පැනමාවේ සමාජය

ජන විකාශනය 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Panama_single_age_population_pyramid_2020.png|thumb|ජනගහන පිරමීඩය, 2020
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Panama-demography.png|thumb|පැනමාවේ ජනගහනය, 1961–2003
2021 දී පැනමාවේ ඇස්තමේන්තුගත ජනගහනය 4,351,267 කි. 2010 දී වයස අවුරුදු 15 ට අඩු ජනගහනයේ අනුපාතය සියයට 29 කි. ජනගහනයෙන් සියයට 64.5 ක් අවුරුදු 15 ත් 65 ත් අතර වූ අතර ජනගහනයෙන් සියයට 6.6 ක් අවුරුදු 65 හෝ ඊට වැඩි විය.

ජනගහනයෙන් අඩකට වඩා ජීවත් වන්නේ පැනමා නගරය-කොලොන් අගනගර කොරිඩෝවේ වන අතර එය නගර කිහිපයක් පුරා විහිදේ. පැනමාවේ නාගරික ජනගහනය සියයට 75 ඉක්මවන අතර එමඟින් පැනමාවේ ජනගහනය මධ්‍යම ඇමරිකාවේ වඩාත්ම නාගරීකරණය වී ඇත.

 ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Panama_08_2013_Ave_Balboa_7044.JPG|thumb|පැනමා නගරය, පැනමාවේ අගනුවර
2010 දී ජනගහනය සියයට 65 ක් මෙස්ටිසෝ (මිශ්‍ර සුදු, ස්වදේශික ඇමරිකානු), 12.3% ස්වදේශික ඇමරිකානු, 9.2% කළු හෝ අප්‍රිකානු සම්භවයක්, 6.8% මුලටෝ සහ 6.7% සුදු විය.

ඇමරින්දියානු ජනගහනයට ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් හතක් ඇතුළත් වේ: එන්ගාබේ, කුනා (ගුණා), එම්බෙරා, බුග්ලේ, වූනාන්, නාසෝ ට්ජර්ඩි (ටෙරිබේ) සහ බ්‍රි බ්‍රි.

බොහෝ අප්‍රිකානු-පැනමේනියානුවන් ජීවත් වන්නේ පැනමා-කොලොන් අගනගර ප්‍රදේශය, ඩැරියන් පළාත, ලා පල්මා සහ බොකාස් ඩෙල් ටොරෝ පළාතේ ය. පැනමා නගරයේ සැලකිය යුතු අප්‍රිකානු-පැනමියානු බලපෑමක් ඇති ප්‍රදේශ රියෝ අබාජෝ සහ කැස්කෝ වීජෝ. කළු පැනමානියානුවන් යනු අත්ලාන්තික් වහල් වෙළඳාමේ දී ඇමරිකාවට ගෙන එන ලද අප්‍රිකානු වහලුන්ගෙන් පැවත එන්නන් ය. පැනමාවට ගෙන එන ලද කළු ජාතිකයින්ගේ දෙවන රැල්ල පැනමා ඇළ ඉදිකිරීමේදී කැරිබියන් දූපත් වලින් පැමිණියේය.

පැනමාවේ ඇළ ඉදිකිරීමේදී වැඩ කිරීමට ගෙන එන ලද සැලකිය යුතු චීන සහ ඉන්දියානු ජනගහනයක් ද ඇත. බොහෝ චීන පැනමානියානුවන් චිරිකි පළාතේ වාසය කරති. යුරෝපීයයන් සහ සුදු පැනමානියානුවන් පැනමාවේ සුළුතරයකි. පැනමාවේ මුස්ලිම් පල්ලි සහ ඉස්ලාම් ආගම අදහන කුඩා අරාබි ප්‍රජාවක් මෙන්ම යුදෙව් ප්‍රජාවක් සහ බොහෝ සිනගෝග ද වාසය කරයි.

 භාෂා 
ස්පාඤ්ඤ භාෂාව නිල සහ ප්‍රමුඛ භාෂාවයි. පැනමාවේ කතා කරන ස්පාඤ්ඤ භාෂාව පැනමානියානු ස්පාඤ්ඤ ලෙස හැඳින්වේ. ජනගහනයෙන් සියයට 93 ක් පමණ ඔවුන්ගේ මව් භාෂාව ලෙස ස්පාඤ්ඤ භාෂාව කතා කරති. ජාත්‍යන්තර මට්ටමින් හෝ ව්‍යාපාරික සංස්ථාවල රැකියා කරන බොහෝ පුරවැසියන් ඉංග්‍රීසි සහ ස්පාඤ්ඤ යන දෙකම කතා කරති. පැනමානියානුවන්ගෙන් සියයට 14 ක් පමණ ඉංග්‍රීසි කතා කරති; පැනමාවට දැන් එහි රජයේ පාසල්වල ඉංග්‍රීසි පන්ති අවශ්‍ය වන බැවින් මෙම සංඛ්‍යාව ඉහළ යනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. න්ගබෙරේ වැනි ස්වදේශීය භාෂා රට පුරා කතා කරනු ලැබේ, බොහෝ දුරට ඔවුන්ගේ උපන් ප්‍රදේශවල. පැනමානියානුවන් 400,000 කට අධික සංඛ්‍යාවක් ඔවුන්ගේ මව් භාෂාවන් සහ සිරිත් විරිත් පවත්වා ගනී. සියයට 4 ක් පමණ ප්‍රංශ භාෂාව කතා කරන අතර සියයට 1 ක් අරාබි භාෂාව කතා කරති.

 විශාලතම නගර 
මේවා පැනමානියානු විශාලතම නගර සහ නගර 10 වේ. පැනමාවේ විශාලතම නගර බොහොමයක් පැනමා නගර අගනගරයේ කොටසකි.

 ආගම 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Panama_Catedral_Metropolitana.jpg|thumb|පැනමා නගරයේ යටත් විජිත මෙට්‍රොපොලිටන් ආසන දෙව්මැදුර
පැනමාවේ ප්‍රධාන ආගම ක්‍රිස්තියානි ආගමයි. 2015 දී රජය විසින් කරන ලද නිල සමීක්ෂණයකට අනුව, ජනගහනයෙන් 63.2% ක් හෙවත් 2,549,150 ක් තමන් රෝමානු කතෝලිකයන් ලෙසත්, 25% ක් එවැන්ජලිකල් රෙපරමාදු භක්තිකයන් ලෙසත්, 1,009,740 ක් ලෙසත් හඳුනාගෙන ඇත.

පැනමාවේ බහායි ඇදහිලිවන්ත ප්‍රජාව ජාතික ජනගහනයෙන් 2% ක් හෝ ගුවායිමි ජනගහනයෙන් 10% ක් පමණ ඇතුළුව 60,000 ක් පමණ ලෙස ඇස්තමේන්තු කර ඇත.

ජනගහනයෙන් 1.4% ක් පමණ ඇතුළත් ඊළඟ විශාලතම සභාව යෙහෝවාගේ සාක්ෂිකරුවන් වූ අතර, පසුව ඇඩ්වෙන්ටිස්ට් පල්ලිය සහ පසුකාලීන සාන්තුවරයන්ගේ ජේසුස් ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ පල්ලිය 0.6% ක් විය. කුඩා කණ්ඩායම් අතර බෞද්ධ, යුදෙව්, එපිස්කෝපලියන්, මුස්ලිම් සහ හින්දු ප්‍රජාවන් ඇතුළත් වේ.International Religious Freedom Report 2007: Panama . United States Bureau of Democracy, Human Rights and Labor (September 14, 2007). This article incorporates text from this source, which is in the public domain. ස්වදේශික ආගම් අතර ඉබියෝර්ගුන් (කූනා අතර) සහ මමතාටා (න්ගාබේ අතර) ඇතුළත් වේ. රස්තෆාරියන්වරු සුළු පිරිසක් ද සිටිති.

 අධ්‍යාපනය 
16 වන සියවසේදී, පැනමාවේ අධ්‍යාපනය ලබා දුන්නේ ජේසු නිකායිකයින් විසිනි. 1903 දී කොලොම්බියාවෙන් වෙන් වූ විගසම පැනමාවේ මහජන අධ්‍යාපනය ආරම්භ විය. පළමු උත්සාහයන් මෙහෙයවනු ලැබුවේ අධ්‍යාපනයේ අරමුණු පිළිබඳ පීතෘවාදී දෘෂ්ටියකින් වන අතර, 1913 දී පළමු පැනමා අධ්‍යාපන සභාවේ රැස්වීමකදී කරන ලද අදහස් දැක්වීම්වලින් එය සනාථ වේ, "දරුවාට ලබා දෙන සංස්කෘතික උරුමය ඔහු කැමති හෝ ගත යුතු සමාජ තත්ත්වය අනුව තීරණය කළ යුතුය. මේ හේතුව නිසා අධ්‍යාපනය ශිෂ්‍යයා සම්බන්ධ විය යුතු සමාජ පන්තියට අනුකූලව වෙනස් විය යුතුය." එක්සත් ජනපද බලපෑම යටතේ මෙම ප්‍රභූ අවධානය වේගයෙන් වෙනස් විය.

2010 දී, ජනගහනයෙන් සියයට 94.1 ක් සාක්ෂරතාවයෙන් පෙළෙන බව ඇස්තමේන්තු කරන ලදී (පිරිමින්ගෙන් සියයට 94.7 ක් සහ කාන්තාවන්ගෙන් සියයට 93.5 ක්). පැනමාවේ අධ්‍යාපනය වයස අවුරුදු 6 ත් 15 ත් අතර සියලුම දරුවන්ට අනිවාර්ය වේ. මෑත දශක කිහිපය තුළ, සියලුම මට්ටම්වල, විශේෂයෙන් ඉහළ මට්ටම්වල පාසල්වලට ඇතුළත් වීම සැලකිය යුතු ලෙස වැඩි වී තිබේ. පැනමාව PISA විභාගවලට සහභාගී වන නමුත් ණය සහ අසතුටුදායක විභාග ප්‍රතිඵල හේතුවෙන්, සහභාගීත්වය 2018 දක්වා කල් දැමීය.

 යොමු කිරීම්