පකිස්තානයෙහි න්‍යෂ්ටික බලශක්තිය

2012 වසර වන විට,  පකිස්තානයෙහි න්‍යෂ්ටික බලශක්තිය සපයන ලද්දේ  වරලත්-වාණිජ න්‍යෂ්ටික බලාගාර තුනක් මගිනි. සිවිල් න්‍යෂ්ටික බලාගාර ගොඩනගා ඒවා ක්‍රියාත්මක කල, ලෝකයේ පළමු මුස්ලිම් රට වන්නේ පකිස්තානයයි.Nuclear power in Pakistan, Dr. Zia H. Siddiqui and Dr. I.H. Qureshi, pp.31–33.  මෙම බලාගාර ක්‍රියාත්මක කිරීම සම්බන්ධයෙන් තනි වගකීම දරන  විද්‍යාත්මක සහ න්‍යෂ්ටික රාජ්‍ය කාර්යාංශය වන්නේ පකිස්තානු න්‍යෂ්ටික බලශක්ති කොමිසම (PAEC) වෙයි. 2012 වසර වන විට, ෆොසිල ඉන්ධන වෙතින් නිපැයුනු ~62%, ජල විදුලි බලශක්තිය වෙතින් නිපැයුනු ~33%  සහ ගල් අඟුරු විදුලිය වෙතින් නිපැයුනු ~0.3% හා සමගින් සැසඳුනු විට, වාණිජ න්‍යෂ්ටික බලාගාර වෙතින්, පකිස්තානයෙහි නිපැයුනු විදුලියෙන් දළ වශයෙන් ~3.6% පමණ නිපැයිණි.  න්‍යෂ්ටික අවි-නොපැතිරවීමේ ගිවිසුම අත්සන් නොකල මුත්  ජාත්‍යන්තර පරමාණු බලශක්ති කාර්යාංශය හා සමගින් හොඳ ස්ථාවරයක සිටිනා න්‍යෂ්ටික අවි සන්නද්ධ රාජ්‍ය්‍යන්  සතර ( ඉන්දියාව, ඊශ්‍රායෙලය සහ, උතුරු කොරියාව හා සමගින්) අතුරින් පකිස්තානයද එකකි. 2050 වසර වන විට න්‍යෂ්ටික බලාගාර 32 ක් තැනීමට පකිස්තානය සැලසුම් කරයි.http://www.thenews.com.pk/Todays-News-3-235039-32-nuclear-plants-to-produce-40000MW-PAEC

ඉතිහාසය
ජනාධිපතිවරයාගේ විද්‍යා උපදේශක ලෙසින්, මහාචාර්ය (සහ පසුව නොබෙල් ත්‍යාගලාභී) අබ්දුස් සලාම්, ජනාධිපති අයුබ් ඛාන් එකඟ කරවා ගත්තේ,   කරච්චි අසබඩ ස්ථානයක, පකිස්තානයෙහි පළමු වාණිජ න්‍යෂ්ටික බලාගාරය පිහිටුවීමටය.  කරච්චි න්‍යෂ්ටික බලාගාරය (KANUPP) ලෙසින් හැඳින්වෙන මෙම වාණිජ බලාගාරය,  කැනේඩියානු   පීඩන බැර ජල ප්‍රතික්‍රීයකයක් වන, කුඩා 137 MWe  CANDU ප්‍රතික්‍රීයකයකි.

 න්‍යෂ්ටික ඉංජිනේරුවරයෙක් වන, පීඒඊසී හී පාර්වේස් බට්, ව්‍යාපෘති අධ්‍යක්ෂක විය. KANUPP බලාගාරය එහි ක්‍රියාකාරකම් ඇරඹුවේ 1972 වසරෙහිදී වන අතර, එහි නිල ප්‍රතිෂ්ඨාපනය සිදු කලේ, ජනාධිපති සුල්ෆිකාර් අලි භූතෝ සහ පීඒඊසී සභාපති  මුනීර් අහමඩ් ඛාන් විසිනි. ජාත්‍යන්තර සුරැකිතාවයන් යටතේ වන KANUPP බලාගාරය,   ක්‍රියාත්මක වන්නේ ඌතිත ජවයක් සහිතවය. 1969 වසරෙහිදී, ප්‍රංශයෙහි  කොමීසැරියා අ ලෙනෙයෝර්ජි ඇටොමික සහ එක්සත් රාජධානියෙහි  බ්‍රිටිෂ් නියුක්ලියර් ෆුවල්ස් පීඑල්සී (BNFL) විසින් පීඒඊසී හා සමගින් ගිවිසුමට එළඹුනේ ප්ලූටෝනියම් සහ න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියායන යන්ත්‍රෝපකරණ පකිස්තානයට සපයන ලෙසටයි. ගිවිසුම පරිදී, බලාගාර සහ න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියායන පහසුකම් වල ප්‍රධාන සැලසුම්කරුවෝ පීඒඊසී ඉංජිනේරුවෝ වූයේ, බීඑන්එෆ්එල් සහ සීඊඒ විසින් අරමුදල්, තාක්ෂණික ආධාර සහ න්‍යෂ්ටික ද්‍රව්‍ය සපයන අතරතුරය. ව්‍යාපෘති පිළිබඳ කෘත්‍යයන්  1972 වසර දක්වා ඇරඹුනේ නැති අතර, ඉන්දියාවේ  ස්මයිලින් බුද්ධා - න්‍යෂ්ටික අත්හදාබැලීම —1974  වසරෙහි සිදුවූ බලාපොරොත්තු නොවූ න්‍යෂ්ටික අත්හදාබැලීමක්— හේතුවෙන්, පීඒඊසී හා සමගින් සියළු ව්‍යාපෘති බීඑන්එෆ්එල් විසින් අවලංගු කරන ලදි. 1974 වසරෙහිදී, PARR-II ප්‍රතික්‍රීයකය ක්‍රියාත්මක කෙරුණු අතර, එහි ව්‍යාපෘති අධ්‍යක්ෂකවරුන් වූයේ මුනීර් අහමඩ් ඛාන් සහ හෆීස් කුරේෂි වූහ. PARR-II යනු දේශීය ප්‍රතික්‍රීකයක් වන අතර,  පීඒඊසී හී ඉංජිනේරුවරුන්ගේ සහ විද්‍යාඥයින්ගේ අනුග්‍රහය යටතේ තැනිණි.

1977 වසරෙහිදී, එ.ජ. රාජ්‍ය ලේකම් හෙන්රි කීසිංගර් විසින් යෙදවුනු පීඩනය මධ්‍යයේ, සීඊඒ විසින් පීඒඊසී සමග සිදු කල සියළු ව්‍යාපෘති වහාම අවලංගු කෙරිනි. එක්සත් රාජධානියෙහි සහ ප්‍රංශයෙහි උපකාරය නොමැතිව, පීඒඊසී ඉංජිනේරුවන් විසින් ප්ලූටෝනියම් න්‍යෂ්ටික ප්‍රතිසැකසුම් යන්ත්‍රෝපකරණ— නිව් ලැබ්ස් — සහ ප්ලූටෝනියම් ප්‍රතික්‍රීයකය — කූෂාබ් න්‍යෂ්ටික සංකීර්ණය නිම කලහ. මෙම බලාගාර දෙකම පීඒඊසී විසින් පාලනය කෙරෙන වාණිජ බලාගාර විය. 1989 වසරෙහිදී, මහජන චීන සමූහාණ්ඩුව විසින් පකිස්තානය සමග ගිවිසුමක් අත්සන් කලේ, අයිඒඊඒ සුරැකිතාවයන් යටතේ 300 MWe CHASNUPP-I බලාගාරය  ලබාදීමටය. 1990 වසරේදී, ප්‍රංශය සහ සෝවියට් සංගමය යන රටවල් දෙකම විසින්, අයිඒඊඒ සුරැකිතාවයන් යටතේ වාණිජ න්‍යෂ්ටික බලාගාර සපයන ලෙසට පකිස්තානයෙහි ඉල්ලීම සලකා බලන ලදි. එනමුදු, සෝවියට් සංගමය සහ ප්‍රංශය සමගින් වූ මෙම එකඟතා පිළිබඳ එ.ජ. නොසතුට,  පකිස්තානය සඳහා ඇමරිකානු තානාපතිවර  රොබට් ඕකිලිගේ ප්‍රකාශයක් තුලින් දැක්වෙත්ම මෙම ගිවිසුම් අවලංගු කෙරිණි. 2000 වසර වන විට, චීනය විසින් පීඒඊසී සමගින් එහි කොන්ත්‍රාත්තුව විස්තීරණය කර ඇති අතර, 2011 ඔක්තොම්බර් වන විට III, සහ  IV බලාගාර ගොඩනැගීමෙහිලා උපකාර සපයයි. II 2011 වසරෙහි අප්‍රේල් මාසයේදී නිම කරන ලදි. එහි බලශක්තිය සඳහා වන ඉල්ලුමෙහි වැඩිවීම නිසා, පකිස්තානු රජය විසින් රට පුරා න්‍යෂ්ටික බලාගාර පිහිටුවන ලෙසට පීඒඊසී වෙත නියෝග පනවා ඇත. පීඒඊසී පවසන පරිදී, ඉලක්කය වන්නේ, වසර 2030 වන විට, 8800 MW ධාරිතාවක විදුලිය ජනනය කිරීමයි. අග්‍රාමාත්‍ය යූසුෆ් රසා ගයිලානි විසින් පකිස්තානු ජාතික බලශක්ති ප්‍රතිපත්තිය  2010 වසරෙහිදී  ප්‍රකාශයට පත් කල අතර,   පකිස්තානයෙහි අග්‍රාමාත්‍යවරයාගේ නිල නිවස්න වන අග්‍රාමාත්‍ය ලේකම් කාර්යාලයෙහිදී හිදී සාධ්‍යතා වාර්තාව ඉදිරිපත් කරන ලදි.  වර්තමානයෙහි පීඒඊසී සැලසුම් කරමින් සිටින්නේ  KANUPP-II—1100 MWe බලාගාරයකි — සහ KANUPP-III — 1100 MWe — න්‍යෂ්ටික බලාගාරයන්හී ගොඩනැගීම් කටයුතු වල පෙරමුණ ගෙන ක්‍රියාකිරීමටය. වාණිජ බලාගාර දේශිය වශයෙන් ගොඩනැගෙමින් පවතින අතර, ප්‍රාරම්භක කටයුතු  2009 වසරෙහිදී අත්හිටුවන ලදි. 2010 වසරෙහිදී,  න්‍යෂ්ටික බලශක්ති ඉන්ධන සංකීර්ණය (පීඑන්පීඑෆ්සී) — න්‍යෂ්ටික යළි-සැකසුම් යන්ත්‍රාගාරයක් — පිහිටුවන ලදි. පීඒඊසී විසින් ගොඩනැගීම් කටයුතු, සැලසුම් කටයුතු සහ නඩත්තු කටයුතු සඳහා මූලිකත්වය සපයන ලද අතර,  චීනය සහ අයිඒඊඒ විසින් පහසුකම සඳහා අරමුදල් සපයන ලදි. 2013 නොවැම්බර් 26 දිනදී, අග්‍රාමාත්‍ය නවාෂ් ෂෙරීෆ් විසින්, කරච්චි නගරය අසබඩ,   2200 MW ඒකාබද්ධ ධාරිතාවකින් යුතු  න්‍යෂ්ටික බලාගාර දෙක සඳහා මුල්ගල් තැබීමේ උත්සවය පවත්වන ලදි.

පකිස්තාන න්‍යෂ්ටික බල ප්‍රතික්‍රීයක 
අද දිනය වන විට, වාණිජ න්‍යෂ්ටික බලාගාර තුනක් පමණක් ක්‍රියාකාරී තත්ත්වයෙහි පවතියි. වර්තමාන සහ අනාගත වාණිජ න්‍යෂ්ටික බලාගාර පිළිබඳ විස්තර සපයන ලැයිස්තුවක් පහත සැපයෙයි.
 න්‍යෂ්ටික බල ප්‍රතික්‍රීයක වර්ගය පිහිටුම දල ධාරිතාව ගොඩනැගීම ඇරඹීම ජාලකයට සම්බන්ධ කිරීම වාණිජ ක්‍රියාත්මක වීමCHASNUPP-IPWRෂාෂ්මා, පන්ජාබ් පළාත300 MWe1 අගෝස්තු 199313 ජූනි 200015 සැප්තැම්බර් 2000CHASNUPP-IIPWR ෂාෂ්මා, පන්ජාබ් පළාත300 MWe28 දෙසැම්බර් 200514 මාර්තු 201120 මැයි 2011CHASNUPP-IIIPWR ෂාෂ්මා, පන්ජාබ් පළාත340 MWe28 අප්‍රේල් 20092016නොදනීCHASNUPP-IVPWR ෂාෂ්මා, පන්ජාබ් පළාත340 MWe20112017නොදනීCHASNUPP- VPWR ෂාෂ්මා, පන්ජාබ් පළාත1000 MWe20142020නොදනීKANUPP-IPHWRපැරඩයිස් පොයින්ට්, කරච්චි, සින්ද් පළාත90 MWe1 අගෝස්තු 196618 ඔක්තොම්බර් 19717 දෙසැම්බර් 1972KANUPP-IIPWRපැරඩයිස් පොයින්ට්, කරච්චිය, සින්ද් පළාත1000 MWeප්‍රාරම්භක කටයුතු ඇරඹුනද, 2009 වසරෙහිදී ව්‍යාපෘතිය නවතා දමන ලදි.අසාඩ් හසීම්, 1,000MW Kanupp-II පිහිටුවීමෙහි සැලසුම නවතා දැමිණි ඩෝන් මාධ්‍ය සමූහය.20202020KANUPP-IIIPWRපැරඩයිස් පොයින්ට්, කරච්චිය, සින්ද් පළාත1000 MWeප්‍රතික්‍රීයකය සැලසුම් කිරීම නිමා කර ඇත. ගොඩනැගීම් කටයුතු තවමත් ආරම්භ කැ නැත 20202020මුෂ්රෆාගා න්‍යෂ්ටික බල සංකීර්ණයPWR මුෂ්රෆාගා, පන්ජාබ්1000 MWeවාර්තා ගත වන අයුරින් පීඒඊසී විසින් මුෂ්රෆාගා හී චීන න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රීයක තුනක් සවිකිරීමට සැලසුම් කරන අතර, භූමිය දැනට සකස් කරමින් පවතියි.පකිස්තාන් ඉන් ටෝක්ස් ටු ඇක්වයර් 3 නියුක්ලියර් ප්ලාන්ට්ස් ෆ්‍රොම් චයිනා20202020

ජාත්‍යන්තර සහයෝගීතාවය

මහජන චීන  සමූහාණ්ඩුව 

මහජන චීන සමූහාණ්ඩුව මුලදී සිටම පකිස්තානයේ න්‍යෂ්ටික බලශක්ති උත්පාදන වැඩසටහන සඳහා ප්‍රබල වාචික සහ උද්‍යෝගමත් අනුග්‍රාහකයෙක් විය. 1970 ගණන් වලදී සුල්ෆිකාර් අලි බූතෝ  අග්‍රාමාත්‍යවරයා වශයෙන් චීනයෙහි සංචාරයක යෙදීම සිදුවූ  පළමු අවස්ථාව දක්වා ඈත අතීතයට චීන-පකිස්තාන සබඳතා විහිදී යයි. 

ආශ්‍රිත


ප්‍රවර්ගය:ආසියාව
ප්‍රවර්ගය:විකිපීඩියා ආසියානු මාසය 2015
ප්‍රවර්ගය:න්‍යෂ්ටික තාක්ෂණය