හේලිගේ ධූමකේතුව

හෙලීගේ ධූමකේතුව (Halley's Comet) යනු අතිවිශේෂිත සහ ප්‍රසිද්ධ වූ ආකාශගාමී වස්තුවක් වන අතර, එය පුංචි සුර්යමණ්ඩලය තුළ පවතින පරිපථයකින් චලනය වන කාන්තාරක (periodic comet) එකකි.powered by malla

 📌 මූලික තොරතුරු: 

 නම: Halley's Comet (හෙලීගේ ධූමකේතුව)
 ඉංග්‍රීසි නම: 1P/Halley
 ආවර්ත කාලය: අවුරුදු 75 – 76කින් වරක් පෘථිවිය අසළින් දිස් වේ
 අවසන් වරක් දිස් වුයේ: 1986
 ඊළඟට දිස් වීම: 2061 දී බලාපොරොත්තු වේ
 පළමුව හඳුනාගත් පර්යේෂකයා: Edmond Halley (එඩ්මන්ඩ් හෙලී)

 🪐 ලක්ෂණ: 

 පරිපථය: එය සුර්යයා වටා දිගු ඝණවෘත්තයකින් (elongated elliptical orbit) චලනය වේ
 වේගය: ආසන්නව ~70 km/s (උපරිම වේගය)
 විශාලත්වය: ධූමකේතු වායුමය (coma) සහ පූඨය (tail) වැනි වශයෙන් දිගුකම සහ විශාලත්වය වෙනස් වේ. නමුත් ගුනිකායය (nucleus) වැනි තිව්‍ර කොටසේ දිග සම්භාව්‍යව ~15 km ක් පමණ වේ.
 වර්ණය: සුදු, නිල් සහ කොළ පැහැයන් අඩංගු වේ – මේවා වායු මූලධර්ම සහ සූර්ය ආලෝකයට ක්‍රියාවලියකට පත්වීම නිසා වේ

 🔭 ඉතිහාසය සහ වැදගත්කම: 

 Halley යනු පරිපථයක් සහිත බව තහවුරු කළ ප්‍රථම ධූමකේතුව වේ.
 එඩ්මන්ඩ් හෙලී විසින් 1531, 1607 සහ 1682 දී දැකූ ධූමකේතු එකම වස්තුවක් බවට තර්ක කළ අතර, එය 1758 දී නැවත පැමිණෙමින් ඔහුගේ අනුමානය නිවැරදි බව පෙන්වා දුන්නා.
 පුරාණ ලේඛන වලට අනුව, ක්‍රි.ව. 240 සිටම Halley’s Comet වාර්තා වී ඇත.

 🧠 විශේෂත්වය: 

 Halley’s Comet හරහා අපිට බොහෝ විද්‍යාත්මක දත්ත ලබාගෙන ඇත. 1986 දී Giotto යානය එයට ආසන්නව ගොස් ධූමකේතුවේ ගුනිකායයගේ පින්තූර ලබාදුන්නා – මෙය පළමු වතාවේය.
 එය නියුටන්ගේ ගුරුත්වාකර්ෂණ නියමයන් වල සැබෑභාවය තහවුරු කිරීමට උපකාරී විය.

 🌠 ජනප්‍රිය සංස්කෘතියේ: 

 Halley's Comet බොහෝමයක කලා කෘතීන්, වංශකථා, බෙදුම්කරණයන්, දේවකතා, සහ වාස්තු විද්‍යාත්මක සැලසුම්වල දක්නට ලැබේ.