ප්‍රාග් ඓතිහාසික බ්‍රිතාන්‍යය

මානව විශේෂ කිහිපයක්, වසර මිලියනයක් පමණ කාලයක් තුල, මහා බ්‍රිතාන්‍යය තුල විටින් විට  වාසගත වී ඇත. ක්‍රිව 43 දී රෝමානුවන් විසින් බ්‍රිතාන්‍යය යටත්කිරීම,  ලේඛනගත ඉතිහාසයෙහි  ආරම්භය ලෙසින් සැලකෙන නමුදු, එයට පෙර යම් ඓතිහාසික තොරතුරු පවතියි.

ශිලා මෙවලම් සහ බොහෝවිට හෝමෝ ඇන්ටිසෙසර් විසින් තබන ලද අඩිසලකුණු හමුවන නෝෆ්ලක් වෙරළ මත වන හෙයිස්බොරෝ තුල මානව වාසගත වීමෙහි  වසර 900,000 පමණ පැරණිතම සාක්ෂි හමුවෙයි. වසර  500,000  පමණ පැරණි හෝමෝ හැයිඩ්ල්බගෙන්සිස් හට අයත් පැරණිතම මානව ෆොසිල, සසෙක්ස් හී බෝක්ස්ග්‍රොව් තුල දක්නට ලැබෙයි . මෙම කාලසීමාව වන තුරුම,  අග්නිදිග එංගලන්තය සහ උතුරුදිග ප්‍රංශය අතරවූ  වීල්ඩ්-ආට්වා ප්‍රතිනතිය නම් හුණු වැටියක් වෙතින් මහා ද්වීපය සමගින් බ්‍රිතාන්‍යය ස්ථීර ලෙසින් සම්බන්ධව තිබුණු මුත්,  වසර  425,000 පමණ පෙර සිදුවූ ඇංග්ලියන් ග්ලැසියාරාණය තුලදී  මහා ගංවතුරක් විසින් වැටිය බිඳ දැමුණු අතර, ඉංග්‍රීසි සමුද්‍රසන්ධිය නිමැවුණි. එයින් පසුව,  අන්තර්ග්ලැසියරායන  තුලදී මුහුදු මට්ටම ඉහළ යෑම සමගම බ්‍රිතාන්‍යය දිවයිනක් විය.

වසර  400,000 පමණ පෙර කාලානුරූපය සහිත අතිපැරණි නියැන්ඩර්තාල්වරුන්ගේ ෆොසිල,  කෙන්ට් හී ස්වාන්ස්කොම්බ් වෙත දක්නට ලැබුණු අතර, වසර 225,000 පැරණි, සම්භාව්‍ය  නියැන්ඩර්තාල්වරුන්ගේ ෆොසිල, වේල්සයෙහි  පොන්ට්නැවෙඩ් වෙත හමුවුණි. නියැන්ඩර්තාල්වරුන්ගේ පුනරාගමනය සිදුවූ වසර  60,000 පෙර කාලය දක්වාවූ වසර  180,000 සහ 60,000 පෙර දක්වා කාලය අතරතුර කාල සීමාවෙහිදී බ්‍රිතාන්‍යය තුල මානව වාසගතවීම් නොපැවතුණි. වසර 40,000 පෙර දක්වා කාලය වන විට  නියැන්ඩර්තාල්වරු  න්‍යෂ්ඨ ව සිටි අතර, නූතන මානවයෝ බ්‍රිතාන්‍යය වෙත පැමිණ සිටියහ.