ප්‍රංශ ගයනාවේ ඉතිහාසය

ආදිවාසීන් සහ යටත් විජිතකරණය සඳහා මුල් ප්‍රංශ උත්සාහයන් 
ප්‍රංශ ගයනාව මුලින් ජනාවාස වූයේ ආදිවාසී ජනතාව විසිනි: කලීනා, ලොකොනෝ (අරාවක් කණ්ඩායමේ කොටසක්), ගලිබි, පලිකුර්, ටෙකෝ, වයම්පි සහ වයනා. 16 වන සියවසේදී ප්‍රංශ ජාතිකයන් ග්වාඩලූප් සහ සෙන්ට්-ඩොමින්ගු වැනි සමහර කැරිබියානු දූපත් ජනාවාස කිරීමත් සමඟ එහි ජනපදයක් නිර්මාණය කිරීමට උත්සාහ කළහ.

යුරෝපීය යටත් විජිතකරණයට පෙර, මෙම භූමිය මුලින් ජනාවාස වූයේ අරවාකන් භාෂා පවුලට අයත්, අරවාක් භාෂාව කතා කරන ස්වදේශික ඇමරිකානුවන් විසිනි. ලොකොනෝ ලෙස හඳුනාගත් ජනතාව. පළමු ප්‍රංශ ස්ථාපිතය 1503 දී වාර්තා වේ, නමුත් යටත් විජිතවාදීන් 1643 දී කේයින් ආරම්භ කරන තෙක් ප්‍රංශය කල් පවතින පැවැත්මක් ස්ථාපිත කළේ නැත.
 වහල්භාවය සහ අහෝසි කිරීම 
ගයනාව වහල් සමාජයක් ලෙස සංවර්ධනය කරන ලද අතර, වැවිලිකරුවන් විශාල සීනි සහ අනෙකුත් වතු වල වහල් කම්කරුවන් ලෙස අප්‍රිකානුවන් ආනයනය කළහ. ප්‍රංශ විප්ලවය තෙක් ප්‍රංශ ගයනාවේ වහල් ක්‍රමය පැවතුනි, 1794 පෙබරවාරි මාසයේදී ප්‍රංශයේ විදේශීය යටත් විජිතවල ප්‍රංශ වහල් වෙළඳාම සහ වහල්භාවය අහෝසි කිරීමට ජාතික සම්මුතිය ඡන්දය දුන් විට, වහල්භාවයට පත් හයිටි ජාතිකයන් ශාන්ත-ඩොමින්ගු ජනපදයේ වහල් කැරැල්ලක් ආරම්භ කර මාස කිහිපයකට පසුව. කෙසේ වෙතත්, 1794 නියෝගය ක්‍රියාත්මක කරන ලද්දේ ශාන්ත-ඩොමින්ගු, ග්වාඩලූප් සහ ප්‍රංශ ගයනා යන රටවල පමණක් වන අතර, සෙනෙගල්, මොරිෂස්, රියුනියන්, මාටිනික් සහ ප්‍රංශ ඉන්දියාවේ යටත් විජිත මෙම නීති පැනවීමට විරුද්ධ විය.

 මුල් යටත් විජිත අසාර්ථකත්වයන් 
ස්ටර්ලින් විශ්ව විද්‍යාලයේ සංසන්දනාත්මක සංස්කෘතික අධ්‍යයන මහාචාර්ය බිල් මාෂල්, ප්‍රංශ ගයනාවේ මූලාරම්භය ගැන මෙසේ ලිවීය:

ඉලේ ඩු ඩයබල් (යක්ෂයාගේ දූපත) යනු කුඩා බන්ධනාගාර පහසුකමක් තිබූ ස්ථානයක් වූ අතර, එම නමින්ම විශාල දණ්ඩන පද්ධතියක කොටසක් වූ අතර, එය දූපත් තුනක බන්ධනාගාර සහ ප්‍රධාන භූමියේ විශාල බන්ධනාගාර තුනකින් සමන්විත විය. මෙය 1852 සිට 1953 දක්වා ක්‍රියාත්මක විය.
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Domenico_Failutti_-_Retrato_de_Jo%C3%A3o_Severiano_M._da_Costa_(Marqu%C3%AAs_de_Queluz),_Acervo_do_Museu_Paulista_da_USP_(cropped).jpg|වම|thumb|1809 දී ප්‍රංශ ගයනාව පෘතුගීසි ආක්‍රමණයෙන් පසුව, 1817 දක්වා එහි එකම ආණ්ඩුකාරවරයා ලෙස ජොඕ සෙවෙරියානෝ මැසීල් ද කොස්තා සේවය කළේය.
ඊට අමතරව, දහනව වන සියවසේ අගභාගයේදී, ප්‍රංශය දැඩි ශ්‍රමයෙන් දිවි ගලවා ගත් සිරකරුවන්ට බලහත්කාරයෙන් පදිංචි වීමට අවශ්‍ය කිරීමට පටන් ගත්තේය."French Guiana" , Encyclopædia Britannica පෘතුගීසි-බ්‍රිතාන්‍ය නාවික බලඇණියක් 1809 දී ප්‍රංශ ගයනාව පෘතුගීසි අධිරාජ්‍යය සඳහා අත්පත් කර ගත්තේය. 1814 දී පැරිස් ගිවිසුම අත්සන් කිරීමත් සමඟ එය ප්‍රංශයට ආපසු ලබා දෙන ලදී. පෘතුගාලය කලාපය ප්‍රංශයට ආපසු ලබා දුන්නද, එය 1817 දක්වා හමුදා පැවැත්මක් පවත්වා ගෙන ගියේය.

ප්‍රංශ ගයනාව දණ්ඩන යටත් විජිතයක් ලෙස ස්ථාපිත කිරීමෙන් පසු, නිලධාරීන් සමහර විට සමනලුන් අල්ලා ගැනීම සඳහා වැරදිකරුවන් භාවිතා කළහ. වැරදිකරුවන්ගේ දඬුවම් බොහෝ විට දිගු වූ අතර, රැකියා අපේක්ෂාව ඉතා දුර්වල වූ බැවින්, වැරදිකරුවන් ජාත්‍යන්තර වෙළඳපොලේ විකිණීමට සමනලුන් අල්ලා ගත්හ, විද්‍යාත්මක අරමුණු සඳහා මෙන්ම සාමාන්‍ය එකතු කිරීම සඳහා ද.

 ස්වෛරීභාවය මාරු කිරීම සහ දේශසීමා ආරවුල් 
බ්‍රසීලය සමඟ දේශසීමා ආරවුලක් 19 වන සියවසේ අගභාගයේදී විශාල කැලෑ ප්‍රදේශයක් මත ඇති වූ අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මතභේදයට තුඩු දී ඇති ප්‍රදේශයේ කෙටි කාලීන, ප්‍රංශ ගැති, ස්වාධීන කූනානි රාජ්‍යයක් ඇති විය. පදිංචිකරුවන් අතර යම් ගැටුම් ඇති විය. ස්විට්සර්ලන්ත රජයේ බේරුම්කරණය මගින් බොහෝ දුරට බ්‍රසීලයට පක්ෂව මෙම ආරවුල විසඳන ලදී.

ඉනිනි ප්‍රදේශය 1930 දී නිර්මාණය කරන විට ප්‍රංශ ගයනාවේ අභ්‍යන්තරයෙන් වැඩි කොටසක් සමන්විත විය. 1936 දී, කයියෙන්හි ෆීලික්ස් එබුවේ ප්‍රංශ යටත් විජිතයක ආණ්ඩුකාරයා ලෙස සේවය කළ පළමු කළු ජාතිකයා බවට පත්විය.

link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Straatbeeld_in_Frans_Guyana,_NG-2008-37-38.jpg|thumb|ප්‍රංශ ගයනාව, 1930 පමණ

 දෙවන ලෝක යුද්ධය 
දෙවන ලෝක යුද්ධයේදී සහ ප්‍රංශය ජර්මානු හමුදාවන්ට යටත් වීමත් සමඟ, ප්‍රංශ ගයනාව විචි ප්‍රංශයේ කොටසක් බවට පත්විය. 1943 මාර්තු 16 වන දින ගයනාව නිල වශයෙන් නිදහස් ප්‍රංශයට පෙළ ගැසුණි. එය එහි යටත් විජිත තත්ත්වය අතහැර දමා 1946 මාර්තු 19 වන දින නැවත වරක් ප්‍රංශ දෙපාර්තමේන්තුවක් බවට පත්විය.

 පශ්චාත් ලෝක යුද්ධ 
1950 ගණන්වල වියට්නාමයෙන් ප්‍රංශ ඉවත් වීමෙන් පසුව සහ වියට් කොංග්‍රසය සහ එක්සත් ජනපදය අතර යුද්ධයෙන් පසුව, 1975 දී පැතෙට් ලාඕ විසින් කොමියුනිස්ට් පක්ෂය ලාඕසය අත්පත් කර ගැනීමෙන් පසු අවතැන් වීමෙන් පලා යන 1970 සහ 80 ගණන්වල ලාඕසයේ සිට ප්‍රංශ ගයනාවට හ්මොං සරණාගතයින් සිය ගණනක් නැවත පදිංචි කිරීමට ප්‍රංශය උදව් කළේය.

1980 ගණන්වල අගභාගයේදී, සුරිනාම් සිවිල් යුද්ධයෙන් පලා යන සුරිනාම් සරණාගතයින් 10,000 කට වැඩි පිරිසක්, බොහෝ දුරට මැරූන් ජාතිකයන්, ප්‍රංශ ගයනාවට පැමිණියහ.

මෑතකදී, ප්‍රංශ ගයනාවට බ්‍රසීලියානු සහ හයිටි ආර්ථික සංක්‍රමණිකයන් විශාල සංඛ්‍යාවක් පැමිණ තිබේ. ප්‍රංශ ගයනාවෙහි දුරස්ථ අභ්‍යන්තර වැසි වනාන්තරයේ බ්‍රසීලියානු ගැරිම්පයිරෝස් විසින් නීති විරෝධී සහ පාරිසරික වශයෙන් විනාශකාරී රන් කැණීම් නිදන්ගත ගැටළුවකි. නීති විරෝධී සංක්‍රමණ, ප්‍රංශ ප්‍රධාන භූමියට වඩා දුර්වල යටිතල පහසුකම්, ජීවන වියදම් ඉහළ යාම, අපරාධ මට්ටම් ඉහළ යාම සහ වඩාත් පොදු සමාජ නොසන්සුන්තාව වැනි ගැටළු වලට කලාපය තවමත් මුහුණ දෙයි.

1964 දී, ප්‍රංශ ජනාධිපති චාල්ස් ඩි ගෝල් ප්‍රංශ ගයනාවෙහි අභ්‍යවකාශ සංචාරක කඳවුරක් ඉදිකිරීමට තීරණය කළේය. එය ඇල්ජීරියාවේ සහරා කඳවුර ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීමට සහ ප්‍රංශ ගයනාවෙහි ආර්ථික වර්ධනය උත්තේජනය කිරීමට අදහස් කරන ලදී. සමකයට ආසන්නව පිහිටා ඇති අතර බෆර් කලාපයක් ලෙස සාගරයට පුළුල් ප්‍රවේශයක් ඇති බැවින් මෙම දෙපාර්තමේන්තුව මෙම අරමුණ සඳහා සුදුසු යැයි සැලකේ. කුරෝ සිට වෙරළ තීරයේ කෙටි දුරකින් පිහිටා ඇති ගයනා අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානය, වෙරෝනික් රොකට් දියත් කිරීමේ සිට සැලකිය යුතු ලෙස වර්ධනය වී ඇත. එය දැන් යුරෝපීය අභ්‍යවකාශ කර්මාන්තයේ කොටසක් වන අතර ජේම්ස් වෙබ් අභ්‍යවකාශ දුරේක්ෂය අභ්‍යවකාශයට දියත් කළ Ariane 4, Ariane 5 සහ Ariane ගුවන් යානය VA256 වැනි දියත් කිරීම් සමඟ වාණිජමය වශයෙන් සාර්ථක වී ඇත.

2010 දී ගයනියානු මහා මණ්ඩලය නිල වශයෙන් දෙපාර්තමේන්තු ධජයක් සම්මත කළේය. එම වසරේම පැවති ජනමත විචාරණයකදී, ප්‍රංශ ගයනාවේ ඡන්දදායකයින්ගෙන් 70% ක් පමණ ස්වාධීන විදේශීය සාමූහිකයක් බවට පත්වීමට එරෙහිව ඡන්දය දුන්හ. දෙවන ජනමත විචාරණයකදී, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 73 වන වගන්තිය යටතේ "තනි භෞමික සාමූහිකත්වයක්" වෙත මාරුවීම අනුමත කරන ලදී. ප්‍රංශය තුළ, එම කෝර්සිකාවට සමාන "සුයි ජෙනරිස්" ලෙස හඳුන්වන වැඩි ස්වයං පාලනයක් පිළිබඳ සාකච්ඡා දිගටම පවතී.

2017 මාර්තු 20 වන දින, ප්‍රංශ ගයනියානු කම්කරුවන් වැඩ වර්ජනයක නිරත වී වැඩි සම්පත් සහ යටිතල පහසුකම් සඳහා නිරූපණය කිරීමට පටන් ගත්හ. 2017 මාර්තු 28 වන දින ප්‍රංශ ගයනාවේ පැවති විශාලතම විරෝධතාවයේ දිනය විය. 2023 දී පැරිස් තදාසන්න ප්‍රදේශයක නහෙල් එම් මිය යාමෙන් පසු කැරලි ඇති වූ අතර එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඔහුගේ බැල්කනියේ සිටි මදුරු මර්දන කාර්යාලයේ රජයේ සේවකයෙකු මිය ගියේය. ජනාධිපති මැක්‍රොන් 2024 දී මාරිපසෝලා හි නීති විරෝධී රන් කැණීම්වලට එරෙහි මෙහෙයුමකදී මියගිය ප්‍රංශ විශේෂ බලකායේ මේජර් ආර්නෝඩ් බ්ලැන්ක් අනුස්මරණය කිරීම සඳහා එම ප්‍රදේශයට ගියේය. මැක්‍රොන් ඇමසන් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා බ්‍රසීලය සමඟ ඒකාබද්ධ උත්සාහයන් සඳහා අරමුදල් ප්‍රකාශ කළ අතර වැසි වනාන්තර සංරක්ෂණය කිරීමේ උත්සාහයන් සඳහා බ්‍රසීලියානු ස්වදේශික නායිකා රාඕනි මෙටුක්ටියර්ට ලෙජියන් ඔෆ් ඔනර් පදක්කම පිරිනමන ලදී. මැක්‍රොන් ගයනා අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානයට ගොස් නගරාධිපතිවරුන්, පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් සහ ගයානා ජනාධිපතිවරයා හමුවී නීති විරෝධී කැණීම් අඩු කිරීම සඳහා ඒකාබද්ධ උත්සාහයන් සාකච්ඡා කිරීම සඳහා බ්‍රසීලයට ගියේය.

2025 දී කුරෝ සිට නව යුරෝපීය ඒරියන් 6 රොකට්ටුවක් සාර්ථකව දියත් කරන ලද අතර යුරෝපයට ස්වාධීන අභ්‍යවකාශයට ප්‍රවේශ වීමට ඉඩ සලසයි. 2025 දී ප්‍රංශ අධිකරණ අමාත්‍යාංශය ශාන්ත-ලෝරන්ට්-ඩු-මරෝනි හි බන්ධනාගාරයක් ඉදිකිරීමේ සැලසුම් නිවේදනය කළේය.

 යොමු කිරීම් 

ප්‍රවර්ගය:ප්‍රංශ ගයනාව