සෝමාලිලන්තයේ රජය සහ දේශපාලනය

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව 
සෝමාලිලන්තයේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව දේශපාලන ක්‍රමය නිර්වචනය කරයි; සෝමාලිලන්ත ජනරජය සාමය, සහයෝගීතාව, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සහ බහු-පක්ෂ පද්ධතියක් මත පදනම් වූ ඒකීය රාජ්‍යයක් සහ ජනාධිපති ජනරජයකි.

 ජනාධිපති සහ කැබිනට්ටුව 
විධායකය මෙහෙයවනු ලබන්නේ තේරී පත් වූ ජනාධිපතිවරයෙකු විසිනි, එහි ආන්ඩුවට උප සභාපතිවරයෙකු සහ අමාත්‍ය මණ්ඩලයක් ඇතුළත් වේ. සාමාන්‍ය පාලනය සඳහා වගකිව යුතු අමාත්‍ය මණ්ඩලය ජනාධිපතිවරයා විසින් නම් කරනු ලබන අතර පාර්ලිමේන්තුවේ නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලය විසින් අනුමත කරනු ලැබේ. පාර්ලිමේන්තුව විසින් සම්මත කරන ලද පනත් බලාත්මක වීමට පෙර ජනාධිපතිවරයා විසින් අනුමත කළ යුතුය. සෝමාලිලන්තයේ ජාතික මැතිවරණ කොමිසම විසින් ජනාධිපති මැතිවරණ තහවුරු කරනු ලැබේ. ජනාධිපතිවරයාට උපරිම වශයෙන් වසර පහක ධූර 2ක් සේවය කළ හැකිය.
 පාර්ලිමේන්තුව 
වම|thumb|සෝමාලිලන්ත පාර්ලිමේන්තුවේ නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලය (පහළ මන්ත්‍රී මණ්ඩලය).
ව්‍යවස්ථාදායක බලය දරන්නේ ද්විමණ්ඩල වන පාර්ලිමේන්තුවයි. එහි ඉහල මන්ත්‍රී මණ්ඩලය සුලෙයිමාන් මොහොමවුඩ් අදාන්ගේ මුලසුන දරන වැඩිහිටි සභාව වන අතර පහල මන්ත්‍රණ සභාව යසින් හාජි මොහොමවුද් විසින් සභාපතිත්වය දරන නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයයි. සෑම නිවසකම සාමාජිකයින් 82 ක් ඇත. වැඩිහිටි නිවාසයේ සාමාජිකයින් වසර හයක කාලසීමාවක් සඳහා ප්‍රාදේශීය ප්‍රජාවන් විසින් වක්‍ර ලෙස තේරී පත් වේ. වැඩිහිටි මණ්ඩලය නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලය සමඟ නීති සම්මත කිරීමේ බලය බෙදා ගන්නා අතර අභ්‍යන්තර ගැටුම් නිරාකරණය කිරීමේ කාර්යභාරයද, මැතිවරණයක් පැවැත්වීමට නොහැකි තත්ත්වයන් යටතේ ජනාධිපතිවරයාගේ සහ නියෝජිතයන්ගේ ධුර කාලය දීර්ඝ කිරීමේ තනි බලයද ඇත. නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ සාමාජිකයින් පස් අවුරුදු ධුර කාලයක් සඳහා ජනතාව විසින් සෘජුවම තෝරා පත් කර ගනු ලැබේ. නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලය වැඩිහිටි මන්ත්‍රී මණ්ඩලය සමඟ ඡන්ද බලය බෙදා ගනී, නමුත් එය තුනෙන් දෙකක බහුතරයකින් නීතියට ඡන්දය දෙන්නේ නම් සහ මූල්‍ය කටයුතු සහ ජනාධිපති පත්වීම් තහවුරු කිරීමේදී පරම බලයක් තිබේ නම් වැඩිහිටි මණ්ඩලය ප්‍රතික්ෂේප කරන නීතියක් සම්මත කළ හැකි වුවද ( ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ අගවිනිසුරු හැර).

 නීතිය 
දකුණ|thumb|ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ උසාවි මන්දිරය
අධිකරණ පද්ධතිය දිස්ත්‍රික් උසාවි වලට බෙදී ඇත (පවුල් නීතිය සහ අනුප්‍රාප්තිකය, SLSH මිලියන 3ක් දක්වා වූ නඩු, වසර 3ක් දක්වා සිරදඬුවම් හෝ මිලියන 3ක් ශ්‍රී ලංකා දඩ නියම කළ හැකි අපරාධ නඩු සහ බාලවයස්කරුවන් විසින් කරන ලද අපරාධ සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කරයි) , ප්‍රාදේශීය අධිකරණ (දිස්ත්‍රික් උසාවි, කම්කරු සහ රැකියා හිමිකම්, සහ පළාත් පාලන මැතිවරණ වල අධිකරණ බල සීමාව තුළ නොවන නඩු සහ අපරාධ නඩු සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කරන), ප්‍රාදේශීය අභියාචනා අධිකරණ (දිස්ත්‍රික් සහ ප්‍රාදේශීය අධිකරණවල සියලුම අභියාචනා සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කරන) සහ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය උසාවිය (උසාවි සහ රජය අතර ගැටළු සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කරන, සහ එහි තීරණ සමාලෝචනය කරයි), එය ඉහළම අධිකරණය වන අතර ව්‍යවස්ථාමය අධිකරණය ලෙසද ක්‍රියා කරයි.d

සෝමාලිලන්ත ජාතිකත්ව නීතිය මගින් සෝමාලිලන්ත පුරවැසියෙකු යනු කවුරුන්ද යන්න නිර්වචනය කරයි, මෙන්ම යමෙකු සෝමාලිලන්ත පුරවැසිභාවයට ස්වභාවිකකරණය කළ හැකි හෝ එය අත්හැරිය හැකි ක්‍රියා පටිපාටි ද නිර්වචනය කරයි.

සෝමාලිලන්ත රජය 1962 සෝමාලි ජනරජයේ දණ්ඩ නීති සංග්‍රහය දිගටම ක්‍රියාත්මක කරයි. එනිසා සමලිංගික ක්‍රියා ප්‍රදේශය තුළ නීති විරෝධී වේ.

 පක්ෂ සහ මැතිවරණ 
වම|thumb|2021 පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයට පෙර කුල්මියේ පක්ෂය සඳහා පෙළපාලියකට සහභාගී වීම
ගුර්ති නව රජයක් පිහිටුවීම සඳහා කැරලිකාර නායකයන් සමඟ කටයුතු කළ අතර, පාලන ව්‍යුහයට ඇතුළත් කර පාර්ලිමේන්තුවේ වැඩිහිටි මන්දිරය බවට පත් විය. රජය සාරය වශයෙන් "සෝමාලිලන්තයේ ප්‍රධාන වංශවල බලය බෙදාගැනීමේ සභාගයක්" බවට පත් වූ අතර, කලින් තීරණය කළ සූත්‍රයකට අනුව වංශවලට සමානුපාතිකව ඉහළ සහ පහළ මන්ත්‍රී ආසනවල ආසන වෙන් කර ඇත, නමුත් සියලුම වංශ ඔවුන්ගේ නියෝජනයෙන් සෑහීමකට පත් නොවේ. 2002 දී, මෙම අන්තර්වාර ආණ්ඩුවේ දිගු කිහිපයකින් පසුව, සෝමාලිලන්තය බහු-පක්ෂ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයට සංක්‍රමණය විය. වංශය පදනම් කරගත් මැතිවරණ වලට වඩා මතවාදය පදනම් කරගත් මැතිවරණ නිර්මාණය කිරීමේ උත්සාහයක් ලෙස මැතිවරණය පක්ෂ තුනකට සීමා විය. 2014 දෙසැම්බර් වන විට සෝමාලිලන්තයට දේශපාලන පක්ෂ තුනක් ඇත: සාමය, සමගිය සහ සංවර්ධන පක්ෂය, යුක්තිය සහ සංවර්ධන පක්ෂය සහ වඩනි. සෝමාලිලන්ත ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව යටතේ, ජාතික මට්ටමේ උපරිම දේශපාලන පක්ෂ තුනකට අවසර ඇත. ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමට අවශ්‍ය අවම වයස අවුරුදු 15 කි.

ෆ්‍රීඩම් හවුස් සෝමාලිලන්ත රජය අර්ධ වශයෙන් නිදහස් ලෙස ශ්‍රේණිගත කරයි. සෙත් කප්ලාන් (2011) තර්ක කරන්නේ දකුණු සෝමාලියාව සහ යාබද ප්‍රදේශ වලට වෙනස්ව, සෝමාලියාවේ බෙදුම්වාදී වයඹ කොටස වන සෝමාලිලන්තය, ප්‍රායෝගිකව කිසිදු විදේශ ආධාරයක් නොමැතිව, පහළ සිට ඉහළට වඩා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පාලන ක්‍රමයක් ගොඩනගා ඇති බවයි. විශේෂයෙන්ම, කැප්ලාන් යෝජනා කරන්නේ, අප්‍රිකාවේ අඟෙහි වඩාත්ම ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී දේශපාලන ක්‍රමය ඇත්තේ සෝමාලිලන්තයට බව එය බොහෝ දුරට සෝමාලියාවේ අන්තවාදී කොටස් වලින් පරිවරණය වී ඇති නිසාත්, ශක්‍ය මැතිවරණ සහ ව්‍යවස්ථාදායක පද්ධති මෙන්ම ශක්තිමත් පෞද්ගලික අංශයේ ආධිපත්‍යය දරන ආර්ථිකයක් ඇති නිසාත් ය. අසල්වැසි ඒකාධිපති ආණ්ඩු මෙන් නොව. ඔහු මෙයට බොහෝ දුරට හේතු වී ඇත්තේ සෝමාලිලන්තයේ චාරිත්‍රානුකූල නීති සහ සම්ප්‍රදාය නවීන රාජ්‍ය ව්‍යුහයන් සමඟ ඒකාබද්ධ කිරීම, ඔහු පෙන්වා දෙන්නේ අප්‍රිකාවේ සහ මැද පෙරදිග බොහෝ පශ්චාත් යටත් විජිත රාජ්‍යයන්ට කිරීමට අවස්ථාවක් නොතිබූ බවයි. ප්‍රදේශයේ සංසන්දනාත්මකව සමජාතීය ජනගහනය, සාපේක්ෂ සාධාරණ ආදායම් බෙදීයාම, දකුණට ඇති පොදු බිය සහ බාහිර බලවේගවල ඇඟිලි ගැසීම් නොමැති වීම වැනි කරුණු සෝමාලිලන්තයේ සහජීවනයට පහසුකම් සලසා දී ඇති බව කැප්ලාන් ප්‍රකාශ කරයි.

 විදේශ සබඳතා 
වම|thumb|සෝමාලිලන්ත ජනාධිපති මියුස් බිහි අබ්දි ගිනියා ජනරජයේ සංචාරයක නිරත විය. ඔහුට 2019 දී ගිනියාවේ විදේශ කටයුතු අමාත්‍ය මමඩි ටුවර් ගේ ප්‍රධානත්වයෙන් ඉහළ පෙළේ නියෝජිත පිරිසක් ලැබුණි.
සෝමාලිලන්තය එහි අසල්වැසි ඉතියෝපියාව සහ ජිබුටි, එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජික නොවන රාජ්‍ය චීන සමූහාණ්ඩුව (තායිවානය), මෙන්ම දකුණු අප්‍රිකාව, ස්වීඩනය, සහ එක්සත් රාජධානිය සමඟ දේශපාලන සම්බන්ධතා පවත්වයි. 2007 ජනවාරි 17 දින, යුරෝපීය සංගමය (EU) අනාගත සහයෝගීතාව සාකච්ඡා කිරීම සඳහා විදේශ කටයුතු සඳහා නියෝජිත පිරිසක් යවන ලදී. අප්‍රිකානු සංගමය (AU) ජාත්‍යන්තර පිළිගැනීමේ අනාගතය ගැන සාකච්ඡා කිරීම සඳහා විදේශ අමාත්‍යවරයකු ද යවා ඇති අතර, 2007 ජනවාරි 29 සහ 30 යන දිනවලදී අමාත්‍යවරු සංවිධානයේ සාමාජික රටවල් සමඟ පිළිගැනීම පිළිබඳව සාකච්ඡා කරන බව ප්‍රකාශ කළහ. 2006 මුල් භාගයේදී, වේල්සයේ ජාතික සභාව විසින් කාඩිෆ්හි සෙනෙඩ් ගොඩනැගිල්ලේ රාජකීය විවෘත කිරීමේ උත්සවයට සහභාගි වන ලෙස සෝමාලිලන්ත රජයට නිල ආරාධනයක් කරන ලදී. මෙම පියවර, බිඳී ගිය රජයේ නීත්‍යානුකූල භාවය වේල්ස් සභාව විසින් පිළිගැනීමේ ක්‍රියාවක් ලෙස සැලකේ. විදේශ හා පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය කාර්යාලය මෙම ආරාධනය පිළිබඳව කිසිදු අදහසක් ප්‍රකාශ කර නැත. වේල්සය සෝමාලිලන්තයේ සැලකිය යුතු සෝමාලියානු විදේශගත ප්‍රජාවකට නිවහන වේ.

2007 දී උගන්ඩාවේ කම්පාලා හි පැවති පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය රාජ්‍ය නායක සමුළුවට ජනාධිපති කාහින් ප්‍රමුඛ දූත පිරිසක් පැමිණ සිටියහ. සෝමාලිලන්තය නිරීක්ෂක තත්ත්වය යටතේ පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයට සම්බන්ධ වීමට ඉල්ලුම් කර ඇතත්, එහි ඉල්ලුම්පත්‍රය තවමත් විභාග වෙමින් පවතී.

2010 සැප්තැම්බර් 24 දින, අප්‍රිකානු කටයුතු පිළිබඳ සහකාර රාජ්‍ය ලේකම් ජොනී කාර්සන් ප්‍රකාශ කළේ, එක්සත් ජනපදය සෝමාලියාවේ සිය උපායමාර්ගය වෙනස් කරන බවත්, සෝමාලි සංක්‍රාන්ති රජයට දිගටම සහය දෙමින් සෝමාලිලන්ත සහ පුන්ට්ලන්ඩ් ආන්ඩු සමඟ ගැඹුරු සම්බන්ධයක් අපේක්ෂා කරන බවත්ය. එක්සත් ජනපදය පුන්ට්ලන්ඩ් සහ සෝමාලිලන්තයට සහන සේවකයන් සහ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයින් යවන බව පැවසූ කාර්සන් අනාගත සංවර්ධන ව්‍යාපෘතිවල හැකියාව ගැන සඳහන් කළේය. කෙසේ වෙතත්, කාර්සන් අවධාරණය කළේ එක්සත් ජනපදය විසින් එක් කලාපයකටම විධිමත් පිළිගැනීමක් ලබා නොදෙන බවයි.thumb|සෝමාලිලන්ත විදේශ අමාත්‍ය හජි මහමුඩ් තායිවාන ජනාධිපති සායි ඉන්ග්-වෙන් සමඟ
එවකට අප්‍රිකාව සඳහා වූ එක්සත් රාජධානියේ අමාත්‍ය හෙන්රි බෙලිංහැම් මන්ත්‍රීවරයා 2010 නොවැම්බර් මාසයේදී සෝමාලිලන්තයේ ජනාධිපති සිලානියෝ හමුවී සෝමාලිලන්තය සමඟ එක්සත් රාජධානියේ සම්බන්ධතාව වැඩි කර ගැනීමට ක්‍රම සාකච්ඡා කළේය. ජනාධිපති සිලනියෝ සිය ලන්ඩන් සංචාරයේදී මෙසේ පැවසීය: "අපි ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාව සමඟ කටයුතු කරමින් සිටින අතර ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාව අප සමඟ සම්බන්ධ වී, අපට ආධාර ලබා දෙමින් සහ අපගේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සහ සංවර්ධන වැඩසටහන් සඳහා අප සමඟ වැඩ කරමින් සිටිමු. ඒ වගේම අපි ඉතා සතුටු වෙනවා. ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාව අප සමඟ ගනුදෙනු කර ඇත, විශේෂයෙන් එක්සත් රාජධානිය, එක්සත් ජනපදය, අනෙකුත් යුරෝපීය ජාතීන් සහ අපගේ අසල්වැසියන් පිළිගැනීම දිගටම කරගෙන යයි."

එක්සත් රාජධානිය විසින් සෝමාලිලන්තය පිළිගැනීමට එක්සත් රාජධානියේ නිදහස් පක්ෂය ද සහාය දැක්වූ අතර, 2015 මහ මැතිවරණයේ දී මහජන ඡන්දයෙන් තෙවැනි ස්ථානයට පත් වූ නමුත්, තනි මන්ත්‍රීවරයෙකු පමණක් තේරී පත් විය. UKIP හි නායක නයිජල් ෆරාජ්, සෝමාලිලන්තය සඳහා UKIP හි සහයෝගය ප්‍රකාශ කිරීම සඳහා 2015 මැයි 18 වන දින සෝමාලිලන්තයේ ජාතික දිනයේදී සෝමාලිලන්ත එක්සත් රාජධානියේ දූත මණ්ඩල ප්‍රධානී අලි ඇඩන් අවාලේ හමුවිය.

2011 දී සෝමාලිලන්තය සහ අසල්වැසි පුන්ට්ලන්ඩ් කලාපය සීෂෙල්ස් සමඟ ආරක්‍ෂාව සම්බන්ධ අවබෝධතා ගිවිසුමකට එළැඹිණි. සංක්‍රාන්ති ෆෙඩරල් රජය සහ සීෂෙල්ස් අතර අත්සන් කරන ලද පූර්ව ගිවිසුමක රාමුව අනුගමනය කරමින්, සංදේශය "පන්ට්ලන්ඩ්' සහ 'සෝමාලිලන්ඩ්' හි සිරකරුවන් වෙත වරදකරුවන් මාරු කිරීම සඳහා වේ."

2020 ජූලි 1 වන දින සෝමාලිලන්තය සහ තායිවානය දෙරට අතර සහයෝගීතාව ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා නියෝජිත කාර්යාල පිහිටුවීමේ ගිවිසුමකට අත්සන් තැබූහ. අධ්‍යාපනය, සමුද්‍රීය ආරක්‍ෂාව සහ වෛද්‍ය විද්‍යාව පිළිබඳ දේශපාලන දෙක අතර සහයෝගීතාවය 2009 දී ආරම්භ වූ අතර තායිවාන කාර්ය මණ්ඩලය 2020 පෙබරවාරි මාසයේදී සෝමාලිලන්තයට ඇතුළු වූයේ නියෝජිත කාර්යාලයට සූදානම් වීමටය. 2023 වන විට, තායිවානයේ විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශය සෝමාලිලන්තය රටක් ලෙස හඳුන්වයි.

2024 ජනවාරි 1 වන දින, ඉතියෝපියාව සහ සෝමාලිලන්තය අතර අවබෝධතා ගිවිසුමක් අත්සන් කරන ලදී, එහිදී ඉතියෝපියාව ඒඩන් බොක්කෙහි බර්බෙරා වරාය සහ ඒඩන් බොක්කෙහි කිලෝමීටර් 20 ක දිග ප්‍රදේශයක් වසර 20 කට බදු දෙනු ඇත. සෝමාලිලන්තය ස්වාධීන රාජ්‍යයක් ලෙස සහ ඉතියෝපියානු ගුවන් සේවයේ කොටස්කරුවෙකු ලෙස පිළිගැනීම. මෙම ගිවිසුමට ගරු කළහොත්, ඉතියෝපියාව වෙන් වූ ජාතිය පිළිගත් පළමු එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජික රාජ්‍යය බවට පත්වනු ඇත.

 දේශසීමා ආරවුල් 
වම|thumb|ජනාධිපති සිලාන්යෝ සහ අලි කලීෆ් 2017 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී අයනබෝහිදී සෝමාලිලන්ඩ්-ඛතුමෝ ගිවිසුම අත්සන් කරති
දකුණ|thumb|ඇංග්ලෝ-ඉතාලි සීමාව ඇතුළු සෝමාලිලන්ත ගිවිසුම් මගින් සෝමාලිලන්තයේ නැගෙනහිර මායිම් පෙන්වන සිතියම.
සෝමාලිලන්තය 1960 දී නිදහස ලබා ගත් පැරණි බ්‍රිතාන්‍ය සෝමාලිලන්තයේ මුළු ප්‍රදේශයටම සෝමාලිලන්ත ප්‍රාන්තය නමින් දිගටම හිමිකම් කියයි. එය දැනට පැරණි සෝමාලිලන්ත ප්‍රාන්තයේ අති බහුතරයක් පාලනය කරයි.

සෝමාලියාවේ ෆෙඩරල් සාමාජික රාජ්‍යයක් වන පුන්ට්ලන්ඩ්, ඥාතිත්වය මත පදනම්ව පැරණි බ්‍රිතාන්‍ය සෝමාලිලන්ත ආරක්ෂක ප්‍රදේශයේ හාර්ටි ජනාවාස වූ භූමි ප්‍රදේශය සම්බන්ධයෙන් ආරවුල් ඇති කරයි. 1998 දී, උතුරු ඩැරෝඩ් ගෝත්‍රිකයන් විසින් රාජ්‍යය පිහිටුවන ලද අතර, දුල්බහන්තේ සහ වර්සාංගලී ගෝත්‍රිකයන් එහි පදනමට සම්පුර්ණයෙන්ම සහභාගී විය.

හර්ටි යනු 1993 බොරමා සමුළුව වන තෙක් සෝමාලිලන්තයේ දෙවන බලවත්ම වංශ සම්මේලනය වූ අතර, ඔවුන් ගඩබර්සි විසින් වැදගත් ලෙස ප්‍රතිස්ථාපනය කරන ලදී. දුල්බහන්තේ සහ වර්සාංගලී ගෝත්‍රිකයන් 1990 ගණන්වල මුල් භාගයේදී වෙනම පාලන දෙකක් පිහිටුවා ගත්හ. පළමුව, පළමුවැන්න 1993 මැයි මාසයේදී බූකේම් I සම්මන්ත්‍රණය පැවැත්වීමට නියමිතව තිබූ අතර පසුව 1992 සැප්තැම්බර් මාසයේදී හදෆ්ටිමෝ හි සම්මන්ත්‍රණයක් පැවැත්විය. සමුළු දෙකේදීම සෝමාලියාවේ කොටසක් ලෙස සිටීමට ඇති ආශාව ප්‍රකාශ විය.

පුන්ට්ලන්ඩ් සහ සෝමාලිලන්තය අතර ආතතීන් 2002 සහ 2009 අතර කිහිප වතාවක්ම ප්‍රචණ්ඩත්වය දක්වා වර්ධනය විය. 2004 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී සහ නැවතත් 2007 අප්‍රේල් සහ ඔක්තෝම්බර් මාසවලදී සෝල් කලාපයේ අගනුවර වන ලාස් ඇනෝඩ් නගරය අසල සෝමාලිලන්තයේ සහ පුන්ට්ලන්ඩ් සන්නද්ධ හමුදා ගැටුම් ඇති කර ගත්හ. 2007 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී සෝමාලිලන්ත හමුදා නගරය පාලනය කර ගත්හ. 2009 අගෝස්තු 2 වන දින පුන්ට්ලන්ඩ් හි 11 වන සංවත්සරය සමරන අතරතුර, පුන්ට්ලන්ඩ් නිලධාරීන් ලාස් ඇනෝද් නැවත අල්ලා ගැනීමට පොරොන්දු විය. සෝමාලිලන්තය ස්වාධීන රාජ්‍යත්වයට හිමිකම් කියන අතර එම නිසා "පැරණි" සෝමාලියාව "බෙදීම" සිදු කරන අතර, පුන්ට්ලන්ඩ් එක්සත් නමුත් ෆෙඩරල් සෝමාලි රාජ්‍යයක් නැවත ස්ථාපිත කිරීම සඳහා ක්‍රියා කරයි.

සෝමාලිලන්ත හමුදා 2008 ජුලි 10 වන දින නැගෙනහිර සනාග් හි ලාස් කෝරේ නගරය පාලනය කර ගත් අතර, නගරයට කිලෝමීටර් 5 (සැතපුම් 3) නැගෙනහිරින් පිහිටි ස්ථාන ද සමඟින්. ප්‍රදේශයේ සිටි මාකීර් සහ පුන්ට්ලන්ඩ් මිලීෂියාව ඔවුන්ගේ ස්ථාන අත්හැරීමෙන් පසු 2008 ජූලි 9 වන දින ආරක්ෂක හමුදා සිය මෙහෙයුම් අවසන් කරන ලදී.

2000 දශකයේ අගභාගයේදී, SSC ව්‍යාපාරය (හොග්ගංක බඩබඩද අයෝ මිදේන්ට එස්.එස්.සී), තමන්ගේම ප්‍රාදේශීය පරිපාලනයක් (සූල්, සනාග් සහ කේන්, හෝ එස්.එස්.සී) පිහිටුවීමේ අරමුණින් සනාග් හි පිහිටි ප්‍රාදේශීය වෘත්තීය සමිති කණ්ඩායමක් පිහිටුවන ලදී. මෙය පසුව 2012 දී පිහිටුවන ලද ඛතුමෝ ප්‍රාන්තය බවට පරිණාමය විය. ප්‍රාදේශීය පරිපාලනය සහ එහි සංඝටකයන් සෝමාලිලන්ත රජය ස්වෛරීත්වයට හෝ එහි ප්‍රදේශයට කරන ප්‍රකාශය පිළි නොගනී.

20 ඔක්තෝබර් 2017 අයනබෝහිදී, සෝමාලිලන්තයේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සංශෝධනය කිරීම සහ සංවිධානය සෝමාලිලන්ත රජයට ඒකාබද්ධ කිරීම සඳහා වන ගිවිසුමක් සෝමාලිලන්ත රජය සමඟ අත්සන් කරන ලදී. එය දුල්බහන්තේ ප්‍රජාව අතර ජනප්‍රිය නොවන සිදුවීමක් වුවද, සංවිධානයේ අවසානය මෙය සංඥා කළේය.

 හමුදා 
වම|thumb|සෝමාලිලන්ත ජාතික හමුදාව පිහිටුවීමේ 27 වැනි සංවත්සරය සැමරීම (2021 පෙබරවාරි 2)

සෝමාලිලන්ත සන්නද්ධ හමුදාව සෝමාලිලන්තයේ ප්‍රධාන හමුදා අණදෙන නිලධාරියා වේ. සෝමාලිලන්ත පොලිසිය සහ අනෙකුත් සියලුම අභ්‍යන්තර ආරක්ෂක අංශ සමඟ ඔවුන් සෝමාලිලන්තයේ ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශය විසින් අධීක්ෂණය කරනු ලැබේ. සෝමාලිලන්තයේ සන්නද්ධ හමුදාවන්හි වත්මන් ප්‍රධානියා වන්නේ ආරක්‍ෂක අමාත්‍ය අබ්දිකානි මොහොමඩ් ආටේයි. නිදහස ප්‍රකාශ කිරීමෙන් පසුව, විවිධ ගෝත්‍රවලට අනුබද්ධ විවිධ පෙර පැවති මිලීෂියා මධ්‍යගත හමුදා ව්‍යුහයකට අවශෝෂණය කරන ලදී. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස විශාල හමුදාවක් රටේ අයවැයෙන් අඩක් පමණ ලබා ගනී, නමුත් මෙම ක්‍රියාව අන්තර්-වංශ ප්‍රචණ්ඩත්වය වැලැක්වීමට උපකාරී විය.

සෝමාලිලන්ත හමුදාව සමහර හොවිට්සර් සහ ජංගම රොකට් ලෝන්චර් වලින් සමන්විත වුවද, මූලික වශයෙන් සැහැල්ලු ආයුධවලින් සන්නද්ධ කොට්ඨාශ දොළහකින් සමන්විත වේ. එහි අවි ගබඩාවේ පැරණි බටහිර වාහන සහ ටැංකි ඇතත් එහි සන්නද්ධ වාහන සහ ටැංකි බොහෝ දුරට සෝවියට් මෝස්තරයේ ඒවා වේ. සෝමාලිලන්ත නාවික හමුදාව (බොහෝ විට ඇසෝසියේටඩ් ප්‍රෙස් විසින් වෙරළාරක්ෂක බළකායක් ලෙස හැඳින්වේ), ආබාධිත උපකරණ සහ විධිමත් පුහුණුවක් තිබියදීත්, සෝමාලිලන්ත මුහුදේ මුහුදු කොල්ලකෑම් සහ නීතිවිරෝධී මසුන් ඇල්ලීම යන දෙකම මැඩලීමේ යම් සාර්ථකත්වයක් ලබා ඇත.

 මානව හිමිකම් 
2023 ෆ්‍රීඩම් හවුස් වාර්තාවට අනුව, සෝමාලිලන්තය දේශපාලන අයිතිවාසිකම් සහ ප්‍රජා අවකාශයේ නිරන්තර ඛාදනය දැක තිබේ. ප්‍රසිද්ධ පුද්ගලයින් සහ මාධ්‍යවේදීන් බලධාරීන්ගේ බලපෑම්වලට මුහුණ දෙති. සුළුතර ගෝත්‍රිකයන් ආර්ථික හා දේශපාලනික වශයෙන් කොන් කිරීමට යටත් වන අතර කාන්තාවන්ට එරෙහි ප්‍රචණ්ඩත්වය බරපතල ගැටලුවක්ව පවතී.

 මූලාශ්‍ර