ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් (ආයතනය)

ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් (පෙර: ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් පාලක මණ්ඩලය) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාව හා සම්බන්ධ ක්‍රියාකාරකම් හා එහි කටයුතු පාලනය කරන ප්‍රධානතම ආයතනයයි. මෙය අන්තර්ජාතික ක්‍රිකට් කවුන්සිලයේ සහ ආසියානු ක්‍රිකට් කවුන්සිලයේ පූර්ණ සාමාජිකත්වය දරනු ලබන අතර මෙමගින් ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම් තරග සහ පළමු පෙල තරගයන් පවත්වනු ලබයි. මෙම ආයතනය 1975 ජුනි මස 30 දිනදී  ක්‍රීඩා අමාත්‍යාංශයේ ලියාපදිංචිව ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් පාලක මණ්ඩලය ලෙස ආරම්භ කෙරුණු අතර පසුව එය ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ආයතනය ලෙස වර්ෂ 2003 දී පිහිටුවන ලදී.

ඉතිහාසය
බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් යටත් විජිතකරණය කරන ලද කාලය තුළ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාව ශ්‍රී ලං ගෙන එන ලදී. බ්‍රිතාන්‍යයන් පැමිණි සෑම තැනකටම මෙන්ම, ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාව ඉක්මනින්ම අනුගමනය කළ අතර 1800 වන විට දිවයිනේ ප්‍රථම වරට ක්‍රීඩා කරන ලද බව උපකල්පනය කිරීම සාධාරණ ය. ලංකාවේ ක්‍රිකට් පිළිබඳ මුල්ම නිශ්චිත සඳහන 1832 සැප්තැම්බර් 5 වන දින "කොළඹ ජර්නල්" හි ක්‍රිකට් සමාජයක් පිහිටුවීමට ඉල්ලා සිටි වාර්තාවකි. කොළඹ ක්‍රිකට් සමාජය ඉන් ටික කලකට පසු පිහිටුවන ලද අතර 1833 නොවැම්බර් මාසයේදී 97 වන රෙජිමේන්තුවට එරෙහිව ක්‍රීඩා කළ විට තරඟ ආරම්භ විය.

20 වන සියවස පුරාම ශ්‍රී ලංකාවේ මෙම ක්‍රීඩාව වැඩි වැඩියෙන් ජනප්‍රිය විය. 1975 සමාරම්භක ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානයේදී ඔවුන් ජාත්‍යන්තරව මංගල දර්ශනය විය. ඔවුන් බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්වන් හමුවේ කඩුලු 9 කින් පරාජයට පත් විය. කෙසේ වෙතත්, එම තරඟාවලියේදීම ඔවුන් ඕස්ට්‍රේලියාවට එරෙහි තරඟයේදී විශිෂ්ට දස්කම් දක්වමින් කැපී පෙනුණි. ජාතික කණ්ඩායම 1979 දී ICC කුසලානය දිනා ගත්තේය. 1981 ජූලි 21 වන දින, ශ්‍රී ලංකාව ICC හි පූර්ණ සාමාජිකත්වයට ඇතුළත් කර ටෙස්ට් තරඟ තත්ත්වය පිරිනමන ලදී. මංගල ටෙස්ට් තරගය 1982 පෙබරවාරි මාසයේදී කොළඹ හි පයිකියසෝති සරවනමුත්තු ක්‍රීඩාංගනය එංගලන්තයට එරෙහිව පැවැත්විණි, නමුත් ශ්‍රී ලංකාව කඩුලු 8 කින් පරාජයට පත් විය. ඕස්ට්‍රේලියාව පරාජය කරමින් ශ්‍රී ලංකාව 1996 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය දිනා ගත්තේය. ශ්‍රී ලංකාව ඉන්දියාව පරාජය කරමින් 2014 ICC ලෝක විස්සයි20 ශූරතාව දිනා ගත්තේය.

2023 දී, ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ආයතනය දූෂණ හා ප්‍රමිතීන් පිරිහීම පිළිබඳ චෝදනාවලට මුහුණ දුන් අතර, ක්‍රීඩා අමාත්‍ය රොෂාන් රණසිංහ එහි මණ්ඩලය "ද්‍රෝහී සහ දූෂිත" ලෙස සැලකීය. 2023 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානයෙන් පසු, රණසිංහ ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් මණ්ඩලයෙන් ඉල්ලා අස්වන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය. 2023 නොවැම්බර් 6 වන දින, මණ්ඩලයේ ලේකම් මොහාන් ද සිල්වා ඉල්ලා අස්වීමෙන් පසු, රණසිංහ සමස්ත ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් මණ්ඩලයම ඉවත් කර ඔවුන් වෙනුවට 1996 ලෝක කුසලාන කණ්ඩායමේ නායකයා වූ අර්ජුන රණතුංග ගේ නායකත්වයෙන් යුත් හත් දෙනෙකුගෙන් යුත් අතුරු කමිටුවක් පත් කළේය. පසුදා, මණ්ඩලයේ සභාපති ෂම්මි සිල්වා විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද පෙත්සමකට ප්‍රතිචාර වශයෙන්, අභියාචනාධිකරණය, පෙර මණ්ඩලය විභාග අවසන් වන තෙක් සති දෙකක කාලයක් සඳහා නැවත ස්ථාපිත කළ යුතු බවට තීන්දු කළේය.

2023 නොවැම්බර් 10 වන දින, "තම කටයුතු ස්වාධීනව කළමනාකරණය කිරීමේ අවශ්‍යතාවය සහ පාලනය, නියාමනය සහ/හෝ පරිපාලනය සම්බන්ධයෙන් රජයේ මැදිහත්වීමක් නොමැති බව සහතික කිරීමේ අවශ්‍යතාවය" සපුරාලීමට අපොහොසත් වීම හේතුවෙන් ICC ය SLC ආයතනය අත්හිටුවන ලදී. ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේ ශ්‍රී ලංකාවේ එදිනෙදා සහභාගීත්වයට මෙම අත්හිටුවීම බලපාන්නේ නැති බව ICC මණ්ඩලය තීරණය කළද, 202‍4, 19න් පහළ ලෝක කුසලාන ක්‍රිකට් තරඟාවලිය පැවැත්වීමේ සත්කාරකත්වය ද ශ්‍රී ලංකාවට අහිමි විය. 2024 ජනවාරි 28 වන දින, ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ආයතනය තවදුරටත් සාමාජිකත්ව බැඳීම් උල්ලංඝනය නොකරන බවට එහි මණ්ඩලය තීරණය කිරීමෙන් පසුව, ICC ය අත්හිටුවීම ඉවත් කළේය.

 ආයතන ව්‍යුහය 
නීති ප්‍රකාරව සිවුවසරකට වරක් පැවැත්වෙන ඡන්ද විමසිමකින් ආයතනය සඳහා නියෝජිතයින් තෝරාපත්කරගනු ලබයි. ආයතනයේ සභාපති, උප සභාපති, ලේකම් හා භාණ්ඩාගාරික යන ප්‍රධාන තනතුරු මෙම නිලවරණයේදී තෝරාගනු ලබයි. නමුත් ක්‍රීඩා අමාත්‍යවරයාට ඇති බලය අනුව මෙම පාලක කමිටුව විසුරුවා හැරීමටත්, අතුරු පාලක කමිටුවක් පත්කිරීමටත් ඉඩකඩ ඇත.

 තරගාවලි සහ සංවිධානය 
ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ආයතනය මගින් අන්තර්ජාතික ක්‍රිකට් තරගාවලින් මෙන්ම දේශීය ක්‍රිකට් තරගාවලි පැවැත්වීම හා පාලනය කිරීම සිදුකරනු ලබයි. අන්තර්ජාතික ක්‍රිකට් කවුන්සිලය මඟින් සංවිධානය කරනු ලබන විදේශීය තරගමාලා සඳහා ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම සහභාහි කිරීමත් දේශීය තරගමාලා සඳහා සංවිධාන කටයුතු සහ පහසුකම් සැලසීමද මෙම ආයතනයේ වගකිමක් වේ.

 දේශීය තරගාවලි 
Sri Lanka Cricket oversees the progress and handling of the major domestic competitions in the country:
ලංකා ප්‍රිමියර් ලීග්
ලංකා T10
පළමු පෙළ තරගාවලි
 ප්‍රිමියර් කුසලාන තරගාවලිය
 ජාතික සුපර් ලීග් සිව්දින තරඟාවලිය
List A 
 Major Clubs Limited Over Tournament
 සුපර් ලීග් සීමිත පන්දුවාර තරඟාවලිය

පෙර පැවති තරගාවලි
 Premier Limited Overs Tournament
SLC Invitational T20 League
ශ්‍රී ලංකා ප්‍රිමියර් ලීග් (2012)
SLC Twenty20 Tournament
SLC T20 League(2018)
Super T20 Provincial Tournament
Sri Lanka Cricket Super 4's T20(2013-2014)
නායකත්වය
සභාපතිවරුන්
 නම ධුර කාලයලංකා ක්‍රිකට් සංගමය (1914–1948)Colonel Dr. John R. Rockwood1914–1933 (19 Years)ඒඩ්වින් M. කරුණාරත්න1933–1934 (1 Year)චන්ද්‍රරාජන් සිවසාරවනමුත්තු1937–1948 (9 Years)ලංකා ක්‍රිකට් පාලක මණ්ඩලය BCCC (1948–1972)පාකියසෝති සරවනමුත්තු1948–1950 (2 Years)A. E. Christoffelsz1950–1952 (2 Years)JR ජයවර්ධන1952–1955 (3 Years) Lieutenant Colonel Sabdharatnajyoti Saravanamuttu1955–1956 (1 Year)රොබට් සේනානායක1956–1972 (16 Years)Board of Control for Cricket in Sri Lanka (1972–2000)Sai Senanayakerajah1972–1976 (8 Years)Maj. Gen. Bertram Heyn1976–1978 (2 Years)Dr. N. M. Perera1978–1979 (1 Year)T. B. Werapitiya1979–1981 (2 Years)ගාමිණි දිසානායක1981–1989 (8 Years)ලක්ෂ්මන් ජයකොඩි1989–1990 (1 Year)Manane Chandrarajah1990–1991 (1 Year)ටිරෝන් ප්‍රනාන්දු1991–1994 (3 Years)අනා පුංචිහේවා1995–1996 (1 Year)උපාලි ධර්මදාස1996–1998 (2 Years)තිලංග සුමතිපාල1998–1999 (1 Year)Rienzie Wijetilleke1999–2000 (1 Year)තිලංග සුමතිපාල2000–2001 (1 Year)විජය මලලසේකර2001–2002 (1 Year)හේමක අමරසූරිය2002–2003 (1 Year)Sri Lanka Cricket (2003 – present)තිලංග සුමතිපාල2003–2004 (1 Year Term)මොහාන් ද සිල්වා2004–2005 (1 Year Term)ජයන්ත ධර්මදාස2005–2007 (Interim Committee) අර්ජුන රණතුංග2008 (Interim Committee)S. ලියනගම2008–2009 (Interim Committee/Ministry Secretary)සෝමචන්ද්‍ර ද සිල්වා2009–2011 (Interim Committee)උපාලි ධර්මදාස2011–2012 (1 Year Term)ජයන්ත ධර්මදාස2013–2015 (2 Years Term)සිදත් වෙත්තමුනි2015 (Interim Committee)තිලංග සුමතිපාල2016–2018 (2 Years Term)Kamal Padmasiri (Ministry Secretary)2018 (1st of June to 14th December) (7 Months)W.A Chulananda (Ministry Secretary) 15th December 2018 to 18th February 2019) (3 Months)ෂම්මි සිල්වා2019–2021 (2 Years Term)ෂම්මි සිල්වා2021–2023 (2 Years Term)ෂම්මි සිල්වා2023–2025 (2 Years Term)

Vice-Presidents
 Killi Rajamahendran (Early 1980s)
 Shelley Wickramasinghe (mid-1980s)

 Thilanga Sumathipala
 Aravinda de Silva (2003–2004)
 K. Mathivanan
 Asanga Seneviratne
 Jayantha Dharmadasa (2016–Present)
 K. Mathivanan (2016–2019)
 Ravin Wickramaratne (2019–Present)

Secretaries
 Kushil Gunasekara (2002)
 Mohan de Silva (2003)
 Lourence Amarasena (2004)
 S. Liyanagama
 Michael de Zoysa
 Nishantha Ranatunga (March 2009 – July 2011)
 Nishantha Ranatunga (2012–2015)
 Mohan de Silva (2016–2023)

Assistant Secretaries 
 Ravin Wickramaratne (2004)
 Hirvanamuthu Kulendran
 Ravin Wickramaratne (2016–2019)
 Chryshantha Kapuwatta (2019-Present)

Treasurers
 Tryphon Mirando (2002)
 Nuski Mohamed (2004)
 Sujeewa Rajapakse (January 2008 – July 2011)
 Nuski Mohamed (2012–2013)
 Shammi Silva (2016–2019)
 Lasantha Wickramasinghe (2019-2022)
 Sujeewa Godaliyadda (2023-Present)

Assistant Treasurers
 Lucien Merinnage (2004)
 Ajith Sivasamy (2012–2013)
 Shammi Silva (2014–2015)
 Lalith Rambukwella (2016–2019)
 Sujeewa Godaliyadda (2019-2022)
 Lasantha Wickramasinghe (2023-Present)

References