2008 මාලදිවයින් ජනාධිපතිවරණය

ඔක්තෝබර් 8 සහ 28 යන දෙදින තුළ මාලදිවයිනේ ජනාධිපතිවරණය වට දෙකකින් පැවැත්විණි.  ඔක්තෝබර් 8 වන දින පළමු වටයේ දී කිසිදු අපේක්ෂකයෙකු 50% කට වඩා වැඩි ඡන්ද ප්‍රතිශතයක් ලබා ගත්තේ නැත; වත්මන් ජනාධිපති මෞමූන් අබ්දුල් ගයූම් 40% ක් පමණ හොඳම ස්ථානයට පත්විය. ඒ ගැලූ ඒ අනුව ඔක්තෝබර් මස 28 දින පවත්වන ලදී  ගයුම් සහ දෙවන තබා අතර මොහොමඩ් නෂීඩ් .  නෂීඩ් මැතිවරණය ජයග්‍රහණය කළේ දිගු කලක් වත්මන් ගයූම් ඉවත් කරමිනි.  

මෙම මැතිවරණය මාලදිවයිනේ ඉතිහාසයේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදීව පැවැත්වූ පළමු මැතිවරණයයි.  

 පසුබිම 
මැතිවරණය මුලදී ඔක්තෝබර් 4 වන දින පැවැත්වීමට සැලසුම් කර තිබූ නමුත්  මජ්ලිස් (ජාතික සභාව) නියමිත වේලාවට අවශ්‍ය ප්‍රතිසංස්කරණ සම්මත නොකිරීම නිසා ප්‍රමාද වීමට සිදුවිය.  

1978 සිට බලයේ සිටින වත්මන් ජනාධිපති ගයූම් තවත් වසර පහක කාලයක් සඳහා දිව ගියේය. 2008 අගෝස්තු 7 දින සිට බලාත්මක වූ නව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට අනුව, ගයූම් විසින් අවසර දී ඇති උපරිම වාර ගණන (දෙකක්) ඉටු කර ඇත. ඔහු කියා සිටියේ නව ආණ්ඩුක‍්‍රම ව්‍යවස්ථාවක් යටතේ මැතිවරණය පැවැත්වූ බැවින් පෙර කොන්දේසි සීමාව දක්වා නොගිය බවය.  සීමිත කොන්දේසි “මෙම ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව යටතේ” සේවය කළ යුතු බවත්, එබැවින් ගයූම් මැතිවරණයට ඉදිරිපත් වීමට සුදුසුකම් ඇති බවත්  ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය එකඟ විය.  

2008 අගෝස්තු 25 වන දින මාලදිවයිනේ ජාතික කොන්ග්‍රසය සහ  

අදාලත් පක්ෂය රිපබ්ලිකන් පක්ෂ අපේක්ෂක කාසිම් ඉබ්‍රාහිම්ට සහාය දෙන බව ප්‍රකාශ කළහ.  2008 සැප්තැම්බර් 3 වන දින අපේක්ෂකයින් හය දෙනා රූපවාහිනී විවාදයකට සහභාගී වූහ.  

 ඡන්දය 
පළමු වටයේ දී මාලදිවයිනේ සුදුසුකම් ලත් ඡන්ද දායකයින් 208,252 ක් සිටි අතර එය දළ වශයෙන් ජනගහනයෙන් 60% කි.  රට පුරා ඡන්ද මධ්‍යස්ථාන 396 ක් තිබුණි.  මීට අමතරව, කොළඹ, තිරුවානපුරම්, ක්වාලාලම්පූර් සහ සිංගප්පූරුවේ වෙසෙන ලියාපදිංචි මාලදිවයින්ට මාලදිවයින් තානාපති කාර්යාලවල සහ කොන්සල් කාර්යාලවල ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමට අවසර දෙන ලදී.   

2008 ඔක්තෝම්බර් 8 වන දින ප්‍රාදේශීය වේලාවෙන් 09:00 ට ( යූටීසී 04:00) ආරම්භ වූ ඡන්ද දායකයින් 20:00 ට (15:00 යූටීසී) අවසන් වීමට අපේක්ෂා කළහ.  ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමේ අක්‍රමිකතා නිසා සමහර ඡන්දදායකයින්ට ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීම වළක්වා ගත හැකි වුවද මැතිවරණය සාමකාමී විය.  සමහර දූපත් වල ඡන්ද මධ්‍යස්ථාන සඳහා රේඛා දිගු වූ අතර සමහර විට පැය හයක් ඉක්මවා බලා සිටියේය.  පුරවැසියන් ගණනාවක්, විශේෂයෙන්ම විපක්ෂයේ මාලදිවයින් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂයේ (එම්ඩීපී) ලියාපදිංචි වී සිටියද ඡන්දදායකයින්ගේ ලැයිස්තුවේ නොමැති බව පෙනී ගිය අතර සමහර දූපත් වලට ඡන්දදායක ලැයිස්තුවක් පවා නොලැබුණි.   පසුව, මැතිවරණ කමිටුව කියා සිටියේ, ඔහු හෝ ඇය වලංගු වන හැඳුනුම්පතක් පෙන්වන තාක් ඕනෑම කෙනෙකුට ඡන්දය දිය හැකි බවයි.  මධ්‍යම ඡන්ද ගණන් කිරීමේ ස්ථානය වන නසන්දුරා මාළිගාව වටා විරෝධතාකරුවන් 300 ක් එක්රැස් වීමෙන් පසු කැරලි මර්දන පොලිසිය අතලොස්සක් යොදවා තිබුණි.  

ස්වාධීන උප ජනාධිපති අපේක්ෂක අහමඩ් ෂහීඩ් පැවසුවේ “එය ව්‍යසනයක්. . . මම හිතන්නේ හිතාමතාම හීලෑ කිරීමක් තියෙනවා. ”  එම්ඩීපී සභාපතිනිය වන මාරියා අහමඩ් දීඩි, අහම්බෙන් ලියාපදිංචි වූ නමුත් ඡන්ද දායකයින්ගේ ලැයිස්තුවේ නොසිටි අතර, "අපගේ ජීවිත කාලය තුළ අපට නිදහසේ ඡන්දය ප්‍රකාශ කළ හැකි යැයි අපි අපේක්ෂා කළෙමු. නමුත් අද අපට ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමේ අයිතිය අහිමි වෙමින් තිබේ." 

පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය මැතිවරණ නිරීක්ෂකයින් අතුරු වාර්තාවක් නිකුත් කරමින් කියා සිටියේ මැතිවරනයේ පළමු වටය “සාධාරණ ලෙස විශ්වසනීය” නමුත් ඡන්ද දායකයින්ගේ ලැයිස්තුව හා නිලධාරීන් පුහුණු කිරීම සහ ඡන්දදායකයින් දැනුවත් කිරීම සම්බන්ධයෙන් යම් යම් ගැටලු ඇති බවයි.  

 දෙවන වටය 
දෙවන වටයේ දී පුද්ගලයින් 209,294 ක් ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමට සුදුසුකම් ලැබීය.  මාලදිවයින පුරා ඡන්ද මධ්‍යස්ථාන 403 ක් තිබුණි.  ඉන්දියාව, මැලේසියාව, සිංගප්පූරුව, ශ්‍රී ලංකාව සහ එක්සත් රාජධානියේ මාලදිවයින් තානාපති කාර්යාල සහ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික දූත මණ්ඩලවල ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමට ලියාපදිංචි ඡන්ද දායකයින්ට හැකි විය.  

ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීම තරමක් සාමකාමීව ඉදිරියට ගිය නමුත් පුද්ගලයන් ලියාපදිංචි නොවීම වැනි යම් යම් ගැටලු තිබුණද ඔවුන්ට ඡන්දය දීමෙන් වලක්වනු ලැබීය.  

 ප්‍රතිපල 

 පළමු වටය 
මාලදිවයිනේ පැවති පළමු බහු පක්ෂ මැතිවරණය සඳහා අපේක්ෂකයින් හය දෙනෙකු තරඟ වැදුණි. මුල් ප්‍රතිපලවලින් පෙනී ගියේ මෞමූන් අබ්දුල් ගයූම් සහ මොහොමඩ් නෂීඩ් සහ ඔහුගේ සහකරු හෝ සහකාරිය වන වෛද්‍ය වහීඩ් අතර පරතරයක් ඇති වනු ඇති බවයි;  2008 ඔක්තෝබර් 9 වන දින උදෑසන, ගයූම් නෂීඩ්ට එරෙහිව 40.3% ක් සහ වෛද්‍ය වහීඩ්ගේ 24.9% ට වඩා ඉදිරියෙන් සිටින බව පෙන්නුම් කළේය.  එම ප්‍රතිපල එලෙසම පැවති අතර අනෙක් අපේක්ෂකයින් සිව්දෙනා ඉවත් කරන ලදි, එබැවින් ගයූම් සහ නෂීඩ් අතර පරතරයක් අවශ්‍ය විය.  ගයූම් බලාපොරොත්තු වූ පරිදි පළමු වටයේ දී ජයග්‍රහණය කිරීමට අපොහොසත් වුවද, ඔහු සිය ලකුණු ප්‍රමාණය පිළිබඳව සෑහීමකට පත්විය. ගයූම්ට අනුව, ප්‍රතිපල ලවලින් පෙනී ගියේ ඔහු මාලදිවයිනේ “වඩාත්ම ජනප්‍රිය මහජන චරිතය” බවත්, දෙවන වටයේ ජයග්‍රහණය සඳහා තමා සූදානම් බවත් ඔහු පැවසීය.  

 දෙවන වටය 
පළමු වටයේ ප්‍රතිපල ලවලින් පසුව, දෙවන වටය පළමු දින සිට දින 10 ක් ඇතුළත පැවැත්වීමට මැතිවරණ නීතියෙන් අවසර දී තිබුණද, දෙවන වටය ඔක්තෝබර් 29 වන දින පැවැත්වෙන බව නිවේදනය කරන ලදී. මැතිවරණ කොමසාරිස් මොහොමඩ් ඉබ්‍රාහිම් මහතා කියා සිටියේ මෙම පසුකාලීන දිනය අපේක්ෂකයින්ට මැතිවරණ ප්‍රචාරක කටයුතු සඳහා වැඩි කාලයක් ලබා දෙන බවත් “ඡන්ද දායකයින්ගේ ලේඛනයේ ඇති ගැටළු නිවැරදි කිරීමට” මැතිවරණ කොමිසමට වැඩි කාලයක් ලබා දෙන බවත්ය.  

තෙවැනි ස්ථානයට පත්වූ හිටපු නීතිපති හසන් සයීඩ් දෙවන වටය සඳහා නෂීඩ් සහ ආචාර්ය වහීඩ් වෙත සිය සහයෝගය ලබා දුන්නේය.  ඉබ්‍රාහිම් ඉස්මයිල් ද නෂීඩ් සහ ආචාර්ය වහීඩ්ට සහාය දුන් අතර අනෙක් අපේක්ෂකයින් දෙදෙනා නෂීඩ් වෙනුවෙන් ද පොරොන්දු වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරන ලදී.  
 අපේක්ෂකයා  පක්ෂය  පළමු වටය  දෙවන වටය  ඡන්ද  %  ඡන්ද  %  මෞමූන් අබ්දුල් ගයූම්  ධිවේහි රයිතුංගේ පක්ෂය  71,779  40.63 %  82,121   45.79 % මොහොමඩ් නෂීඩ් එම්.ඩී.පී. - ජී.අයි 44,293   25.09%  97,222   54.21%  හසන් සයීඩ්  ස්වාධීන  29,633  16.78%  කාසිම් ඉබ්‍රාහිම්  රිපබ්ලිකන් පක්ෂය  27,056  15.32%  උමර් නසීර්  ඉස්ලාමීය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂය  2,472  1.40%  ඉබ්‍රාහිම් ඉස්මයිල්  සමාජ ලිබරල්  1,382  0.78%  අවලංගු / හිස් ඡන්ද  1,235  -  1,861   -  සමස්ත  177,802  100%  181,204   100%   ලියාපදිංචි ඡන්ද දායකයින් / ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීම  208,252   85.38%   209,294   86.58%   මුලාශ්‍රය: මැතිවරණ කොමිසම  

 යොමුව 

 බාහිර සබැඳි 

 මාලදිවයිනේ මැතිවරණ කොමිසම (දීවේහි භාෂාවෙන්) 
ප්‍රවර්ගය:Pages using deprecated image syntax
ප්‍රවර්ගය:Pages with unreviewed translations