අචේ පළාත, ඉන්දුනීසියාව

අචේ ( , ;  , Jawoë: ; Old Spelling: Atjeh) යනු ඉන්දුනීසියාවේ බටහිර දෙසින් පිහිටි පළාතයි . එය සුමාත්‍රා දූපතේ උතුරු කෙළවරේ පිහිටා ඇති අතර, බණ්ඩා අචේ එහි අගනුවර සහ විශාලතම නගරය වේ. එය බටහිරින් ඉන්දියන් සාගරයෙන්, ඊසාන දෙසින් මැලක්කා සමුද්‍ර සන්ධියෙන් මෙන්ම නැගෙනහිරින් උතුරු සුමාත්‍රා පළාතට මායිම්ව පිහිටා ඇති අතර, එහි එකම ගොඩබිම් මායිම වන අතර නැගෙනහිරින් මැලේසියාව සහ තායිලන්තය සහ උතුරින් ඉන්දියාවේ අන්දමන් සහ නිකොබාර් දූපත් සමඟ සමුද්‍රීය මායිම් බෙදා ගනී. විශේෂ ස්වයං පාලන තත්වයක් ලබා දී ඇති අචේ යනු ආගමික වශයෙන් ගතානුගතික ප්‍රදේශයක් වන අතර, ජනගහනයෙන් බහුතරය මුස්ලිම් වන අතර ඉස්ලාමීය ෂරියා නීතිය නිල වශයෙන් ක්‍රියාත්මක කරන එකම ඉන්දුනීසියානු පළාතයි. මෙම කලාපයේ ආදිවාසී ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් දහයක් සිටින අතර, විශාලතම අචේනිස් ජනතාව වන අතර, 2024 මැද භාගයේදී කලාපයේ ජනගහනයෙන් ආසන්න වශයෙන් 70% ක් පමණ වන අතර එය මිලියන 5.55 ක් පමණ වේ. එහි භූමි ප්‍රමාණය වර්ග කිලෝමීටර් 56,839.09 ක් වන අතර එය ක්‍රොඒෂියාව, ටෝගෝ, එක්සත් ජනපදයේ බටහිර වර්ජිනියා ප්‍රාන්තය හෝ රුසියාවේ පිස්කොව් ඔබ්ලාස්ට් සමඟ සැසඳිය හැකිය.

ආචේ යනු විශේෂ තත්වයක් සහිත ඒකාබද්ධ නීතිමය ප්‍රජාවක් සමන්විත පළාත් කලාපයක් වන අතර 1945 ඉන්දුනීසියානු ජනරජයේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව මත පදනම් වූ ඉන්දුනීසියානු ජනරජයේ ඒකීය රාජ්‍යයේ පද්ධතිය හා මූලධර්මවලට අනුකූලව තමන්ගේම රජයේ කටයුතු සහ දේශීය අවශ්‍යතා නියාමනය කිරීමට සහ කළමනාකරණය කිරීමට විශේෂ අධිකාරීන් ලබා දී ඇති අතර එය මෙහෙයවනු ලබන්නේ ආණ්ඩුකාරවරයෙකු විසිනි.

ඉන්දුනීසියාවේ ඉස්ලාම් ව්‍යාප්තිය ආරම්භ වූයේ ආචේ ප්‍රදේශයෙන් වන අතර එය අග්නිදිග ආසියාවේ ඉස්ලාම් ව්‍යාප්තියට ප්‍රධාන සාධකයක් විය. ක්‍රි.ව. 1250 දී පමණ ඉස්ලාම් ආගම ආචේ ( ෆන්සූර් සහ ලමුරි රාජධානි) වෙත ළඟා විය. 17 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී ආචේ සුල්තාන් රාජ්‍යය මලක්කා සමුද්‍ර සන්ධි කලාපයේ වඩාත්ම ධනවත්, බලවත් හා වගා කරන ලද රාජ්‍යය විය. හිටපු ලන්දේසි යටත් විජිතවාදීන් සහ පසුව ඉන්දුනීසියානු රජය ඇතුළු බාහිර පුද්ගලයින් විසින් පාලනය කිරීමට දේශපාලන ස්වාධීනත්වය සහ ප්‍රතිරෝධය දැක්වීමේ ඉතිහාසයක් ආචේ සතුව ඇත.

ආචේහි සැලකිය යුතු තෙල් හා ස්වාභාවික වායු සම්පත් ඇත. "How An Escape Artist Became Aceh's Governor" , Time, 15 February 2007 2004 ඉන්දියානු සාගර භූමිකම්පාවේ සහ සුනාමියේ කේන්ද්‍රස්ථානයට ආසන්නතම භූමිකම්පාව ආචේ වූ අතර එය පළාතේ බටහිර වෙරළ තීරයෙන් වැඩි කොටසක් විනාශ කළේය. මෙම ව්‍යසනයෙන් ඉන්දුනීසියානුවන් 170,000 ක් පමණ මිය ගියහ හෝ අතුරුදහන් වූහ.  මෙම ව්‍යසනය ඉන්දුනීසියානු රජය සහ නිදහස් ආචේ ව්‍යාපාරයේ බෙදුම්වාදී කණ්ඩායම අතර සාම ගිවිසුම වේගවත් කිරීමට උපකාරී විය. 

 යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:States and territories established in 1956
ප්‍රවර්ගය:CS1 ඉන්දුනීසියානු-භාෂා මූලාශ්‍ර (id)
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:සංස්කෘත-භාෂා පෙළ ඇතුළත් ලිපි