ස්ප්ලිට්, ක්‍රොඒෂියාව

ස්ප්ලිට් ( /s p l ɪ t / ;   , වෙනත් නම් බලන්න) යනු සාග්‍රෙබ් අගනුවරට පසුව ක්‍රොඒෂියාවේ දෙවන විශාලතම නගරයයි . එය ඩල්මැටියාවේ විශාලතම නගරය වන අතර ක්‍රොඒෂියානු වෙරළ තීරයේ විශාලතම නගරය වන අතර ස්ප්ලිට්-ඩල්මැටියා ප්‍රාන්තයේ ආසනය වේ. ස්ප්ලිට් අගනගර ප්‍රදේශය 330,000 ක් පමණ ජනතාවකට නිවහන වේ.  එය ඇඩ්‍රියාටික් මුහුදේ නැගෙනහිර වෙරළ තීරයේ පිහිටා ඇති අතර මධ්‍යම අර්ධද්වීපයක් සහ එහි වටපිටාව පුරා පැතිරී ඇත. කලාපීය ප්‍රවාහන මධ්‍යස්ථානයක් සහ ජනප්‍රිය සංචාරක ගමනාන්තයක් වන මෙම නගරය ඇඩ්‍රියාටික් දූපත් සහ ඇපෙනයින් අර්ධද්වීපය සමඟ සම්බන්ධ වේ. සෑම වසරකම සංචාරකයින් මිලියනයකට වඩා එහි පැමිණේ. 

මෙම නගරය ආරම්භ කරන ලද්දේ ඇස්පලාතෝස් හි ග්‍රීක යටත් විජිතයක් ලෙසය ( ) ක්‍රි.පූ. 3 වන හෝ 2 වන සියවසේදී ඉලිරියානු ඩල්මාටේ වෙරළ තීරයේ සහ ක්‍රි.ව. 305 දී, එය රෝම අධිරාජ්‍යයා වූ ඩයොක්ලෙටියන්ගේ මාළිගාවේ ස්ථානය බවට පත්විය. එය රෝම පළාතේ ඩල්මැටියා හි පුරාණ අගනුවර වන සලෝනා වෙනුවට 650 දී පමණ ප්‍රමුඛ ජනාවාසයක් බවට පත්විය. අවාර්ස් සහ ස්ලාව් ජාතිකයන් විසින් සලෝනා පැහැර ගැනීමෙන් පසු, ශක්තිමත් කරන ලද ඩයොක්ලෙටියන් මාළිගාව රෝම සරණාගතයින් විසින් පදිංචි කරන ලදී. ස්ප්ලිට් බයිසැන්තියානු නගරයක් බවට පත්විය. පසුව එය වැනීසියේ ජනරජයේ සහ ක්‍රොඒෂියානු රාජධානියේ ක්ෂේත්‍රයට පාවී ගියේය. ඉහළ සහ අග මධ්‍යතන යුගයේ වැඩි කාලයක්, ඩල්මැටියානු නගර පාලනය සඳහා වැනීසිය සහ ක්‍රොඒෂියාව අතර අරගලයකට මැදි වූ ඩල්මැටියානු නගර-රාජ්‍යයන්ගේ නිදහස් නගරයක් ලෙස ස්ප්ලිට් ස්වයං පාලනයක් භුක්ති වින්දා.

අවසානයේ වැනීසිය ජයගත් අතර, මුල් නූතන යුගයේදී, ස්ප්ලිට් වැනීසියානු නගරයක් ලෙස පැවතුනි, එය ඔටෝමාන් භූමියෙන් වට වූ දැඩි ලෙස බලකොටු සහිත මුරපොලකි. 1699 මොරියන් යුද්ධයේදී එහි අභ්‍යන්තර ප්‍රදේශය ඔටෝමාන්වරුන්ගෙන් දිනා ගන්නා ලද අතර, 1797 දී වැනීසිය නැපෝලියන්ට යටත් වූ විට, කැම්පෝ ෆෝමියෝ ගිවිසුම මගින් නගරය හැබ්ස්බර්ග් රාජාණ්ඩුවට භාර දෙන ලදී. 1805 දී, ප්‍රෙස්බර්ග් සාමය එය ඉතාලියේ නැපෝලියන් රාජධානියට එකතු කළ අතර 1806 දී එය ප්‍රංශ අධිරාජ්‍යයට ඇතුළත් කරන ලද අතර, 1809 දී ඉලිරියානු පළාත්වල කොටසක් බවට පත්විය. 1813 දී අත්පත් කර ගැනීමෙන් පසු, වියානා සම්මේලනයෙන් පසුව එය අවසානයේ ඔස්ට්‍රියානු අධිරාජ්‍යයට ලබා දෙන ලදී, එහිදී 1918 දී ඔස්ට්‍රියා-හංගේරියාව විසුරුවා හැර යුගෝස්ලාවියාව නිර්මාණය වන තෙක් නගරය ඔස්ට්‍රියානු ඩල්මැටියා රාජධානියේ කොටසක් ලෙස පැවතුනි. දෙවන ලෝක යුද්ධයේදී, නගරය ඉතාලිය විසින් ඈඳා ගන්නා ලද අතර, පසුව 1943 දී ඉතාලි යටත් වීමෙන් පසු පාර්ශවකරුවන් විසින් නිදහස් කරන ලදී. පසුව එය ජර්මනිය විසින් නැවත අත්පත් කර ගන්නා ලද අතර, එය එහි රූකඩ ස්වාධීන ක්‍රොඒෂියානු රාජ්‍යයට (NDH) ප්‍රදානය කරන ලදී. 1944 දී පාර්ශවකරුවන් විසින් නගරය නැවත නිදහස් කරන ලද අතර, ක්‍රොඒෂියානු මහජන ජනරජයේ කොටසක් ලෙස පශ්චාත් යුධ සමාජවාදී යුගෝස්ලාවියාවට ඇතුළත් කරන ලදී. 1991 දී, ක්‍රොඒෂියානු නිදහස් යුද්ධය මධ්‍යයේ ක්‍රොඒෂියාව යුගෝස්ලාවියාවෙන් වෙන් විය.

 යොමු කිරීම් 
ප්‍රවර්ගය:CS1 කෝඒෂියානු-භාෂා මූලාශ්‍ර (hr)
ප්‍රවර්ගය:පුරාතන ග්‍රීක (1453 තෙක්)-භාෂා පෙළ ඇතුළත් ලිපි
ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ප්‍රවර්ගය:Pages using multiple image with auto scaled images