එල් සැල්වදෝරයේ අපරාධ

විසිඑක්වන සියවසේ මුල් භාගයේ සිට, එල් සැල්වදෝරය කල්ලි සම්බන්ධ අපරාධ සහ බාල අපරාධ ඇතුළුව ඉහළ අපරාධ අනුපාත අත්විඳ ඇත. 2012 දී එල් සැල්වදෝරයේ ලෝකයේ ඉහළම මිනීමැරුම් අනුපාතයක් පැවති නමුත් 2019 දී නව ගතානුගතික රජයක් බලයට පත්වීමත් සමඟ තියුණු පහත වැටීමක් අත්විඳ ඇත. එය ග්වාතමාලාව සහ හොන්ඩුරාස් සමඟ කල්ලි අර්බුදයක කේන්ද්‍රස්ථානයක් ලෙස ද සැලකේ. ප්‍රචණ්ඩත්වය සහ කල්ලි කණ්ඩායම්වල ක්‍රියා මුලිනුපුටා දැමීමට කටයුතු නොකර, කාලෝස් මොරිසියෝ ෆූන්ස් කාටජිනා සහ සැල්වදෝර් සැන්චෙස් සෙරන් යන රජයේ පරිපාලනයන්, සැල්වදෝර භූමියේ අපරාධ ක්‍රියාකාරකම් සහ මිනීමැරුම් පිළිබඳ යම් පාලනයක් තබා ගැනීම සඳහා බැරියෝ 18 සහ මාර සල්වට්‍රුචා යන කල්ලි සමඟ සටන් විරාම ඇති කර ගත් බව මාධ්‍ය පරීක්ෂණ කිහිපයකින් පෙනී යයි. මෙයට ප්‍රතිචාර වශයෙන්, තරුණයින් කල්ලි සාමාජිකත්වයෙන් ඈත් කිරීමට උත්සාහ කිරීම සඳහා රජය අසංඛ්‍යාත වැඩසටහන් සකස් කර ඇත; මෙතෙක් එහි උත්සාහයන් කිසිදු ඉක්මන් ප්‍රතිඵලයක් ලබා දී නොමැත. රජයේ වැඩසටහන් වලින් එකක් වූයේ "සුපර් මනෝ ඩුරා" (සුපර් ෆර්ම් හෑන්ඩ්) නම් කල්ලි ප්‍රතිසංස්කරණයකි. සුපර් මනෝ දුරාට එතරම් සාර්ථකත්වයක් නොලැබුණු අතර එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය විසින් දැඩි ලෙස විවේචනය කරන ලදී. 2004 දී එය තාවකාලික සාර්ථකත්වයක් අත්විඳින නමුත් 2005 න් පසු අපරාධවල වැඩිවීමක් දක්නට ලැබුණි.

 ඝාතන අනුපාත 
2004 දී, පුරවැසියන් 100,000 කට හිතාමතා මිනීමැරුම් 41 ක් සිදු වූ අතර, සිදු කරන ලද මිනීමැරුම් වලින් 60% ක් කල්ලි සම්බන්ධ ඒවා විය. 2012 දී, මිනීමැරුම් අනුපාතය ජනගහනය 100,000 කට 66 දක්වා වැඩි වූ අතර එය මෙක්සිකෝවේ අනුපාතය මෙන් තුන් ගුණයකටත් වඩා වැඩි විය.Alma Guillermoprieto (10 November 2011).  "In the New Gangland of El Salvador" , New York Review of Books, p.46 2011 දී එල් සැල්වදෝරයේ කල්ලි සාමාජිකයින් 25,000 ක් නිදැල්ලේ සිටි බවට ගණන් බලා ඇති අතර තවත් 9,000 ක් සිරගත කර ඇත. ස්පාඤ්ඤ භාෂාවෙන් "මාරස්" ලෙස හඳුන්වන වඩාත් ප්‍රසිද්ධ කල්ලි වන්නේ මාර සල්වට්‍රුචා සහ ඔවුන්ගේ ප්‍රතිවාදීන් වන බැරියෝ 18 ය. සොම්බ්‍රා නෙග්‍රා ඇතුළු ඝාතක කණ්ඩායම් විසින් මාරයන් දඩයම් කරනු ලැබේ.

2015 දී එල් සැල්වදෝරයේ අවම වශයෙන් ඝාතන 6,650 ක් වාර්තා වී ඇත. 2016 දී අවම වශයෙන් 5,728 ක් ඝාතනය කර ඇත. 2017 දී වාර්තා වී ඇති ඝාතන 3,962 ක්. 2018 දී වාර්තා වී ඇති ඝාතන 3,348 ක්. 2019 දී බලධාරීන් වාර්තා කර ඇති මුළු ඝාතන 2,365 ක්. 2020 දී වාර්තා වී ඇති ඝාතන 1,322 ක් පමණි. 2021 දී, රට තුළ මිනීමැරුම් 1,140 ක් වාර්තා විය. නිල දත්ත වලට අනුව, 1992 සිවිල් යුද්ධය අවසන් වීමෙන් පසු වාර්තා වූ අඩුම මිනීමැරුම් සංඛ්‍යාව 2021 විය.

2022 වන විට, එල් සැල්වදෝරයේ පුද්ගලයන් 100,000 කට 7.8 ක මිනීමැරුම් අනුපාතයක් තිබුණි. 2023 මැයි 10 වන දින, බුකෙල් ට්විටර් හි ප්‍රකාශ කළේ එල් සැල්වදෝරය 2019 සිට එක මිනීමැරුමක්වත් සිදු නොවී වසරක් හෝ දින 365 ක් සම්පූර්ණ කර ඇති බවයි. මිනීමැරුම් සිදුවීම්වල මෙම නාටකාකාර වෙනස පිළිබඳ ඔහුගේ රජයේ ප්‍රකාශයන් විස්තර කරන වීඩියෝවක් මෙම නිවේදනය සමඟ විය. 2024 දී, එල් සැල්වදෝරය පුද්ගලයින් 100,000 කට 1.9 ක මිනීමැරුම් අනුපාතයක් වාර්තා කළ අතර එය වෙනත් ඕනෑම ලතින් ඇමරිකානු රටකට වඩා අඩු අගයකි. මෙම අනුපාතය වසර නවයක් තුළ 98% ක අඩුවීමක් නියෝජනය කරයි.

 2022 කල්ලි මර්දනය 
2022 මාර්තු 25 වන දින සිට දින තුනක් කල්ලි සම්බන්ධ ප්‍රචණ්ඩත්වය පැවති අතර එයින් පුද්ගලයින් 87 දෙනෙකු මිය ගියහ. ඊට ප්‍රතිචාර වශයෙන්, ජනාධිපති බුකෙල් සැල්වදෝර පාර්ලිමේන්තුවෙන් හදිසි තත්වයක් අනුමත කරන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය. මාර්තු 26 වන දින, ප්‍රචණ්ඩත්වයට වගකිව යුතු අයට එරෙහිව සමූහ අත්අඩංගුවට ගැනීම් ආරම්භ කරන ලෙස බුකෙල් පොලිසියට සහ හමුදාවට ද නියෝග කළේය.

දිනකට පසුව, කල්ලි සාමාජිකයෙකු යැයි සැක කරන ඕනෑම පුරවැසියෙකු සාක්ෂි නොමැතිව වුවද අත්අඩංගුවට ගැනීමට නීතිමය ආවරණයක් ලබා දෙන "හදිසි තත්වයක්" කොන්ග්‍රසය අනුමත කළේය. ඊට අමතරව, කල්ලි සාමාජිකත්වය සඳහා උපරිම දඬුවම අවුරුදු 9 සිට 45 දක්වා සිර දඬුවමක් සහ කල්ලි අර්බුදය ගැන කතා කරන ස්වාධීන පුවත්පත් කලාව ඇතුළු කල්ලි පණිවිඩ ප්‍රචාරය කිරීම සඳහා වසර 15 දක්වා සිර දඬුවම් නියම කිරීම සඳහා කොංග්‍රසය ප්‍රතිසංස්කරණ ද අනුමත කළේය.

කල්ලිවල කෙටි යෙදුම් වලින් තම ප්‍රදේශ "සලකුණු" කරන අයට එරෙහිව නීතිය ක්‍රියාත්මක කරන ලදී, මෙම පුරුද්ද කල්ලි සාමාජිකයින් බලධාරීන්ට හෙළා දකින අය බිය ගැන්වීමට සහ මරණ තර්ජනය කිරීමට භාවිතා කරයි. දණ්ඩන මධ්‍යස්ථාන අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලය ඔවුන් ක්‍රියාත්මක වන භූමිය සලකුණු කිරීමට කල්ලි භාවිතා කරන ග්‍රැෆිටි මකා දැමීමට පටන් ගත්තේය.

මාර සල්වට්‍රුචා (MS-13) සහ බැරියෝ 18 කල්ලි ඇතුළු අනෙකුත් කණ්ඩායම්වල සාමාජිකයින් 2022 දී 70,000 ක් පමණ සිටින බවට ඇස්තමේන්තු කර ඇති අතර, 2023 අගෝස්තු වන විට, කල්ලිවලට එරෙහි රජයේ මර්දනයේ කොටසක් ලෙස සැකකාර කල්ලි සාමාජිකයින් 72,000 ක් පමණ බන්ධනාගාරගත කර ඇත.

 යොමු කිරීම්