එළු

හෙළ හෝ හෙළු ලෙසින්ද හැඳින්වෙන, එළු යනු, ක්‍රි.පූ.යු 3 වන සියවසෙහි මධ්‍ය  ඉන්දු-ඉරානියානු භාෂාවක් හෝ ප්‍රාකෘතයකි. එය  සිංහල භාෂාවෙහි මුතුන්මිත්තා වෙයි.

පාලි සහ සංස්කෘත සමග  එළු සංසන්දනය
ප්‍රාකෘතයක් වශයෙන් සලකන කල, පාලි වැනි අනෙකුත් ප්‍රාකෘත සමගින් එළු සමීප සම්බන්ධයක්  දක්වයි. සැබවින්ම පවසතොත්, ආකෘතිය වශයෙන් සැලකූ කල, එළු වචන-ප්‍රකෘති අතුරින් බොහෝ කොටසක් පාලිය හා සර්වසම වෙයි.  සාම්ප්‍රදායික ශබ්දවිද්‍යාත්මක අනුරූපිත මාලාවක් යොදාගනිමින් පාලි  සහ සංස්කෘත තාක්ෂණික පද පහසුවෙන් එළු බස වෙතට පෙරැලීම සිදු කල හැකි වන තරමට එම සබැඳියාව ප්‍රකට වෙයි. මෙම අනුරූපිතයන්ගේ පැවතීම නිසාවෙන්, කිසියම් එළු වදනක්,  පැරණි  ප්‍රාකෘත නිඝණ්ටුවක කොටසක්ද නැතිනම් සංස්කෘතයෙන් අනුරූපිත තාවකාලික භාවිතයක්ද යන්න  සැමවිට පැහැදිලිව පැවසීම නොහැකි වෙයි.

ස්වර සහ සංයුක්ත ස්වර 
සංස්කෘත ඓ සහ ඖ සැමවිටම  පිළිවෙලින් එළු එ සහ ඔ වෙත ඒකශබ්දකරණය වෙයි
නිදසුන්: මෛත්‍රී → මෙත්, ඖෂධ → ඕසද

ශබ්ද වෙනස්වීම් 

 සංස්කෘතයෙහි සහ පාලියෙහි වචනයක මුලින් යෙදෙන ච යන්න ස හෝ  හ බවට පත්වෙයි
නිදසුන්: චන්ද්‍ර → සඳ, හඳ

සංයුක්ත ව්‍යඤ්ජනාක්ෂර

වචනයක් ආරම්භයේදී එක් ව්‍යාඤ්ජනාක්ෂරයක් පමණක් පැවතිය හැකිය
නිදසුන්: ධර්ම → දම්ම
නිදසුන්: ප්‍රාණ → පණ

 ඒවායේ සංස්කෘත සහ පාලි සමතුල්‍ය හා සමගින් එළු වචන ලැයිස්තුවක්එළු  සංස්කෘත  පාලි  සිංහලඇස  අක්ෂි  අක්කි  ඇසආදර  ආධර    බුහුමනඅග  අග්‍ර  අග්ග  අවසානය, ප්‍රධාන, මූලිකඅහස  ආකාෂ  ආකාස  අහසඅකෝස  අක්‍රෝෂ  අක්කෝස  අපහාසය, පරිභවයඅක්මන  ආක්‍රමණ  අක්කමන  පහරදීමඅක්සුම  අක්සම    අසහනයඅකුර  අක්ෂර  අක්හර  හෝඩියේ අකුරඅනඳ  ආනන්ද  ආනන්ද  අතීශය ප්‍රීතියඅරුත  අර්ථ  අත්ත  තේරුමඅසුන  ආසන  අසන  පුටුවඅත  හස්ත  හත්ත  අතඅතුණ  අන්ත්‍ර  අන්ත  බඩවැලබම්බු  බ්‍රහ්ම  බ්‍රහ්ම  බ්‍රහ්මබම්බුර  බාර්බරා   බාබේරියානුබමුණා  බ්‍රාහ්මන  බබ්බන   බ්‍රාහ්මනබස  භාෂා  බාසා  භාෂාවබිම  භූමි  භූමි  භූමියබුබුල   භුඩ්බුධ  බුබුල   බුබුලබොදුන  භෝජන  බොජුන  කෑමබොදු  බෞද්ධ  බෞද්ධ  බෞද්ධබෝසත්  බෝධිසත්ව  බෝධිසත්ත  බෝධිසත්ත්වදහම, දම්  ධර්ම  දම්ම  ධර්මදත  දන්ත  දන්ත  දතදැල  ජාල  ජාල  දැල (උපකරණය)දෙවොල  දේවාලය  දේවාලය  දේවාලයදිග, දිගු  දීර්ඝ  දීඝ  දිගදිව  ජීන  ජීව  දිවදිවිය  ජීවිත  ජීවිත  ජීවිතයවෙසක්   වෛශාඛ   විශාඛ  වෙසක්වෙසෙස්   විශේෂ   විශේෂ  විශේෂවියරණ   ව්‍යාකරණ     ව්‍යාකරණයකා  යක්ෂ   යක්ක  යක්ෂයතුර  යන්ත්‍ර   යන්ත  යන්ත්‍රයයිව  ජීව   ජීව  ජීවිතය

ආශ්‍රිත