ජැමෙයිකාවේ රජය සහ දේශපාලනය

link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Parliament.jm.jpg|thumb|ජැමෙයිකානු පාර්ලිමේන්තුව ඇතුළත
ජැමෙයිකාව පාර්ලිමේන්තු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයක් සහ ව්‍යවස්ථාපිත රාජාණ්ඩුවකි. රාජ්‍ය නායකයා වන්නේ ජැමෙයිකාවේ රජු (වර්තමානයේ III වන චාල්ස් රජු), ජැමෙයිකාවේ ආණ්ඩුකාර ජෙනරාල් විසින් දේශීයව නියෝජනය කරනු ලැබේ. ජැමෙයිකාවේ අග්‍රාමාත්‍යවරයා සහ මුළු කැබිනට් මණ්ඩලය විසින් ආණ්ඩුකාර ජෙනරාල්වරයා නම් කරනු ලබන අතර පසුව රජතුමා විසින් විධිමත් ලෙස පත් කරනු ලැබේ. කැබිනට් මණ්ඩලයේ සියලුම සාමාජිකයින් අගමැතිතුමාගේ උපදෙස් මත ආණ්ඩුකාරතුමා විසින් පත් කරනු ලැබේ. ඇතැම් ව්‍යවස්ථාමය අර්බුදකාරී අවස්ථාවන්හිදී භාවිතා කිරීම සඳහා ඔවුන්ගේ සංචිත බලතල හැරුණු විට, රජතුමා සහ ආණ්ඩුකාර ජෙනරාල්වරයා බොහෝ දුරට චාරිත්‍රානුකූල භූමිකාවන් ඉටු කරයි. රජතුමාගේ තනතුර වසර ගණනාවක් තිස්සේ ජැමෙයිකාවේ අඛණ්ඩ විවාදයට භාජනය වන කාරණයක් වී ඇත; වර්තමානයේ ප්‍රධාන දේශපාලන පක්ෂ දෙකම ජනාධිපතිවරයෙකු සහිත ජනරජයකට මාරුවීමට කැපවී සිටිති.Rob Crilly, "Jamaica unveils plan to ditch Queen as head of state" , The Telegraph, 16 April 2016. Retrieved 3 September 2016."Editorial: The Monarchy And Beyond" , The Jamaica Gleaner, 12 September 2015. Retrieved 3 September 2016.

ජැමෙයිකාවේ වත්මන් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව 1962 දී ජැමෙයිකාවේ ව්‍යවස්ථාදායකයේ ද්විපාර්ශ්වික ඒකාබද්ධ කමිටුවක් විසින් කෙටුම්පත් කරන ලදී. එය 1962 දී ජැමෙයිකාවට නිදහස ලබා දුන් එක්සත් රාජධානියේ පාර්ලිමේන්තුව විසින් සම්මත කරන ලද ජැමෙයිකාවේ නිදහස් පනත සමඟ බලාත්මක විය.

ජැමෙයිකාවේ පාර්ලිමේන්තුව ද්වි මණ්ඩලීය වන අතර එය නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලය (පහළ මන්ත්‍රී මණ්ඩලය) සහ සෙනෙට් සභාව (ඉහළ මන්ත්‍රී මණ්ඩලය) වලින් සමන්විත වේ. මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ සාමාජිකයින් (පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් හෝ මන්ත්‍රීවරුන් ලෙස හැඳින්වේ) සෘජුවම තේරී පත් වන අතර, ආණ්ඩුකාරවරයාගේ හොඳම විනිශ්චය අනුව, එම මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ බහුතර සාමාජිකයින්ගේ විශ්වාසය දිනා ගැනීමට හොඳම හැකියාව ඇති නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ සාමාජිකයා, ආණ්ඩුකාරවරයා විසින් අගමැති ධුරයට පත් කරනු ලැබේ. සෙනෙට් සභිකයින් අගමැති සහ පාර්ලිමේන්තු විපක්ෂ නායකයා විසින් ඒකාබද්ධව නම් කරනු ලබන අතර පසුව ආණ්ඩුකාරවරයා විසින් පත් කරනු ලැබේ.

ජැමෙයිකාවේ අධිකරණය ක්‍රියාත්මක වන්නේ ඉංග්‍රීසි නීතියෙන් සහ පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ජාතීන්ගේ පූර්වාදර්ශයන්ගෙන් ලබාගත් පොදු නීති පද්ධතියක් මත ය. අවසාන අභියාචනාධිකරණය වන්නේ ප්‍රිවි කවුන්සිලයේ අධිකරණ කමිටුවයි, නමුත් 2000 ගණන්වලදී පාර්ලිමේන්තුව එය කැරිබියානු අධිකරණය සමඟ ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීමට උත්සාහ කළේය.

 දේශපාලන පක්ෂ සහ මැතිවරණ 
ජැමෙයිකාවේ සාම්ප්‍රදායිකව ද්වි-පක්ෂ ක්‍රමයක් ඇති අතර, බලය බොහෝ විට මහජන ජාතික පක්ෂය (PNP) සහ ජැමෙයිකාවේ කම්කරු පක්ෂය (JLP) අතර මාරුවෙන් මාරුවට පවතී. 2020 ජයග්‍රහණයෙන් පසු වත්මන් පරිපාලන සහ ව්‍යවස්ථාදායක බලය ඇති පක්ෂය ජැමෙයිකාවේ කම්කරු පක්ෂයයි. පාර්ලිමේන්තුවේ තවමත් ආසනයක් ලබාගෙන නොමැති සුළු පක්ෂ කිහිපයක් ද ඇත; මෙයින් විශාලතම පක්ෂය ජාතික ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ව්‍යාපාරය (NDM) වේ.

 හමුදා 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:FN_FAL_DA-SD-04-01067.jpg|දකුණ|thumb|2002 දී L1A1 ස්වයං-පූරණ රයිෆලයෙන් වෙඩි තැබීමට පුහුණු වන ජැමෙයිකානු සොල්දාදුවන්
ජැමෙයිකාවේ ආරක්ෂක බලකාය (JDF) යනු ජැමෙයිකාවේ කුඩා නමුත් වෘත්තීය හමුදා බලකායයි. JDF යනු සමාන සංවිධානය, පුහුණුව, ආයුධ සහ සම්ප්‍රදායන් සහිත බ්‍රිතාන්‍ය හමුදා ආකෘතිය මත පදනම් වේ. තෝරාගත් පසු, නිලධාරීන් අපේක්ෂකයින් සේවා අංශය අනුව බ්‍රිතාන්‍ය හෝ කැනේඩියානු මූලික නිලධාරී පාඨමාලා කිහිපයකින් එකකට යවනු ලැබේ. බඳවා ගන්නා ලද සොල්දාදුවන්ට ශාන්ත ඇන්ඩෲ හි නිව්කාසල් හි අප් පාර්ක් කඳවුරේ හෝ JDF පුහුණු ඩිපෝවේ මූලික පුහුණුව ලබා දෙනු ලැබේ. බ්‍රිතාන්‍ය ආකෘතිය මෙන්, NCOවරුන්ට ඔවුන් ඉහළ යන විට වෘත්තීය පුහුණුව මට්ටම් කිහිපයක් ලබා දෙනු ලැබේ. කැනඩාව, එක්සත් ජනපදය සහ එක්සත් රාජධානියේ විශේෂ පුහුණුව සඳහා අමතර හමුදා පාසල් තිබේ.

JDF යටත් විජිත යුගයේ පිහිටුවන ලද බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවේ බටහිර ඉන්දීය රෙජිමේන්තුවෙන් සෘජුවම පැවත එන්නකි. 1795 සිට 1926 දක්වා අධිරාජ්‍යය පොලිස් කටයුතු සඳහා බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යය පුරා බටහිර ඉන්දීය රෙජිමේන්තුව බහුලව භාවිතා විය. JDF උරුමයේ අනෙකුත් ඒකක අතරට මුල් යටත් විජිත ජැමෙයිකා මිලිටියාව, පළමු ලෝක යුද්ධයේ කිංග්ස්ටන් පාබල ස්වේච්ඡා සේවකයින් සහ දෙවන ලෝක යුද්ධයේදී ජැමෙයිකානු පාබල ස්වේච්ඡා සේවකයින් ලෙස ප්‍රතිසංවිධානය කරන ලදී. බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් රෙජිමේන්තුව 1958 දී බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් සම්මේලනයේ කොටසක් ලෙස ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලද අතර, සම්මේලනය විසුරුවා හැරීමෙන් පසු JDF පිහිටුවන ලදී.

ජැමෙයිකා ආරක්ෂක බලකාය (JDF) පාබල රෙජිමේන්තුවක් සහ සංචිත බලකායක්, ගුවන් අංශයක්, වෙරළාරක්ෂක බලඇණියක් සහ සහායක ඉංජිනේරු ඒකකයකින් සමන්විත වේ. පාබල රෙජිමේන්තුවට 1 වන, 2 වන සහ 3 වන (ජාතික සංචිත) බලඇණි ඇතුළත් වේ. JDF ගුවන් අංශය පියාසර ඒකක තුනකට, පුහුණු ඒකකයක්, ආධාරක ඒකකයක් සහ JDF ගුවන් අංශය (ජාතික සංචිතය) ලෙස බෙදා ඇත. වෙරළාරක්ෂක බලකාය මුහුදු ගමන් කරන කාර්ය මණ්ඩලය සහ සමුද්‍ර ආරක්ෂාව සහ සමුද්‍ර නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම මෙන්ම ආරක්ෂක ආශ්‍රිත මෙහෙයුම් සිදු කරන සහායක කණ්ඩායම් අතර බෙදා ඇත.

සහායක බලඇණියේ කාර්යභාරය වන්නේ සටන් වලදී සංඛ්‍යාව වැඩි කිරීමට සහාය ලබා දීම සහ බලකායේ සූදානම සඳහා නිපුණතා පුහුණුව නිකුත් කිරීමයි. හමුදා ඉංජිනේරුවන් සඳහා වැඩිවන ඉල්ලුම හේතුවෙන් 1 වන ඉංජිනේරු රෙජිමේන්තුව පිහිටුවන ලද අතර ඔවුන්ගේ කාර්යභාරය වන්නේ අවශ්‍ය විටෙක සහ ඕනෑම තැනක ඉංජිනේරු සේවා සැපයීමයි. JDF මූලස්ථානයේ JDF අණදෙන නිලධාරියා, අණදෙන කාර්ය මණ්ඩලය මෙන්ම බුද්ධි අංශ, විනිසුරු නීතිඥ කාර්යාලය, පරිපාලන සහ ප්‍රසම්පාදන අංශ අඩංගු වේ.

මෑත වසරවලදී, මත්ද්‍රව්‍ය ජාවාරමට සහ ලෝකයේ ඉහළම මිනීමැරුම් අනුපාතවලින් එකක් ඇතුළුව ඉහළ යන අපරාධ අනුපාතයට එරෙහිව සටන් කිරීමේදී ජාතියේ පොලිසිය වන ජැමෙයිකාවේ පොලිස් බලකායට (JCF) සහාය වීමට JDF කැඳවා ඇත. JDF ඒකක ඉහළ අපරාධ ප්‍රදේශවල සහ දන්නා කල්ලි අසල්වැසි ප්‍රදේශවල JCF සමඟ සන්නද්ධ මුර සංචාර සක්‍රීයව පවත්වයි. මෙම JDF භූමිකාවට වාචික මතභේද මෙන්ම සහයෝගය ද ඇත. 2005 මුල් භාගයේදී, විපක්ෂ නායකයෙකු වන එඩ්වඩ් සීගා, JDF සහ JCF ඒකාබද්ධ කිරීම සඳහා ඉල්ලා සිටියේය. මෙය සංවිධානයෙන් හෝ බහුතර පුරවැසියන් අතර සහයෝගය ලබාගෙන නොමැත. 2017 දී, ජැමෙයිකාව න්‍යෂ්ටික අවි තහනම් කිරීම පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ ගිවිසුමට අත්සන් තැබීය.

 පරිපාලන අංශ 
ජැමෙයිකාව පැරිෂ් 14 කට බෙදා ඇති අතර, ඒවා පරිපාලනමය අදාළත්වයක් නොමැති ඓතිහාසික ප්‍රාන්ත තුනකට කාණ්ඩ කර ඇත.

පළාත් පාලන සන්දර්භය තුළ, පැරිෂ් "පළාත් පාලන අධිකාරීන්" ලෙස නම් කර ඇත. මෙම පළාත් පාලන ආයතන තවදුරටත් "නාගරික සංස්ථා" ලෙස නම් කර ඇති අතර, සිටි කවුන්සිල් හෝ ටවුන් කවුන්සිල් වේ. ඕනෑම සිටි කවුන්සිල් හි අවම වශයෙන් 50,000 ක ජනගහනයක් සහ පළාත් පාලන අමාත්‍යවරයා විසින් නියම කරන ලද සංඛ්‍යාවක් සහිත ටවුන් කවුන්සිල් තිබිය යුතුය. දැනට ටවුන් කවුන්සිල් නොමැත.

කිංග්ස්ටන් සහ ශාන්ත ඇන්ඩෲස් පැරිෂ් වල පළාත් පාලන ආයතන කිංග්ස්ටන් සහ ශාන්ත ඇන්ඩෲ  සිටි කවුන්සිල් ලෙස ඒකාබද්ධ කර ඇත. නවතම  සිටි කවුන්සිල් වන්නේ 2003 දී නිර්මාණය කරන ලද පෝට්මෝර්  සිටි කවුන්සිල්ය. එය භූගෝලීය වශයෙන් ශාන්ත කැතරින් පැරිෂ් තුළ පිහිටා ඇති අතර, එය ස්වාධීනව පාලනය වේ.
කෝන්වෝල් ප්‍රාන්තයඅගනුවර වර්ග
කි.මීමිඩ්ල්සෙක්ස් ප්‍රාන්තයඅගනුවර වර්ග
කි.මීසරේ ප්‍රාන්තයඅගනුවර වර්ග
කි.මී1හැනෝවර්ලුසියා  4506ක්ලරෙන්ඩන්මේ පෙන්1,19611කිංග්ස්ටන්කිංග්ස්ටන්252ශාන්ත එලිසබත්බ්ලැක් රිවර්1,2127මැන්චෙස්ටර්මැන්ඩෙවිල්   83012පොර්ට්ලන්ඩ්පෝර්ට් ඇන්ටෝනියෝ8143ශාන්ත ජේම්ස්මොන්ටෙගෝ බේ  5958ශාන්ත ඈන්ශාන්ත ඈන්ස් බේ1,21313ශාන්ත ඇන්ඩෲහාෆ් වේ ට්‍රී4534ට්‍රේලව්න්යිෆැල්මූත්  8759ශාන්ත කැතරීන්ස්පැනිෂ් ටවුන්1,19214ශාන්ත තෝමස්මොරන්ට් බේ7435වෙස්ට්මෝලන්ඩ්සැවානා-ලා-මාර්  80710ශාන්ත මේරිපෝර්ට් මාරියා   611

 යොමු කිරීම්