ තනි සභාවක් විසිනි. මෙම සභාව, ප්‍රංශ ගයනා සභාව, විසුරුවා හරින ලද පැරණි කලාපීය සහ දෙපාර්තමේන්තු කවුන්සිලය ප්‍රතිස්ථාපනය කළේය. ප්‍රංශ ගයනා සභාව කලාපීය සහ දෙපාර්තමේන්තු රජය භාරව සිටී. එහි සභාපති ගේබ්‍රියෙල් සර්විල් ය.link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Panorama_depuis_l'%C3%AEle_Royale.jpg|thumb|සැල්වේෂන් අයිලන්ඩ්ස්, කුරෝ වෙතින් දර්ශනයක්
1946 සිට ප්‍රංශ ජනරජය තුළ සම්පූර්ණයෙන්ම ඒකාබද්ධ වී ඇති ප්‍රංශ ගයනාව යුරෝපීය සංගමයේ කොටසක් වන අතර එහි නිල මුදල් ඒකකය යුරෝ වේ. ප්‍රංශ ගයනාවෙහි ආර්ථිකයෙන් විශාල කොටසක් රඳා පවතින්නේ සමකයට ආසන්නව යුරෝපීය අභ්‍යවකාශ ඒජන්සියේ ප්‍රාථමික දියත් කිරීමේ ස්ථානය වන ගයනාව අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානයේ පැවැත්ම හා සම්බන්ධ රැකියා සහ ව්‍යාපාර මත ය. ප්‍රංශයේ වෙනත් තැන්වල මෙන්, නිල භාෂාව සම්මත ප්‍රංශ වේ, නමුත් සෑම ජනවාර්ගික ප්‍රජාවකටම තමන්ගේම භාෂාවක් ඇත, එයින් ප්‍රංශ පදනම් කරගත් ක්‍රියෝල් භාෂාවක් වන ප්‍රංශ ගයාවියානු ක්‍රියෝල් වඩාත් පුළුල් ලෙස කතා කෙරේ. ප්‍රංශ ගයනාව යනු ඇමරිකානු මහාද්වීපික ප්‍රධාන භූමියේ යුරෝපීය රාජ්‍යයක ස්වෛරීභාවය යටතේ පවතින එකම භූමි ප්‍රදේශයයි.

ප්‍රංශ ගයනාව සහ බ්‍රසීලය අතර මායිම ප්‍රංශය වෙනත් රටක් සමඟ බෙදා ගන්නා දිගම භූමි මායිම වන අතර, ප්‍රංශය යුරෝපීය නොවන රාජ්‍යයන් සමඟ බෙදා ගන්නා දේශසීමා දෙකෙන් එකක් පමණක් වන අතර අනෙක බටහිරින් සුරිනාම් සමඟ මායිමයි.

 නම 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Guyanas.svg|thumb|ගයනා කලාපයේ ප්‍රමාණය පෙන්වන උතුරු දකුණු ඇමරිකාවේ සිතියමක්
ඔක්ස්ෆර්ඩ් ඉංග්‍රීසි ශබ්දකෝෂයට අනුව, "ගයානා" යන නම "බොහෝ ජලය ඇති දේශය" යන අරුත ඇති දේශීය යෙදුමකි. ප්‍රංශ හැර අනෙකුත් බොහෝ භාෂාවල "ප්‍රංශ" යන විශේෂණ පදය එකතු කිරීම යටත් විජිත යුගයේ මුල් බැස ගත් අතර, වෙරළ තීරයේ එවැනි ජනපද පහක් (ගයිනා) නම් කර තිබූ අතර ඒවා විවිධ බලතලවලට යටත් විය: එනම් (බටහිර සිට නැගෙනහිරට) ස්පාඤ්ඤ ගයනාව (දැන් වෙනිසියුලාවේ ගුවානා කලාපය), බ්‍රිතාන්‍ය ගයනාව (දැන් ගයනාව), ලන්දේසි ගයනාව (දැන් සුරිනාම්), ප්‍රංශ ගයනාව සහ පෘතුගීසි ගයනාව (දැන් බ්‍රසීලයේ අමාපා). ප්‍රංශ ගයනාව සහ උතුරට සහ බටහිරට ඇති විශාල රටවල් දෙක වන ගයනාව සහ සුරිනාම් තවමත් බොහෝ විට සාමූහිකව "ගයිනා" ලෙස හඳුන්වනු ලබන අතර ගයනා පලිහ ලෙස හැඳින්වෙන එක් විශාල භූමි ප්‍රදේශයක් සාදයි.

 ඉතිහාසය 
 ආදිවාසීන් සහ යටත් විජිතකරණය සඳහා මුල් ප්‍රංශ උත්සාහයන් 

 වහල්භාවය සහ අහෝසි කිරීම 

 මුල් යටත් විජිත අසාර්ථකත්වයන් 

 ස්වෛරීභාවය මාරු කිරීම සහ දේශසීමා ආරවුල් 

 දෙවන ලෝක යුද්ධය 

 පශ්චාත් ලෝක යුද්ධ 

 භූගෝලය 

 දේශගුණය 

 පරිසරය 

 කෘෂිකර්මය 

 ආර්ථිකය 

 ජන විකාශනය 

 ඓතිහාසික ජනගහනය 

 ප්‍රධාන නාගරික ප්‍රදේශ සහ ජනාවාස 

 ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් 

 සංක්‍රමණ 

 ආගම 

 සාරවත් බව 

 භාෂා 

 සෞඛ්‍ය සේවා 

 දේශපාලනය 

 පරිපාලන අංශ 

 ප්‍රවාහනය 

 මාර්ග පද්ධතිය 

 දුම්රිය පද්ධතිය 

 වරාය 

 ගුවන්තොටුපළ 

 පොදු ප්‍රවාහනය 

 පොලිස් සහ ආරක්ෂක හමුදා 
 ප්‍රංශ සන්නද්ධ හමුදා 

 ජෙන්ඩර්මරි සහ ජාතික පොලිසිය 

 සංස්කෘතිය 
 ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය 

 උත්සව 

 ආහාර පිසීම 

 සාහිත්‍යය 

 ක්‍රීඩාව 

 පාපන්දු 

 ගයනා සංචාරය 

ප්‍රවර්ගය:French-speaking countries and territories
ප්‍රවර්ගය:Former French colonies
ප්‍රවර්ගය:CS1 ප්‍රංශ-භාෂා මූලාශ්‍ර (fr)
ප්‍රවර්ගය:Articles including recorded pronunciations
ප්‍රවර්ගය:Pages with ප්‍රංශ IPA
ප්‍රවර්ගය:තහවුරු නොකළ ප්‍රකාශ අඩංගු ලිපි සියල්ල
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:ඉංග්‍රීසි-භාෂා පෙළ ඇතුළත් ලිපි
ප්‍රවර්ගය:ප්‍රංශ-භාෂා පෙළ ඇතුළත් ලිපි
ප්‍රවර්ගය:ප්‍රංශ ගයනාව

 සටහන් 

 යොමු කිරීම්