මහා ඇල්ෆ්‍රැඩ්

මහා ඇල්ෆ්‍රැඩ් (පුරාතන ඇංග්ල භාෂාවෙන්: Ælfrǣd [ˈæɫvˌræːd]; සම්භාව්යව ක්‍රි.ව. 849 – 899 ඔක්තෝබර් 26) 871 සිට 886 දක්වා බටහිර සැක්සන්වරුන්ගේ රජතුමා වූ අතර, 886 සිට 899 ඔහුගේ මරණය දක්වා ඇංග්ලෝ-සැක්සන්වරුන්ගේ රජතුමා වූවාය. ඔහු රජු වූ ඇතල්වූල්ෆ් සහ ඔහුගේ පළමු ගැමිණිය වූ ඔස්බර්හ්ගේ කුඩාම පුත්‍රයාය. ඇල්ෆ්‍රැඩ් කුඩාවියෙහිදී දෙදෙනාම මියගියහ. ඇල්ෆ්‍රැඩ්ගේ සහෝදරයන් තුන්දෙනා වූ ඇතල්බෝල්ඩ්, ඇතල්බර්හ්ට් සහ ඇතල්රෙඩ්, ඔහුට පෙර අනුපිළිවෙලින් රාජ්‍යය කළහ. ඇල්ෆ්‍රැඩ්ගේ පාලනය යටතේ සන්විධානික සහ යුධ නවෝත්පාදන ගණනාවක් ආරම්භ කරනු ලැබිය. එය ඉංග්ලන්තයේ දිගුකාලීන වෙනසක් ඇති කළේය.

සිංහාසනයට ආසන්න වූ පසු, ඇල්ෆ්‍රැඩ් වයිකින්ග් ආක්‍රමණවලට එරෙහිව අවුරුදු කිහිපයක් සටන් කළේය. 878දී එඩිංටන් සටනේදී ඔහු තීරණාත්මක ජයක් ලබා, වයිකින්ගුවෝ සමඟ ගිවිසුමකට පැමිණිණ. එහි ප්‍රකාරව ඉංග්ලන්තය ඇංග්ලෝ-සැක්සන් ප්‍රදේශය සහ වයිකින්ගුවෝ පාලනය කළ ඩේන්ලාය අතරේ බෙදී ගියේය. ඩේන්ලා යනු ස්කැන්ඩිනේවියානු යෝර්ක්, උතුරු නැගෙනහිර මධ්‍යම භූමි සහ ඊස්ට් ඇන්ග්ලියා යන ප්‍රදේශයන්ගෙන් සමන්විතය. ඇල්ෆ්‍රැඩ් වයිකින්ග් නායක ගුත්‍රම්ගේ ක්‍රිස්තියානි ආගමට පරිවර්තනයද පරිපාලනය කළේය. ඔහු තම රාජ්‍යය ජය ගැනීම සඳහා වයිකින්ගුවෝ කළ උත්සාහයෙද අරගල කර ආරක්ෂා කළ අතර, ඉංග්ලන්තයේ ප්‍රබලතම රජු වූවේය. වයිකින්ගුවෝගෙන් ලන්ඩන් නැවත දිනාගත් පසු, ඇල්ෆ්‍රැඩ් තමන්ව ‘ඇංග්ලෝ-සැක්සන්වරුන්ගේ රජතුමා’ ලෙස හැඳින්වීමට ආරම්භ කළේය. ඔහුගේ ජීවිතය පිළිබඳ විස්තර 9 වන සියවසේ වේල්ස් විශාරදයෙකු සහ බිෂොප්වරයෙකු වූ ඇසර් විසින් රචිත කෘතියක විස්තර කර ඇත.

ඇල්ෆ්‍රැඩ් දැනුමෙන් පූර්ණ, කරුණාවන්ත, සන්සුන් හා විවෙකී ස්වභාවයේ මනුෂ්‍යයෙකු ලෙස කීර්තියක් උපය ගත්තේය. ඔහු අධ්‍යාපනය උද්යෝගය කළ අතර, මහත්මයෝ සහ සාමාන්‍යයෝ දෙදෙනාටම ඉංග්‍රීසි හා ලතින් භාෂා වලදී අධ්‍යාපනය ලැබිය හැකි ආකාරයෙන් අධිකරණ පාසලක් පිහිටුවීය. තවද ඔහු නීති පද්ධතිය හා යුධ ආකෘතිය ද වැඩි දියුණු කළ අතර තම ජනතාවගේ ජීවන තත්ත්වය ද උසස් කළේය. 13 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී ඔහුට "මහා" යන විරුදාවලිය ලබා දෙන ලද නමුත් එය ජනප්‍රිය වූයේ 16 වන සියවසේ සිටය.  ඇල්ෆ්‍රැඩ් එවන් ලෙස හැඳින්වූ එකම ස්වදේශීය ඉංග්‍රීසි අධිරාජයාය.