මාලි හි සංස්කෘතිය

මාලියන්ගේ විවිධ එදිනෙදා සංස්කෘතිය රටේ ජනවාර්ගික සහ භූගෝලීය විවිධත්වය පිළිබිඹු කරයි.Pye-Smith, Charlie & Rhéal Drisdelle. Mali: A Prospect of Peace? Oxfam (1997). , p. 13. බොහෝ මාලියන් බටහිර අප්‍රිකාවේ සාමාන්‍ය බූබුස් ලෙස හැඳින්වෙන ගලා යන, වර්ණවත් සිවුරු අඳිති. සාම්ප්‍රදායික උත්සව, නැටුම් සහ උත්සව සඳහා මාලියන් නිතර සහභාගී වේ.

 සංගීතය 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mali_Dogon_Dance.jpg|වම|thumb|මාලි ඩොගොන් නැටුම
මාලි සංගීත සම්ප්‍රදායන් ව්‍යුත්පන්න වී ඇත්තේ "මතක තබා ගන්නන්" ලෙසින් හඳුන්වන ග්‍රියෝට්ස්ගෙනි. මාලියන් සංගීතය විවිධාකාර වන අතර විවිධ ප්‍රභේද කිහිපයක් ඇත. මාලි සංස්කෘතිය තුළ නර්තනය ද විශාල කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. නැටුම් සාද මිතුරන් අතර සුලභ සිදුවීම් වන අතර සම්ප්‍රදායික වෙස් නැටුම් උත්සව අවස්ථාවන්හිදී සිදු කෙරේ.
 සාහිත්‍ය 
මාලි හි සාහිත්‍යය එහි සංගීතයට වඩා අඩු ප්‍රසිද්ධියක් ලබා ඇතත්,Velton, p. 29. මාලි සැමවිටම අප්‍රිකාවේ සජීවී බුද්ධිමය මධ්‍යස්ථානවලින් එකකි.Milet, p. 128. මාලිගේ සාහිත්‍ය සම්ප්‍රදාය ප්‍රධාන වශයෙන් කට වචනයෙන් සම්මත වේ, ජාලිස් ඉතිහාස කථා කිරීම හෝ ගායනා කිරීම සහ හදවතින් දන්නා කථා.Velton, p. 28. අමාඩෝ හැම්පේටේ බේ, මාලි හි හොඳම ඉතිහාසඥයා, ලෝකය මතක තබා ගැනීම සඳහා මෙම වාචික සම්ප්‍රදායන් ලිවීම සඳහා ඔහුගේ ජීවිතයේ වැඩි කාලයක් ගත කළේය. 

මාලියන් ලේඛකයෙකුගේ හොඳම ප්‍රකට නවකතාව වන්නේ Yambo Ouologuem ගේ  Le devoir de violence යි, එය 1968 Prix Renaudot ජයග්‍රහණය කළ නමුත් එහි උරුමය කොල්ලකෑම් චෝදනාවලින් විනාශ විය. අනෙකුත් සුප්‍රසිද්ධ මාලි ලේඛකයන් අතර බාබා ට්‍රෝරේ, මොඩිබෝ සවුන්කාලෝ කීටා, මැස්සා මාකන් ඩයබටේ, මූසා කොනාටේ සහ ෆිලි ඩබෝ සිසෝකෝ ඇතුළත් වේ.

 ක්‍රීඩා 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mali_football.jpg|thumb|ඩොගොන් ගම්මානයක පාපන්දු ක්‍රීඩා කරන මාලි ජාතික ළමයි
මාලි හි වඩාත් ජනප්‍රිය ක්‍රීඩාව වන්නේ සංගම් පාපන්දු වේ,Milet, p. 151.DiPiazza, p. 55.එය වඩාත් ප්‍රමුඛ වූයේ 2002 අප්‍රිකානු ජාතීන්ගේ කුසලානය මාලි විසින් සත්කාරකත්වය දැරීමෙන් පසුවය.Hudgens, Jim, Richard Trillo, and Nathalie Calonnec. The Rough Guide to West Africa. Rough Guides (2003). , p. 320.බොහෝ නගර සහ නගරවල නිත්‍ය ක්‍රීඩා ඇත; ජාතික වශයෙන් වඩාත්ම ජනප්‍රිය කණ්ඩායම් වන්නේ Djoliba AC, Stade Malien සහ Real Bamako වන අතර ඒවා සියල්ලම අගනුවර පදනම් වේ. අවිධිමත් ක්‍රීඩා බොහෝ විට තරුණයින් විසින් ක්‍රීඩා කරනු ලබන්නේ කඩමාළු මිටියක් බෝලයක් ලෙස භාවිතා කරමිනි. 

පැසිපන්දු තවත් ප්‍රධාන ක්‍රීඩාවකි;"Malian Men Basketball". Africabasket.com. Retrieved 3 June 2008. හම්චෙටෝ මයිගා විසින් නායකත්වය දුන් මාලි කාන්තා ජාතික පැසිපන්දු කණ්ඩායම, 2008 බීජිං ඔලිම්පික් උළෙලට තරඟ වැදුණි.Chitunda, Julio. "Ruiz looks to strengthen Mali roster ahead of Beijing" . FIBA.com (13 March 2008). Retrieved 24 June 2008. සාම්ප්‍රදායික මල්ලවපොර (la lutte) ද තරමක් සාමාන්‍ය දෙයකි, නමුත් මෑත වසරවල ජනප්‍රියත්වය අඩු වී ඇත. මැන්කාල ප්‍රභේදයක් වන වාරි ක්‍රීඩාව සාමාන්‍ය විනෝදාංශයකි.

මාලි 2018-2020 CAVB බීච් වොලිබෝල් කොන්ටිනෙන්ටල් කුසලානයට තරඟ කළ බීච් වොලිබෝල් පිරිමි ජාතික කණ්ඩායමක් ඉදිරිපත් කළේය.

 ආහාර පිසීම 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Malian_Tea2.JPG|thumb|මාලියන් තේ
සහල් සහ මෙනේරි යනු මාලියන් ආහාරවල ප්‍රධාන ආහාර වන අතර එය ධාන්‍ය ධාන්‍ය මත දැඩි ලෙස පදනම් වේ.Velton, p. 30.Milet, p. 146. ධාන්‍ය සාමාන්‍යයෙන් තක්කාලි රටකජු සෝස් සමඟ නිවිති හෝ බයෝබාබ් වැනි ආහාරයට ගතහැකි කොළ වලින් සාදන ලද සෝස් සමඟ සකස් කර ඇති අතර, ඒවා ග්‍රිල් කරන ලද මස් කැබලි (සාමාන්‍යයෙන් කුකුල් මස්, එළුමස්, හරක් මස් හෝ එළු මස්) සමඟ සකස් කර ඇත. මාලියන් ආහාර වර්ග කලාපීය වශයෙන් වෙනස් වේ. අනෙකුත් ජනප්‍රිය කෑම අතරට ෆුෆු, ජොලොෆ් රයිස් සහ මාෆේ ඇතුළත් වේ.
 මාධ්‍ය 
මාලි හි, Les Echos, L'Essor, Info Matin, Nouvel Horizon, සහ Le Républicain (fr) වැනි පුවත්පත් කිහිපයක් තිබේ. Office de Radiodiffusion-Télévision du Mali යනු රජය සතු සේවාවයි. මාලි හි විදුලි සංදේශවලට ජංගම දුරකථන 869,600 ක්, රූපවාහිනී 45,000 ක් සහ අන්තර්ජාල භාවිතා කරන්නන් 414,985 ක් ඇතුළත් වේ.

 යොමු කිරීම් 

ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු