මිං රාජවංශයේ අධිරාජවරුන් ලැයිස්තුව

මිං රාජවංශය විසින් 1368 සිට 1644 දක්වා චීනය පාලනය කරන ලද්දේ මොංගෝලයන් විසින් හෙබවූ යුවාන් රාජවංශයේ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙසයි. ජනතා අරගල මධ්‍යයේ එය මැංචු ජනයා විසින් පාලනය කළ චිං රාජවංශයේ ආරම්භය තෙක් පැවතිණි. මෙම වසර 276ක කාල පරිච්ඡේදය තුළ අධිරාජවරුන් දහසය දෙනකු චීනයේ පාලනය මෙහෙයවා ඇත. දකුණු මිං ලෙස හඳුන්වාගත් මිං සිහසුනට උරුමකම් කියන්නන් ගණනාවක් ඉන් අනතුරුව ද දක්නට ලැබුණු අතර, 1662දී එහි අවසානයාට ද දඬුවම් පුමණුවන ලදී.

මිං රාජවංශයේ අධිරාජවරු

 වඩාත් සුලබව ප්‍රකට නාමය උඩුකය රාජ්‍ය වර්ෂ දෙන ලද නාමය රාජ්‍ය සමයේ නාමය මරණාපර නාමය1 (කෙටි ප්‍රභේදය) විහාර නාමය1 හොංවු අධිරාජයා 100px|alt= 1368–1398 චූ යුවාන්චෑං朱元璋 හොංවූ洪武 ගාඕදි高帝 ටයිෂූ太祖 කාං අධිරාජයා* චූබියාඕ朱標 නැත* කාංඩි康帝 ෂිංසොං兴宗 ජියෑන්වෙන් අධිරාජයා 100px 1398–1402 චූ යූන්වෙන්朱允炆 ජියෑන්වෙන්建文 රැංඩි讓帝 හුයිෂොං惠宗 යොංග්ලේ අධිරාජයා 100px|alt= 1402–1424 චූ ඩි朱棣 යෝංග්ලේ永樂 වෙන්ඩී文帝 ටයිෂොං太宗andචෙංසූ成祖2 හොංෂි අධිරාජයා 100px|alt= 1424–1425 චූ ගාඕචි朱高熾 හොංෂී洪熙 චාඕඩි昭帝 රෙන්ෂෝං仁宗 ෂුවාන්ඩේ අධිරාජයා 100px|alt= 1425–1435 චූ චෑන්ජි朱瞻基 ෂූවාන්ඩේ宣德 චෑංඩි章帝 ෂුවාන්සොං宣宗 චෙංතොං අධිරාජයා 100px|alt= 1435–14493and1457–1464 චූ ක්විචෙන්朱祁鎮 චෙංතොං 正統සහටියෑන්ෂුන් 天順 රුයිඩී睿帝 යීංෂොං英宗 ජිංතායි අධිරාජයා 100px|alt= 1449–1457 චූ ක්වියු朱祁鈺 ජිංතායි景泰 ජිංඩි景帝 දායිෂොං代宗 චෙංහුවා අධිරාජයා 100px|alt= 1464–1487 චූ ජියෑන්ෂෙන්朱見深 චෙංහුවා成化 චූන්ඩි純帝 ෂියැන්සෝං憲宗 හොංචි අධිරාජයා 100px|alt= 1487–1505 චූ යෞචෙං朱祐樘 හොංචි弘治 ජිංඩි敬帝 ෂියාඕසොං孝宗 චෙංදේ අධිරාජයා 100px 1505–1521 චූ හෞචාඕ朱厚照 චෙංදේ正德 යීඩි毅帝 වූෂොං武宗 ෂියෑන් ‍අධිරාජයා* 100px  චූ යෞයුවාන්朱祐杬 නැත* ෂියෑන්ඩි獻帝 රුයිෂොං睿宗 ජියාජිං අධිරාජයා 100px 1521–1567 චූ හෞකෝං朱厚熜 ජියාජිං嘉靖 සුඩි肅帝 ෂිසෝං世宗 ලොංක්විං අධිරාජයා 100px 1567–1572 චූ ෂායිහෞ朱載垕 ලොංක්විං隆慶 චුවාංඩි莊帝 මුසෝං穆宗 වැන්ලි අධිරාජයා 100px 1572–1620 චූ යිජූන්朱翊鈞 වැන්ලි萬曆 ෂියාන්ඩි顯帝 ෂෙන්සෝං神宗 ටයිචෑං අධිරාජයා 100px 1620 චූ චැංග්ලුඕ朱常洛 ටයිචෑං泰昌 චෙන්ඩි貞帝 ගුවාන්ෂෝං光宗 ටියෑන්ක්වි අධිරාජයා 100px 1620–1627 චූ යෞජියාඕ朱由校 ටියෑන්ක්වි天啟 චේඩි悊帝 ෂිසෝං熹宗 චොංචෙන් අධිරාජයා  1627–1644 චූ යෞජියාන්朱由檢 චොංචේන්崇禎 ලියේඩි烈帝 සිෂෝං思宗 1 එකම මරණාපර සහ විහාර නාමයන් වෙනස් රාජවංශවල අධිරාජවරුන් අතර නිතරම දක්නට ලැබෙන හෙයින්, සාමාන්‍යයෙන් එම නාමයට ප්‍රථම රාජවංශ නාමය යෙදේ. මෙහි දී වැරදි වැටහීම් ඇතිවීම වැළැක්වීම පිණිස මිං යන්න යෙදේ. උදාහරණයක් ලෙස හොංවු අධිරාජයාව බොහෝ අවස්ථාවල දී මිං ටයිෂු ලෙස හැඳින්වීම දැක්විය හැක. 2 යොංග්ලේ අධිරාජයා සිහසුනට පත්වූයේ සිය බෑණනුවන් වූ ජියෑන්වෙන් අධිරාජයා මාලිගයේ ගින්නකින් මියයාම හේතුවෙනි. සිය බෑණාගේ රාජ්‍ය සමයේ සියලු වාර්තා අතුගා දැමූ යොංග්ලේ අධිරාජයා ඔහුට විහාර නාමයක් ලබාදුන්නේ නැත. 3 සිය පණ්ඩක උපදේශකයන්ගේ දුර්වල උපදේශනයන්ට සවන්දීමෙන් පසු, චෙංතොං අධිරාජයා 1449දී පෞද්ගලිකව මොංගෝලියානුවන්ට එරෙහිව ආක්‍රමණයක් දියත් කළ ද, ඔහුව ග්‍රහණයට නතු විය. ඔහුගේ සොහොයුරා වූ ජිංතායි අධිරාජයා සිහසුනට පත් විය. මේ නිසා තවදුරටත් හිටපු අධිරාජයා ප්‍රාණඇපයේ රඳවා ගැනීමේන ප්‍රයෝජනයක් නොමැති බව සිතූ මොංගොලයෝ චෙංතොං අධිරාජයාව නිදහස් කළහ. ඔහු හුදකලාව වාසය කළේ ය. කෙසේනමුත්, සිය සොහොයුරාගේ මරණින් පසු යිටෑන්ෂුන් යන රාජ්‍ය සමයේ නාමය සමගින් සිය පදවිය නැවත ලබාගැනීමට ඔහුට හැකි විය.

දකුණු මිං රාජවංශයේ අධිරාජවරු
 පෞද්ගලික නාමයවිහාර නාමයයුග නාමයරාජ්‍ය වර්ෂවඩාත් ප්‍රචලිතවහඳුන්වන නාමය චූ යෞසොං朱由崧ආන්ෂොං安宗හොංගුවාං弘光1644–1645ෆූහි කුමරු福王 ෆූ වැං චූ යූජියැන්朱聿鍵ෂඕසොං紹宗ලොංවූ隆武1645–1646ටෑංහි කුමරු唐王 ටෑං වැං චූ චැංෆෑං朱常淓ලබා දී නැතලබා දී නැත,නමුත් ඇතැම් අවස්ථාවල දී හඳුන්වන්නේලූහි කුමරුන්ගේ රාජ්‍යාධිකාරීත්වය潞王臨國 ලූ වැං ලින් ගුඕ1645–1646ලූහි කුමරු (ලූහ්*)潞王 ලූ වැං චූ යිහායි朱以海යිෂෝං义宗ගේංයින්庚寅1645–1655ලූහි කුමරු (ලෞ*)魯王 ලූ වැං චූ යුයුඒ朱聿𨮁වේන්ෂොං文宗ෂාඕවූ紹武1646–1647ටෑංහි කුමරු唐王 ටෑං වැං චූ චැංක්වීං朱常清ජිංෂොං敬宗දෝංවූ東武1648–1649හුවායිහි කුමරු හුවායි වැං චූ යෞලැං朱由榔චාඕසොං昭宗යෝංලි永曆1646–1662ගුයිහි කුමරු桂王 ගුයි වැං
 අක්ෂර ද්විත්වයම සමනාමයන් වන අතර, ඒ දෙකම උච්චාරණය කෙරෙන්නේ ලූ ලෙස ය; ඒවා වෙන්කර හඳුනාගැනීමට ඉන් එකක් ලු ලෙස ද, අනෙක් වෙනස් අයුරින් ද අක්ෂර වින්‍යාසය සිදු කෙරේ. ලුහ් යන්න Cambridge History of China හි දක්නට ලැබේ; ලෞ යන්න ඒ. සී. මෞලිගේ Rulers of China (1957) හි දක්නට ලැබේ. අක්‍රමවත් අක්ෂර වින්‍යාසයක් භාවිතා වන විට, අනෙක් ක්‍රමවත් (ලූ) ලෙස තැබේ. මෙම ක්‍රම දෙක අනන්‍ය අතර, එකවිට භාවිතා නොවේ.
 සෙසු මිං අයිතිවාසිකම් පාන්නන් අතර හන්හි ඩිංවූ කුමරු (චූ බෙන්ලි, 1646–1663) සහ හුවායි කුමරු (චූ චැංක්විං, 1648–1661) දැක්විය හැක.
 මිං කුමරකු වන චූ ෂුගුයි විසින් 1683 තෙක් අවසන් දකුණු මිං අධිරාජයාගේ නාමයෙන් තුංනිං රාජධානියේ කටයුතු පවත්වාගෙන යන ලදී.

මේවාත් බලන්න
 චීන ඉතිහාසයේ රාජවංශ
 චීන පාලකයින් ලැයිස්තුව

*
මිං