ජැමෙයිකාවේ යටිතල පහසුකම්

ප්‍රවාහනය 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Halfway_Tree_Transport_Center,_Kingston,_Jamaica.jpg|thumb|හාෆ්වේ ට්‍රී ප්‍රවාහන මධ්‍යස්ථානය, කිංග්ස්ටන්
ජැමෙයිකාවේ ප්‍රවාහන යටිතල පහසුකම් මාර්ග, දුම්රිය මාර්ග සහ ගුවන් ප්‍රවාහනයෙන් සමන්විත වන අතර, දිවයිනේ අභ්‍යන්තර ප්‍රවාහන පද්ධතියේ කොඳු නාරටිය වන මාර්ග වේ.

 මහා මාර්ග 
ජැමෙයිකානු මාර්ග ජාලය කිලෝමීටර 21,000 (සැතපුම් 13,000) කට ආසන්න මාර්ග කින් සමන්විත වන අතර, එයින් කිලෝමීටර 15,000 කට වඩා (සැතපුම් 9,300) කාපට් කර ඇත.The CIA World Factbook – Jamaica  . Retrieved 2015-09-16. ජැමෙයිකානු රජය 1990 දශකයේ අග භාගයේ සිට සහ පෞද්ගලික ආයෝජකයින් සමඟ සහයෝගයෙන් යටිතල පහසුකම් වැඩිදියුණු කිරීමේ ව්‍යාපෘති ආරම්භ කර ඇති අතර, ඉන් එකකට දිවයිනේ ප්‍රධාන ජනගහන මධ්‍යස්ථාන සම්බන්ධ කරමින් දිවයිනේ එවැනි ප්‍රවේශ-පාලිත මාර්ග පද්ධතියක් නිර්මාණය කිරීම ඇතුළත් වේ. මෙම ව්‍යාපෘතිය මේ වන විට අධිවේගී මාර්ගය කිලෝමීටර 33 (සැතපුම් 21) සම්පූර්ණ කර ඇත.
 දුම්රිය මාර්ග 
ජැමෙයිකාවේ දුම්රිය ප්‍රවාහනයේ ප්‍රධාන මාධ්‍ය ලෙස බොහෝ දුරට මාර්ග මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය කර ඇති අතර, ඔවුන් කලක් කළ ප්‍රමුඛ ස්ථානය තවදුරටත් භුක්ති විඳින්නේ නැත. ජැමෙයිකාවේ ඇති කිලෝමීටර 272 (සැතපුම් 169) දුම්රිය මාර්ග න්, දැනට බොක්සයිට් ප්‍රවාහනය සඳහා භාවිතා කරන කිලෝමීටර 57 (සැතපුම් 35) ක් පමණක් ක්‍රියාත්මක වේ. 2011 අප්‍රේල් 13 වන දින, මැයි පෙන්, ස්පාඤ්ඤ නගරය සහ ලින්ස්ටෙඩ් අතර සීමිත මගී සේවාවක් නැවත ආරම්භ කරන ලදී.

 ගුවන් ප්‍රවාහනය 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Montego_Bay_plane_Photo_D_Ramey_Logan.jpg|දකුණ|thumb|මොන්ටෙගෝ බොක්කෙහි ගොඩබසින US එයාර්වේස් ගුවන් යානයක් (2013)
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Norman_Manley_International_Airport.jpg|thumb|නෝමන් මැන්ලි ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ
ජැමෙයිකාවේ නවීන පර්යන්ත, දිගු ධාවන පථ සහ නවීන සහ ගුවන් ගමන් සඳහා භාවිතා කරන විශාල ජෙට් ගුවන් යානා නවාතැන් ගැනීමට අවශ්‍ය නාවික උපකරණ සහිත ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළ තුනක් ඇත: කිංග්ස්ටන්හි නෝමන් මැන්ලි ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළ; ශාන්ත මේරි පැරිෂ්හි බොස්කොබෙල් හි ඉයන් ෆ්ලෙමින් ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළ; සහ දිවයිනේ විශාලතම සහ කාර්යබහුලම ගුවන් තොටුපළ වන මොන්ටෙගෝ බොක්කෙහි පිහිටි ශ්‍රීමත් ඩොනල්ඩ් සැන්ග්ස්ටර් ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ. මැන්ලි සහ සැන්ග්ස්ටර් ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ රටේ ජාතික ගුවන් සේවය වන එයාර් ජැමෙයිකාවට නිවහන වේ. ඊට අමතරව ටින්සන් පෙන් (කිංග්ස්ටන්), පෝර්ට් ඇන්ටෝනියෝ සහ නෙග්‍රිල් යන ප්‍රදේශවල දේශීය මගී ගුවන් තොටුපළවල් ඇති අතර ඒවා අභ්‍යන්තර ගුවන් ගමන් සඳහා පමණක් සේවය කරයි. තවත් බොහෝ කුඩා, ග්‍රාමීය මධ්‍යස්ථාන සීනි වතු හෝ බොක්සයිට් පතල්වල පෞද්ගලික ගුවන් පථ මගින් සේවය කරනු ලැබේ.

 වරාය, නැව්ගත කිරීම සහ ප්‍රදීපාගාර 
පැනමා ඇළට නැව්ගත කිරීමේ මාර්ගයේ කැරිබියන් මුහුදේ එහි පිහිටීම සහ උතුරු ඇමරිකාවේ විශාල වෙළඳපොළවල් සහ ලතින් ඇමරිකාවේ නැගී එන වෙළඳපොළවල් වලට සාපේක්ෂව සමීප වීම හේතුවෙන්, ජැමෙයිකාවට නැව්ගත කිරීමේ බහාලුම් විශාල ප්‍රමාණයක් ලැබේ. කිංග්ස්ටන් වරායේ බහාලුම් පර්යන්තය මෑත වසරවලදී ධාරිතාවයෙන් විශාල ප්‍රසාරණයකට ලක්ව ඇති අතර, එය දැනටමත් සාක්ෂාත් කර ගෙන ඇති වර්ධනය මෙන්ම ඉදිරි වසරවල ප්‍රක්ෂේපණය කර ඇති වර්ධනයද හැසිරවීමට සමත් වී ඇත.The Jamaica Observer . Retrieved 27 June 2007. මොන්ටෙගෝ බොක්කෙහි මොන්ටෙගෝ ෆ්‍රීපෝට්, කිංග්ස්ටන් වරායට වඩා සීමිත වුවද, ප්‍රධාන වශයෙන් කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදන වැනි විවිධ භාණ්ඩ ප්‍රවාහනය කරයි.

දිවයින පුරා ස්ථානගත කර ඇති තවත් වරායන් කිහිපයක් තිබේ, ඒවාට ශාන්ත කැතරින් (වින්ඩාල්කෝ) හි පෝට් එස්කිවෙල්, ක්ලැරෙන්ඩන් හි රොකී පොයින්ට්, ශාන්ත එලිසබෙත් හි පෝට් කයිසර්, ඩිස්කවරි බොක්කෙහි පෝට් රෝඩ්ස්, ඔචෝ රියෝස් හි රෙනෝල්ඩ්ස් පියර් සහ පෝට් ඇන්ටෝනියෝ හි බවුන්ඩ්බෲක් වරාය ඇතුළත් වේ.

නැව්ගත කිරීමේ සංචාලනයට සහාය වීම සඳහා, ජැමෙයිකාව ප්‍රදීපාගාර නවයක් ක්‍රියාත්මක කරයි.Annual Transport Statistics Report: Jamaica in Figures 2003-2004 , Ministry of Transport and Works, July 2005. ඒවා ප්‍රවාහන හා වැඩ අමාත්‍යාංශයේ ආයතනයක් වන ජැමෙයිකාවේ වරාය අධිකාරිය විසින් නඩත්තු කරනු ලැබේ.

 බලශක්තිය 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Jamaica_electricity_production.svg|thumb|ජැමෙයිකාවේ විදුලිබල නිෂ්පාදනය ප්‍රභවය අනුව
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Jamaica_renewable_electricity_production.svg|thumb|මූලාශ්‍රය අනුව ජැමෙයිකාවේ පුනර්ජනනීය විදුලි නිෂ්පාදනය
ජැමෙයිකාව එහි ජාතික බලශක්ති අවශ්‍යතා සපුරාලීම සඳහා ඛනිජ තෙල් ආනයනය මත රඳා පවතී. තෙල් සඳහා බොහෝ පරීක්ෂණ ස්ථාන ගවේෂණය කර ඇත, නමුත් වාණිජමය වශයෙන් ශක්‍ය ප්‍රමාණයන් සොයාගෙන නොමැත. ආනයනික තෙල් සහ මෝටර් ඉන්ධන (ඩීසල්, පෙට්‍රල් සහ ජෙට් ඉන්ධන) සඳහා වඩාත් පහසු ප්‍රභවයන් මෙක්සිකෝවෙන් සහ වෙනිසියුලාවෙන් පැමිණේ.

ජැමෙයිකාවේ විදුලි බලය නිෂ්පාදනය කරනු ලබන්නේ පැරණි වරායේ පිහිටා ඇති ඩීසල් (බංකර් තෙල්) උත්පාදක යන්ත්‍ර මගිනි. මෙම පහසුකම තවදුරටත් ද්‍රව ස්වාභාවික වායු හැකියාව සහ ගබඩා කිරීමකින් සමන්විත වේ. අනෙකුත් කුඩා බලාගාර (බොහෝමයක් දිවයිනේ විදුලි සැපයුම්කරු වන ජැමෙයිකාවේ මහජන සේවා සමාගමට අයත් වේ,) හන්ට්ස් බේ බලාගාරය, බොග් බලාගාරය ශාන්ත ජේම්ස්, රොක්ෆෝර්ට් බලාගාරය ශාන්ත ඇන්ඩෲ සහ වයිට් ගඟ, රියෝ බුවනෝ, මොරන්ට් ගඟ, කළු ගඟ (මැගොටි) සහ රෝරින් ගඟේ කුඩා ජල විදුලි බලාගාර ඇතුළුව දිවයිනේ විදුලි ජාලයට සහාය වේ. ජැමෙයිකාවේ ඛනිජ තෙල් සංස්ථාවට අයත් සුළං ගොවිපලක් මැන්චෙස්ටර් හි විග්ටන් හි ස්ථාපිත කරන ලදී.

ජැමෙයිකාව 1980 ගණන්වල මුල් භාගයේ සිට 20 kW ධාරිතාවයකින් යුත් SLOWPOKE-2 න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියාකාරකයක් සාර්ථකව ක්‍රියාත්මක කර ඇත. 2024 දී, ජැමෙයිකාවේ න්‍යෂ්ටික බලය භාවිතා කිරීම ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා කැනඩා පරමාණුක බලශක්ති සමාගම (AECL) සහ කැනේඩියානු න්‍යෂ්ටික රසායනාගාර සමඟ අවබෝධතා ගිවිසුමක් (MOU) අත්සන් කරමින්, රටේ බලශක්ති මිශ්‍රණයට කුඩා මොඩියුලර් ප්‍රතික්‍රියාකාරක (SMR) එකතු කිරීමට රජය කැපවී සිටියේය.

ජැමෙයිකාව දිනකට තෙල් බලශක්ති නිෂ්පාදන බැරල් 80,000ක් (13,000 m3) පමණ ආනයනය කරයි, ඇස්ෆල්ට් සහ ලිහිසි තෙල් නිෂ්පාදන ඇතුළුව. ආනයනික ඉන්ධන වලින් 20%ක් පමණක් මාර්ග ප්‍රවාහනය සඳහා භාවිතා කරන අතර ඉතිරිය බොක්සයිට් කර්මාන්තය, විදුලි උත්පාදනය සහ ගුවන් සේවා මගින් භාවිතා කරයි. දිනකට බොරතෙල් ආනයනයෙන් බැරල් 30,000ක් කිංග්ස්ටන්හි පෙට්‍රොජෑම් පිරිපහදුව මගින් විවිධ මෝටර් රථ ඉන්ධන සහ ඇස්ෆල්ට් බවට සකසනු ලැබේ.

ජැමෙයිකාව අතිවිශාල ප්‍රමාණයකින් පානීය මධ්‍යසාර (අවම වශයෙන් 5% ජල අන්තර්ගතය) නිෂ්පාදනය කරයි, ඒවායින් බොහොමයක් පාන වර්ග ලෙස පරිභෝජනය කරන බව පෙනේ, සහ මෝටර් ඉන්ධන ලෙස කිසිවක් භාවිතා නොකරයි. ජලීය එතනෝල් අමුද්‍රව්‍ය නිර්ජලීය එතනෝල් (0% ජල අන්තර්ගතය) බවට පිරිපහදු කිරීමට පහසුකම් පවතී, නමුත් 2007 වන විට, ක්‍රියාවලිය ආර්ථික වශයෙන් අහිතකර බව පෙනෙන්නට තිබූ අතර නිෂ්පාදන කම්හල අක්‍රිය විය. එතැන් සිට මෙම පහසුකම බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් පෙට්‍රෝලියම් සමාගම විසින් මිලදී ගෙන ඛනිජ තෙල් ආසවනය සඳහා නැවත භාවිතා කර ඇත.

 සන්නිවේදනය 
ජැමෙයිකාවේ 95% කට වඩා ජංගම දුරකථන විනිවිද යාමක් සහිත පූර්ණ ඩිජිටල් දුරකථන සන්නිවේදන පද්ධතියක් ඇත.Doing eBusiness in Jamaica , The Economist Intelligence Unit.

රටේ ජංගම දුරකථන ක්‍රියාකරුවන් දෙදෙනා වන FLOW ජැමෙයිකාව (කලින් LIME, bMobile සහ Cable සහ Wireless Jamaica) සහ Digicel Jamaica ජාල වැඩිදියුණු කිරීම් සහ පුළුල් කිරීම සඳහා මිලියන ගණනක් වියදම් කර ඇත. නවතම ක්‍රියාකරු වන Digicel හට 2001 දී අලුතින් ලිබරල් කරන ලද ටෙලිකොම් වෙළඳපොලේ ජංගම සේවා ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා බලපත්‍රයක් ලබා දෙන ලදී, එය වරක් වත්මන් FLOW (එවකට Cable සහ Wireless Jamaica) ඒකාධිකාරයේ එකම වසම විය. Digicel වඩාත් බහුලව භාවිතා වන GSM රැහැන් රහිත පද්ධතිය තෝරා ගත් අතර, අතීත ක්‍රියාකරුවෙකු වන Oceanic (එය Claro Jamaica බවට පත් වූ අතර පසුව 2011 දී Digicel Jamaica සමඟ ඒකාබද්ධ විය) CDMA ප්‍රමිතිය තෝරා ගත්තේය. FLOW (කලින් "LIME" - පූර්ව-කොලොම්බස් සන්නිවේදන ඒකාබද්ධ කිරීම) TDMA ප්‍රමිතියෙන් ආරම්භ වූ අතර පසුව 2002 දී GSM දක්වා උත්ශ්‍රේණි කරන ලද අතර, 2006 දී TDMA ඉවත් කරන ලද අතර LIME එහි 3G ජාලය දියත් කරන තෙක් 2009 දක්වා එම ප්‍රමිතිය පමණක් භාවිතා කළේය. ක්‍රියාකරුවන් දෙදෙනාම දැනට HSPA+ (3G) තාක්ෂණය සමඟ දිවයින පුරා ආවරණය සපයයි. වර්තමානයේ, Digicel පමණක් තම ගනුදෙනුකරුවන්ට LTE ලබා දෙන අතර FLOW Jamaica, Digicel හි LTE ජාලය දැනට දක්නට ලැබෙන ස්ථාන වන කිංග්ස්ටන් සහ මොන්ටෙගෝ බේ නගරවල LTE දියත් කිරීමට කැපවී සිටී.

ජැමෙයිකානු සන්නිවේදන වෙළඳපොළට අලුතින් පිවිසෙන Flow Jamaica, ජැමෙයිකාව එක්සත් ජනපදයට සම්බන්ධ කරන නව සබ්මැරීන් කේබලයක් තැබීය. මෙම නව කේබලය ජැමෙයිකාව ලෝකයේ සෙසු ප්‍රදේශවලට සම්බන්ධ කරන මුළු සබ්මැරීන් කේබල් ගණන හතර දක්වා වැඩි කරයි. කේබල් සහ රැහැන් රහිත සන්නිවේදන (LIME හි මව් සමාගම) 2014 අගභාගයේදී සමාගම අත්පත් කර ගත් අතර ඔවුන්ගේ වෙළඳ නාමය LIME FLOW සමඟ ප්‍රතිස්ථාපනය කළේය. FLOW ජැමෙයිකාව දැනට දිවයිනේ වැඩිම බ්‍රෝඩ්බෑන්ඩ් සහ කේබල් ග්‍රාහකයින් සිටින රට වන අතර ජංගම ග්‍රාහකයින් මිලියන 1 ක් ද සිටී, එය ඩිජිසෙල්ට පසුව දෙවනුව (එහි උච්චතම අවස්ථාවේ දී එහි ජාලයේ ජංගම ග්‍රාහකයින් මිලියන 2 කට වඩා සිටියහ).

ඩිජිසෙල් 2010 දී ග්‍රාහකයෙකුට 6 Mbit/s දක්වා හැකියාව ඇති WiMAX බ්‍රෝඩ්බෑන්ඩ් පිරිනැමීමෙන් බ්‍රෝඩ්බෑන්ඩ් වෙළඳපොළට පිවිසියේය. 2014 දී LIME/FLOW ඒකාබද්ධ වීමෙන් පසු ඔවුන්ගේ බ්‍රෝඩ්බෑන්ඩ් බෙදාගැනීම තවදුරටත් වර්ධනය කිරීම සඳහා, සමාගම ඩිජිසෙල් ප්ලේ නමින් නව බ්‍රෝඩ්බෑන්ඩ් සේවාවක් හඳුන්වා දුන්නේය, එය ජැමෙයිකාවේ දෙවන FTTH පිරිනැමීමයි (2011 දී තෝරාගත් ප්‍රජාවන්හි LIME යෙදවීමෙන් පසු). එය දැනට කිංග්ස්ටන්, පෝට්මෝර් සහ ශාන්ත ඇන්ඩෲ යන දේවස්ථානවල පමණක් ලබා ගත හැකිය. එය පිරිසිදු ෆයිබර් ඔප්ටික් ජාලයක් හරහා 200 Mbit/s දක්වා පහළට, 100 Mbit/s දක්වා වේගයක් ලබා දෙයි. Digicel හි තරඟකරු වන FLOW Jamaica සතුව ADSL, Coaxial සහ Fibre to the Home (LIME වෙතින් උරුම වූ) වලින් සමන්විත ජාලයක් ඇති අතර 100 Mbit/s දක්වා වේගයක් පමණක් ලබා දෙයි. Digicel වෙළඳපොළට ඇතුළුවීමට එරෙහිව සටන් කිරීම සඳහා FLOW එහි Fibre පිරිනැමීම තවත් ප්‍රදේශවලට ව්‍යාප්ත කිරීමට කැපවී සිටී.

කාර්යාල සහ උපයෝගිතා රෙගුලාසි (අපගේ), විද්‍යා, තාක්ෂණ, බලශක්ති සහ පතල් අමාත්‍යාංශය (MSTEM) සහ වර්ණාවලි කළමනාකරණ අධිකාරිය (SMA) 2016 ජනවාරි මාසයේදී තවත් ජංගම ක්‍රියාකරු බලපත්‍රයක් සඳහා අනුමැතිය ලබා දී ඇති බව නිවේදනය කරන ලදී. මෙම ඇතුළත් වීමේ අනන්‍යතාවය 2016 මැයි 20 වන දින ජැමෙයිකානු රජය විසින් Caricel නමින් ක්‍රියාත්මක වන Symbiote Investments Limited ලෙස නව වාහකය නම් කරන විට තහවුරු කරන ලදී. සමාගම 4G LTE දත්ත පිරිනැමීම් කෙරෙහි අවධානය යොමු කරනු ඇති අතර පළමුව කිංග්ස්ටන් මෙට්‍රොපොලිටන් ප්‍රදේශයේ සජීවීව සජීවීව ගමන් කරනු ඇති අතර ඉන් පසුව ජැමෙයිකාවේ සෙසු ප්‍රදේශවලට ව්‍යාප්ත වනු ඇත.

 යොමු කිරීම්