ඩොඩෝ

ඩොඩෝ (Raphus cucullatus), යනු මිනිසා සහ මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් නිසා ලොවින් වඳ වී ගිය කුරුලු විශේෂයකි. මෙම කුරුල්ලෝ ඉන්දියන් සාගරයේ පිහිටි මුරුසි දූපතට පමණක් ආවේණික වූවෝ ය. මේ සත්වයා කුරුල්ලකු වුවත් පියඹා යෑමට නොහැකි වුණු අහස අහිමි කුරුල්ලෙක් විය. 

අද ඩෝඩෝ කුරුල්ලන් දක්නට නැත. අද ඇත්තේ ඩෝඩෝ කුරුල්ලන් ගේ අස්ථි සහ පොසිල කොටස් පමණි. ලන්දේසි නාවිකයන් ගේ සිතුවම් අනුව, ඩෝඩෝ අළු සහ සුදු පැහැති කුරුල්ලෙකි. කෙසේ නමුත් සත්ව විද්‍යාඥයන් පෙන්වා දෙන්නේ ඩෝඩෝ ලා අළු, නිල් පැහැයේ සිට අළු දුඹුරු පැහැය තෙක් වර්ණවත් වුණු කුරුල්ලකු කියා ය.

කිලෝ ග්‍රෑම් 17.5ක් බරින් යුක්ත වූ ඩෝඩෝ අයත් වන්නේ පරෙවියන් සහ කොබෙයියන් අයත් වන රැපිනේ නමැති කුරුලු පවුලට යි. ඩෝඩෝට වඩාත් සමීපතම කුරුල්ලා ලෙස සැලකෙන්නේ නිකොබාර් පරෙවියා යි. 

ලන්දේසි නාවිකයන්ට පළමු වරට ඩෝඩෝ කුරුල්ලකු දකින්නට ලැබුණේ 1598 වසරේ දී යැ යි ලන්දේසි සටහන්වල සහ සිතුවම්වල දැක්වෙයි. ඉන් වසර 64 ක් ගත වෙද්දී ඩෝඩෝ  කුරුල්ලෝ දූපතින් වඳ වී ගිය හ. අවසන් වරට කුරුල්ලකු දකින්නට ලැබුණු බව පැවසෙන්නේ 1662 වසරේ දී ය.

ඩෝඩෝ කුරුල්ලන් උන් ගේ ජීවන චක්‍රය තුළ දී අවස්ථා කිහිපයක දී පිහාටු හලා දමා, වර්ණවත් පිහාටු වෙනස් කර ගත් හ යි පරීක්ෂණවලින් හෙළි වී ඇත. ලිංගික වශයෙන් පරිණත වෙද්දී පිහාටු වෙනස් කර ගන්නා කුරුල්ලන් එමට ය. අහස අහිමි පැස්බරා ද එ සේ පිහාටු වෙනස් කරන කුරුල්ලකු බව පැවසෙයි.

ප්‍රබන්ධ සාහිත්‍යයේ ද කැපී පෙනෙන ඩෝඩෝ කුරුල්ලෙක් සිටී. සාහිත්‍යයට එක්වුණු ඩෝඩෝ කුරුල්ලා හමුවන්නේ ඇලිස් ඉන් වොන්ඩර්ලෑන්ඩ් (විස්මලන්තයට ගිය ඇලිස්) කතාවෙනි. අද වඳ වී යෑමේ ආදීනව ලොවට කියා පෑමේ සංකේතය වශයෙන් ද ඩෝඩෝ සැලකෙයි.

 පරිණාමය 

2002 දී, ඇමරිකානු ජාන විද්‍යාඥ බෙත් ෂැපිරෝ සහ සගයෝ ප්‍රථම වරට ඩෝඩෝ ගේ DNA විශ්ලේෂණය කළ හ. ඔක්ස්ෆර්ඩ් නිදර්ශකයේ ඇටසැකිල්ලකින් සහ "රොද්‍රිගුස් සොලිටෙයාර්" කුරුල්ලකු ගේ කලවයකින් ලබාගත් මයිටොකොන්ඩ්‍රියල් සයිටොක්‍රෝම් b සහ 12s rRNA අනුපිළිවෙලවල් සැසැඳීමෙන් ඔවුන් ගේ සමීප සබඳතාව සහ කොලම්බිඩේ තුළ ස්ථානගත වීම තහවුරු විය. ජානමය සාක්ෂි මඟින් අග්නිදිග ආසියාතික නිකොබාර් පරෙවියා (කැලෝනාස් නිකොබරිකා) ඔවුන් ගේ සමීපතම ජීවමාන ඥාතියා ලෙසත්, පසුව නව ගිනියාවේ ඔටුනු පරෙවියන් (ගෞරා) ලෙසත් අර්ථකථනය කරන ලදී. මෙම ක්ලේඩ් සාමාන්‍යයෙන් භූමියේ වාසය කරන දූපත් ආවේණික පරෙවියන් ගෙන් සමන්විත වේ. පහත දැක්වෙන ක්ලැඩෝග්‍රෑම් 2002 ෂපීරෝ සහ සගයන් මත පදනම්ව කොලම්බිඩේ තුළ ඩෝඩෝගේ සමීපතම සබඳතා පෙන්වයි: Supplementary information 


 අමතර අවධානයට 
 හොලොසීන් වඳවීම
 හොලොසීන් හි වඳ වී ගිය අප්‍රිකානු සතුන් ලැයිස්තුව
 1500 සිට වඳ වී ගිය පක්ෂි විශේෂ ලැයිස්තුව

 මූලාශ්‍ර 

 භාහිර සබැඳි 

Painting the Dodo: Two-minute video about Julian Hume's modern interpretation of Roelant Savery's Dodo
Dodo Bird Unboxing: Seven-minute video showing the Oxford specimen being taken out of storage and discussed
Aves3D – Raphus cucullatus : Interactive 3D scans of various dodo elements


Category:Bird extinctions since 1500
Category:Birds described in 1758
Category:Birds of Mauritius
Category:Extinct animals of Mauritius
Category:Extinct birds of Indian Ocean islands
Category:Extinct flightless birds
Category:National symbols of Mauritius
Category:Raphinae
Category:Species made extinct by human activities
Category:Taxa named by Carl Linnaeus
Category:Dutch Mauritius