දිය වලසා

thumb

දිය වලසා ගැඹුරු අභ්‍යවකාශයේ වනසකුරු පරිසරයකැ වුවත් තම දිවි රැකැගැන්මට සමත් මුළු ලෝව ම වෙසෙන එක ම සතා යි. ඌ නිල වශයෙන් ටාඩිග්රේඩ් නමි. ටාඩිග්රේඩ් නම් මන්දගාමී කීඩෑවා (slow walker; ලැසි ඇවිදින්නා?) යි.

ඌ දිගින් මිලිමීටරයකින් පංගුවක් තරම් වුවත් පොකුණු ජලාශ ඈහි ඉතා අලස දිවියක් ගත කරතත් ඌ කෙ සේ වත් වැනැසිය නොහැකි සතෙකි. උන් නිරික්සියැ හැක්කේ ඉලෙක්ට්‍රොන අන්වීක්ෂයෙන් පමණි.

දිවි රැකැගැන්මේ විස්මකුරු ශක්තියක් ඌ සතු යි. උගේ පරිසරය නිරපේක්ෂ උෂ්ණත්වයට, එ නම් සෙල්සියස් අංශක 275 (-275?) ක් දක්වා හෙළුවත්, උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 151 ටත් වැඩි ප්‍රමාණයකට වැඩි කළත් නැත්නම් එහි ජලය නොමැති වැ අවුරුදු 10 – 15 ක තරම් කලක් තැබුවත් කිනම් පීඩනයක තැබුවත් මේ සතා වැනැසියැ නො හැකි මැ යි.

දිය වලසුන් කිහිප දෙනකු දින අටක් වාතය නැති තැනෙකැ තබා ඉන් පසු කාමර උෂ්ණත්වය යටතේ දින තුනක් හීලියම් වායුව තිබෙන තැනකට මාරු කැරිණි. පසුව පෑ කිහිපයකට උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක ඍණ 272ක් යටතේ තබා අවසානයේ දී සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වය ඇති තැනකට ගෙනා විට දිය වලසුනට නැවතත් පණ ආ යැ යි එන්සයික්ලෝපීඩියා බ්‍රිටැනිකා විශ්වකෝෂයේ සඳැහැණි. මිනිසකු මැරෙන මට්ටමේ X-කිරණවල බලය සිය ගුණයකින් වැඩි කර ඊට නිරාවරණය කළත් දිය වලස්සු  නොමැරෙති. ඒ මෙන් මැ වාතය නැති අභ්‍යවකාශයේ වුව ද මේ සතාට විසියැ හැකි යැ යි ඇදැහෙයි.

කටුක අවස්ථාවක දී වුණත් මෙ සතුන් ගේ දිවි රැකෙන්නේ උගේ සිරුරේ ක්‍රියාවලිය සියයට 0.01ක් දක්වා වැටෙන හෙයිනි. එ විටැ උන් සිටින්නේ මළ සේ යැ. මේ අවස්ථාවේ දී උන් කරන්නේ තම කකුල් අකුළා සිරුර ඇතුළට ගැනීමයි. එ මෙන් මැ සිරුර තුළ තිබෙන දියර රසායනික ද්‍රව්‍යයක් බවට හරවාගනිති. ඉන් පසු ඉටි වර්ගයකින් සිරුර සපුරා වසාගෙන කුඩා ඉටි බෝලයක් සේ වෙති. කෙ සේ වෙතත් උනට විසියැ හැකි තත්ත්වයක් ආ විට විනාඩි කිහිපයකින් හෝ පෑ කිහිපයකින් හෝ දිය වලස්සු නැවතත් සාමාන්‍ය තත්ත්වයට ම පැමිණෙති. එක් අවස්ථාවක දී අවුරුදු 100ක තරම් වූ කලක් පුරා එ ලෙස සිටි දිය වලසුනට නැවතත් සුදුසු තත්වයක් ආ විගස පණ ආ යැ.