කුරසාඕ හි ආර්ථිකය

link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Historic_Area_of_Willemstad,_Inner_City_and_Harbour,_Cura%C3%A7ao-139159.jpg|thumb|1997 දී යුනෙස්කෝව විසින් ලෝක උරුම අඩවියක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද, විලෙම්ස්ටැඩ් හි ඓතිහාසික ප්‍රදේශය.
කුරසාඕහි විවෘත ආර්ථිකයක් ඇත; එහි වැදගත්ම අංශ වන්නේ සංචාරක ව්‍යාපාරය, ජාත්‍යන්තර වෙළඳාම, නැව් සේවා, තෙල් පිරිපහදු කිරීම, තෙල් ගබඩා කිරීම සහ ඉන්ධන සැපයීම සහ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය සේවා ය. වෙනිසියුලානු රාජ්‍ය තෙල් සමාගමක් වන PDVSA හි දිවයිනේ තෙල් පිරිපහදුව සඳහා බදු දීම 2019 දී කල් ඉකුත් විය; මෙම පහසුකම ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයට සහ ආසියාවට අපනයනය කිරීම සඳහා වෙනිසියුලාවෙන් තෙල් පිරිපහදු කරන පුද්ගලයින් 1,000 ක් සේවය කරයි. ලොව විශාලතම තෙල් ක්ෂේත්‍ර සේවා සමාගම වන Schlumberger, කුරසාඕ හි සංස්ථාගත කර ඇත. ඉස්ලා තෙල් පිරිපහදුව (fr; nl) ලොව ඉහළම ඒක පුද්ගල CO2 විමෝචනය නිපදවන රටවල් පහෙන් එකක් ලෙස කුරසාඕගේ ස්ථානයට වගකිව යුතු බව කියනු ලැබේ.

සින්ට් මාර්ටන් සමඟ, කුරසාඕ සම-සංසරණ මුදල් වර්ග දෙකක් භාවිතා කරයි: නෙදර්ලන්ත ඇන්ටිලියන් ගිල්ඩර් සහ එහි අනුප්‍රාප්තිකයා වන කැරිබියානු ගිල්ඩර්; පළමුවැන්න 2025 ජූලි 1 වන දින නීත්‍යානුකූල ටෙන්ඩරයක් ලෙස ඉල්ලා අස්කර ගනු ලැබේ. එහි ආර්ථිකය හොඳින් සංවර්ධනය වී ඇති අතර, ඉහළ ජීවන තත්වයක් පවත්වා ගෙන යන අතර, ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය (PPP) අනුව ලෝකයේ 46 වන ස්ථානයේ සහ නාමික ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය අනුව ලෝකයේ 27 වන ස්ථානයේ සිටී. ලෝක බැංකුව විසින් අර්ථ දක්වා ඇති පරිදි කුරසාඕ ඉහළ ආදායම් ලබන ආර්ථිකයක් ඇත. නිදහස් වෙළඳ කලාපය වැනි විලෙම්ස්ටැඩ් වරායට අදාළ ක්‍රියාකාරකම් ආර්ථිකයට සැලකිය යුතු දායකත්වයක් සපයයි. වැඩි ආර්ථික විවිධාංගීකරණයක් ලබා ගැනීම සඳහා, කුරසාඕ රජය වැඩි විදේශ ආයෝජන ආකර්ෂණය කර ගැනීමේ උත්සාහයන් වැඩි කරමින් සිටී. "විවෘත අවි" ප්‍රතිපත්තිය ලෙස හැඳින්වෙන මෙම ප්‍රතිපත්තිය, තොරතුරු තාක්ෂණ සමාගම් ආකර්ෂණය කර ගැනීම කෙරෙහි දැඩි අවධානයක් යොමු කරයි.

2016 සිට, වෙනිසියුලාවේ පවතින නොසන්සුන්තාව සහ දේශපාලන අවිනිශ්චිතතාවය හේතුවෙන් භාණ්ඩ සඳහා විදේශ ඉල්ලුම අඩුවීම අපනයන අඩුවීමට සහ භාණ්ඩ හා සේවා සඳහා දේශීය ඉල්ලුම වැඩි වීමට හේතු වී ඇති අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ආර්ථික එකතැන පල්වීමට හේතු වී තිබේ. බොහෝ ආර්ථික අංශ හැකිලී ගියද, ඉදිකිරීම්, මූල්‍ය අතරමැදි සහ උපයෝගිතා අංශවල ප්‍රසාරණය සිදු විය.

 සංචාරක ව්‍යාපාරය 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Curacao_Jan_Thiel_(34526956140).jpg|thumb|ජෑන් තියෙල් වෙරළ
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Elkhorn_Coral_with_a_Yellowtail_Damselfish_in_the_Caribbean_Sea_in_Cura%C3%A7ao.jpg|thumb|කුරසාඕ හි කැරිබියානු මුහුදේ යෙලෝටේල් ඩැම්සෙල්ෆිෂ් (මයික්‍රොස්පැතොඩොන් ක්‍රිසුරස්) සහිත එල්ක්හෝන් කොරල්.
කුරසාඕහි ආර්ථිකයේ සංචාරක ව්‍යාපාරය ප්‍රධාන කාර්යභාරයක් ඉටු කරන අතර, දිවයින අනෙකුත් බොහෝ කැරිබියානු රටවලට වඩා සංචාරක ව්‍යාපාරය මත අඩුවෙන් රඳා පවතී. නෙදර්ලන්තය, නැගෙනහිර ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය, දකුණු ඇමරිකාව සහ අනෙකුත් කැරිබියානු දූපත් වලින් කුරසාඕ වෙත බොහෝ සංචාරකයින් පැමිණේ. 2013 දී කෲස් මගීන් 610,186 ක් සමඟ කුරසාඕ කෲස් නෞකා සංචාරක වර්ධනයේ කැරිබියානු ප්‍රමුඛයා වූ අතර එය පෙර වසරට වඩා 41.4% ක වැඩිවීමකි. 2013 දී හැටෝ ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළට මගීන් 1,772,501 ක් ලැබුණු අතර 2018 වන විට ගුවන්තොටුපළ කලාපීය මධ්‍යස්ථානයක් බවට පරිවර්තනය කිරීම අරමුණු කරගත් ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 48 ක ප්‍රාග්ධන ආයෝජන නිවේදනය කළේය.

"නිල් එජ්" ලෙස හඳුන්වන කුරසාඕ දූපත් රාක්කයේ තියුණු පහත වැටීම බොහෝ විට ස්කූබා කිමිදුම් සංචාරකයින් විසින් නැරඹීමට පැමිණේ. ස්නෝකර්ලිං සහ ස්කූබා කිමිදීම සඳහා කොරල් පර බෝට්ටුවකින් තොරව ළඟා විය හැකිය. දකුණු වෙරළ තීරයේ සන්සුන් ජලය මෙන්ම ජෑන් තීල් සහ කැස් අබූ වැනි කුඩා වෙරළ තීරයන් රාශියක් ඇත. දිවයිනේ බටහිර කෙළවරේ ප්ලාවිත කිමිදීම සඳහා හොඳ ස්ථාන වන වටමුලා සහ ක්ලිෆ් විලා අර්ධද්වීපය ඇත. කුරසාඕ වෙරළ තීරයේ බෝට්ටු සඳහා ජනප්‍රිය නැංගුරම් ස්ථාන ලෙස සේවය කරන බොක්ක සහ ඇතුල්වීම් රාශියක් ඇත.

2017 ජුනි මාසයේදී, ප්‍රධාන මාර්ගගත සංසදයක් වන කෲස් ක්‍රිටික් විසින් දිවයින දකුණු කැරිබියන් හි ඉහළම කෲස් ගමනාන්තය ලෙස නම් කරන ලදී. ගමනාන්ත සම්මාන උළෙලේ ජයග්‍රාහකයින් තෝරා ගනු ලැබුවේ විලෙම්ස්ටැඩ් නගර මධ්‍ය ප්‍රදේශය "විස්මිත" ලෙසත් ආහාර සහ සාප්පු සවාරි "විශිෂ්ට" ලෙසත් ශ්‍රේණිගත කළ කෲස් මගීන්ගේ අදහස් මත පදනම්වය. විලෙම්ස්ටැඩ් ඓතිහාසික මධ්‍යස්ථානය ලෝක උරුම අඩවියකි. තවත් ආකර්ෂණයක් වන්නේ නගරයේ වර්ණවත් වීදි කලාවයි. ප්‍රසිද්ධ කුරසාඕ කලාකරුවන්ගේ කෘති සහිත බ්ලූ බේ මූර්ති උද්‍යානය අසල නිවාඩු නිකේතනයක පිහිටා ඇත. ලෑන්ඩ්හුයිස් බ්ලූම්හෝෆ් යනු විලෙම්ස්ටැඩ් හි පිහිටි කලා කෞතුකාගාරයක් සහ ගැලරියකි.

සමහර කොරල් පර සංචාරක ව්‍යාපාරයෙන් බලපෑමට ලක්ව ඇත. පරයේ තත්ත්වය වැඩිදියුණු කිරීම සඳහා පෝර්ටෝ මාරි බීච් කෘතිම කොරල් පර සමඟ අත්හදා බලමින් සිටී. තැන්පත් කර ඇති කෘතිම කොරල් කුට්ටි සිය ගණනක් දැන් නිවර්තන මාළු විශාල පිරිසකට නිවහන වේ. හෝටල්වල අපද්‍රව්‍ය අපද්‍රව්‍ය කොරල් පර මිය යාමට අර්ධ හේතුවක් දැයි බැලීමට දැන් විමර්ශනය කෙරෙමින් පවතී.

පරිසර සංචාරක ව්‍යාපාරය කුරසාඕ සංචාරක ව්‍යාපාරයේ වර්ධනය වන කොටසකි. විශේෂයෙන් එක් ස්ථානයක් - මැම්බෝ වෙරළ, "මුහුදු මින්මැදුර වෙරළ" ලෙසද හැඳින්වේ - ළමයින් සඳහා සන්සුන් වඩදිය බාදිය, සමුද්‍ර ජීවීන් නිතර නැරඹීම සහ විචිත්‍රවත් කොරල් පර - ඒවායින් සමහරක් ගල්පර සෞඛ්‍යය වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා කෘතිමව සිටුවා ඇති නිසා ජනප්‍රිය ගමනාන්තයකි.link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Curacao-Sea-Aquarium-2013.JPG|thumb|කුරසාඕ මුහුදු මින්මැදුර සහ ඩොල්ෆින් ඇකඩමිය කුරසාඕ හි බටහිර වෙරළ තීරයේ මෙම දූපත බෙදා ගන්නා අතර ඒ අසල සීක්වාරියම් වෙරළ තීරයද ඇත.

 ශ්‍රමය 
2016 දී, ශ්‍රම බලකා සමීක්ෂණයකින් (LFS) පෙන්නුම් කළේ විරැකියා අනුපාතය 13.3% ක් බවයි. වයස අවුරුදු 15-64 අතර පදිංචිකරුවන් සඳහා, රැකියා අනුපාතය 70.4% කි.

 මූල්‍ය සේවා 
මූල්‍ය සේවාවල කුරසාඕ හි ඉතිහාසය පළමු ලෝක යුද්ධය දක්වා දිව යයි. මෙම කාල පරිච්ඡේදයට පෙර, දේශීය වෙළඳ ආයතනවල මූල්‍ය අංශ ප්‍රජාවට අවිධිමත් ණය දෙන්නන් ලෙස ක්‍රියාත්මක විය. කෙසේ වෙතත්, 20 වන සියවස ආරම්භයේදී, කුරසාඕ කාර්මිකකරණයට ලක් වූ අතර, වෙළඳ ආයතන ගණනාවක් පෞද්ගලික වාණිජ බැංකු ස්ථාපිත කළේය. ආර්ථිකය වර්ධනය වන විට, මෙම බැංකු අවසානයේ පූර්ණ මූල්‍ය ආයතන බවට පත් වෙමින් අතිරේක කාර්යයන් භාර ගැනීමට පටන් ගත්තේය.

ලන්දේසි කැරිබියානු සුරැකුම්පත් හුවමාරුව විලෙම්ස්ටැඩ් අගනුවර පිහිටා ඇති අතර, කුරසාඕ මහ බැංකුව සහ සින්ට් මාර්ටන් ද පිහිටා ඇත; එහි දෙවැන්න 1828 දක්වා දිව යයි. එය බටහිර අර්ධගෝලයේ පැරණිතම මහ බැංකුවයි. දිවයිනේ නීති පද්ධතිය විවිධ ආයතනික ව්‍යුහයන්ට සහාය දක්වන අතර එය ආයතනික තෝතැන්නකි. කුරසාඕ බදු තෝතැන්නක් ලෙස සලකනු ලැබුවද, එය හානිකර බදු පිළිවෙත් වලට එරෙහිව යුරෝපා සංගම් චර්යාධර්ම සංග්‍රහයට අනුගත වේ. එය එක්සත් ජනපද අභ්‍යන්තර ආදායම් සේවයෙන් සුදුසුකම් ලත් අතරමැදි තත්වයක් දරයි. එය මුදල් විශුද්ධිකරණය පිළිබඳ OECD සහ කැරිබියානු මූල්‍ය ක්‍රියාකාරී කාර්ය සාධක බලකායේ පිළිගත් අධිකරණ බලයකි. රට මුදල් විශුද්ධිකරණයට එරෙහි සහ ත්‍රස්ත විරෝධී අරමුදල් අනුකූලතාව ක්‍රියාත්මක කරයි.

 විදේශ ගිණුම් බදු අනුකූලතා පනත 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Historic_Area_of_Willemstad,_Inner_City_and_Harbour,_Cura%C3%A7ao-139160.jpg|වම|thumb|විලෙම්ස්ටැඩ් හි බැන්කෝ ඩි කැරිබේ2014 ජුනි 30 වන දින, කුරසාඕU.S. Treasury FACTA. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ "විදේශ ගිණුම් බදු අනුකූලතා පනත" සම්බන්ධයෙන් ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සමඟ අන්තර්-රාජ්‍ය ගිවිසුමක් (IGA) ඇති බවට සලකනු ලැබීය. 2002 අප්‍රේල් 17 වන දින වොෂින්ටන් ඩී.සී. හි දී අත්සන් කරන ලද බදු තොරතුරු හුවමාරු ගිවිසුමටU.S. Treasury Agreement with Curaçao (pdf). ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සහ නෙදර්ලන්ත රාජධානිය අතර කුරසාඕ ඇතුළත් වන අතර එය 2014 දී කුරසාඕ සම්බන්ධයෙන් යාවත්කාලීන කරන ලද අතර එය 2016 දී බලාත්මක විය.
 වෙළඳාම 
කුරසාඕ ප්‍රධාන වශයෙන් එක්සත් ජනපදය, වෙනිසියුලාව සහ යුරෝපීය සංගමය සමඟ වෙළඳාම් කරයි. එය යුරෝපීය සංගමය සමඟ සංගම් ගිවිසුමක් ඇති අතර එමඟින් කුරසාඕ තුළ සහ ඒ හරහා ව්‍යාපාර කරන සමාගම්වලට ආනයන තීරුබදු සහ කෝටා නොමැතිව යුරෝපීය වෙළඳපොළට නිෂ්පාදන අපනයනය කිරීමට ඉඩ සලසයි, එය එක්සත් ජනපද වෙළඳපොළට මනාප ප්‍රවේශයක් ලබා ගැනීමට ඉඩ සලසන එක්සත් ජනපද කැරිබියන් ද්‍රෝණි මුලපිරීමේ සහභාගිවන්නෙකු ද වේ.

 ගණිකා වෘත්තිය 
කුරසාඕ හි ගණිකා වෘත්තිය නීත්‍යානුකූල වන්නේ "ලෙ මිරාජ්" හෝ "කැම්පෝ ඇලග්‍රේ" ලෙස හඳුන්වන විශාල එළිමහන් ගණිකා නිවාසයක සේවය කිරීමට තාවකාලික බලපත්‍රයක් ලබා ගන්නා විදේශීය කාන්තාවන්ට පමණි. ගණිකා වෘත්තියේ යෙදීම පිරිමින්ට (දේශීය ජනතාව ඇතුළුව) නීත්‍යානුකූල වේ. ගණිකා නිවාසය 1940 ගණන්වල සිට ගුවන් තොටුපළ අසල ක්‍රියාත්මක වේ. කුරසාඕ කර්මාන්තය නිරීක්ෂණය කරයි, අඩංගු කරයි සහ නියාමනය කරයි. එමඟින් මෙම ආයතනවල සේවකයින්ට ආරක්ෂිත පරිසරයක් සහ වෛද්‍ය වෘත්තිකයන් වෙත ප්‍රවේශය ලබා දෙන බව රජය පවසයි. කෙසේ වෙතත්, මෙම ප්‍රවේශය දේශීය කාන්තාවන් (හෝ පිරිමින්) ගණිකා වෘත්තියෙන් නීත්‍යානුකූලව ජීවිකාවක් කර ගැනීම බැහැර කරන අතර විදේශීය ගණිකාවන් ඔවුන්ගේ ඉපැයීම්වලින් වැඩි ප්‍රමාණයක් ගෙදර යවන හෝ රැගෙන යන බැවින් දේශීය ආදායම අහිමි වීමට හේතු වේ.

 කැම්පෝ ඇලග්‍රේහි සංවර්ධනය (2020–2024) 
වසර 71 ක මෙහෙයුම් වලින් පසු 2020 දී වසා දැමීමෙන් පසු, කුරසාඕ හි විශාලතම එළිමහන් ගණිකා නිවාසය වන කැම්පෝ ඇලග්‍රේ සැලකිය යුතු සංවර්ධනයන්හි කේන්ද්‍රස්ථානය වී ඇත. වසා දැමීමෙන් පසු, රජය විසින් පත් කරන ලද ක්‍රියාකාරී කණ්ඩායමක් මෙම ස්ථානය සඳහා අවස්ථා තුනක් යෝජනා කළේය: එය නියාමනය කරන ලද ගණිකා නිවාසයක් බවට පරිවර්තනය කිරීම, වාණිජමය භාවිතය සඳහා එය නැවත භාවිතා කිරීම හෝ නේවාසික ප්‍රදේශයක් බවට පරිවර්තනය කිරීම.

2023 දී, දේපළ වෙන්දේසියට ඉදිරිපත් කරන ලද අතර, විවිධ විභව ගැනුම්කරුවන් ආකර්ෂණය කර ගන්නා ලදී. සැලකිය යුතු පියවරක් ලෙස, කුරසාඕ රජය එහි අනාගත භාවිතය කෙරෙහි වැඩි පාලනයක් ලබා ගැනීමේ අරමුණින් කැම්පෝ ඇලග්‍රේ දේපළ මිලදී ගත්තේය.

වත්මන් පාලක දේශපාලන පක්ෂය වන Movement for the Future of Curaçao (MFK), කැම්පෝ ඇලෙග්‍රේ නියාමනය කරන ලද ගණිකා මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස නැවත විවෘත කිරීමට මැතිවරණ පොරොන්දුවක් දී තිබුණි. මෙම පොරොන්දුව ක්‍රියාකාරී කණ්ඩායමේ නිර්දේශ සමඟ සමපාත වන අතර ලිංගික වැඩ සඳහා පාලිත පරිසරයක් නිර්මාණය කිරීම පිළිබඳ පක්ෂයේ ස්ථාවරය පිළිබිඹු කරයි.

2024 වන විට, තෝරාගත් මාර්ගය දේශීය ආර්ථිකයට සහ සමාජ භූ දර්ශනයට ප්‍රතිලාභ ලබා දෙන බව සහතික කිරීම සඳහා රජය අවස්ථා ඇගයීමට ලක් කරමින් සිටී.

එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව, "කුරසාඕ...[යනු] ගමනාන්ත දූපතක්... දේශීය නිරීක්ෂකයින්ට අනුව, පේරු, බ්‍රසීලය, කොලොම්බියාව, ඩොමිනිකන් ජනරජය සහ හයිටි යන රටවලින් ලිංගික වෙළඳාම සඳහා ප්‍රවාහනය කරන ලද කාන්තාවන් සඳහා" බවට කථාංග සාක්ෂි උපුටා දක්වා ඇත. ඇන්ටිලීස් දූපත් පහ පුරා අවම වශයෙන් විදේශීය කාන්තාවන් 500 ක් ගණිකා වෘත්තියේ යෙදී සිටින බව වාර්තා වන අතර, ඔවුන්ගෙන් සමහරක් ප්‍රවාහනය කර ඇත. කුරසාඕ රජය මිනිස් ජාවාරම් ගැටළු වල ප්‍රමාණය නිතර අවතක්සේරු කරන බව එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව පවසා ඇත.

 යොමු කිරීම්