සාන්ත සෙබස්තියන් දේවස්ථානය, එඬේරමුල්ල

සාන්ත සෙබස්තියන් දේවස්ථානය, එඬේරමුල්ල යනු ශ්‍රී ලංකාවේ, කොළඹ අගරදගුරු පදවියේ පිහිටි රෝමානු කතෝලික දේවස්ථානයකි. එය පිහිටා ඇත්තේ වත්තල, එඬේරමුල්ලේ ය. දේවස්ථානය 1891 දී පිහිටුවන ලදී. දළුගම (1879-1903) සහ කිරිමැටියාගර (1903-1934) සමඟ සම මීසමක් ව තිබී, එය 1934 දී ස්වාධීන මීසමක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.

සාන්ත සෙබස්තියන් මුනිතුමාගේ හස්තයේ අස්ථි කොටසක් විශේෂ ධාතු කරඬුවක සංරක්ෂණය කර ඇති අතර එය ප්‍රධාන දේවස්ථාන ගොඩනැගිල්ලේ වම් පැත්තේ දිව්‍ය සත්ප්‍රසාද ගෘහයේ වීදුරු කුටියක සත්ප්‍රසාද කරඬුව සමඟ තබා ඇත.
200px|thumb|සාන්ත සෙබස්තියන් මුනිදුන්ගේ හස්තයේ අස්ථි ධාතුවක් ඇතුලත් ධාතු කරඬුව
250px|thumb|දිව්‍ය සත්ප්‍රසාද ගෘහය තුල දිව්‍ය සත්ප්‍රසාද කරඬුව සහා ධාතු කරඬුව තබා ඇති වීදුරු කුටිය

ඉතිහාසය
එඬේරමුල්ල ග්‍රාමයේ ඉතිහාසය
මුදුන් ඇළෙන් දකුණින් සහ ඊරි ඇළෙන් බටහිරින් වට වූ, බටහිරින් සහ දකුණින් කළු ඔයෙන් මායිම්ව සියනෑ කෝරළයේ බටහිර කෙළවරේ පිහිටා ඇති, මාලිගාවේ සේවා සැපයීමට සහ රාජකාරි ඉටු කිරීමට පුරාණ කැලණිය රාජධානි සමයේ පිහිටුවන ලද කුඩා ගම්මානයකි. මෙම මුළු ප්‍රදේශයට එඬේරමුල්ල, පින්නමැද සහ ගොංගිතොට යන ගම්මාන තුනක් ඇතුළත් වේ. ග්‍රාමයේ පැවත එන්නන්, පෞරාණික ගොඩනැඟිලි සහ භූගෝලීය ලක්ෂණ ගම්මානයේ සහ දේවස්ථානයේ ඓතිහාසික වටිනාකම සහ ශ්‍රී ලාංකීය ඉතිහාසයට ඇති සම්බන්ධය ප්‍රකාශ කරයි.

බටහිර වෙරළ තීරයට 1505 දී පෘතුගීසීන් පැමිණීම රෝමානු කතෝලික ජනගහනයේ ව්‍යාප්තියට බලපෑ අතර ඓතිහාසික ලේඛනවලින් පෙනී යන්නේ එඬේරමුල්ල ඔවුන්ගේ අණ යටතේ පැවති පෘතුගීසීන්ගේ බලප්‍රදේශය සිට සැතපුම් 8 ක් උතුරින් පිහිටි බවයි.

දේවස්ථානයේ ඉතිහාසය
ජනප්‍රවාදවලට අනුව පෘතුගීසි යුගයේදී; ප්‍රැන්සිස්කන් සහ ජේසු නිකායික පූජකවරුන්ගේ සහාය ඇතිව එඬේරමුල්ලේ පළමු දේවස්ථානය ඉදිකරන ලදී. මෙය පසුව ලන්දේසීන් විසින් විනාශ කරන ලදී. ජනප්‍රවාදයට අනුව එය ඉදිකර ඇත්තේ ‘ගුරුගොඩ වෙල්යාය’ නම් ස්ථානයේය. 17 වන සියවසේ අගභාගයේ ලන්දේසි පාලන සමය ආරම්භ වූ විට, රෙපරමාදු ආගම හඳුන්වා දී පාලකයින් විසින් බලාත්මක කිරීම නිසා කතෝලිකයන්ට සහ පල්ලියට දැඩි දුෂ්කරතාවන්ට මුහුණ දීමට සිදු විය.

වසර 150 කට පසු දෙවන දේවස්ථානය බ්‍රිතාන්‍ය පාලන සමයේදී ඉදිකරන ලද අතර එය පළමු පල්ලියේ ජනප්‍රවාද මත පදනම්ව ශාන්ත සෙබස්තියන් මුනිඳුන්ට කැප කරන ලදී. 1855 ජනවාරි 30 වන දින, කතෝලික අනුශාසකයෙකු වූ හැඳලගේ දොන් හෙන්ද්‍රික් කැන්ගෝන් විසින් දැනට පවතින ඉඩම පල්ලියට පරිත්‍යාග කරන ලද අතර එය පසුව ‘පල්ලියවත්ත’ ලෙස නම් කරන ලදී. වර්තමාන දෙව්මැදුරේ ඉදිකිරීම් 1891 දී අගරදගුරු ක්‍රිස්ටෝපර් බොන්ජින් තුමාගේ ආශිර්වාදයෙන් ආරම්භ වී 1920 දී වසර 29 ක උත්සාහයකින් නිම කරන ලදී.

ආරම්භයේදී එඬේරමුල්ල දේවස්ථානය දළුගම මීසමට ඇතුළත් වූ අතර, එය ඉදිකර අවසන් වූ පසු කිරිමැටියාගාර මීසමට ඇතුළත් විය.

ඓතිහාසික දේවස්ථාන මංගල්‍යය
එඬේරමුල්ල ශාන්ත සෙබස්තියන් දේවස්ථානයේ වාර්ශික මංගල්‍යය දිගුකාලීනව පැවත එන ආගමික උත්සවයක් වන අතර එය ප්‍රදේශයේ කතෝලික ප්‍රජාව සමඟ ගැඹුරින් සම්බන්ධ වේ. ශාන්ත සෙබස්තියන් මුනිඳුන්ට ගෞරව කිරීම සඳහා සහ දේවස්ථනයේ වාර්ශික සංවත්සරය සැමරීමට වාර්ෂිකව පවත්වනු ලබන මෙම මංගල්‍යයට යාඥා සේවා සහ පෙරහැර ඇතුළු ආගමික උත්සව මාලාවක් ඇතුළත් වන අතර ප්‍රදේශවාසීන් සහ අමුත්තන් යන දෙඅංශයෙන්ම එයට සහභාගී වේ.

සැමරුම් උත්සවයේ ප්‍රධාන අංගයක් වන්නේ මංගල්‍ය පෙරහැර වන අතර, එහිදී ශාන්ත සෙබස්තියන් මුනිඳුන්ගේ ප්‍රතිමාව වීදි හරහා ගෙන යනු ලැබේ. මෙම පෙරහැර "වීදි යෑම", "සොරෝලෙ යෑම" නමින්ද හඳුන්වනු ලබයි. මෙම පිළිවෙත අධ්‍යාත්මික පිළිවෙතක් ලෙස නිරීක්ෂණය කරනු ලබන අතර, සහභාගිවන්නන් තම භක්තිය ප්‍රකාශ කිරීමට සහ ආශිර්වාද ලබා ගැනීමට පෙරහැරට සම්බන්ධ වේ. මෙම සම්ප්‍රදායෙන් සාන්තුවරයාට ගැඹුරු සංස්කෘතික සම්බන්ධයක් වන අතර ඔහු තම මැදිහත් කමින් අනුගාමිකයන්ට දෙවියන් වහන්සේගේ ආරක්ෂාව ලබා දෙන බව විශ්වාස කෙරේ.

එඬේරමුල්ල මංගල්‍යයේ එක් සුවිශේෂී ලක්ෂණයක් වන්නේ "තැඹිලි තොරණ"යි. පල්ලිය විසින් හඳුන්වා දෙන ලද මෙම සැරසිලි ව්‍යුහය මෙහි කැපී පෙනෙන අංගයක් බවට පත් වී ඇති අතර, මෙම සම්ප්‍රදාය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ප්‍රජාව විසින් තැඹිලි සහ අදාල අමුද්‍රව්‍ය නොමිලේ ලබා දෙයි.

ආගමික චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර සහ ප්‍රාදේශීය සම්ප්‍රදායන් යන දෙකම ආරක්ෂා කරමින් මෙම මංගල්‍යය දේවස්ථනයට සහ අවට ප්‍රජාවන්ට වැදගත් සිදුවීමක් ලෙස පවතී.
300px|thumb|එඬේරමුල්ල සා. සෙබස්තියන් දේවස්ථානයේ තැඹිලි තොරණ

එඬේරමුල්ල ශාන්ත සෙබස්තියන් දේවස්ථානයේ මංගල්‍ය සමයේ ආරම්භය කොඩි ගස එසවීමෙන් සනිටුහන් කරයි. මෙයින් පසු දින නවයක් නුවාන පූජා පවත්වනු ලබන අතර, විශේෂ යාඥාවන් සහ ජනවන්දනා පවත්වනු ලැබේ. විශේෂ සන්ධ්‍යා මෙහෙයක් මංගල්‍යයට පෙර දින සිදුකෙරෙන අතර එය නුවාන කාල පරිච්ඡේදයේ කූටප්‍රාප්තිය සනිටුහන් කරයි.

සාන්ත සෙබස්තියන් මුනිඳුන්ගේ මංගල්‍යයට සමගාමීව සාමාන්‍යයෙන් ජනවාරි 20 වෙනිදාට ආසන්නව දේවස්ථානයේ මංගල්‍ය පැවැත්වේ.

සංස්කෘතිය

මාධ්‍ය සහ කලා

එඬේරමුල්ල ශාන්ත සෙබස්තියන් දේවස්ථානය විශේෂයෙන්ම එහි මාධ්‍ය සහ කලා මුලපිරීම් හරහා සංස්කෘතික ප්‍රකාශනය සඳහා මධ්‍යස්ථානයකි. පල්ලියේ මාධ්‍ය ඒකකය විසින් පල්ලියේ විවිධ ක්‍රියාකාරකම් සහ සැමරුම් සමාජයට බෙදා හරිනු ලැබේ. නවීන තාක්‍ෂණය උපයෝගී කර ගනිමින්, මෙම ඒකකය මංගල්‍යයන් සහ උත්සවවල වැදගත් අවස්ථා ග්‍රහණය කර ගන්නා අතර, පොහොසත් සම්ප්‍රදායන් ආරක්ෂා කර පුළුල් ප්‍රජාව සමඟ බෙදා ගැනීම සහතික කරයි.
ශාන්ත සෙබස්තියන් ගායක ගායිකාවන් පූජනීය උත්සවවලදී සභාව මෙහෙයවන පූජාවන්හි ප්‍රධාන කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. විශේෂයෙන්ම ශාන්ත සෙබස්තියන් මුනිඳුන්ගේ වාර්ෂික මංගල්‍යයේදී දේශීය සංගීත ශෛලීන් සහ තේමා ඇතුළත් කරමින් ප්‍රාදේශීය ප්‍රජාවගේ සංස්කෘතික උරුමය පිළිබිඹු කරන ප්‍රසංගයක් මෙම ගායන කණ්ඩායම ඉටු කරයි.

ශාන්ත සිසිලියා ගායන කණ්ඩායම සාම්ප්‍රදායික ගීතිකා සහ සමකාලීන කොටස් රාශියක් ඉදිරිපත් කරමින් පල්ලියේ සංස්කෘතියට අනුපූරක වේ.විශේෂ සිදුවීම්වලට ඔවුන් සම්බන්ධ වීම සැමරුම් අතරතුර සමස්ත සංගීත අත්දැකීමට දායක වන අතර, සභාව තුළ සමගිය පිළිබඳ හැඟීමක් ඇති කරයි.

මීසම්බාර පියතුමන්ලා

1855–1879
සැ.යු: එඬේරමුල්ල තවමත් නිල මීසමක් නොවීය

ගරු කොන්ස්තන්තයින් නේවිස් පියතුමා
ගරු මතියස් කයිතානො පියතුමා
ගරු බෲචියෝ පියතුමා
ගරු සන්තැන්ජලෝ පියතුමා
ගරු කන්ජමනාතන් පියතුමා
ගරු මාවර් පියතුමා

1879–1903
සැ.යු: 1879 දී එඬේරමුල්ල දළුගම මීසම සමඟ සම්බන්ධ විය

පියතුමා (ගරු)කාල වකවානුවBrucio 1879–1882Bartholomew Rosere 1882–1882 (නොවැම්බර්)Cardano 1882–1886J. B. De Sampaio 1886–1895E. Julian 1895–1897P. Bulik 1897–1898J. B. De Sampaio 1898–1903

1903–1934
සැ.යු: 1903 දී එඬේරමුල්ල කිරිමැටියාගාර මීසම හා සම්බන්ධ විය

පියතුමා (ගරු)කාල වකවානුවසටහන්A. Guillaume1903–1908Leo Fernando1908 Alas1908–1910J. B. De Sampaio1910–1930දේවස්ථන භූමියේ රබර් රෝපනය (1926-27)Guri1930-1931P. J. Fernando1931–1933සක්‍රිස්තියන් කාමරයක් ඉදිකිරීම (නොපවතී)Pebian Fernando1933–1934පොල් අතු සෙවිලි කල පාසල් ගොඩනැගිල්ලක් ඉදිකිරීම (නොපවතී)

1934–2001
සැ.යු: 1934 දී එඬේරමුල්ල ස්වාධීන මීසමක් බවට පත් විය

පියතුමා (ගරු)කාල වකවානුවසටහන්පී.බොනිපස් පීරිස්1934–1937දොරකඩවල ශුද්ධ වතුර කවුළු ඉදිකර ඇත.පී. බුලික්1937–1940එඬේරමුල්ල ශාන්ත සෙබස්තියන් මහා විද්‍යාලයට ශුද්ධ වූ පවුලේ (බෝඩෝ හි) සහෝදරියන්ගේ සේවය හඳුන්වා දෙන ලදී දොන් විල්ෆ්‍රඩ් බෙනඩික්ට්1940–1944හියුබර්1944–1946ජේ. දල්පතාදු1944–1946මර්සල්ස්1944–1946ඩොන් වින්සන්1944–1946ජේ. එම්. කර්බුල්1946–19511946 වර්ශයේ පියතුමන්ලාගෙ හිඟයක් නිසා නැවත දේවස්ථානය කිරිමැටියාගාර මීසමට අනුයුක්ත වුනි.ජේ. හෙබෙස්මෝ1951–1951පියුපොන්1951–1954එෆ්.ඒ.දෙසිගෝ1951–1954වින්සන් ස්ටාලෝ1954–1957පූජාසනය මුදුනේ සිවිලිම ඉදි කර ඇත විලම් පෙරේරා1957–1963පල්ලියේ ගොඩනැගිල්ලේ උතුරු පැත්ත දිගු කර, ඉදිරිපස මිදුලේ සෙවන ගස් සිටුවා, සතිපොළ හඳුන්වා දුන්නේය. ජෝසප් කබ්රාල්1963–1967පූජකවරයා පූජාසනයට මුහුණ ලා පූජා කිරීමේ සම්ප්‍රදාය බිඳ දමා ශුද්ධ වූ දේව මෙහෙය අතරතුර ජනතාවට මුහුණ දීමට පූජාසන මේසයක් ඉදි කළේය. කින්ස්ලි සී පෙරේරා1967–1972පල්ලියේ බිත්ති සහ වහලය ප්‍රතිසංස්කරණය කර, උතුරු පැත්තේ ඉදිකිරීම් අවසන් කළේය. සිරිල් ජෝසප්1972–1973 ෆීලික්ස් ජෝන් හෙට්ටිආරච්චි1973–1978 ප්‍රථම වරට පල්ලියට පිව් ආසන ගෙන ආවා. මර්වින් ප්‍රනාන්දු1978–1982තුඩුවේගෙදර පල්ලිය සෑදුවා. එමිල් පෙරේරා 
 එයාලස් වීරක්කොඩි1982–1983 ක්‍රිස් අබේරත්න1983-1991 රොහාන් දි සොයිසා1991-1997 ගාමිණී පෙරේරා1997 සැප් - දෙසැම්ආනන්ද ප්‍රනාන්දු1998 රේමන් සමරකෝන්1998-1999මෙරිල් විජේසිංහ1999-2001

2001-2024
පියතුමා (ගරු)කාල වකවානුවසටහන්සුනිල් වෙරගොඩ2001-2005ජෝසප් පෙරේරා  (නි.ම.නි)2005-2006ශ්‍රියාන් රණසිංහ (නි.ම.නි)2006 ජනවා - ජූලිඇන්ටන් ප්‍රේමලාල්2006 - 2012ප්‍රසන්න රොහාන්2012 -

අන්නාවිවරු හා සක්‍රිස්තන්වරු
අන්නාවිවරු
ලියනගේ ගිරිගෝරිස්
ඩබ්. ඩී. වර්ලියානු
කේ. ඩී. සන්තියාගු
සන්තියා ගුණසේකර
ඩබ්. ඩී. අන්තෝනි
ජේ. ඩී. එලාරිස්
දමියානු පිගේරා
ඩබ්. ඩී. මර්තීනු
ඩබ්. ඒ. ඩී. ජාකෝලිස්
ඩබ්. ඒ. ඩී. ඇලෝසියස්
යූ. ඩී. එව්සේබියස්
ලොරෙන්සු ගුණසේකර
ජූලියස් ගුණසේකර
පබිලිස් අලහකෝන්
එච්. ඩී. කයිතන්
ඩබ්. ඩී. ජෝකින් විජේතුංග

සක්‍රිස්තන්වරු
ලියනගේ ගිරිගෝරිස්
හැඳලගේ ජෝකින්
ඩී. දමියානු
ඩී. සීමොන්
ඩී. සී. චාර්ලිස්
ඒ. ඩී. මිගෙල් පෙරේරා
ලියනගේ බෙනඩික්ට්
සී. ඩී ෆ්‍රැන්සිස්
ගංගොඩවිලගේ සුනිල් ජෝසප් දාබරේ (2002-2024, 22 වසරක සේවයෙන් පසු විශ්‍රාම යන ලදී)ගංගොඩවිලගේ සුනිල් ජෝසප් දාබරේ (2002-2024)

අනුබද්ධ දේවස්ථාන
සාන්ත ජූඩ් දේවස්ථානය, තුඩුවෙගෙදර - වර්තමානයේ කුරුකුලාව මීසමට අයත් වේ.
දිව්‍ය ගැලවුම් කාරයාණන්ගේ දේවස්ථානය, හුණුපිටිය

යොමු කිරීම්
උපුටා දැක්වීම්

මූලාශ්‍ර