ඔසෝන් (O₃)

ඔසෝන් (O₃) 
ඔසෝන් (O₃) යනු ත්‍රිඅණු වායුක්, තෙවැනි ඔක්සිජන් අණුවෙන් (Oxygen molecule) සමන්විත ගෑස් වර්ගයකි. මෙය වායුගෝලයේ ස්ට්‍රැටොස්ෆියරයේ (Stratosphere) විශාල ප්‍රමාණයක් තිබේ, මෙය **ඔසෝන් තට්ටුව** (Ozone Layer) ලෙස හැඳින්වේ.  

 රසායනික වශය 
 රසායනික සූත්‍රය: O₃  
 ගැසීමේ ස්වභාවය: අමුද්‍රව්‍ය වායු, ප්‍රතික්‍රියාශීලී, ඔක්සිඩේෂන් සහිත.  
 වර්ණය: නිල්-නිල් පැහැති ගෑස්, ශක්තිමත් මුව ආලෝකයේ දර්ශනය.  

 භූගෝලීය වැදගත්කම 
 ස්ට්‍රැටොස්ෆියරයේ ඔසෝන් තට්ටුව සූර්යයාගෙන් පැමිණෙන අතිබැග්න UV-B හා UV-C කිරිණාවලින් භූමිය ආරක්ෂා කරයි.  
 ඔසෝන් අඩුවීමේදී, කර්මික හා ජීවීන්ට DNA හානි, චර්ම පිළිකා සහ ඇස් රෝග වැනි අවදානම් වැඩි වේ.  
 පෘථිවියේ කලාපීය වායුගෝලීය තත්ත්වයන් සහ ජල චක්‍රය පිළිබඳ විශාල බලපෑමක් ඇත.  

 නිපැයුම සහ විනිවිදභාවය 
 ස්ට්‍රැටොස්ෆියරයේ ඔසෝන් සාමාන්‍යයෙන් සූර්ය කිරිණා බලපෑම මඟින් ඔක්සිජන් අණු O₂ වෙන් කර O₃ නිපදවයි.  
 භූමිය ලඟ, ට්‍රොපොස්ෆියරයේ (Troposphere) ඇති ඔසෝන් කාන්ද්‍රණය ප්‍රදූෂණ හා කාර්මික ක්‍රියාවලින් නිපදවෙයි.  
 විනිවිදභාවය උණුසුම් කාලගුණ හා දූෂිත වායු සමඟ වැඩිවේ.  

 භාවිතය 
 ප්‍රායෝගික වශයෙන්: ජල හා වායු පිරිසිදු කිරීම, නිරෝගීකරණ ක්‍රියාවල, රසායනික නිෂ්පාදන.  
 ගෘහස්ථව: වායු පිරිසිදු කිරීමේ උපකරණ, කාමර හා ජල පිරිසිදුකරණය.  

 අවදානම් 
 උසස් පිරිස සහිත ඔසෝන් වායුට දිගු කාලීන නිරත වීම, මිනිස් සෞඛ්‍යයට හානිදායකයි.  
 ඉහළ අනුපාතිකතා මූලික වශයෙන් වායුගෝලයට හානි කරන බවත් දැක්වේ.  

 තවත් බලන්න 
 ඔසෝන් තට්ටුව  
 වෘත්තාකාර වායුගෝලීය රසායනය  
 UV කිරිණ  

 සටහන්