මොනොසැකරයිඩ

මොනොසැකරයිඩ යනු, අඩු අණුක භාරයක් සහිත සරලත ම කාබෝහයිඩ්‍රේට වර්ගය යි. මොනොසැකරයිඩ කාබෝහයිඩ්‍රේටවල තැනුම් ඒකකය යි. එය තනි අණුවකි. තවදුරටත් ජලවිච්ඡේදනය කළ නොහැක. C, H, O වලින් සමන්විත ය. විද්‍යාගාරයේදී ෆේලිං හා බෙනඩික්ට් පරීක්‍ෂාව මගින් මොනොසැකරයිඩ හඳුනා ගැනේ. 

මූලික ලක්‍ෂණ
 සීනි වර්ග ය.
 ජල ද්‍රාව්‍ය යි.
 ඔක්සිහාරක ය.
 ස‍්ඵටිකීකරණය වේ.

මොනොසැකරයිඩ වර්ග
ට්‍රයෝස - C3H6O3
කුඩා ම මොනොසැකරයිඩ වර්ගය යි. සෛලීය ශ්වසනයේදී හා ප්‍රභාසංස්ලේෂණයේදී වැදගත් වන අතරමැදි සංයෝගයකි.
උදා:
 ග්ලිසරැල්ඩිහයිඩ්
 ග්ලිසරොල්

ටෙට්‍රෝස - C4H8O4
සූන්‍යෂ්ටික සෛල තුල නොපවතී. ප්‍රධාන වශයෙන් ම බැක්ටීරියා තුල අඩංගුය.
උදා:
 එරිත්‍රෝස්

පෙන්ටෝස - C5H10O5
සෛලයකට අත්‍යවශ්‍ය න්‍යෂ්ටික අම්ල තැනීමෙහිලා රයිබෝස් හා ඩීඔක්සිරයිබෝස් වැදගත් මෙහෙයක් ඉටු කරයි.
උදා:
 රයිබෝස්
 ඩීඔක්සිරයිබෝස්

හෙක්සෝස - C6H12O6
සමායවික ව්‍යුහයන් පවතී. දාමීය අණු චක්‍රාකාරව සැකසී ස්ථායි, වෘත්තාකාර ස‍්වරූපයක් ගනී.
උදා:

.ග්ලූකෝස්

ෆෘක්ටෝස්
ගැලැක්ටෝස්
මැනෝස 
තවද මොනොසැකරය්ඩ ඒවායෙ පවතින කාබොනය්ල් කාණ්ඩය අනුව ඇල්ඩෝස සීනි හා කීටෝස සීනි ලෙස බෙද දක්වය් 
Aldose sugar ග්ලිසරැල්ඩිහය්ඩ්, රය්බෝස්, ග්ලුකෝස් , ගැලැක්ටෝස් ,

 හෙප්ටෝස් - C7H14O7 
කාබන් පරමාණු (C) 7,හයිඩ්‍රජන් පරමාණු (H) 14 හා ඔක්සිජන් පරමාණු (O) 7 ලෙස සංයොජිත මොනොසැකරයිඩ ආකාරයයි.මෙය (CH2O)7 ලෙසින්ද දැක්‌විය හැක.

උදා:

මැනෝහෙප්ටියුලෝස්                    

මොනොසැකරයිඩ ප්‍රධාන වශයෙන් කොටස් 3 කි. 
1)ග්ලූකෝස් 
2)පෘක්ටෝස්
3)ගැලැක්ටෝස්  වේ.
            ග්ලූකෝස් 
ග්ලූකෝස් වනාහි සරල සීනි ලෙස හදුන්වනු ලබන සරලම සංඝටකයකි .මේවා ජීවී රුධිරය ට අවශෝෂණය වේ. 

ග්ලූකෝස් = C6 H12 O6
පවතින ස්ථාන - ඉදුණු පලතුරු ,මී පැණි