බුම්මැඩිය

බුම්මැඩිය යනු මැටි වලින් නිර්මාණය කර ඇති සාම්ප්‍රදායික ශ්‍රී ලාංකික බෙරයකි. එය 'පංච තූර්ය භාණ්ඩ' වල 'ආතත' (අතින් වාදනය කරන) වර්ගයට අයත් වේ.  එය මැටි කළයක් වැන්නක් මත එළු සම, තලගොයි සම හෝ වඳුරු සම සවි කර සාදා ඇත.   ඒ සඳහා සම්මත මිනුම් නොමැත. ශරීරය සිදුරු දෙකක් සහිත මැටි භාවිතයෙන් සාදා ඇති අතර, ශබ්ද නිපදවීමට භාවිතා කරන විවරය පමණක් සත්ව සමෙන් ආවරණය වී ඇත. එය "බුම්ගෙඩිය" හෝ "බුම්බෙයිය" ලෙසද හැඳින්වෙන අතර එහි පරිණාමයේ ඇතැම් කාල පරිච්ඡේදවලදී "කුම්භ බෙර", "බිම්බිසක" සහ "කළ බෙර" ලෙස හඳුන්වා ඇත.   

උඩැක්කිය සමඟ අස්වනු ගීත (ගොයම් කවි) ගායනා කරන අතරතුර බුම්මඩිය වාදනය කරන ලදී.     මෙම කවිවල බොහෝ විට කුසල් ක්‍රියාවන්හි වැදගත්කම සහ බුදුන්ගේ ජීවිතය විස්තර කරයි.  

ගොයම් කවි කවියෙන් කීවොත් මුනි ගුණ වරුනා
දෙසවන් යොමු කර අසනුය මෙ දනා

එපිනෙන් දෙව් මනු ලොව වැඩ වමිනා
සසරින් එතරව යයි මතු නිවනා මෙ කපට විසිට සංකර පොරණේ
අප මහ බෝසත් දළිඳුව එදණේ

අසරණ මාණියෝ සහ නැව් නැගුනේ
සිඳු පිට ගිය නැවට බිදුණේ සසුන් පටන් බව සයුරට බැසලා
උපන් ජාතිවල පින් රැස් කරලා

නුදුන් දනක් නැත බුදු බව පතලා
ඉතින් කියමි විවරණයට බැසලා Weerakkody, Iranga (November 2021). "Sustainability and Re-invention: The Pot Drum in Sri Lanka". ResearchGate. Retrieved 1 April 2025. කෙතේ ගොයම් කපනවා දැන් අපහට
ගසයි බෙරය සොඳ ලෙස බෙරකරු හට

නැමී තිබෙන ගොයමුත් එක පැත්තට 

කපමු කපමු පද තාලෙට හනිකට 

 ඉතිහාසය 
බුම්මැඩියට දීර්ඝ ඉතිහාසයක් ඇති අතර, එය අනුරාධපුර රාජධානිය දක්වා දිවෙන බව සාහිත්‍ය හා පුරාවිද්‍යාත්මක මූලාශ්‍රවලින් පෙනේ. බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලාට "කුම්භ බෙරය" වාදනය කිරීම නුසුදුසු බව සාරත්තදීපනී ටීකාවේ සඳහන්ව ඇත. බුම්මැඩිය වාදනය කරන වාමනයෙකුගේ ගල් කැටයමක් අනුරාධපුරයේ ලෝවාමහාපායේ ගල් කණුවක සොයාගත හැකිය.  ථූපවංශය සහ සද්ධර්මාලංකාරය බුම්මැඩිය පිළිබඳ විස්තරයක් විය හැකි "ඒකැස් බෙරය" නම් බෙරයක් ගැන සඳහන් ය.  මෙම බෙරයම දීගනිකාය අට්ඨකථාහි "බිම්බිසක" ලෙස හඳුන්වන අතර එය චාරිත්‍රානුකූල පිළිවෙත් සඳහා භාවිතා කරන බව සඳහන් වේ. වෙසතුරු දා සන්නේ හි එකල භාවිතා කරන ලද බෙර වර්ග කිහිපයක් ගැන සඳහන්වන අතර එයට "කළ බෙරය" ද ඇතුළත් වේ. ගම්පොළ රාජධානියේ 'තිසර සංදේශය' හි එහි එක් කවියක ද කළ බෙරය ඇතුළත් වේ. Weerakkody, Iranga (November 2021). "Sustainability and Re-invention: The Pot Drum in Sri Lanka". ResearchGate. Retrieved 1 April 2025.
+ තිසර සංදේශය තේරුම තහලම් කළ බෙර තම්මැට පට තන්තිරි ඩමරු
තඹමේ ටක බෙර බොම්බිලි වීණා මිණි සුසිරු

බෙර මද්දල කහලම් රසු නිගලම් බඳ සොඳුරු
මෙසියල් මහ ගිගුමෙන් පළ කෙරෙමින් සිඳු අයුරු තාලම්පට, කළ බෙර, තම්මැට්ටම, පට බෙර, තන්තිරි (වීණා), ඩමරු නම් බෙරය,
බටනළාව, උඩැක්කිය, බොම්බිලි වීණා, මැණික් ගල්වලින් සාදන ලද නළාව,

මද්දලය, කාලම් (බටනලා වර්ගයකි), සුන්දර ගෙජ්ජි,
මේ සියල්ල මුහුදේ ශබ්දය මෙන් විශාල ශබ්දයක් නිකුත් කරයි. 

ජන කවිවලද කලා බෙර වැයීම ගැන සඳහන් වේ.

ජන කවිය තොසන් වඩන අඟනෝ ලොව සැරියේ
අසන් මෙමා කී කවි පද සැරියේ

වසන් නොකර පවසන් ඇති සැටියේ
අසන්න කළ ගෙඩි පිඹින සැටියේ ලත් පමණට මැටි ඉද කරවා ගෙන
පත් බිඳලා කළ ගෙඩි තනවා ගෙන

අත් නෑරම කළ ගෙඩි තෝරා ගෙන
සිත් සතොසින් කළ පිඹිනට වෙන වෙන ඇඳලා සේලේ රැලි ගවසාලා
බැඳලා පුස්කොළ කනේ තබාලා

බැඳලා වරලස මල් ගවසාලා
පිඹින්න කළගෙඩි එමු ව කියාලා Weerakkody, Iranga (November 2021). "Sustainability and Re-invention: The Pot Drum in Sri Lanka". ResearchGate. Retrieved 1 April 2025.

 මෙයද බලන්න 

 ශ්‍රී ලංකාවේ සංගීතය

 මුලාශ්‍රය 

ප්‍රවර්ගය:සිංහල වාද්‍ය භාණ්ඩ
ප්‍රවර්ගය:සිංහල බෙර