සොෆියා

සොෆියා  යනු බල්ගේරියාවේ අගනුවර සහ විශාලතම නගරයයි . එය රටේ බටහිර කොටසේ විටෝෂා කන්ද පාමුල සොෆියා නිම්නයේ පිහිටා ඇත. නගරය ඉස්කාර් ගඟට බටහිරින් ඉදිකර ඇති අතර සොෆියා මධ්‍යම ඛනිජ ස්නානය වැනි ඛනිජ උල්පත් රාශියක් ඇත. එය තෙතමනය සහිත මහාද්වීපික දේශගුණයක් ඇත.

පුරාණ කාලයේ සර්ඩිකා ලෙස හැඳින්වූ සොෆියා, අවම වශයෙන් ක්‍රි.පූ. 7000 සිට මිනිස් වාසයක් සහිත ප්‍රදේශයක් විය. නගරයේ වාර්තාගත ඉතිහාසය ආරම්භ වන්නේ ක්‍රි.පූ. 29 දී රෝම ජනරජය විසින් සෙල්ටික් ගෝත්‍රික සර්ඩිගෙන් සර්ඩිකා යටත් කර ගැනීම පිළිබඳ සාක්ෂි සමඟිනි. රෝම අධිරාජ්‍යයේ පරිහානිය අතරතුර, නගරය හුන්ස්, විසිගොත්, අවාර් සහ ස්ලාව් ජාතිකයන් විසින් වටලනු ලැබීය. 809 දී, සර්ඩිකා ඛාන් ක්‍රම් විසින් පළමු බල්ගේරියානු අධිරාජ්‍යයට ඇතුළත් කරන ලද අතර එය ස්රෙඩෙට්ස් ලෙස ප්‍රසිද්ධ විය. 1018 දී, බයිසැන්තියානුවන් 1194 දක්වා බල්ගේරියානු පාලනය අවසන් කළ අතර, එය දෙවන බල්ගේරියානු අධිරාජ්‍යය විසින් නැවත සංස්ථාගත කරන ලදී. 1382 දී ඔටෝමාන්වරුන් විසින් එය යටත් කර ගන්නා තෙක් ස්රෙඩෙට්ස් ප්‍රධාන පරිපාලන, ආර්ථික, සංස්කෘතික සහ සාහිත්‍ය මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත්විය. 1530 සිට 1836 දක්වා, සොෆියා ඔටෝමාන් අධිරාජ්‍යයේ විශාලතම සහ වැදගත්ම පළාත වන රුමේලියා අයලෙට් හි කලාපීය අගනුවර විය. 1878 දී බල්ගේරියානු පාලනය යථා තත්ත්වයට පත් කරන ලදී. ඊළඟ වසරේදී තුන්වන බල්ගේරියානු රාජ්‍යයේ අගනුවර ලෙස සොෆියා තෝරා ගන්නා ලද අතර, එය දැඩි ජන විකාශන හා ආර්ථික වර්ධනයේ කාල පරිච්ඡේදයක් ආරම්භ කළේය.

සොෆියා යනු යුරෝපීය සංගමයේ 14 වන විශාලතම නගරයයි . එය දකුණින් විටෝෂා, බටහිරින් ලියුලින් සහ උතුරින් බෝල්කන් කඳු වැනි කඳු වලින් වටවී ඇත. එය ඇන්ඩෝරා ලා වෙල්ලා සහ මැඩ්රිඩ් වලින් පසු තුන්වන උසම යුරෝපීය අගනුවර වේ. සොෆියා විශ්ව විද්‍යාල, සංස්කෘතික ආයතන සහ වාණිජ සමාගම් කිහිපයකට නිවහන වේ. නගරය "ආගමික ඉවසීමේ ත්‍රිකෝණය" ලෙස විස්තර කර ඇත. මෙයට හේතුව ප්‍රධාන ලෝක ආගම් තුනක - ක්‍රිස්තියානි ධර්මය, ඉස්ලාම් සහ යුදෙව් ආගම - පන්සල් තුනක් එකිනෙකට සමීපව පිහිටා ඇති බැවිනි: ස්වෙටා නෙඩෙල්යා පල්ලිය, බන්යා බාෂි පල්ලිය සහ සොෆියා සිනගෝගය. මෙම ත්‍රිකෝණය මෑතකදී "චතුරස්‍රයක්" දක්වා පුළුල් කරන ලද අතර එයට ශාන්ත ජෝසප් කතෝලික ආසන දෙව්මැදුර ඇතුළත් වේ.

දෙවන බල්ගේරියානු අධිරාජ්‍යය සමයේ ඉදිකරන ලද සහ බල්ගේරියානු ඕතඩොක්ස් පල්ලියට බොහෝ පාරම්පරික සංකේතවාදයක් ඇති සොෆියා හි බෝයානා පල්ලිය 1979 දී ලෝක උරුම ලැයිස්තුවට ඇතුළත් කරන ලදී. අග්නිදිග යුරෝපයේ සංස්කෘතික වැදගත්කමක් ඇති සොෆියා, බල්ගේරියාවේ ජාතික ඔපෙරා සහ මුද්‍රා නාට්‍යය, ජාතික සංස්කෘතික මාළිගාව, වාසිල් ලෙව්ස්කි ජාතික ක්‍රීඩාංගනය, අයිවන් වාසොව් ජාතික රඟහල, ජාතික පුරාවිද්‍යා කෞතුකාගාරය සහ සර්ඩිකා ඇම්ෆිතියේටර් යන ස්ථානවල නිවහන වේ. සමාජවාදී කලා කෞතුකාගාරයේ කොමියුනිස්ට් බල්ගේරියාවේ ජීවන රටාව පිළිබඳව අමුත්තන් දැනුවත් කරන මූර්ති සහ පෝස්ටර් රාශියක් ඇතුළත් වේ. 

18 වන සියවසේ අගභාගයේදී 70,000 ක් වූ සොෆියා හි ජනගහනය 1870 දී 19,000 ක් දක්වා 1878 දී 11,649 දක්වා අඩු වූ අතර පසුව එය වැඩි වීමට පටන් ගත්තේය.  සොෆියා හි ජනගහනය වර්ග කි.මී. 500 ක භූමි ප්‍රදේශයක් තුළ පදිංචිකරුවන් මිලියන 1.28 ක් පමණ වේ. රටේ ජනගහනයෙන් 17.9% ක සාන්ද්‍රණයක් රටේ භූමි ප්‍රමාණයෙන් 200 න් එකක් වන ප්‍රතිශතය තුළ පවතී. සොෆියා නාගරික ප්‍රදේශය තුල මිලියන 1.5 ක් පමණ වාසය කරයි. සොෆියා නගර පළාත සහ සොෆියා පළාතේ කොටස් ( ඩ්‍රැගෝමන්, ස්ලිව්නිට්සා, කොස්ටින්බ්‍රොඩ්, බොෂුරිෂ්ට්, ස්වෝජ්, එලින් පෙලින්, ගෝර්නා මලිනා, ඉහ්ටිමන්, කොස්ටෙනෙට්ස් ) සහ පර්නික් පළාත ( පර්නික්, රඩොමිර් ) ඇතුළත් වන අතර එය රටේ භූමි ප්‍රමාණයෙන් 5.16% ක් නියෝජනය කරයි.  සොෆියාහි අගනගර ප්‍රදේශය පැයක මෝටර් රථ ගමන් කාලය මත පදනම් වන අතර ජාත්‍යන්තරව විහිදෙන අතර සර්බියාවේ ඩිමිත්‍රොව්ග්‍රෑඩ් ද ඇතුළත් වේ.  

 යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:CS1 බල්ගේරියානු-භාෂා මූලාශ්‍ර (bg)
ප්‍රවර්ගය:CS1 maint: archived copy as title
ප්‍රවර්ගය:Harv and Sfn no-target errors
ප්‍රවර්ගය:Articles including recorded pronunciations
ප්‍රවර්ගය:Pages with බල්ගේරියානු IPA
ප්‍රවර්ගය:බල්ගේරියානු-භාෂා පෙළ ඇතුළත් ලිපි
ප්‍රවර්ගය:තහවුරු නොකළ ප්‍රකාශ අඩංගු ලිපි සියල්ල
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:Pages using multiple image with auto scaled images