වනුආටු

වනුආටු (  or  ; ), නිල වශයෙන් වනුආටු ජනරජය: (; ), දකුණු පැසිෆික් සාගරයේ පිහිටා ඇති මෙලනීසියාවේ දූපත් රටකි. ගිනිකඳු සම්භවයක් ඇති දූපත් සමූහය, උතුරු ඕස්ට්‍රේලියාවට කිලෝමීටර 1,750 ක් නැගෙනහිරින්, නිව් කැලිඩෝනියාවට කිලෝමීටර 540 ඊසාන දෙසින්, නව ගිනියාවට නැගෙනහිරින්, සොලමන් දූපත් වලට ගිනිකොන දෙසින් සහ ෆීජි වලට බටහිරින් පිහිටා ඇත.

වනුආටු මුලින්ම ජනාවාස වූයේ මෙලනේසියානු ජනතාව විසිනි. මෙම දූපත් නැරඹීමට පැමිණි පළමු යුරෝපීයයන් වූයේ පෘතුගීසි නාවිකයා වන ෆර්නැන්ඩස් ඩි ක්වේරෝස් විසින් මෙහෙයවන ලද ස්පාඤ්ඤ ගවේෂණයකි. ඔහු 1606 දී විශාලතම දූපත වන එස්පිරිටු සැන්ටෝ වෙත පැමිණියේය. යටත් විජිත ස්පාඤ්ඤ නැගෙනහිර ඉන්දීය කොදෙව්වල කොටසක් ලෙස ස්පාඤ්ඤය සඳහා ක්වේරෝස් දූපත් සමූහයට හිමිකම් කියමින් එය ලා ඔස්ට්‍රියාවේ ඩෙල් එස්පිරිටු සැන්ටෝ ලෙස නම් කළේය.

1880 ගණන්වලදී, ප්‍රංශ ජනරජය සහ එක්සත් රාජධානිය දූපත් සමූහයේ කොටස්වලට හිමිකම් කී අතර, 1906 දී, ඇන්ග්ලෝ-ප්‍රංශ සහාධිපත්‍යයක් හරහා නිව් හෙබ්‍රයිඩීස් ලෙස දූපත් සමූහය ඒකාබද්ධව කළමනාකරණය කිරීම සඳහා රාමුවක් පිළිබඳව ඔවුන් එකඟ විය.

1970 ගණන්වල නිදහස් ව්‍යාපාරයක් ඇති වූ අතර, 1980 දී වනුආටු ජනරජය ආරම්භ කරන ලදී. නිදහස ලැබීමෙන් පසු, රට එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය, පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ජාතීන්ගේ සංවිධානය, ජාත්‍යන්තර ෆ්‍රැන්කෝෆෝනි සංවිධානය සහ පැසිෆික් දූපත් සංසදයේ සාමාජිකයෙකු බවට පත්ව ඇත.

 නිරුක්තිය 
වනුවාටු යන නම සෑදී ඇත්තේ වනුවා ('භූමිය' හෝ 'නිවස') යන වචනයෙනි. එහි සමාන පද ඔස්ට්‍රොනීසියානු භාෂා කිහිපයකින් දක්නට ලැබේ. 'නැගී සිටීම' යන අර්ථය ඇති ටූ යන වචනය සමඟ ඒකාබද්ධ වේ (from Proto-Oceanic *tuqur).See Entry *tuqu  in the Polynesian Lexicon Project. මෙම වචන දෙක එක්ව රටේ ස්වාධීන තත්ත්වය ප්‍රකාශ කරයි.

 ඉතිහාසය 
 ප්‍රාග් ඉතිහාසය 

 යුරෝපීයයන්ගේ පැමිණීම (1606–1906) 

 යටත් විජිත යුගය (1906–1980) 

 මුල් කාලය (1906–1945) 

 නිදහසට පෙර කාලය (1945–1980) 

 නිදහස (1980–වර්තමානය) 

 භූගෝලය 

 වෘක්ෂලතා සහ සත්ත්ව විශේෂ 

 දේශගුණය 

 නිවර්තන සුළි සුළං 

 භූමිකම්පා 

 රජය 
 දේශපාලනය 

 විදේශ සබඳතා 

 සන්නද්ධ හමුදා 

 පරිපාලන අංශ 

 ආර්ථිකය 

 කෘෂිකර්මය 

 පතල් කර්මාන්තය 

 සංචාරක ව්‍යාපාරය 

 බදුකරණය 

 වියදම් 

 සන්නිවේදනය 

 ජන විකාශනය 

 භාෂා 

 ආගම 

 සෞඛ්‍යය 

 අධ්‍යාපනය 

 සංස්කෘතිය 

 සංගීතය 

 ආහාර පිසීම 

 ක්‍රීඩා 

 උත්සව 

 සටහන් 

 යොමු කිරීම් 

ප්‍රවර්ගය:ඕෂනියානු රටවල්
ප්‍රවර්ගය:Small Island Developing States
ප්‍රවර්ගය:එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජික රාජ්‍ය
ප්‍රවර්ගය:Member states of the Organisation internationale de la Francophonie
ප්‍රවර්ගය:පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලයේ සාමාජික රාජ්‍යයෝ
ප්‍රවර්ගය:දූපත් රටවල්
ප්‍රවර්ගය:French-speaking countries and territories
ප්‍රවර්ගය:ඉංග්‍රීසි භාෂාව, නිල භාෂාවක් ලෙස භාවිතා වන රටවල් සහ භූමි ප්‍රදේශ
ප්‍රවර්ගය:Republics in the Commonwealth of Nations
ප්‍රවර්ගය:Archipelagoes of the Pacific Ocean
ප්‍රවර්ගය:CS1 ප්‍රංශ-භාෂා මූලාශ්‍ර (fr)
ප්‍රවර්ගය:CS1: long volume value
ප්‍රවර්ගය:Harv and Sfn no-target errors