මානව විද්‍යාව

මානව විද්‍යාව යනු මානව පැවැත්මේ සහ විකාසයේ සංකීර්ණ රටා අධ්‍යයනය කරන බහුවිධ ක්ෂේත්‍රයකි. මෙය මානව සමාජ, සංස්කෘතිය, ජීව විද්‍යාත්මක පදනම සහ භාෂාමය ප්‍රකාශනයන් සමස්ථයක් ලෙස විදහා පාන අන්තර්විෂයක් වේ. 

සරලව කිවහොත්, මානව විද්‍යාව මිනිසා ගැන පරීක්ෂණාත්මකව අධ්‍යයනය කරන විද්‍යාවයි. එය ප්‍රධාන උපක්ෂේත්‍ර හතරකින් සමන්විත වේ:

 සමාජ-සංස්කෘතික මානව විද්‍යාව: මිනිසුන්ගේ සමාජ ගොඩනැගීම්, විශ්වාස, ප්‍රඥප්ති, චාරිත්‍ර, කලාව සහ ජීවන රටා අධ්‍යයනය කරයි. පැරණි හා නවීන සංස්කෘතීන් අතර සංසන්දනය කිරීම මෙහි අරමුණයි.
 ජීව විද්‍යාත්මක මානව විද්‍යාව: මිනිසාගේ පරිණාමය, ජාන විද්‍යාව, පුරාවිද්‍යාත්මක නටඹුන් සහ ප්‍රාථමික මානවයින්ගේ හැසිරීම් අධ්‍යයනය කරයි.
 පුරාවිද්‍යාව: පුරාතන සංස්කෘතීන්ගේ ද්‍රව්‍යමය අවශේෂ (පෝතක, මෙවලම්, ගොඩනැගිලි) හරහා මානව ඉතිහාසය හා පූර්ව ඉතිහාසය ප්‍රතිනිර්මාණය කරයි.
 භාෂා විද්‍යාත්මක මානව විද්‍යාව: මානව සන්නිවේදනයේ මූලික මාධ්‍යය වන භාෂාවේ ඉතිහාසය, ව්‍යුහය සහ සමාජයක භාවිතය අධ්‍යයනය කරයි.

මානව විද්‍යාවේ වැදගත්කම:

 සංස්කෘතික බහුවර්ණතාව අවබෝධ කිරීම: ලෝකයේ විවිධ සංස්කෘතින් අවබෝධ කරගැනීමටත්, ගරු කිරීමටත් අපට උපකාරී වේ. "අපි" සහ "ඔවුන්" අතර ඇති කරන සීමාවන් ඉක්මවා යාමට එහි දායකත්වය ලැබේ.
 මානව පරිණාමය හා පොදු උරුමය හඳුනා ගැනීම: මුළු මානව ජාතියම එක් පරිණාමීය පවුලක සාමාජිකයන් ලෙස අපගේ පොදු ජීව විද්‍යාත්මක හා සංස්කෘතික මූලයන් හෙළි කරයි.
 වර්තමාන සමාජ ගැටළු විසඳීම: විශ්වීකරණය, ආගමනය, පරිසර ගැටළු, සෞඛ්‍ය අර්බුද වැනි සමකාලීන ගැටළු විසඳීමට සංස්කෘතික දැක්මකින් යුත් විසඳුම් ඉදිරිපත් කරයි.
 සමාජ අසමානතා හා අභිමතාභිවෘද්ධිය විමර්ශනය කිරීම: ජනවර්ගය, වර්ගය, ලිංගභේදය, වර්ගීයත්වය ආදිය මත පදනම්වුව දුෂණ, අසමානතා හා අභිමතාභිවෘද්ධිය පිළිබඳ විවේචනාත්මක විමර්ශනයක් සපයයි.
 ස්වයං පරීක්ෂණය හා අවබෝධය: අපගේම සංස්කෘතිය, විශ්වාස සහ මුල්යමය සිතීම් ගැන ගැඹුරින් යුතු ස්වයං-පරීක්ෂණයකට හා අවබෝධයකට අපව මඟ පාදයි.

සරලව කිවහොත්, මානව විද්‍යාව යනු "අන් අයගේ දෘෂ්ටි කෝණයෙන් ලෝකය දෙස බැලීමට" අපට උගන්වන විෂයයකි. එය මානව සමාජයන්ගේ විස්මයජනක විවිධත්වය තුළින් පවා පවතින මූලික සමානකම් හඳුනා ගැනීමට අපට උපකාරී වන අත්‍යවශ්‍ය මානව විද්‍යාත්මක දැක්මක් ගොඩනගා ගනී.

උපක්ෂේත්‍රයන්
මානව විද්‍යාවේ ප්‍රධාන උපක්ෂේත්‍ර හතර 

මානව විද්‍යාව, මානවයා සම්පූර්ණයෙන්ම අවබෝධ කර ගැනීමේ අභියෝගය ඉදිරියේ තබාගනිමින්, එය වඩාත් කළමනාකරණය කළ හැකි පර්යේෂණ ක්ෂේත්‍ර හතරකට ක්‍රමවත් ලෙස බෙදා වෙන් කර ඇත. මෙම උපක්ෂේත්‍ර එකිනෙකට අතිච්ඡාදනය වන අතරම, පර්යේෂණයේ විවිධ කෝණ උපයෝගී කර ගනිමින් මානව පැවැත්මේ විවිධ දායක අංශ පිළිබඳව ගැඹුරු අවබෝධයක් ගොඩනඟයි.

 1. සමාජ-සංස්කෘතික මානව විද්‍යාව 
මෙය බොහෝ දෙනා හඳුනන "මානව විද්‍යාවේ" හරයයි. මෙම ක්ෂේත්‍රය මිනිසුන් තම සමාජ ජීවිතය අර්ථවත් කරගන්නා ආකාරය – ඔවුන්ගේ විශ්වාස, චාරිත්‍ර, චර්යා පරිචය, විවාහ ක්‍රම, පවුල් සංවිධානය, ආර්ථික ක්‍රම, දේපළ සංකල්ප, හා කලා ප්‍රකාශන – අධ්‍යයනය කරයි. මූලික ක්‍රමය වන්නේ ක්ෂේත්‍ර පර්යේෂණය හෙවත් යම් සමාජයකට ගොස් දිගුකාලීනව නිරීක්ෂණය කිරීම සහ සහභාගී වීමයි. උදාහරණයක් ලෙස, දකුණු ආසියාතික කෘෂිකර්මාන්තික සමාජවල ජාතික ගොවි උත්සවවල සංකේතාර්ථ අධ්‍යයනය කිරීම මෙයට අයත් වේ.

 2. පුරාවිද්‍යාව 
පුරාවිද්‍යාව, සමාජ-සංස්කෘතික මානව විද්‍යාවේ කාලීන ගැඹුර එකතු කරයි. මෙම ක්ෂේත්‍රය සාපේක්ෂ වශයෙන් මෑතකදී නැතිවූ සමාජ පිළිබඳ අධ්‍යයනය කිරීමට ද්‍රව්‍යමය සංස්කෘතියේ අවශේෂ (ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය, මෙවලම්, බඳුන්, කලා කෘති) භාවිතා කරයි. ශ්‍රී ලංකාවේ උදාහරණ ලෙස සිගිරියේ හෝ අනුරාධපුරයේ පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථර අතුරින් ලැබෙන සොයාගැනීම් වලින් පැරණි නගර සැලසුම්, ජල කළමනාකරණ ක්‍රම, ආගමික විශ්වාස හා ජාත්‍යන්තර වෙළඳ සබඳතා පිළිබඳ තොරතුරු ලබා ගත හැකිය. මෙය ලිඛිත ඉතිහාසයට පෙර කාල සීමාවන් පිළිබඳ අවබෝධය සඳහා ඉමහත් වැදගත්කමක් ඇත.

 3. ජීව විද්‍යාත්මක (හෝ භෞතික) මානව විද්‍යාව 
මෙම ක්ෂේත්‍රය මානවයා ලෙස අපගේ ශරීරයේ විද්‍යාව අධ්‍යයනය කරයි. මෙයට පරිණාමීය ජීව විද්‍යාව, මානව පරිණාමය, මානව පරිසරය, මානව ජාන විද්‍යාව, පුරා-මානව විද්‍යාව (පැරණි හොමිනිඩ් පොසිල අධ්‍යයනය), හා වානරයන්, ප්‍රිමාටාවුන් පිළිබඳ අධ්‍යයනය ඇතුළත් වේ. මෙහි පර්යේෂකයින් ප්‍රශ්න කරන්නේ: මිනිසා දෙපාවත් වී සිටින්නේ කෙසේද? මොළයේ ප්‍රමාණය වර්ධනය වුයේ ඇයි? අපගේ ජාන වලින් කුමන රෝග සහ ගති ලක්ෂණ උරුම වී ඇත්ද? මෙය පරිණාමීය පසුබිම තුළින් මානව ශරීරයේ විවිධත්වය විග්‍රහ කිරීමට උත්සාහ දරයි.

 4. වාග් විද්‍යාත්මක මානව විද්‍යාව 
මෙම ක්ෂේත්‍රය භාෂාව මානව සමාජයේ හා සංස්කෘතියේ මූලික මාධ්‍යය ලෙස අධ්‍යයනය කරයි. එය විශේෂයෙන් භාෂාවේ සමාජීය හා සංස්කෘතික ප්‍රස්ථාරය කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි. මෙයට භාෂාවක් කතා කරන ආකාරය, භාෂාවක පරිණාමය, භාෂාවේ ප්‍රභේද හා භාෂා අන්තර්ක්‍රියාකාරීත්වය ඇතුළත් වේ. උදාහරණයක් ලෙස, ශ්‍රී ලංකාවේ දෙමළ හා සිංහල භාෂා අතර ඇති ඉතිහාසගත සංක්‍රමණය හා අන්තර්ක්‍රියා, භාවිතයෙන් පෙන්වන සමාජීය වර්ගීකරණ හා අනන්‍යතාවන් පිළිබඳ අධ්‍යයනය කිරීම මෙයට අයත් වේ.

ආශ්‍රීත

ප්‍රවර්ගය:මානවවේද