කිලිකිති (කිලිකිටි)

කිලිකිති හෙවත් කිලිකිටි (ඇතැම් විටැ කිරිකිකි, කිලිකිකි) යනු කඩුලු පන්දු කෙළියේ ඇති ආකෘති කිහිපයකින් එකෙකි. සැමොවාවෙහි ඇරැඹුණුව (ඉංගිරීසි මිෂනාරිවරු ඔවුනගේ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාව 19 වැනි සියවසේ මුල් හරියේ දී හඳුන්වා දුන් හ.) පොලිනීසියාව පුරා  පතළ එය දැන් ලෝ පුරා වැඩි පොලිනීසියානු ජනගහනයක් වෙසෙන පෙදෙස්හි දැකියැ  හැකී. නවසීලන්තයේ වෙසෙන  පැසිෆික් දූපත් දනන් අතර ඇතුළු වැ තවත් බොහෝ පැසිෆික් රටවල්හි  කිලිකිති සැමෝවාවෙහි දෑ කෙළිය ද වෙයි. 

 කෙළියෙහි ආකෘතිය 

 උවාරණ 
පන්දුව සාදා ඇත්තේ පැන්ඩනස් වලින් ඔතා ඇති ඉතද රබරයෙකිනි. සිය අරැක්ම පතා කිසි දු පිරැවුමක් (padding) හෝ මුහුණු වැස්මක් හෝ නො පළඳින  බොහෝ විටැ ලාවා-ලාවා පමණක් පළඳිත්. සෙන්නිට් ඔතා ඇති ලී පිති පොල්-අතු-නටු-පදනම් "ලාපලාප" (??) (stalk of coconut fronds) නම් තෙ-පැති සමෝවා යුද මුගුරු හැඩයට නිමැවුණු වෙයි. තනි කෙළුවනගේ රිසි නොරිසිකම් අනුවැ හැඩගස්වා ඇති පිති දිගින් මීතරයකට වඩා වැඩි වියැ හැකී. පිත්තේ පහර දෙන මතුපිට ඇද බැවින් ("ලාපලාප" මුගුරු හා පොල් අතු නටුව(??) (coconut frond stalk) මෙන්) පහර වදින පන්දුවකැ ගමන් මඟ ගැනැ අනාවැකි කීම අති දුකර වේ. 

 නීති 
කිලිකිටි නීති  යි. ඇත්තේ හැටියට, මෙ කෙළිය ගැනැ ලියැවුණු සැළයන් බහුතරයක් පවසනුයේ නීති රීති දැනැගත හැක්කේ තරඟ වදින්නන්ට මැ බව යි.

 ක්‍රිකට් වලට සමානකම් 
මෙහි පිති දරන පිලක්, පිටිය රකින (පන්දු රකින) පිලක් හා තණතිල්ලක් (ඇතැම් විටැ කොන්ක්‍රීට්) හා වෙයි.  තණතිල්ලේ දෙ කෙළවරින් පෙඳයුවන් දෙදෙනකු විසින් මාරුවෙන් මාරුවට කෙරෙයි; ඒ අනුවැ, ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේ තනි කඩුලු රකිනකු වීමට පටහැණි වැ  මෙහි කඩුලු රකින්නෝ ද දෙදෙනෙක් වෙත්.

 ක්‍රිකට් වලින් කිලිකිටි වෙනස් වන ප්‍රධාන කරුණු 
පමණින් නො-හිම් වන පිල  බව හෝ වයස හෝ නොසලකා පැමිණෙන ඕනෑම අයකුගෙන් සෑදෙයි. නාඳුනන අය බොහෝ විටැ පිළිගැනෙණා බව  සටහන් කියා පායි.  සැමැනියෙන් තුන් ඉරියව් වෙත්. 
කිලිකිටි තරඟයක් යනු ගැයුම්, නැටුම් හා බොජුන් සත්කාර වලින් හා පිරුණු බහු-දින ජනරැස බැඳි ඉසව්වකි. මුළු ගම මැ තරඟ කරනු ඇති අතර කෙළුවා, කෝකියා හෝ නරඹන්නන් හෝ ලෙස සෑම කෙනකු මැ තරඟ කරනු ඇති. එක් මූලාශ්‍රයකට අනුවැ, එක මැ  රීතිය වනුයේ පමණවත් අහර ලබා දීමට නො හේ නම් සත්කාරක පිලට ජය අහිමි වීමයි.

 ප්‍රමිතිකරණය 
නවසීලන්ත කිලිකිටි සංගමය (NZKA) කිලිකිටි නීති සම්මත කිරීමට කටයුතු කරයි. 1999 දී න.කි.සය (NZKA) විසින් සුපරිසිෆික කිලිකිටි තරගවැල නමින්  තරගවැලක් ඇරැඹුණුව 2001 දී  ලෝ කුසලාන කිලිකිටි තරගවැල හඳුන්වා දෙවුණි. කෙළිය  හිතකාමී විනාඩි* 175කට (මිනිත්තු 70) කපා (ඉනිම් 2ක්, පළමු ඉනිම මිනිත්තු 30ක් දිගු වීම හා දෙවැන්නේ දී පළමුවේ පන්දු ගණනට සම පන්දු ගණනක් යැවීම) ඇති. න.කි.සය (NZKA) විසින්  හා  හා එකතු කැරැ ඇති.

*විනාඩි 60 = මිනිත්තු 24

 කිලිකිටි ලෝ කුසලානය 

 2001 
පළමු කිලිකිටි ලෝ කුසලානය 2001 ජනවාරියේ දී නවසීලන්තයේ ඕක්ලන්තයෙහි හෙන්ඩසනයේ වේටකෙරේ මලල කෙළි පිටියේ දී පැවැත්විණි. ඇමරිකානු සැමෝවාව, ඕස්ට්‍රේලියාව, කුක් දිව්, නවසීලන්තය, නියු, ටොකෙලාව් හා එක්සත් රජයු හා   සත් පිලක් එක් වියැ. තරඟ තුනකින් යුත් තරඟ මාලාවක් පුරා කෙළි අවසන් තරඟය, නවසීලන්ත කේ-බ්ලැකස් විසින් දිනා ගැනුණු අතර,  ඔවුන් අතින් තරඟ දෙකට එකක් සෙයින් ඇමරිකානු සැමෝවා පතියන් පැරැදිණි.Daniels, C., "Kilikiti: We are world's best," New Zealand Herald, 22 January 2001. Retrieved 18 November 2020.

 2002 
2002 කිලිකිටි ලෝ කුසලානය නවසීලන්තයේ ඕක්ලන්තයේ ග්ලෙන් ඊඩනයේ පාර්ස් උයනේ දී පැවැත්විණි.

 2015 
2015 කිලිකිටි ලෝ කුසලානය නවසීලන්තයේ වෙලින්ටනයේ ෆ්‍රෑන්ක් කිට්ස් උයනේ දී පැවැත්විණි.

 මේකත් බලන්නැ 

 ඕෂනියාවේ ක්‍රිකට්
 ට්‍රොබ්‍රියන්ඩ් ක්‍රිකට්

 යොමු කිරීම් 

 බැහැරි ඈඳි 

 නවසීලන්ත කිලිකිටි සංගමය




 YouTube හි 2001 කිලිකිටි ලෝක කුසලාන විශේෂ අවස්ථා