හසේකි සුල්තාන්

හසේකි සුල්තාන් යනු ඔටෝමාන් සුල්තාන්වරයෙකුගේ ප්‍රධාන භාර්යාව සඳහා භාවිතා කරන ලද පදවි නාමයයි. පසු කාලීනව, මෙහි අර්ථය "අධිරාජ්‍ය භාර්යාව" ලෙස වෙනස් විය. සුලෙයිමාන් I ගේ ප්‍රධාන බිරිඳ සහ නීත්‍යානුකූල භාර්යාව වූ හුරෙම් සුල්තාන් මෙම පදවියේ පළමු හිමිකාරිය වියPeirce (1993) p. 91. ඊබ්‍රහීම් I යටතේ මෙම පදවියට එහි සුවිශේෂත්වය අහිමි විය, ඔහු එය කාන්තාවන් අට දෙනෙකුට එකවර ප්‍රදානය කළේය. හසේකි සුල්තාන් යන මාතෘකාව 17 වන සියවස දක්වා භාවිතා විය. ඊට පසු, කඩිනෆෙන්ඩි අධිරාජ්‍ය භාර්යාවන් සඳහා ඉහළම ශ්‍රේණිගත කිරීමේ පදවි නාමය බවට පත් විය, නමුත් මෙම මාතෘකාව හසෙකි සුල්තාන් තරම් කීර්තිමත් නොවීය.

 හසේකිවරියන්ගේ ලයිස්තුව 

මෙම පදවිය ප්‍රථම වරට 16 වන සියවසේදී රොක්සෙලානා ලෙසද හැඳින්වෙන හුරෙම් සුල්තාන් සඳහා භාවිතා කරන ලදී, ඇයට සුලෙයිමාන් I විසින් අනුග්‍රහය ලබා දුන් විට. ඇය ඔහුගේ ප්‍රධාන බිරිඳ වූ අතර සෙලීම් II මව විය. හුරෙම් සුල්තාන් සුල්තාන් සුලෙයිමාන් සමඟ විවාහ වූ අතර, ඔහුගේ නීත්‍යානුකූල බිරිඳ සහ ඔටෝමාන් අධිරාජ්‍යයේ බලවත්ම කාන්තාවක් බවට පත්විය. මීළඟට මෙම පදවිය හිමිවූයේ සෙලීම් II ගේ නීත්‍යානුකූල බිරිඳ සහ ඊළඟ සුල්තාන් මුරාද් III ගේ මව වූ නුර්බානු සුල්තාන්ටය. 1575 දී, මුරාද්ගේ බලයට පත්වීමෙන් පසුව, සාෆියේ සුල්තාන් හසේකි බවට පත් වූ අතර, සුල්තාන්ගේ සොහොයුරියන් වන ඉස්මිහාන් සුල්තාන්, ගෙව්‍රහන් සුල්තාන් (සෙලීම් II ගේ දියණිය) සහ ශාහ් සුල්තාන්ට වඩා උසස් නිලයක් ලබා දෙන ලදී.

"ලෙස්ලි පී පීරිස්" පෙන්වා දෙන්නේ III වන මෙහෙමෙද්ගේ පාලන සමයේදී හසේකි යන මාතෘකාව භාවිතයට නොපැමිණි බවයි. කෙසේ වෙතත්, සමකාලීන ඉතිහාසඥ "මුස්තාෆා සෙලනිකිට" අනුව, මෙහෙමෙද්ගේ පුතෙකුගේ මවක් වූ හසේකිවරියක් සිටි අතර, ඔහුගේ පාලන සමයේ මුල් භාගයේදී 1598 ජූලි මාසයේදී වසංගතයෙන් 
ඇය මිය ගිය බවයි. මෙහෙමෙද්ගේ පුත් ආහමෙද් I ඔහුගේ ප්‍රියතම බිරිඳ සහ IV වන සුල්තාන් මුරාද්ගේ සහ ඉබ්‍රාහිම්ගේ මව වන කොසෙම් සුල්තාන් හට හසේකි යන නාමය ලබා දුන්නේය. ඔස්මාන් II සතුව අයිශේ සුල්තාන් නම් එක් හසේකිවරියක් සිට ඇත. "ප්‍රිවි පර්ස්" වාර්තා කරන්නේ මුරාද්ගේ 17 වසරක පාලන සමය අවසන් වන තුරුම අයිශේ සිටි බවයි. නමුත් තවමත් හසේකිවරු කුමාරිකාවන්ට වඩා ඉහළ ශ්‍රේණිගත කිරීමක් දිගටම කරගෙන ගියහ. ඉබ්‍රාහිම්ට හසේකිවරුන් අට දෙනෙක් සිටියහ. ටුර්හාන් සුල්තාන්, අශුබ් සුල්තාන්, මුවාසෙස් සුල්තාන්, අයිශේ, මහියෙන්වෙර්, ශිවෙකාර් සුල්තාන්, සජ්බාලි සහ හුමාශා සුල්තාන්. ඉබ්‍රාහිම්ගේ පුත්‍රයාට සහ අනුප්‍රාප්තිකයාට ගුල්නුශ් සුල්තාන් නම් එක් හසේකිවරියක් සිටින බව දන්නා කරුණකි. සුලෙයිමාන් IIට හසේකිවරියක් නොසිටියහ. ඔහුගේ සොහොයුරා වන අහමෙද් IIට රබියා සුල්තාන් නම් එක් හසේහසේකිවරියක් සිටියේය.

NameMaiden NameOriginCeased to be the Imperial ConsortDeathSpouse හුරෙම් සුල්තාන්خُرَّم سلطان  ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රා හෝඇනස්ටාසා ලිසොව්ස්කා  රුතේනියානු ඕතඩොක්ස් පූජකයෙක්ගේ දියණිය  15 April 1558  සුලෙයිමාන් I නූර්බානු සුල්තාන්نور بانو سلطان  Cecilia Venier-Baffo orරේචල් හෝකාලේ කර්තානූ වංශවත් වෙනීෂියන් හෝ යුදෙව් හෝ ග්‍රීක  15 දෙසැම්බර් 1574ස්වාමියාගේ මරණය  7 දෙසැම්බර් 1583  සෙලීම් II සෆියේ සුල්තාන්صفیه سلطان   Albanian or noble birth from Venetian  15 January 1595husband's death  10 November 1618  මුරාද් III කොසෙම් සුල්තාන්قسّم سلطان  Anastasia  Greek.Daughter of a priest on the island of Tinos  22 November 1617husband's death  3 September 1651  Ahmed I Ayşe Sultanعایشه سلطان   unknown  1622husband's deposition  after 1640  Osman II Ayşe Sultanعایشه سلطان   Greek  1640husband's death  1680  Murad IV Şemsişah SultanPossible second Haseki of Murad  Unknow  1640husband's death  After 1640  Murad IV Turhan Sultanترخان سلطان   Nadya Russian or Ukrainian  12 August 1648husband's death  4 August 1683  Ibrahim I Saliha Dilaşub Sultan  آشوب سلطان   unknown  12 August 1648husband's death  4 December 1689  Muazzez Sultan معزز سلطان    unknownA.D. Alderson, The Structure of the Ottoman Dynasty, Clarendon Press, Oxford, 1955, p.83  12 August 1648husband's death  1687  Ayşe Sultan  عایشه سلطان  Ayşe  Crimean Tatar  12 August 1648husband's death   Mahienver Sultan  ماه انور سلطان    Circassian  12 August 1648husband's death  Saçbağlı Sultan  Leyla  Circassian  12 August 1648husband's death  1694 Şivekar Sultan  شوکار سلطان  Meryem  Armenian  12 August 1648husband's death  11 September 1688 Hümaşah Sultanھما شاہ سلطان  Humasah Circassian or probably from Georgian  12 August 1648husband's death  28 April 1680 Gülnuş Sultanگلنوش سلطان   Evmania Voria  Greek  8 November 1687husband's deposition  6 November 1715  Mehmed IV Rabia Sultan  رابعه سلطان  Unknown  Unknown  6 February 1695husband's death  14 January 1712  Ahmed II

මූලාශ්‍ර