කෙනත් කවුන්ඩා

KK ලෙසින්ද හැඳින්වුනු, කෙනත් කවුන්ඩා (28 අප්‍රේල් 1924 – 17 ජූනි 2021), ද ලිස්ට්නර් , වෙළුම 110, බීබීසී, 1983, පිටුව13 යනු,  1964 වසරෙහි සිට 1991 වසර දක්වා සැම්බියාවෙහි පළමුවන ජනාධිපතිවරයා ලෙසින් සේවය කල සැම්බියානු දේශපාලනඥයෙකි. බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයෙන් නිදහස ලබා ගැනීමට දියත්වුනු අරගලයෙහිදී ඔහු පෙරමුණ ගත්තේය. උතුරු රොඩේසියානු අප්‍රිකානු ජාතික කොංග්‍රසය තුල හැරී කුම්බුලාගේ නායකත්වය පිළිබඳ නොසතුටට පත්වූ ඔහු, කැඩී වෙන්වී  සැම්බියානු අප්‍රිකානු ජාතික කොංග්‍රසය ආරම්භ කල අතර, පසුව  සමාජවාදී එක්සත් ජාතික නිදහස් පක්ෂයෙහි (UNIP) නායකයා විය.

කවුන්ඩා නිදහස් සැම්බියාවෙහි පළමුවන ජනාධිපතිවරයා විය. 1973 වසරෙහිදී, ගෝත්‍රික සහ අන්තර්-පක්ෂ කළහයන් වලින් පසුව, චෝමා ප්‍රකාශනයට අත්සන් තැබීමෙන් අනතුරුව UNIP හැර අනෙකුත් සියළු දේශපාලන පක්ෂ තහනම් කෙරිණි. එම කාලසීමාවෙහිදීම, කවුන්ඩාගේ අධීක්ෂණය යටතෙහි  විදේශීය-හිමිකාරිත්වය සහිතවූ ප්‍රධාන සමාගම් වල බහුතර  කොටස් අත්කර ගැනීම් සිදුකෙරිණි. 1973 ඛණිජ තෙල් අර්බුදය සහ සැම්බියාවෙහි අපනයන ආදායමෙහි හදිසි කිඳා වැටීම නිසා සැම්බියාව ආර්ථික අර්බුද තත්ත්වයකට මුහුණ පෑවේය. ඔහුව බලයෙහි තබා සිටීමට ඉවහල්වූ නීති රෙගුලාසි වෙනස් කරන ලෙසට බටහිර බලවතුන්ගේ පීඩනය විසින් කවුන්ඩා වෙත දැඩි බලපෑම් එල්ල විය. 1991, වසරෙහිදී බහු-පාක්ෂික මැතිවරණයන් පැවැත්වුණු අතර, එහිදී,  බහු-පාක්ෂික ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සඳහා ව්‍යාපාරයෙහි නායක ෆ්‍රෙඩ්රික් චිලූබා විසින් කවුන්ඩා බලයෙන් නෙරපන ලදි.

1998 වසරෙහිදී ඔහුගේ සැම්බියානු පුරවැසිභාවය කෙටිකාලීන ලෙසින් අහෝසි කරන ලද නමුත්, වසර දෙකකින් පසුව 2000 වසරෙහිදී එම තීරණය පෙරළා දමන ලදි.

මුල් දිවිය 
1924 අප්‍රේල් 28 දිනදී  එවිට  උතුරුරොඩේසියාවෙහි, වර්තමානයෙහි සැම්බියාවෙහි කොටසක්වන, චින්සාලිහී,  ලූබ්වා මිෂන්හිදී,  කෙනත් කවුන්ඩා උපත ලද අතර  දරුවන් අටදෙනෙකුගේ පවුලක බාලයා විය.  ඔහුගේ පියා, ගරු ඩේවිඩ් කවුන්ඩා, යනු ස්කොට්ලන්ත සභාවෙහි  අභිෂේක ලත්  මිෂනාරිවරයෙකු සහ ගුරුවරයෙක් වූ අතර, නයාසාලන්තයෙහිදී (වර්තමානයෙහි මලාවි) ඉපිද ලුබ්වා මිෂන්හී සේවය කරනු වස් චින්සාලි වෙත සංක්‍රමණය වී ඇත.  

ජනාධිපතිධූරයෙන් විශ්‍රාම ගත් පසු දිවිය



ධූරයෙන් විශ්‍රාම ගිය පසු, කවුන්ඩා නිතරම  චිලූබාගේ රජය සහ  MMD පක්ෂය සමග ගැටුම් ඇතිකර ගත්තේය. චිලූබා පසුව කවුන්ඩා රටෙන් පිටුවහල් කිරීමට යත්න දැරුවේ ඔහු මලාවියානුවෙක් වුයේ යන පදනම මතය. චිලූබාගේ නායකත්වය යටතේවූ සහ  MMD-ආධිපත්‍ය සහිතවූ රජය  විසින් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සංශෝධනය කොට, විදේශයන්ට සම්බන්ධ මාතෘපිතෘත්වය සහිතවූ රටවැසියන්ට ජනාධිපතිධූරය සඳහා තරග වැදීම තහනම් කලේ, 1996 වසරෙහි පැවැත්වීමට නියමිතව තිබූ ඊළඟ ජනාධිපතිවරණය සඳහා තරගවැදීමට සැදී පැහැදී සිටි කවුන්ඩා එම මැතිවරණයට තරගවැදීම වැලැක්වීමටය.  1997 කුමන්ත්‍රණ ප්‍රයත්නයෙන් පසුව, 1997 වසරෙහි නත්තල් දිනට පසු දින තුල ඔහු පාර හමුදා පොලිස්භටයන් විසින් අත්අඩංගුවට ගැනිණි. 
කෙසේවෙතත්, ප්‍රදේශයෙහි බොහෝ නිලධාරීන් මෙයට විරුද්ධව අභියාචනා ඉදිරිපත් කලහ; එම වසරෙහිම නව වසරට පෙර දිනයෙහි, ඔහු නිවාස අඩස්සියෙහි තබන ලද්දේ ඔහුගේ උසාවි දිනය වන තුරුය.  

2019 සැප්තැම්බර් මාසයෙහිදී, කවුන්ඩා පැවසුවේ, සිම්බාබ්වේ දේශයට සමාජ සාධාරණත්වය සහ සමානත්වතාවය ගෙන ඒමට පෙරමුණ ගත් හිටපු ජනාධිපති  රොබට් මුගාබේ වෙත ලෝකයෙහි සමහර කොටස් විසින් මඩ ප්‍රහාර එල්ල කරමින්  අවමන් කිරීම  කණගාටුදායක තත්ත්වයක් බවයි.

ආශ්‍රිත

ප්‍රවර්ගය:1924 වසරෙහි සිදුවූ උපත්
ප්‍රවර්ගය:2021 වසරෙහි සිදුවූ මරණ
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකානු සාර්ව-අප්‍රිකානුවාදියෝ
ප්‍රවර්ගය:බෙම්බා
ප්‍රවර්ගය:සැම්බියාව තුල නිව්මෝනියා රෝගයෙන් සිදුවූ මරණ
ප්‍රවර්ගය:සැම්බියාවෙහි ආරක්ෂක අමාත්‍යවරු
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෑන්ඩ් ක්‍රොස් ඔෆ් ද ඕඩර් ඔෆ් ප්‍රින්ස් හෙන්රි ලාඪීන්
ප්‍රවර්ගය:පසුකාලීනව සිරගතකෙරුණු ආණ්ඩු නායකයින්
ප්‍රවර්ගය:සැම්බියාවෙහි රාජ්‍ය පරිපාලන අමාත්‍යවරුන්
ප්‍රවර්ගය:උතුරු රොඩේසියානු ව්‍යවස්ථාදායක කවුන්සිලයෙහි සාමාජිකයෝ
ප්‍රවර්ගය:සැම්බියානු ජාතික මන්ත්‍රණ සභාවෙහි සාමාජිකයෝ
ප්‍රවර්ගය:චින්සාලී දිස්ත්‍රික්කයෙහි උපතලද්දෝ
ප්‍රවර්ගය:සැම්බියාවෙහි ජනාධිපතිවරුන්
ප්‍රවර්ගය:සැම්බියාවෙහි අග්‍රාමාත්‍යවරුන්
ප්‍රවර්ගය:රොඩේසියාවෙහි සිරකරුවෝ සහ රැඳවුම් සිරකරුවෝ
ප්‍රවර්ගය: ඕඩර් ඔෆ් ද කම්පෑනියන්ස් ඔෆ් ඕ. ආර්. තම්බෝ සම්මානලාඪීහූ
ප්‍රවර්ගය: නො-බැඳි ව්‍යාපාරයෙහි මහලේකම්වරුන්
ප්‍රවර්ගය:එක්සත් ජාතික නිදහස් පක්ෂයෙහි දේශපාලනඥයෝ
ප්‍රවර්ගය:සැම්බියානු නිදහස වෙනුවෙන් ක්‍රියාකාරීවූවෝ
ප්‍රවර්ගය: මලාවියානු සම්භවයක් සහිත සැම්බියානු ජනයා
ප්‍රවර්ගය: අපරාධ සඳහා දඬුවම් ලැබූ සැම්බියානු දේශපාලනඥයෝ
ප්‍රවර්ගය:සැම්බියානු ප්‍රෙස්බිටේරියානුවෝ
ප්‍රවර්ගය:සැම්බියානු සිරකරුවෝ සහ  රැඳවුම් සිරකරුවෝ
ප්‍රවර්ගය:චින්සාලී