ගාසා යුද්ධය

ඊශ්‍රායලය සහ හමාස් ප්‍රමුඛ පලස්තීන සටන්කාමී කණ්ඩායම් අතර සන්නද්ධ ගැටුමක් ගාසා තීරයේ සහ ඊශ්‍රායලයේ 2023 ඔක්තෝබර් 7 සිට සිදුවෙමින් පවතී. එය 2008 සිට ගාසා-ඊශ්‍රායල් ගැටුමේ පස්වන යුද්ධය වන අතර, 1973 යොම් කිප්පූර් යුද්ධයෙන් පසු කලාපයේ සිදු වූ වැදගත්ම මිලිටරි මැදිහත්වීම, එය ඊශ්‍රායල-පලස්තීන ගැටුමේ ඉතිහාසයේ පලස්තීනුවන්ට සිදුවූ මාරාන්තික යුද්ධයයි.

හමාස් ප්‍රමුඛ සටන්කාමී කණ්ඩායම් ඔක්තෝබර් 7 වැනි දින ඊශ්‍රායලයට හදිසි ප්‍රහාරයක් දියත් කිරීමත් සමඟ යුද්ධය ආරම්භ වූ අතර එයට රොකට් ප්‍රහාරයක් සහ ගාසා-ඊශ්‍රායල් බාධකය බිඳ දැමූ සටන්කාමීන් දහස් ගණනක් ඊශ්‍රායල සිවිල් ප්‍රජාවන්ට සහ හමුදා කඳවුරුවලට ප්‍රහාර එල්ල කළහ. මෙම ප්‍රහාරයේදී සිවිල් වැසියන් 815ක් ඇතුළු ඊශ්‍රායල ජාතිකයන් සහ විදේශීය ජාතිකයන් 1,195ක් මිය ගියහ. මීට අමතරව, පලස්තීන සිරකරුවන් සහ රැඳවියන් නිදහස් කරන ලෙස ඊශ්‍රායලයට බලකිරීමේ ප්‍රකාශිත ඉලක්කය සමඟ ඊශ්‍රායල ජාතිකයන් සහ විදේශිකයන් 251 දෙනෙකු ගාසා තීරයට වහල්භාවයට ගෙන යන ලදී. හමාස් කියා සිටියේ ඊශ්‍රායලයේ අඛණ්ඩ ආක්‍රමණය, ගාසා තීරය අවහිර කිරීම, ජනාවාස පුළුල් කිරීම, ඊශ්‍රායලය ජාත්‍යන්තර නීතිය නොතකා හැරීම මෙන්ම අල්-අක්සා පල්ලියට එල්ල වන තර්ජන සහ පලස්තීනුවන්ගේ සාමාන්‍ය දුක්ඛිත තත්වයට ප්‍රතිචාර දැක්වීමක් ලෙසයි. තම භූමියෙන් සටන්කාමීන් ඉවත් කිරීමෙන් පසුව, ඊශ්‍රායලය නූතන ඉතිහාසයේ වඩාත්ම විනාශකාරී බෝම්බ හෙලීමේ ව්‍යාපාරයක් දියත් කළේය සහ හමාස් විනාශ කිරීම සහ ප්‍රාණ ඇපකරුවන් නිදහස් කිරීමේ ප්‍රකාශිත අරමුණු ඇතිව ඔක්තෝබර් 27 වන දින ගාසා තීරය ආක්‍රමණය කළේය.

ඊශ්‍රායල ආක්‍රමණයේ ආරම්භයේ සිට ගාසා තීරයේ පලස්තීනුවන් 40,000කට අධික සංඛ්‍යාවක් ඝාතනය කර ඇති අතර [af] අඩකට වඩා කාන්තාවන් සහ ළමුන්ය. ඊශ්‍රායලයේ දැඩි අවහිර කිරීම් මූලික අවශ්‍යතා කපා හැරීම සහ යටිතල පහසුකම් වලට එල්ල කරන ප්‍රහාර හේතුවෙන් ගාසා තීරයේ සෞඛ්‍ය සේවා පද්ධතිය විනාශ වී දැඩි සාගින්න අර්බුදයක් ඇති කර ඇති අතර,  සාගතයේ ඉහළ අවදානමක් පවතී. 2024 මුල් භාගය වන විට, ඊශ්‍රායල හමුදා ගාසා තීරයේ නිවාසවලින් අඩකට වඩා විනාශ කර හෝ හානි කර ඇත, අවම වශයෙන් එහි ගස් වැස්මෙන් තුනෙන් එකක් සහ ගොවිබිම්,   එහි බොහෝ පාසල් සහ විශ්ව විද්‍යාල,UN experts deeply concerned over 'scholasticide' in Gaza  United Nations 18 April 2024 සිය ගණනක් සංස්කෘතික බිම් සලකුණු, සහ අවම වශයෙන් සුසාන භූමි දුසිමක් . තීරුවේ මිලියන 2.3 ක් වූ පලස්තීන ජනගහනයෙන් සියල්ලන්ම පාහේ බලහත්කාරයෙන් අවතැන් වී ඇත. 2024 පෙබරවාරි වන විට ඊශ්‍රායල ජාතිකයින් 100,000 කට අධික සංඛ්‍යාවක් අභ්‍යන්තරව අවතැන් විය. යුද්ධය පුරාම ඊශ්‍රායලය ගාසා තීරයේ සහ ඉන් පිටත හමාස් නායකයන් කිහිප දෙනෙකු ඝාතනය කළේය.

යුද්ධය අඛණ්ඩව සැලකිය යුතු කලාපීය සහ ජාත්‍යන්තර ප්‍රතිවිපාක ඇති කරයි. සටන් විරාමයක් ඉල්ලා විශාල, මූලික වශයෙන් පලස්තීන ගැති විරෝධතා ලොව පුරා සිදුවී ඇත. ඊශ්‍රායලයට ගාසා තීරයේ ජන සංහාරයක් සිදු කළ බවට චෝදනා කරන නඩුවක් ජාත්‍යන්තර අධිකරණය සමාලෝචනය කරමින් සිටින අතර ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණය ඊශ්‍රායල සහ හමාස් නායකයින් අත්අඩංගුවට ගැනීමේ වරෙන්තු නිකුත් කර ඇත. එක්සත් ජනපදය ඊශ්‍රායලයට පුළුල් හමුදා ආධාර ලබා දී ඇති අතර එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක කවුන්සිලයේ සටන් විරාම යෝජනා කිහිපයක් නිෂේධනය කර ඇත. ප්‍රතිරෝධයේ අක්ෂයේ කණ්ඩායම් මැද පෙරදිග ඇමරිකානු හමුදා කඳවුරුවලට පහර දී ඇත. මීට අමතරව, යේමනයේ හූති ව්‍යාපාරය ඊශ්‍රායලයට සම්බන්ධ යැයි කියනු ලබන වානිජ යාත්‍රාවලට රතු මුහුදේ ප්‍රහාර එල්ල කරමින් එක්සත් ජනපදය ප්‍රමුඛ මිලිටරි ප්‍රතිචාරයක් දරයි. ලෙබනනයේ හිස්බුල්ලා සහ ඊශ්‍රායලය අතර සිදුවෙමින් පවතින ප්‍රහාර හුවමාරුව 2024 ඔක්තෝබර් 1 වන දින ඊශ්‍රායල ලෙබනනය ආක්‍රමණයක් දක්වා වර්ධනය විය.

 නම් 
මාතෘකාව විවිධ නම් වලින් සඳහන් වේ. ඊශ්‍රායලය එය හඳුන්වන්නේ 'යකඩ කඩු යුද්ධය' () පලස්තීන සන්නද්ධ කණ්ඩායම් එය හඳුන්වන්නේ 'අල්-අක්සා ගංවතුර සටන' () අල්-අක්සා ගංවතුර මෙහෙයුම සම්බන්ධයෙන්. බටහිර මාධ්‍ය ආයතන එය විස්තර කරන්නේ 'ඊශ්‍රායල්-ගාසා යුද්ධය' හෝ 'ඊශ්‍රායල්-හමාස් යුද්ධය' ලෙසින් වන අතර තවත් සමහරු 'ගාසාවට එරෙහි යුද්ධය' භාවිතා කරති.

 අමතර 
 2012 ඊජිප්තියානු–ඊශ්‍රායෙල දේශසීමා ප්‍රහාරය

 සටහන් 

 මූලාශ්‍ර 

ප්‍රවර්ගය:ඊශ්‍රායෙල–පලස්තීන ගැටුම
ප්‍රවර්ගය:වීඩියෝ ක්ලිප ඇතුළත් ලිපි
ප්‍රවර්ගය:CS1 හීබෲ-භාෂා මූලාශ්‍ර (he)
ප්‍රවර්ගය:CS1 අරාබි-භාෂා මූලාශ්‍ර (ar)
ප්‍රවර්ගය:Webarchive template wayback links
ප්‍රවර්ගය:CS1 Dutch-language sources (nl)
ප්‍රවර්ගය:යාවත්කාලීන කිරීම අවශ්‍ය විකිපීඩියා ලිපි සියල්ල