සුරිනාමයේ දේශපාලනය

link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hof_van_Justitie_(Suriname),_2022_-_2.jpg|thumb|අධිකරණය
සුරිනාම් ජනරජය 1987 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව මත පදනම් වූ නියෝජිත ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයකි. රජයේ ව්‍යවස්ථාදායක ශාඛාව, වසර පහක කාලයක් සඳහා එකවර සහ ජනප්‍රියව තේරී පත් වූ සාමාජිකයින් 51 දෙනෙකුගෙන් යුත් ඒක මණ්ඩල ජාතික සභාවකින් සමන්විත වේ.

2010 මැයි 25 වන අඟහරුවාදා පැවති මැතිවරණයේදී, මෙගාකොම්බිනේටි ජාතික සභාවේ ආසන 23 ක් දිනා ගත් අතර, පසුව ආසන 20 ක් ලබා ගත් ජාතික පෙරමුණ. සභාග ගොඩනැගීම සඳහා වැදගත් වන ඉතා කුඩා සංඛ්‍යාවක් "ඒ-කොම්බිනේටි" සහ වොක්සාලියන්ති වෙත ගියේය. සන්ධාන පිහිටුවීම සඳහා පක්ෂ සාකච්ඡා පැවැත්වීය. 2015 මැයි 25 වන දින මැතිවරණ පැවැත්වූ අතර, ජාතික සභාව නැවතත් ඩෙසි බූටර්ස් ජනාධිපති ලෙස තේරී පත් විය.

සුරිනාම් හි ජනාධිපතිවරයා ජාතික සභාවේ තුනෙන් දෙකක බහුතරයකින් වසර පහක කාලයක් සඳහා තේරී පත් වේ. ජාතික සභාවෙන් අවම වශයෙන් තුනෙන් දෙකකට එක් ජනාධිපති අපේක්ෂකයෙකුට ඡන්දය දීමට එකඟ විය නොහැකි නම්, මෑත කාලීන ජාතික මැතිවරණයේදී ජනප්‍රිය ඡන්දයෙන් තේරී පත් වූ සියලුම ජාතික සභා නියෝජිතයින්ගෙන් සහ ප්‍රාදේශීය සහ නාගරික නියෝජිතයින්ගෙන් මහජන සභාවක් පිහිටුවනු ලැබේ. විශේෂ මැතිවරණය සඳහා කැඳවන ලද මහජන සභාවේ බහුතරයකින් ජනාධිපතිවරයා තෝරා පත් කර ගත හැකිය.
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:President@JM.jpg|thumb|සුරිනාම් ජනාධිපති මන්දිරය
රජයේ ප්‍රධානියා ලෙස, ජනාධිපතිවරයා අමාත්‍යවරුන් දහසයකින් යුත් කැබිනට් මණ්ඩලයක් පත් කරයි. සාමාන්‍යයෙන් උප ජනාධිපතිවරයෙකු ජනාධිපතිවරයා සමඟ එකම කාලයකදී වසර පහක කාලයක් සඳහා, ජාතික සභාවේ හෝ මහජන සභාවේ සරල බහුතරයකින් තේරී පත් වේ. ඉල්ලා අස්වීමේ අවස්ථාවකදී හැර, ජනාධිපතිවරයා ඉවත් කිරීම හෝ ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීම සඳහා ව්‍යවස්ථාමය විධිවිධාන නොමැත.

අධිකරණයේ ප්‍රධානත්වය දරන්නේ සුරිනාම් මහාධිකරණය (ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය) විසිනි. මෙම අධිකරණය මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණ අධීක්ෂණය කරයි. ජාතික සභාව, රාජ්‍ය උපදේශක සභාව සහ ජාතික පෞද්ගලික නීතිඥවරුන්ගේ නියෝගය සමඟ සාකච්ඡා කර ජනාධිපතිවරයා විසින් ජීවිතාන්තය දක්වා සාමාජිකයින් පත් කරනු ලැබේ.

 විදේශ සබඳතා 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hoekstra_visits_Suriname_-_53019637854.jpg|thumb|ජනාධිපති චාන් සන්තෝකි (දකුණේ) ලන්දේසි දේශපාලනඥයෙකු වන වොප්කේ හෝක්ස්ට්‍රා සමඟ, පරාමරිබෝ හි කෙටිකෝටි 2023 සැමරීමට පැමිණෙමින්.
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Diplomatic_relations_of_Suriname.svg|thumb|සුරිනාම් රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සබඳතා
සුරිනාම් හි ලන්දේසි යටත් විජිත ඉතිහාසය හේතුවෙන්, සුරිනාම් නෙදර්ලන්තය සමඟ දිගුකාලීන විශේෂ සම්බන්ධතාවයක් පවත්වාගෙන ගියේය.

1999 දී, ඩේසි බූටර්ස් මත්ද්‍රව්‍ය ජාවාරම සම්බන්ධයෙන් වරදකරු වී නෙදර්ලන්තයේ වසර 11 ක සිර දඬුවමක් නියම කරන ලදී. 1982 දී පැරමරිබෝ හි ෆෝර්ට් සීලන්ඩියා හි හමුදා පාලනයට විරුද්ධ වූවන් ඝාතනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් දෙසැම්බර් මාසයේ සිදු වූ මිනීමැරුම් සම්බන්ධයෙන් අධිකරණ නඩුවේ ප්‍රධාන සැකකරු ඔහු විය. ඔහු 2010 සහ 2020 අතර ජනාධිපති ලෙස සේවය කළේය. මෙම නඩු දෙක තවමත් නෙදර්ලන්තය සහ සුරිනාම් අතර සබඳතා පළුදු කරයි.

එම කාලය තුළ ලන්දේසි රජය ප්‍රකාශ කළේ ජනාධිපතිවරයා සමඟ සීමිත සම්බන්ධතාවක් පවත්වා ගන්නා බවයි.

2010 දී සුරිනාම් හි ජනාධිපති ලෙස බූටර්ස් තේරී පත් විය. 2014 ජූලි මාසයේදී නෙදර්ලන්තය එහි සංවර්ධන වැඩසටහනේ සාමාජිකයෙකු ලෙස සුරිනාම් ඉවත් කළේය.

1991 සිට එක්සත් ජනපදය සුරිනාම් සමඟ ධනාත්මක සබඳතා පවත්වා ගෙන යයි. කැරිබියානු ද්‍රෝණි ආරක්ෂක මුලපිරීම (CBSI) සහ එක්සත් ජනපද ජනාධිපතිවරයාගේ ඒඩ්ස් සහන සඳහා වූ හදිසි සැලැස්ම (PEPFAR) හරහා රටවල් දෙක එක්ව කටයුතු කරයි. සුරිනාම් එක්සත් ජනපද ආරක්ෂක දෙපාර්තමේන්තුවෙන් මිලිටරි අරමුදල් ද ලබා ගනී.

1992 දී කණ්ඩායම ආරම්භ කළ දා සිට සුරිනාම් කුඩා රාජ්‍ය සංසදයේ (FOSS) සාමාජිකයෙකි.access-date=28 March 2024

සුරිනාම් සමඟ යුරෝපීය සංගමයේ සබඳතා සහ සහයෝගීතාවය ද්විපාර්ශ්වික සහ කලාපීය පදනමක් මත සිදු කෙරේ. ලතින් ඇමරිකානු සහ කැරිබියානු රාජ්‍යයන්ගේ EU-ප්‍රජාව (CELAC) සහ EU-CARIFORUM සංවාද අඛණ්ඩව පවතී. අප්‍රිකානු, කැරිබියානු සහ පැසිෆික් රාජ්‍ය සමූහයේ සහ යුරෝපීය සංගමයේ සාමාජිකයින් අතර හවුල්කාරිත්ව ගිවිසුම වන කොටොනෝ ගිවිසුමේ සුරිනාම් පාර්ශවකරුවෙකි.

2005 පෙබරවාරි 17 වන දින, බාබඩෝස් සහ සුරිනාම් නායකයින් "බාබඩෝස් රජය සහ සුරිනාම් ජනරජයේ රජය අතර ද්විපාර්ශ්වික සහයෝගීතාව ගැඹුරු කිරීම සඳහා ගිවිසුම" අත්සන් කළහ. 2009 අප්‍රේල් 23-24 දිනවල, සබඳතා වැඩිදියුණු කිරීමට සහ සහයෝගීතාවයේ විවිධ ක්ෂේත්‍රවලට ව්‍යාප්ත කිරීම සඳහා, රටවල් දෙකම සුරිනාම් හි පැරමරිබෝ හි ඒකාබද්ධ කොමිසමක් පිහිටුවා ගත්හ.Agreement for the Suriname-Barbados Joint Commission. foreign.gov.bb. 13 March 2009 ඔවුන් මෙම ඉලක්කය කරා දෙවන රැස්වීමක් 2011 මාර්තු 3-4 දිනවල බාබඩෝස් හි ඩෝවර් හි පැවැත්වීය. ඔවුන්ගේ නියෝජිතයින් කෘෂිකර්මාන්තය, වෙළඳාම, ආයෝජන මෙන්ම ජාත්‍යන්තර ප්‍රවාහනය පිළිබඳ ගැටළු සමාලෝචනය කළහ.

2000 දශකයේ අගභාගයේදී, සුරිනාම් අනෙකුත් සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල් සමඟ සංවර්ධන සහයෝගීතාව තීව්‍ර කළේය. සුරිනාම් සමඟ චීනයේ දකුණු-දකුණු සහයෝගීතාවයට වරාය පුනරුත්ථාපනය සහ මාර්ග ඉදිකිරීම් ඇතුළු මහා පරිමාණ යටිතල පහසුකම් ව්‍යාපෘති ගණනාවක් ඇතුළත් විය. අධ්‍යාපනය, සෞඛ්‍ය, කෘෂිකර්මාන්තය සහ බලශක්ති නිෂ්පාදනය සම්බන්ධයෙන් සුරිනාම් සමඟ සහයෝගයෙන් කටයුතු කිරීමට බ්‍රසීලය ගිවිසුම් අත්සන් කළේය.

 හමුදා 
සුරිනේම්හි සන්නද්ධ හමුදාවන්ට ශාඛා තුනක් ඇත: හමුදාව, ගුවන් හමුදාව සහ නාවික හමුදාව. ජනරජයේ ජනාධිපතිවරයා සන්නද්ධ හමුදාවන්හි උත්තරීතර අණදෙන නිලධාරියා (ඔපර්බෙවෙල්හෙබර් වැන් ද ස්ට්‍රිජ්ඩ්ක්‍රැච්ටන්) වේ. ජනාධිපතිවරයාට ආරක්ෂක අමාත්‍යවරයා සහාය වේ. ජනාධිපතිවරයා සහ ආරක්ෂක අමාත්‍යවරයා යටතේ සන්නද්ධ හමුදාවන්හි අණදෙන නිලධාරියා (බෙවෙල්හෙබර් වැන් ද ස්ට්‍රිජ්ඩ්ක්‍රැච්ටන්) සිටී. හමුදා ශාඛා සහ කලාපීය හමුදා විධාන අණදෙන නිලධාරියාට වාර්තා කරයි.

නෙදර්ලන්ත රාජධානියේ ප්‍රඥප්තිය නිර්මාණය කිරීමෙන් පසු, රාජකීය නෙදර්ලන්ත හමුදාවට සුරිනේම් ආරක්ෂා කිරීම භාර දුන් අතර, නෙදර්ලන්ත ඇන්ටිලස් ආරක්ෂා කිරීම රාජකීය නෙදර්ලන්ත නාවික හමුදාවේ වගකීම විය. හමුදාව සුරිනේම්හි වෙනම ට්‍රොපෙන්මාච්ට් එකක් (සුරිනේම්හි බලකායන්, TRIS) පිහිටුවන ලදී. 1975 දී නිදහස ලැබීමෙන් පසු, මෙම බලකාය සුරිනම්ස් ක්‍රිජ්ස්මාච්ට් (SKM) බවට පරිවර්තනය විය:, සුරිනේම් සන්නද්ධ හමුදා. 1980 රජය පෙරලා දැමීමෙන් පසු, SKM ජාතික ලෙගර් (NL), ජාතික හමුදාව ලෙස නැවත නම් කරන ලදී.

1965 දී, ලන්දේසි සහ ඇමරිකානුවන් නයික් අපාචේ ශබ්ද රොකට් දියත් කිරීම් සඳහා සුරිනාම් හි කොරෝනි අඩවිය භාවිතා කළහ.

 පරිපාලන අංශ 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Suriname,_administrative_divisions_-_Nmbrs_-_colored.svg|දකුණ|frameless|Districts of Suriname
රට පරිපාලන දිස්ත්‍රික්ක දහයකට බෙදා ඇති අතර, ඒ සෑම එකක්ම ජනාධිපතිවරයා විසින් පත් කරන ලද දිස්ත්‍රික් කොමසාරිස්වරයෙකුගේ ප්‍රධානත්වයෙන් යුක්ත වන අතර, ඔහුට සේවයෙන් පහ කිරීමේ බලය ද ඇත. සුරිනාම් තවදුරටත් නිවාඩු නිකේතන 62 කට (නිවාස) බෙදා ඇත.
දිස්ත්‍රික්කයඅගනුවරප්‍රදේශය (ව.කි.මී.)ප්‍රදේශය (%)ජනගහනය (2012 සංගණනය)ජනගහනය (%)ජනගහන ඝනත්වය ව.කි.මී.ට1නිකරිනියුව් නිකරි5,3533.334,2336.36.42කොරොනිටොට්නස්3,9022.43,3910.60.93සරමක්කාග්‍රොනින්ගන්3,6362.217,4803.24.84වනිකාලෙලිඩෝර්ප්4430.3118,22221.8266.95පැරමරිබෝපැරමරිබෝ1820.1240,92444.51323.86කොමෙවිජ්නේනියු ඇම්ස්ටර්ඩෑම්2,3531.431,4205.813.47මාරෝවිජ්නේඇල්බිනා4,6272.818,2943.44.08පැරාඔන්වර්වොච්ට්5,3933.324,7004.64.69සිපලිවිනිනැත130,56779.737,0656.80.310බ්‍රොකොපොන්ඩෝබ්‍රොකොපොන්ඩෝ7,3644.515,9092.92.2සුරිනාමයපැරමරිබෝ163,820100.0541,638100.03.3

 යොමු කිරීම් 

ප්‍රවර්ගය:සුරිනාමය