රාක්ෂ

රාක්ෂ ගෝත්‍රිකයන් යනු පුරාතන ලංකාවේ ජීවත් වූ බවට සැලකෙන සිව් හෙළ ගෝත්‍රයන්ගෙන් (යක්ෂ, නාග, දේව, රාක්ෂ) එකකි. මොවුන් හෙළ ඉතිහාසයේ අතිශය බලසම්පන්න සහ තාක්ෂණික අතින් දියුණු පිරිසක් ලෙස ජනප්‍රවාදගතව පවතී. භාරතීය මූලාශ්‍රවල මොවුන් අර්ධ දේව හෝ රෞද්‍ර පිරිසක් ලෙස දක්වා ඇතත්, දේශීය ඉතිහාසඥයන්ට අනුව මොවුන් දියුණු දේශපාලන සංවිධානයක් සහිත දේශීය මානව කණ්ඩායමකි.

 ඉතිහාසය සහ ජනප්‍රවාද 
රාක්ෂ ගෝත්‍රිකයන්ගේ ස්වර්ණමය යුගය ලෙස සැලකෙන්නේ රාවණා රජුගේ පාලන සමයයි. රාමායණය වැනි මූලාශ්‍රවල ඔවුන්ව දුෂ්ට පිරිසක් ලෙස හුවා දක්වා තිබුණද, දේශීය "වර්ගපූර්ණිකාව" වැනි පුස්කොළ පොත්වල ඔවුන් ඉතා දියුණු වෛද්‍ය විද්‍යාවක්, ජ්‍යොතිෂයක් සහ ගගනගාමී තාක්ෂණයක් (දඬුමොණරය) හිමිව තිබූ පිරිසක් ලෙස විස්තර කෙරේ.

 ප්‍රධාන පාලකයන් 
 සුමාලි සහ මාල්‍යවන්ත: රාවණා රජුට පෙර සිටි ප්‍රබල රාක්ෂ නායකයන්.
 රාවණා රජු: රාක්ෂ ගෝත්‍රයේ පමණක් නොව මුළු හෙළ දීපයේම මහා අධිරාජයා ලෙස සැලකේ.
 විභීෂණ: රාවණා රජුගෙන් පසු රාක්ෂ ගෝත්‍රයේ නායකත්වය ගත් බව සැලකෙන අතර පසුව දෙවියෙකු ලෙස වන්දනාවට පාත්‍ර විය.

 සංස්කෘතිය සහ ලක්ෂණ 
"රාක්ෂ" යන නාමය "රැකවල් කරන්නා" (රකින්නා) යන අර්ථයෙන් බිහි වූවක් බව විද්වත් මතයයි. මොවුන් රටේ මුරකරුවන් හෙවත් ආරක්ෂක බලකාය ලෙස ක්‍රියා කරන්නට ඇති බව විශ්වාස කෙරේ. 
 වෙස් මුහුණු කලාව: වර්තමානයේ ලංකාවේ පවතින රාක්ෂ වෙස් මුහුණු (උදා: ගුරුළු රාක්ෂ, ගිනි රාක්ෂ) මෙම ගෝත්‍රිකයන්ගේ සංකේත නිරූපණය කරන බව පැවසේ.
 සටන් කලාව: අංගම්පොර වැනි දේශීය සටන් කලාවන්ගේ මූලාරම්භය රාක්ෂ ගෝත්‍රිකයන් දක්වා දිවෙන බව ජනප්‍රවාදයේ එයි.

 රාක්ෂ සහ යක්ෂ ගෝත්‍ර අතර සබඳතාව 
බොහෝ අවස්ථාවලදී රාක්ෂ සහ යක්ෂ ගෝත්‍රිකයන් එකම පාලනයක් යටතේ සහයෝගයෙන් කටයුතු කර ඇත. රාවණා රජු රාක්ෂ වුවද ඔහුගේ මව කෛකසී යක්ෂ ගෝත්‍රික කාන්තාවකි. මෙයින් පෙනී යන්නේ මෙම ගෝත්‍ර අතර සමීප ලේ සබඳතා පැවති බවයි.

 මූලාශ්‍ර 

 වර්ගපූර්ණිකාව (පුස්කොළ ලේඛන)
 රාවණා කතා - ආචාර්ය මිරැන්ඩෝ ඔබේසේකර.
 හෙළ යුගය - අරිසෙන් අහුබුදු.
 Valmiki Ramayana (ග්‍රන්ථය).

ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ගෝත්‍ර
ප්‍රවර්ගය:සිව් හෙළය