බෙලීස් හි සංස්කෘතිය

බෙලිසියානු ජනප්‍රවාදයේ, ලැන්ග් බොබි සුසි, ලා ලෝරෝනා, ලා සුසියා, ටාටා ඩුවෙන්ඩේ, අනන්සි, එක්ස්ටබේ සිසිමයිට් සහ කැඩෙජෝ යන ජනප්‍රවාද ඇත.

බෙලීස් හි බොහෝ රජයේ නිවාඩු දින සාම්ප්‍රදායික පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය සහ ක්‍රිස්තියානි නිවාඩු වේ, සමහරක් බෙලිසියානු සංස්කෘතියට විශේෂිත වූ ගරිෆුනා ජනාවාස දිනය සහ වීරයන් සහ ප්‍රතිලාභීන්ගේ දිනය, කලින් බාරොන් බ්ලිස් දිනය වේ."National Holidays of Belize"  Council on Diplomacy, Washington, D.C. and Consulate General of Belize. Retrieved 5 February 2008. මීට අමතරව, සැප්තැම්බර් මාසය විශේෂ සිදුවීම් දින දර්ශනයක් මත සම්පූර්ණ මාසයක ක්‍රියාකාරකම් සහිත සැප්තැම්බර් සැමරුම් නමින් ජාතික සැමරුම් විශේෂ කාලයක් ලෙස සැලකේ. නිදහස් දිනය සහ ශාන්ත ජෝර්ජ් කේ දිනය හැරුණු විට, බෙලිසියානුවන් සැප්තැම්බරයේ සැණකෙළිය සමරයි, සාමාන්‍යයෙන් දින කිහිපයක් පුරා පැතිරී ඇති සිදුවීම් කිහිපයක් ඇතුළත් වන අතර, ප්‍රධාන සිදුවීම වන්නේ කානිවල් පාර මාර්තු, සාමාන්‍යයෙන් සැප්තැම්බර් 10 ට පෙර සෙනසුරාදා පැවැත්වේ. බෙලීස් හි සමහර ප්‍රදේශවල, එය ලෙන්ට පෙර (පෙබරවාරි මාසයේ) සාම්ප්‍රදායික වේලාවේ සමරනු ලැබේ.

 ආහාර පිසීම 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Rice_and_Beans,_Stew_Chicken_and_Potato_Salad_-_Belize.jpg|දකුණ|thumb|සහල් සහ බෝංචි (පොල් කිරි සමග), ස්ටූ කළ කුකුල් මස් සහ අර්තාපල් සලාද. අන්තර් වාර්ගික ප්‍රධාන ආහාර වේලක්.
බෙලිසියානු ආහාර පිසීම යනු රටෙහි බහු සංස්කෘතික හැඩතලය පිළිබිඹු කරන, මෙස්ටිසෝ, ක්‍රියෝල්, ගරිෆුනා, මායා සහ චීන සහ ඉන්දියානු සම්ප්‍රදායන් ඇතුළු සංක්‍රමණික බලපෑම්වල අංග ඇතුළත් වන විචිත්‍රවත් මිශ්‍රණයකි. මෙම අද්විතීය සංයෝජනය බෙලිසියානු ආහාර මධ්‍යම ඇමරිකාව, කැරිබියන් දූපත් සහ ඊටත් වඩා දුර බැහැර රසවල එකතුවක් බවට පත් කරයි, මෙම ප්‍රදේශවලට එකවර හුරුපුරුදු නමුත් පැහැදිලිවම බෙලිසියානු කෑම වර්ග නිෂ්පාදනය කරයි.

උදේ ආහාරය බොහෝ විට හෘදයාංගම වේ, සාමාන්‍යයෙන් කෝපි හෝ තේ සමඟ චීස්, ෆ්‍රයිඩ් බෝංචි සහ බිත්තර සමඟ යුගල කරන ලද පාන්, පිටි ටෝටිලා හෝ ෆ්‍රයි කොස් (ෆ්‍රයිඩ් ඇනූ කෑලි) වැනි ප්‍රධාන ආහාර ඇතුළත් වේ. වීදි වෙළෙන්දන් නිතරම ටකෝස් සහ මස් පයි වැනි උදෑසන ආහාර විකල්ප ලබා දෙන අතර, දේශීයව "රාත්‍රී ආහාරය" ලෙස හඳුන්වන දහවල් ආහාරය දවසේ ප්‍රධාන ආහාරය ලෙස සේවය කරයි. සාම්ප්‍රදායික දහවල් කෑම අතරට බත් සහ බෝංචි (පොල් කිරි සමග හෝ නැතිව), ස්ටූ කළ කුකුල් මස්, තමල්ස්, එස්කැබෙච් (ළූණු සුප් එකක්) සහ පැනේඩ් (බෝංචි හෝ මාළු සමග බැදපු ඉරිඟු කටු) ඇතුළත් වේ.

ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල, ආහාර බොහෝ විට දේශීයව වගා කරන බඩ ඉරිඟු, බෝංචි සහ ස්කොෂ් වටා කේන්ද්‍රගත වේ, විශේෂයෙන් මායා ප්‍රජාවන් තුළ, ගරිෆුනා ආහාර එහි ඇෆ්‍රෝ-කැරිබියානු මූලයන් සඳහා ප්‍රසිද්ධ වන අතර මුහුදු ආහාර සහ මඤ්ඤොක්කා මත පදනම් වූ එරේබා (මඤ්ඤොක්කා පාන්) වැනි ආහාර විශාල වශයෙන් ඇතුළත් වේ. මෙම දේශීය අමුද්‍රව්‍ය සහ ඉවුම් පිහුම් ක්‍රම භූමියට සහ සම්ප්‍රදායන්ට ගැඹුරු සම්බන්ධයක් සපයයි. මෙම සූපශාස්ත්‍ර විවිධත්වය බෙලීස්හි බහුල කෘෂිකර්මාන්තයෙන් සහය වන අතර එමඟින් නිවර්තන කලාපීය පලතුරුවල සිට මුහුදු ආහාර දක්වා විවිධාකාර නැවුම් අමුද්‍රව්‍ය සඳහා ඉඩ ලබා දේ.

තරමක් දැරිය හැකි මිලකට ආපනශාලා සහ ක්ෂණික ආහාර ආයතන වලින් ජාතිය පිරී ඇත. දේශීය පලතුරු බහුලව දක්නට ලැබේ, නමුත් වෙළඳපලෙන් ලැබෙන අමු එළවළු අඩුය. ආහාර වේල යනු පවුල් සහ පාසල් සඳහා හවුලක් වන අතර සමහර ව්‍යාපාර දිවා ආහාරය සඳහා මධ්‍යම රාත්‍රියේ වසා දමා දහවල් පසු නැවත විවෘත වේ.

 මාධ්‍ය 
ප්‍රධාන පුවත්පත්

 Amandala, 1969 දී පිහිටුවන ලද, ජාතික ප්‍රවෘත්ති, ක්‍රීඩා සහ කතුවැකි මත මිශ්‍රණයක් ඉදිරිපත් කරයි
 The Belize Times, මහජන එක්සත් පක්ෂයේ නිල පුවත්පත
 The Guardian, එක්සත් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂයේ නිල පුවත්පත
 The Reporter, 1967 දී පිහිටුවන ලද සතිපතා ස්වාධීන පුවත්පත

ජාතික ගුවන්විදුලි නාලිකා (සියලු දිස්ත්‍රික්කවල ක්‍රියාත්මක)

 Positive Vibes FM (90.5, 102.9 FM)
 LOVE FM (95.1, 88.9, 98.1, 98.5 FM)
 KREM FM (96.5, 91.1, 101.1 FM)
 WAVE Radio (105.9, 99.9 FM)

රූපවාහිනී නාලිකා

 Channel 5: Great Belize Television
 Channel 7: Tropical Vision Limited
 Channel 15: Krem TV
 Love Belize
 TeleNova
 Maximum TV
 Plus TV
 Wave TV
 BBN TV : BELIZE BROADCASTING NETWORK
 CTV3 : Centaur Television
 TNC10: The National Channel
 Positive Vibes
 CBTV : Color Blind Multimedia Productions
 Hitz
 BHA TV : Belize Hotel Association Television
 PGTV
 REEF TV
 Guadalupe Media
 Belize Adventist Television Network
 R-JET
 SWITCH TV
 Seinsu Radio & TV

 සංගීතය 
මෑත වසරවලදී, රෙගේටන් සහ බණ්ඩා ඇතුළු ලතින් සංගීතය, සාම්ප්‍රදායික පුන්ටා සහ බෘක්ඩවුන් ප්‍රභේද සමඟ බෙලීස් හි ජනප්‍රියත්වයේ වැඩිවීමක් අත්විඳ ඇත. මෙම වර්ධනය වන ප්‍රවණතාවය අසල්වැසි ලතින් ඇමරිකානු රටවල බලපෑම සහ කලාපය තුළ පවතින සංස්කෘතික සම්බන්ධතා පිළිබිඹු කරයි. බෙලීස් හි ලතින් සංගීතයේ ජනප්‍රියතාවයේ නැගීම රටේ විචිත්‍රවත් සහ විවිධ වූ සංගීත භූ දර්ශනය පෙන්නුම් කරයි, දේශසීමා ඉක්මවා ගොස් මිනිසුන් එකට ගෙන ඒමට සංගීතයට ඇති හැකියාව ප්‍රදර්ශනය කරයි.

පුන්ටා පැහැදිලිවම කැරිබියන් වන අතර, සමහර විට ඒ හා සමානව පැවත එන විලාසිතා (රෙගේ, කැලිප්සෝ, මෙරංගු) වැනි ජාත්‍යන්තර ජනප්‍රියකරණයට සූදානම් බව කියනු ලැබේ.

බෲක් ඩවුන් යනු කැලිප්සෝ හා සම්බන්ධ බෙලිසියානු සංගීතයේ නවීන විලාසිතාවකි. එය විකාශනය වූයේ දැව කපන්නන්ගේ සංගීතය සහ නැටුම් වලින්, විශේෂයෙන් බුරු නම් ආකාරයකි. ජැමෙයිකාවේ ට්‍රිනිඩෑඩ් සහ බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්වේ සෙසු ප්‍රදේශවලින් ආනයනය කරන ලද රෙගේ, නැටුම් ශාලාව සහ සෝකා, එක්සත් ජනපදයෙන් රැප්, හිප්-හොප්, හෙවි මෙටල් සහ රොක් සංගීතය ද බෙලීස් තරුණයින් අතර ජනප්‍රියය.

 ක්‍රීඩා 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Shalini_Zabaneh,_Cyclist,_Belize.jpg|වම|thumb|දක්ෂ බෙලිසියන් පාපැදි ක්‍රීඩිකා ශලිනි සබානේ
බෙලීස් හි ප්‍රධාන ක්‍රීඩා වන්නේ පාපන්දු, පැසිපන්දු, වොලිබෝල් සහ පාපැදි වන අතර බෝට්ටු ධාවන, මලල ක්‍රීඩා, සැහැල්ලු පන්දු, ක්‍රිකට් සහ රග්බි වැනි කුඩා අනුගාමිකයින් ඇත. බෙලීස් හි වෙරළබඩ ප්‍රදේශවල මසුන් ඇල්ලීම ද ජනප්‍රිය ය.

ක්‍රොස් කන්ට්‍රි පාපැදි ක්ලැසික්, "හරස් රට" තරඟය හෝ හෝලි සෙනසුරාදා ක්‍රොස් කන්ට්‍රි පාපැදි ක්ලැසික් ලෙසද හැඳින්වේ, එය වඩාත් වැදගත් බෙලීස් ක්‍රීඩා ඉසව්වලින් එකක් ලෙස සැලකේ. මෙම එක්දින ක්‍රීඩා ඉසව්ව ආධුනික පාපැදිකරුවන් සඳහා වන නමුත් එය ලොව පුරා ජනප්‍රිය වී ඇත. බෙලීස් හි ක්‍රොස් කන්ට්‍රි පාපැදි ක්ලැසික් හි ඉතිහාසය ආරම්භ වන්නේ උතුරු අධිවේගී මාර්ගයේ (දැන් ෆිලිප් ගෝල්ඩ්සන් හයිවේ) කුඩා ගම්මානයකින් මොන්රාඩ් මෙට්ස්ගන් මෙම අදහස ලබා ගත් කාලය දක්වා ය. මේ ගමේ අය සතිපතා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවට සහභාගි වීම සඳහා බයිසිකලයෙන් බොහෝ දුර ගෙවා ගියහ. එවකට දුර්වල ලෙස ඉදිකරන ලද බටහිර අධිවේගී මාර්ගයේ දුෂ්කර භූමියේ ක්‍රීඩා ඉසව්වක් නිර්මාණය කිරීමෙන් ඔහු මෙම නිරීක්‍ෂණය වැඩි දියුණු කළේය.

බෙලීස් හි තවත් ප්‍රධාන වාර්ෂික ක්‍රීඩා ඉසව්වක් වන්නේ ලා රූටා මායා බෙලීස් රිවර් චැලේන්ජ්, සෑම වසරකම මාර්තු මාසයේ පැවැත්වෙන දින 4 ක ඔරු මැරතන් තරගයයි. තරඟය සැන් ඉග්නාසියෝ සිට බෙලීස් නගරය දක්වා දිවෙන අතර, කිලෝමීටර් 290 (සැතපුම් 180) දුරින්.

පාස්කු දිනයේදී, ඩැන්ග්‍රිගාහි පුරවැසියන් වාර්ෂික ධීවර තරඟාවලියකට සහභාගී වේ. පළමු, දෙවන සහ තෙවන ත්‍යාග ප්‍රදානය කරනු ලබන්නේ ප්‍රමාණය, විශේෂ සහ සංඛ්‍යාවේ ලකුණු එකතුවක් මත පදනම්වය. තරඟාවලිය දේශීය ගුවන්විදුලි මධ්‍යස්ථාන හරහා විකාශනය වන අතර ජයග්‍රාහකයින්ට ත්‍යාග මුදල් ප්‍රදානය කෙරේ.

ජාත්‍යන්තර වශයෙන් විශාල ජයග්‍රහණ ලබා ඇති එකම ජාතික කණ්ඩායම බෙලීස් ජාතික පැසිපන්දු කණ්ඩායමයි. කණ්ඩායම බෙලීස් නගරයේ සිවිල් මධ්‍යස්ථානයේ පැවති 1998 කැරිකොම් පිරිමි පැසිපන්දු ශූරතාව දිනා ගත් අතර පසුව 1999 හවානාහි පැවති සෙන්ට්‍රොබාස්කට් තරඟාවලියට සහභාගී විය. ජාතික කණ්ඩායම සෑම විටම සමීපව ක්‍රීඩා කළද එක් තරගයක් පමණක් ජයග්‍රහණය කිරීමෙන් පසුව කණ්ඩායම් අටෙන් හත්වැනි ස්ථානයට පත්විය. 2000 බාර්බඩෝස් හි පැවති කැරිකොම් ශූරතාවලියේ නැවත පැමිණීමේ දී බෙලීස් සිව්වන ස්ථානයට පත්විය. ඉන් ටික කලකට පසු, බෙලීස් මධ්‍යම ඇමරිකානු කලාපයට ගොස් 2001 හි මධ්‍යම ඇමරිකානු ක්‍රීඩා ශූරතාව දිනා ගත්තේය.

මෙම සාර්ථකත්වය අනුපිටපත් කිරීමට කණ්ඩායම අපොහොසත් වී ඇති අතර, ඉතා මෑතකදී 2006 COCABA ශූරතාවලියේ 2-4 වාර්තාවක් සමඟ අවසන් විය. කණ්ඩායම 2009 මෙක්සිකෝවේ කැන්කුන් හි පැවති COCABA තරඟාවලියේ දෙවන ස්ථානයට පත් වූ අතර එහිදී කණ්ඩායම් තරඟයෙන් 3-0ක් ලෙස ඉදිරියට ගියේය. බෙලීස් 2010 සෙන්ට්‍රොබාස්කට් තරඟාවලියේදී ට්‍රිනිඩෑඩ් සහ ටොබැගෝ පරාජය කරමින් එහි ආරම්භක තරඟය ජයග්‍රහණය කළ නමුත් COCABA අවසන් තරඟයේ නැවත තරඟයකදී මෙක්සිකෝව හමුවේ දරුණු ලෙස පරාජයට පත් විය. කියුබාවට එරෙහිව දැඩි ජයග්‍රහණයක් ලැබීමෙන් බෙලීස් කණ්ඩායමට ඉදිරියට යාමට හැකි විය, නමුත් ඔවුන් ඔවුන්ගේ අවසන් තරඟයේදී පුවර්ටෝ රිකෝ වෙත ඇද වැටී සුදුසුකම් ලැබීමට අසමත් විය.

2016 රියෝ ගිම්හාන ඔලිම්පික් උළෙලේ රන් පදක්කම් හතරක් දිනාගත් සිමෝන් බයිල්ස් එක්සත් ජනපදයේ සහ බෙලීස්හි ද්විත්ව පුරවැසිභාවය ඇත, එය ඇයගේ දෙවන නිවස ලෙස සලකයි. බයිල්ස් බෙලිසියානු-ඇමරිකානු සම්භවයක් ඇත.

 ජාතික සංකේත 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Prosthechea_cochleata_-_panoramio.jpg|thumb|කළු ඕකිඩ් මලක් (ප්‍රෝටේෂියා කොක්ලීටා)
බෙලීස්හි ජාතික පුෂ්පය කළු උඩවැඩියා (ප්‍රෝටේෂියා කොක්ලීටා, එන්සයික්ලියා කොක්ලීටා ලෙසද හැඳින්වේ). ජාතික වෘක්ෂය මහෝගනී ගසයි (ස්වීටීනියා මැක්‍රොෆිල්ලා), එය ජාතික ආදර්ශ පාඨය වන Sub Umbra Floreo, එහි අර්ථය "සෙවණ යට මම සශ්‍රීක වෙමි" යන්නයි. ජාතික භූමියේ වාසය කරන සත්වයා බෙයාර්ඩ්ගේ ටැපීර් වන අතර ජාතික පක්ෂියා වන්නේ කීල්-බිල්ඩ් ටූකන් (රැම්ෆස්ටෝස් සල්ෆුරාටස්) වේ.

 යොමු කිරීම්