යූන් සුක් යෙයොල්

යූන් සුක් යෙයොල් (; ; උපත 18 දෙසැම්බර් 1960) යනු 2022 සිට දකුණු කොරියාවේ 13 වැනි ජනාධිපතිවරයා වන දකුණු කොරියානු දේශපාලනඥයෙක් සහ නීතිඥයෙකි. මහජන බලය පක්ෂයේ සාමාජිකයෙකු වන ඔහු 2019 සිට 2021 දක්වා ඔහුගේ ජනාධිපති පූර්වගාමියා වූ මූන් ජේ-ඉන් යටතේ දකුණු කොරියාවේ අභිචෝදක ජනරාල්වරයා ලෙස සේවය කළේය.

යූන් සෝල් හි උපත ලැබූ අතර සෝල් ජාතික විශ්ව විද්‍යාලයෙන් උපාධි දෙකක් ලබා ඇත. සෝල් මධ්‍යම දිස්ත්‍රික් අභිචෝදක කාර්යාලයේ ප්‍රධානියා ලෙස ඔහු හිටපු ජනාධිපතිවරුන් වන පාක් ගුන්-හයි සහ ලී මියුං-බක් බලය අනිසි ලෙස භාවිතා කිරීම සම්බන්ධයෙන් වරදකරුවන් කිරීමට ප්‍රධාන කාර්යභාරයක් ඉටු කළේය. ජනාධිපති මූන් 2019 දී දකුණු කොරියාවේ යූන් නීතිපතිවරයා ලෙස පත් කළේය. යූන්ගේ නායකත්වය තුළ, උත්තරීතර අභිචෝදක කාර්යාලය, චන්ද්‍ර පරිපාලනයේ බලගතු චරිතයක් වූ චෝ කුක් සම්බන්ධයෙන් අවුල් සහගත පරීක්ෂණ පැවැත්වූ අතර, එය චෝ අධිකරණ අමාත්‍ය ධුරයෙන් ඉල්ලා අස්වීමට හේතු විය. 2021 මාර්තු මාසයේ දී ඔහු අභිචෝදක ජෙනරාල් ධූරයෙන් ඉල්ලා අස්වන තෙක් යූන්ගේ මූන් පරිපාලනය සමඟ ඇති වූ ගැටුම් කොන්සර්වේටිව් ඡන්දදායකයින් අතර ප්‍රමුඛ ජනාධිපති අපේක්ෂකයෙකු ලෙස ඔහු නැගී සිටීමට හේතු විය.

2021 ජුනි මාසයේ දී, යූන් 2022 දකුණු කොරියානු ජනාධිපතිවරණයේ අපේක්ෂකත්වය නිවේදනය කළේය. ඔහු ජූලි මාසයේ දී දක්ෂිනාංශික මහජන බලය පක්ෂයට (PPP) සම්බන්ධ වූ අතර නොවැම්බර් මාසයේදී එහි නාමයෝජනා දිනා ගත්තේය. ගතානුගතික සහ ආර්ථික වශයෙන් ලිබරල් ලෙස සැලකෙන යූන් ආර්ථික නියාමනය සහ ස්ත්‍රී පුරුෂ සමානාත්මතාවය සහ පවුල් අමාත්‍යාංශය අහෝසි කිරීම වැනි ක්‍රියාමාර්ග පොරොන්දු වූ වේදිකාවක් මත දිව ගියේය. ඔහු 2022 මාර්තු 9 වන දින ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂයේ අපේක්ෂක ලී ජේ-මියුන්ග් පරාජය කර මැයි 10 වන දින ජනාධිපති ලෙස වැඩ භාර ගත්තේය, කොරියානු යුද්ධයේ සටන් අවසන් වීමෙන් පසු උපත ලැබූ පළමු තේරී පත් වූ ජනාධිපතිවරයා බවට පත්විය. යූන්ගේ විදේශ ප්‍රතිපත්තිය උතුරු කොරියාව සම්බන්ධයෙන් උකුස්සා සහ පෙර දකුණු කොරියානු ජනාධිපතිවරුන්ට වඩා ජපානයට මිත්‍රශීලී ලෙස විස්තර කර ඇත.

සභාපති වශයෙන්, යූන් බොහෝ දුරට අඩු අනුමත ශ්‍රේණිගත කිරීම් ලබා ඇත. 2022 සෝල් හැලොවීන් සමූහයා තලා දැමීම සහ 2024 දකුණු කොරියානු වෛද්‍ය අර්බුදය ඔහුගේ පරිපාලනය තුළ සිදු වූ අතර, දෙවැන්න 2024 දෙසැම්බර් වන විටත් ක්‍රියාත්මක වේ. යූන් යටතේ දකුණු කොරියාව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පසුබැසීමක් අත්විඳිමින් සිටින බවත්, ඒකාධිපතිවාදය නැවත මතුවීමත් අත්විඳිමින් සිටින බවට විචාරකයින් චෝදනා කර ඇත. 2024 පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයේ දී ඔහුගේ පක්ෂය විශාල ලෙස පරාජයට පත් වූ අතර එතැන් සිට ඔහුගේ බලය සැලකිය යුතු ලෙස දුර්වල වී ඇති බව තක්සේරු කර ඇත. 2024 දෙසැම්බර් 3 වන දින, යූන් දකුණු කොරියාවේ යුද නීතිය ප්‍රකාශයට පත් කළේය, එය 1980 දී චුන් ඩූ-හ්වාන්ගේ හමුදා ආඥාදායකත්වයෙන් පසුව ප්‍රකාශයට පත් කළ පළමු අවස්ථාවයි. ඔහු එම ක්‍රියාව සාධාරණීකරණය කළේ කොරියානු පාර්ලිමේන්තුවේ මන්ත්‍රීවරුන් උතුරට පක්ෂපාතී බවට චෝදනා කරමින්. කෙසේ වෙතත්, යූන්ගේ කතාවෙන් පැය කිහිපයකට පසු ජාතික සභාව එම ප්‍රකාශය අවලංගු කරමින් හදිසි යෝජනාවක් සම්මත කිරීමෙන් පසුව යූන් එය ඉවත් කළේය.

 මුල් ජීවිතය සහ අධ්‍යාපනය 
වම|thumb|214x214පික්|යූන් 1976 දී වයස අවුරුදු 16 දී
යූන් 1960 හි සෝල් හි සියොංබුක් දිස්ත්‍රික්කයේ බොමුන්-ඩොං හි උපත ලැබූ අතර හැදී වැඩුණේ සියෝඩෙමුන් දිස්ත්‍රික්කයේ යොන්හුයි-ඩොං හි ය. ඔහුගේ පියා, යූන් කි-ජුං, නොන්සාන් හි උපත ලැබූ අතර, යොන්සෙයි විශ්ව විද්‍යාලයේ ආර්ථික විද්‍යාව පිළිබඳ මහාචාර්යවරයෙකි සහ කොරියානු ජනරජයේ ජාතික විද්‍යා ඇකඩමියේ පූර්ණ සාමාජිකයෙකි. ඔහුගේ මව, Choi Seong-ja, Gangneung හි උපත ලැබූ අතර විවාහයෙන් පසු තනතුරෙන් ඉවත් වීමට පෙර Ewha Womans විශ්ව විද්‍යාලයේ කථිකාචාර්යවරියක් විය.

යූන් ඩේග්වාන්ග් ප්‍රාථමික පාසලට සහ ජෝන්ග්‍රැන්ග් මධ්‍ය විද්‍යාලයට ඇතුළත් වූ අතර අටවන ශ්‍රේණිය අවසන් කිරීමෙන් පසු චූංගම් මධ්‍ය විද්‍යාලයට මාරු විය.  උපාධිය ලැබීමෙන් පසු, ඔහු සෝල් ජාතික විශ්ව විද්‍යාලයේ නීතිය හැදෑරූ අතර එහිදී ඔහු 1983 දී නීතිවේදී උපාධියක් සහ 1988 දී නීතිය පිළිබඳ ශාස්ත්‍රපති උපාධියක් (LL.M.) ලබා ගත්තේ ය. ඔහු යූන්ව "බාහිර සහ විශ්වාසවන්ත" පුද්ගලයෙකු ලෙස විස්තර කළ නීතිඥයෙකු වන මූන් කන්ග්-බේගේ සගයෙකි. Gwangju නැගිටීමෙන් ටික කලකට පසුව, යූන් සහ ඔහුගේ සගයන් සමූහ නඩු විභාගයක් පැවැත්වූ අතර, එහිදී ඔහු නඩු පවරන්නෙකු ලෙස ක්‍රියා කරමින්, ජනරජයේ ජනාධිපති චුන් ඩූ-හ්වාන්ට මරණ දණ්ඩනය ලබා දෙන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය. ව්‍යාජ නඩු විභාගයේ දී ඔහුගේ භූමිකාව වෙනුවෙන් සිරගත වේ යැයි බියෙන් යූන් ගංග්වොන් පළාතට පලා ගියේ ය.

ඇනිසොමෙට්‍රොපියා රෝගය හේතුවෙන් යූන් 1982 දී ජාතික සේවයෙන් නිදහස් කරන ලදී. මෙම තත්ත්වය හේතුවෙන් තමාට රියදුරු බලපත්‍රයක් ලබා ගැනීමට නොහැකි වූ බව යූන් පසුව පැවසීය.

විශ්ව විද්‍යාලයේ සිව්වන වසරේ කඩඉම් විභාගයේ පළමු කොටස සමත් වූ පසු, යූන් ඊළඟ වසර නවය පුරාවටම දෙවන කොටස උත්සාහ කළේය. ඔහු අවසානයේ 1991 දී තීරුව සමත් විය, ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂයේ සභා මන්ත්‍රී සහ අධිකරණ අමාත්‍ය පාර්ක් බියම්-කයිගේ උපාධි පන්තියේම ය.

 දේශපාලන තනතුරු 
යූන් තමාව " කොන්සර්වේටිව් " ලෙස හඳුනා ගනී. හිටපු කොන්සර්වේටිව් මන්ත්‍රීවරයෙකු වන චුන්ග් ඩූ-උන් යූන්ව ගතානුගතිකයෙකු ලෙස සැලකේ. දේශපාලන විචාරක චින් ජුං-ක්වොන් ඔහුගේ දේශපාලන නැඹුරුව හැඳින්වූයේ " ලිබර්ටේරියන්වාදය " ( 자유지상주의) ඔහු සමාජ ගතානුගතිකයෙකු ලෙස ද විස්තර කර ඇත. ස්ත්‍රීවාදය කෙරෙහි ඔහුගේ විවේචනාත්මක ආකල්පය, ජාතිකවාදී ස්වභාවය සහ විපක්ෂය සහ ලිබරල් මාධ්‍ය කෙරෙහි සතුරු ආකල්පය, මාධ්‍ය සහ විශේෂඥයින් ඔහුව සහ ඔහුගේ ප්‍රතිපත්ති "K- Trumpism " (한국판 트럼프 හෝ K-트럼프) සහ "අන්ත දක්ෂිණාංශික" ලෙස හැඳින්වීමට හේතු වී ඇත. " (극우), ඔහු සහ ඔහුගේ ආධාරකරුවන් විසින් චෝදනා ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී.

 ආර්ථිකය 
යූන් රජය විසින් ආර්ථික මැදිහත්වීම් වලට විරුද්ධ වන අතර එය සාමාන්‍යයෙන් සැලකෙන්නේ ව්‍යාපාරික ගැති, සහ මූල්‍ය ගතානුගතිකයෙකු ලෙසය.  ඔහු ආර්ථික ලිබරල්වාදය පිළිබඳ ඔහුගේ විශ්වාසය කෙරෙහි ප්‍රධාන බලපෑමක් ලෙස ආර්ථික විද්‍යාඥ මිල්ටන් ෆ්‍රීඩ්මන් සහ ෆ්‍රීඩ්මන්ගේ 1980 පොත Free to Choose: A Personal Statement උපුටා දක්වා ඇත. උපායමාර්ගික සහ ජාත්‍යන්තර අධ්‍යයන මධ්‍යස්ථානයට අනුව, චීනය මත යැපීම අඩු කිරීමට සහ සැපයුම් දාමයේ ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව ප්‍රවර්ධනය කිරීමට යූන් උත්සාහ කරනු ඇත.

 හමුදා 
දකුණු කොරියාවට දේශීය න්‍යෂ්ටික අවි තිබීමේ හැකියාව සඳහා යූන් ක්‍රියාකාරී සහයෝගය ප්‍රකාශ කර ඇත. ජාත්‍යන්තර සාමය සඳහා වූ කානගී එන්ඩොව්මන්ට් ඔහුගේ ප්‍රතිපත්තිය "න්‍යෂ්ටික ජනතාවාදය" ලෙස සඳහන් කළේය. දේශීය න්‍යෂ්ටික අවි ගබඩාවක ආධාරකරුවන් අතර ජාතිකවාදී ආකල්ප සහ ඇමරිකානු විරෝධී හැඟීම් බහුලව පවතින බව සමහර පර්යේෂණවලින් පෙනී යයි.

2021 සැප්තැම්බර් 22 වන දින, උතුරු කොරියාවෙන් තර්ජනයක් තිබේ නම්, එක්සත් ජනපදය දකුණු කොරියාවේ උපායශීලී න්‍යෂ්ටික අවි නැවත ස්ථානගත කරන ලෙස තමා ඉල්ලා සිටින බව යූන් ප්‍රකාශ කළේය. 1990 දශකයේ මුල් භාගයේ සිට රුසියාව සමඟ ගිවිසුමකින් පසුව සහ උතුරු සහ දකුණු කොරියාව අතර ආතතීන් ලිහිල් කිරීමේ උත්සාහයක් ලෙස එක්සත් ජනපදය විසින් න්‍යෂ්ටික අවි දකුණු කොරියාවේ ස්ථානගත කර නොමැත. එක්සත් ජනපදය වෙනුවෙන් කතා කරමින් ජපානය සහ කොරියාව සඳහා එක්සත් ජනපද නියෝජ්‍ය සහකාර රාජ්‍ය ලේකම් මාර්ක් ලැම්බට්, දකුණු කොරියාව යලි න්‍යෂ්ටිකකරණය සඳහා යූන්ගේ ඉල්ලීම ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර එම යෝජනාව එක්සත් ජනපද ප්‍රතිපත්තියට පටහැනි බව පැවසීය.

2021 නොවැම්බර් 12 වන දින, යූන් පෙන්වා දුන්නේ ඔහු දකුණු කොරියාවේ තවත් එක්සත් ජනපද THAAD මිසයිල යෙදවීම් සඳහා විවෘත වන බවයි.

 පෞද්ගලික ජීවිතය 
ජනාධිපති යූන් 2012 සිට කිම් කියොන්-හී සමඟ විවාහ වී ඇත. ඔහුගේ බිරිඳ පැවසුවේ ඇය ජනාධිපති ආර්යාව වෙනුවට පළමු සහකරු හෝ සහකාරිය යන යෙදුමට කැමති බවයි.

කිම් යනු චිත්‍ර ප්‍රදර්ශන කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන සමාගමක් වන Covana Contents හි සභාපතිවරයා ය. නිව් යෝර්ක් විශ්ව විද්‍යාලයේ ස්ටර්න් ස්කූල් ඔෆ් බිස්නස් සමඟ සම්බන්ධතා ඇතිව ඇයගේ ජීව දත්ත පත්‍රය පුම්බා ඇති බවට දකුණු කොරියානු මාධ්‍යවල පළ වූ වාර්තා වලට අමතරව, චිත්‍ර ප්‍රදර්ශන පැවැත්වීම සඳහා ඇය 'කික්බැක්' ගත් බවට චෝදනා කරමින් කිම් පරීක්ෂණයකට මුහුණ දී තිබේ. ඇය ප්‍රසිද්ධියේ සමාව අයැදීමෙන් ප්‍රතිචාර දැක්වූවාය.

යූන් යනු Moon Jae-in, Roh Moo-hyun (අහිමි වූ කතෝලිකයෙකු), Kim Dae-jung සහ Roh Tae-wo ට පසුව කතෝලිකයෙකු වූ සිව්වන දකුණු කොරියානු ජනාධිපතිවරයා වේ. ඔහු " ඇම්බ්‍රෝස් " යන ක්‍රිස්තියානි නාමයෙන් බව්තීස්ම විය.

 සටහන් 

 මූලාශ්‍ර 

 බාහිර සබැඳි