බොනෙයාර් හි ආර්ථිකය

සංචාරක ව්‍යාපාරය 
බොනෙයාහි ආර්ථිකය ප්‍රධාන වශයෙන් සංචාරක ව්‍යාපාරය මත පදනම් වී ඇති අතර, එහි උණුසුම්, වියළි දේශගුණය සහ ස්වාභාවික පරිසරයෙන් ප්‍රයෝජන ගනිමින් සිටී. අවට කොරල් පර හොඳින් සංරක්ෂණය කර ඇති අතර වෙරළේ සිට පහසුවෙන් ප්‍රවේශ විය හැකි බැවින්, දිවයින ස්කූබා කිමිදුම්කරුවන්ට සහ ස්නෝකර්ලර්වරුන්ට සේවය කරයි. ලොව හොඳම වෙරළ කිමිදුම් ගමනාන්තයක් ලෙස කිමිදුම් ප්‍රජාව තුළ වසර ගණනාවක් තිස්සේ බොනෙයා පුළුල් ලෙස පිළිගෙන ඇත.

බොනෙයාහි සමුද්‍ර උද්‍යානය නම් කරන ලද කිමිදුම් ස්ථාන 86 ක් පිරිනමන අතර මෘදු හා ගල් සහිත කොරල් විශේෂ 57 කට අධික සංඛ්‍යාවක් සහ වාර්තාගත මත්ස්‍ය විශේෂ 350 කට වඩා තිබේ. බොහෝ නිවාඩු නිකේතන සහ හෝටල්වල ස්ථානීය කිමිදුම් සාප්පුවක් ඇති අතර අනෙකුත් නවාතැන් කිමිදුම් මෙහෙයුමක් සමඟ අනුබද්ධ වේ. බලපත්‍ර තහඩු වල කිමිදුම්කරුගේ පාරාදීසය (ඉංග්‍රීසියෙන්) ලාංඡනය ඇත.

දිවයිනේ ගිනිකොන දෙසින් පිහිටි ලැක් බොක්ක, ලොව පුරා සිටින සුළං රළ පහරවල් බොනෙයා වෙත ආකර්ෂණය කරයි. නොගැඹුරු බොක්ක දිවයිනේ සුළං දෙසට ඇති බැවින් වෙළඳ සුළං ශක්තිමත් සහ නියත වේ. බොක්කෙහි මුඛය හරහා ඇති බාධක පරයක්, සියලු කුසලතා මට්ටම්වල සුළං සර්ෆර්වරුන්ට තමන් කැමති තරංග තත්වයන් තෝරා ගැනීමට ඉඩ සලසයි. ලැක් බේ යනු PWA වින්ඩ්සර්ෆින් නිදහස් විලාසිතා ලෝක කුසලානයේ නැවතුම්පොළවලින් එකක් වන අතර එය ප්‍රොකිඩ්ස් IFCA ශූරතාවලියට සත්කාරකත්වය ලබා දී ඇත. PWA හි ඉහළම ශ්‍රේණිගත නිදහස් විලාසිතා සුළං සර්ෆර්වරුන් දස දෙනාගෙන් පස් දෙනෙකු බොනෙයාර්හි වෙති: කිරි තෝඩ්, අමාඩෝ ව්‍රීස්විජ්ක්, බ්ජෝර්න් සරගෝසා, ටොන්කි ෆ්‍රාන්ස් සහ ටැටි ෆ්‍රාන්ස්. ලැක් බොක්කෙහි උතුරු කෙළවරේ කැරිබියන් හි හොඳම සංරක්ෂිත කඩොලාන වනාන්තරවලින් එකක් වන අතර එය කයාකිං සහ ස්නෝකර්ලිං සඳහා ජනප්‍රියය.

link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sunset_In_Bonaire_(224518193).jpeg|thumb|බොනෙයාර් හි හිරු බැස යෑම
බොනෙයාර් යනු දිවයිනේ වාරයකට ඇමතුම් අසූවකට වඩා කරන කෲස් රේඛා පහළොවකට වැඩි සංඛ්‍යාවක් සඳහා ඇමතුම් වරායකි. බොනෙයාර් හි කෲස් නැව් සඳහා මුළු මගී ධාරිතාව 185,000 ක් පමණ වේ.

බොනෙයා හි සංචාරක යටිතල පහසුකම් සමකාලීන වන අතර හෝටල්, පූර්ණ සේවා නිවාඩු නිකේතන, කුඩා ඇඳන් සහ උදෑසන ආහාර කිහිපයක් සහ සියලු වර්ගවල ස්වයං ආහාර සැපයීමේ නිවාඩු කුලී ඇතුළු විවිධ ආකාරයේ නවාතැන් පහසුකම් සපයයි. අනෙකුත් සංචාරක ක්‍රියාකාරකම් අතරට සරුංගල්-බෝඩිං, සුළං සර්ෆින්, කඳු-බයිසිකල් පැදීම, කඳු නැගීම, යාත්‍රා කිරීම, කුලී මසුන් ඇල්ලීම, බෝට්ටු පැදීම සහ කුරුල්ලන් නැරඹීම ඇතුළත් වේ. බොනෙයා හි සමස්ත සංචාරක වියදම් වසරකට ඩොලර් මිලියන 125 ක් ලෙස ගණන් බලා ඇත.IVM Institute for Environmental Studies, The Tourism Value of Nature on Bonaire, 2012

 මුදල් 
2011 දී BES දූපත් ඔවුන්ගේ මුදල් ඒකකය වන නෙදර්ලන්ත ඇන්ටිලියන් ගිල්ඩර් (: ANG, සංකේතය: ƒ) වෙනුවට යුරෝපීය නෙදර්ලන්තයේ භාවිතා වන යුරෝ සමඟ එය ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීම වෙනුවට එක්සත් ජනපද ඩොලරය සමඟ ප්‍රතිස්ථාපනය කළේය. මෙම තීරණය ප්‍රධාන වශයෙන් පදනම් වූයේ සංචාරක සහ වෙළඳාම සඳහා වන අවශ්‍යතා මත ය. කැරිබියන් දූපත් වල බොහෝ රටවල් සහ ප්‍රදේශ ඔවුන්ගේ මුදල් ඒකකය ලෙස ඩොලරය භාවිතා කරයි හෝ නීත්‍යානුකූල ටෙන්ඩරය ලෙස ඩොලරයට සම්බන්ධ මුදල් ඒකකයක් ඇත. දශක ගණනාවක් තිස්සේ ගිල්ඩරය ඇමරිකානු ඩොලරයට ƒ1.79 = ඇමරිකානු ඩොලර් 1.00 ක විනිමය අනුපාතයකින් සම්බන්ධ කරන ලදී. ඩොලරය සම්මත කර ගැනීමෙන් ද්විත්ව මුදල් ගෙවීම් ක්‍රමය සහ විදේශ විනිමය ගාස්තු අවසන් විය. කුරකාඕ සහ සින්ට් මාර්ටන් හි ගිල්ඩරය භාවිතයේ පැවතුනි.

 බදු 
බොනෙයා, ශාන්ත යුස්ටේටියස් සහ සාබා සඳහා වෙනම බදු පාලන ක්‍රම ද්විත්ව බදුකරණයේ හෝ බදු වලින් ද්විත්ව නිදහස් කිරීමේ වැඩි අවදානමක් ඉදිරිපත් කරයි. අවදානම ඉවත් කිරීමේ උත්සාහයක් ලෙස, සැලසුම් දෙකක් හඳුන්වා දෙන ලදී. එක් සැලැස්මක් නෙදර්ලන්තය (යුරෝපය) සහ BES දූපත් අතර ද්විත්ව බදුකරණය වළක්වන අතර අනෙක BES දූපත් සහ තුන්වන රටවල් අතර ද්විත්ව බදුකරණය වළක්වයි. නව පාලන තන්ත්‍රය මඟින් ඩොලර් මිලියන 52 ක් ලෙස ඇස්තමේන්තු කර ඇති මුළු වාර්ෂික බදු ආදායමක් ජනනය කරනු ඇති අතර එය දූපත් තුනේ වත්මන් බදු ආදායමට සමාන වේ. දූපත් තුනේ ඒකාබද්ධ ජනගහනය 20,000 ක් පමණ වේ; මෙයින් අඩක් පමණ ආදායම් බදු ගෙවයි.

 ලුණු නිෂ්පාදනය 
ස්වභාවිකව පහත් බිම් භූගෝලීය පිහිටීම සහ සාම්ප්‍රදායික ලන්දේසි දිය අගල් සැලසුම උපයෝගී කරගනිමින්, බොනෙයා හි දකුණු අර්ධයෙන් වැඩි කොටසක් ලුණු නිපදවීම සඳහා මුහුදු ජලය වාෂ්ප කරන යෝධ පොකුණු සහ තටාක පද්ධතියක් බවට පත් කර ඇත. වර්තමානයේ කාගිල් විසින් ක්‍රියාත්මක කරනු ලබන බොනෙයා හි සූර්ය ලුණු වැඩපොළ මඟින් වසරකට කාර්මික ශ්‍රේණියේ ලුණු ටොන් 400,000 ක් නිෂ්පාදනය කෙරේ. එකතු කිරීමෙන් පසු, ලුණු සෝදා පිරමීඩ හැඩැති ගොඩවල්වල දළ වශයෙන් මීටර් 15 ක් උසින් ගබඩා කරනු ලබන අතර, ඒ සෑම එකක්ම ආසන්න වශයෙන් සියයට 99.6 ක පිරිසිදු ලුණු ටොන් 10,000 ක් අඩංගු වේ. ලුණු පහසුකම උතුරු ඇමරිකානු, යුරෝපීය සහ බටහිර පැසිෆික් වෙළඳපොළවල් සඳහා නැව්වලට ලුණු පටවන තමන්ගේම තොටුපළක් ක්‍රියාත්මක කරයි. බොනෙයා හි ලුණු ප්‍රධාන වශයෙන් කර්මාන්තයේ භාවිතා වේ.

link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Bonaire_Salt_Pier.jpg|thumb|බොනෙයා ලුණු ජැටිය
පෙකෙල්මීර් ලෙස හඳුන්වන ස්ඵටිකීකරණ ද්‍රෝණි වටා ඇති විශාල ඝනීභවනය වන පොකුණු, අති ක්ෂාර ඉස්සන් විශේෂ ගණනාවකට ස්වාභාවික වාසස්ථානයක් වන අතර එමඟින් රෝස පැහැති ෆ්ලෙමින්ගෝ සහ අනෙකුත් සංක්‍රමණික පක්ෂීන් සිය ගණනක් පෝෂණය වේ. බොනෙයා හි ෆ්ලෙමින්ගෝ අභයභූමියේ පිහිටීම මෙයයි.

 තෙල් ගබඩා කිරීම සහ නැව්ගත කිරීම 
බොනෙයාර් පෙට්‍රෝලියම් සංස්ථාව (BOPEC) යනු බොනෙයාර් හි ඉන්ධන තෙල් ගබඩා කිරීමේ සහ ප්‍රතිනැව්ගත කිරීමේ පර්යන්තයකි. BOPEC සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනිසියුලානු තෙල් සමාගමක් වන PDVSA සතු වන අතර, ප්‍රධාන වශයෙන් වෙනිසියුලාවෙන් පිරිපහදු කළ සහ පිරිපහදු නොකළ තෙල් ශ්‍රේණි කිහිපයක් සහ කුරකාඕ සහ අරුබා හි පිරිපහදු සඳහා ගබඩා පහසුකමක් ලෙස ක්‍රියා කරයි. BOPEC සතුව එහි ගබඩා කර ඇති ඉන්ධන සඳහා මිශ්‍ර කිරීමේ සහ මිශ්‍ර කිරීමේ හැකියාවන් ද ඇත. BOPEC හි #1 කණුවට DWT 500,000 දක්වා ටැංකි ලබා ගත හැකිය, එනම් BOPEC පර්යන්තයට වඩා විශාල නැව් හතක් පමණක් ලෝකයේ තිබේ. 2010 දී BOPEC පර්යන්තයේ ඇති වූ ගින්නක් ගෝටෝ විල සහ අවම වශයෙන් අසල ඇති තවත් කලපුවකට සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කර ඇති බව විශ්වාස කෙරේ.Follow-up study on the chemical status of Lake Goto, Bonaire : Measurements and risk assessment  Dutch Ministry of Infrastructure and the Environment (I&M)

 වතු සහ වතු නිවාස 
1868 සහ 1870 දී රජයේ ඉඩමෙන් විශාල කොටසක් වෙන්දේසි කර විකුණන ලදී. මේවාට වන වගාව සහ පශු සම්පත් ගොවිතැන සඳහා ඉඩම් කැබලි පහක් සහ ලුණු සූරාකෑම සඳහා ඉඩම් කැබලි නවයක් ඇතුළත් විය. මෙම විශාල ඉඩම් කැබලි මිලදී ගන්නන් ප්‍රධාන වශයෙන් කුරකාවෝහි ධනවත් පුද්ගලයින් වූ අතර, සාර්ථක වෙළෙන්දන් වූ අතර, ඔවුන්ගේ වතුවල ජීවත් වීමට ඔවුන්ට කිසිදු අදහසක් නොතිබුණි. බොනෙයාහි සැබෑ වතු නොමැත. බොනෙයාහි දේශගුණය සහ පාංශු තත්ත්වයන් ඕනෑම ප්‍රමාණයක පලතුරු සහ එළවළු වගා කිරීම සඳහා එතරම් හිතකර නොවේ. ලුණු නිස්සාරණය පමණක් ආර්ථික වශයෙන් ආකර්ශනීය වේ. ඊට අමතරව, සමහර "වතු" වල කෝමාරිකා වගාව (අවසන් වරට අපනයනය කරන ලද්දේ 1973 දී), බඩ ඉරිඟු වගාව (නියඟය හේතුවෙන් සෑම වසරකම ප්‍රමාණවත් අස්වැන්නක් නොලැබුණි), අඟුරු දහනය සහ ගව අභිජනනය (ප්‍රධාන වශයෙන් එළුවන්, අවසන් වරට අපනයනය කරන ලද්දේ 1970 දී) සිදු කරන ලදී.

20 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී, බොනෙයාගේ මධ්‍යම පන්තියට වතු ඉඩම් මිලදී ගැනීමට ද හැකි විය. කුරකාඕ හි, ඉඩම් නිවස හිමිකරු ජීවත් වූ වතුයායක ප්‍රධාන නිවස ලෙස සේවය කළේය. ආසන්නයේ පිටත ගොඩනැගිලි, අාර් ඒන්, අශ්ව ගාල් සහ කොරල් තිබුණි. එය වටා වහල් වාසස්ථාන තිබුණි. බොනෙයා හි, වතු නිවාස අයිතිකරුවන්ගේ කුටි බවට පත් වූ අතර, ඔවුන් සති අන්තයේ රැඳී සිටියහ. බොහෝ විට සතිය තුළ වතුයායේ වැඩ අධීක්ෂණය කළ අවේක්ෂකයෙකු (වීටෝ) සිටියේය.

 යොමු කිරීම්