වෙලින්ටන්, නවසීලන්තය

වෙලින්ටන්  යනු නවසීලන්තයේ අගනුවරයි . එය උතුරු දූපතේ නිරිතදිග කෙළවරේ, කුක් සමුද්‍ර සන්ධිය සහ රෙමුටාකා කඳුවැටිය අතර පිහිටා ඇත. වෙලින්ටන් යනු නවසීලන්තයේ තුන්වන විශාලතම නගරය (උතුරු දූපතේ දෙවන විශාලතම නගරය),  සහ වෙලින්ටන් කලාපයේ පරිපාලන මධ්‍යස්ථානය වේ. එය ස්වෛරී රාජ්‍යයක ලෝකයේ දකුණු කෙළවරේ අගනුවරයි .  වෙලින්ටන් සෞම්‍ය සමුද්‍රීය දේශගුණයක් ඇති අතර, සාමාන්‍ය සුළං වේගය අනුව ලෝකයේ සුළං සහිතම නගරය වේ. 

මාඕරි වාචික සම්ප්‍රදායට අනුව කුපේ 10 වන සියවසේදී පමණ මෙම කලාපය සොයා ගෙන ගවේෂණය කළ බව කියැවේ. මෙම ප්‍රදේශය මුලින් පදිංචි වූයේ රංගිටානේ සහ මුවාපෝකෝ වැනි මාඕරි ඉවිවරුන් විසිනි. මස්කට් යුද්ධවල ඇති වූ බාධා හේතුවෙන් 19 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී ටෙ අටිති ආවා වැනි උතුරු ඉවිවරුන් විසින් ඔවුන් යටපත් කරන ලදී. 

වෙලින්ටන්හි වර්තමාන ස්වරූපය මුලින් නිර්මාණය කරන ලද්දේ 1840 දී එඩ්වඩ් වේක්ෆීල්ඩ්ගේ නවසීලන්ත සමාගමේ පළමු මිනින්දෝරු ජෙනරාල් කපිතාන් විලියම් මෙයින් ස්මිත් විසිනි.  ස්මිත්ගේ සැලැස්මට නිම්න සහ පහළ කඳු බෑවුම් දිගේ පුළුල් වන අන්තර් සම්බන්ධිත ජාල සැලසුම් මාලාවක් ඇතුළත් විය,  නමුත් ඇත්ත වශයෙන්ම භූමි ප්‍රදේශය සැලකිල්ලට නොගෙන.  වෙලින්ටන් නගරය තුළ නාගරීකරණය වූ ප්‍රදේශ පමණක් ඇතුළත් වන වෙලින්ටන් නාගරික ප්‍රදේශයේ 2024 ජුනි වන විට ජනගහනය 208,800 කි. ලෝවර් හට්, පෝරිරුවා සහ අපර් හට් නගර ඇතුළුව පුළුල් වෙලින්ටන් අගනගරයේ 2024 ජුනි වන විට ජනගහනය 432,600 කි. 1865 සිට නගරය නවසීලන්තයේ අගනුවර ලෙස සේවය කර ඇති අතර, එය නීති සම්පාදනයේ අර්ථ දක්වා නොමැති නමුත් සම්මුතියෙන් ස්ථාපිත කර ඇත; නවසීලන්ත රජය සහ පාර්ලිමේන්තුව, ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය සහ රාජ්‍ය සේවයේ වැඩි කොටසක් නගරය තුළ පිහිටා ඇත. 

වෙලින්ටන්හි ආර්ථිකය ප්‍රධාන වශයෙන් සේවා මත පදනම් වූ අතර මූල්‍ය, ව්‍යාපාරික සේවා, රජය සහ චිත්‍රපට කර්මාන්තය කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි. එය නවසීලන්තයේ චිත්‍රපට සහ විශේෂ ප්‍රයෝග කර්මාන්තවල මධ්‍යස්ථානය වන අතර, මහජන පර්යේෂණ විශ්ව විද්‍යාල දෙකක් සහිත තොරතුරු තාක්ෂණය සහ නවෝත්පාදනය සඳහා වැඩි වැඩියෙන් කේන්ද්‍රස්ථානයක් වේ  . වෙලින්ටන් යනු නවසීලන්තයේ ප්‍රධාන වරායන්ගෙන් එකක් වන අතර දේශීය හා ජාත්‍යන්තර නැව්ගත කිරීම යන දෙකටම සේවය කරයි. නගරය ප්‍රධාන වශයෙන් සේවය කරන්නේ රටේ තුන්වන කාර්යබහුලම ගුවන් තොටුපළ වන රොන්ගෝටායි හි වෙලින්ටන් ගුවන් තොටුපළෙනි . වෙලින්ටන්හි ප්‍රවාහන ජාලයට දුම්රිය සහ බස් මාර්ග ඇතුළත් වන අතර ඒවා කපිටි වෙරළ සහ වයිරරාපා දක්වා ළඟා වන අතර තොටුපළවල් නගරය දකුණු දූපතට සම්බන්ධ කරයි.

නවසීලන්තයේ සංස්කෘතික අගනුවර ලෙස බොහෝ විට හඳුන්වනු ලබන වෙලින්ටන්හි සංස්කෘතිය විවිධාකාර හා බොහෝ විට තරුණයින් විසින් මෙහෙයවනු ලබන එකකි.    ලෝකයේ වඩාත්ම ජීවත්වීමට සුදුසු නගරවලින් එකක් වන 2021 ගෝලීය ජීවත්වීමේ ශ්‍රේණිගත කිරීම වෙලින්ටනය සමඟ ටෝකියෝව ලෝකයේ සිව්වන ස්ථානයට සම කළේය.  2017 සිට 2018 දක්වා, ඩොයිෂ් බැංකුව ජීවත්වීමේ හැකියාව සහ දූෂණයෙන් තොර බව යන දෙකම සඳහා ලොව පළමු ස්ථානයට ශ්‍රේණිගත කළේය.   2024 සඳහා ගෝලීය මූල්‍ය මධ්‍යස්ථාන දර්ශකයට අනුව ලෝකයේ 46 වන ස්ථානයට පත්ව ඇත. ගෝලීය නගරය කාර්යබහුල මාඕරි ජනාවාසයක සිට යටත් විජිත මුරපොලක් දක්වාත්, එතැන් සිට "විශිෂ්ට නිර්මාණාත්මක පුනර්ජීවනයක්" අත්විඳ ඇති ඕස්ට්‍රේලියානු අගනුවරක් දක්වාත් වර්ධනය වී ඇත.    

 සටහන් 

 යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:Articles including recorded pronunciations
ප්‍රවර්ගය:Pages with Māori IPA
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:Pages using multiple image with auto scaled images