ඕස්ට්‍රේලියාවේ සංස්කෘතිය

සමකාලීන ඕස්ට්‍රේලියානු සංස්කෘතිය විවිධාකාර වේ සහ රටේ ස්වදේශික සම්ප්‍රදායන්, ඇන්ග්ලෝ-සෙල්ටික් උරුමය සහ 1945 න් පසු බහු සංස්කෘතික සංක්‍රමණ ඉතිහාසය පිළිබිඹු කරයි. එක්සත් ජනපදයේ සංස්කෘතිය ද බලගතු වී ඇත. බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිතකරණයෙන් පසු ඕස්ට්‍රේලියානු සංස්කෘතියේ පරිණාමය සුවිශේෂී සංස්කෘතික ලක්ෂණ ඇති කර තිබේ.

බොහෝ ඕස්ට්‍රේලියානුවන් සමානාත්මතාවය, සහකරුකම, අගෞරවය සහ විධිමත්භාවය නොමැතිකම ඔවුන්ගේ ජාතික අනන්‍යතාවයේ කොටසක් ලෙස හඳුනා ගනී. මේවා ඕස්ට්‍රේලියානු භාෂාවෙන් මෙන්ම ඕස්ට්‍රේලියානු හාස්‍යයෙන් ද ප්‍රකාශනය සොයා ගනී, එය බොහෝ විට වියළි, ​​අගෞරවනීය සහ උත්ප්‍රාසාත්මක ලෙස සංලක්ෂිත වේ. නව පුරවැසියන් සහ වීසා බලපත්‍රලාභීන් "ඕස්ට්‍රේලියානු වටිනාකම්" සඳහා කැපවීමට අවශ්‍ය වන අතර, ඒවා අතරට ස්වදේශ කටයුතු දෙපාර්තමේන්තුව විසින් හඳුනාගෙන ඇත: පුද්ගලයාගේ නිදහසට ගරු කිරීම; නීතියේ ආධිපත්‍යය පිළිගැනීම; වාර්ගික, ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය සහ ආගමික වෙනස්කම් කිරීම්වලට විරුද්ධ වීම; සහ "සාධාරණ ගමන" පිළිබඳ අවබෝධයක්, එය සැමට සමාන අවස්ථා සහ අවශ්‍යතා ඇති අය කෙරෙහි අනුකම්පාව ඇතුළත් වේ යැයි කියනු ලැබේ. මෙම වටිනාකම් වලින් අදහස් කරන්නේ කුමක්ද සහ ඕස්ට්‍රේලියානුවන් ඒවා පිළිගන්නේද යන්න සම්මේලනයට පෙර සිටම විවාදයට භාජනය වී ඇත.

 කලා 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sidney_Nolan_Snake.jpg|thumb|ටැස්මේනියාවේ හෝබාර්ට් හි පැරණි හා නව කලා කෞතුකාගාරයේ පැවති සිඩ්නි නෝලන්ගේ සර්ප බිතුසිතුවම (1970) දේදුනු සර්පයාගේ ආදිවාසී නිර්මාණ මිථ්‍යාවෙන් මෙන්ම නියඟයකින් පසු පිපෙන කාන්තාර මල් වලින් ආභාෂය ලබා ඇත."Sidney Nolan's Rainbow Serpent is larger than life" (16 June 2012), The Australasian.
ඕස්ට්‍රේලියාවේ ආදිවාසී පාෂාණ කලා ස්ථාන 100,000 කට වඩා ඇති අතර, සාම්ප්‍රදායික මෝස්තර, රටා සහ කථා සමකාලීන දේශීය ඕස්ට්‍රේලියානු කලාව, විචාරක රොබට් හියුස්ට අනුව "20 වන සියවසේ අවසාන මහා කලා ව්‍යාපාරය" ලෙස පුරවා ඇත; එහි ප්‍රකාශකයන් අතර එමිලි කේම් ක්න්ග්වාරේ ඇතුළත් වේ.Smith, Terry (1996). "Kngwarreye Woman, Abstract Painter", p. 24 in Emily Kngwarreye – Paintings, North Ryde NSW: Craftsman House / G + B Arts International. . මුල් යටත් විජිත කලාකරුවන් නුහුරු දේශය කෙරෙහි ආකර්ෂණයක් පෙන්නුම් කළහ. බටහිර කලාවේ පළමු "සුවිශේෂී ඕස්ට්‍රේලියානු" ව්‍යාපාරය වූ 19 වන සියවසේ හයිඩෙල්බර්ග් පාසලේ ආතර් ස්ට්‍රීටන්, ටොම් රොබට්ස් සහ අනෙකුත් සාමාජිකයින්ගේ හැඟීම්වාදී කෘති, සම්මේලනයට පෙර ජාතිකවාදී හැඟීම් ප්‍රකාශ කළේය. 1900 ගණන්වල පාසල බලගතු ලෙස පැවතුනද, මාග්‍රට් ප්‍රෙස්ටන් සහ ක්ලැරිස් බෙකට් සහ පසුව සිඩ්නි නෝලන් වැනි නූතනවාදීන් නව කලාත්මක ප්‍රවණතා ගවේෂණය කළහ. භූ දර්ශනය ආදිවාසී ජල වර්ණ ශිල්පී ඇල්බට් නමට්ජිරාගේ,Sayers, Andrew (2001). Australian Art. Melbourne: Oxford University Press. pp. 78–88. . මෙන්ම ෆ්‍රෙඩ් විලියම්ස්, බ්‍රෙට් වයිට්ලි සහ අනෙකුත් පශ්චාත් යුධ කලාකරුවන්ගේ කෘතිවල කේන්ද්‍රීයව පැවතුනි. ඔවුන්ගේ කෘති, සාරාංශික ශෛලියෙන් යුක්ත නමුත් අද්විතීය ඕස්ට්‍රේලියානු, රූපමය සහ වියුක්ත අතර ගමන් කළේය.

යුරෝපීය ජනාවාසයෙන් පසු දශක කිහිපය තුළ ඕස්ට්‍රේලියානු සාහිත්‍යය සෙමින් වර්ධනය වූ නමුත්, ඒවායින් බොහොමයක් ලිඛිතව වාර්තා කර ඇති අතර, ඒවා බොහෝ පැරණි ය. Sarwal, Amit; Sarwal, Reema (2009). Reading Down Under: Australian Literary Studies Reader. SSS Publications. p. xii. . 19 වන සියවසේදී, හෙන්රි ලෝසන් සහ බන්ජෝ පැටර්සන් සුවිශේෂී ඕස්ට්‍රේලියානු වචන මාලාවක් භාවිතා කරමින් පඳුරු පිළිබඳ අත්දැකීම් ග්‍රහණය කර ගත්හ.Mulligan, Martin; Hill, Stuart (2001). Ecological Pioneers: A Social History of Australian Ecological Thought and Action. Cambridge University Press. , p. 72. ඔවුන්ගේ කෘති තවමත් ජනප්‍රියයි; පැටර්සන්ගේ බුෂ් කවිය වන "වෝල්ට්සිං මැටිල්ඩා" (1895) ඕස්ට්‍රේලියාවේ නිල නොවන ජාතික ගීය ලෙස සැලකේ.O'Keeffe, Dennis (2012). Waltzing Matilda: The Secret History of Australia's Favourite Song. Allen & Unwin. p. back cover. . මයිල්ස් ෆ්‍රෑන්ක්ලින් යනු ඕස්ට්‍රේලියානු ජීවිතය පිළිබඳ හොඳම නවකතාව සඳහා වාර්ෂිකව පිරිනමන ඕස්ට්‍රේලියාවේ වඩාත්ම කීර්තිමත් සාහිත්‍ය ත්‍යාගයේ නමයි. එහි පළමු ලබන්නා වූ පැට්‍රික් වයිට් 1973 දී සාහිත්‍ය සඳහා නොබෙල් ත්‍යාගය දිනා ගත්තේය.Australia's Nobel Laureates and the Nobel Prize , australia.gov.au. Retrieved 17 April 2015. ඕස්ට්‍රේලියානු බුකර් ත්‍යාගලාභීන් අතර පීටර් කේරි, තෝමස් කෙනීලි සහ රිචඩ් ෆ්ලැනගන් ඇතුළත් වේ. ඕස්ට්‍රේලියානු මහජන බුද්ධිමතුන් ස්ත්‍රීවාදී ජර්මේන් ග්‍රියර් සහ දාර්ශනික පීටර් සිංගර් ඇතුළු ඔවුන්ගේ අදාළ ක්ෂේත්‍රවල වැදගත් කෘති ද ලියා ඇත.Williams, Robyn (12 November 2016). "Three Australian books that changed history", ABC Radio National. Retrieved 12 November 2016.
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:ACDC-Hughes-long_ago.jpg|thumb|ඕස්ට්‍රේලියානු පබ් රොක් දර්ශනයෙන් නැගී එන AC/DC ලොව වැඩියෙන්ම අලෙවි වන සංගීත ක්‍රියාවන් අතර වේ.
රංගන කලාවන්හි, ආදිවාසී ජනයාට ආගමික හා ලෞකික ගීත, නැටුම් සහ රිද්මයානුකූල සංගීතයේ සම්ප්‍රදායන් ඇත, බොහෝ විට කොරෝබෝරිවල රඟ දක්වයි. 20 වන සියවස ආරම්භයේදී, නෙලී මෙල්බා ලොව ප්‍රමුඛ ඔපෙරා ගායිකාවන්ගෙන් කෙනෙකු වූ අතර, පසුව බී ගීස්, ඒසී/ඩීසී, අයිඑන්එක්ස්එස් සහ කයිලි මිනොග් වැනි ජනප්‍රිය සංගීත ක්‍රියා ජාත්‍යන්තර පිළිගැනීමක් ලබා ගත්තාය. ඕස්ට්‍රේලියාවේ බොහෝ රංගන කලා සමාගම් ඕස්ට්‍රේලියානු රජයේ ඕස්ට්‍රේලියානු කවුන්සිලය හරහා අරමුදල් ලබා ගනී. සෑම ප්‍රාන්තයකම සංධ්වනි වාද්‍ය වෘන්දයක් ඇත, සහ ඔපෙරා ඕස්ට්‍රේලියාව, එහි ප්‍රසිද්ධ සොප්‍රානෝ ජෝන් සදර්ලන්ඩ් සඳහා ප්‍රසිද්ධ ජාතික ඔපෙරා සමාගමක් ඇත. බැලේ සහ නර්තනය ඕස්ට්‍රේලියානු බැලට් සහ විවිධ රාජ්‍ය සමාගම් විසින් නියෝජනය කරනු ලැබේ. සෑම ප්‍රාන්තයකටම මහජන අරමුදල් සහිත නාට්‍ය සමාගමක් ඇත.

 මාධ්‍ය 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_Story_of_the_Kelly_Gang_1906.jpg|වම|thumb|ලොව ප්‍රථම දිග වෘත්තාන්ත චිත්‍රපටය වන ද ස්ටෝරි ඔෆ් ද කෙලී ගැන්ග් (1906) හි බුෂ්රේන්ජර් සහ නීති විරෝධී නෙඩ් කෙලී ලෙස රඟපාන නළුවා.
ලොව ප්‍රථම වෘත්තාන්ත-දිග ආඛ්‍යාන චිත්‍රපටය වන ද ස්ටෝරි ඔෆ් ද කෙලී ගැන්ග් (1906), නිහඬ චිත්‍රපට යුගයේදී ඕස්ට්‍රේලියානු සිනමාවේ උත්පාතයක් ඇති කළේය. පළමුවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු, හොලිවුඩ් කර්මාන්තය ඒකාධිකාරී කළේය, සහ 1960 ගණන් වන විට, ඕස්ට්‍රේලියානු චිත්‍රපට නිෂ්පාදනය ඵලදායී ලෙස නතර විය. රජයේ සහයෝගයේ ප්‍රතිලාභය ඇතිව, 1970 ගණන්වල ඕස්ට්‍රේලියානු නව රැල්ල ප්‍රකෝපකාරී සහ සාර්ථක චිත්‍රපට ගෙන ආ අතර, පික්නික් ඇට් හැන්ගිං රොක්, වේක් ඉන් ෆ්‍රයිට් සහ ගැලිපොලි වැනි ජාතික අනන්‍යතාවයේ බොහෝ ගවේෂණය කරන තේමාවන්, ක්‍රොකඩයිල් ඩන්ඩී සහ ඕස්ප්ලෝයිටේෂන් ව්‍යාපාරයේ මැඩ් මැක්ස් මාලාව ජාත්‍යන්තර බ්ලොක්බස්ටර් බවට පත්විය.Moran, Albert; Vieth, Errol (2009). The A to Z of Australian and New Zealand Cinema. Scarecrow Press. , p. 35. විදේශීය අන්තර්ගතයන්ගෙන් පිරී ඉතිරී ගිය චිත්‍රපට වෙළඳපොළක, ඕස්ට්‍රේලියානු චිත්‍රපට 2015 දී දේශීය බොක්ස් ඔෆිස් වලින් 7.7% ක කොටසක් ලබා දුන්නේය. AACTAs යනු ඕස්ට්‍රේලියාවේ ප්‍රමුඛතම චිත්‍රපට සහ රූපවාහිනී සම්මාන වන අතර ඕස්ට්‍රේලියාවේ කැපී පෙනෙන ඇකඩමි සම්මානලාභීන් අතර ජෙෆ්රි රෂ්, නිකොල් කිඩ්මන්, කේට් බ්ලැන්චෙට් සහ හීත් ලෙජර් ඇතුළත් වේ."Ten Great Australian Moments at the Oscars"  (26 February 2014), news.com.au. Retrieved 7 February 2016.

ඕස්ට්‍රේලියාවේ මහජන විකාශකයින් දෙදෙනෙකු (ඕස්ට්‍රේලියානු විකාශන සංස්ථාව සහ බහු සංස්කෘතික විශේෂ විකාශන සේවය), වාණිජ රූපවාහිනී ජාල තුනක්, ගෙවුම්-රූපවාහිනී සේවා කිහිපයක්, සහ බොහෝ පොදු, ලාභ නොලබන රූපවාහිනී සහ ගුවන් විදුලි මධ්‍යස්ථාන ඇත. සෑම ප්‍රධාන නගරයකම අවම වශයෙන් එක් දිනපතා පුවත්පතක්වත් ඇත, සහ ජාතික දිනපතා පුවත්පත් දෙකක් ඇත, The Australian සහ The Australian Financial Review. 2024 දී, Reporters Without Borders විසින් මාධ්‍ය නිදහස අනුව ශ්‍රේණිගත කරන ලද රටවල් 180 ක ලැයිස්තුවේ ඕස්ට්‍රේලියාව 39 වන ස්ථානයට පත් කරන ලද අතර, නවසීලන්තය (19 වන ස්ථානය) සහ එක්සත් රාජධානිය (23 වන ස්ථානය) පිටුපසින්, නමුත් එක්සත් ජනපදය (55 වන ස්ථානය) ට වඩා ඉදිරියෙන් සිටියේය. මෙම සාපේක්ෂව අඩු ශ්‍රේණිගත කිරීම ප්‍රධාන වශයෙන් ඕස්ට්‍රේලියාවේ වාණිජ මාධ්‍ය හිමිකාරිත්වයේ සීමිත විවිධත්වය නිසාය; බොහෝ මුද්‍රිත මාධ්‍ය News Corp Australia (59%) සහ Nine Entertainment (23%) හි පාලනය යටතේ පවතී.

 ආහාර පිසීම 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Shiraz_Wein.jpg|thumb|දකුණු ඕස්ට්‍රේලියානු වයින්
බොහෝ ස්වදේශික ඕස්ට්‍රේලියානු කණ්ඩායම් ස්වදේශික සත්ත්ව හා ශාක ආහාර වේලක් මත ජීවත් වූහ, නැතහොත් බුෂ් ටකර් ලෙසද හැඳින්වේ. 1970 ගණන්වල සිට එය ආදිවාසී නොවන ඕස්ට්‍රේලියානුවන් අතර ජනප්‍රියතාවය වැඩි වී ඇති අතර, ලෙමන් මර්ට්ල්, මැකැඩමියා නට් සහ කැන්ගරු මස් වැනි උදාහරණ දැන් බහුලව තිබේ.Lockhart, Jessica Wynne (4 August 2023). "The Next Superfoods May Come From Australia", Smithsonian. Retrieved 5 February 2024.McCubbing, Gus (4 November 2022). "Bush food industry worth $80m but could double by 2025: study", Australian Financial Review. Retrieved 5 February 2024.

පළමු යටත් විජිතවාදීන් බ්‍රිතාන්‍ය සහ අයර්ලන්ත ආහාර මහාද්වීපයට හඳුන්වා දුන්හ. මෙම බලපෑම මාළු සහ චිප්ස් වැනි කෑම වර්ගවල සහ බ්‍රිතාන්‍ය ස්ටීක් පයි හා සම්බන්ධ ඕස්ට්‍රේලියානු මස් පයි වල දක්නට ලැබේ. යටත් විජිත සමයේදී, චීන සංක්‍රමණිකයන් සුවිශේෂී ඕස්ට්‍රේලියානු චීන ආහාර සඳහා මග පෑදීය.

පශ්චාත් යුධ සංක්‍රමණිකයන් ඕස්ට්‍රේලියානු ආහාර පරිවර්තනය කළ අතර, ඔවුන් සමඟ ඔවුන්ගේ සූපශාස්ත්‍ර සම්ප්‍රදායන් ගෙනැවිත් නව විලයන කෑම සඳහා දායක විය.Newton, John (2018). The Getting of Garlic: Australian Food from Bland to Brilliant, with Recipes Old and New. NewSouth Publishing. ISBN 9781742244365, pp. 32, 230–231. ඉතාලියානුවන් එස්ප්‍රෙසෝ කෝපි හඳුන්වා දුන් අතර ග්‍රීකයන් සමඟ එක්ව ඕස්ට්‍රේලියාවේ කැෆේ සංස්කෘතිය වර්ධනය කිරීමට දායක වූ අතර, එහි පැතලි සුදු සහ අලිගැට පේර ටෝස්ට් දැන් ඕස්ට්‍රේලියානු ප්‍රධාන ආහාර ලෙස සැලකේ.Waters, Cara (15 June 2015). "Smashed avo, anyone? Five Australian creations taking the world by storm", The Guardian. Retrieved 6 February 2024. පැව්ලෝවාස්, ලැමින්ටන්, වෙජමයිට් සහ ඇන්සාක් බිස්කට් බොහෝ විට නිරූපිත ඕස්ට්‍රේලියානු ආහාර ලෙසද හැඳින්වේ.

ඕස්ට්‍රේලියාව ප්‍රමුඛ පෙළේ වයින් අපනයනකරුවෙකු සහ පාරිභෝගිකයෙකි. ඕස්ට්‍රේලියානු වයින් ප්‍රධාන වශයෙන් රටේ දකුණු, සිසිල් ප්‍රදේශවල නිෂ්පාදනය කෙරේ. ජාතිය බියර් පරිභෝජනයෙන් ද ඉහළ ශ්‍රේණිගත කර ඇති අතර,Per Capita Beer Consumption by Country (2004) , Table 3, Kirin Research Institute of Drinking and Lifestyle – Report Vol. 29–15 December 2005, Kirin Holdings Company. සෑම ප්‍රාන්තයක්ම සහ ප්‍රදේශයක්ම බොහෝ බීර කර්මාන්තශාලා සඳහා සත්කාරකත්වය සපයයි.

 ක්‍රීඩාව සහ විනෝදාස්වාදය 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:2017_AFL_Grand_Final_panorama_during_national_anthem.jpg|thumb|මෙල්බර්න් ක්‍රිකට් පිටිය ඕස්ට්‍රේලියාවේ වඩාත් ජනප්‍රිය ප්‍රේක්ෂක ක්‍රීඩා දෙක වන ක්‍රිකට් සහ ඕස්ට්‍රේලියානු නීති පාපන්දු ඉතිහාසය සහ සංවර්ධනය සමඟ දැඩි ලෙස සම්බන්ධ වේ.
වැඩිහිටි සහභාගීත්වය අනුව ඕස්ට්‍රේලියාවේ වඩාත් ජනප්‍රිය ක්‍රීඩා වන්නේ: පිහිනුම්, මලල ක්‍රීඩා, බයිසිකල් පැදීම, පාපන්දු, ගොල්ෆ්, ටෙනිස්, පැසිපන්දු, සර්ෆින්, නෙට්බෝල් සහ ක්‍රිකට්.

නූතන යුගයේ සෑම ගිම්හාන ඔලිම්පික් උළෙලකටම සහභාගී වූ රටවල් පහෙන් එකක් ඕස්ට්‍රේලියාවයි, සහ දෙවරක් ක්‍රීඩා උළෙල පවත්වා ඇත: 1956 මෙල්බර්න් සහ 2000 සිඩ්නි හි. එය 2032 ක්‍රීඩා උළෙල බ්‍රිස්බේන් හි පැවැත්වීමට ද නියමිතය. ඕස්ට්‍රේලියාව සෑම පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙලකටම සහභාගී වී ඇති අතර, 1938, 1962, 1982, 2006 සහ 2018 දී මෙම උත්සවයට සත්කාරකත්වය ලබා දී ඇත.

ඕස්ට්‍රේලියානු ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම පළමු ටෙස්ට් තරගයේදී (1877) එංගලන්තයට එරෙහිව සහ පළමු එක්දින ජාත්‍යන්තර තරගයේදී (1971) එංගලන්තයට එරෙහිව සහ පළමු විස්සයි20 ජාත්‍යන්තර තරගයේදී (2004) නවසීලන්තයට එරෙහිව තරඟ කර, තරඟ තුනම ජයග්‍රහණය කළේය. එය පිරිමි ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානයද වාර්තාගත ලෙස හය වතාවක් දිනා ඇත.

ඕස්ට්‍රේලියාවේ පාපන්දු නීති හතරක් සඳහා වෘත්තීය ලීග ඇති අතර, ඒවායේ සාපේක්ෂ ජනප්‍රියත්වය භූගෝලීය වශයෙන් බෙදී ඇත. 1850 ගණන්වල මෙල්බර්න් හි ආරම්භ වූ ඕස්ට්‍රේලියානු නීති පාපන්දු, රග්බි ලීගය ආධිපත්‍යය දරන නිව් සවුත් වේල්ස් සහ ක්වීන්ස්ලන්තය හැර අනෙකුත් සියලුම ප්‍රාන්තවල වැඩිම රූපවාහිනී නරඹන්නන් ආකර්ෂණය කරයි, එහිදී රග්බි සංගමය අනුගමනය කරයි. රූපවාහිනී නරඹන්නන් සහ සම්පත් අතින් සිව්වන ස්ථානයේ පසුවන පාපන්දු, සමස්ත සහභාගීත්ව අනුපාතයේ ඉහළම අගයක් ගනී.

සර්ෆ් ජීවිතාරක්ෂක ව්‍යාපාරය 20 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී ඕස්ට්‍රේලියාවේ ආරම්භ වූ අතර, ඕස්ට්‍රේලියානු වෙරළ තීරයේ දිවා කාලයේ ස්නානය කිරීම තහනම් කරන නීති ලිහිල් කිරීමෙන් පසුවය. ස්වේච්ඡා ජීවිතාරක්ෂකයා රටේ නිරූපකයන්ගෙන් එකකි."Surf Life Saving - Stories from Australia's Culture and Recreation Portal" . [Online], Commonwealth Government of Australia, 2006.

 යොමු කිරීම්