2025 නේපාල ඉසෙඩ් පරම්පරාවෙහි විරෝධතා

2025 සැප්තැම්බරයෙහිදී, නේපාලය පුරා විශාල පරිමාණයෙහි විරෝධතා සහ උද්ඝෝෂණ සිදුවූ අතර, මේවා ප්‍රධාන වශයෙන් සංවිධානය කෙරුණේ ඉසෙඩ් පරම්පරාවෙහි ශීෂ්‍යයන් සහ යෞවන පුරවැසියන් විසිනි. ඉසෙඩ් පරම්පරාවෙහි විරෝධතා ලෙසින්ද හැඳින්වෙන මෙම විරෝධතා, ඇරඹුනේ රටපුරා විවිධ සමාජ මාධ්‍ය  පරිශ්‍රයන් වෙත එල්ලවුනු තහනමට පසුව වූ නමුත්, එහි සම්භවය වූයේ  දූෂණය සහ  රජයෙහි නිලධාරීන් සහ ඔවුන්ගේ පවුල් විසින් පරිහරණය කරන ලද ධනය පිළිබිඹු වීම මෙන්ම මහජන මුදල් අවභාවිතය පිළිබඳ එල්ලවූ චෝදනා විය. පාලනය, විනිවිදභාවය, සහ දේශපාලන වගකිව යුතු බව පිළිබඳ පුළුල් කරුණු ඇතුලත් වන පරිදී ව්‍යාපාරය විස්තාරණය විය.   රජයෙහි නිලධාරින්ට එරෙහි ප්‍රචණ්ඩත්වය සහ රජයෙහි සහ දේශපාලන ගොඩනැගිලි වන්ධල්‍යය රට පුරා ඇතිවෙමින් විරෝධතා උග්‍රවිය.

2025සැප්තැම්බර් 9 දිනදී, හිටපු රජ ජැනෙන්ඩ්‍රා ෂා ආයාචනා කර සිටියේ  සාමකාමී බව සහ බේරුම් කිරීම අභ්‍යන්තර වශයෙන් පවත්වා ගන්නා ලෙසටයි. එම දිනයෙහිදීම, අග්‍රාමාත්‍ය කේ. පී. ෂර්මා ඔලී, රජයෙහි අමාත්‍යවරු කිහිප දෙනෙක් හා සමගින් ඉල්ලාඅස්වූ අතර, සැප්තැම්බර්12 දිනදී, නේපාලයෙහි අන්තර්කාලීන අග්‍රාමාත්‍යවරයා ලෙසින් සුෂිලා කාර්කි පත් කෙරිණි. සැප්තැම්බර්13 දින විට විරෝධතා වියැකී ගියේය.

 පසුබිම 
2025 සැප්තැම්බර් 4 දිනදී, නේපාල රජය නියෝග කලේ, සන්නිවේදනය සහ තොරතුරු තාක්ෂණ අමාත්‍යාංශයෙහි නව නීති යටතෙහි ලියාපදිංචිය සිදුනොකිරීම හේතුවෙන් ෆේස්බුක්, X, යූටියුබ්, ලින්ක්ඩ්ඉන්, රෙඩ්ඉට්, සිග්නල්, සහ ස්නැප්චැට් ඇතුළු සමාජ මාධ්‍ය පරිශ්‍රයන් 26ක් වසා දමන ලෙසටය. මෙම ලියාපදිංචි අවශ්‍යතාවය ආශික වශයෙන් අභිප්‍රේරිත වූයේ  නව ඩිජිටල් සේවා බද්දක් බලාත්මක කිරීම සහ විදේශීය e-සේවා ලබා දෙන්නන් වෙත  දැඩි  අගය එකතු කරන බදු නීති පැනවීමෙන් ආදායම නංවාලීමෙහි  ආයාසයක් වශයෙන් විය. කෙසේවෙතත්, විචාරකයන් විසින් ප්‍රෝක්ත කරනු ලැබුවේ,  මෙම  සමාජ මාධ්‍ය වසා දැමීමට හේතු යුක්ත වූයේ, බලගතු දේශපාලන නායකයන්ගේ දරුවන් සහ ඥාතීන් විසින් භුක්ති විඳි අයුතු වරප්‍රසාද  අවධාරණය කරමින්  ඥාති සංග්‍රහය හුවා දැක්වූ  සමාජ මාධ්‍ය නැඹුරුවක් බවයි. 

මාධ්‍ය පරිශ්‍ර තහනමෙහි වැදගත්කම නේපාල දේශපාලන ආර්ථිකය වෙතට බැඳී පවතියි. නේපාල දදේනි වෙතින් 33%ක්  පැමිණෙන්නේ සිය දහස් ගණනක් රට හැර යාමේ අවසරපත් නිකුත් කිරීමෙන් වන අතර, යෞවන විරැකියා ප්‍රතිශතය 20% වෙතින් ගම්‍ය වන්නේ මෙම ප්‍රේෂණ වෙතින් නිවෙස් වල වියදම් පියවන බවත් විදේශයන් වෙතින් ආනයන කෙරෙන භාණ්ඩ සඳහා අවශ්‍ය වියදම සපයාගනු බවත් වුවත්, එය තවදුරටත් දක්වන්නේ දේශීය ආර්ථිකයෙහි රැකියාවන්ට මුල්තැන දීමේ ආකෘතියක් වෙනුවෙන්  ව්‍යුහාත්මක වෙනස්කමක් නොමැති බැවින්, මාර්ගගත ස්ථානයන්හි රැකියා කිරීමට යෞවනයන් පෙළඹවීමයි. එමනිසා, මාධ්‍ය පරිශ්‍ර තහනම විසින් යෞවන ජීවනෝපාය වෙත තර්ජනය එල්ල කලේය. 

විරෝධතාවයන්ට පෙර, සාමාන්‍ය නේපාල ජාතිකයෙක්, වසරකට  ඉපැයූ අතර, රටෙහි පාලක ප්‍රභූපිරිස් ඔවුන්ගේ ධනය සමාජ මාධ්‍ය තුල ප්‍රදක්ෂිණා කළෝය. මෙම "ඥාතිත්ව ඵලලාභියා" නැඹුරුතාවය විසින් සැලකිය යුතු මහජන විරෝධයක්  පොළඹවන ලද අතර, එය විශේෂයෙන් ඉසෙඩ් පරම්පරාවෙහි පරිශීලකයන් වෙතින් විය. නේපාල ජනගහනයෙහි මධ්‍යස්ථ වයස වන්නේ 25 වන අතර, එයින් ගම්‍ය වන්නේ ජනගහනයෙන් විශාල කොටසක් ඉසෙඩ් පරම්පරාවට අයත් වන බව වන අතර, සමාජ මාධ්‍යය වැඩි වශයෙන් භාවිතා කරන්නේ එම වයස් කාණ්ඩය විය. මෙය නිසා මෙන්ම, රටෙහි විශාල වශයෙන් ග්‍රාමීය, රළු  භූමිභාගය සහ සැලකිය යුතු ලෙසින් පිටරට සංක්‍රමණය දක්නට ලැබුනු බැවින්, දකුණු ආසියාවෙහි වැඩිම සමාජ මාධ්‍ය භාවිතය නේපාලයෙහි දක්නට ලැබුණු අතර, සෑම පුද්ගලයන් දෙදෙනෙකුට එක් ගිණුමක් පැවතිණි.

 ඩිජිටල් සමායෝජනය 
යෞවන සහභාගීත්ව කණ්ඩායම්, විශේෂයෙන් හාමි නේපෝල් ( රාජ්‍ය-නොවන සංවිධානයක්), විසින් ඉසෙඩ් පරම්පරාවෙහි විරෝධතා සංවිධානය කිරීමට  මධ්‍ය මෙවලම් ලෙසින් අසංගත සේවාදායකයන් සහ  ඉන්ස්ටග්‍රම් නාලිකා භාවිතා කළහ. හාමි නෙපෝල් විසංවාද කණ්ඩායමට ඕනෑම අයෙකුට බැඳීමට හැකිවූ අතර, මෙය නිසා සයිබර් හිංසකයන් හෝ නේපාලයෙහි ජීවත් නොවන ජනතාව හෝ එයට බැඳීමෙහි අවදානම පැවතිණි.
 සටහන් 

 මූලාශ්‍ර