අවධානය අඩු අධි ක්‍රියාකාරීත්වයේ ආබාධය

අවධානය අඩු අධි ක්‍රියාකාරීත්වයේ ආබාධය ( ADHD ) යනු ස්නායු සංවර්ධන වර්ගයේ මානසික ආබාධයකි.  එය පුද්ගලයෙකුට අවධානය යොමු කිරීමේ ගැටළු, අධික සංචලනය සහ ප්‍රතිඵල ගැන නොසිතා ක්‍රියා කිරීමේ ගැටළු ඇති කිරීමේ තත්වයකි. මෙම හැසිරීම් ඔවුන්ගේ වයසට ගැලපෙන සාමාන්ය හැසිරීම් නොවේ.   ADHD ඇති සමහර පුද්ගලයින්ට හැඟීම් නියාමනය කිරීමේ අපහසුතා හෝ විධායක ක්‍රියාකාරිත්වයේ ගැටළු ද දක්නට ලැබේ.     රෝග විනිශ්චය සඳහා, පුද්ගලයෙකුට වයස අවුරුදු දොළහට පෙර රෝග ලක්ෂණ මතු විය යුතු අතර, මාස හයකට වඩා වැඩි කාලයක් පැවතිය යුතු, සහ අවම වශයෙන් සැකසුම් දෙකක (පාසල, නිවස හෝ විනෝදාත්මක ක්‍රියාකාරකම් වැනි) ගැටළු ඇති කළ යුතුය.   ළමුන් තුළ, අවධානය යොමු කිරීමේ ගැටළු හේතුවෙන් පාසල් කාර්ය සාධනය දුර්වල විය හැකිය.  ඊට අමතරව වෙනත් මානසික ආබාධ සහ මත්ද්‍රව්‍ය අනිසි භාවිතය සමඟ සම්බන්ධයක් ඇත.  ADHD ජීවිතයට අභියෝග ගෙන දුන්නද, විශේෂයෙන් අද සමාජය තුළ, ADHD ඇති බොහෝ පුද්ගලයින්ට ඔවුන් උනන්දුවක් දක්වන හෝ ප්‍රයෝජනකාරී කාර්යයන් කෙරෙහි ඉතා හොඳින් අවධානය යොමු කළ හැක. (මෙය හයිපර්ෆෝකස් ලෙස හඳුන්වයි.)  

ADHD යනු ළමයින් සහ නව යොවුන් වියේ පසුවන්නන් අතර බහුලවම අධ්‍යයනය කර සහ විනිශ්චය කරන ලද බහුලම මානසික ආබාධය වුවද, බොහෝ අවස්ථාවලහි හරියටම හේතුව නොදනී. අවදානමෙන් 75% ක් පමණ ජානමය සාධක වලින් ඇතිවන බවට ඇස්තමේන්තු කර ඇත. ගර්භනී කාලය තුළ නිකොටින් වලට නිරාවරණය වීම පාරිසරික අවදානමක් විය හැක.  එය දෙමාපිය පාලනයේ විලාසයට හෝ විනයට සම්බන්ධ බවක් නොපෙනේ.  DSM-IV නිර්ණායක භාවිතයෙන් විනිශ්චය කරන විට ළමයින්ගෙන් 5–7% ක් පමණටද,   ICD-10 නිර්ණායක භාවිතයෙන් විනිශ්චය කරන විට 1–2% ක් පමණටද මෙම ආබාධය බලපායි.  2015 වන විට, ලොව පුරා මිලියන 51.1 ක් පමණ මිනිසුන් ADHD වලින් පීඩා විඳින බව ඇස්තමේන්තු කර ඇත.  රටවල් අතර අනුපාත සමාන වන අතර, එය ප්‍රධාන වශයෙන් විනිශ්චය කරන ආකාරය මත රඳා පවතී.  පිරිමි ළමයින්ගෙන් ADHD විනිශ්චය කරනු ලබන්නේ ගැහැණු ළමයින්ට වඩා දෙගුණයක් පමණ වන නමුත්,  ගැහැණු ළමයින්ගේ රෝග ලක්ෂණ පිරිමි ළමයින්ගෙන් වෙනස් වන නිසා ඔවුන්ගේ ආබාධය බොහෝ විට නොසලකා හරිනු ලැබේ.    ළමා කාලයේදී ADHD විනිශ්චය කරන ලද පුද්ගලයින්ගෙන් 30–50% ක් පමණ වැඩිහිටි කාලයේදී ද රෝග ලක්ෂණ පවතින අතර, වැඩිහිටියන්ගෙන් 2–5% ක් පමණ මෙම තත්වයෙන් පීඩා විඳිති.    වැඩිහිටියන් තුළ අධි ක්‍රියාකාරීත්වයට වඩා අභ්‍යන්තර නොසන්සුන්තාවයක් ඇති විය හැක.  ඔවුන් බොහෝ විට ඔවුන්ගේ දුර්වලතා කිහිපයක් හෝ සියල්ලම සපුරාලන, ඒවාට මුහුණ දීමේ කුසලතා වර්ධනය කර ගනී.  මෙම තත්ත්වය අනෙකුත් තත්ත්වයන්ගෙන් වෙන්කර හඳුනා ගැනීමට මෙන්ම, සාමාන්‍ය හැසිරීම් පරාසය තුළ තවමත් පවතින ඉහළ මට්ටමේ ක්‍රියාකාරකම් වලින් වෙන්කර හඳුනා ගැනීමටද අපහසු විය හැකිය. 

ADHD කළමනාකරණ නිර්දේශ රට අනුව වෙනස් වන අතර සාමාන්‍යයෙන් උපදේශනය, ජීවන රටා වෙනස්කම් සහ ඖෂධවල යම් සංයෝජනයක් ඇතුළත් වේ.  බ්‍රිතාන්‍ය මාර්ගෝපදේශය අනුව දරුවන්ට දරුණු රෝග ලක්ෂණ ඇති අවස්ථාවලදී ඖෂධ ප්‍රථම ප්‍රතිකාරය ලෙස නිර්දේශ කරයි. මධ්යස්ථ රෝග ලක්ෂණ ඇති දරුවන්ට, උපදේශන ක්රම අසාර්ථක වුවහොත් හෝ ප්‍රතික්ෂේප කළහොත් පමණක් ඖෂධ සලකා බලනු ලැබේ. වැඩිහිටියන් සඳහා, ඖෂධ ප්‍රථම ප්‍රතිකාරය ලෙස නිර්දේශ කරයි.  කැනේඩියානු සහ ඇමරිකානු මාර්ගෝපදේශ අනුව පාසල් පෙර වයසේ දරුවන් සඳහා හැසිරීම් ප්‍රතිකාරය ප්‍රථම පියවර ලෙස නිර්දේශ කරන අතර, වැඩිහිටි දරුවන් සඳහා ඖෂධ සහ හැසිරීම් ප්‍රතිකාරය එකට භාවිතා කිරීම නිර්දේශ කරයි.    උත්තේජක ඖෂධ අවම වශයෙන් මාස 14 ක් පමණ කාලයක් ඵලදායී වේ, කෙසේ වෙතත්, ඒවායේ දිගුකාලීන කාර්යක්ෂමතාව අපැහැදිලි වන අතර බරපතල අතුරු ආබාධ ඇති විය හැකිය.       

18 වන සියවසේ සිට, වෛද්ය ලේඛනවල ADHD හා සමාන රෝග ලක්ෂණ විස්තර කර ඇත.  කෙසේ වෙතත්, 1970 ගණන් වල සිට ADHD, එහි විනිශ්චය සහ ප්‍රතිකාරය මතභේදාත්මක ලෙස සැලකේ.  මතභේදයන්ට වෛද්‍යවරුන්, ගුරුවරුන්, ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයින්, දෙමාපියන් සහ මාධ්‍ය සම්බන්ධ වේ. ප්‍රධාන විවාදාත්මක මාතෘකා වන්නේ ADHD හි හේතු සහ එහි ප්‍රතිකාරය සඳහා උත්තේජක ඖෂධ භාවිතයයි.  බොහෝ සෞඛ්‍ය සේවා සපයන්නන්, ADHD, ළමුන්ට සහ වැඩිහිටියන්ට ඇති වන සැබෑ ආබාධයක් ලෙස පිළිගන්නා අතර, විද්‍යාත්මක ප්‍රජාව අතර මතභේද ප්‍රධාන වශයෙන් කේන්ද්‍රගත වන්නේ එය හඳුනාගෙන ප්‍රතිකාර කරන ආකාරය මතය.    1980 සිට 1987 දක්වා මෙම තත්ත්වය නිල වශයෙන් අවධාන ඌණතා ආබාධය ( ADD) ලෙස හැඳින්වූ අතර, මෙයට පෙර එය ළමා කාලයේ අධික සංචලන ප්‍රතික්‍රියාව ලෙස හැඳින්විණි.  

 ආශ්‍රිත 

Category:Translated from MDWiki
ප්‍රවර්ගය:මනෝ වෛද්‍යවේදය
ප්‍රවර්ගය:සෞඛ්‍යය
ප්‍රවර්ගය:රෝග