දේව

දේව ගෝත්‍රිකයන් යනු පුරාණ ලංකාවේ ජීවත් වූ බවට සැලකෙන ප්‍රධාන ගෝත්‍ර හතරෙන් (සිව් හෙළය) එකකි. මොවුන් ප්‍රධාන වශයෙන් මෙරට කඳුකර ප්‍රදේශ කේන්ද්‍ර කරගනිමින් සිය පාලනය සහ ජනාවාස පවත්වාගෙන ගොස් ඇත. පසුකාලීනව සිංහල ජාතිය ගොඩනැගීමේදී දේව ගෝත්‍රිකයන් ප්‍රධාන දායකත්වයක් ලබා දී ඇති බව ඉතිහාසඥයෝ පෙන්වා දෙති.

 ඉතිහාසය සහ ජනප්‍රවාද 
මහාවංසය ඇතුළු වංශකතාවලට අනුව, ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ ප්‍රථම වරට ලංකාවට වැඩම කළ අවස්ථාවේදී (මහියංගණයට), උන්වහන්සේගෙන් බණ අසා සෝවාන් වූ බව කියන සුමන සමන් දෙවියන් දේව ගෝත්‍රික නායකයෙකු ලෙස සැලකේ.

එසේම, ලංකාවේ රාවණා පාලන සමයේදී දේව ගෝත්‍රිකයන්ට සුවිශේෂී තැනක් හිමිව තිබූ බවත්, පසුව විජය කුමරුගේ පැමිණීමෙන් පසු මොවුන් ක්‍රමයෙන් සිංහල ජන සමාජය සමඟ මුසු වූ බවත් විශ්වාස කෙරේ.

 වාසභූමි සහ ව්‍යාප්තිය 
දේව ගෝත්‍රිකයන් ප්‍රධාන වශයෙන් ජීවත් වූයේ ලංකාවේ මධ්‍යම කඳුකරයේ සහ සබරගමුව ප්‍රදේශවලයි.
 සමනල කන්ද: මෙය දේව ගෝත්‍රිකයන්ගේ ප්‍රධාන පූජනීය මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස පැවතිණි.
 මහියංගණය: බුදුන් වහන්සේගේ ලංකාගමනය සිදුවූ සමයේ දේව ගෝත්‍රිකයන් මෙහි බහුලව විසූ බව සඳහන් වේ.

 සංස්කෘතිය සහ තාක්ෂණය 
දේව ගෝත්‍රිකයන් විශේෂයෙන්ම යුධ ශිල්පය, පාලන තන්ත්‍රය සහ කෘෂිකර්මාන්තය කෙරෙහි නැඹුරුවක් දැක්වූ පිරිසක් ලෙස හඳුනා ගැනේ. වර්තමානයේ පවා ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය දේව ඇදහීම් (උදා: සමන් දෙවියන්, කතරගම දෙවියන්) පිටුපස මෙම දේව ගෝත්‍රික මුතුන්මිත්තන්ගේ බලපෑම පවතින බව විද්වතුන්ගේ මතයයි.

 සමන් දෙවියන් සහ දේව ගෝත්‍රය 
දේව ගෝත්‍රයේ ශ්‍රේෂ්ඨතම නායකයා ලෙස සැලකෙන්නේ මහා සුමන සමන් රජුය. බුදුරජාණන් වහන්සේගෙන් ලැබූ කේශ ධාතු තැන්පත් කර මහියංගණ චෛත්‍යය මුලින්ම ඉදිකරවන ලද්දේ මොහු විසිනි. මේ හේතුවෙන් දේව ගෝත්‍රිකයන් ලංකාවේ බුදුදහම වැළඳගත් මුල්ම ජන කොට්ඨාසය ලෙසද සැලකේ.

 මූලාශ්‍ර 

 මහාවංසය - පූජ්‍ය හික්කඩුවේ ශ්‍රී සුමංගල නාහිමි සංස්කරණය.
 ලංකා ඉතිහාසය - මහාචාර්ය සෙනරත් පරණවිතාන.
 සිව් හෙළයේ ඉතිහාසය - විවිධ පර්යේෂණ ග්‍රන්ථ.

ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ගෝත්‍ර
ප්‍රවර්ගය:සිව් හෙළය