මයික්‍රොනීසියා ගිවිසුම් ජනපද

මයික්‍රොනීසියා ගිවිසුම් ජනපද (, කෙටියෙන් FSM) හෝ කෙටියෙන් මයික්‍රොනීසියාව යනු ඕෂනියා කලාපයේ මයික්‍රොනීසියාවේ පිහිටි දූපත් රටකි. මෙම සම්මේලනයට කැරොලයින් දූපත් බොහොමයක් (පලාවු හැර) ඇතුළත් වන අතර, එය බටහිට සිට නැගෙනහිරට යාප්, චූක්, පොන්පෙයි සහ කොස්රායි යන රාජ්‍ය හතරකින් සමන්විත වන අතර, ඒවා සමකය ආසන්නයේ බටහිර පැසිෆික් සාගරය හරහා කිලෝමීටර 2,700 (සැතපුම් 1,700) ක තිරස් දුරක් විහිදේ. මෙම රාජ්‍යයන් එක්ව දූපත් 607ක් පමණ සහ වර්ග කිලෝමීටර 702ක (වර්ග සැතපුම් 271) පමණ ඒකාබද්ධ භූමි ප්‍රදේශයකින් සමන්විත වේ.

මෙම සමස්ත දූපත් ජාතියම උතුරු පැසිෆික් සාගරය හරහා පිහිටා ඇත: ඉන්දුනීසියාවට සහ පැපුවා නවගිනියාවට ඊසාන දෙසින්, ගුවාම් සහ මරියානා දූපත් වලට දකුණින්, නාවුරු සහ මාෂල් දූපත් වලට බටහිරින්, පලාවු සහ පිලිපීනයට නැගෙනහිරින්, නැගෙනහිර ඕස්ට්‍රේලියාවට උතුරින් කිලෝමීටර 2,900ක් (සැතපුම් 1,800) පමණ, ජපානයට ගිනිකොන දෙසින් කිලෝමීටර 3,400ක් (සැතපුම් 2,100) පමණ සහ හවායි දූපත් වල හොනොලුලු වලට නිරිත දෙසින් කිලෝමීටර 4,000ක් (සැතපුම් 2,485) පමණ දුරිනි.

මෙම රටෙහි මුළු භූමි ප්‍රමාණය සාපේක්ෂව කුඩා නමුත් එහි ජල ප්‍රදේශය පැසිෆික් සාගරයේ වර්ග කිලෝමීටර මිලියන 3ක් (වර්ග සැතපුම් මිලියන 1.2ක්) පමණ ආවරණය කරයි, එමගින් ලෝකයේ 14 වැනි විශාලතම සුවිශේෂී ආර්ථික කලාපය මෙම රටට හිමි වේ. මෙම ජාතියේ අගනුවර පොන්පෙයි දූපතේ පිහිටි පලිකීර් වන අතර, එහි විශාලතම නගරය චූක් කලපුවේ පිහිටි දූපත් නගර සභාවක් වන වෙනෝ ය.

එහි රාජ්‍ය හතරෙන් එකක් හෝ වැඩි ගණනක් ප්‍රධාන ගිනිකඳු දූපත් මත කේන්ද්‍රගත වී ඇති අතර, කොස්රායි හැර අනෙක් සියල්ලටම පිටතින් පිහිටි ගණන් කළ නොහැකි දූපත් ගණනාවක් ඇතුළත් වේ. FSM පුළුල් මයික්‍රොනීසියා කලාපයේ කැරොලයින් දූපත් කොටසක් හරහා පැතිරී ඇති අතර, එම කලාපය රටවල් කිහිපයකට බෙදී ඇති කුඩා දූපත් දහස් ගණනකින් සමන්විත වේ. මයික්‍රොනීසියාව යන පදය මයික්‍රොනීසියාවේ ෆෙඩරේටඩ් ජනපදය හෝ සමස්ත කලාපය යන දෙකම හැඳින්වීමට භාවිතා කළ හැකිය.

FSM යනු 1947 සිට 1994 දක්වා එක්සත් ජනපදය විසින් පාලනය කරන ලද එක්සත් ජාතීන්ගේ භාරකාර ප්‍රදේශයක් වන පැසිෆික් දූපත් වල හිටපු භාරකාර ප්‍රදේශයේ (TTPI) කොටසකි. 1979 මැයි 10 වන දින, මෙම දූපත් ව්‍යවස්ථාපිත ආණ්ඩුවක් අනුමත කළ අතර, පසුව 1986 නොවැම්බර් 3 වන දින එක්සත් ජනපදය සමඟ නිදහස් සංගමයක සංයුක්තයක් යටතේ ස්වාධීනත්වය ලබා ගැනීමෙන් පසු ස්වෛරී රාජ්‍යයක් බවට පත් විය. අනෙකුත් අසල්වැසි දූපත් ආයතන (TTPI හි හිටපු සාමාජිකයින් ද) ව්‍යවස්ථාපිත ආණ්ඩු පිහිටුවා ගනිමින් මාෂල් දූපත් ජනරජය සහ පලාවු ජනරජය බවට පත් විය. FSM හට එක්සත් ජාතීන්ගේ ආසනයක් ඇති අතර, 1983 වසරේ සිට පැසිෆික් ප්‍රජාවේ සාමාජිකයෙකු ද වේ.

 ඉතිහාසය 
 මුල් ජනාවාස සහ නන් මැඩොල් 

 යුරෝපීය සම්බන්ධතා සහ යටත් විජිත පාලනය 

 දෙවන ලෝක යුද්ධය සහ ඉන් පසු කාලය 
 හේල්ස්ටෝන් මෙහෙයුම 

 එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය යටතේ එක්සත් ජනපද පරිපාලනය 

 නිදහස කරා යන මාවත 

 දේශපාලනය 

 ආරක්ෂක සහ විදේශ කටයුතු 

 රාජ්‍යයන් 

 භූගෝලය 

 ජෛව විවිධත්වය 

 දේශගුණය 

 ප්‍රවාහනය 
මයික්‍රොනීසියාවේ ෆෙඩරේටඩ් ජනපදයට ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළ හතරක් සේවය සපයයි:

 පොන්පෙයි ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළ: පොන්පෙයි ප්‍රාන්තයේ ප්‍රධාන දූපතේ පිහිටා ඇත.
 චූක් ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළ: චූක් ප්‍රාන්තයේ ප්‍රධාන දූපතේ පිහිටා ඇත.
 කොස්රායි ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළ: කොස්රායි ප්‍රාන්තයේ ප්‍රධාන දූපතේ පිහිටා ඇත.
 යාප් ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළ: යැප් ප්‍රාන්තයේ ප්‍රධාන දූපතේ පිහිටා ඇත.

 ආර්ථිකය 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Fishing_at_Chuuk,_Micronesia_in_1931.png|thumb|චුක්හි මසුන් ඇල්ලීම, 1931
මයික්‍රොනීසියා ගිවිසුම් ජනපදයේ ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම් ප්‍රධාන වශයෙන් සමන්විත වන්නේ ස්වයංපෝෂිත ගොවිතැන සහ මසුන් ඇල්ලීම වෙතිනි. ඉහළ ශ්‍රේණියේ පොස්පේට් හැර, දූපත් වල සූරාකෑමට වටිනා ඛනිජ නිධි ස්වල්පයක් ඇත. 1990 ගණන්වලදී ක්‍රියාත්මක වූ චීනයේ විදේශීය යාත්‍රා සමඟ ටූනා මාළු ඇල්ලීමද සිදු විය. සංචාරක කර්මාන්තයක් සඳහා විභවයක් පවතී, නමුත් ස්ථානයේ දුරස්ථභාවය සහ ප්‍රමාණවත් පහසුකම් නොමැතිකම සංවර්ධනයට බාධා කරයි. එක්සත් ජනපදයෙන් ලැබෙන මූල්‍ය ආධාර ප්‍රාථමික ආදායම් මාර්ගය වේ. එක්සත් ජනපදය 1986-2001 කාලය තුළ දූපත් සඳහා ඩොලර් බිලියන 1.3ක් වියදම් කිරීමට පොරොන්දු විය; 2004 දී සංයුක්තය සංශෝධනය කරන විට, එක්සත් ජනපදය 2023 දක්වා සංවර්ධන ආධාර ලෙස ඩොලර් මිලියන 110ක් ලබා දීමට ප්‍රතිඥා දුන්නේය. CIA World Factbook, එක්සත් ජනපද ආධාර මත ඉහළින් යැපීම FSM හි ප්‍රධාන කරුණක් ලෙස ලැයිස්තුගත කරයි. භූගෝලීය වශයෙන් හුදකලා වීම සහ දුර්වල ලෙස සංවර්ධිත යටිතල පහසුකම් දිගුකාලීන වර්ධනයට ප්‍රධාන බාධාවන් වේ.

 සමාජය 
 ජන විකාශනය 

 භාෂා 

 ආගම 

 සෞඛ්‍යය 

 ක්‍රීඩා 
 බේස්බෝල් 

 සංගම් පාපන්දු 

 FSMAA 

 සංස්කෘතිය 

 සංගීතය 

 පුවත්පත් 

 සාහිත්‍යය 

 යොමු කිරීම්