නාග

නාග ගෝත්‍රිකයන් යනු ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගයේ ශ්‍රී ලංකාවේ ජීවත් වූ ප්‍රධාන ගෝත්‍ර හතරෙන් (සිව් හෙළය) වඩාත්ම දියුණු යැයි සැලකෙන එක් ගෝත්‍රයකි. ඔවුන් ප්‍රධාන වශයෙන් ලංකාවේ වෙරළබඩ ප්‍රදේශ ආශ්‍රිතව සිය පාලන බලය පවත්වාගෙන ගිය බව ඉතිහාසඥයෝ පෙන්වා දෙති.

 ඉතිහාසය සහ ජනප්‍රවාද 
මහාවංසය සහ දීපවංසය වැනි වංශකතාවලට අනුව, බුදුන් වහන්සේගේ දෙවන ලංකාගමනය සිදුවූයේ නාග ගෝත්‍රික රජවරුන් දෙදෙනෙකු වූ මහෝදර සහ චූලෝදර අතර මැණික් පුටුවක් වෙනුවෙන් ඇති වූ අරගලය සංසිඳුවීමටය. මෙයින් ගම්‍ය වන්නේ එම යුගය වන විටත් නාග ගෝත්‍රිකයන් ඉතා වටිනා සම්පත් පරිහරණය කළ සංවිධානාත්මක පාලන තන්ත්‍රයක් සහිත පිරිසක් වූ බවයි.

 පාලන ප්‍රදේශ 
නාග ගෝත්‍රිකයන් ලංකාවේ ප්‍රධාන වශයෙන් ප්‍රදේශ දෙකක බලය පතුරුවා තිබුණි:
 නාගදීපය: වර්තමාන යාපනය අර්ධද්වීපය සහ අවට දූපත්.
 කැලණිය: මණිඅක්ඛිත නා රජුගේ පාලනය පැවති ප්‍රදේශය.

මීට අමතරව වයඹදිග වෙරළ තීරයේ ද මොවුන්ගේ ජනාවාස පැතිර තිබූ බවට සාධක හමු වේ.

 සංස්කෘතිය සහ තාක්ෂණය 
නාග ගෝත්‍රිකයන් නාවික ශිල්පය සහ වෙළඳාම සම්බන්ධයෙන් ඉතා දක්ෂ පිරිසක් වූහ. ඔවුන් නාග රූපය තම ලාංඡනය ලෙස භාවිතා කළ අතර, පසුව මෙය සිංහල කලා ශිල්ප තුළ (මුරගල් ආදියෙහි) ප්‍රබලව ස්ථාපිත විය. ලංකාවේ පැරණි වැව් පද්ධති සහ වාරි තාක්ෂණය ආරම්භ කිරීම සඳහා ද නාග ගෝත්‍රිකයන්ගේ දායකත්වය ලැබී ඇති බව ඇතැම් පුරාවිද්‍යාඥයෝ විශ්වාස කරති.

 පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක 
අනුරාධපුර ඇතුළු ප්‍රදේශ කිහිපයකින් හමු වූ "නාග" යන නාමය සහිත බ්‍රාහ්මී ශිලා ලේඛන මගින් නාග ගෝත්‍රිකයන්ගේ ඓතිහාසිකත්වය තහවුරු වේ. එසේම, නයි පෙන පහක් හෝ හතක් සහිත නාග රූප සහිත මුරගල් සහ කැටයම් මොවුන්ගේ සංස්කෘතික උරුමයන් ලෙස සැලකේ.

 මූලාශ්‍ර 

 මහාවංසය - හික්කඩුවේ ශ්‍රී සුමංගල හිමි සහ බටුවන්තුඩාවේ දේවරක්ඛිත පණ්ඩිත.
 ලංකා විශ්වවිද්‍යාලයේ ලංකා ඉතිහාසය (පළමුවන වෙළුම).
 මුදලිඳු එස්. පරණවිතාන - "The Greeks and the Mauryas".
 පෝල් ඊ. පීරිස් - "Nagadipa and Buddhist Remains in Jaffna".

ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ගෝත්‍ර
ප්‍රවර්ගය:සිව් හෙළය