ගුවාම් හි රජය සහ දේශපාලනය

ගුවාම් දිස්ත්‍රික් අධිකරණය යනු භූමියේ එක්සත් ජනපද ෆෙඩරල් අධිකරණ බලයේ අධිකරණයයි. ගුවාම් එක්සත් ජනපද නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයට එක් නියෝජිතයෙකු තෝරා පත් කර ගනී, දැනට රිපබ්ලිකන් ජේම්ස් මොයිලන්. නියෝජිතයාට අවසාන නීති සම්මත කිරීම පිළිබඳ ඡන්දයක් නොමැති නමුත් කමිටුවේ ඡන්දයක් සහ මන්ත්‍රී මණ්ඩලයට කතා කිරීමේ වරප්‍රසාදය ලබා දී ඇත.

ගුවාම් හි එක්සත් ජනපද පුරවැසියන් එක්සත් ජනපද ජනාධිපති මහ මැතිවරණයේදී ඔවුන්ගේ තේරීම සඳහා ජනාධිපති පිදුරු මත විමසුමක ඡන්දය දෙයි, නමුත් ගුවාම්ට මැතිවරණ විද්‍යාලයේ ඡන්ද නොමැති බැවින්, මත විමසුමට සැබෑ බලපෑමක් නැත. කෙසේ වෙතත්, රිපබ්ලිකන් සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජාතික සම්මේලනවලට නියෝජිතයින් යැවීමේදී, ජාතික ජනාධිපති තරඟය තුළ ගුවාම්ට බලපෑමක් ඇත. මෙම නියෝජිතයින් තෝරා පත් කර ගනු ලබන්නේ ප්‍රාදේශීය පක්ෂ සම්මේලන මගිනි.

 දේශපාලන තත්ත්වය 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:James_Moylan_official_photo.jpg|thumb|James Moylan is the Delegate for Guam's at-large congressional district.
1980 ගණන්වල සහ 1990 ගණන්වල මුල් භාගයේදී, මෙම එක්සත් ජනපද භූමිය පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයක් බවට පත් කිරීම සඳහා සැලකිය යුතු ව්‍යාපාරයක් පැවති අතර, එමඟින් එයට පුවර්ටෝ රිකෝ සහ උතුරු මරියානා දූපත් වලට සමාන ස්වයං පාලනයක් ලැබෙනු ඇත.Lin, Tom C.W., Americans, Almost and Forgotten , 107 California Law Review (2019) 1982 ජනමත විචාරණයකදී, ඡන්දදායකයින් පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය තත්ත්වය ලබා ගැනීමට උනන්දුවක් දැක්වූහ. ගුවාම් රජය යෝජනා කළ පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය අනුවාදය ෆෙඩරල් රජය ප්‍රතික්ෂේප කළේ, එහි වගන්ති එක්සත් ජනපද ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ භෞමික වගන්තියට (IV වන වගන්තිය, 3 වන වගන්තිය, 2 වන වගන්තිය) නොගැලපෙන බැවිනි. අනෙකුත් ව්‍යාපාර ගුවාම් සඳහා එක්සත් ජනපද රාජ්‍යත්වය, හවායි ප්‍රාන්තය සමඟ එකමුතුවක් හෝ උතුරු මරියානා දූපත් සමඟ තනි භූමියක් ලෙස එකමුතුවක් හෝ ස්වාධීනත්වයක් වෙනුවෙන් පෙනී සිටිති.

පළමු ගුවාම් ව්‍යවස්ථා සම්මුතියට අරමුදල් සපයන ලද්දේ 10 වන ගුවාම් ව්‍යවස්ථාදායකය විසින් වන අතර එය 1969 ජුනි 1 වන දින සිට 1970 ජුනි 29 වන දින දක්වා තේරී පත් වූ නියෝජිතයින් 43 දෙනෙකු සමඟ රැස්විය. 1977 ජූලි 1 වන දින දෙවන ගුවාම් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සම්මුතිය කැඳවන ලද්දේ, පවතින සම්බන්ධතාවය හුදෙක් වෙනස් කිරීම වෙනුවට, එක්සත් ජනපදය සමඟ දිවයිනේ සම්බන්ධතාවය නැවත අර්ථ දක්වන ගුවාම් සඳහා ව්‍යවස්ථාවක් නිර්මාණය කිරීම සඳහා ය. 1977 ඔක්තෝබර් 31 දක්වා මෙම සමුළුව වරින් වර රැස්විය. ෆෙඩරල් මට්ටමින් අනුමත වුවද, 1979 අගෝස්තු මාසයේදී පැවති ජනමත විචාරණයකදී ගුවාම්හි ජනතාව අතිමහත් ලෙස ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර, 82% ක් ඊට විරුද්ධ වූහ. 1979 සිට එක්සත් ජනපද කොංග්‍රස් අධිකාරියට අනුකූලව නව සම්මුතියක් පවත්වා නොමැත.

1997 දී, එක්සත් ජනපදය සමඟ ඇති සම්බන්ධතාවයේ දේශපාලන තත්ව විකල්ප පිළිබඳව ගුවාම් ජනතාව දැනුවත් කිරීම සඳහා යටත් විජිතකරණය පිළිබඳ කොමිසමක් පිහිටුවන ලදී: රාජ්‍යත්වය, නිදහස් සංගමය සහ ස්වාධීනත්වය. 1998 සිට දිවයින යටත් විජිතකරණය පිළිබඳ තවත් බැඳීමක් නොමැති ජනමත විචාරණයක් සලකා බලමින් සිටී. කණ්ඩායම වසර කිහිපයක් නිද්‍රාශීලීව සිටියේය. 2013 දී, කොමිසම මහජන අධ්‍යාපන ව්‍යාපාරයක් ආරම්භ කිරීම සඳහා අරමුදල් සෙවීමට පටන් ගත්තේය. 2016 අග භාගය වන තෙක් පසුකාලීන වර්ධනයන් කිහිපයක් සිදුවිය.

2016 දෙසැම්බර් මස මුලදී, කොමිසම විවිධ ගම්මානවල එක්සත් ජනපදය සමඟ ගුවාම්හි සම්බන්ධතාවයේ වත්මන් තත්ත්වය සහ සලකා බැලිය හැකි ස්වයං නිර්ණ විකල්ප පිළිබඳව අධ්‍යාපන සැසි මාලාවක් සැලසුම් කළේය. කොමිසමේ වත්මන් විධායක අධ්‍යක්ෂ එඩ්වඩ් අල්වාරෙස් වන අතර සාමාජිකයින් දස දෙනෙකු සිටී. ස්වාධීනත්වය සහ රාජ්‍යත්වය පිළිබඳ ස්ථාවර පත්‍රිකා කණ්ඩායම නිකුත් කිරීමට අපේක්ෂා කරන නමුත් අන්තර්ගතය තවමත් සම්පූර්ණ කර නොමැත.

ගුවාම් සහ අනෙකුත් එවැනි ප්‍රදේශ සඳහා වැඩි ස්වයං නිර්ණයකට එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය පක්ෂව සිටී. ආණ්ඩුකාරවරයාගේ අධ්‍යාපන සැලැස්ම අනුමත කිරීමට එක්සත් ජාතීන්ගේ විජිතකරණය පිළිබඳ විශේෂ කමිටුව එකඟ වී තිබේ. කොමිසමේ 2016 මැයි වාර්තාවේ මෙසේ සඳහන් වේ: "ගුවාම් විශ්ව විද්‍යාලයේ ශාස්ත්‍රඥයින් සමඟ, [කොමිසම] අධ්‍යාපනික ද්‍රව්‍ය නිර්මාණය කිරීමට සහ අනුමත කිරීමට කටයුතු කරමින් සිටියේය. ආණ්ඩුකාර කාර්යාලය මහජනතාව සඳහා අධ්‍යාපනික ද්‍රව්‍ය සංවර්ධනය කිරීමේදී කොමිසම සමඟ සමීපව සහයෝගයෙන් කටයුතු කළේය."

එක්සත් ජනපද අභ්‍යන්තර දෙපාර්තමේන්තුව 2016 මැයි මාසයේදී එක්සත් ජාතීන්ගේ පැසිෆික් කලාපීය සම්මන්ත්‍රණයේදී පැවසුවේ, යටත් විජිතකරණයෙන් නිදහස් කිරීමේ අධ්‍යාපනය සඳහා ඩොලර් 300,000 ක ප්‍රදානයක් අනුමත කළ බවයි. "මෙය [එක්සත් ජනපද] ප්‍රතිපත්තිය ගුවාම් වැනි ස්වයං-පාලන නොවන ප්‍රදේශවලට මාරුවීමක් පෙන්නුම් කරනු ඇතැයි අපි බලාපොරොත්තු වෙමු, එහිදී ඔවුන් අපගේ අනාගතය පිළිබඳ සාකච්ඡාවලට සම්බන්ධ වීමට සහ සැබෑ ස්වයං පාලනයක් සහ ස්වයං නිර්ණය කරා අපව තල්ලු කිරීමට උපකාර කිරීම සඳහා සැබෑ සහයෝගය ලබා දීමට වැඩි කැමැත්තක් දක්වනු ඇත."

2020 ජූලි මාසයේදී, ගුවාම් රජය නියෝජනය නොකළ ජාතීන් සහ ජනතා සංවිධානයට (UNPO) සම්බන්ධ විය.

එහි අනාගත දේශපාලන තත්ත්වය සැලකිය යුතු සාකච්ඡාවකට භාජනය වී ඇති අතර, මහජන මත විමසුම් මගින් එක්සත් ජනපද රාජ්‍යයක් බවට පත්වීමේ දැඩි කැමැත්තක් පෙන්නුම් කරයි.

 ගම්මාන 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hagatna_from_Fort_Santa_Agueda.JPG|thumb|ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් විසින් ඉදිකරන ලද සැන්ටා අගුයේඩා බලකොටුවෙන් හගට්නාගුවාම් නාගරික ගම්මාන 19 කට බෙදා ඇත:

* අගානා හයිට්ස්
 අසන්-මයිනා
 බැරිගඩා
 චලන් පැගෝ‑ඕර්ඩොට්
 ඩෙඩෙඩෝ
 හාගට්
 හගට්නා
 හුමාටක්
 ඉනාලාන්
 මැලෙසෝ
 මැන්ගිලාඕ
 මොන්ග්මොන්ග්-ටොටො-මේයිට්
 පිටි
 සන්ත රීටා-සුමයි
 සිනජන
 ටලෝ'ෆෝ'ෆෝ
 ටමුනිං
 යිගෝ
 යෝනා

එක්සත් ජනපද සංගණනය මගින් මුළු ගුවාම් ප්‍රදේශයම භූමි ප්‍රදේශයක් සහ ප්‍රාන්ත සමානයක් ලෙස සලකනු ලැබේ. USGS ගම්මාන ප්‍රාන්ත සමානයන් ලෙස ගණන් ගනී.

 යොමු කිරීම්