බුද්ධි ඵලය

බුද්ධි ඵලය හෝ බුද්ධි ලබ්ධිය (; IQ) යනු මිනිස් බුද්ධිය තක්සේරු කිරීම පිණිස නිර්මාණය කර ඇති සම්මතකරණය කරන ලද පරීක්ෂණ හෝ උපපරීක්ෂන මගින් ලැබෙන මුළු ලකුණයි. මුලදී, IQ ලෙසින් හැඳින්වුණේ බුද්ධි පරීක්ෂණයක් මගින් නිර්ණය කරගත් පුද්ගලයෙකුගේ මානසික වයස ඔහුගේ හෝ ඇයගේ ජන්ම වයසින් බෙදූ විට ලැබෙන ඵලයෙනි. මෙම ඵලය හෙවත් ලබ්ධිය 100 න් ගුණ කිරීමෙන් IQ අගය ලැබෙයි. නූතන IQ පරීක්ෂණවලදී, පුද්ගලයින් ලබාගන්නා ලකුණු අගයයන් මධ්‍යන්‍යය 100 ක් වූ සහ සම්මත අපගමනය 15 ක් වූ ප්‍රමත ව්‍යාප්තියකට පරිණාමනය කෙරෙයි. මෙහි ප්‍රථිඵලයක් වශයෙන් ජනගහනයෙන් තුනෙන් දෙකක පමණ IQ අගය 85 ත් 115 ත් අතර ගනි. IQ අගය 130 ට වැඩි පුද්ගලයන් ප්‍රමාණය ආසන්න වශයෙන් ජනගහනයෙන් 2% ක් වන අතර IQ අගය 70 ට අඩු පුද්ගලයන් ප්‍රමාණයද ජනගහනයෙන් 2% ක් පමණ වේ.

බුද්ධි පරීක්ෂණයකින් ලැබෙන ලකුණ සැබෑ බුද්ධි මට්ටම ගැන ඇස්තමේන්තුවක් පමණි. දුර හෝ ස්කන්ධය වැනි රාශීන් මෙන් නොව, "බුද්ධිය" යන සංකල්පයෙහි ඇති වියුක්තභාවය නිසා ඒ සඳහා සංයුක්ත මිණුමක් නිර්මාණය කළ නොහැකිය. IQ අගය සමග සම්බන්ධතාවයක් දක්වන වෙනත් සාධක ලෙස පෝෂණ තත්ත්වය, දෙමාපියන්ගේ සමාජ-ආර්ථික තත්ත්වය, රෝගී නිරෝගී භාවය, මර්ත්‍යතාව, දෙමාපියන්ගේ සමාජ තත්ත්වය සහ පරිසුතීක වාතාවරණය යනාදිය දැක්විය හැක. IQ අගයෙහි ආවේණිකතාව ගැන පසුගිය ශතවර්ශය පුරාම අධ්‍යයනය කෙරී ඇති නමුත්, ඒ ආවේණිකතා ඇස්තමේන්තු වල වැදගත්කම ගැනත් ආවේණික යාන්ත්‍රණ ගැනත් තව දුරටත් වාද විවාද සිදු වේ. මෙතෙක් කෙරී ඇති හොඳම ඇස්තමේන්තු වලට අනුව පුද්ගලයන් අතර IQ අගයන්හී විචලතාවයෙන් 40% සිට 60% ක් දක්වා ප්‍රමාණයක් ජානමය සාධක මගින් පැහැදිළි කළ හැකි වේ.

අධ්‍යාපන විභවතාව මත ශිෂ්‍යයන් වර්ගීකරණය කිරීමට, පුද්ගලයෙකුගේ බුද්ධිමය හැකියාව තක්සේරු කිරීමට, සහ රැකියා අයැදුම්කරුවන් විනිශ්චය කිරීම පිණිස IQ අගයන් යොදා ගෙන තිබේ. පර්යේෂණ සන්දර්භ වලදී, රැකියාවක යෙදෙන්නෙකුගේ කාර්ය සාධනය සහ ආදායම පුරෝකථනය කිරීම සඳහා ද IQ අගය යොදාගැනුනි. එමෙන්ම පුද්ගල කණ්ඩායම් තුල මනෝමිතික බුද්ධිය ව්‍යාප්ත වී ඇති අකාරය සහ එය හා වෙනත් විචල්‍යයන් අතර සහසම්බන්ධතා අධ්‍යයනය කිරීම සඳහාද IQ අගයන් යොදාගනී. පසුගිය කාලය තුල ලොව පුරා බොහෝ ජන කණ්ඩායම් තුල IQ පරීක්ෂණයකදී ලබාගන්නා "අමු" ලකුණු (හෙවත් පරිණාමනය නොකෙරුන ලකුණු) වල ඉහළ යාමක් පෙන්නුම් කෙරෙයි. ඒ අනුව 20 වැනි ශතවර්ෂයේ මුල සිට අද දක්වා මිනිසුන්ගේ IQ අගයයන් දශකයකට 3 ක පමණ ශ්‍රීඝ්‍රතාවකින් ඉහළ ගොස් ඇත. මෙම සංසිද්ධිය ෆ්ලින් ආචරණය නමින් හැඳින්වේ. 

ඓතිහාසිකව, IQ පරීක්ෂණ සඳහා සහාය දැක්වූවන් බොහෝමයක් සුජනකවාදීන් වූහ. ඔවුන් වාර්ගික වෙන්කිරීම් සහ සංක්‍රමණ විරෝධය සාධාරණීකරණය කිරීම සඳහා පසුකාලීනව අසත්‍ය යැයි තහවුරු කෙරුණු ව්‍යාජ විද්‍යාත්මක මතවාද මත පදනම් වුනු වාර්ගික ධූරාවලි නිර්මාණය කිරීම සඳහා IQ පරීක්ෂණ යොදාගත්හ. වර්තමාන ප්‍රධාන ධාරාවේ විද්‍යාඥයන් ඒකමතිකව මෙවැනි දෘෂ්ටීන් බැහැර කර ඇති නමුත්, තවදුරටත් එවැනි මත පළ කරන තැනැත්තන් ව්‍යාජ-ශාස්ත්‍රීය සහ ජනප්‍රිය සංස්කෘතිය තුල දක්නට ලැබේ.

 ආශ්‍රිත