බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනාවේ භූගෝලය

බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනාව බටහිර බෝල්කන් කලාපයේ පිහිටා ඇති අතර, උතුරින් සහ බටහිරින් ක්‍රොඒෂියාව (කිලෝමීටර් 932 හෝ සැතපුම් 579), නැගෙනහිරින් සර්බියාව (කිලෝමීටර් 302 හෝ සැතපුම් 188) සහ ගිනිකොන දෙසින් මොන්ටිනිග්‍රෝ (කිලෝමීටර් 225 හෝ සැතපුම් 140) මායිම් කරයි. එහි නියුම් නගරය වටා කිලෝමීටර 20 (සැතපුම් 12) පමණ දිග වෙරළ තීරයක් ඇත.Field Listing – Coastline , The World Factbook, 22 August 2006 එය උතුරු අක්ෂාංශ 42° සහ 46° සහ නැගෙනහිර දේශාංශ 15° සහ 20° අතර පිහිටා ඇත.

රටේ නම පැමිණෙන්නේ බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනාව යැයි කියනු ලබන ප්‍රදේශ දෙකෙනි, එහි මායිම කිසි විටෙකත් අර්ථ දක්වා නොමැත. ඓතිහාසික වශයෙන්, ඔස්ට්‍රෝ-හංගේරියානු වාඩිලෑම තෙක් බොස්නියාවේ නිල නාමයට එහි බොහෝ ප්‍රදේශ කිසිවක් ඇතුළත් නොවීය.

රට බොහෝ දුරට කඳුකර වන අතර මධ්‍යම ඩිනරික් ඇල්ප්ස් කඳු වැටියෙන් වට වී ඇත. ඊසානදිග කොටස් පන්නෝනියානු ද්‍රෝණියට ළඟා වන අතර දකුණින් එය ඇඩ්‍රියාටික් මායිම් වේ. ඩිනරික් ඇල්ප්ස් සාමාන්‍යයෙන් ගිනිකොන-වයඹ දිශාවට දිවෙන අතර දකුණ දෙසට ඉහළට යයි. රටේ උසම ස්ථානය වන්නේ මොන්ටිනිග්‍රින් මායිමේ මීටර් 2,386 (අඩි 7,828.1) හි මැග්ලික් කඳු මුදුනයි. අනෙකුත් ප්‍රධාන කඳු අතරට වොලුජාක්, සෙලෙන්ගෝරා, ලෙලිජා, ලෙබ්‍ර්නික්, ඔර්ජෙන්, කොසාරා, ග්‍රෙමෙක්, චව්ර්ස්නිකා, ප්‍රෙන්ජ්, වර්න්, ව්‍රනිකා, වෙලේෂ්, ව්ලැසික්, සින්කාර්, රොමානීජා, ජහොරිනා, බ්ජෙලාෂ්නිකා, ට්‍රෙස්කාවිකා සහ ට්‍රෙබෙවික් ඇතුළත් වේ. බොස්නියාවේ ඩිනරික් කඳු දාමයේ භූ විද්‍යාත්මක සංයුතිය ප්‍රධාන වශයෙන් හුණුගල් (මෙසෝසොයික් හුණුගල් ඇතුළුව) වලින් සමන්විත වන අතර, යකඩ, ගල් අඟුරු, සින්ක්, මැංගනීස්, බොක්සයිට්, ඊයම් සහ ලුණු තැන්පතු සමහර ප්‍රදේශවල, විශේෂයෙන් මධ්‍යම සහ උතුරු බොස්නියාවේ දක්නට ලැබේ.

සමස්තයක් වශයෙන්, බොස්නියාවේ සහ හර්සගොවිනාවේ 50% කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් වනාන්තරවලින් වැසී ඇත. බොහෝ වනාන්තර ප්‍රදේශ බොස්නියාවේ මධ්‍යම, නැගෙනහිර සහ බටහිර ප්‍රදේශවල පිහිටා ඇත. හර්සගොවිනාහි වියළි මධ්‍යධරණී දේශගුණයක් ඇති අතර, ප්‍රමුඛ කාර්ස්ට් භූ විෂමතාවයක් ඇත. උතුරු බොස්නියාවේ (පොසාවිනා) සාවා ගඟ දිගේ ඉතා සාරවත් කෘෂිකාර්මික ඉඩම් අඩංගු වන අතර අනුරූප ප්‍රදේශය දැඩි ලෙස ගොවිතැන් කරනු ලැබේ. මෙම ගොවිබිම් අසල්වැසි ක්‍රොඒෂියාව සහ සර්බියාව දක්වා විහිදෙන පන්නෝනියානු තැනිතලාවේ කොටසකි. හර්සගොවිනා-නෙරෙට්වා කැන්ටන්හි නියුම් නගරය වටා රටෙහි ඇත්තේ කිලෝමීටර් 20 (සැතපුම් 12) වෙරළ තීරයක් පමණි. නගරය ක්‍රොඒෂියානු අර්ධද්වීපයෙන් වටවී ඇතත්, ජාත්‍යන්තර නීතියට අනුව, බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනාවට පිටත මුහුදට ගමන් කිරීමේ අයිතිය ඇත.

සරජේවෝ අගනුවර සහ විශාලතම නගරයයි. අනෙකුත් ප්‍රධාන නගර අතරට ඊසාන දෙසින් බොසන්ස්කා ක්‍රජිනා, ටුස්ලා, බිජෙල්ජිනා, ඩොබෝජ් සහ බ්‍ර්කෝ ලෙස හඳුන්වන වයඹ දිග කලාපයේ බන්ජා ලූකා සහ ප්‍රිජෙඩෝර්, රටේ මධ්‍යම කොටසේ සෙනිකා සහ හර්සගොවිනා හි දකුණු ප්‍රදේශයේ විශාලතම නගරය වන මොස්ටාර් ඇතුළත් වේ.

බොස්නියාවේ සහ හර්සගොවිනාහි ප්‍රධාන ගංගා හතක් ඇත:

 ජෛව විවිධත්වය 
ශාක භූගෝලීය වශයෙන්, බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනා බොරෙල් රාජධානියට අයත් වන අතර එය සර්කම්බෝරියල් කලාපයේ ඉලිරියානු පළාත සහ මධ්‍යධරණී කලාපයේ ඇඩ්‍රියාටික් පළාත අතර බෙදා ඇත. ලෝක සොබාදහම සඳහා වූ අරමුදලට (WWF) අනුව, බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනා භූමි ප්‍රදේශය පරිසර කලාප හතරකට බෙදිය හැකිය: බෝල්කන් මිශ්‍ර වනාන්තර, ඩිනරික් කඳු මිශ්‍ර වනාන්තර, පන්නෝනියානු මිශ්‍ර වනාන්තර සහ ඉලිරියානු පතනශීලී වනාන්තර. 2018 වනාන්තර භූ දර්ශන අඛණ්ඩතා දර්ශකයේ මධ්‍යන්‍ය ලකුණු 5.99/10 ක් රට සතුව තිබූ අතර එය රටවල් 172 න් ගෝලීය වශයෙන් 89 වන ස්ථානයට පත්විය. බොස්නියාවේ සහ හර්සගොවිනාවේ වනාන්තර ආවරණය මුළු භූමි ප්‍රමාණයෙන් 43% ක් පමණ වන අතර එය 2020 දී වනාන්තර හෙක්ටයාර 2,187,910 (හෙක්ටයාර) ට සමාන වන අතර එය 1990 දී හෙක්ටයාර 2,210,000 (හෙක්ටයාර) ට වඩා අඩු විය. 2015 වර්ෂය සඳහා වනාන්තර ප්‍රදේශයෙන් 74% ක් පොදු අයිතිය යටතේ සහ 26% පෞද්ගලික අයිතිය යටතේ පවතින බව වාර්තා විය.

 යොමු කිරීම්