උරුගුවේ ඉතිහාසය

ප්‍රාග් ඉතිහාසය 
වර්තමානයේ උරුගුවේ ලෙස හඳුන්වන කලාපයේ මානව පැවැත්ම ආසන්න වශයෙන් වසර 13,000ක් පැරණි වන අතර, දඩයම්-එකතු කරන්නන්ගේ ප්‍රජාවන් පිළිබඳ සාක්ෂි ඇත. 16 වන සියවසේ යුරෝපීයයන් සමඟ පළමු සම්බන්ධතා ඇති වූ විට, චාරුවා 9,000ක් සහ චානා 6,000ක් සහ ගුවාරානි දූපත් ජනාවාස කිහිපයක් තිබූ බවට ඇස්තමේන්තු කර ඇත.

රටේ නැගෙනහිර කොටසේ "සෙරිටෝස් ඩි ඉන්ඩියෝස්" ලෙස හැඳින්වෙන මිනිසා විසින් සාදන ලද ටුමුලි වල පුළුල් පුරාවිද්‍යාත්මක එකතුවක් ඇත, ඒවායින් සමහරක් වසර 5,000කට පෙර සිට පැවත එන්නකි. ඒවා ඉදිකරන ලද පුද්ගලයින් ගැන දන්නේ ඉතා අල්ප වශයෙනි, මන්ද ඔවුන් කිසිදු ලිඛිත වාර්තාවක් ඉතිරි කර නැත, නමුත් දේශීය කෘෂිකර්මාන්තය සහ වඳ වී ගිය දේශීය ලොම් බල්ලන් වෙනුවට සාක්ෂි සොයාගෙන ඇත.

 යටත් විජිත පාලනය 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:PortugueseMuseum-Colonia4_(cropped).jpg|වම|thumb|පෘතුගීසීන් 1680 දී කොලෝනියා ඩෝ සැක්‍රමෙන්ටෝ පිහිටුවන ලදී.
වර්තමාන උරුගුවේ කලාපයට 1512 දී ඇතුළු වූ පළමු යුරෝපීයයන් පෘතුගීසීන් විය. 1515 දී ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් වර්තමාන උරුගුවේ වෙත පැමිණි නමුත් එම ප්‍රදේශයට මුලින්ම පා තැබූ අය ඔවුන්ය. ආක්‍රමණ සඳහා ස්වදේශික ජනයා දැක්වූ දැඩි ප්‍රතිරෝධය, වටිනා සම්පත් නොමැතිකම සමඟ ඒකාබද්ධව, 16 වන සහ 17 වන සියවස් වලදී කලාපයේ යුරෝපීය ජනාවාස සීමා කළේය. ඉන්පසු උරුගුවේ ස්පාඤ්ඤ සහ පෘතුගීසි අධිරාජ්‍යයන් අතර මතභේදාත්මක කලාපයක් බවට පත්විය. 1603 දී ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් ගවයන් හඳුන්වා දීම ආරම්භ කළ අතර එය කලාපීය ධනයේ මූලාශ්‍රයක් බවට පත්විය. පළමු ස්ථිර ස්පාඤ්ඤ ජනාවාසය 1624 දී රියෝ නීග්‍රෝ හි සොරියානෝ හි ආරම්භ කරන ලදී. 1680 දී පෘතුගීසීන් කොලෝනියා ඩෙල් සැක්‍රමෙන්ටෝ හි බලකොටුවක් ඉදි කළහ.The Editors of Encyclopaedia Britannica. "Colonia del Sacramento". Encyclopedia Britannica, 9 Mar. 2006, https://www.britannica.com/place/Colonia-del-Sacramento. Accessed 21 May 2025

උරුගුවේ වත්මන් අගනුවර වන මොන්ටෙවීඩියෝ, ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් විසින් 1726 දී හමුදා බලකොටුවක් ලෙස ආරම්භ කරන ලදී. එහි ස්වාභාවික වරාය ඉක්මනින්ම රියෝ ඩි ලා ප්ලාටා අගනුවර වන බුවනෝස් අයර්ස් සමඟ තරඟ කරන වාණිජ ප්‍රදේශයක් බවට වර්ධනය විය. 19 වන සියවසේ මුල් භාගයේ උරුගුවේ ඉතිහාසය හැඩගැසුණේ බ්‍රිතාන්‍ය, ස්පාඤ්ඤ, පෘතුගීසි සහ අනෙකුත් යටත් විජිත හමුදා අතර ප්ලැටයින් කලාපයේ ආධිපත්‍යය සඳහා අඛණ්ඩව පැවති සටන් මගිනි.1806 සහ 1807 දී, බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාව නැපෝලියන් යුද්ධවල කොටසක් ලෙස බුවනෝස් අයර්ස් සහ මොන්ටෙවීඩියෝ අල්ලා ගැනීමට උත්සාහ කළහ. 1807 පෙබරවාරි සිට සැප්තැම්බර් දක්වා මොන්ටෙවීඩියෝ බ්‍රිතාන්‍ය හමුදා විසින් අත්පත් කරගෙන තිබුණි.

 නිදහස් අරගලය 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Juan_Manuel_Blanes_-_El_Juramento_de_los_Treinta_y_Tres_Orientales.jpg|thumb|1825 දී පෙරදිග තිස්තුන් දෙනාගේ දිවුරුම මගින් උරුගුවේ බ්‍රසීල අධිරාජ්‍යයෙන් නිදහස ලබා ගැනීමේ ක්‍රියාවලිය ආරම්භ විය.
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:El_Altar_de_la_Patria.png|thumb|ජුවාන් මැනුවෙල් බ්ලේන්ස් විසින් උරුගුවේ ජාතික පුද්ගලාරෝපණය.
1811 දී, උරුගුවේ ජාතික වීරයා බවට පත් වූ ජෝස් ගර්වාසියෝ ආටිගාස්, ස්පාඤ්ඤ බලධාරීන්ට එරෙහිව සාර්ථක කැරැල්ලක් දියත් කළ අතර, මැයි 18 වන දින ලාස් පියෙඩ්‍රාස් සටනේදී ඔවුන් පරාජය කළේය. 1813 දී, බුවනෝස් අයර්ස් හි නව රජය, ආටිගාස් ෆෙඩරල්වාදයේ ශූරයෙකු ලෙස මතු වූ ව්‍යවස්ථාදායක සභාවක් කැඳවූ අතර, එක් එක් ප්‍රදේශයට සහ විශේෂයෙන් බණ්ඩා පෙරදිගට දේශපාලන හා ආර්ථික ස්වයං පාලනයක් ඉල්ලා සිටියේය. pp. 8–11 බණ්ඩා පෙරදිග නියෝජිතයින් අසුන් ගැනීම සභාව ප්‍රතික්ෂේප කළේය; කෙසේ වෙතත්, බුවනෝස් අයර්ස් ඒකීය මධ්‍යගතවාදය මත පදනම් වූ ක්‍රමයක් අනුගමනය කළේය.

එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, ආටිගාස් බුවනෝස් අයර්ස් සමඟ බිඳී මොන්ටෙවීඩියෝ වටලා, 1815 මුල් භාගයේදී නගරය අත්පත් කර ගත්තේය. බුවනෝස් අයර්ස් හි හමුදා ඉවත් වූ පසු, බණ්ඩා පෙරදිග එහි පළමු ස්වාධීන රජය පත් කළේය. ආටිගාස් ඔහුගේ ආරක්ෂාව යටතේ ෆෙඩරල් ලීගය සංවිධානය කළ අතර ඉන් පළාත් හයක් පසුව ආර්ජන්ටිනාවේ කොටසක් බවට පත් විය.

1816 දී, පෘතුගීසි හමුදා 10,000 ක් බ්‍රසීලයෙන් බණ්ඩා පෙරදිග ආක්‍රමණය කළහ; ඔවුන් 1817 ජනවාරි මාසයේදී මොන්ටෙවීඩියෝ අල්ලා ගත්හ. තවත් වසර හතරකට ආසන්න අරගලයකින් පසු, බ්‍රසීල පෘතුගීසි රාජධානිය "සිස්ප්ලැටිනා" නමින් පළාතක් ලෙස බණ්ඩා පෙරදිග ඈඳා ගත්තේය. 1822 දී බ්‍රසීලියානු අධිරාජ්‍යය පෘතුගාලයෙන් ස්වාධීන විය. ඈඳා ගැනීමට ප්‍රතිචාර වශයෙන්, ජුවාන් ඇන්ටෝනියෝ ලැවලෙජාගේ නායකත්වයෙන් යුත් තිස් තුනේ පෙරදිග, රියෝ ඩි ලා ප්ලාටා (වර්තමාන ආර්ජන්ටිනාව) හි එක්සත් පළාත්වල සහාය ඇතිව 1825 අගෝස්තු 25 වන දින නිදහස ප්‍රකාශ කළේය. මෙය දින 500 ක් පුරා පැවති සිස්ප්ලැටයින් යුද්ධයට හේතු විය. දෙපාර්ශ්වයටම වාසියක් නොලැබුණු අතර, 1828 දී, විස්කවුන්ට් ජෝන් පොන්සන්බිගේ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික උත්සාහයන් හරහා එක්සත් රාජධානිය විසින් පෝෂණය කරන ලද මොන්ටෙවීඩියෝ ගිවිසුම මගින් උරුගුවේ ස්වාධීන රාජ්‍යයක් ලෙස බිහි විය. අගෝස්තු 25 වන දින ජාතික නිවාඩු දිනයක් වන නිදහස් දිනය ලෙස සමරනු ලැබේ. ජාතියේ පළමු ව්‍යවස්ථාව 1830 ජූලි 18 වන දින සම්මත කරන ලදී.

 19 වන සියවස 
නිදහස ලබන විට, උරුගුවේ හි ඇස්තමේන්තුගත ජනගහනය 75,000 ට අඩු විය. උරුගුවේ දේශපාලන දර්ශනය පක්ෂ දෙකක් අතර බෙදී ගියේය: දෙවන ජනාධිපති මැනුවෙල් ඔරිබ්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් ගතානුගතික බ්ලැන්කෝස් (සුදු ජාතිකයින්) ගම්බද කෘෂිකාර්මික අවශ්‍යතා නියෝජනය කරන අතර, පළමු ජනාධිපති ෆෲක්ටුසෝ රිවේරාගේ නායකත්වයෙන් යුත් ලිබරල් කොලරාඩෝස් (රතු ජාතිකයින්) මොන්ටෙවීඩියෝ හි ව්‍යාපාරික අවශ්‍යතා නියෝජනය කරයි. උරුගුවේ පක්ෂවලට අසල්වැසි ආර්ජන්ටිනාවේ සටන් කරන දේශපාලන කණ්ඩායම්වලින් සහාය ලැබුණු අතර, ඔවුන් උරුගුවේ කටයුතුවලට සම්බන්ධ විය.

කොලරාඩෝ වැසියන් පිටුවහල් කරන ලද ආර්ජන්ටිනාවේ ලිබරල් යුනිටාරියෝස් පක්ෂයට සහාය දැක්වූ අතර, ඔවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් මොන්ටෙවීඩියෝ හි රැකවරණය ලබා ගත් අතර, බ්ලැන්කෝ ජනාධිපති මැනුවෙල් ඔරිබ් ආර්ජන්ටිනාවේ පාලක මැනුවෙල් ද රෝසාස්ගේ සමීප මිතුරෙකු විය. 1838 ජුනි 15 වන දින, කොලරාඩෝ නායක රිවේරාගේ නායකත්වයෙන් යුත් හමුදාවක් ජනාධිපති ඔරිබ් බලයෙන් පහ කළ අතර, ඔහු ආර්ජන්ටිනාවට පලා ගියේය. රිවේරා 1839 දී රෝසාස්ට එරෙහිව යුද්ධ ප්‍රකාශ කළේය. ගැටුම වසර 13 ක් පැවති අතර එය ගුවෙරා ග්‍රෑන්ඩ් (මහා යුද්ධය) ලෙස ප්‍රසිද්ධ විය. 1843 දී, ආර්ජන්ටිනාවේ හමුදාවක් ඔරිබ් වෙනුවෙන් උරුගුවේ යටත් කර ගත් නමුත් අගනුවර අල්ලා ගැනීමට අපොහොසත් විය. මොන්ටෙවීඩියෝ වටලෑම 1843 පෙබරවාරි මාසයේ ආරම්භ වී වසර නවයක් පැවතුනි. pp. 13–14  වටලනු ලැබූ උරුගුවේ වැසියන් උදව් සඳහා පදිංචි විදේශිකයන්ගෙන් ඉල්ලා සිටි අතර, එමඟින් ප්‍රංශ සහ ඉතාලි හමුදාවක් පිහිටුවන ලද අතර, දෙවැන්න පිටුවහල් කරන ලද ගුසෙප් ගරිබාල්ඩි විසින් මෙහෙයවන ලදී.
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Battle_of_Sarandi,_Juan_Manuel_Blanes.jpg|thumb|1825 දී සරන්ඩි සටනේදී උරුගුවේ හමුදා ප්‍රථම වරට බ්‍රසීල අධිරාජ්‍යය පරාජය කළහ.
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Boceto_para_la_Jura_de_la_Constituci%C3%B3n_de_1830.jpg|thumb|1830 ජූලි 18 වන දින උරුගුවේ සිය පළමු ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර එය නිදහස් ක්‍රියාවලියේ අවසානය සනිටුහන් කළ වැදගත් සිදුවීමකි.
1845 දී, බ්‍රිතාන්‍යය සහ ප්‍රංශය කලාපයේ වාණිජ කටයුතු සාමාන්‍ය මට්ටමට ගෙන ඒම සඳහා රෝසාස්ට එරෙහිව මැදිහත් විය. ඔවුන්ගේ උත්සාහයන් අකාර්යක්ෂම වූ අතර, 1849 වන විට, යුද්ධයෙන් වෙහෙසට පත් වූ අතර, ඔවුන් දෙදෙනාම රෝසාස්ට හිතකර ගිවිසුමක් අත්සන් කිරීමෙන් පසු ඉවත් වූහ. ආර්ජන්ටිනාවේ එන්ට්‍රේ රියෝස් පළාතේ ආණ්ඩුකාර ජස්ටෝ ජෝසේ ඩි උර්කිසා විසින් මෙහෙයවන ලද රෝසස් ට එරෙහිව කැරැල්ලක් ආරම්භ වූ විට අවසානයේ මොන්ටෙවීඩියෝ වැටෙනු ඇති බව පෙනී ගියේය. 1851 මැයි මාසයේදී කොලරාඩෝවරුන් වෙනුවෙන් බ්‍රසීලියානු මැදිහත්වීම, නැගිටීම සමඟ ඒකාබද්ධව, තත්වය වෙනස් කළ අතර, ඔරිබ් පරාජය කරන ලදී. මොන්ටෙවීඩියෝ වටලෑම ඉවත් කරන ලද අතර, ගුවෙරා ග්‍රෑන්ඩ් අවසානයේ අවසන් විය.  මොන්ටෙවීඩියෝ, උරුගුවේ අභ්‍යන්තර කටයුතුවලට මැදිහත් වීමට බ්‍රසීලයට ඇති අයිතිය තහවුරු කරන ගිවිසුම් අත්සන් කිරීමෙන් බ්‍රසීලයේ සහයෝගයට විපාක දුන්නේය.

1851 ගිවිසුම්වලට අනුකූලව, බ්‍රසීලය අවශ්‍ය යැයි සැලකෙන සෑම විටම උරුගුවේහි මිලිටරිමය වශයෙන් මැදිහත් විය. 1865 දී, බ්‍රසීලයේ අධිරාජ්‍යයා, ආර්ජන්ටිනාවේ ජනාධිපති සහ කොලරාඩෝ ජෙනරාල් වෙනන්සියෝ ෆ්ලෝරස්, ඔවුන් දෙදෙනාම බලය ලබා ගැනීමට උදව් කළ උරුගුවේ රජයේ ප්‍රධානියා විසින් ත්‍රිත්ව සන්ධානය පිහිටුවන ලදී. ත්‍රිත්ව සන්ධානය පැරගුවේ නායක ෆ්‍රැන්සිස්කෝ සොලානෝ ලෝපෙස්ට එරෙහිව යුද්ධ ප්‍රකාශ කළේය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඇති වූ පැරගුවේ යුද්ධය පැරගුවේ ආක්‍රමණය සහ රටවල් තුනේ හමුදාවන් විසින් පරාජය කිරීමත් සමඟ අවසන් විය. මොන්ටෙවීඩියෝ බ්‍රසීලියානු නාවික හමුදාව විසින් සැපයුම් ස්ථානයක් ලෙස භාවිතා කරන ලද අතර, යුද්ධය අතරතුර එය සමෘද්ධිමත් සහ සාපේක්ෂ සන්සුන් කාල පරිච්ඡේදයක් අත්විඳින ලදී.

පළමු දුම්රිය මාර්ගය 1867 දී උරුගුවේ හි එකලස් කරන ලද අතර, අශ්වයින් ඇදගෙන යන දුම්රියකින් සමන්විත ශාඛාවක් විවෘත කරන ලදී. වර්තමාන උරුගුවේ රාජ්‍ය දුම්රිය පරිපාලනය කිලෝමීටර් 2,900 ක දිගු කළ හැකි දුම්රිය ජාලයක් පවත්වාගෙන යයි.

ජෙනරාල් ලොරෙන්සෝ බැට්ල් වයි ග්‍රෝ (1868–72) ගේ ව්‍යවස්ථාපිත රජය බ්ලැන්කෝස් විසින් ලාන්ස් විප්ලවය මර්දනය කළේය. වසර දෙකක අරගලයකින් පසු, 1872 දී සාම ගිවිසුමක් අත්සන් කරන ලද අතර එමඟින් උරුගුවේ දෙපාර්තමේන්තු හතරක් පාලනය කිරීම හරහා බ්ලැන්කෝස්ට රජයේ වැටුප් සහ කාර්යයන්හි කොටසක් ලබා දෙන ලදී. සම-සහභාගීත්ව ප්‍රතිපත්තිය ස්ථාපිත කිරීම නියෝජනය කළේ බලයේ සිටින පක්ෂයේ සහ විරුද්ධ පක්ෂයේ සහජීවනය මත පදනම් වූ නව සම්මුති සූත්‍රයක් සෙවීමයි. මෙම ගිවිසුම නොතකා, 1875 දී අසාර්ථක වූ ත්‍රිවර්ණ විප්ලවය සහ 1886 දී ක්විබ්‍රාචෝ විප්ලවය මගින් කොලරාඩෝ පාලනයට තර්ජනයක් එල්ල විය.

බ්ලැන්කොස් දෙපාර්තමේන්තු තුනකට පමණක් අඩු කිරීමට කොලරාඩෝ දැරූ උත්සාහය 1897 දී බ්ලැන්කෝ නැගිටීමක් ඇති කළ අතර, එය අවසන් වූයේ දෙපාර්තමේන්තු 16 ක් නිර්මාණය කිරීමෙනි, එයින් දැන් බ්ලැන්කෝවරුන්ට හයක් පාලනය කිරීමට හැකි විය. බ්ලැන්කෝස්ට කොංග්‍රසයේ ආසන ⅓ ක් ලබා දෙන ලදී. ජනාධිපති ජෝස් බැට්ල් වයි ඕර්ඩොනෙස් ඔහුගේ දේශපාලන ප්‍රතිසංස්කරණ ආරම්භ කරන තෙක් මෙම බල බෙදීම පැවතුනි, එය 1904 දී බ්ලැන්කෝස් විසින් මැසොලර් සටන සහ බ්ලැන්කෝ නායක අපරිසියෝ සරවියාගේ මරණයෙන් අවසන් වූ අවසාන නැගිටීමට හේතු විය.

1875 සහ 1890 අතර, හමුදාව බල මධ්‍යස්ථානය බවට පත්විය. මෙම ඒකාධිපති කාල පරිච්ඡේදය තුළ, රජය රට නවීන රාජ්‍යයක් ලෙස සංවිධානය කිරීම සඳහා පියවර ගත් අතර, එහි ආර්ථික හා සමාජ පරිවර්තනය දිරිමත් කළේය. පීඩන කණ්ඩායම් (ප්‍රධාන වශයෙන් ව්‍යාපාරිකයින්, හැසෙන්ඩාඩෝස් සහ කර්මාන්තකරුවන්ගෙන් සමන්විත) සංවිධානය වූ අතර රජයට දැඩි බලපෑමක් ඇති කළේය. 1886-90 අතර කාලයේ සංක්‍රාන්ති සමයක් ආරම්භ වූ අතර, එම කාලය තුළ දේශපාලනඥයින් අහිමි වූ භූමිය නැවත ලබා ගැනීමට පටන් ගත් අතර, රජයට සිවිල් සහභාගීත්වයක් ද ඇති විය. ගුවෙරා ග්‍රෑන්ඩ් යුද්ධයෙන් පසු, ප්‍රධාන වශයෙන් ඉතාලියෙන් සහ ස්පාඤ්ඤයෙන් පැමිණි සංක්‍රමණිකයින්ගේ සංඛ්‍යාවේ තියුණු වැඩිවීමක් ඇති විය. 1879 වන විට, රටේ මුළු ජනගහනය 438,500 ඉක්මවිය. ආර්ථිකය පශු සම්පත් ඇති කිරීම සහ අපනයනය කිරීමේදී තියුණු ඉහළ යාමක් (චිත්‍රකව පෙන්නුම් කළහොත්, අනෙකුත් සියලුම අදාළ ආර්ථික නිර්ණායකයන්ට වඩා) පිළිබිඹු කළේය. මොන්ටෙවීඩියෝ කලාපයේ ප්‍රධාන මූල්‍ය මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත් වූ අතර ආර්ජන්ටිනාව, බ්‍රසීලය සහ පැරගුවේ වෙතින් භාණ්ඩ සඳහා මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත්විය.

 20 වන සියවස 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Palaciosalvouruguay.jpg|thumb|1925 සිට 1928 දක්වා මොන්ටෙවීඩියෝ හි ඉදිකරන ලද පැලසියෝ සැල්වෝ, කලක් ලතින් ඇමරිකාවේ උසම ගොඩනැගිල්ල විය.
කොලරාඩෝ නායක ජෝස් බැට්ල් වයි ඕර්ඩෝනෙස් 1903 දී ජනාධිපති ලෙස තේරී පත් විය. ඊළඟ වසරේ, බ්ලැන්කෝස්වරු ග්‍රාමීය කැරැල්ලකට නායකත්වය දුන් අතර, ඔවුන්ගේ නායක අපරිසියෝ සරවියා සටනේදී මිය යාමට පෙර ලේ වැකි මාස අටක සටන් ඇති විය. රජයේ හමුදා ජයග්‍රහණයෙන් මතු වූ අතර, එය 1872 දී ආරම්භ වූ සහ-සහභාගීත්ව දේශපාලනය අවසන් කිරීමට හේතු විය. බැට්ල්ට වාර දෙකක් (1903–07 සහ 1911–15) තිබූ අතර, එම කාලය තුළ ඔහු සුභසාධන වැඩසටහනක්, ආර්ථිකයට රජයේ සහභාගීත්වය සහ බහුවිධ විධායකයක් වැනි ප්‍රධාන ප්‍රතිසංස්කරණ ආරම්භ කළේය.

ගේබ්‍රියෙල් ටෙරා 1931 මාර්තු මාසයේදී ජනාධිපති ධුරයට පත්විය. ඔහුගේ පදවි ප්‍රාප්තිය මහා අවපාතයේ බලපෑම් සමඟ සමපාත වූ අතර, pp. 27–33  රැකියා නොමැතිකම හේතුවෙන් සමාජ වාතාවරණය නොසන්සුන් විය. පොලිසිය සහ වාමාංශිකයින් මිය ගිය ගැටුම් ඇති විය. 1933 දී, ටෙරා කුමන්ත්‍රණයක් සංවිධානය කළ අතර, මහා සභාව විසුරුවා හැර නියෝගයෙන් පාලනය කළේය. 1934 දී නව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවක් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද අතර, ජනාධිපතිවරයාට බලතල පැවරුණි. සාමාන්‍යයෙන්, ටෙරා රජය ආර්ථික ජාතිකවාදය සහ සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණ දුර්වල කළේය හෝ උදාසීන කළේය.

1938 දී මහ මැතිවරණ පවත්වන ලද අතර, ටෙරාගේ මස්සිනා වන ජෙනරාල් ඇල්ෆ්‍රෙඩෝ බෝල්ඩොමිර් ජනාධිපති ලෙස තේරී පත් විය. සංවිධානාත්මක ශ්‍රමයේ සහ ජාතික පක්ෂයේ පීඩනය යටතේ, බල්ඩොමිර් නිදහස් මැතිවරණ, මාධ්‍ය නිදහස සහ නව ව්‍යවස්ථාවක් වෙනුවෙන් පෙනී සිටියේය. pp. 31–33  1939 දී බල්ඩොමිර් උරුගුවේ මධ්‍යස්ථ බව ප්‍රකාශ කළද, බ්‍රිතාන්‍ය යුද නැව් සහ ජර්මානු නෞකාවක් වන අද්මිරාල් ග්‍රාෆ් ස්පී උරුගුවේ වෙරළට නුදුරින් සටනක නිරත විය. අද්මිරාල් ග්‍රාෆ් ස්පී මොන්ටෙවීඩියෝ හි රැකවරණය ලබා ගත් අතර, උදාසීන වරායක අභයභූමියක් ඉල්ලා සිටියේය, නමුත් පසුව එය ඉවත් කරන ලදී.

link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Admiral_Graf_Spee_Flames.jpg|වම|thumb|ජර්මානු කෲසර් අද්මිරාල් ග්‍රාෆ් ස්පී ගිලී යාම දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේදී උරුගුවේහි සිදු වූ වඩාත් ප්‍රසිද්ධ සිදුවීමයි.
1945 දී, උරුගුවේ එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්‍රකාශනයට නිල වශයෙන් අත්සන් කර දෙවන ලෝක යුද්ධයට අවතීර්ණ වූ අතර, එමඟින් ජර්මනියට සහ ජපානයට එරෙහිව යුද්ධ ප්‍රකාශ කිරීමට රට මෙහෙයවන ලදී. යුද්ධය අවසන් වීමෙන් පසු, එය එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරම්භක සාමාජිකයෙකු බවට පත්විය.

1960 ගණන්වලදී, රජය පෙරලා දැමීමට උත්සාහ කිරීමට අමතරව, බැංකු මංකොල්ලකෑම්, පැහැරගැනීම් සහ ඝාතනය වැනි ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත වූ ටුපමරෝස් ලෙස හැඳින්වෙන මාක්ස්වාදී-ලෙනින්වාදී නාගරික ගරිල්ලන්ගේ සන්නද්ධ කණ්ඩායමක් මතු විය.
 සිවිල්-මිලිටරි ආඥාදායකත්වය 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Museo_de_la_Memoria_-_2022_03.jpg|thumb|ඒකාධිපති පාලන සමයේදී සිරකරුවන් විසින් පැළඳ සිටි ඇඳුම්, මතක කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනය කෙරේ.
ජනාධිපති ජෝර්ජ් පැචෙකෝ 1968 දී හදිසි තත්වයක් ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර, ඉන් පසුව 1972 දී සිවිල් නිදහස තවදුරටත් අත්හිටුවන ලදී. 1973 දී, වැඩිවන ආර්ථික හා දේශපාලන කැලඹීම් මධ්‍යයේ, ජනාධිපති ජුවාන් මාරියා බෝඩබෙරිගේ ඉල්ලීම පරිදි සන්නද්ධ හමුදා පාර්ලිමේන්තුව විසුරුවා හැර සිවිල්-මිලිටරි පාලනයක් ස්ථාපිත කළහ. බුද්ධි මෙහෙයුම් සහ විරුද්ධවාදීන් ඝාතනය කිරීම සම්බන්ධ CIA- පිටුබලය ලත් දේශපාලන මර්දනය සහ රාජ්‍ය භීෂණය පිළිබඳ ව්‍යාපාරය හැඳින්වූයේ ඔපරේෂන් කොන්ඩෝර් යනුවෙනි.

එක් මූලාශ්‍රයකට අනුව, උරුගුවේ වැසියන් 180 ක් පමණ මරා දමා අතුරුදහන් කර ඇති බව දන්නා අතර, 1973 සිට 1985 දක්වා වසර 12 ක සිවිල්-මිලිටරි පාලනය තුළ තවත් දහස් ගණනක් නීති විරෝධී ලෙස රඳවා තබාගෙන වධහිංසා පමුණුවා ඇත. බොහෝ දෙනෙක් ආර්ජන්ටිනාවේ සහ අනෙකුත් අසල්වැසි රටවල ඝාතනය කරන ලද අතර, ඔවුන්ගෙන් 36 දෙනෙකු උරුගුවේහිදී ඝාතනය කර ඇත. එඩි කෝෆ්මන්ට (ඩේවිඩ් ඇල්ට්මන් විසින් උපුටා දක්වන ලද) අනුව, එකල උරුගුවේ ලෝකයේ වැඩිම ඒක පුද්ගල දේශපාලන සිරකරුවන් සංඛ්‍යාවක් සිටියේය. "1976 දී ඇම්නෙස්ටි ඉන්ටර්නැෂනල් වෙනුවෙන් එක්සත් ජනපද කොන්ග්‍රස් සභා විභාගයේදී කතා කළ කෝෆ්මන්, ඇස්තමේන්තු කළේ සෑම උරුගුවේ ජාතිකයන් පස් දෙනෙකුගෙන් එක් අයෙකු පිටුවහල් කරන ලද බවත්, පනහෙන් එක් අයෙකු රඳවා තබා ගත් බවත්, පන්සියයකින් එක් අයෙකු සිරගෙට ගිය බවත් (ඔවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් වධහිංසා පමුණුවන ලද බවත්ය)." සමාජ වියදම් අඩු කරන ලද අතර, බොහෝ රාජ්‍ය සමාගම් පෞද්ගලීකරණය කරන ලදී. කෙසේ වෙතත්, 1980 න් පසු ආර්ථිකය දියුණු නොවූ අතර පිරිහී ගියේය; දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය (GDP) 20% කින් පහත වැටුණු අතර විරැකියාව 17% දක්වා ඉහළ ගියේය. අසාර්ථක වූ සමාගම් සහ බැංකුවලට ඇප ලබා දීමට රජය මැදිහත් විය.

 ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයට නැවත පැමිණීම (1984–වර්තමානය) 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Batlle1.jpg|වම|thumb|2003 දී හිටපු උරුගුවේ ජනාධිපති ජෝර්ජ් බැට්ල් සහ හිටපු එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ජෝර්ජ් එච්. ඩබ්ලිව්. බුෂ්.
හමුදාව විසින් කෙටුම්පත් කරන ලද නව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවක් 1980 නොවැම්බර් ජනමත විචාරණයේදී ප්‍රතික්ෂේප විය. ජනමත විචාරණයෙන් පසුව, සන්නද්ධ හමුදා සිවිල් පාලනයට නැවත පැමිණීමේ සැලැස්මක් ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර, ජාතික මැතිවරණ 1984 දී පැවැත්විණි. කොලරාඩෝ පක්ෂ නායිකා ජූලියෝ මරියා සංගුනෙට්ටි ජනාධිපති ධුරය දිනා 1985 සිට 1990 දක්වා සේවය කළේය. හමුදා පාලනය යටතේ පැවති වසරවලින් පසු පළමු සංගුනෙට්ටි පරිපාලනය ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාත්මක කළ අතර ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය තහවුරු කළේය. ජාතික පක්ෂයේ ලුයිස් ඇල්බර්ටෝ ලැකල් 1989 ජනාධිපතිවරණය ජයග්‍රහණය කළ අතර, ජනමත විචාරණයකින් මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කරන්නන් සඳහා සමාව අනුමත කරන ලදී. පසුව 1994 දී සංගුනෙට්ටි නැවත තේරී පත් විය. ජනාධිපතිවරුන් දෙදෙනාම ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය නැවත ස්ථාපිත කිරීමෙන් පසු ආරම්භ කරන ලද ආර්ථික ව්‍යුහාත්මක ප්‍රතිසංස්කරණ දිගටම කරගෙන ගියහ.

1999 ජාතික මැතිවරණ 1996 ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයක් මගින් ස්ථාපිත කරන ලද නව මැතිවරණ ක්‍රමයක් යටතේ පැවැත්විණි. කොලරාඩෝ පක්ෂ අපේක්ෂක ජෝර්ජ් බැට්ල්, ජාතික පක්ෂයේ සහාය ඇතිව, පුළුල් පෙරමුණු අපේක්ෂක ටැබරේ වාස්කේස් පරාජය කළේය. 2002 නොවැම්බර් මාසයේදී බ්ලැන්කෝස්වරු තම අමාත්‍යවරුන් කැබිනට් මණ්ඩලයෙන් ඉවත් කර ගත් විට, විධිමත් සන්ධානය අවසන් විය. නමුත් බ්ලැන්කෝස්වරු බොහෝ කාරණා සම්බන්ධයෙන් කොලරාඩෝවරුන්ට සහාය දැක්වීම දිගටම කරගෙන ගියහ. උරුගුවේ ප්‍රධාන අපනයන වෙළඳපොළවල අඩු භාණ්ඩ මිල ගණන් සහ ආර්ථික දුෂ්කරතා (බ්‍රසීලයේ සිට සැබෑ අගය අවප්‍රමාණය වීමත් සමඟ ආරම්භ වූ අතර, පසුව 2002 දී ආර්ජන්ටිනාවේ) දැඩි අවපාතයකට හේතු විය; ආර්ථිකය 11% කින් හැකිලී ගියේය, විරැකියාව 21% දක්වා ඉහළ ගියේය, සහ දරිද්‍රතාවයේ සිටින උරුගුවේ වැසියන්ගේ ප්‍රතිශතය 30% ඉක්මවා ගියේය.

2004 දී, උරුගුවේ වැසියන් ටැබරේ වාස්කේස් ජනාධිපති ලෙස තෝරා පත් කර ගත් අතර පාර්ලිමේන්තුවේ සභා දෙකෙහිම පුළුල් පෙරමුණට බහුතරයක් ලබා දුන්නේය. වාස්කේස් ආර්ථික ඕතඩොක්ස්වාදයට ඇලී සිටියේය. භාණ්ඩ මිල ඉහළ ගොස් ආර්ථිකය අවපාතයෙන් යථා තත්ත්වයට පත් වූ විට, ඔහු විදේශ ආයෝජන තුන් ගුණයකින් වැඩි කළේය, දරිද්‍රතාවය සහ විරැකියාව අඩු කළේය, දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 79% සිට 60% දක්වා රාජ්‍ය ණය අඩු කළේය, සහ උද්ධමනය ස්ථාවරව තබා ගත්තේය. 2009 දී, රටේ හමුදා පාලනය අතරතුර වසර 15 කට ආසන්න කාලයක් සිරගතව සිටි හිටපු වාමාංශික ගරිල්ලා නායකයෙකු (ටුපමරෝස්) වූ හෝසේ මුජිකා, පුළුල් පෙරමුණ දෙවන වරටත් මැතිවරණය ජයග්‍රහණය කිරීමත් සමඟ නව ජනාධිපතිවරයා ලෙස පත්විය. 2012 දී ගබ්සාව නීතිගත කරන ලද අතර, ඉන්පසු සමලිංගික විවාහ සහ ඊළඟ වසරේ කංසා, උරුගුවේ නූතන යුගයේ කංසා නීතිගත කළ පළමු රට බවට පත් කළේය.

2014 දී, ටබාරේ වාස්කේස් අඛණ්ඩව දෙවන ජනාධිපති ධුර කාලයකට තේරී පත් වූ අතර එය 2015 මාර්තු 1 වන දින ආරම්භ විය. 2020 දී, වසර 15 ක වාමාංශික පාලනයෙන් පසු, ඔහුගෙන් පසු කොන්සර්වේටිව් ජාතික පක්ෂයේ සාමාජිකයෙකු වන ලුයිස් ඇල්බර්ටෝ ලැකල් පෝ උරුගුවේ 42 වන ජනාධිපතිවරයා ලෙස පත් විය. 2025 මාර්තු 1 වන දින, යමණ්ඩු ඕර්සි උරුගුවේ නව ජනාධිපතිවරයා ලෙස බලයට පත් විය, එනම් වාමාංශික සන්ධානය වන පුළුල් පෙරමුණ, වසර පහක බාධාවකින් පසු නැවත බලයට පත් විය.

 යොමු කිරීම් 

ප්‍රවර්ගය:උරුගුවේ