බූස්තාන් (ග්‍රන්ථය)

240px|thumb|right|එක්සත් ජනපදයේ නිව්යෝක්හි මෙට්‍රොපොලිටන් කලා කෞතුකාගාරයේ ඇති සාදිගේ බූස්තාන් ග්‍රන්ථයක පිටපතක්

බූස්තාන් (, උච්චාරණය "Būstān" ) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ පර්සියානු කවියකු වූ සාදි විසින් සම්පාදනය කරන ලද කාව්‍ය ග්‍රන්ථයකි. 1257දී සම්පාදිත මෙය සල්ඝූරිද් අතාබෙග් සා’ද් I හෝ සා’ද් II වෙනුවෙන් පුදකොට ඇත.C.E. Bosworth, The New Islamic Dynasties, (Columbia University Press, 1996), 207. මීර් අල් හුසෙයිනි නම් චාරුලේඛන ශිල්පියා විසින් මෙම පද්‍යය සිතුවම් සහිත අත් ලිපියක් ලෙසින් ප්‍රකාශයට පත්කොට ඇත.  මෙහි සිතුවම් නිර්මාණයේ දී තීන්ත සහ දියසායම් භාවිතා කොට ඇති අතර, රන් පත්‍ර ද යොදාගෙන තිබේ. සම් ආධාරයෙන් අත් ලිපිය බැඳතබා ඇත.  මෙම කාව්‍යය සහ "රෝස උයන" වැනි සුප්‍රකට පද්‍ය හේතුවෙන් සාදි පර්සියාවේ මධ්‍යකාලීන යුගයේ විසූ කවීන් අතුරින් වැදගත් කවියකු ලෙස සැලකේ. ඔහු "පර්සියානු සම්භාව්‍ය සාහිත්‍යයේ ශ්‍රේෂ්ඨතම චරිතයක් " ලෙසත්, "බර්සියානු සාහිත්‍යය නම් ගොඩනැගිල්ලේ කුළුණු සතරෙන් අකක් ලෙසත්" වර්ණනා කරනු ලැබේ. 

සාදිගේ පළමු කෘතිය වන මෙම කෘතියෙහි නාමයේ අර්ථය වනුයේ "පලතුරු උයන" යන්නයි. මෙම ග්‍රන්ථයෙහි සාදිගේ දිගුකාලීන අත්දැකීම්වල සහ දිවිය පිළිබඳ ඔහුගේ නිගමනයන්හි ඵලය ඇතුළත් කොට ඇත. මෙය විවිධ වෘත්තාන්ත නිරූපිත සිතුවම් ගණනාවකින් අලංකාර කොට ඇත. එසේම එහි සාදිගේ විවිධ සංචාරයන් සහ මානව මනෝවිද්‍යාව පිළිබඳ ඔහුගේ අදහස් ද ඇතුළත් නොට ඇත. නිතරම පාහේ ඔහු සිය වාර්තා ඉදිරිපත් කොට ඇත්තේ ඊසෝප්ගේ උපමා කථා මෙන් උනන්දුවෙන් සහ උපදේශාත්මක අයුරිනි.

මෙය නිර්මාණය කොට ඇත්තේ මත්නවී කාව්‍ය ශෛලියෙන් (රිද්මය දනවන දෙපද කවි) වන අතර, එය ඉංග්‍රීසි භාෂාවට ද පරිවර්තනය කොට තිබේ.

හැඳින්වීම

මධ්‍යකාලීන යුගයේ විසූ ශ්‍රේෂ්ඨ පර්සියානු කවියකු වූ සාදි ෂිරාසිගේ ලේඛන නාමය වූයේ සාදි යන්නයි. ඔහුගේ කෘති පර්සියානු රටවල පමණක් නොව බටහිර රටවල ද ප්‍රකට විය. ඔහුගේ ලේඛන කලාව ගැඹුරු සමාජයමය සහ මානුෂීය අදහස් දන්වන්නක් සේ සැලකේ. පර්සියානු සාහිත්‍යය තුළ ඔහුගේ ශෛලිය වසර සිය ගණනක්ම මූලාදර්ශයක් ලෙස භාවිතා කෙරිණි. මේ නිසා ඔහු "සම්භාව්‍ය පර්සියානු ලෝකයේ දැවැන්ත චරිතයක්" ලෙස සැලකේ. ඔහුගේ කෘති ඉදිරි පරම්පරා කෙරෙහි ප්‍රබල බලපෑමක් කළ අතර, ඒවා විවිධ භාෂාවන්ට පරිවර්තනය වී තිබේ. එසේම පාඨකයන්ගේ පැසසුමට ද ලක්ව ඇත.  1522 සහ 1526 අතර කාලයේ සම්පාදිත මීර් අලි’ අල්-හුසෙයිනි නම් චාරුලේඛන ශිල්පියා විසින් සම්පාදිත සාදිගේ බූස්තාන් ග්‍රන්ථයේ සිතුවම් කළ අත්පිටපතක් මෙට්‍රොපොලිටන් කලා කෞතුකාගාරයේ ඇත. මෙය තීන්ත, පාරාන්ධ දියසායම් සහ රන් භාවිතයෙන් කඩදාසි මත කළ සිතුවම්වලින් සම්නවිත ය. එසේම සම් බැඳීමක් ද සහිත ය.

1688දී ඩැනියෙල් හාවර්ට් විසින් බූස්තාන් ග්‍රන්ථය ලන්දේසි භාෂාවට පරිවර්තනය කරන ලදී.Iranian Studies in the Netherlands, J. T. P. de Bruijn, Iranian Studies, Vol. 20, No. 2/4, Iranian Studies in Europe and Japan (1987), 169.

ගැලරිය 

මේවාත් බලන්න
ලොතේ ගස
පර්සියානු සාහිත්‍යය

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි
බුස්තාන්-ඉ-සාදි ඉංග්‍රීසි පරිවර්තනය
බූස්තාන් පර්සියානු ග්‍රන්ථය 

Category:1257 නිර්මාණ
Category:13වන සියවසේ ග්‍රන්ථ
Category:පර්සියානු ග්‍රන්ථ