අමාවතුර

අමාවතුර යනු පොළොන්නරු යුගයේදී විසූ ගුරුළුගෝමී පණ්ඩිතයන් විසින් රචිත අතිසම්භාව්‍ය සිංහල බෞද්ධ ගද්‍ය ග්‍රන්ථයකි. බුදුරජාණන් වහන්සේගේ නව අරහාදී බුදුගුණ අතරින් "පුරිසදම්මසාරථී" ගුණය විස්තර කිරීම සඳහා මෙම ග්‍රන්ථය වෙන් කර ඇත.

 කතුවරයා 
ගුරුළුගෝමී පණ්ඩිතයන් මෙම ග්‍රන්ථයේ කතුවරයා වේ. ඔහු කාලිංග මාඝ ආක්‍රමණයට පෙර පොළොන්නරු යුගයේ අගභාගයේ විසූ අයෙකු ලෙස සැලකේ. ඔහු අමාවතුරට අමතරව "ධර්මප්‍රදීපිකාව" නම් මහා ග්‍රන්ථයද රචනා කර ඇත. ගුරුළුගෝමීන්ගේ විශේෂත්වය වන්නේ සංස්කෘත වචන බහුලව භාවිත නොකර, පිරිසිදු හෙළ බසින් දහම් කරුණු සරලව ඉදිරිපත් කිරීමයි.

 අන්තර්ගතය 
බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් විවිධ පුද්ගලයන්, දෙවියන් සහ සතුන් දමනය කළ ආකාරය පිළිබඳ පුවත් මෙහි පරිච්ඡේද (දමන) 18ක් ඔස්සේ ඉදිරිපත් කර ඇත:

 දුර්දාන්ත දමනය - බුද්ධ චරිතයේ මුල් පුවත්.
 සවසන්තාන දමනය - බුදුන් වහන්සේ තමන් වහන්සේගේ සිත දමනය කර ගැනීම.
 පරසන්තාන දමනය - අන්‍යයන්ගේ සිත් දමනය කිරීම.
 ගහපති දමනය - උපාලි වැනි ගෘහපතියන් දමනය කිරීම.
 බ්‍රාහ්මණ දමනය - කූටදන්ත වැනි බ්‍රාහ්මණයන් දමනය කිරීම.
 රාජ දමනය - අජාසත්ත වැනි රජවරුන් දමනය කිරීම.
 අංගුලිමාල දමනය - අංගුලිමාල සොරා දමනය කිරීම.
 පරිබ්‍රාජක දමනය - විවිධ ලබ්ධි ගත් පරිබ්‍රාජකයන් දමනය කිරීම.
 මාණවක දමනය - තරුණයන් දමනය කිරීම.
 දිගම්බර දමනය - සච්චක වැනි දිගම්බරයන් දමනය කිරීම.
 ජටිල දමනය - උරුවෙල කාශ්‍යප ඇතුළු ජටිලයන් දමනය කිරීම.
 තාපස දමනය - තාපසයන් දමනය කිරීම.
 භික්ෂු දමනය - විනය නීති කඩකළ හෝ මානයෙන් යුතු වූ භික්ෂූන් දමනය කිරීම.
 නාග දමනය - නාලාගිරි සහ නන්දෝපනන්ද වැනි නාගයන් දමනය කිරීම.
 යක්ෂ දමනය - ආලවක වැනි යක්ෂයන් දමනය කිරීම.
 අසුර දමනය - රාහු අසුරයා දමනය කිරීම.
 දේව දමනය - සක්දෙවි වැනි දෙවියන් දමනය කිරීම.
 බ්‍රහ්ම දමනය - බක බ්‍රහ්මයා දමනය කිරීම.

 භාෂා ශෛලිය 
අමාවතුරේ භාෂා ශෛලිය සිංහල සාහිත්‍යයේ විශේෂ සන්ධිස්ථානයක් සනිටුහන් කරයි. ගුරුළුගෝමීන් අනුගමනය කළේ කෙටි වාක්‍ය රටාවකි. ඔහු සිය කෘතියේ අරමුණ "ඇඟ ලොමු දහගන්නා රම්ය කථා" ලිවීම බව සඳහන් කර ඇත. මෙම ග්‍රන්ථය සිංහල ගද්‍යයේ පිරිසිදු බව රැකගැනීමට ගත් උත්සාහයක් ලෙස සාහිත්‍ය විචාරකයෝ හඳුන්වති.

 මේවාත් බලන්න 
 සිංහල සාහිත්‍යය
 ධර්මප්‍රදීපිකාව
 බුත්සරණ

 ආශ්‍රිත ලිපි 
 පණ්ඩිත ගුරුළුගෝමී, අමාවතුර, පිටක.lk වෙබ් සංස්කරණය.

ප්‍රවර්ගය:සිංහල සාහිත්‍යය
ප්‍රවර්ගය:බෞද්ධ සාහිත්‍යය
ප්‍රවර්ගය:පොළොන්නරු යුගයේ සාහිත්‍යය