ස්‍රැති (සංගීතය)

ශ්‍රුති ( සංස්කෘත "ඇසූ දෙය", "ශබ්ද " ; śruti ලෙසද ලියා ඇත) යනු ඉන්දියානු සම්භාව්‍ය සංගීතයේ සුසර කිරීමේ පද්ධතියේ කුඩාම විරාමය යි.

 ශ්‍රැති වර්ග 
බොහෝ කතුවරුන් භේදකාරී ස්වභාවයක් ව්‍යංගයෙන් උපකල්පනය කළද, වැඩි හෝ අඩු ශෘති සහිත පද්ධති යෝජනා කර ඇතත්, කැනොනිකල් වශයෙන් අෂ්ටකයක ශ්‍රුති 22ක් ඇත.[තහවුරු කර නොමැත] මෙහි ඒවා හුදෙක් ස්වරයෙන් දක්වා ඇත.

 මේවට අසීමිත අනුපාත ඇත, ඒ නිසා ශ්‍රුති වර්ග, පූර්ණ නිදහස ඇති පරිදි ඉන්දියානු සංගීතය විස්තර කර ඇති සම්භාව්‍ය අගයන් වේ. එනම්,

 Chatuh shruti : 9/8
 ත්‍රී ශ්‍රුතිය: 10/9
 ද්වි ශ්‍රුතිය: 16/15
 තනි හෝ ඒකීය ශ්‍රුතිය (ප්‍රමාණ ශ්‍රුතිය): 81/80.

තවද, ස්වර දෙකක් (මාත්‍රා) අතර දුර ලබා දෙන අන්තර්-ශ්‍රුති ඇත:

 2:1 ස සිට ස' (හෝ රි සිට රි', ග සිට ග', ආදිය) දක්වා දුර ලෙස ගනු ලබන අතර, එය "4 වන ශ්‍රැතිය" මත තබා ඇත.
 # 3:2 ස සිට ප දක්වා (එනම් 1 සිට 5 වන ස්වරය දක්වා) දුර ලෙස ගනු ලබන අතර, "17වන ශ්‍රැතිය" මත තබා ඇත.
 # 4:3 ස සිට ම දක්වා දුර ලෙස ගනු ලබන අතර, එය "13 වැනි ශ්‍රුතිය" මත තබා ඇත.
 # 5:4 ස සිට ග දක්වා දුර ලෙස ගනු ලබන අතර, එය "9 වැනි ශ්‍රුතිය" මත තබා ඇත.
 # 6:5 යනු ස සිට ග දක්වා ඇති දුර ලෙස වන අතර, මහලු වියේදී ග' වෙත ගමන් කරන බැවින් තීව්‍ර ලෙස හැඳින්වේ.

 Shrutis in Hindustani Music 
The table lists the 22 shrutis canonically defined in Hindustani music, defined as intervals from the swara Shadja. Shadja is assumed to be equivalent to the note A. Their width is given as frequency ratio or in cents. A comparison with intervals in Western music (5-limit tuning) is also provided.

 Shruti Equivalent intervalin 5-limit tuning Swara Note Name  Ratio  Cents Name  Frequency(Hz) Name  Frequency in 12-TET (Hz) Kshobhini  1      0    Unison  ෂඩ්ජය  466.1638  A  466.1638 Tivra    256/243  90      කෝමල රිෂභය  491.1026  B 493.8833 Kumdavati  16/15  112  Minor second     497.2414   Manda      10/9   182 Major second     517.9598  C 523.2512  Chandovati 9/8    204   ශුද්ධ රිෂභය  524.4343 Dayavanti  32/27  294 Minor third  කෝමල ගාන්ධාරය  552.4904 C 554.3653 Ranjani    6/5    316    559.3966 Raktika    5/4    386  Major third   ශුද්ධ ගාන්ධාරය  582.7048 D 587.3296 Rudri      81/64  408        589.9886 Krodhi     4/3    498 Perfect fourth  ශුද්ධ මධ්‍යමය  621.5517 D 622.2540 Vajrika    27/20  520     629.3211  Prasarini  45/32  590  Augmented fourth  තීව්ර මධ්‍යමය  655.5428 E 659.2552 Priti    729/512  612        663.7371  Marjani    3/2    702  Perfect fifth   පංචමය  699.2457  F  698.4565 Kshiti   128/81   792      කෝමල ධෛවතය  736.6539 F 739.9889 Rakta      8/5    814  Minor sixth    745.8621  Sandipini  5/3    884 Major sixth    776.9397 G 783.9909 Alapini    27/16  906  ශුද්ධ ධෛවතය  786.6514 Madni      16/9   996 Minor seventh  කෝමල නිෂාදය  828.7356 G 830.6095 Rohini     9/5   1018    839.0948  Ramya      15/8  1088  Major seventh    874.0571 A 880.0001 Ugra    243/128  1110     ශුද්ධ නිෂාදය  884.9828 Kshobhini  2     1200  Octave   ෂඩ්ජය  932.3276  A  932.3276

This table does not reflect contemporary Indian point of view on Srutis in Hindustani musicDatta, A. K., Sengupta, R., Dey, N. and Nag, D. Experimental Analysis of Shrutis from Performances in Hindustani Music. Kolkata: Scientific Research Department ITC Sangeet Research Academy, 2006..

 Further reading 
 Lentz, Donald A. Tones and Intervals of Hindu Classical Music. University of Nebraska-Lincoln, 1961.
 Deva, B Chaitanya The Music of India: A Scientific Study.
 Rao, Suvarnalata Acoustical Perspective on Raga Rasa Theory.

 References 

 External links 
 http://www.22shrutiharmonium.com  A 22-shruti harmonium by Dr. Vidyadhar Oke
 www.soundofindia.com Article on shrutis by Jeyanthe Ratnakumar
 Sound samples  of Indian shrutis and their names
 A software implementation of 22 Srutis with 12 Indian Classical Instruments

ප්‍රවර්ගය:සංගීතය