ශාන්ත මාටින් හි ඉතිහාසය

පූර්ව යටත් විජිත 
පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂිවලින් පෙනී යන්නේ ක්‍රි.පූ. 2000 තරම් ඈත කාලයේ දී ශාන්ත මාටින්හි ඇමරින්ඩියන් ජනයා වාසය කළ බවයි. පැරණිතම පදිංචිකරුවන් වූයේ පුරාණ යුගයේ දඩයම්කරුවන් වූ අතර, පසුව සලාඩොයිඩ් සංස්කෘතිය අනුගමනය කළ අතර, ඔවුන් ඔරිනෝකෝ ගංගා ද්‍රෝණියේ සිට ක්‍රි.පූ. 550 දී පමණ පැමිණ කෘෂිකර්මාන්තය සහ මැටි භාණ්ඩ හඳුන්වා දුන්හ.TY  - JOUR AU  - Nathalie, Serrand AU  - Dominique, Bonnissent PY  - 2018/03/20 SP  - 1 EP  - 16 T1  - Interacting Pre-Columbian Amerindian Societies and Environments: Insights from Five Millennia of Archaeological Invertebrate Record on the Saint-Martin Island (French Lesser Antilles) VL  - 26 DO  - 10.1080/14614103.2018.1450463 JO  - Environmental Archaeology ER  - මෙම ප්‍රජාවන් හෝප් වතුයායේ පිහිටි ගම්මාන වැනි ගම්මාන ස්ථාපිත කළ අතර එය ක්‍රි.ව. 650 දක්වා පමණ ජනාවාසව පැවතුනි. ක්‍රි.ව. 1300–1400 පමණ වන විට, දිවයිනට කලිනාගෝ (කැරිබ්) ජනයා පැමිණි අතර, ඔවුන් මුල් අරවක් වැසියන් විස්ථාපනය කිරීමට පටන් ගත්හ.

 යුරෝපීයයන්ගේ පැමිණීම 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Expulsi%C3%B3nDeLosHolandesesDeLaIslaDeSanMart%C3%ADn16330701-2.jpg|වම|thumb|1633 දී ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් ශාන්ත මාටින් අල්ලා ගැනීම, ජුවාන් ඩි ලා කෝර්ටේ විසින් පින්තාරු කරන ලද පරිදි.
ක්‍රිස්ටෝපර් කොලොම්බස් සිය දෙවන සොයාගැනීමේ ගමනේදී එය හමු වූ විට ශාන්ත මාටින් ඔෆ් ටුවර්ස් වෙත ගෞරවයක් වශයෙන් දිවයින නම් කළ බව සාමාන්‍යයෙන් විශ්වාස කෙරේ. කෙසේ වෙතත්, ඔහු 1493 නොවැම්බර් 11 වන දින, ශාන්ත මාටින්ගේ මංගල්‍ය දිනයේදී වෙරළට නැංගුරම් ලා සිටියදී, දැන් නෙවිස් ලෙස හඳුන්වන දූපතට එම නම යෙදුවේය. ලීවර්ඩ් දූපත් වල දුර්වල ලෙස සිතියම්ගත කර ඇති කුඩා දූපත් රාශියක ව්‍යාකූලත්වය නිසා, මෙම නම අහම්බෙන් දැන් ශාන්ත-මාටින් ලෙස හඳුන්වන දූපතට මාරු විය.

නාමිකව ස්පාඤ්ඤ භූමියක් වූ මෙම දූපත යුරෝපීය බලවතුන්ගේ, විශේෂයෙන් ප්‍රංශයේ සහ එක්සත් පළාත්වල තරඟකාරී උනන්දුවේ කේන්ද්‍රස්ථානය බවට පත්විය. මේ අතර, ඇමරිකානු ඉන්දියානු ජනගහනය වේගයෙන් පහත වැටීමට පටන් ගත් අතර, යුරෝපීයයන් විසින් ගෙන එන ලද රෝගවලින් මිය ගියේය.

1631 දී, ලන්දේසීන් ශාන්ත මාටින් මත ඇම්ස්ටර්ඩෑම් කොටුව ඉදි කළ අතර ලන්දේසි බටහිර ඉන්දීය සමාගම එහි ලුණු කැණීම ආරම්භ කළේය. අසූ අවුරුදු යුද්ධය හේතුවෙන් නෙදර්ලන්තය සහ ස්පාඤ්ඤය අතර ආතතීන් දැනටමත් ඉහළ මට්ටමක පැවති අතර, 1633 දී ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් ශාන්ත මාටින් අල්ලාගෙන ලන්දේසි යටත් විජිතවාදීන් පලවා හැරියේය. පීටර් ස්ටුයිවෙසන්ට් යටතේ ලන්දේසීන් 1644 දී පාලනය නැවත ලබා ගැනීමට උත්සාහ කළ නමුත් එය අසාර්ථක විය.Caribbean: The Lesser Antilles Karl Luntta කෙසේ වෙතත්, 1648 දී අසූ අවුරුදු යුද්ධය අවසන් වූ අතර දිවයින ස්පාඤ්ඤයට එහි උපායමාර්ගික හා ආර්ථික වටිනාකම අහිමි විය. ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් එය අතහැර දැමූ අතර ලන්දේසීන් ආපසු පැමිණියහ. ප්‍රංශ ජාතිකයන් ද පදිංචි වීමට පටන් ගත් අතර, මුළු දිවයිනේම පාලනය සඳහා සටන් කිරීමට වඩා බලවතුන් දෙදෙනා කොන්කෝඩියා ගිවිසුම සමඟ එය දෙකට බෙදීමට එකඟ වූහ. ප්‍රංශ ශාන්ත මාටින්හි පළමු ආණ්ඩුකාරයා වූයේ රොබට් ඩි ලෝන්ග්විලියර්ස් ය. දේශසීමාවේ නිශ්චිත පෙළගැස්ම සඳහා විවිධ ගැලපීම් සිදු වූ අතර, 1817 වන විට මායිම එහි වත්මන් ස්ථානයේ පදිංචි විය.

 18-19 සියවස් 
18 වන සියවසේදී, ප්‍රංශ සහ ලන්දේසීන් දිවයිනේ කපු, දුම්කොළ සහ සීනි වගාවන් සංවර්ධනය කළ අතර, එමඟින් අප්‍රිකානු වහලුන් සැලකිය යුතු සංඛ්‍යාවක් ආනයනය කිරීමට හේතු වූ අතර, අවසානයේ ඔවුන් යුරෝපීය පදිංචිකරුවන්ට වඩා වැඩි විය. තාවකාලික රජයේ නියෝගයකින් පසුව ප්‍රංශ ජාතිකයන් 1848 මැයි 28 වන දින වහල්භාවය අහෝසි කළහ. මෙය ලන්දේසි පැත්තෙන් ක්ෂණික ප්‍රතිවිපාකවලට හේතු විය; නිදසුනක් වශයෙන්, දියමන්ති වතු වතුයායේ වහල්භාවයට පත් වූ මුළු ජනගහනයම ප්‍රංශ පැත්තට පලා ගිය අතර, එහිදී ඔවුන් නිදහස් පුද්ගලයින් ලෙස පිළිගනු ලැබීය. ලන්දේසීන් පසුව 1863 ජූලි 1 වන දින වහල්භාවය අහෝසි කළහ. මේ අතර, 1763 දී, ශාන්ත මාටින් පරිපාලනමය වශයෙන් ප්‍රංශයේ ග්වාඩලූප් ජනපදයට ඒකාබද්ධ කරන ලදී.

 20-21 සියවස් 
20 වන සියවසේ මුල් දශක වන විට ශාන්ත මාටින්ගේ ආර්ථිකය දුර්වල තත්ත්වයක පැවති අතර, බොහෝ දෙනෙකු සංක්‍රමණය වීමට පෙළඹුණි. දෙවන ලෝක සංග්‍රාමයේදී ඇමරිකානුවන් දිවයිනේ ලන්දේසි පැත්තේ ගුවන් පථයක් ගොඩනඟා ගැනීමත් සමඟ දේවල් වැඩිදියුණු විය.

1946 දී ශාන්ත මාටින් (ශාන්ත බාර්තලමි සමඟ) විධිමත් ලෙස ග්වාඩලූප් දෙපාර්තමේන්තුවට ඇරොන්ඩිස්මන්ට් එකක් ලෙස ඇතුළත් කරන ලදී. 1960-70 ගණන්වල සිට සංචාරක ව්‍යාපාරය ව්‍යාප්ත වීමට පටන් ගත් අතර අවසානයේ ශාන්ත මාටින් ආර්ථිකයේ ප්‍රමුඛ අංශය බවට පත්විය.

1995 දී ලුයිස් සුළි කුණාටුව දිවයිනට පහර දුන් අතර, එය දැවැන්ත විනාශයක් සිදු කළ අතර එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මරණ 12 ක් සිදුවිය.

2007 දී ශාන්ත මාටින් ග්වාඩලූප් වෙතින් වෙන් වී තමන්ගේම ප්‍රිෆෙක්ට් සහ භෞමික කවුන්සිලය සහිත භෞමික සාමූහිකයක් බවට පත්විය.

2017 දී, ශාන්ත මාටින් නැවතත් ඉර්මා සුළි කුණාටුවකින් විනාශ වූ අතර, මුළු දිවයින පුරාම පුළුල් විනාශයක් සිදු කළේය.Dutch officials: Irma damaged or destroyed 70 percent of St. Maarten homes, leaving island vulnerable to Jose's approach. The Washington Post 9 September 2017.  Accessed 9 September 2017

 යොමු කිරීම්