ෆෙඩරල් ඩිපෙන්ඩෙන්සීස් හි භූගෝලය

ෆෙඩරල් යැපුම් දූපත් 600 කින් සහ කුඩා සංයුති වලින් සමන්විත වේ; බොහෝ දෙනෙකුට වර්ග මීටර් 10,000 ට අඩු භූමි ප්‍රමාණයක් ඇති අතර අත්‍යවශ්‍යයෙන්ම සරල පාෂාණ වේ. විශාලතම දූපත වන ලා ටෝර්ටුගා, ෆෙඩරල් යැපුම් දූපත් වල භූමි ප්‍රමාණයෙන් අඩක් පමණ වේ.

ඩිපෙන්ඩෙන්ෂියස් ෆෙඩරේල්ස් වෙනිසියුලා බොක්කෙහි බටහිරින් ආර්චිපියෙලාගෝ ලොස් මොන්ජෙස් සිට නැගෙනහිරින් පැරියා බොක්කෙහි ඉස්ලා මාගරිටා හි ගිනිකොන දෙසින් ඉස්ලා ඩි පැටෝස් දක්වා වෙරළ තීරය දිගේ කිලෝමීටර් 900 (සැතපුම් 560) ක් දක්වා විහිදේ.
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cayo_de_Agua,_Archipi%C3%A9lago_de_Los_Roques,_Venezuela.jpg|thumb|කයෝ ඩි අගුවා, ලොස් රොක්ස් දූපත් සමූහය

 ජෛව භූගෝලීය ප්‍රදේශය 
ශාක බෙදාහැරීම් වාර්තා කිරීම සඳහා වන ලෝක භූගෝලීය යෝජනා ක්‍රමය, අගාධයේ ඒව්ස් දූපත හැර, දූපත් "වෙනිසියුලා ඇන්ටිලස්" (මට්ටමේ 3 කේතය "VNA") ලෙස හඳුන්වන ප්‍රදේශයකට කාණ්ඩ කරයි.

 ප්‍රධාන දූපත් සහ දූපත් සමූහය 
මේවා පහත දක්වා ඇත:

 ලොස් මොන්ජෙස් දූපත් සමූහය (Archipiélago Los Monjes)
 ලා ටෝටුගා දූපත (Isla La Tortuga)
 ලා සෝලා දූපත (Isla La Sola)
 ලොස් ටෙස්ටිගෝස් දූපත් (Islas Los Testigos)
 ලොස් ෆ්‍රේල්ස් දූපත් සමූහය (Archipiélago Los Frailes)
 පැටෝස් දූපත (Isla de Patos)
 ලොස් රොක්ස් දූපත් සමූහය (Archipiélago Los Roques)
 ලා බ්ලැන්කිලා දූපත (Isla La Blanquilla)
 ලොස් හර්මානොස් දූපත් සමූහය (Archipiélago Los Hermanos)
 ලා ඕර්චිලා දූපත (Isla La Orchila)
 ලාස් ආවේස් දූපත් සමූහය (Archipiélago Las Aves)
 ආවේස් දූපත (Isla de Aves)

link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Federal_Dependencies_in_Venezuela_(numered).svg|600x600පික්
දේශපාලන සිතියම දූපත් වගුව මත පදනම්ව ෆෙඩරල් පරිපාලන ආයතන අංකනය කිරීමඅංකයදිවයින හෝ දූපත් සමූහය මතුපිට වර්ග ප්‍රමාණය2011 ජනගහනය සංගණනය (මූලික ප්‍රතිලාභය)සාමාජික දූපත් ඛණ්ඩාංකමහාද්වීපික තටාකය තුල1ලොස් මොන්ජෙස් දූපත් සමූහය0.20 -මොන්ජෙස් ඩෙල් නෝර්ටේ - මොන්ජේ ඩෙල් එස්ටේ - මොන්ජෙස් ඩෙල් සූර්2ලා ටෝටුගා දූපත156.60 -ඉස්ලා ලා ටෝර්ටුගා - ඉස්ලාස් ලොස් ටොර්ටුගුයිලෝස් - කායෝ හෙරදුර - ලොස් පැලන්ක්වින්ස් - කයෝස් ඩි නෝ මාර්ටින් - ඉස්ලොට් එල් වැපොර් - කායෝස් ඩි පුන්ටා ද රැන්චෝස්3ලා සෝලා දූපත0.0005 -ඉස්ලා ලා සෝලා4ලොස් ටෙස්ටිගෝස් දූපත්6,53172ඉස්ලා කොනෙජෝ - ඉස්ලා ඉගුවානා - ඉස්ලා මොරෝ බ්ලැන්කෝ - ඉස්ලා රජදා - ඉස්ලා නොරොයෙස්ටේ - පෙනෝන් ඩි ෆුවෙරා - ඉස්ලා ටෙස්ටිගෝ ග්‍රෑන්ඩ්5ලොස් ෆ්‍රේල්ස් දූපත් සමූහය1.92 -චෙපෙරේ - ගුවාකරයිඩා - පුවර්ටෝ රියල් - නබෝබෝ - කොමිනෝටෝ - මැකරරේ - ගුවරියාරේ - ගුවාකරයිඩා - ලා බලන්ද්‍රා - ලා පෙචේමහාද්වීපික තටාකයෙන් පිටත6පැටෝස් දූපත (Este)0.60 -ඉස්ලා ඩි පැටොස් එස්ටේ7 
(සටහන A)ලොස් රොක්ස් දූපත් සමූහය40.611,471ග්‍රෑන් රොක් - කායෝ ෆ්‍රැන්සිස්කි - ඉස්ලා ලාර්ගා - නෝර්ඩිස්කි - මැඩ්රිස්කි - ක්‍රැස්කි - ඩොස් මොස්කිස් - කායෝ සල් - කායෝ නුබ් වර්ඩ් - කායෝ ග්‍රෑන්ඩ් - නොරොන්කි - එස්පෙන්කි - කායෝ කැරනෙරෝ - කායෝ සෙලෙස්කි - කායෝ බෙකෙව් - කයෝ ඩි අගුවා - කායෝ ග්‍රෑන්ඩ්8ලා බ්ලැන්කිලා දූපත64.53 -ඉස්ලා ලා බ්ලැන්කිලා9ලොස් හර්මානොස් දූපත් සමූහය2.14 -ලා හෝර්කිලා - ඉස්ලා ලොස් මොරොචෝස් - ඉස්ලා ගෲසෝ - ඉස්ලා පිකෝ (වයි ඉස්ලා පැන්ඩෝ) - ඉස්ලා ෆොන්ඩෙඩෙරෝ - ඉස්ලා චිකිටෝ10 
(සටහන A)ලා ඕර්චිලා දූපත40.00 -ඉස්ලා ලා ඕර්චිලා - කයෝ අගුවා - කායෝ සල් - කායෝ නොරෙස්ටේ11 
(සටහන A)ලාස් ආවේස් දූපත් සමූහය3.35 -ඉස්ලා ඒව්ස් ද බාර්ලොවෙන්ටෝ - ඉස්ලා ටෙසෝරෝ - කායෝ බුබි - කායෝ ඩි ලාස් බොබාස් - ඉස්ලා ඒව්ස් ඩි සොටවෙන්ටෝ - ඉස්ලා ලාර්ගා - කායෝ ටිරා - ඉස්ලා සකිසාකි - කයෝස් ඩි ලා කොලෝනියාව - ඉස්ලා මැසෙටා - කායෝ ස්ටර්නාඅබිසල්12ආවේස් දූපත0.045 -ඉස්ලා ඩි ආවේස් වෙනිසියුලාවේ ෆෙඩරල් යැපීම්342.252,155  

 සටහන A: ඩිපෙන්ඩෙන්සියාස් ෆෙඩරල් තුළ, ආකිපියෙලාගෝ ලොස් රොක්ස්, ආකිපියෙලාගෝ ලාස් ඒව්ස් සහ ඉස්ලා ලා ඕර්චිලා එක්ව 2011 නොවැම්බර් 10 දින පිහිටුවන ලද ටෙරිටෝරියෝ ඉන්සියුලර් ෆ්‍රැන්සිස්කෝ ද මිරැන්ඩා වලින් සමන්විත වේ.

link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Dos_Mosquises.jpg|thumb|ඩොස් මදුරු දූපත් වල ගල්පර

 ගල්පර 
කොරල් පර පෘථිවියේ වටිනාම පරිසර පද්ධති වලින් එකක් වන අතර, ඒවායේ ජෛව විවිධත්වය, ඉහළ ඵලදායිතාව සහ අගය කරන ලද ධීවර සම්පත් නිසා ඒවා ග්‍රහලෝකයේ වටිනාම පරිසර පද්ධති වලින් එකකි. ෆෙඩරල් යැපුම් දූපත් දොළහෙන් හයකට මෑත කාලීන ගල්පර සැකැස්මක් ඇත. වෙනිසියුලාවේ කැරිබියන් දූපත් වල ලාස් ඒව්ස් දූපත් සමූහයේ  සහ ලොස් රොක්ස් හි සංකීර්ණ ගල්පර වැනි වැදගත්ම ගල්පර සැකැස්මක් ඇත.

මෙම සංකීර්ණ දර්ශනීය බාධක පර, මායිම් හෝ වෙරළබඩ ගල්පර, යතුරු හෝ කොරල් දූපත් සහ ගල්පර පැච් විස්තර කරයි. ඉතිරි දූපත් වල අඩු ව්‍යාප්තියකින් සහ සංකීර්ණතාවයකින් යුත් මෑත කාලීන කොරල් සැකැස්මක් ඉදිරිපත් කරයි, ඒව්ස් දූපතේ මෙන්, එය බොහෝ දුරට මායිම් කරන ගල්පරයකි. ලා බ්ලැන්කිල්ලා දූපතේ බටහිර සහ දකුණු වෙරළ තීරයේ ඇත්තේ මායිම් කරන ගල්පර පමණි. මෙන්ඩෙස්ට අනුව, දකුණු ගල්පරය වඩාත් දියුණු වන අතර ලොස් රොක්ස් සහ ලාස් ඒව්ස් දූපත් සමූහයේ තරම් කොරල් විවිධත්වයක් නොමැත.

ප්‍රාථමික සැකැස්මේදී ලා ඕර්චිලා දූපත් සමූහයේ ඊසානදිග බාධක පරය වන අතර ලාටෝර්ටුගා දූපතේ දකුණු මායිම් පරය අඛණ්ඩව පවතී. දකුණු ගල්පර පෙරමුණු වල දිය යට රූප විද්‍යාව අනුව, ලොස් රොක්ස්, බාර්ලොවෙන්ටෝ හි ආවේස්, සොටවෙන්ටෝ හි ආවේස් සහ ලා බ්ලැන්කිල්ලා දූපත් සමූහය සමාන ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරයි. මෙම සංකීර්ණ ගල්පරවල දකුණු පරිමිතිය දිගේ විහිදෙන ගල්පර, මීටර් 40 ක් දක්වා විහිදෙන බෑවුම් සහිත බෑවුමක් ඇති අතර, එහිදී මීටර් 14 සහ 22 අතරමැදි ටෙරස් දෙකක් ඇත".

මෙම රළු බාධක පරය, සත්ත්ව ලක්ෂණයක් සමඟ සම්බන්ධ විවිධ ආකාරයේ ප්‍රකාශනයන්ගෙන් යුත් කොරල් ප්‍රජාවන්ගේ ජෛව විවිධත්වයක් පෙන්නුම් කරයි. තර්ජන සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, කොරල් පර, ප්‍රධාන වශයෙන් උණුසුම් ජලය හේතුවෙන් කොරල් විරංජනය වැනි ස්වාභාවික කැළඹීම් වලට නිරාවරණය වේ. ඒව්ස් දූපතේ මෙන්, කොරල් පරවලට බලපාන අනෙකුත් ස්වාභාවික සංසිද්ධි කුණාටු සහ සුළි කුණාටු වේ. ස්වාභාවික කැළඹීම් මෙන්ම, අපද්‍රව්‍ය, හයිඩ්‍රොකාබන් සහ සංචාරක ක්‍රියාකාරකම් මගින් නිපදවන දූෂණය සමඟ මෙන්ම, මානව විද්‍යාත්මක බලපෑම් ද ගල්පරවලට බලපායි. සංචාරක ක්‍රියාකාරකම් අතර, ස්නෝකර්ලිං, කිමිදීම, ක්‍රීඩා මසුන් ඇල්ලීම, මාළු, කොරල් සහ ගොළුබෙල්ලන් එකතු කිරීම යම් හානියක් සිදු කරයි. එසේම නැව් සහ බෝට්ටු බිම දැමීම ගල්පර මත විශාල පාරිසරික බලපෑමක් ඇති කරන අතර එය ඒවායේ විනාශයට හේතු වේ.link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:La_blanquilla_venezuela.jpg|thumb|ලා බ්ලැන්කිලා යනු ෆෙඩරල් යැපුම් රටවල විශාලතම දූපත් වලින් එකකි.
 කඩොලාන 
කඩොලාන පරිසර පද්ධතිය නිවර්තන කලාපයේ වඩාත් ලක්ෂණයක් වන අතර ෆෙඩරල් යැපුම් ප්‍රදේශවල සමහර දූපත් වල ඉතා හොඳින් නියෝජනය වේ. ඒවා ඇදහිය නොහැකි ජෛව විවිධත්වයකින් යුත් වෙරළබඩ වනාන්තර වන අතර එබැවින් ලෝකයේ වඩාත්ම ඵලදායී හා විවිධාකාර වනාන්තර වලින් එකකි. කුරුල්ලන්, උරගයින් සහ ක්ෂීරපායින් වැනි විවිධ භූමිෂ්ඨ සතුන්ගේ සහ මොලුස්කාවන්, කබොල සහ ඇල්ගී වැනි සමුද්‍ර ජීවීන්ගේ ප්‍රජනනය, රැකවරණය සහ පෝෂණය සඳහා ස්ථානයක් ලෙස ඔවුන්ගේ පාරිසරික ක්‍රියාකාරිත්වය තීරණාත්මක වේ.

සමහර කඩොලාන, කොරල් පර හෝ මුහුදු තෘණ ඇඳන් වැනි, දැනට වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති, මුහුදු කැස්බෑවන් වැනි, අසල ඇති පරිසර පද්ධතිවල උපත ලබන සමහර විශේෂ නඩත්තු කිරීම සඳහා වැදගත් අභයභූමි වේ. ප්‍රධාන කඩොලාන පරිසර පද්ධති ජාත්‍යන්තර වැදගත්කමක් ඇති තෙත්බිම් ලැයිස්තුවේ නිරූපණය කර ඇති අතර, එහි සම්පත් සංරක්ෂණය, ඒකාබද්ධ කළමනාකරණය සහ තිරසාර භාවිතය ප්‍රවර්ධනය කරන ලොස් රොක්ස් ජාතික වනෝද්‍යානයේ (රැම්සාර් සම්මුතිය, 1988) වැනි ය.

link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Archipielago_Los_Roques_010.jpg|thumb|ෆෙඩරල් යැපුම් ප්‍රදේශවල කඩොලාන
එහි පළල මීටර් 100 ට අඩු සිට කිලෝමීටර කිහිපයක් දක්වා වෙනස් විය හැකිය. එහි පෙනෙන සමජාතීයතාවය, විශේෂයේ අනුවර්තනය වීමේ හැකියාව, උපස්ථරයේ අස්ථාවරත්වය සහ ලවණතාව අනුව පටි ලෙස සකස් කර ඇති ගස් ව්‍යුහයකින් පිළිබිඹු වේ. මල් සැරසිලි නියෝජිතයන් පහත දැක්වේ: රතු කඩොලාන (රයිසොෆෝරා මැංගල්), කළු කඩොලාන (අවිසෙනියා ජර්මිනන්), ලගුන්කුලේරියා පවුලේ සුදු කඩොලාන සහ බොත්තම් කඩොලාන (කොනොකාර්පස් ඉරෙක්ටස්). ෆෙඩරල් යැපුම් දූපත් වල කඩොලාන, නොගැඹුරු නිවර්තන කලාපවල වර්ගයේ මෑත හෝ පැරණි අඩු ශක්ති කාබනේට් මතුපිට හා සම්බන්ධ භූ රූප විද්‍යාත්මක පරිසරයන්ට අනුරූප වේ. ඒවා වෙරළ තීරයේ පිහිටා ඇති අතර එහි සීමාව කඳු බෑවුමක හදිසියේම අවසන් විය හැකිය, නැතහොත් තැනිතලා මඩ සහිත හෝ සමුද්‍ර ඇන්ජියෝස්පර්ම් වල වෙරළබඩ ඉවුරු දක්වා විහිදිය හැකිය. සමහර පර්යේෂකයන් කොරල් දූපත් කඩොලාන අවම ඵලදායිතාව ලෙස පෙන්වා දෙයි.

වර්තමානයේ, ෆෙඩරල් යැපුම් දූපත් වල කඩොලාන ව්‍යාප්තිය සහ ප්‍රමාණය පිළිබඳ නිවැරදි තක්සේරුවක් නොමැත. ලොස් රොක්ස් දූපත් සමූහයේ ඒවා ඉතා ප්‍රසිද්ධය, එහිදී ඒවා වඩා හොඳ සංවර්ධනයක් පෙන්නුම් කරයි; මේවා එහි දූපත් සහ කේස් වල ගිනිකොන දෙසින් බහුලව සහ ඝන ලෙස බෙදා හරිනු ලැබේ, එය ලාක්ෂණික විශේෂ හතරෙන් නියෝජනය වේ. ප්‍රමුඛ විශේෂය වන්නේ රතු කඩොලාන වන අතර වැදගත්කම අනුව කළු කඩොලාන වේ.

දූපත් සමූහයේ වඩාත් ඒකාබද්ධ හා වැලි සහිත ස්ථානවල සුදු කඩොලාන සහ බොත්තම් කඩොලාන වරින් වර දක්නට ලැබේ. ඒව්ස් ඩි සොටාවෙන්ටෝ හි, ඉස්ලා ලාර්ගා හි සහ අභ්‍යන්තර කලපු වල සමහර අංශවල. ඒව්ස් ඩි බාර්ලොවෙන්ටෝ හි, ටෙසෝරෝ දූපත සහ එල් ෆාරෝ හි, කඩොලාන සංයුති වර්ධනය වී ඇති අතර, ඒවා කඩොලාන වර්ග හතරකින් නියෝජනය වන නමුත් ලොස් රොක්ස් හි මෙන් අඩු සංවර්ධනයක් සහ ආවරණයක් ඇත. මෙම දූපත් සමූහයේ අනෙකුත් යතුරු වල ද කුඩා කඩොලාන පැල්ලම් දක්නට ලැබේ.

ලා ඕර්චිලා දූපත් සමූහයේ ඒවා උතුරට, ප්‍රධාන වශයෙන් කොරල් රේඛා යතුරු වල බෙදා හරිනු ලැබේ, එහිදී රතු කඩොලාන සංයුති බහුල සහ ඝන වේ. දිවයිනේ ඒවා නිරිත දෙසින් පිහිටා ඇති අතර, කලපු වලට මායිම්ව පිහිටා ඇති අතර, බොහෝ දුරට බොත්තම් කඩොලාන සහ සමහර හුදකලා කළු කඩොලාන මගින් නිරූපණය කෙරේ. රටේ නැගෙනහිර සහ ගිනිකොනදිග ප්‍රදේශවල හායනය වූ සහ ඌන සංවර්ධිත කඩොලාන තරමක් පුළුල් ප්‍රදේශ ඇත.

ලා ටෝර්ටුගා දූපතේ දකුණු වෙරළ තීරයේ, ලොස් මොගොට්ස් සහ එල් කැරනෙරෝ කලපු වැනි වැලි තීරු වලින් ආරක්ෂා කර ඇති විවෘත කලපු වලට මායිම්ව, රතු සහ කළු කඩොලාන සැකැස්මේ ඝන තීරු සහිත අංශ කිහිපයක් තිබේ. වෙනත් ස්ථානවල, ඒවා බොකා ඩි කැන්ග්‍රෙජෝ සහ බොකා ඩි පැලෝ කලපු අංශවල මෙන් කුඩා ව්‍යාප්තියකින් දිස්වේ. උතුරු දූපතේ ඊසානදිග වෙරළ තීරයේ, ලොස් ටෝර්ටුගුයිලෝස්, සුළු සංවර්ධනයක් සමඟින් පෙනී යයි.

ලා බ්ලැන්කිල්ලා දූපතේ ඔවුන් ඉතා නිශ්චිත ස්ථානවල, පටු තීරු සහ සුළු සංවර්ධනයක් ලෙස, ලාස් ට්‍රෙස් ප්ලායාස්, එල් කැනෝ ලාස් ලිසාස්, එල් ෆලුචෝ, ගැරන්ටන් සහ නෝ මාටින් යන වෙරළ තීරයන්හි වඩාත් ආරක්ෂිත කොටස්වල ප්‍රසිද්ධය. මෙම බොක්ක පතුලේ කඩොලාන රයිසොෆෝරා මැංගල් විශේෂයට අයත් වන අතර, මෙම කලාපයේ බොහෝ කකුළුවන් පැමිණෙන්නේ ඉතා විශේෂිත පරිසර පද්ධතියකිනි.

 යොමු කිරීම්