බයිපෝල අක්‍රමිකතාව

බයිපෝල අක්‍රමිකතාව, කලින් උන්මාද විෂාදය ලෙස හැඳින්වූ අතර, එය මානසික අවපීඩන කාල පරිච්ඡේද සහ අසාමාන්‍ය ලෙස ඉහළ ගිය මනෝභාවයන් මගින් සංලක්ෂිත මානසික අක්‍රමිකතාවයකි.   ඉහළ ගිය මනෝභාවය දරුණු නම් හෝ මනෝසංවේදනික ව්‍යාධිය (සයිකෝසිස්) සමඟ සම්බන්ධ නම්, එය උන්මාදය ලෙස හැඳින්වේ; එහි දරුණු බව අඩු නම්, එය හයිපෝමේනියාව ලෙස හැඳින්වේ. උන්මාද අවස්ථාවේදී, පුද්ගලයෙකු අසාමාන්‍ය ලෙස ශක්තිමත්, සතුටින් හෝ කෝපයෙන් පිරුණු ලෙස හැසිරෙයි හෝ හැඟේ. පුද්ගලයන් බොහෝ විට ආවේගශීලී තීරණ ගන්නේ ප්‍රතිවිපාක ගැන එතරම් තැකීමක් නොකරමිනි. උන්මාද අවධිවලදී සාමාන්‍යයෙන් නින්දේ අවශ්‍යතාවය අඩු වේ. මානසික අවපීඩනයෙන් පෙළෙන කාලවලදී, පුද්ගලයන්ට හැඬීම, ජීවිතය පිළිබඳ නිෂේධාත්මක දෘෂ්ටියක් සහ අන් අයගේ ඇස් දෙස බලා සන්නිවේදනය කිරීම දුර්වල වීම යනාදිය අත්විඳිය හැකිය. සියදිවි නසාගැනීමේ අවදානම ඉහළ වන අතර; වසර 20 ක කාලයක් තුළ පුද්ගලයින්ගෙන් 6% ක් සියදිවි නසාගැනීම් මගින් මිය ගිය අතර, 30-40% ක් ස්වයං-හානිකර ගැනීමේ නිරත වූහ. කාංසා අක්‍රමතාවය සහ මත්ද්‍රව්‍ය භාවිත අක්‍රමිකතා වැනි අනෙකුත් මානසික සෞඛ්‍ය ගැටළු බොහෝ විට ද්විධ ආවේග අක්‍රමිකතාව සමඟ සම්බන්ධ වේ.

බයිපෝල අක්‍රමිකතාවයට හේතු පැහැදිලිව වටහාගෙන නොමැති වුවද, පාරිසරික හා ජානමය සාධක දෙකම භූමිකාවක් ඉටු කරන බව සැලකේ. කුඩා බලපෑම් කරන බොහෝ ජාන, අක්‍රමිකතාවය වර්ධනයට දායක විය හැක.   ාමෙම අක්‍රමිකතාව වර්ධනය වීමේ අවදානමෙන් 70-90% කට පමණ ජානමය සාධක බලපායි.  පාරිසරික අවදානම් සාධක අතරට ළමා අපයෝජන ඉතිහාසයක් සහ දිගුකාලීන ආතතිය ඇතුළත් වේ. අවම වශයෙන් එක් උන්මාද සිද්ධියක් (මානසික අවපීඩන සිද්ධි සමඟ හෝ නොමැතිව) තිබේ නම් මෙම තත්ත්වය බයිපෝල ආවේග I අක්‍රමිකතාවය ලෙස වර්ගීකරණය කෙරේ, සහ අවම වශයෙන් එක් හයිපෝමේනියා සිද්ධියක් (සම්පූර්ණ උන්මාද සිද්ධි නොමැතිව) සහ එක් ප්‍රධාන මානසික අවපීඩන සිද්ධියක් තිබේ නම්, බයිපෝල ආවේග II අක්‍රමිකතාවය ලෙස වර්ගීකරණය කෙරේ. ඖෂධ හෝ වෛද්‍ය ගැටලු හේතුකොට ඇති වූ රෝග ලක්ෂණ නම්, ඒවා බයිපෝල ආවේග අක්‍රමිකතාව ලෙස හඳුනා නොගනී. බයිපෝල අක්‍රමිකතාවය සමඟ සමාන රෝග ලක්ෂණ ඇති තත්ත්වයන් අතර අවධානය අඩුවීමේ අධි ක්‍රියාකාරීත්වයේ ආබාධය, පෞරුෂ ආබාධ, භින්නෝන්මාදය සහ මත්ද්‍රව්‍ය භාවිත අක්‍රමිකතා මෙන්ම තවත් බොහෝ වෛද්‍ය තත්වයන් ඇතුළත් වේ. රෝග විනිශ්චය සඳහා වෛද්‍ය පරීක්ෂණ අවශ්‍ය නොවේ, නමුත් රුධිර පරීක්ෂණ හෝ වෛද්‍ය ප්‍රතිබිම්බ මගින් වෙනත් ගැටළු බැහැර කළ හැකිය.

මනෝභාව ස්ථායීකාරක ලෙස ලිතියම්, වැල්ප්‍රෝඇට් සහ කාබමසපයින් වැනි ඇතැම් ප්‍රතිකාම්පන ඖෂධ, දිගුකාලීන නැවත ඇතිවීම් වැළැක්වීම සඳහා ප්‍රධාන මූලිකත්වයක් වශයෙන් භාවිතා වේ. උග්‍ර උන්මාද සිද්ධි වලදී මෙන්ම මනෝභාවය ස්ථායීකාරක ඉවසිය නොහැකි හෝ අකාර්යක්ෂම වන හෝ අනුකූලතාව දුර්වල අවස්ථාවන්හිදී ප්‍රති-මනෝ නාශක ඖෂධ ලබා දෙනු ලැබේ. මනෝචිකිත්සාව මෙම ආබාධයේ වර්ධනය වැඩිදියුණු කරන බවට සාක්ෂි කිහිපයක් තිබේ. මානසික අවපීඩන සිද්ධි වලදී විෂාදනාශක භාවිතය මතභේදාත්මක වන අතර ඒවා ඵලදායී විය හැකි නමුත් උන්මාද සිද්ධි අවුලුවාලීමට සම්බන්ධ වී ඇත. කෙසේ වෙතත්, මානසික අවපීඩන සිද්ධිවලට ප්‍රතිකාර කිරීම බොහෝ විට දුෂ්කර ය. විද්‍යුත් කම්පන චිකිත්සාව (ECT), උමතු සහ මානසික අවපීඩන සිද්ධි සඳහා, විශේෂයෙන් මනෝචිකිත්සාව හෝ කැටටෝනියාව සඳහා ඵලදායී වේ. පුද්ගලයෙකුගෙන් තමන්ට හෝ අන් අයට අවදානමක් ඇති නම් මනෝචිකිත්සක රෝහලකට ඇතුළත් කිරීම අවශ්‍ය විය හැකිය; බලපෑමට ලක් වූ පුද්ගලයා ප්‍රතිකාර ප්‍රතික්ෂේප කරන්නේ නම් සමහර විට ස්වේච්ඡාවෙන් නොකරන ප්‍රතිකාර අවශ්‍ය විය හැක.

ලෝක ජනගහනයෙන් ආසන්න වශයෙන් 1% ක් තුළ බයිපෝල අක්‍රමිකතාව ඇතිවේ. එක්සත් ජනපදයේ, ජනගහනයෙන් පමණ 3% ක් පමණ ඔවුන්ගේ ජීවිතයේ යම් අවධියකදී මෙම තත්ත්වය සඳහා බලපෑමට ලක්වන බවට ඇස්තමේන්තු කර ඇත; කාන්තාවන් සහ පිරිමින් අතර ඇතිවන අනුපාතය සමාන බව පෙනේ.  රෝග ලක්ෂණ ආරම්භ වන වඩාත් සුලභ වයස අවුරුදු 25 වේ.  බයිපෝල අක්‍රමිකතාවයෙන් පෙළෙන පුද්ගලයින්ගෙන් හතරෙන් එකක් හෝ තුනෙන් එකක් පමණ මෙම රෝගය හේතුවෙන් මූල්‍ය, සමාජීය හෝ රැකියා ආශ්‍රිත ගැටළු වලට මුහුණ දෙති. ලොව පුරා ආබාධිතභාවයන්ට හේතු වන ප්‍රධානතම හේතු 20 අතරට බයිපෝල අක්‍රමිකතාව ඇතුළත් වන අතර එය සමාජයට සැලකිය යුතු පිරිවැයක් දැරීමට හේතු වේ. ජීවන රටා තෝරා ගැනීම් සහ ඖෂධවල අතුරු ආබාධ හේතුවෙන්, බයිපෝල අක්‍රමිකතාව ඇති පුද්ගලයින් තුළ කිරීටක හෘද රෝග වැනි ස්වාභාවික හේතූන් නිසා සිදුවන මරණ අවදානම සාමාන්‍ය ජනගහනයට වඩා දෙගුණයකි.

 ආශ්‍රිත 

Category:Translated from MDWiki
ප්‍රවර්ගය:මනෝ වෛද්‍යවේදය
ප්‍රවර්ගය:සෞඛ්‍යය
ප්‍රවර්ගය:රෝග