පැරගුවේ භූගෝලය

link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Salto_del_%C3%91acunday_-_panoramio.jpg|thumb|නැකුන්ඩේ ජාතික වනෝද්‍යානය, දකුණු පැරගුවේ
පැරගුවේ රියෝ පැරගුවේ විසින් හොඳින් වෙනස් වූ භූගෝලීය කලාප දෙකකට බෙදා ඇත. නැගෙනහිර කලාපය (පෙරදිග කලාපය); සහ බටහිර කලාපය, නිල වශයෙන් බටහිර පැරගුවේ (පෙරදිග කලාපය) ලෙස හඳුන්වන අතර ග්‍රාන් චාකෝ හි කොටසක් වන චාකෝ ලෙසද හැඳින්වේ. රට 19° සහ 28°S අක්ෂාංශ සහ 54° සහ 63°W දේශාංශ අතර පිහිටා ඇත.

භූමි ප්‍රදේශය බොහෝ දුරට නැගෙනහිර කලාපයේ තණකොළ සහිත තැනිතලා සහ වනාන්තර සහිත කඳු වලින් සමන්විත වේ. බටහිරට බොහෝ දුරට පහත්, වගුරු බිම් ඇත. පැරගුවේ භූමිෂ්ඨ පරිසර කලාප හයක් අඩංගු වේ: ඇල්ටෝ පරානා අත්ලාන්තික් වනාන්තර, චාකෝ, සෙරාඩෝ, තෙතමනය සහිත චාකෝ, පැන්ටනාල් සහ පරානා ගංවතුරට ලක් වූ සැවානා. එයට 2019 වනාන්තර භූ දර්ශන අඛණ්ඩතා දර්ශකයේ සාමාන්‍ය ලකුණු 6.39/10 ක් තිබූ අතර එය රටවල් 172 න් ගෝලීය වශයෙන් 74 වන ස්ථානයට පත්විය. ගුවාරානි ජලධරය කලාපයට වැදගත් භූතවාදී ද්‍රෝණියකි.

පැරගුවේ ගොඩබිම් වලින් වටවී තිබුණද, සැලකිය යුතු විල් ආශ්‍රිත වෙරළ තීරයන් ගණනාවක් ඇත.

 දේශගුණය 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Koppen-Geiger_Map_PRY_present.svg|thumb|Köppen දේශගුණික වර්ගීකරණය
සමස්ත දේශගුණය නිවර්තන සිට උපනිවර්තන වේ. කලාපයේ බොහෝ ඉඩම් මෙන්, පැරගුවේට ඇත්තේ තෙත් සහ වියළි කාල පරිච්ඡේද පමණි. පැරගුවේ කාලගුණයට බලපෑම් කිරීමේදී සුළං ප්‍රධාන කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි: ඔක්තෝබර් සහ මාර්තු අතර, උතුරේ ඇමසන් ද්‍රෝණියේ සිට උණුසුම් සුළං හමන අතර, මැයි සහ අගෝස්තු අතර කාලය තුළ ඇන්ඩීස් සිට සීතල සුළං ගෙන එයි.

ස්වාභාවික බාධකයක් සැපයීමට කඳු වැටි නොමැතිකම නිසා සුළං පැයට කිලෝමීටර 161 (පැයට සැතපුම් 100) දක්වා ඉහළ වේගයකින් වර්ධනය වේ. මෙය කෙටි කාලයක් තුළ උෂ්ණත්වයේ සැලකිය යුතු වෙනස්කම් වලට ද හේතු වේ; අප්‍රේල් සහ සැප්තැම්බර් අතර, උෂ්ණත්වය සමහර විට හිමාංකයට වඩා පහත වැටෙනු ඇත. ජනවාරි යනු උණුසුම්ම ගිම්හාන මාසය වන අතර සාමාන්‍ය දෛනික උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 28.9 (අංශක 84 F) වේ.

රට පුරා වර්ෂාපතනය නාටකාකාර ලෙස වෙනස් වන අතර, නැගෙනහිර කොටස්වල සැලකිය යුතු වර්ෂාපතනයක් සහ ඈත බටහිර ප්‍රදේශවල අර්ධ ශුෂ්ක තත්වයන් ඇත. ඈත පෙරදිග වනාන්තර තීරයට වාර්ෂිකව සාමාන්‍යයෙන් සෙන්ටිමීටර 170 (අඟල් 67) වර්ෂාපතනයක් ලැබෙන අතර බටහිර චාකෝ ප්‍රදේශය සාමාන්‍යයෙන් වසරකට සෙන්ටිමීටර 50 (අඟල් 20) නොඉක්මවයි. බටහිර ප්‍රදේශයේ වැසි අක්‍රමවත් වන අතර ඉක්මනින් වාෂ්ප වී ප්‍රදේශයේ ශුෂ්කතාවයට දායක වේ.

 සත්ව විශේෂ 
පැරගුවේ හි වන සතුන් අතර වගුරු මුවන්, වඳුරන්, ආමඩිලෝස්, ඇන්ටීටර්, ඔටර්, වල් ඌරන්, ටැපිර්, ජගුවර්, ඔසිලොට්, වවුලන් සහ කොයිපු ඇතුළත් වේ.

 යොමු කිරීම් 

ප්‍රවර්ගය:පැරගුවේ