ග්‍රීන්ලන්තය

ග්‍රීන්ලන්තය යනු ඩෙන්මාර්ක රාජධානියේ ස්වාධීන භූමියකි.* එය රාජධානියේ සංඝටක කොටස් තුනෙන් භූගෝලීය වශයෙන් විශාලතම වේ; අනෙක් දෙක වන්නේ ඩෙන්මාර්කය සහ ෆාරෝ දූපත් ය. ග්‍රීන්ලන්තයේ පුරවැසියන් ඩෙන්මාර්කයේ සහ යුරෝපීය සංගමයේ පූර්ණ පුරවැසියන් වේ. ග්‍රීන්ලන්තය යුරෝපීය සංගමයේ විදේශීය රටවල් සහ ප්‍රදේශවලින් එකක් වන අතර එය යුරෝපීය කවුන්සිලයේ කොටසකි. එය ලොව විශාලතම දූපත වන අතර, කැනේඩියානු ආක්ටික් දූපත් සමූහයට නැගෙනහිරින් ආක්ටික් සහ අත්ලාන්තික් සාගර අතර පිහිටා ඇත. එය ලෝකයේ උතුරු කෙළවරේ භූමි ප්‍රදේශයේ පිහිටීමයි; උතුරු වෙරළට ඔබ්බෙන් පිහිටි කෆෙක්ලබ්බන් දූපත ලෝකයේ උතුරු කෙළවරේ අවිවාදිත භූමි ප්‍රදේශයයි—ප්‍රධාන භූමියේ කේප් මොරිස් ජෙසප් 1960 ගණන් වන තෙක් එසේ යැයි සැලකේ. අගනුවර සහ විශාලතම නගරය නූක් වේ. ආර්ථික වශයෙන්, ග්‍රීන්ලන්තය ඩෙන්මාර්කයේ ආධාර මත දැඩි ලෙස රඳා පවතින අතර එය භූමියේ මුළු මහජන ආදායමෙන් අඩකට ආසන්න වේ.

උතුරු ඇමරිකානු මහාද්වීපයේ කොටසක් වුවද, ග්‍රීන්ලන්තය 986 සිට සහස්‍රයකට වැඩි කාලයක් නෝර්වේ සහ ඩෙන්මාර්ක යුරෝපීය රාජධානි සමඟ දේශපාලනිකව හා සංස්කෘතික වශයෙන් සම්බන්ධ වී ඇත.The Fate of Greenland's Vikings , by Dale Mackenzie Brown, Archaeological Institute of America, 28 February 2000 ග්‍රීන්ලන්තයේ අවම වශයෙන් පසුගිය වසර 4,500 තුළ වරින් වර ජනාවාස වී ඇත්තේ ඔවුන්ගේ මුතුන් මිත්තන් වර්තමාන කැනඩාව ලෙස හඳුන්වන ප්‍රදේශයෙන් එහි සංක්‍රමණය වූ චක්‍ර ධ්‍රැවීය ජනයා විසිනි. 10 වන සියවසේ සිට (කලින් අයිස්ලන්තය පදිංචි කර තිබූ) නෝර්වේහි නෝර්ස් ජාතිකයන් ග්‍රීන්ලන්තයේ ජනාවාස නොවූ දකුණු කොටසේ පදිංචි වූ අතර, ඔවුන්ගේ පරම්පරාව 15 වන සියවසේ අගභාගයේදී අතුරුදහන් වන තෙක් වසර 400 ක් ග්‍රීන්ලන්තයේ ජීවත් විය. 13 වන සියවසේදී ඉනුයිට් පැමිණීම දක්නට ලැබුණි.

15 වන සියවසේ අගභාගයේ සිට, පෘතුගීසීන් ආසියාවට උතුරු මාර්ගය සොයා ගැනීමට උත්සාහ කළ අතර, එය අවසානයේ එහි වෙරළ තීරයේ මුල්ම සිතියම් විද්‍යාත්මක නිරූපණයට හේතු විය. 17 වන සියවසේදී, ඩැනෝ-නෝර්වීජියානු ගවේෂකයින් නැවතත් ග්‍රීන්ලන්තයට ළඟා වූ අතර, ඔවුන්ගේ පෙර ජනාවාස වඳ වී ගොස් ඇති බව සොයා ගත් අතර දිවයිනේ ස්ථිර ස්කැන්ඩිනේවියානු පැවැත්මක් නැවත ස්ථාපිත කළහ. 1814 දී ඩෙන්මාර්කය සහ නෝර්වේ වෙන් වූ විට, ග්‍රීන්ලන්තය නෝර්වීජියානු භාෂාවෙන් ඩෙන්මාර්ක කිරුළට මාරු කරන ලදී. 1953 ඩෙන්මාර්ක ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව මගින් ග්‍රීන්ලන්තයේ යටත් විජිත තත්ත්වය අවසන් කරමින් එය ඩෙන්මාර්ක රාජ්‍යයට සම්පූර්ණයෙන්ම ඒකාබද්ධ කරන ලදී. 1979 ග්‍රීන්ලන්ත ස්වදේශීය පාලන ජනමත විචාරණයේදී, ඩෙන්මාර්කය ග්‍රීන්ලන්තයට ස්වදේශීය පාලනය ලබා දුන්නේය. 2008 ග්‍රීන්ලන්ත ස්වයං පාලන ජනමත විචාරණයේදී, ග්‍රීන්ලන්ත වැසියන් ස්වයං පාලන පනතට ඡන්දය දුන් අතර, එමඟින් ඩෙන්මාර්ක රජයෙන් දේශීය නාලකර්සුයිසුට් (ග්‍රීන්ලන්ත රජය) වෙත වැඩි බලයක් මාරු කරන ලදී. මෙම ව්‍යුහය යටතේ, ග්‍රීන්ලන්තය ක්‍රමයෙන් රජයේ සේවා සහ නිපුණතා ක්ෂේත්‍ර ගණනාවක් සඳහා වගකීම භාර ගත්තේය. ඩෙන්මාර්ක රජය පුරවැසිභාවය, මුදල් ප්‍රතිපත්තිය, ආරක්ෂක ප්‍රතිපත්ති සහ විදේශ කටයුතු පාලනය කරයි. ගෝලීය උණුසුම හේතුවෙන් අයිස් දියවීම, එහි ඛනිජ සම්පත් බහුල වීම සහ යුරේසියාව, උතුරු ඇමරිකාව සහ ආක්ටික් කලාපය අතර එහි උපායමාර්ගික පිහිටීමත් සමඟ, ග්‍රීන්ලන්තය ඩෙන්මාර්ක රාජධානිය, නේටෝ සහ යුරෝපා සංගමය සඳහා උපායමාර්ගික වැදගත්කමක් දරයි.

ග්‍රීන්ලන්තයේ බොහෝ පදිංචිකරුවන් ඉනුයිට් වේ. ජනගහනය ප්‍රධාන වශයෙන් නිරිතදිග වෙරළ තීරයේ සංකේන්ද්‍රණය වී ඇති අතර, දේශගුණික සහ භූගෝලීය සාධක මගින් දැඩි ලෙස බලපෑම් ඇති කර ඇති අතර, දිවයිනේ ඉතිරි කොටස විරල ජනගහනයක් ඇත. 56,583 (2022) ජනගහනයක් සහිත, ග්‍රීන්ලන්තය ලෝකයේ අඩුම ජන ඝනත්වය සහිත රටයි. ඩෙන්මාර්කය මෙන් ග්‍රීන්ලන්තය සමාජීය වශයෙන් ප්‍රගතිශීලී ය; අධ්‍යාපනය සහ සෞඛ්‍ය සේවා නොමිලේ වන අතර, ග්‍රීන්ලන්තයේ LGBTQ අයිතිවාසිකම් ලෝකයේ වඩාත්ම පුළුල් ඒවා වේ. එහි විදුලි නිෂ්පාදනයෙන් සියයට හැට හතක් ලැබෙන්නේ පුනර්ජනනීය බලශක්තියෙන්, බොහෝ දුරට ජල විදුලියෙන්.

 නිරුක්තිය 

 ඉතිහාසය 
 මුල් කාලීන පැලියෝ-ඉනුයිට් සංස්කෘතීන් 

 නෝර්ස් ජනාවාස 

 තූලේ සංස්කෘතිය (1300–වර්තමානය) 

 1500–1814 

 කීල් ගිවිසුම සිට දෙවන ලෝක යුද්ධය (1814–1945) 

 ගෘහ පාලනය සහ ස්වයං පාලනය (1945–වර්තමානය) 

 භූගෝලය 

 උතුරු කෙළවරේ පිහිටි භූමිය 

 දේශගුණික විපර්යාස 

 භූ විද්‍යාව 

 ජෛව විවිධත්වය 

 රජය සහ දේශපාලනය 

 දේශපාලන පද්ධතිය 

 රජය 

 පරිපාලන අංශ 

 හමුදා 

 ආර්ථිකය 

 ප්‍රවාහනය 

 සංචාරක ව්‍යාපාරය 

 පතල් කැණීම 

 ජන විකාශනය 
 ජනගහනය 

 භාෂා 

 ආගම 

 අධ්‍යාපනය 

 සමාජ ගැටළු 

 ඉනුයිට් කාන්තාවන්ගේ අනිවාර්ය උපත් පාලන ක්‍රම 

 LGBTQ අයිතිවාසිකම් 

 සංස්කෘතිය 

 ලලිත කලා 

 මාධ්‍ය 

 සංගීතය 

 ආහාර පිසීම 

 ක්‍රීඩාව 

 ආගම 

සටහන්

යොමු කිරීම්