උගන්ඩාවේ සංස්කෘතිය

link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Uganda_-_Ruwenzori_Mountain_Lady.jpg|thumb|බටහිර උගන්ඩාවේ ර්වෙන්සෝරි හි කාන්තාවක්
ප්‍රජාවන් විශාල සංඛ්‍යාවක් නිසා උගන්ඩාව තුළ සංස්කෘතිය විවිධ වේ. ඉඩි අමීන්ගේ පාලන සමයේදී නෙරපා හරින ලද බොහෝ ආසියානුවන් (බොහෝ විට ඉන්දියාවේ සිට) උගන්ඩාවට ආපසු පැමිණ ඇත.

 මාධ්‍ය 
උගන්ඩාවේ දේශීය හා ගෝලීය වශයෙන් විකාශනය කරන මාධ්‍ය ආයතන ගණනාවක් ඇත. ඔවුන් ප්‍රවෘත්ති, සඟරා, ක්‍රීඩා, ව්‍යාපාර සහ විනෝදාස්වාදය ආවරණය කරයි.

ජනප්‍රිය උගන්ඩා පුවත්පත්වලට ඇතුළත් වන්නේ:

New Vision
 Daily Monitor
 Bukedde
 The Observer
 East African Business Week
 Red Pepper

උගන්ඩාවේ වඩාත් ජනප්‍රිය රූපවාහිනී මධ්‍යස්ථානවලට ඇතුළත් වන්නේ:

Uganda Broadcasting Corporation (UBC)
 NTV
 NBS Television
 Sanyuka TV
 Baba TV
 Top TV
 Spark TV

සියලුම මාධ්‍ය උගන්ඩා සන්නිවේදන කොමිෂන් සභාව (UCC) යටතේ පාලනය සහ නියාමනය කරනු ලැබේ.
 ක්‍රීඩා 
පාපන්දු යනු උගන්ඩාවේ ජාතික ක්‍රීඩාවයි. උගන්ඩා ජාතික පාපන්දු කණ්ඩායම, "ද ක්රේන්ස්" යන අන්වර්ථ නාමයෙන් හඳුන්වනු ලබන්නේ උගන්ඩා පාපන්දු සංගම් සම්මේලනය විසිනි. ඔවුන් කිසිදා FIFA ලෝක කුසලාන අවසන් වටයේ තරග සදහා සුදුසුකම් ලබා නැත. 1978 අප්‍රිකානු ජාතීන්ගේ කුසලානයේ ඔවුන්ගේ හොඳම නිමා කිරීම දෙවැනි විය. සමාජ ශාලා අතරින් SC Villa වඩාත්ම සාර්ථක වූ අතර ජාතික ලීගය 16 වතාවක් ජයග්‍රහණය කර 1991 අප්‍රිකානු කුසලාන ශූරයන්ගේ සමාජ කුසලානයේ අවසන් මහා තරගයට පිවිසි අතර, එය ද ජයග්‍රහණය කළේය. 1972 දී Simba SC. KCCA ජාතික ලීග් ජයග්‍රහණ 13 ක් සමඟින් දෙවන ස්ථානයේ සිටී.

2020 වන විට, ඔලිම්පික් උළෙලේදී උගන්ඩාව රන් පදක්කම් දෙකක්, රිදී පදක්කම් තුනක් සහ ලෝකඩ පදක්කම් දෙකක් දිනා ඇත. ඉන් හතරක් බොක්සිං සහ තුනක් මලල ක්‍රීඩා වලින් සමන්විත විය. පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙලේදී උගන්ඩාව රන් පදක්කම් 13ක් සහ බොක්සිං සහ මලල ක්‍රීඩාවලින් සමස්ත පදක්කම් 49ක් ලබාගෙන ඇත.

උගන්ඩා ජාතික බොක්සිං කණ්ඩායම The Bombers ලෙස හැඳින්වේ. ඔවුන් 1968 සිට 1980 දක්වා ගිම්හාන ඔලිම්පික් උළෙලේදී පදක්කම් හතරක් දිනා ඇති අතර 1974 ලෝක ආධුනික බොක්සිං ශූරතාවලියේ පදක්කම් දෙකක් ද දිනා ඇත. කැපී පෙනෙන බොක්සිං ක්‍රීඩකයින් වන්නේ කොර්නේලියස් බෝසා-එඩ්වර්ඩ්ස්, ජස්ටින් ජුකෝ, අයුබ් කළුලේ, ජෝන් මුගාබි, එරිදාඩි මුක්වංග, ජෝසප් නසුබුගා, කසිම් ඕමා, සෑම් රුකුන්ඩෝ සහ ලියෝ ර්වාබ්වෝගෝ ය.

මලල ක්‍රීඩාවේදී ජෝන් අකී-බුවා උගන්ඩාවට පළමු ඔලිම්පික් රන් පදක්කම දිනා දුන්නේය. 1972 මියුනිච් හි පැවති ගිම්හාන ඔලිම්පික් උළෙලේදී ඔහු මීටර් 400 කඩුලු මතින් දිවීමේ තරගය තත්පර 47.82 ක ලෝක වාර්තාවක් සමඟින් ජයග්‍රහණය කළේය. මීටර් 400 ධාවකයා ඩේවිස් කමෝගා 1996 ඇට්ලන්ටා ඔලිම්පික් උළෙලේදී ලෝකඩ පදක්කම සහ 1997 ලෝක ශූරතාවලියේදී රිදී පදක්කම දිනා ගත්තේය. ඩොර්කස් ඉන්සිකුරු 2005 ලෝක ශූරතාවලියේ සහ 2006 පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙලේදී මීටර් 3000 බාධක දිවීමේ ඉසව්ව ජයග්‍රහණය කළේය.

ස්ටීවන් කිප්‍රොටිච් 2012 වසරේ ලන්ඩනයේ පැවති ගිම්හාන ඔලිම්පික් උළෙලේ සහ 2013 ලෝක ශූරතා තරඟාවලියේ මැරතන් තරඟය ජයග්‍රහණය කර ඇති අතර 2015 ටෝකියෝ මැරතන් තරඟයේදී දෙවන ස්ථානයට පත් විය. ජෝෂුආ චෙප්ටෙගි ලෝක ශූරතා, ලෝක මලල ක්‍රීඩා රට හරහා දිවීමේ ශූරතා සහ පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා තරඟවලදී කිලෝමීටර 10 ධාවන තරඟ ජයගෙන ඇති අතර කිලෝමීටර 5 සහ 15 ලෝක වාර්තා පිහිටුවා ඇත. හලිමා නකායි 2019 ලෝක ශූරතාවලියේ මීටර් 800 ධාවන තරඟය ජය ගත්තාය.

ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේදී, උගන්ඩාව 1975 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානයට සුදුසුකම් ලැබූ නැගෙනහිර අප්‍රිකානු කණ්ඩායමේ කොටසක් විය. මෑතකදී උගන්ඩා ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම 2024 ICC වි20 ලෝක කුසලානයට සුදුසුකම් ලබා ගත්තේය.  

රටේ වැඩි වැඩියෙන් සාර්ථක ජාතික පැසිපන්දු කණ්ඩායමක් ඇත. එය "The Silverbacks,"Kaweru, Franklin, "Uganda's Silverbacks ranked 89th in latest FIBA rankings" , KAWOWO Sports, 9 October 2015. Retrieved 26 October 2015. යන අන්වර්ථ නාමයෙන් හඳුන්වනු ලබන අතර 2015 FIBA ​​අප්‍රිකානු ශූරතාවලියේදී එය ආරම්භ විය.

2011 ජූලි මාසයේදී උගන්ඩාවේ කම්පාලා, සෞදි අරාබි බේස්බෝල් කණ්ඩායම වන ධරන් එල්එල් පරදවමින් ප්‍රථම වරට පෙන්සිල්වේනියාවේ විලියම්ස්පෝර්ට් හි පැවති 2011 ලිට්ල් ලීග් ලෝක තරඟාවලියට සුදුසුකම් ලබා ගත් නමුත් වීසා සංකූලතා තරඟාවලියට පැමිණීමට බාධාවක් විය. උගන්ඩාවේ ලිට්ල් ලීග් කණ්ඩායම් 2012 ලිට්ල් ලීග් වර්ල්ඩ් සීරීස් සඳහා සුදුසුකම් ලබා සහභාගී විය.

 සිනමාව 
උගන්ඩා සිනමා කර්මාන්තය සාපේක්ෂව තරුණයි. එය වේගයෙන් සංවර්ධනය වෙමින් පවතී, නමුත් තවමත් අභියෝග රාශියකට මුහුණ දෙයි. අමාකුල, පර්ල් ජාත්‍යන්තර චිත්‍රපට උළෙල, මයිෂා අප්‍රිකානු චිත්‍රපට උළෙල සහ මාන්‍යා මානව හිමිකම් උළෙල වැනි චිත්‍රපට උළෙලවල් බහුල වීම තුළ කර්මාන්තයට සහයෝගය ලැබී ඇත. කෙසේ වෙතත්, චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයින් හොලිවුඩයේ විශාල අයවැය චිත්‍රපට වලට අමතරව නයිජීරියාව සහ දකුණු අප්‍රිකාව වැනි මහාද්වීපයේ අනෙකුත් රටවල තරඟකාරී වෙළඳපලවලට එරෙහිව අරගල කරයි.Telling the story against all odds; state of Uganda film industry . Cannes vu par. Retrieved on 19 July 2013.                  

2005 දී හජ්ජි අෂ්රෆ් සෙම්වෝගෙරේරේ විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද සහ රචනා කරන ලද Feelings Struggle යනු උගන්ඩා ජාතිකයන් විසින් පමණක් නිෂ්පාදනය කරන ලද ප්‍රසිද්ධියේ පිළිගත් පළමු චිත්‍රපටයයි.Rasmussen, Kristin Alexandra (2010) Kinna-Uganda: A review of Uganda's national cinema . Master's Theses. Paper 3892. The Faculty of the Department of TV, Radio, Film, Theatre Arts, San José State University, US මෙය උගන්ඩාවේ චිත්‍රපටයේ නැඟීමේ වසර සනිටුහන් කරයි, බොහෝ උද්යෝගිමත් අය විවිධ හැකියාවන්ගෙන් යුත් සිනමාකරුවන් ලෙස වර්ගීකරණය කිරීමට ආඩම්බර වූ කාලයකි.Ugandan film's leap – Theatre & Cinema . monitor.co.ug. Retrieved on 19 July 2013.

දේශීය සිනමා කර්මාන්තය සිනමාකරුවන් දෙවර්ගයක් අතර ධ්‍රැවීකරණය වී ඇත. පළමුවැන්න නම් නොලිවුඩ් වීඩියෝ චිත්‍රපට යුගයේ ගරිල්ලා ප්‍රවේශය චිත්‍රපට සෑදීම සඳහා භාවිතා කරන චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයින්, සති දෙකකින් පමණ පින්තූරයක් ඉවත් කර එය තාවකාලික වීඩියෝ ශාලා වල ප්‍රදර්ශනය කරයි. දෙවැන්න චිත්‍රපට සෞන්දර්යය ඇති චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයාය, නමුත් සීමිත අරමුදල් සමඟ පරිත්‍යාගශීලීන්ගේ මුදල් සඳහා තරඟකාරී පොරබැදීම මත යැපීමට සිදුවේ.

උගන්ඩාවේ සිනමාව විකාශනය වෙමින් පවතින නමුත් එය තවමත් විශාල අභියෝගවලට මුහුණ දෙයි. රංගනය සහ සංස්කරණ කුසලතා පිරිපහදු කිරීම වැනි තාක්ෂණික ගැටළු සමඟ අරමුදල් සැපයීම සහ රජයේ ආධාර සහ ආයෝජන නොමැතිකම පිළිබඳ ගැටළු තිබේ. චිත්‍රපට සඳහා වෙන් වූ පාසල් රට තුළ නොමැත, බැංකු චිත්‍රපට ව්‍යාපාර සඳහා ණය ලබා නොදෙන අතර චිත්‍රපට බෙදාහැරීම සහ අලෙවි කිරීම දුර්වල මට්ටමක පවතී.

උගන්ඩා සන්නිවේදන කොමිෂන් සභාව (UCC) 2014 සිට රෙගුලාසි සකස් කරමින් සිටින අතර එමඟින් උගන්ඩා රූපවාහිනියට උගන්ඩාවේ අන්තර්ගතය සියයට 70ක් විකාශනය කළ යුතු අතර එයින් සියයට 40ක් ස්වාධීන නිෂ්පාදන විය යුතුය. උගන්ඩාවේ චිත්‍රපටය සහ UCC රෙගුලාසි ප්‍රධාන ධාරාවේ රූපවාහිනිය සඳහා උගන්ඩාවේ නිෂ්පාදනවලට අනුග්‍රහය දැක්වීමත් සමඟ උගන්ඩා චිත්‍රපටය නුදුරු අනාගතයේ දී වඩාත් ප්‍රමුඛ හා සාර්ථක වනු ඇත.

 යොමු කිරීම් 

ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව තුළ රටවල්
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු