ශාන්ත කිට්ස් සහ නෙවිස් හි ඉතිහාසය

පූර්ව යටත් විජිත යුගය 
වසර 3,000 කට පෙර දූපත් වල පදිංචි වූ පූර්ව-අරාවකන් ජනයා වන මුල් වැසියන්ගේ නම නොදනී.See for example Nevis Heritage excavation reports, 2000–2002 , Department of Archaeology, University of Southampton. Retrieved 8 August 2006. ක්‍රි.පූ. 1000 දී පමණ අරවාක් ජනයා හෝ ටයිනෝ විසින් ඔවුන් අනුගමනය කරන ලදී. ක්‍රි.ව. 800 දී පමණ දූපත් කැරිබ්වරු ආක්‍රමණය කළහ.

 යුරෝපීය ආගමනය සහ මුල් යටත් විජිත යුගය (1493–1700) 
ක්‍රිස්ටෝපර් කොලොම්බස් 1493 දී දූපත් දුටු පළමු යුරෝපීයයා විය. පළමු පදිංචිකරුවන් වූයේ 1623 දී තෝමස් වෝනර්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් ඉංග්‍රීසි ජාතිකයන් වන අතර, ඔහු කැරිබ් ප්‍රධානී ඕබුටෝ ටෙග්‍රමන්ටේ සමඟ ගිවිසුමක් ඇති කර ගැනීමෙන් පසු ශාන්ත කිට්ස් හි බටහිර වෙරළ තීරයේ ඕල්ඩ් රෝඩ් ටවුන් හි ජනාවාසයක් ස්ථාපිත කළේය. පසුව ප්‍රංශ ජාතිකයන් 1625 දී පියරේ බෙලේන් ඩි'එස්නාම්බුක් යටතේ ශාන්ත කිට්ස් හි ද පදිංචි වූහ. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, දෙපාර්ශ්වයම දිවයින ප්‍රංශ සහ ඉංග්‍රීසි අංශවලට බෙදීමට එකඟ විය. 1628 සිට ඉංග්‍රීසි ජාතිකයන් ද නෙවිස් හි පදිංචි වීමට පටන් ගත්හ.

දිවයිනේ සම්පත් සූරාකෑමේ අභිප්‍රාය ඇති ප්‍රංශ සහ ඉංග්‍රීසි ජාතිකයින්ට, ජනාවාසවල පැවැත්මේ පළමු වසර තුන තුළ යුද්ධ කළ ස්වදේශික කැරිබ්වරුන්ගෙන් (කලිනාගෝ) ප්‍රතිරෝධයක් එල්ල විය.Cobley, 1994, p. 28.Cobley, 1994, p. 27. යුරෝපීයයන් මෙම ගැටලුවෙන් මිදීමට තීරණය කළහ. ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් දක්වා දිවෙන යටත් විජිත වංශකතාකරුවන් විසින් දෘෂ්ටිවාදාත්මක ව්‍යාපාරයක් දියත් කරන ලදී, මන්ද ඔවුන් කලිනගෝස්ගේ මනුෂ්‍යත්වය ප්‍රතික්ෂේප කරන සාහිත්‍යය (ජීන්-බැප්ටිස්ට් ඩු ටෙර්ට්‍රේ සහ පෙරේ ලැබට් වැනි කතුවරුන් විසින් දහහත්වන සියවසේ අගභාගය පුරා ගෙන යන ලද සාහිත්‍ය සම්ප්‍රදායකි) නිෂ්පාදනය කළහ. 1626 දී ඇන්ග්ලෝ-ප්‍රංශ පදිංචිකරුවන් එක්ව කලිනගෝව බ්ලඩි පොයින්ට් ලෙස ප්‍රසිද්ධ ස්ථානයක සමූලඝාතනය කිරීමට එක් වූ අතර, එය සියලුම යුරෝපීය පදිංචිකරුවන් පලවා හැරීමට හෝ මරා දැමීමට කැරිබ් සැලැස්මක් පූර්වයෙන් වළක්වා ගැනීම සඳහා යැයි කියනු ලැබේ. ඉන්පසුව, ඉංග්‍රීසි සහ ප්‍රංශ ජාතිකයන් ආනයනික අප්‍රිකානු වහලුන් විසින් වැඩ කරන ලද විශාල සීනි වතු ස්ථාපිත කළහ. මෙය වැවිලි-යටත් විජිතවාදීන් පොහොසත් කළ නමුත් කළු වහලුන් ඉක්මනින් යුරෝපීයයන් අභිබවා ගිය බැවින් දූපත් වල ජනවිකාස විශාල ලෙස වෙනස් කළේය.

ස්පාඤ්ඤ හිමිකම් බලාත්මක කිරීම සඳහා යවන ලද 1629 ස්පාඤ්ඤ ගවේෂණයක් ඉංග්‍රීසි සහ ප්‍රංශ යටත් විජිත විනාශ කර පදිංචිකරුවන් ඔවුන්ගේ අදාළ රටවලට පිටුවහල් කරන ලදී. 1630 දී යුධ සමථකරණයේ කොටසක් ලෙස, ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් ඉංග්‍රීසි සහ ප්‍රංශ යටත් විජිත නැවත ස්ථාපිත කිරීමට අවසර දුන්හ. ස්පාඤ්ඤය පසුව මුහුදු කොල්ලකරුවන්ට එරෙහි සටනේදී බ්‍රිතාන්‍ය සහයෝගීතාවයට හිලව් වශයෙන් මැඩ්රිඩ් ගිවිසුම (1670) සමඟින් බ්‍රිතාන්‍යය ශාන්ත කිට්ස් වෙත හිමිකම නිල වශයෙන් පිළිගත්තේය.

ස්පාඤ්ඤ බලය පිරිහීමත් සමඟ, ශාන්ත කිට්ස් කැරිබියන් දූපත් වල ඉංග්‍රීසි සහ ප්‍රංශ ව්‍යාප්තිය සඳහා ප්‍රධාන කඳවුරක් බවට පත්විය. ශාන්ත කිට්ස් සිට බ්‍රිතාන්‍යයන් ඇන්ටිගුවා, මොන්ට්සෙරාට්, ඇන්ගුයිලා සහ ටෝටෝලා දූපත් පදිංචි කළ අතර, ප්‍රංශ ජාතිකයන් මාර්ටිනික්, ග්වාඩලූප් දූපත් සමූහය සහ ශාන්ත බර්තලමි පදිංචි කළහ. 17 වන සියවසේ අගභාගයේදී, ප්‍රංශය සහ එංගලන්තය ශාන්ත කිට්ස් සහ නෙවිස් පාලනය සඳහා සටන් කළ අතර, 1667 දී යුද්ධ කළහ, 1689–90 සහ 1701–13. 1713 දී යුට්‍රෙක්ට් ගිවිසුම සමඟ ප්‍රංශ ජාතිකයන් දූපත් සඳහා වූ ඔවුන්ගේ අයිතිවාසිකම් අත්හැර දැමූහ. යුද්ධයෙන් දැනටමත් බිඳ වැටී තිබූ දූපත් වල ආර්ථිකයට ස්වභාවික විපත් මගින් තවදුරටත් හානි සිදු විය: 1690 දී භූමිකම්පාවක් නෙවිස් අගනුවර වන ජේම්ස්ටවුන් විනාශ කළ අතර, චාල්ස්ටවුන් හි නව අගනුවරක් ඉදිකිරීමට බල කෙරුනි. 1707 දී ඇති වූ සුළි කුණාටුවකින් තවදුරටත් හානි සිදු විය.

 බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත යුගය (1700–1983) 
18 වන සියවස ආරම්භය වන විට යටත් විජිතය යථා තත්ත්වයට පත් වූ අතර, 1700 ගණන්වල අවසානය වන විට වහල්භාවය මත පදනම් වූ සීනි කර්මාන්තයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ශාන්ත කිට්ස් කැරිබියන් දූපත් වල ඒක පුද්ගල ධනවත්ම බ්‍රිතාන්‍ය කිරීටයේ ජනපදය බවට පත්විය. 18 වන සියවසේදී, කලින් දූපත් දෙකෙන් පොහොසත් වූ නෙවිස්, ආර්ථික වැදගත්කමකින් ශාන්ත කිට්ස් විසින් යටපත් කරන ලදී. අනාගත එක්සත් ජනපද භාණ්ඩාගාර ලේකම් ඇලෙක්සැන්ඩර් හැමිල්ටන්, 1755 හෝ 1757 දී නෙවිස් හි උපත ලැබීය.

link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:BrimstoneHill01.jpg|දකුණ|thumb|1782 සාර්ථක ප්‍රංශ ආක්‍රමණයේ කේන්ද්‍රස්ථානය වූ බ්‍රිම්ස්ටන් කන්දේ බලකොටුව
බ්‍රිතාන්‍යය එහි ඇමරිකානු යටත් විජිත සමඟ යුද්ධයක පැටලී සිටින විට, ප්‍රංශ ජාතිකයන් 1782 දී ශාන්ත කිට්ස් නැවත අල්ලා ගැනීමට අවස්ථාව භාවිතා කිරීමට තීරණය කළහ; කෙසේ වෙතත්, වර්සයිල්ස් ගිවිසුමේ (1783) දී ශාන්ත කිට්ස් ආපසු ලබා දී බ්‍රිතාන්‍ය භූමියක් ලෙස පිළිගැනුණි.

1807 දී බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යය තුළ අප්‍රිකානු වහල් වෙළඳාම අවසන් කරන ලද අතර, 1834 දී වහල්භාවය සම්පූර්ණයෙන්ම තහනම් කරන ලදී. සෑම වහලෙකුටම වසර හතරක "ආධුනිකත්ව" කාලයක් අනුගමනය කරන ලද අතර, එහිදී ඔවුන් වැටුප් සඳහා ඔවුන්ගේ හිටපු අයිතිකරුවන් සඳහා වැඩ කළහ. නෙවිස් හි වහලුන් 8,815 ක් නිදහස් කරන ලද අතර, ශාන්ත කිට්ස් 19,780 ක් නිදහස් කරන ලදී.

1882 දී ඇන්ගුයිලා සමඟ ශාන්ත කිට්ස් සහ නෙවිස් ෆෙඩරල් කරන ලදී. 20 වන සියවසේ මුල් දශක කිහිපය තුළ ආර්ථික දුෂ්කරතා සහ අවස්ථා නොමැතිකම කම්කරු ව්‍යාපාරයක වර්ධනයට හේතු විය; මහා අවපාතය සීනි කම්කරුවන් 1935 දී වැඩ වර්ජනයකට යොමු කළේය.Paravisini-Gebert, p.104 1940 ගණන්වල රොබට් ලෙවෙලින් බ්‍රැඩ්ෂෝ යටතේ ශාන්ත කිට්ස්-නෙවිස්-ඇන්ගුයිලා කම්කරු පක්ෂය (පසුව ශාන්ත කිට්ස් සහ නෙවිස් කම්කරු පක්ෂය හෝ SKNLP ලෙස නම් කරන ලදී) ආරම්භ විය. බ්‍රැඩ්ෂෝ පසුව 1966 සිට 1978 දක්වා ජනපදයේ ප්‍රධාන අමාත්‍යවරයා සහ පසුව අගමැති බවට පත්විය; ඔහු සීනි මත පදනම් වූ ආර්ථිකය ක්‍රමයෙන් රාජ්‍ය පාලනය යටතට ගෙන ඒමට උත්සාහ කළේය. වඩාත් ගතානුගතික-නැඹුරුවන මහජන ක්‍රියාකාරී ව්‍යාපාර පක්ෂය (PAM) 1965 දී ආරම්භ කරන ලදී.Nohlen, D (2005) Elections in the Americas: A data handbook, Volume I, pp576-578 

බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් සම්මේලනයේ (1958–62) කොටසක් ලෙස කෙටි කාලයකට පසු, 1967 දී දූපත් පූර්ණ අභ්‍යන්තර ස්වයං පාලනයක් සහිත සම්බන්ධිත රාජ්‍යයක් බවට පත්විය. නෙවිස් සහ ඇන්ගුයිලාහි පදිංචිකරුවන් ශාන්ත කිට්ස් සම්මේලනයේ ආධිපත්‍යය ගැන නොසතුටට පත් වූ අතර, ඇන්ගුයිලා 1967 දී ඒකපාර්ශ්විකව නිදහස ප්‍රකාශ කළහ. 1971 දී බ්‍රිතාන්‍යය ඇන්ගුයිලාහි සම්පූර්ණ පාලනය නැවත ආරම්භ කළ නමුත් එය 1980 දී විධිමත් ලෙස වෙන් කරන ලදී. එවිට අවධානය නෙවිස් වෙත යොමු වූ අතර, නෙවිස් ප්‍රතිසංස්කරණ පක්ෂය අනාගත ස්වාධීන රාජ්‍යයක කුඩා දිවයිනේ අවශ්‍යතා ආරක්ෂා කිරීමට උත්සාහ කළේය. නිදහස පිළිබඳ ජනමත විචාරණයක ප්‍රතිඵලයක් ලෙස තුනෙන් දෙකක බහුතරයක් පක්ෂව ලැබුණහොත්, දිවයිනට තමන්ගේම අගමැති සහ සභාව සමඟ යම් ස්වයං පාලනයක් මෙන්ම ඒකපාර්ශ්විකව වෙන්වීමේ ව්‍යවස්ථානුකූලව ආරක්ෂා කර ඇති අයිතියක් ඇති බවට අවසානයේ එකඟ විය.See section 3 and 4 about Nevis Island Legislature and Administration in The Saint Christopher and Nevis Constitution Order 1983. Published online by Georgetown University  and also by University of the West Indies . Retrieved 8 August 2006.Nevis (St Kitts and Nevis), 18 August 1977: Separation from St Kitts  Direct Democracy 
 පශ්චාත් නිදහස් යුගය (1983–වර්තමානය) 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:TimothyHarris.jpg|වම|thumb|207x207පික්|තිමෝති හැරිස්, අගමැති 2015–2022
ශාන්ත කිට්ස් සහ නෙවිස් 1983 සැප්තැම්බර් 19 වන දින පූර්ණ නිදහස ලබා ගත්හ. 1980 සිට අගමැති ධුරය දැරූ PAM හි කෙනඩි සිමන්ඩ්ස් නිසි ලෙස රටේ පළමු අගමැති බවට පත්විය. ශාන්ත කිට්ස් සහ නෙවිස් බ්‍රිතාන්‍ය පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලය තුළ රැඳී සිටීමට තීරණය කළ අතර, ඒ වන විට එලිසබෙත් රැජින ආණ්ඩුකාර ජෙනරාල්වරයෙකු විසින් දේශීයව නියෝජනය කරන ලද රාජාණ්ඩුව ලෙස රඳවා ගත්තේය. කෙනඩි සිමන්ඩ්ස් 1984, 1989 සහ 1993 මැතිවරණ ජයග්‍රහණය කළ අතර, 1995 දී ඩෙන්සිල් ඩග්ලස් යටතේ SKNLP නැවත බලයට පත් වූ විට ධුරයෙන් පහ කරන ලදී.

නෙවිස් හි, සම්මේලනය තුළ ඔවුන් ආන්තිකකරණයට ලක් වී ඇති බව සැලකීම සම්බන්ධයෙන් වර්ධනය වන අතෘප්තිය 1998 දී ශාන්ත කිට්ස් වෙතින් වෙන්වීම සඳහා ජනමත විචාරණයකට තුඩු දුන් අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස වෙන්වීමට 62% ක ඡන්දයක් ලැබුණද, නීත්‍යානුකූලව ක්‍රියාත්මක කිරීමට අවශ්‍ය තුනෙන් දෙකක බහුතරයට වඩා එය අඩු විය.

1998 සැප්තැම්බර් අග භාගයේදී, ජෝර්ජ් සුළි කුණාටුව ආසන්න වශයෙන් ඩොලර් 458,000,000 ක අලාභයක් සහ වසර සහ ඉන් ඔබ්බට සීමිත දළ දේශීය නිෂ්පාදිත වර්ධනයක් ඇති කළේය. මේ අතර, වසර ගණනාවක් තිස්සේ පරිහානියට පත් වූ සහ රජයේ සහනාධාර මගින් පමණක් ආධාරක වූ සීනි කර්මාන්තය 2005 දී සම්පූර්ණයෙන්ම වසා දමන ලදී.

ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයට අනුව, 2012 දී, ශාන්ත කිට්ස් සහ නෙවිස් මැලේරියාවෙන් තොර බව ප්‍රකාශ කරන ලදී.

2015 ශාන්ත කිට්ස් සහ නෙවිස් මහ මැතිවරණය තිමෝති හැරිස් සහ ඔහුගේ මෑතකදී පිහිටුවන ලද මහජන කම්කරු පක්ෂය විසින් ජයග්‍රහණය කරන ලද අතර, 'කණ්ඩායම් එකමුතුකම' බැනරය යටතේ PAM සහ නෙවිස් පදනම් කරගත් සැලකිලිමත් පුරවැසි ව්‍යාපාරයේ සහාය ඇතිව.Team Unity wins St Kitts and Nevis 2015 general election  Caribbean Elections, 17 February 2015

2020 ජුනි මාසයේදී, අගමැති තිමෝති හැරිස්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් වත්මන් රජයේ කණ්ඩායම් එකමුතු සන්ධානය, ශාන්ත කිට්ස් සහ නෙවිස් කම්කරු පක්ෂය (SKNLP) පරාජය කරමින් මහ මැතිවරණය ජයග්‍රහණය කළේය.

2022 අගෝස්තු මාසයේදී පැවති හදිසි මහ මැතිවරණයකදී, SKNLP නැවතත් ජයග්‍රහණය කළ අතර, ටෙරන්ස් ඩෲ ශාන්ත කිට්ස් සහ නෙවිස් හි සිව්වන අගමැති බවට පත්විය.

 යොමු කිරීම්