ටර්ක්ස් සහ කයිකෝස් දූපත් හි භූගෝලය සහ පරිසරය

මෙම දූපත් කණ්ඩායම් දෙක උතුරු අත්ලාන්තික් සාගරයේ හිස්පැනියෝලා සිට උතුරින් කිලෝමීටර 160 (සැතපුම් 99) පමණ සහ එක්සත් ජනපදයේ මියාමි සිට කිලෝමීටර 1,000 (සැතපුම් 620) පමණ දුරින්, 21°43′N 71°33′W ඛණ්ඩාංක: 21°43′N 71°33′W හි පිහිටා ඇත. මෙම භූමි ප්‍රදේශය භූගෝලීය වශයෙන් බහමාස් වෙත යාබදව පිහිටා ඇති අතර, දෙකම ලුකායන් දූපත් සමූහයෙන් සමන්විත වේ, නමුත් දේශපාලනික වශයෙන් වෙනම ආයතනයකි. කයිකෝස් දූපත්, ආසන්නතම බහමාස් දූපත් වන මායාගුවානා සහ මහා ඉනගුවා වෙතින් කයිකෝස් මාර්ගය මගින් වෙන් කරනු ලැබේ. ටර්ක්ස් සහ කයිකෝස් දූපත් වලින් ආසන්නතම විදේශීය භූමි ප්‍රමාණය වන්නේ බටහිර කයිකෝස් සිට සැතපුම් 30 (කිලෝමීටර 48) ක් පමණ දුරින් පිහිටි බහමාස් දූපත වන ලිට්ල් ඉනගුවා ය.

ප්‍රධාන දූපත් අට සහ කුඩා දූපත් 22 කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් වර්ග කිලෝමීටර 616.3 (වර්ග සැතපුම් 238.0) ක මුළු භූමි ප්‍රමාණයකින් යුක්ත වන අතර, ප්‍රධාන වශයෙන් පුළුල් වගුරු බිම් සහ කඩොලාන වගුරු බිම් සහිත පහත්, පැතලි හුණුගල් සහ වෙරළ ඉදිරිපස වර්ග කිලෝමීටර 332 (වර්ග සැතපුම් 128) කින් සමන්විත වේ. දූපත් වල උසම කඳු මුදුන් වන්නේ ප්‍රොවිඩෙන්සියල්ස් හි නිල් කඳු සහ නැගෙනහිර කයිකෝස් හි ෆ්ලෙමින්ගෝ කන්ද වන අතර ඒවා දෙකම මධ්‍යස්ථ මීටර් 48 කි. කාලගුණය සාමාන්‍යයෙන් අව්ව සහිතයි (සාමාන්‍යයෙන් දූපත් වලට සෑම වසරකම දින 350 ක් හිරු එළිය ලැබෙන බව සැලකේ) සහ සාපේක්ෂව වියළි නමුත් නිතර නිතර සුළි කුණාටු වලට ගොදුරු වේ. දූපත් වල ස්වාභාවික මිරිදිය සම්පත් සීමිතය; පෞද්ගලික ජලාශ බීම සඳහා වැසි ජලය රැස් කරයි. ප්‍රධාන ස්වාභාවික සම්පත් වන්නේ කටු සහිත පොකිරිස්සන්, කොන්ච් සහ අනෙකුත් බෙල්ලන් ය. ටර්ක්ස් සහ කයිකෝස් හි භූමිෂ්ඨ පරිසර කලාප තුනක් අඩංගු වේ: බහමියානු වියළි වනාන්තර, බහමියානු පයින්යාඩ් සහ බහමියානු-ඇන්ටිලියානු කඩොලාන See Supplementary appendix S1 and interactive map at .

මෙම සුවිශේෂී දූපත් කණ්ඩායම් දෙක ටර්ක්ස් දූපත් මාර්ගයෙන් වෙන් කරනු ලැබේ.

 ටර්ක්ස් දූපත් 
ටර්ක්ස් දූපත් ටර්ක්ස් දූපත් කයිකෝස් දූපත් වලින් වෙන් කරනු ලබන්නේ මීටර් 2,200 (අඩි 7,200) ට වඩා ගැඹුරු ටර්ක්ස් දූපත් මාර්ගයෙනි. දූපත් උතුරු-දකුණට විහිදෙන දාමයක් සාදයි. 2012 සංගණනයේදී ප්‍රධාන දූපත් දෙකෙහි ජනගහනය 4,939 ක් වූ අතර, එම දූපත් සමූහයේ එකම ජනාවාස දූපත් මෙයයි:

 ග්‍රෑන්ඩ් ටර්ක් (භූමියේ අගනුවර සහිත, වර්ග ප්‍රමාණය වර්ග කිලෝමීටර 17.39 (වර්ග සැතපුම් 6.71), ජනගහනය 4,831) 
 සෝල්ට් කේ (ප්‍රදේශය වර්ග කිලෝමීටර 6.74 (වර්ග සැතපුම් 2.60), ජනගහනය 108) 

අසල පිහිටි දූපත් සමඟ එක්ව, ටර්ක්ස් ඉවුරේ ඇති සියලුම දූපත් සමඟ, එම ප්‍රධාන දූපත් දෙක ටර්ක්ස් දූපත් තුළට වැටෙන භූමියේ පරිපාලන දිස්ත්‍රික්ක දෙක (මුළු හයෙන්) සාදයි. කයිකෝස් ඉවුරට වඩා කුඩා වන ටර්ක්ස් ඉවුරේ මුළු භූමි ප්‍රමාණය වර්ග කිලෝමීටර් 324 (වර්ග සැතපුම් 125) පමණ වේ.

ජනාවාස නොවූ ප්‍රධාන දූපත් වන්නේ:

 බිග් සෑන්ඩ් කේ
 කොටන් කේ
 ඊස්ට් කේ
 එන්ඩිමියන් රොක්
 ගිබ්ස් කේ
 පෙයාර් කේ

 මවුචෝයර් ඉවුර 
ටර්ක්ස් දූපත් වලට නැගෙනහිරින් කිලෝමීටර 25 (සැතපුම් 16) සහ ඒවායින් වෙන් කර ඇත්තේ මවුචෝයර් ඉවුරයි. එයට නැගී එන කේස් හෝ දූපත් නොමැති වුවද, සමහර කොටස් ඉතා නොගැඹුරු වන අතර ජලය ඒවා මත කැඩී යයි. මවුචෝයර් ඉවුර ටර්ක්ස් සහ කයිකෝස් දූපත් වල කොටසක් වන අතර එහි සුවිශේෂී ආර්ථික කලාපයට අයත් වේ. එහි වර්ග ප්‍රමාණය වර්ග කිලෝමීටර් 958 (වර්ග සැතපුම් 370) කි. නැගෙනහිරින් පිහිටි ඉවුරු දෙකක් වන රිදී ඉවුර සහ නවිඩාඩ් ඉවුර භූගෝලීය වශයෙන් අඛණ්ඩ පැවැත්මක් වන නමුත් දේශපාලනිකව ඩොමිනිකන් ජනරජයට අයත් වේ.
 කයිකෝස් දූපත් 
කයිකෝස් දූපත් සමූහයේ විශාලතම දූපත වන්නේ ජනාවාස නොවූ මැද කයිකෝස් වන අතර එය වර්ග කිලෝමීටර් 144 (වර්ග සැතපුම් 56) ක භූමි ප්‍රමාණයකින් යුක්ත වන නමුත් 2012 සංගණනයට අනුව ජනගහනය 168 ක් පමණි. වඩාත්ම ජනාකීර්ණ දූපත ප්‍රොවිඩෙන්සියල්ස් වන අතර එහි 2012 දී වැසියන් 23,769 ක් සහ වර්ග කිලෝමීටර් 122 (වර්ග සැතපුම් 47) ක භූමි ප්‍රමාණයකි. නෝර්ත් කයිකෝස් (වර්ග කිලෝමීටර් 116 (වර්ග සැතපුම් 45) හි වැසියන් 1,312 ක් සිටියහ. සවුත් කයිකෝස් (වර්ග කිලෝමීටර් 21 (වර්ග සැතපුම් 8.1)) හි වැසියන් 1,139 ක් සිටි අතර, පැරට් කේ (වර්ග කිලෝමීටර් 6 (වර්ග සැතපුම් 2.3)) හි වැසියන් 131 ක් සිටියහ. ඊස්ට් කයිකෝස් (සවුත් කයිකෝස් දිස්ත්‍රික්කයේ කොටසක් ලෙස පරිපාලනය කරනු ලැබේ) ජනාවාස නොවන අතර, වෙස්ට් කයිකෝස් (ප්‍රොවිඩෙන්සියල්ස් දිස්ත්‍රික්කයේ කොටසක් ලෙස පරිපාලනය කරනු ලැබේ) හි එකම ස්ථිර වැසියන් නිවාඩු නිකේතන කාර්ය මණ්ඩලයයි.

කයිකෝස් දූපත් පහත සඳහන් ප්‍රධාන දූපත් වලින් සමන්විත වේ:

* ඇම්බර්ග්‍රිස් කේ
බිග් ඇම්බර්ග්‍රිස් කේ
ලිට්ල් ඇම්බර්ග්‍රිස් කේ
බේ කේ
බුෂ් කේ
ඩෙලිස් කේ
ඩෝනා කේ
ඩෝව් කේ
ඊස්ට් බේ කේ
ඊස්ට් කයිකෝස්
ෆිෂ් කේ
ෆයිව් කේ
ෆයිව් ලිට්ල් කේ
ෆෝර්ට් ජෝර්ජ් කේ
ෆ්‍රෙන්ච් කේ
ලිට්ල් වෝටර් කේ
ලෝන්ග් කේ
මැන්ග්‍රෝව් කේ
මිඩ්ල් කයිකෝස්
මිඩ්ල්ටන් කේ
නොර්ත් කයිකෝස්
පැරෝට් කේ
පයින් කේ
ප්ලැන්ඩන් කේ
ප්‍රොවිඩෙන්සියල්ස්
සීල් කේ
සික්ස් හිල් කේ
සවුත් කයිකෝස්
ස්ටබ්ස් කේ
වෝටර් කේ
වෙස්ට් කයිකෝස්
වෙස්ට් සෑන්ඩ් ස්පිට්

 දේශගුණය 
ටර්ක්ස් සහ කයිකෝස් දූපත් වල නිවර්තන සැවානා දේශගුණයක් (AW) ඇති අතර, එහි උෂ්ණත්වය මුළු මාර්ගය පුරාම සාපේක්ෂව ස්ථාවර වේ. ගිම්හාන කාලයේ උෂ්ණත්වය කලාතුරකින් 33 °C (91 °F) ඉක්මවන අතර ශීත කාලයේ රාත්‍රී කාලයේ උෂ්ණත්වය කලාතුරකින් 18 °C (64 °F) ට වඩා පහත වැටේ. ගිම්හානයේදී ජල උෂ්ණත්වය අංශක 82 සිට 84 දක්වා (සෙල්සියස් අංශක 28–29) වන අතර ශීත ඍතුවේ දී අංශක 74 සිට 78 දක්වා (සෙල්සියස් අංශක 23–26) පමණ වේ. නිරන්තර වෙළඳ සුළඟක් දේශගුණය ඉතා සුවපහසු මට්ටමක තබා ගනී.

 ජෛව විවිධත්වය 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Blue_Tang_and_Squirrelfish.jpg|දකුණ|thumb|ප්‍රොවිඩෙන්සියල්ස් හි ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රා ප්‍රින්සස් ලෑන්ඩ් ඇන්ඩ් සී ජාතික වනෝද්‍යානය
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Whale-off-south-caicos.jpg|thumb|දකුණු කයිකෝස් වෙරළ තීරයට කඩා වැදුණු හම්ප්බැක් තල්මසා
ටර්ක්ස් සහ කයිකෝස් දූපත් ජෛව විවිධත්ව උණුසුම් ස්ථානයකි. කැරිබියන් දූපත් වල පැරණිතම ස්ථාපිත ලුණු පෑන් සංවර්ධනය විසින් නිර්මාණය කරන ලද තත්වයන් හේතුවෙන් දූපත් වලට ආවේණික විශේෂ සහ ජාත්‍යන්තර වැදගත්කමක් ඇති අනෙකුත් විශේෂ ඇත. විවිධ විශේෂවලට කටුස්සන්, සර්පයන්, කෘමීන් සහ ශාක සහ සාගර ජීවීන්ගේ ආවේණික විශේෂ ගණනාවක් ඇතුළත් වේ; මුහුදු පක්ෂීන් සඳහා වැදගත් අභිජනන ප්‍රදේශයක් වීමට අමතරව.

ජාත්‍යන්තර පාරිසරික සම්මුතීන් යටතේ ඇති බැඳීම් සපුරාලීම සඳහා සංරක්ෂණය සහ සංරක්ෂණය සඳහා එක්සත් රාජධානිය සහ ටර්ක්ස් සහ කයිකෝස් දූපත් රජයන්ට ඒකාබද්ධ වගකීමක් ඇත.

මෙම වැදගත්කම නිසා, අනාගත යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවි සඳහා එක්සත් රාජධානියේ තාවකාලික ලැයිස්තුවේ දූපත් තිබේ.

 සටහන් 

 යොමු කිරීම්