මානව සංවර්ධන දර්ශකය

මානව සංවර්ධන දර්ශකය, මාසද () යනු ආර්ථික විද්‍යාත්මක දර්ශකයකි.

මානව සංවර්‍ධන දර්‍ශකය (මා.සං.ද) (Human Development Index) (HDI) යනු රටවල්වල ආයුෂ අපේක්ෂාව, අධ්‍යාපනය, හා ප්‍රතිශීර්ෂ ආදායම පෙන්වන දර්ශකයන් අනුව ලොව රටවල් මානව සංවර්ධන අවස්ථා හතරකට වර්ග කරන්නා වූ සංයුක්ත සංඛ්‍යානමය දර්ශකයකි. යම් රටක ආයු අපේක්ෂාව, අධ්‍යාපන මට්ටම හා ප්‍රතිශීර්ෂ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය ඉහළ විට රටක් මා.සං.ද. හි ඉහළ ලකුණු ලැබේ. මා.සං.ද හි නිර්මාපකයා වන්නේ පකිස්ථාන ආර්ථික විද්‍යාඥ මහබූබ්-උල්-හක් ය.

2010 මානව සංවර්ධන වාර්තාව මඟින් අසමානත්ව සැකසූ මානව සංවර්ධන දර්ශකය (අ.මා.සං.ද) ඉදිරිපත් කරන ලදී. සරල මා.සං.ද ප්‍රයෝජනවත් දර්ශකයක් වුව ද, "අ.මා.සං.ද යනු සැබෑ ම මානව සංවර්ධන මට්ටම (අසමානත්වත් ගණනයට එකතු වන නිසා)" බවත් "මා.සං.ද මානව සංවර්ධනයට ඇති 'හැකියාව' (අසමානතාවයන් නැතිවූයේ නම් ලබාගත හැකි වන උපරිම අ.මා.සං.ද ලකුණ) පෙන්වන දර්ශකයක් ලෙස තව දුරටත් දර්ශනය කළ හැකි ය."යි එම වාර්තාව මඟින් දක්වා ඇත.

මෙම දර්‍ශකය මානව සංවර්ධන ප්‍රවේශය මත පදනම් වී ඇත. උල් හක්ට අනුව මෙහි රාමුව වන්නේ මිනිසුන්ට කැමති දේ "වීමට" හා "කිරීමට" ඇති හැකියාව යි. උදාහරණ ලෙස ---වීම්: නිරාහාර නොවීම, හිසට වහලක් තිබීම, නිරෝගී වීම; කිරීම්: රැකියා, අධ්‍යාපනය, ඡන්දය භාවිතය, ප්‍රජා දිවියට සහභාගී වීම. තවත් ප්‍රධාන කරුණක් වන්නේ තෝරා ගැනීමට ඇති නිදහස යි; යමෙක් ස්වේච්ඡාවෙන් නිරාහාර ව සිටීම (උපවාසය) යමෙක් හට අහර මිලදී ගැනීමට නො හැකි ව නිරාහාර ව සිටීමෙන් ඉතා වෙනස් තත්ත්වයකි.

 2016 මානව සංවර්ධන දර්ශකය 
එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවර්ධන වැඩසටහන මඟින් සම්පාදිත 2016 මානව සංවර්ධන දර්ශකය 2017 මැදින් මස 21 ප්‍රකාශනය වූ අතර 2015 හි ඇස්තමේන්තුගත දත්තවලට අනුරූප ව මා.සං.ද ගණනය කර ඇත. පහත ඇත්තේ "ඉතා ඉහළ මානව සංවර්ධනය"ක් ඇති රටවල් ය:

  = වැඩිවීම
  = වෙනස් නොවීම
  = අඩුවීම.
 වරහන් තුළ ඇති අංකයෙන් 2015 වාර්තාවට සාපේක්ෂව එම රට ස්ථාන කීයකින් වෙනස් වී ඇත්දැයි දක්වයි.

ශ්‍රේණියරට ලකුණ2015 දී ගත් 2016 ඇස්තමේන්තුපෙර වසරේ ස්ථානයෙන් වෙනස්වීම 2015 දී ඇස්තමේන්තුගත 2016 ලකුණපෙර වසරින් වෙනස්වීම  1    link=|alt=|දාරය|21x21පික්|link=|alt=|දාරය|21x21පික්  නෝර්වේ  0.949   0.001  2    link=|alt=|දාරය|23x23පික්|link=|alt=|දාරය|23x23පික්  ඕස්ට්‍රේලියාව  0.939    0.002  2    link=|alt=|දාරය|23x23පික්|link=|alt=|දාරය|23x23පික්  ස්විට්සර්ලන්තය   0.939   0.001  4   (2)  link=|alt=|දාරය|23x23පික්|link=|alt=|දාරය|23x23පික්  ජර්මනිය  0.926   0.002  5   (1)  link=|alt=|දාරය|20x20පික්|link=|alt=|දාරය|20x20පික්  ඩෙන්මාර්කය  0.925   0.002  5   (6)  link=|alt=|දාරය|23x23පික්|link=|alt=|දාරය|23x23පික්  සිංගප්පූරුව   0.925   0.013  7   (1)  link=|alt=|දාරය|23x23පික්|link=|alt=|දාරය|23x23පික්  නෙදර්ලන්තය  0.924   0.001  8    link=|alt=|දාරය|23x23පික්|link=|alt=|දාරය|23x23පික්  අයර්ලන්තය  0.923   0.003  9   (7)  link=|alt=|දාරය|23x23පික්|link=|alt=|දාරය|23x23පික්  අයිස්ලන්තය  0.921   0.002 10   (1)  link=|alt=|දාරය|23x23පික්|link=|alt=|දාරය|23x23පික්  කැනඩාව  0.920   0.001 10   (2)  link=|alt=|දාරය|23x23පික්|link=|alt=|දාරය|23x23පික්  ඇමරිකාව  0.920   0.002 12    link=|alt=|දාරය|23x23පික්|link=|alt=|දාරය|23x23පික්  හොංකොං  0.917   0.001 13   (4)  link=|alt=|දාරය|23x23පික්|link=|alt=|දාරය|23x23පික්  නවසීලන්තය  0.915   0.002 14   (1)  link=|alt=|දාරය|23x23පික්|link=|alt=|දාරය|23x23පික්  ස්වීඩනය  0.913   0.004 15   (1) ලිච්ටෙන්ස්ටයින් 0.912   0.001 16   (4)  link=|alt=|දාරය|23x23පික්|link=|alt=|දාරය|23x23පික්  එක්සත් රාජධානිය 0.909   0.003 17   (3)  link=|alt=|දාරය|23x23පික්|link=|alt=|දාරය|23x23පික් ජපානය  0.903   0.001 18   දකුණු කොරියාව 0.901   0.002 19   ඊශ්‍රායලය 0.899   0.001 20    link=|alt=|දාරය|23x23පික්|link=|alt=|දාරය|23x23පික්  ලක්සම්බර්ග් 0.898   0.002 21   (1)  link=|alt=|දාරය|23x23පික්|link=|alt=|දාරය|23x23පික්  ප්‍රංශය  0.897   0.003 22   (1)  link=|alt=|දාරය|23x23පික්|link=|alt=|දාරය|23x23පික්  බෙල්ජියම 0.896   0.001 23    link=|alt=|දාරය|23x23පික්|link=|alt=|දාරය|23x23පික්  ෆින්ලන්තය 0.895   0.002 24    link=|alt=|දාරය|23x23පික්|link=|alt=|දාරය|23x23පික්  ඔස්ට්රියාව 0.893   0.001 25   (2)  link=|alt=|දාරය|23x23පික්|link=|alt=|දාරය|23x23පික්  ස්පාඤ්ඤයේ  0.892   0.005 26    link=|alt=|දාරය|23x23පික්|link=|alt=|දාරය|23x23පික්  ස්ලෝවීනියාව 0.890   0.002 27   (1)  link=|alt=|දාරය|23x23පික්|link=|alt=|දාරය|23x23පික්  ඉතාලිය 0.887   0.006 28    link=|alt=|දාරය|23x23පික්|link=|alt=|දාරය|23x23පික්  චෙකියාව 0.878   0.003 29    link=|alt=|දාරය|23x23පික්|link=|alt=|දාරය|23x23පික්  ග්‍රීසිය 0.866   0.001 30   බෲනායි 0.865   0.001 30   (1)  link=|alt=|දාරය|23x23පික්|link=|alt=|දාරය|23x23පික්  එස්ටෝනියාව 0.865   0.002 32   ඇන්ඩෝරා 0.858   0.001 33   (1)  link=|alt=|දාරය|23x23පික්|link=|alt=|දාරය|23x23පික් සයිප්‍රසය 0.856   0.002 33   (2)  link=|alt=|දාරය|23x23පික්|link=|alt=|දාරය|23x23පික්  මෝල්ටා 0.856   0.003 33   මෝල්ටා 0.856   0.001 36    link=|alt=|දාරය|23x23පික්|link=|alt=|දාරය|23x23පික්  පෝලන්තය 0.855   0.003 37   ලිතුවේනියාව 0.848   0.002 38   (4) චිලී 0.847   0.002 38   සවුදි අරාබිය 0.847   0.002 40   (5)  link=|alt=|දාරය|23x23පික්|link=|alt=|දාරය|23x23පික්  ස්ලෝවැකියාව 0.845   0.003 41    link=|alt=|දාරය|23x23පික්|link=|alt=|දාරය|23x23පික්  පෘතුගාලය 0.843   0.002 42    link=|alt=|දාරය|23x23පික්|link=|alt=|දාරය|23x23පික්  එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යය 0.840  0.004 43    link=|alt=|දාරය|23x23පික්|link=|alt=|දාරය|23x23පික්  හංගේරියාව 0.836   0.002 44    link=|alt=|දාරය|23x23පික්|link=|alt=|දාරය|23x23පික්  ලැට්වියාව 0.830   0.002 45   (5)  link=|alt=|දාරය|23x23පික්|link=|alt=|දාරය|23x23පික්  ආර්ජන්ටිනාව 0.827   0.001 45   (1) ක්‍රොඒෂියාව 0.827   0.004 47   (1) බහරේන් 0.824   0.001 48   (1)  link=|alt=|දාරය|23x23පික්|link=|alt=|දාරය|23x23පික්  මොන්ටිනිග්‍රෝ 0.807  0.003 49   (1)  link=|alt=|දාරය|23x23පික්|link=|alt=|දාරය|23x23පික්  රුසියාව 0.804   0.001 50   (1)  link=|alt=|දාරය|23x23පික්|link=|alt=|දාරය|23x23පික්  රොමේනියාව 0.802   0.004 51   (1) කුවේට් 0.800   0.001

 අසමානත්ව සැකසූ මා.සං.ද 
අසාමානතාවන් සැකසන ලද මානව සංවර්ධන දර්ශකය (අ.මා.සං.ද)http://hdr.undp.org/sites/default/files/2016_human_development_report.pdf යනු "අසමානතාවන් සැළකිල්ලට ගත් කළ සමාජයක මිනිසුන්ගේ මානව සංවර්ධන මට්ටම පිළිබඳ මිනුම" ය.

මෙහි ස්ථාන/ශ්‍රේණි මා.සං.ද ට නිසිලෙස ම නො ගැලපෙන්නේ අ.මා.සං.ද දත්ත නොමැති රටවල් මෙයට එකතු කර නැති බැවිනි (p. 206)."ඉතා ඉහළ මානව සංවර්ධන" ලකුණක් තිබෙනමුත් අ.මා.සං.ද දත්ත නොමැති රටවල්: තායිවාන්, නවසීලන්තය, සිංගප්පූරුව, හොංකොං, ලීච්ටන්ස්ටේන්, බෲනායි, කටාර්, සෞදි අරාබිය, ඇන්ඩෝරාව, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යය, බහරේන් හා කුවේට්.

මූලාශ්‍ර

 බාහිර සබැඳි 
 Human Development Index
 Human Development Tools and Rankings
  (5.54 MB)
 New demographic datasets by 'Human Development Index (HDI)’
 An independent HDI covering 232 countries, formulated along lines of the traditional (pre-2010) approach.

ප්‍රවර්ගය:ආර්ථික විද්‍යාව