සයිනායි අර්ධද්වීපය

සයිනායි අර්ධද්වීපය, හෝ සරල වශයෙන් සයිනායි  (, , ), යනු ඊජිප්තුවෙහි අර්ධද්වීපයක් වන අතර, ආසියාවෙහි පිහිටන රටෙහි එකම කොටස වෙයි. එය උතුරු දෙසින් මධ්‍යධරණි මුහුද සහ දකුණු දෙසින් රතු මුහුද අතර පිහිටා ඇති අතර, ආසියාව සහ අප්‍රිකාව අතර බිම් සේතුවකි. සයිනායි සතුව 60,000 කිමි2 (23,000 සතරැස් සැතපුම්) පමණ භූමි ප්‍රමාණයක් ඇති අතර (ඊජිප්තුවෙහි මුළු භූමි ප්‍රමාණයෙන් සියයට 6 පමණ) එහි ජනගහණය දළ වශයෙන් ජනයා 600,000 පමණ වෙයි. පරිපාලනමය වශයෙන්, සයිනායි අර්ධද්වීපයෙහි භූමි ප්‍රමාණයෙන් අතිමහත් බහුතරයක්  ආණ්ඩුකාර පරිපාලන කොට්ඨාශ දෙකකට බෙදෙයි: දකුණු සයිනායි ආණ්ඩුකාර පරිපාලන කොට්ඨාශය සහ උතුරු සයිනායි ආණ්ඩුකාර පරිපාලන කොට්ඨාශය. තවත් ආණ්ඩුකාර පරිපාලන කොට්ඨාශ තුනක් සූවස් ඇළ ප්‍රදේශයෙහි පවතින අතර, අප්‍රිකානු ඊජිප්තුව දක්වා විහිදෙයි: සූවස් ඇළෙහි දකුණුතම කෙළවරෙහි සූවස් ආණ්ඩුකාර පරිපාලන කොට්ඨාශය, මධ්‍යයෙහි ඉස්මයිලියා ආණ්ඩුකාර පරිපාලන කොට්ඨාශය, උතුරු කෙළවරෙහි පෝට් සේඩ් ආණ්ඩුකාර පරිපාලන කොට්ඨාශය.

සම්භාව්‍ය යුගයෙහිදී මෙම ප්‍රදේශය හැඳින්වුනේ අරාබියා පෙට්‍රයා ලෙසිනි. අර්ධද්වීපය විසින් සයිනායි යන නම අත්පත් කර ගත්තේ නූතන යුගයෙහිදී වන අතර ශාන්ත කැතරින්ගේ තාපසාරාමය අසල කන්දක් බයිබලීය සයිනායි කන්ද බවට උපකල්පනය කිරීමත් හා සමගය.  සයිනායි කන්ද යනු ආබ්‍රහමික ආගම් වල ආගමික ලෙසින් ඉතාමත් වැදගත් ස්ථාන අතරින් එකකි.

පුරාතන ඊජිප්තුවෙහි  පළමුවන රාජවංශයෙහි ( ක්‍රිපූ) සිට සයිනායි අර්ධද්වීපය ඊජිප්තුවෙහි කොටසක් විය. එයට උතුරින් පිහිටි ලෙවන්තය , (වර්තමාන සිරියාවෙහි, ලෙබනනයෙහි, ජෝර්දානයෙහි, ඊශ්‍රායෙලයෙහි සහ පලස්තීනයෙහි භූමි ප්‍රදේශ), ප්‍රදේශය මෙයට වඩා හාත්පසින්ම වෙනස් වන අතර, විශේෂයෙන්ම එහි  යුද උපායශිලී භූදේශපාලනමය පිහිටුම සහ සංස්කෘතික අභිසාරීතාවයන් නිසා ඓතිහාසික වශයෙන් ඊජිප්තුව සහ මෙසපොටේමියාවෙහි සහ සුළු ආසියාවෙහි විවිධ රාජ්‍යයන් අතර ගැටුම් වල කේන්ද්‍රස්ථානයක් විය. විදේශ අධිවාසය පැවැති කාලසීමාවන්හිදී, ඊජිප්තුවෙහි සෙසු ප්‍රදේශ මෙන්ම, සයිනායි ප්‍රදේශයද, විදේශ අධිරාජ්‍යයන් විසින් අධිවාසය කරනු ලැබ පාලනය කරනු ලැබුනු අතර, මෑත ඉතිහාසයෙහිදී ඕටමන් අධිරාජ්‍යය (1517–1867) සහ එක්සත් රාජධානිය (1882–1956) වෙතින් එසේ සිදු විය. 1956 දී සිදු වුනු සූවස් අර්බුදයෙහිදී (ත්‍රෛපාක්ෂික ආක‍්‍රමණය ලෙසින් ඊජිප්තුවෙහි මෙය හැඳින්වෙන්නේ එරා, ප්‍රංශය සහ ඊශ්‍රායෙලය විසින් එකවර සිදු කෙරුණු සමායෝජිත ප්‍රහාරයක් බැවිනි), සහ 1967දී වූ දින-හයේ යුද්ධයෙහිදී ඊශ්‍රායෙලය විසින් සයිනායි ප්‍රදේශය ආක්‍රමණය කොට අධිවාසය කරන ලදි. 1973 ඔක්තොම්බර 6 දිනදී, ඊජිප්තුව විසින්  යොම් කිපුර් යුද්ධය ඇරඹුවේ අර්ධද්වීපය යළි දිනා ගැනීමෙහි අභිලාශයෙන් වුවද එය අසාර්ථක විය. 1982 වසරෙහිදී, 1979   ඊජිප්තු–ඊශ්‍රායෙල සාම ගිවිසුමෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙසින්, මත භේදයට තුඩුදුන් ටාබා භූමි ප්‍රදේශය හැරුණු විට සයිනායි අර්ධද්වීපයෙහි සෙසු ප්‍රදේශ වලින් ඊශ්‍රායෙලය ඉවත් වූ අතර , 1989 සමථකරණ කොමිසමක නියමය පරිදී එයද යළි පවරා දෙන ලදි.

ආශ්‍රිත


ප්‍රවර්ගය:ආසියාවෙහි අර්ධද්වීප
ප්‍රවර්ගය:ඊජිප්තුවෙහි අර්ධද්වීප
ප්‍රවර්ගය:බටහිර ආසියාවෙහි භූගෝලය
ප්‍රවර්ගය:මැද පෙරදිග භූ රූප
ප්‍රවර්ගය:බටහිර ආසියාවෙහි භූ රූප
ප්‍රවර්ගය:උතුරු සයිනායි ආණ්ඩුකාර පරිපාලන කොට්ඨාශය
ප්‍රවර්ගය:දකුණු සයිනායි ආණ්ඩුකාර පරිපාලන කොට්ඨාශය
ප්‍රවර්ගය:හීබ්‍රෑ බයිබලීය ප්‍රදේශ
ප්‍රවර්ගය:අරාබි–ඊශ්‍රායෙල  ගැටුම
ප්‍රවර්ගය:මැද පෙරදිග ඉතිහාසය
ප්‍රවර්ගය:රතු මුහුදෙහි භූ රූප
ප්‍රවර්ගය:සූවස් ඇළ
ප්‍රවර්ගය:බටහිර ආසියාව
ප්‍රවර්ගය:යුද්ධ-මුක්ත කලාප