දේශපාලන මතවාදයන්ගේ ලැයිස්තුව

දේශපාලන විද්‍යාවේදී, දේශපාලන දෘෂ්ටිවාදයක් යනු සමාජය ක්‍රියා කළ යුතු ආකාරය පැහැදිලි කරන සහ යම් සමාජ පිළිවෙලක් සඳහා යම් දේශපාලන හා සංස්කෘතික සැලැස්මක් ඉදිරිපත් කරන සමාජ ව්‍යාපාරයක, ආයතනයක, පන්තියක හෝ විශාල කණ්ඩායමක ආචාර ධර්මීය පරමාදර්ශ, මූලධර්ම, මූලධර්ම, මිථ්‍යාවන් හෝ සංකේත සමූහයකි. දේශපාලන දෘෂ්ටිවාදයක් බොහෝ දුරට බලය බෙදා හරින ආකාරය සහ එය භාවිතා කළ යුතු අරමුණු සමඟ සම්බන්ධ වේ. සමහර දේශපාලන පක්ෂ යම් දෘෂ්ටිවාදයක් ඉතා සමීපව අනුගමනය කරන අතර අනෙක් ඒවා ඒවායින් එකක් විශේෂයෙන් වැළඳ නොගෙන අදාළ දෘෂ්ටිවාදයන් සමූහයකින් පුළුල් ආශ්වාදයක් ලබා ගත හැකිය. දෘෂ්ටිවාදයක ජනප්‍රියතාවයට අර්ධ වශයෙන් හේතු වන්නේ සමහර විට තමන්ගේම අවශ්‍යතා සඳහා ක්‍රියා කරන සදාචාරාත්මක ව්‍යවසායකයින්ගේ බලපෑමයි. දේශපාලන දෘෂ්ටිවාදයන්ට මානයන් දෙකක් ඇත: (1) ඉලක්ක: සමාජය සංවිධානය කළ යුතු ආකාරය; සහ (2) ක්‍රම: මෙම ඉලක්කය සපුරා ගැනීමට වඩාත් සුදුසු ක්‍රමය.

දෘෂ්ටිවාදයක් යනු අදහස් එකතුවකි. සාමාන්‍යයෙන්, සෑම දෘෂ්ටිවාදයකම හොඳම රජයේ ආකාරය (උදා: ඒකාධිපතිවාදය හෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය) සහ හොඳම ආර්ථික ක්‍රමය (උදා: ධනවාදය හෝ සමාජවාදය) ලෙස සලකන දේ පිළිබඳ යම් යම් අදහස් අඩංගු වේ. එකම වචනය සමහර විට දෘෂ්ටිවාදයක් සහ එහි ප්‍රධාන අදහස් හඳුනා ගැනීමට භාවිතා කරයි. නිදසුනක් වශයෙන්, සමාජවාදය ආර්ථික ක්‍රමයක් ගැන සඳහන් කළ හැකිය, නැතහොත් එය එම ආර්ථික ක්‍රමයට සහාය දක්වන දෘෂ්ටිවාදයක් ගැන සඳහන් කළ හැකිය. එකම පදය බහු දෘෂ්ටිවාදයන් ගැන ද සඳහන් කළ හැකිය, එම නිසා දේශපාලන විද්‍යාඥයින් මෙම පද සඳහා එකඟතා අර්ථ දැක්වීම් සොයා ගැනීමට උත්සාහ කරයි. නිදසුනක් වශයෙන්, ඇතැම් විට පද ඒකාබද්ධ කර ඇතත්, කොමියුනිස්ට්වාදය පොදු භාෂාවෙන් සහ ශාස්ත්‍රීය වශයෙන් සෝවියට් වර්ගයේ පාලන තන්ත්‍ර සහ මාක්ස්වාදී-ලෙනින්වාදී දෘෂ්ටිවාදයන් ගැන සඳහන් කිරීමට පැමිණ ඇති අතර, සමාජවාදය මාක්ස්වාදය-ලෙනින්වාදයට වඩා බොහෝ විට වෙනස් වූ පුළුල් පරාසයක වෙනස් දෘෂ්ටිවාදයන් ගැන සඳහන් කිරීමට පටන් ගෙන ඇත.Roberts, Andrew (2004). The State of Socialism: A Note on Terminology. Cambridge University Press. 63 (2). 349–366.

දේශපාලන දෘෂ්ටිවාදය යනු ගැටළු වලින් පිරුණු පදයකි, එය "සමස්ත සමාජ විද්‍යාවේ වඩාත්ම අපැහැදිලි සංකල්පය" ලෙස හැඳින්වේ.D. McLellan, Ideology, University of Minnesota Press, 1986, p. 1.  දෘෂ්ටිවාදයන් දේශපාලන වර්ණාවලියේ (වම, මධ්‍යම හෝ දකුණ වැනි) ඔවුන්ගේ ස්ථාවරය අනුව තමන්ව හඳුනා ගැනීමට නැඹුරු වුවද, ඒවා දේශපාලන උපාය මාර්ගවලින් (උදා: ජනප්‍රියවාදය සාමාන්‍යයෙන් අර්ථ දක්වා ඇති පරිදි) සහ පක්ෂයක් ගොඩනගා ගත හැකි තනි ගැටළු වලින් (උදා: සිවිල් ලිබර්ටේරියානුවාදය සහ යුරෝපීය ඒකාබද්ධතාවයට සහාය වීම හෝ විරුද්ධ වීම) වෙන්කර හඳුනාගත හැකිය, නමුත් මේවායින් එකක් විශේෂිත දෘෂ්ටිවාදයකට කේන්ද්‍රීය විය හැකි හෝ නොවිය හැකිය. අධ්‍යයන කිහිපයකින් පෙන්නුම් කරන්නේ දේශපාලන දෘෂ්ටිවාදය පවුල් තුළ උරුම වන බවයි.Bouchard, T. J.; McGue, M. (2003). "Genetic and environmental influences on human psychological differences". Journal of Neurobiology. 54 (1). 44–45.Eaves, L. J.; Eysenck, H. J. (1974). "Genetics and the development of social attitudes". Nature. 249, 288–289.Hatemi, P. K.; Medland, S. E.; Morley, K. I.; Heath, A. C.; Martin, N. G. (2007). "The genetics of voting: An Australian twin study". Behavior Genetics. 37 (3). 435–448.Hatemi, P. K.; Hibbing, J.; Alford, J.; Martin, N.; Eaves, L. (2009). "Is there a 'party' in your genes?". Political Research Quarterly. 62 (3). 584–600.Settle, J. E.; Dawes, C. T.; Fowler, J. H. (2009). "The heritability of partisan attachment". Political Research Quarterly. 62 (3). 601–613.

පහත ලැයිස්තුව අකාරාදී පිළිවෙලට සකස් කර ඇති අතර ප්‍රායෝගික දේශපාලනයේ දක්නට ලැබෙන මතවාද කණ්ඩායම් කිහිපයකට බෙදීමට උත්සාහ කරන අතර, එක් එක් කණ්ඩායමෙහි එකිනෙකට සම්බන්ධ මතවාද අඩංගු වේ. ශීර්ෂයන් එක් එක් කණ්ඩායමේ වඩාත්ම ප්‍රසිද්ධ මතවාදවල නම් වෙත යොමු වේ. ශීර්ෂයන්ගේ නම් අනිවාර්යයෙන්ම යම් ධූරාවලි අනුපිළිවෙලක් හෝ එක් දෘෂ්ටිවාදයක් අනෙකෙන් පරිණාමය වූ බව ඇඟවෙන්නේ නැත. ඒ වෙනුවට, ඔවුන් හුදෙක් සඳහන් කරන්නේ අදාළ දෘෂ්ටිවාද ප්‍රායෝගිකව, ඓතිහාසිකව සහ දෘෂ්ටිවාදාත්මකව එකිනෙකට සම්බන්ධ බවයි. එබැවින්, එක් දෘෂ්ටිවාදයක් කණ්ඩායම් කිහිපයකට අයත් විය හැකි අතර සමහර විට අදාළ මතවාද අතර සැලකිය යුතු අතිච්ඡාදනයක් පවතී. දේශපාලන ලේබලයක අර්ථය රටවල් අතර ද වෙනස් විය හැකි අතර දේශපාලන පක්ෂ බොහෝ විට දෘෂ්ටිවාදවල සංයෝජනයකට දායක වේ.

 සමාජවාදය
මූලාශ්‍ර