මැඩගස්කරයේ ආර්ථිකය

2015 දී මැඩගස්කරයේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 9.98ක් ලෙස ඇස්තමේන්තු කර ඇති අතර, ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය ඩොලර් 411.82කි. ආසන්න වශයෙන් ජනගහනයෙන් සියයට 69 ක් ජීවත් වන්නේ දිනකට ඩොලර් එකක ජාතික දරිද්‍රතා රේඛාවට පහළින් ය. 2011-15 කාලය තුළ සාමාන්‍ය වර්ධන වේගය 2.6% වූ නමුත් පොදු වැඩ වැඩසටහන් සහ සේවා අංශයේ වර්ධනය හේතුවෙන් 2016 දී 4.1% දක්වා ළඟා වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරන ලදී. කෘෂිකාර්මික අංශය 2011 දී මැලගසි GDP හි සියයට 29 ක් වූ අතර නිෂ්පාදනය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් සියයට 15 ක් විය. මැඩගස්කරයේ අනෙකුත් වර්ධනයේ ප්‍රභවයන් වන්නේ සංචාරක ව්‍යාපාරය, කෘෂිකර්මාන්තය සහ නිස්සාරණ කර්මාන්තයි. මැඩගස්කරයේ අද්විතීය ජෛව විවිධත්වය, අපිරිසිදු ස්වභාවික වාසස්ථාන, ජාතික වනෝද්‍යාන සහ ලීමර් විශේෂයන් ප්‍රාග්ධනය කර ගනිමින් සංචාරක ව්‍යාපාරය නිශ්චල පාරිසරික සංචාරක වෙළඳපොළ කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි. 2008 දී සංචාරකයින් 365,000 ක් මැඩගස්කරයට පැමිණ ඇති බව ඇස්තමේන්තු කර ඇත, නමුත් 2010 දී සංචාරකයින් 180,000 ක් පැමිණීමත් සමඟ දේශපාලන අර්බුදය තුළ මෙම අංශය පහත වැටුණි. කෙසේ වෙතත්, මෙම අංශය වසර කිහිපයක් තිස්සේ ස්ථාවර ලෙස වර්ධනය වෙමින් පවතී; 2016 දී සංචාරකයින් 293,000 ක් අප්‍රිකානු දූපතට ගොඩ බැස්සේ 2015 ට සාපේක්ෂව 20% ක වැඩිවීමකිනි. 2017 වසර සඳහා 366,000 නරඹන්නන් වෙත ළඟා වීමේ ඉලක්කය රට සතු වන අතර, 2018 සඳහා රජයේ ඇස්තමේන්තු අනුව වාර්ෂික සංචාරකයින් 500,000 දක්වා ළඟා වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.   

2018 දී දිවයින තවමත් ඉතා දුප්පත් රටකි; ආර්ථිකයේ සංවර්ධනයේ ව්‍යුහාත්මක තිරිංග පවතී: දූෂණය සහ රාජ්‍ය පරිපාලනයේ විලංගු, නීතිමය නිශ්චිතභාවයක් නොමැතිකම සහ ඉඩම් නීති සම්පාදනයේ පසුගාමීත්වය. කෙසේ වෙතත්, ආර්ථිකය 2011 සිට වර්ධනය වෙමින් පවතී, දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ වර්ධනය වසරකට 4% ඉක්මවයි; සියලුම ආර්ථික දර්ශක පාහේ වර්ධනය වෙමින් පවතී, ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය 2017 සඳහා ඩොලර් 1600 (PPP) පමණ විය, එකක් 2012 සිට වර්ධනය වුවද, ලෝකයේ අඩුම; විරැකියාව ද කපා හැර ඇති අතර, එය 2016 දී 2.1% ට සමාන විය. 2017 වන විට මිලියන 13.4 ක ශ්‍රම බලකායක් විය. මැඩගස්කරයේ ප්‍රධාන ආර්ථික සම්පත් වන්නේ සංචාරක, රෙදිපිළි, කෘෂිකර්මාන්තය සහ පතල් කැණීමයි.

2017 වසරේ ජනගහනයෙන් 92%කට දරිද්‍රතාවය බලපායි. නිදන්ගත මන්දපෝෂණය අතින් රට ලෝකයේ සිව්වන ස්ථානයේ සිටී. වයස අවුරුදු පහට අඩු දරුවන් දෙදෙනකුගෙන් එක් අයෙක් පමණ කුරු වී යයි. මීට අමතරව, මැඩගස්කරය ජනගහනයට වඩාත්ම දුෂ්කර ජලය ලබා ගත හැකි රටවල් පහ අතර වේ. රාජ්‍ය නොවන සංවිධානයක් වන WaterAid වලට අනුව මිලියන 12 ක ජනතාවකට පිරිසිදු ජලය සඳහා ප්‍රවේශය නොමැත.

 ස්වභාවික සම්පත් සහ වෙළඳාම 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Raffia_animals_created_by_artisans_in_Madagascar.jpg|වම|thumb|දේශීය තල් වර්ගයක් වන රෆියා වලින් සාදන ලද සෙල්ලම් සතුන්Rodd & Stackhouse (2008), p. 246
මැඩගස්කරයේ ස්වභාවික සම්පත්වලට විවිධ කෘෂිකාර්මික හා ඛනිජ නිෂ්පාදන ඇතුළත් වේ. කෘෂිකර්මය (රෆියා වගාව ඇතුළුව), පතල් කැණීම, මසුන් ඇල්ලීම සහ වන වගාව ආර්ථිකයේ ප්‍රධාන කොටස් වේ. 2017 වසරේ ඉහළම අපනයන වූයේ වැනිලා (ඇ.ඩො.මි. 894), නිකල් ලෝහ (ඇ.ඩො.මි. 414), කරාබු නැටි (ඇ.ඩො.මි. 288), ගෙතූ ස්වීටර් (ඇ.ඩො.මි. 184) සහ කොබෝල්ට් (ඇ.ඩො.මි. 143).

මැඩගස්කරය යනු වැනිලා, කරාබුනැටි සහ ඉලංග්-ඉලංග් වල ලෝකයේ ප්‍රධාන සැපයුම්කරු වේ. ලෝකයේ ස්වභාවික වැනිලා වලින් 80%ක් සපයන්නේ දිවයිනයි. අනෙකුත් ප්‍රධාන කෘෂිකාර්මික සම්පත් අතර කෝපි, ලිචී සහ ඉස්සන් ඇතුළත් වේ. ප්‍රධාන ඛනිජ සම්පත් අතර විවිධ වර්ගයේ වටිනා සහ අර්ධ-වටිනා ගල් ඇතුළත් වන අතර, එය දැනට 1990 ගණන්වල අග භාගයේදී ඉලකාකා අසලින් සොයා ගන්නා ලද ලෝකයේ නිල් මැණික් සැපයුමෙන් අඩක් සපයයි.Pezzotta (2001), p. 32

මැඩගස්කරයේ ලොව විශාලතම ඉල්මනයිට් (ටයිටේනියම් ලෝපස්) සංචිත වලින් එකක් මෙන්ම ක්‍රෝමයිට්, ගල් අඟුරු, යකඩ, කොබෝල්ට්, තඹ සහ නිකල් වැදගත් සංචිත ඇත. මැලගාසි ආර්ථිකයට සැලකිය යුතු ප්‍රබෝධයක් ලබා දීමට අපේක්ෂා කරන පතල්, තෙල් සහ ගෑස් ක්ෂේත්‍රවල ප්‍රධාන ව්‍යාපෘති කිහිපයක් ක්‍රියාත්මක වේ. රියෝ ටින්ටෝ විසින් මැන්ඩෙනා පතලෙහි ඉල්මනයිට් සහ සර්කෝන් පතල් කැණීම, මොරමංගා අසල අම්බටෝවි පතල මගින් නිකල් නිස්සාරණය සහ ෂෙරිට් ඉන්ටර්නැෂනල් විසින් ටොමාසිනා අසල එය සැකසීම, සහ යෝධ වෙරළේ බර තෙල් සංවර්ධනය කිරීම වැනි ව්‍යාපෘති මෙයට ඇතුළත් ය. මැඩගස්කර තෙල් වලින් විශාල ප්‍රමාණයක් සිමිරෝරෝ සහ බෙමොලංග හි තැන්පත් ව ඇත.

2009 දී අපනයන දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් සියයට 28 ක් විය. රටේ අපනයන ආදායමෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් ලැබෙන්නේ රෙදිපිළි කර්මාන්තය, මාළු සහ සිප්පිකටු, වැනිලා, කරාබු නැටි සහ අනෙකුත් ආහාර ද්‍රව්‍ය මගිනි. එක්සත් ජනපදය, ජපානය සහ ජර්මනිය ද ශක්තිමත් ආර්ථික සබඳතා ඇති නමුත් ප්‍රංශය ජාතියේ ප්‍රධාන වෙළඳ හවුල්කරු වේ. මැඩගස්කරය-එ.ජ. ව්‍යාපාරික කවුන්සිලය 2003 මැයි මාසයේදී පිහිටුවන ලදී, USAID සහ මැලගසි ශිල්පීන්ගේ නිෂ්පාදකයින් අතර සහයෝගීතාවයක් ලෙස දේශීය හස්ත කර්මාන්ත විදේශ වෙළඳපොළට අපනයනය කිරීමට සහාය වීම සඳහාය. ආහාර ද්‍රව්‍ය, ඉන්ධන, ප්‍රාග්ධන භාණ්ඩ, වාහන, පාරිභෝගික භාණ්ඩ සහ ඉලෙක්ට්‍රොනික උපකරණ වැනි භාණ්ඩ ආනයනය කිරීම සඳහා දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් සියයට 52ක් වැය වේ. මැඩගස්කරයේ ආනයනවල ප්‍රධාන ප්‍රභවයන් වන්නේ චීනය, ප්‍රංශය, ඉරානය, මොරිෂස් සහ හොංකොං ය.

 යටිතල පහසුකම් සහ මාධ්‍ය 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Antananarivo_Madagascar_people_reading_news.JPG|thumb|ඇන්ටනානාරිවෝ හි ප්‍රවෘත්ති ප්‍රචාරණයක්
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:AmbatolampyOchsenkarren.jpg|වම|thumb|බොහෝ තැන්වල අඹතොලම්පියේ මෙන් ගොන් කරත්ත වැදගත් ප්‍රවාහන මාධ්‍යයකි
2010 දී, මැඩගස්කරයේ දළ වශයෙන් කි.මී. 7,617 (සැතපුම් 4,730) පදික මාර්ග, කි.මී. 854 (සැතපුම් 530) දුම්රිය මාර්ග සහ කි.මී. 432 (සැතපුම් 270) යාත්‍රා කළ හැකි ජල මාර්ග තිබුණි. මැඩගස්කරයේ මාර්ගවලින් බහුතරයක් කාපට් කර නොමැති අතර, වැසි සමයේදී බොහෝ මාර්ග ගමන් කළ නොහැකි වේ. විශාල ලෙස සකස් කරන ලද ජාතික මාර්ග විශාලතම ප්‍රාදේශීය නගර හය ඇන්ටනානාරිවෝ වෙත සම්බන්ධ කරයි, කුඩා පදික සහ නොකැඩූ මාර්ග එක් එක් දිස්ත්‍රික්කයේ අනෙකුත් ජනගහන මධ්‍යස්ථාන වෙත ප්‍රවේශය සපයයි. රටේ ප්‍රථම ගාස්තු අධිවේගී මාර්ගය වන ඇන්ටනානාරිවෝ-ටොමාසිනා ගාස්තු අධිවේගී මාර්ගයේ ඉදිකිරීම් 2022 දෙසැම්බර් මාසයේදී ආරම්භ විය. මැඩගස්කරයේ අගනුවර එහි විශාලතම වරායට සම්බන්ධ කරන යටිතල පහසුකම් ව්‍යාපෘතිය නිම කිරීමට වසර හතරක් ගතවනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. තවත් ව්‍යාපෘතියක් සඳහා කි.මී. 348ක් මාර්ග නිර්මාණය කිරීමට සහ වඩා හොඳ සම්බන්ධතා ඇති කිරීමට යුරෝ මිලියන 235.5ක් වැය වේ. මෙයට යුරෝපා සංගමයෙන් යුරෝ මිලියන 116ක ප්‍රදානයක්, යුරෝපීය ආයෝජන බැංකුවෙන් යුරෝ මිලියන 110ක ණයක් සහ මැඩගස්කර ජනරජයෙන් යුරෝ මිලියන 4.8ක මූල්‍ය ප්‍රදානයක් ඇතුළත් වේ. 2016 වසරේ සිට මෙම ව්‍යාපෘතිය හරහා මැඩගස්කර ජනරජයට යුරෝ මිලියන 100.4ක් ගෙවා ඇත.

මැඩගස්කරයේ දුම්රිය මාර්ග කිහිපයක් තිබේ. ඇන්ටනානාරිවෝ ටොමාසිනා, අම්බතොන්ඩ්‍රසකා සහ ඇන්සිරබේ වෙත දුම්රිය මගින් සම්බන්ධ කර ඇති අතර තවත් දුම්රිය මාර්ගයක් ෆියනාරන්ට්සෝවා සිට මනකාර වෙත සම්බන්ධ කරයි. මැඩගස්කරයේ වැදගත්ම වරාය පිහිටා ඇත්තේ නැගෙනහිර වෙරළ තීරයේ ටොමාසිනා හි ය. මහාජංග සහ ඇන්ටිසිරනනා වරායන් දුරස්ථ බව නිසා සැලකිය යුතු ලෙස අඩුවෙන් භාවිතා වේ. බොහෝ ආනයන එදිනෙදා අවශ්‍යතා වන අතර මැඩගස්කරය අපනයන මුදල් මත රඳා පවතින බැවින්, උතුරේ ඇන්ටිසිරනානා සහ දකුණේ තාඕලග්නාරෝ වරාය පුළුල් කිරීමට මැඩගස්කරයේ රජය බලාපොරොත්තු වේ. 2008 දී ඉදිකරන ලද සහ රියෝ ටින්ටෝ විසින් පුද්ගලිකව කළමනාකරණය කරන ලද එහෝලා හි දිවයිනේ නවතම වරාය, 2038 දී පමණ ටොලනාරෝ අසල සමාගමේ පතල් ව්‍යාපෘතිය අවසන් වූ පසු රාජ්‍ය පාලනයට යටත් වනු ඇත. එයාර් මැඩගස්කරය දිවයිනේ බොහෝ කුඩා ප්‍රාදේශීය ගුවන් තොටුපළවල් සඳහා සේවා සපයන අතර, වර්ෂා කාලවලදී මාර්ග සේදීමේදී වඩාත් දුරස්ථ ප්‍රදේශ රැසකට ප්‍රවේශ වීමේ එකම ප්‍රායෝගික මාධ්‍යය සපයයි.

ජාතික මට්ටමින් නළ ජලය සහ විදුලිය සපයනු ලබන්නේ සමස්ත ජනතාවටම සේවය කිරීමට නොහැකි රාජ්‍ය සේවා සපයන්නා වන ජිරාමා විසිනි. 2009 වන විට, මැඩගස්කරයේ ෆෝකන්ටෝනි වලින් සියයට 6.8 කට පමණක් ජිරාමා විසින් සපයන ලද ජලය සඳහා ප්‍රවේශය තිබූ අතර, සියයට 9.5 කට එහි විදුලි සේවා සඳහා ප්‍රවේශය තිබුණි. මැඩගස්කරයේ බලයෙන් සියයට පනස් හයක් සපයනු ලබන්නේ ජල විදුලි බලාගාරවලින් වන අතර ඉතිරි 44% ඩීසල් එන්ජින් උත්පාදක මගින් සපයනු ලැබේ. ජංගම දුරකථන සහ අන්තර්ජාල ප්‍රවේශය නාගරික ප්‍රදේශවල බහුලව පවතින නමුත් දිවයිනේ ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල සීමිතව පවතී. දිස්ත්‍රික්කවලින් 30%කට පමණ ජංගම දුරකථන හෝ ලෑන්ඩ් ලයින් හරහා ජාතියේ පුද්ගලික විදුලි සංදේශ ජාල කිහිපයක් වෙත ප්‍රවේශ විය හැක. ලෝක බැංකුව ඇස්තමේන්තු කර ඇත්තේ මැඩගස්කරයේ ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල මිලියන 17 ක ජනතාවක් සර්ව සෘතු මාර්ගයකින් කිලෝමීටර් දෙකකට වඩා දුරින් ජීවත් වන බවයි. මැඩගස්කරයේ, ග්‍රාමීය ජනගහනයෙන් 11% කට බලය සඳහා ප්‍රවේශය ඇත.  

ගුවන්විදුලි විකාශන මැලගසි ජනගහනය ජාත්‍යන්තර, ජාතික සහ දේශීය ප්‍රවෘත්ති වෙත ප්‍රවේශ වන ප්‍රධාන මාධ්‍ය වේ. රාජ්‍ය ගුවන් විදුලි විකාශන පමණක් මුළු දිවයින පුරා සම්ප්‍රේෂණය වේ. ප්‍රාදේශීය හෝ ප්‍රාදේශීය පරාසයක් සහිත රාජ්‍ය සහ පෞද්ගලික මධ්‍යස්ථාන සිය ගණනක් රාජ්‍ය විකාශනය සඳහා විකල්ප සපයයි. රාජ්‍ය රූපවාහිනී නාලිකාවට අමතරව, පුද්ගලිකව හිමි විවිධ රූපවාහිනී මධ්‍යස්ථාන මැඩගස්කරය පුරා දේශීය හා ජාත්‍යන්තර වැඩසටහන් විකාශනය කරයි. වාර්තාකරණයේදී දේශපාලන ධ්‍රැවීකරණයට දායක වන MBS (රවාලෝමනනා සතු) සහ Viva (රාජෝලිනා සතු) යන මාධ්‍ය කණ්ඩායම් ඇතුළුව මාධ්‍ය ආයතන කිහිපයක් දේශපාලන පාර්ශවකරුවන්ට හෝ දේශපාලනඥයන්ටම අයත් වේ.

ආන්ඩුව පිලිබඳ ඔවුන්ගේ විවේචන වාරණය කිරීමට මාධ්‍ය ඓතිහාසිකව විවිධ පීඩනයන්ට ලක්ව ඇත. වාර්තාකරුවන්ට වරින් වර තර්ජනයට හෝ හිරිහැරවලට ලක් වන අතර, මාධ්‍ය ආයතන වරින් වර වසා දැමීමට බල කෙරෙයි. 2009 සිට මාධ්‍ය වාරණය පිළිබඳ චෝදනා වැඩි වී ඇත්තේ දේශපාලන විවේචනවලට සීමා කිරීම් තීව්‍ර කිරීම හේතුවෙනි. පසුගිය දශකය තුළ අන්තර්ජාලයට ප්‍රවේශය නාටකාකාර ලෙස වර්ධනය වී ඇති අතර, 2011 දෙසැම්බර් මාසයේදී මැඩගස්කරයේ පදිංචිකරුවන් 352,000ක් නිවසේ සිට හෝ ජාතියේ බොහෝ අන්තර්ජාල ආපනශාලාවලින් අන්තර්ජාලයට ප්‍රවේශ වූ බව ගණන් බලා ඇත.

 යොමු කිරීම් 

ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු