පේරු යටිතල පහසුකම්

ප්‍රවාහනය 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Paisaje_cerca_de_Ica,_Per%C3%BA,_2015-07-29,_DD_45.JPG|thumb|ඉකා හි අධිවේගී මාර්ගය
2021 දී පේරු හි මාර්ග ජාලය කිලෝමීටර් 175,589 (සැතපුම් 109,106) ක අධිවේගී මාර්ග වලින් සමන්විත වූ අතර කිලෝමීටර් 29,579 (සැතපුම් 18,380) ක කාපට් අතුරා ඇත. රටේ කැපී පෙනෙන සමහර මහාමාර්ග වන්නේ පෑන් ඇමරිකානු අධිවේගී මාර්ගය සහ අන්තර් සාගරික අධිවේගී මාර්ගයයි. 2016 දී, රට තුළ කිලෝමීටර් 827 (සැතපුම් 514) ක අනුපිටපත් අධිවේගී මාර්ග තිබූ අතර, තවත් අනුපිටපත් සඳහා ආයෝජනය කරමින් සිටියේය: 2026 දී කිලෝමීටර් 2,634 (සැතපුම් 1,637) ක සැලැස්මක් තිබුණි. රටේ දුම්රිය ජාලය කුඩා ය: 2018 දී, රටේ දුම්රිය මාර්ග කිලෝමීටර් 1,939 (සැතපුම් 1,205) ක් පමණි.

පේරු හි ලීමා, කුස්කෝ සහ අරෙක්විපා වැනි වැදගත් ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළවල් ඇත. 2017 දී දකුණු ඇමරිකාවේ කාර්යබහුලම ගුවන් තොටුපළ 10 වූයේ සාඕ පවුලෝ-ගුආරුල්හෝස් (බ්‍රසීලය), බොගෝටා (කොලොම්බියාව), සාඕ පවුලෝ-කොන්ගොන්හාස් (බ්‍රසීලය), සන්තියාගෝ (චිලී), ලීමා (පේරු), බ්‍රසීලියා (බ්‍රසීලය), රියෝ ද ජැනයිරෝ (බ්‍රසීලය), බුවනෝස් අයර්ස්-ඒරොපාර්ක් (ආර්ජන්ටිනාව), බුවනෝස් අයර්ස්-එසෙයිසා (ආර්ජන්ටිනාව) සහ මිනාස් ජෙරයිස් (බ්‍රසීලය) ය. පේරු පුරා බහු ගුවන් තොටුපළ පුළුල් කිරීම් දැනට ඉදිවෙමින් පවතින අතර, ප්‍රධාන දෙක වන්නේ ජෝර්ජ් චාවේස් ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළ සහ චින්චෙරෝ ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළයි. පේරු හි විශාලතම ගුවන් තොටුපළ වන ජෝර්ජ් චාවේස් ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළ, නව ධාවන පථයක්, පාලන කුළුණක් සහ නව පර්යන්තයක් ඉදිකිරීම මෙන්ම නව හෝටල්, සැපයුම් ගොඩනැගිලි සහ භාණ්ඩ අංශය ද ඇතුළත් පුළුල් කිරීමකට භාජනය වෙමින් පවතී. සමස්තයක් වශයෙන්, ඒවා සියුඩාඩ් ඒරොපුවර්ටෝ, ගුවන් තොටුපළ නගරය සෑදී ඇත. එය සෑම වසරකම මගීන් මිලියන 40 කට ප්‍රවාහන පහසුකම් සපයන අතර 2024 දෙසැම්බර් මාසයේදී අවසන් කෙරේ. තවත් අභිලාෂකාමී ගුවන් තොටුපළ ව්‍යාපෘතියක් වන්නේ කුස්කෝ හි චින්චෙරෝ ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළයි. නව ගුවන් තොටුපළ පැරණි ඇලෙජැන්ඩ්‍රෝ වේලාස්කෝ ඇස්ටෙට් ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළ ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීමට සහ ජාත්‍යන්තර මාර්ග හඳුන්වා දීමෙන් මගීන්ට ලීමා හි නැවතුමක් මඟ හැරීමට උපකාර කිරීමට සූදානම් වේ.
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Puerto_de_Callao.jpg|thumb|කැලාඕ වරාය
පේරු හි කැලාඕ, ඉලෝ සහ මාතාරානි හි වැදගත් වරායන් ඇත. 2018 දී දකුණු ඇමරිකාවේ වඩාත් ක්‍රියාකාරී වරායන් 15 වූයේ: සැන්ටොස් වරාය (බ්‍රසීලය), බහියා ද කාටජිනා වරාය (කොලොම්බියාව), කැලාඕ (පේරු), ගුවායාකිල් (ඉක්වදෝරය), බුවනෝස් අයර්ස් (ආර්ජන්ටිනාව), සැන් ඇන්ටෝනියෝ (චිලී), බුවනවෙන්ටුරා (කොලොම්බියාව), ඉටජායි (බ්‍රසීලය), වල්පරයිසෝ (චිලී), මොන්ටෙවීඩියෝ (උරුගුවේ), පරානගුවා (බ්‍රසීලය), රියෝ ග්‍රෑන්ඩ් (බ්‍රසීලය), සාඕ ෆ්‍රැන්සිස්කෝ ඩෝ සුල් (බ්‍රසීලය), මනාස් (බ්‍රසීලය) සහ කොරොනෙල් (චිලී). කැලාඕ වරාය දැනට පේරු හි විශාලතම වරාය වන නමුත්, ලීමා හි උතුරින් චැන්කේ හි චීනය සහ පේරු අතර ඒකාබද්ධ ව්‍යාපෘතියක් වන චැන්කේ වරාය විසින් ඉක්මනින්ම අභිබවා යනු ඇත. අවසන් වූ විට, වරාය ලතින් ඇමරිකාවේ විශාලතම වරාය බවට පත්වනු ඇත. 2024 නොවැම්බර් 14 වන දින නිල වශයෙන් විවෘත කරන ලද චැන්කේ වරාය දකුණු ඇමරිකාව සහ ආසියාව අතර වෙළඳාම සඳහා ප්‍රධාන දොරටුවක් වන අතර එය පැසිෆික් කලාපය හරහා නැව්ගත කිරීමේ කාලය සැලකිය යුතු ලෙස අඩු කරයි.

 බලශක්තිය 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Dam_on_urubamba_river.jpg|thumb|2013 දී ඌරුබම්බා ගඟේ වේල්ල
විදුලිබල අංශය මෑත වසරවලදී කැපී පෙනෙන දියුණුවක් අත්විඳ ඇත. විදුලි ආලෝකය සහිත නිවාස සංඛ්‍යාව 2007 දී 82% සිට 2016 දී 94.2% දක්වා වර්ධනය වූ අතර, සේවා සැපයීමේ ගුණාත්මකභාවය සහ කාර්යක්ෂමතාව ද වැඩිදියුණු විය. වත්මන් විදුලි උත්පාදන ධාරිතාව තාප ශක්තිය සහ ජල විදුලි බලශක්ති ප්‍රභවයන් අතර ඒකාකාරව බෙදී ඇත. ජාතික අන්තර් සම්බන්ධිත විදුලි පද්ධතිය සම්බන්ධිත ජනගහනයෙන් 85% ක් සපයන අතර, රටේ ඉතිරි ප්‍රදේශ ආවරණය වන හුදකලා පද්ධති කිහිපයක් ඇත. 2022 ඔක්තෝබර් මාසයේ පේරු විදුලි නිෂ්පාදනය මුළු ටෙරාවොට් පැය 5.1 කි. මෙයින් 52% ක් ජල විදුලි බලාගාරවලින් ද, 38.3% ක් තාප විදුලි බලාගාරවලින් ද, 9.7% ක් සුළං, සූර්ය සහ වෙනත් පුනර්ජනනීය බලශක්ති බලාගාරවලින් ද ලැබුණි.

2021 දී, පේරු රාජ්‍යයේ ස්ථාපිත පුනර්ජනනීය විදුලිය සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, ජල විදුලිය මෙගාවොට් 5,490 ක් (ලෝකයේ 34 වන විශාලතම), සුළං බලය මෙගාවොට් 409 ක් (ලෝකයේ 49 වන විශාලතම), සූර්ය බලය මෙගාවොට් 336 ක් (ලෝකයේ 62 වන විශාලතම) සහ ජෛව ස්කන්ධය මෙගාවොට් 185 ක් විය.

 සෞඛ්‍ය සේවා 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hospital_de_Tarapoto_2.jpg|thumb|ටාරපොටෝ රෝහලපෑන් ඇමරිකානු සෞඛ්‍ය සංවිධානයට අනුව, පිරිමින්ගේ ආයු අපේක්ෂාව අවුරුදු 72.6 ක් වන අතර කාන්තාවන් සඳහා එය අවුරුදු 77.9 කි. ළදරු මරණ අනුපාතය උපත් දහසකට දහඅටක් වන අතර එය 1990 සිට 2011 දක්වා 76% කින් අඩු වී ඇත. පේරු ජාතිකයන්ගේ මරණයට ප්‍රධාන හේතු වන්නේ නියෝප්ලාස්ම්, ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා සහ නියුමෝනියාව, බැක්ටීරියා රෝග, ඉෂ්මික් හෘද රෝග සහ මස්තිෂ්ක වාහිනී රෝග ය. 2017 ජනගහන හා නිවාස සංගණනවලට අනුව, ජනගහනයෙන් 75.5% කට යම් ආකාරයක සෞඛ්‍ය රක්ෂණයක් ඇත, එනම් පුද්ගලයින් 22,173,663 ක්, එසේ තිබියදීත්, ජනගහනයෙන් 24.5% කට කිසිදු ආකාරයක රක්ෂණයක් නොමැත.

 යොමු කිරීම් 

ප්‍රවර්ගය:පේරු