බැන්ටෙන් පළාත, ඉන්දුනීසියාව

බැන්ටෙන් (     , පෙගොන් : بنتن) යනු ඉන්දුනීසියාවේ ජාවා දූපතේ බටහිර දෙසින් පිහිටි පළාතයි . එහි අගනුවර සෙරන්ග් වන අතර එහි විශාලතම නගරය ටැන්ගෙරන්ග් වේ. පළාත බටහිර ජාවා සහ නැගෙනහිරින් ජකර්තා විශේෂ අගනුවර කලාපය, උතුරින් ජාවා මුහුද, දකුණින් ඉන්දියන් සාගරය සහ බටහිරින් සුන්ඩා සමුද්‍ර සන්ධිය (ජාවා අසල්වැසි සුමාත්‍රා දූපතෙන් වෙන් කරයි) මායිම් වන අතර බටහිරින් ලැම්පුන්ග් සමඟ සමුද්‍රීය මායිමක් බෙදා ගනී. පළාත 9,352.77 ක භූමි ප්‍රමාණයක් ආවරණය කරයි.   . 2020 සංගණනයේදී එහි ජනගහනය මිලියන 11.9 කට වඩා වැඩි වූ අතර,  2010 දී මිලියන 10.6 ක් පමණ විය.  2024 මැද භාගයේ ඇස්තමේන්තුගත ජනගහනය මිලියන 12.43 කි.  කලින් බටහිර ජාවා පළාතේ කොටසක් වූ බැන්ටෙන් 2000 ඔක්තෝබර් 17 වන දින වෙනම පළාතක් බවට පත්වීම සඳහා වෙන් කරන ලදී.

උතුරු අර්ධය (විශේෂයෙන් ජකර්තා සහ ජාවා මුහුදු වෙරළ ආසන්නයේ නැගෙනහිර ප්‍රදේශ) මෑතකදී ජනගහනයේ සහ නාගරීකරණයේ ශීඝ්‍ර වැඩිවීමක් අත්විඳ ඇති අතර, දකුණු අර්ධය (විශේෂයෙන් ඉන්දියන් සාගරයට මුහුණලා ඇති කලාපය) වඩාත් සාම්ප්‍රදායික ස්වභාවයක් ඇති නමුත් ඒ හා සමානව වේගයෙන් ඉහළ යන ජනගහනයකි.

වර්තමාන බැන්ටන්, ක්‍රි.ව. හතරවන සිට හත්වන සියවස දක්වා සුන්ඩනීස් තාරුමානගර රාජධානියේ කොටසක් විය. තරුමානගර බිඳවැටීමෙන් පසු, එය ශ්‍රීවිජය අධිරාජ්‍යය සහ සුන්ඩා රාජධානිය වැනි හින්දු - බෞද්ධ රාජධානි විසින් පාලනය කරන ලදී. කලාපයේ ඉස්ලාම් ආගමේ ව්‍යාප්තිය 15 වන සියවසේදී ආරම්භ විය; 16 වන සියවසේ අගභාගයේදී, බැන්ටෙන් සුල්තාන් රාජ්‍යය පිහිටුවීමත් සමඟ ඉස්ලාම් ආගම පළාතේ ප්‍රමුඛ ආගම ලෙස හින්දු ආගම සහ බුද්ධාගම ප්‍රතිස්ථාපනය කළේය. යුරෝපීය වෙළඳුන් කලාපයට පැමිණීමට පටන් ගත්හ. පළමුව පෘතුගීසීන්, පසුව බ්‍රිතාන්‍යයන් සහ ලන්දේසීන් . ලන්දේසි නැගෙනහිර ඉන්දීය සමාගම, VOC (Vereenigde Oost-Indische Compagnie), අවසානයේ කලාපීය ආර්ථිකය පාලනය කළ අතර, ක්‍රමයෙන් බැන්ටන් සුල්තාන් රාජ්‍යය දුර්වල කළේය. 1808 නොවැම්බර් 22 වන දින, ලන්දේසි ආණ්ඩුකාර-ජනරාල් හර්මන් විලෙම් ඩෙන්ඩල්ස් ප්‍රකාශ කළේ බැන්ටන් සුල්තාන් රාජ්‍යය ලන්දේසි නැගෙනහිර ඉන්දීය කොදෙව්වලට අවශෝෂණය කර ඇති බවයි.  මෙය බැන්ටම් රෙසිඩන්සි ආරම්භ කළ අතර, එය වසර 150 ක සෘජු ලන්දේසි පාලනයක් විය. 1942 මාර්තු මාසයේදී, ජපන් ජාතිකයන් ඉන්දීය කොදෙව්වන් ආක්‍රමණය කර 1945 අගෝස්තු මාසයේදී යටත් වීමට පෙර වසර තුනක් කලාපය අත්පත් කර ගත්හ . ලන්දේසීන් ඉවත්ව යාමට පෙර ඊළඟ වසර පහ සඳහා කලාපය ලන්දේසි පාලනයට නැවත ලබා දුන් අතර එය ඉන්දුනීසියානු රජය විසින් පාලනය කරන ලදී. බැන්ටන් බටහිර ජාවා පළාතේ කොටසක් බවට පත් වූ නමුත් බෙදුම්වාදී උත්සාහයන් 2000 ඔක්තෝබර් 17 වන දින බැන්ටන් වෙනම පළාතක් නිර්මාණය කිරීමට හේතු විය. 

 යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:CS1 ඉන්දුනීසියානු-භාෂා මූලාශ්‍ර (id)
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas