හෙලේනා විජේවර්ධන

හෙලේනා විජේවර්ධන (හෙලේනා ඩෙප්) යනු 1888 දී කැලණි විහාරය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමට මූලිකත්වය ගත් ශ්‍රී ලාංකික කාන්තාවකි. ඇය කැලණි විහාරයේ වත්මන් නවෝදයේ ප්‍රධාන චරිතයක් ලෙස සැලකේ.

 පෞද්ගලික ජීවිතය 

හෙලේනා ඩෙප් යනු ප්‍රධාන පෙළේ ව්‍යාපාරිකයකු වූ ආර්නෝලිස් ඩෙප්ගේ දියණියයි. ඇය විවාහ වූයේ ග්‍රෑන්ඩ්පාස්හි සේදවත්තේ දොන් පිලිප් විජයවර්ධන සමගය. දොන් පිලිප් විජයවර්ධන ලීමෝල් හිමිකරුවකු සහ දැව හා ගඩොල් සැපයුම්කරුවකු විය. ඔහුගේ ලී මෝල කැලණි ගඟ අසල පිහිටා තිබූ අතර, ඒ යුගයේ කොළඹ නගරයේ ඇති වූ ඉදිකිරීම් සංවර්ධනයත් සමග ඔහු ඉතා ධනවතකු බවට පත්විය.

හෙලේනා සහ පිලිප් යුවලට දරුවන් හත්දෙනෙකු සිටියහ. ඔවුන්ගේ දරුවන් අතර සිටියේ:

 රිචඩ් විජයවර්ධන (ඩී.ආර්. විජයවර්ධන) - ලේක්හවුස් පුවත්පත් සමාගමේ නිර්මාතෘවරයා
 එඩ්වඩ් විජයවර්ධන - වෛද්‍ය උපාධිධාරියෙකු
 ඇග්නස් විජයවර්ධන - ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුවරයෙකු වූ ඊ.ඩබ්ලිව්. ජයවර්ධන (ජේ.ආර්. ජයවර්ධනගේ පියා) සමග විවාහ වූවාය
 අක්‍ෂි ශල්‍ය වෛද්‍යවරයෙකු වූ ආතර් සෙනෙවිරත්න සමග විවාහ වූ බාල දියණිය

 කැලණි විහාරය ප්‍රතිසංස්කරණය 

1888 දී හෙලේනා විජයවර්ධන කැලණි විහාරය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමේ ව්‍යාපෘතිය ආරම්භ කළාය. පරංගීන් විසින් 1551 දී කැලණි මහා චෛත්‍යය හා අනෙකුත් විහාරාංග විනාශ කිරීමෙන් පසු, මෙම විහාරය දශක ගණනාවක් පිරිහී තිබිණි. කැලණි පූජා භූමිය පරංගීන්ගේ පාලන සමයේදී රෝමානු කතෝලික ආගමේ මධ්‍යස්ථානයක් බවට පරිවර්තනය වී තිබුණි.

ඇගේ ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු මගින් කැලණිය මහා පෙරහර ද ආරම්භ විය. එපමණක් නොව, ඇය කැලණි විහාරයට අක්කර 250 ක සරු කෙත්යායක් ද ඇතුළුව අවශ්‍ය ඉඩම් පූජා කළාය.

 උරුමය 

හෙලේනා විජයවර්ධනගේ ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු නිසා, කැලණි විහාරය නැවත වරක් බෞද්ධ පූජා භූමියක් බවට පත්විය. ඇගේ මෙම කාර්යය ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ පුනරුදයේ වැදගත් සංධිස්ථානයක් ලෙස සැලකේ. මෙම විජයවර්ධන පරපුර හා බැඳුණු ජයවර්ධන, සේනානායක, ආටිගල, මීදෙණිය, දුනුවිල වැනි පරම්පරාවන් ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන හා සමාජ ක්ෂේත්‍රයේ ඉතා වැදගත් තැනක් හිමි කර ගත්හ.

 මූලාශ්‍ර 

 ලංකාවේ ප්‍රභූ පවුල් ඉතිහාසය
 කැලණි විහාර ඉතිහාසය
 ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ පුනරුදය