නොබැඳි ජාතීන්ගේ සංවිධානය

නොබැඳි ජාතීන්ගේ සංවිධානය (NAM) යනු ලොව බල කඳවුරු සමග රූපාත්මකව තදින් බැඳීම හෝ එරෙහි වීම හෝ නොවීම හා තම රටේ සුබ සිද්ධියට අදාලව නිදහස් ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කිරීම වෙනුවෙන් පිහිටුවා ගත්, ස්වාධීන රාජ්‍යයන් සමූහයක එකමුතුවකි. 2012 වසර වන විට සංවිධානය සතුව සාමාජික රාජ්‍යයන් 120 දෙනෙකු සහ නිරික්ෂක රාජ්‍යයන් 17 ක් විය."NAM Members & Observers" . 16th Summit of the Non-Aligned Movement, Tehran, 26–31 August 2012. Retrieved 24 August 2012.

නොබැඳි ජාතීන්ගේ සංවිධානය 1961 වසරේ බෙල්ග්‍රේඩ් හීදී නිල වශයෙන් පිහිටුවා ගන්නා ලදී. සංවිධානය පිහිටුවීම සඳහා ඉන්දියාවේ පළමු අග්‍රාමාත්‍ය, ජවහර්ලාල් නේරු; ඉන්දුනීසියාවේ ප්‍රථම ජනපති, සුකර්ණෝ; ඊජිප්තුවේ දෙවන ජනපති, Gamal Abdel Nasser; ඝානාවේ ප්‍රථම ජනපති ක්වාමේ න්කෘමාහ්; සහ යුගෝස්ලෝවියාවේ ජනපති, Josip Broz Tito යන නායකයින් මගපෙන්වූ බව සඳහන් වෙයි. දෙවන ලෝක යුද්ධය අවසන්ව සීතල යුද්ධය ඇරඹීමත් සමග සෝවියට් දේශය සහ ඇමරිකාව ලෝකයේ බල කඳවුරු දෙකක් වශයෙන් නැගී සිටීමත්, ඔවුන් විසින් ලොව අනෙකුත් නව නිදහස් ජාතීන් සිය කඳවුරු වෙත හරවා ගැනීමට උත්සාහ දැරීම නිසාත්, ඉන් එකදු බල කඳවුරකටවත් ගැති නොවී තම රටේ සුබ සිද්ධියට අදාලව ස්වාධීන ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කිරීමට තුන්වන ලෝකයේ ජාතීන්ට උවමනා වූ අතර, ඒ වෙනුවෙන් සකසා ගත් ස්වාධීන ප්‍රතිපත්ති අනුගමනය කිරීම, නොබැඳි පිළිවෙත නම් වේ. 

වර්ථමානයේ ලෝකයේ රාජ්‍යයන් 120 ක් සාමාජිකත්වය හිමිකරගෙන ඇති නොබැඳි ජාතීන්ගේ සංවිධානයට, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ සාමාජික රාජ්‍යයන්ගෙන් තුනෙන් දෙකක් අයත්වන අතර, එය ලෝක ජනගහණයෙන් 55% ක් පමණ නියෝජනය කරයි. සංවිධානයේ සාමාජිකත්වය ලබාදීමේදී අදාල රාජ්‍යය සංවර්ධනය වෙමින් පවතින හෝ තුන්වන ලෝකයට අයත් කොටසක්ද යන්න මූලික වශයෙන් සලකා බලනු ලැබේ.Grant, Cedric. "Equity in Third World Relations: a third world perspective". International Affairs 71, 3 (1995), 567–587.

පංච ප්‍රතිපත්තිය
1954 දී ඉන්දියාවේ ජවහර්ලාල් නේරු විසින් චීන-ඉන්දු සබඳතාවන් පවත්වා ගැනීමේදී අනුගමනය කල යුතු ප්‍රතිපත්ති 5ක් පිළිබඳව සිය කථාවකදී විස්තර කල අතර එය පංචශීලය (Panchsheel) ලෙස හැඳින්විණි. මෙම ප්‍රතිපත්තීන් පසුව නොබැඳි ජාතීන්ගේ සංවිධානයේද මූලික හරයන් ලෙස පිළිගැණිනි. එම පංචශීලයන් වන්නේ:

 එකිනෙකාගේ භෞමික අඛණ්ඩතාවයට සහ  ස්වෛරීභාවයට ගරුකිරීම.
 අන්‍යෝන්‍ය ආක්‍රමණයන්ගෙන් වැළකීම.
 අන්‍යෝන්‍ය අභ්‍යන්තරික කරුණු වලට අත නොගැසීම.
 සමානාත්මතාවය සහ අන්‍යෝන්‍ය සුභසිද්ධිය පවත්වා ගැනීම.
 සාමකාමී සහජීවනය පවත්වා ගැනීම.

සාමාජිකත්වය
නොබැඳි ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ සාමාජිකත්වය සඳහා වන අවශ්‍යතාවයන්, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ මූලික අවශ්‍යතාවයන් සමග බොහෝ දුරට සමාන වෙයි. වර්ථමාන සාමාජිකත්වය බලාපොරොත්තු වන රාජ්‍යයන්, 1955 සිට පිළිගැනෙන බැංඩුං මූලධර්ම ("Bandung principles") දහයට අනුකූල ප්‍රතිපත්තියක් පවත්වාගෙන පැවතිය යුතුය:

දස ප්‍රතිපත්තිය
එක්සත් ජාතීන්ගේ න්‍යායපත්‍රයෙහි සඳහන් මානව හිමිකම් සම්බන්ධ මූලික අරමුණු සහ ප්‍රතිපත්ති වලට ගරුකිරීම.
සියළුම ජාතීන්ගේ භෞමික අඛණ්ඩතාවයට සහ  ස්වෛරීභාවයට ගරුකිරීම.
ජාතික ස්වාධීනත්වය වෙනුවෙන් වූ ව්‍යාපාරයන්ට පිළිගැනීම ලබා දීම.
ලොකු කුඩා සියළු ජාතීන් හා පුද්ගලයන් අතර සමානාත්මතාවය පිළිගැනීම. 
වෙනත් රාජ්‍යයක අභ්‍යන්තර කරුණු කෙරෙහි ඇඟිලි ගැසීමෙන් හෝ මැදිහත්වීමෙන් හෝ වැළකීම.
එක්සත් ජාතීන්ගේ න්‍යායපත්‍රයට අනුකූලව, තනිවම හෝ සාමූහිකව යම් රාජ්‍යයකට තම ජාතිය රැකගැනීමේ ඇති අයිතියට ගරුකිරීම.
ඕනෑම රාජ්‍යයක භෞමික අඛණ්ඩතාවයට හෝ දේශපාලනික ස්වාධීනත්වයට එරෙහිව, අනිසි බලය භාවිතය/ ආක්‍රමණයන් සිදුකිරීම හෝ එවැනි තර්ජන එල්ල කිරීමෙන් වැළකීම.
එක්සත් ජාතීන්ගේ න්‍යායපත්‍රයට අනුකූලව, ජාත්‍යන්තර වශයෙන් ඇතිවන මතභේද හා ගැටීම් සාමාකාමී ලෙස නිරාකරණය කිරීම.
අන්‍යෝන්‍ය අභිරුචියන් සහ සහජීවනය ප්‍රවර්ධනය කිරීම.
සාධාරණත්වය සහ ජාත්‍යන්තර වගකීම්වලට ගරු කිරීම.

නොබැඳි ජාතීන්ගේ සමුළුවාරයන්
සාමාජික රටවල් වල රාජ්‍ය ප්‍රධානීන් සහභාගීවන නොබැඳි ජාතීන්ගේ සමුළුව, මෙම සංවිධානයේ ප්‍රධානතම හමුව වන අතර එය සෑම වර්ෂ කිහිපයකට වරක් සංවිධානයේ සාමාජික රටක් තුලදී පවත්වයි:XV Summit of the Non-Aligned Movement, Sharm El Sheikh, 11–16 July 2009: Previous Summits 

  දිනය  සත්කාරක රාජ්‍යය  සත්කාරක නගරය 1  1961 සැප්තැම්බර් 1–6     බෙල්ග්‍රේඩ් 2  1964 ඔක්තෝම්බර් 5–10     කයිරෝ 3  1970 සැප්තැම්බර් 8–10     ලුසාකා 4  1973 සැප්තැම්බර් 5–9     Algiers 5  1976 අගෝස්තු 16–19     කොළඹ 6  1979 සැප්තැම්බර් 3–9     හවානා 7  1983 මාර්තු 7–12     නව දිල්ලිය 8  1986 සැප්තැම්බර් 1–6     හරාරේ 9  1989 සැප්තැම්බර් 4–7      බෙල්ග්‍රේඩ් 10  1992 සැප්තැම්බර් 1–6    ජකර්තා 11  1995 ඔක්තෝම්බර් 18–20     Cartagena de Indias 12 1998 සැප්තැම්බර්  2–3     ඩර්බන් 13  2003 පෙබරවාරි 20–25     ක්වාලාලම්පූර් 14  2006  සැප්තැම්බර් 15–16     හවානා 15  2009 ජුලි 11–16     Sharm El Sheikh 16  2012 අගෝස්තු 26–31     ටෙහෙරාන් 17  2015    කැරකස්

නොබැඳි ජාතීන්ගේ සංවිධානයට 50 වසරක් සම්පූර්ණ වීමේ සංවත්සරය, 2011 සැප්තැම්බර් 5-6 කාලය තුල බෙල්ග්‍රේඩ්හීදී සමරනු ලැබිණි.Non-aligned again in BelgradeSecretary-General's Message to Additional Commemorative Meeting of the Non-Aligned Movement

සභාපතිවරුන්
 නොබැඳි ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ සභාපතිවරුන් නම රාජ්‍යය පක්ෂය සිට දක්වා Josip Broz Tito  යුගෝස්ලාවියා කොමියුනිස්ට් ලීගය 1961 1964 Gamal Abdel Nasser  අරාබි සමාජවාදී සංගමය 1964 1970 Kenneth Kaunda  එක්සත් ජාතික නිදහස් පක්ෂය 1970 1973 Houari Boumediène  විප්ලවවාදී කවුන්සිලය 1973 1976 විලියම් ගොපල්ලව  ස්වාධීන 1976 1978 ජේ. ආර්. ජයවර්ධන එක්සත් ජාතික පක්ෂය 1978 1979 ෆිදෙල් කැස්ත්‍රො  කියුබා කමියුනිස්ට් පක්ෂය 1979 1983 Neelam Sanjiva Reddy  ජනතා පක්ෂය 1983 Zail Singh ඉන්දියානු ජාතික කොංග්‍රසය 1983 1986 රොබට් මුගාබේ  සිම්බාබ්වේ අප්‍රිකානු ජාතික සංගමය 1986 1989 Janez Drnovšek  යුගෝස්ලාවියා කොමියුනිස්ට් ලීගය 1989 1990 Borisav Jović සර්බියානු සමාජවාදී පක්ෂය 1990 1991 Stjepan Mesić ක්‍රෝඒෂියානු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සංගමය 1991 Branko Kostić මොන්ටිනීග්‍රෝ සමාජවාදී ප්‍රජාතාන්ත්‍රික පක්ෂය 1991 1992 Dobrica Ćosić  ස්වාධීන 1992 Suharto  Partai Golongan Karya 1992 1995 Ernesto Samper  කොලොම්බියානු ලිබරල් පක්ෂය 1995 1998 Andrés Pastrana Arango කොලොම්බියානු කන්සර්වේටිව් පක්ෂය 1998 නෙල්සන් මැන්ඩෙලා  අප්‍රිකානු ජාතික කොංග්‍රසය 1998 1999 Thabo Mbeki 1999 2003 Mahathir Mohamad  එක්සත් මැලේ ජාතික සංවිධානය 2003 Abdullah Ahmad Badawi 2003 2006 ෆිදෙල් කැස්ත්‍රෝFidel Castro, having recently undergone gastric surgery, was unable to attend the conference and was represented by his younger brother, Cuba's acting president Raúl Castro. See "Castro elected President of Non-Aligned Movement Nations". People's Daily. 16 September 2006.  කියුබා කමියුනිස්ට් පක්ෂය 2006 2008 Raúl Castro 2008 2009 හොස්නි මුබාරක්  ජාතික ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂය 2009 2011 Mohamed Hussein Tantawi ස්වාධීන 2011 2012 මොහමඩ් මොර්සි නිදහස් සහ සාධාරණ පක්ෂය2012 මහමුද් අහමදිනෙජාද්  Alliance of Builders of Islamic Iran 2012 2013 Hassan Rouhani Moderation and Development Party 2013 වර්ථමානය තෙක්

සාමාජික සහ නිරික්ෂණ රාජ්‍යයන්
වත්මන් සාමාජික රාජ්‍යයන්
පහත දක්වා තිබෙන්නේ මහද්වීප අනූව බෙදන ලද, නොබැඳි ජාතීන්ගේ සංවිධානයට අයත් සාමාජික රටවල් වේ:

අමෙරිකාව
 රාජ්‍යය සම්බන්ධවූවර්ෂය රාජ්‍යය සම්බන්ධවූවර්ෂය රාජ්‍යය සම්බන්ධවූවර්ෂය රාජ්‍යය සම්බන්ධවූවර්ෂය 2006  1983  1983   1976 1979  1973   1983  1961 2006   2000  1983   1979 1993  1970   2006  1995  1970 1979   1976  1973 2006  1983  2003   1983 1970   1989    

ආසියාව
 රාජ්‍යය සම්බන්ධවූවර්ෂය රාජ්‍යය සම්බන්ධවූවර්ෂය රාජ්‍යය සම්බන්ධවූවර්ෂය රාජ්‍යය සම්බන්ධවූවර්ෂය 196119731973197319931961196119611979196119641964196419611970 මාල දිවයින197619931961196119761973197919761993 197319611970 19611964199320031995 එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය1970199319761961 

යුරෝපය
 රාජ්‍යය සම්බන්ධවූවර්ෂය රාජ්‍යය සම්බන්ධවූවර්ෂය  20111998

ඕෂනියාව
 රාජ්‍යය සම්බන්ධවූවර්ෂය රාජ්‍යය සම්බන්ධවූවර්ෂය රාජ්‍යය සම්බන්ධවූවර්ෂය 201119931983

පැරණි සාමාජික රාජ්‍යයන්
 රාජ්‍යය  සම්බන්ධවසිටි කාලය රාජ්‍යය  සම්බන්ධවසිටි කාලය රාජ්‍යය  සම්බන්ධවසිටි කාලය රාජ්‍යය  සම්බන්ධවසිටි කාලය1973-19911961-20041973-2004 1961-1992Kin, Lai Kwok (2 September 1992).  "Yugoslavia Casts Shadow over Non-Aligned Summit".  Reuters (via The Independent.  Retrieved 24 August 2012.

නිරික්ෂකයින්
පහතින් දක්වා තිබෙන රාජ්‍යයන් සහ සංවිධාන තවමත් නිරික්ෂණ මට්ටමේ පවතී:

රාජ්‍යයන්
  නිරික්ෂණ රාජ්‍යය  නිරික්ෂණ රාජ්‍යය  නිරික්ෂණ රාජ්‍යය  නිරික්ෂණ රාජ්‍යය 1 2  3 4  5  6 7 8  9 10 11 12  13 14 15 16  17 

සංවිධාන

අප්‍රිකානු සංගමය
අප්‍රිකානු-ආසියානු ජනතා සහයෝගීතා සංවිධානය
අරාබි ලීගය
පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය මහ ලේකම් කාර්යාලය
Hostosian National Independence Movement
Kanak and Socialist National Liberation Front
ඉස්ලාම් සහයෝගීතා සංවිධානය
South Centre
එක්සත් ජාතීන්
ලෝක සාම කවුන්සිලය
International Institute for Non-Aligned Studies

මේවාද බලන්න
 උතුරු–දකුණු බෙදීම
 තුන්වන ලෝකය

වැඩිදුර කියැවීම්
 Hans Köchler (ed.), The Principles of Non-Alignment. The Non-aligned Countries in the Eighties—Results and Perspectives. London: Third World Centre, 1982. ISBN 0-86199-015-3 (Google Print)