ශ්‍රී ලංකාවේ විදුලි බලය

ශ්‍රී ලංකාවේ විදුලි බල ජනනය ප්‍රාථමික වශයෙන් භාවිතා කරන්නේ ජල විදුලි බලය සහ  තාපජ උණුසුම හා සමග, ප්‍රවර්ධනයෙහි මුල් අවදියෙහි පවතින ප්‍රකාශවෝල්ටීය බලය සහ  සුලං බලය වැනි අනෙකුත් ප්‍රභව වෙති. මෙය වන විට ඒවා සඳහා සම්භාව්‍ය අඩවි පිළිබඳ අධ්‍යයනය කරමින් පැවතුනත්, භූතාප, වායු, න්‍යෂ්ටික, පීට්, සූර්ය තාප සහ තරංග  බලය වැනි අනෙකුත් බල ප්‍රභව වෙතින් ජාතික ජාලකය සඳහා වර්තමානයේදී විදුලි බල ජනනය සිදු නොකෙරෙයි. 

 විදුලි බල උත්පාදනය 
වර්තමානයේදී ශ්‍රී ලංකාවේ විදුලි බල උත්පාදනය සඳහා ප්‍රාථමික ප්‍රභව තුනක් භාවිතා වෙති; තාප විදුලි බල (ජෛවස්කන්ධය, ගල්අඟුරු, සහ අනෙකුත් සියළු  ඉන්ධන-තෙල් ප්‍රභව වලින් ගැනෙන ශක්තිය අඩංගු වෙයි), ජල විදුලි බලය (කුඩා ජල විදුලි), සහ අනෙකුත් සාම්ප්‍රදායික-නොවන පුනර්ජන්‍ය බලශක්තිය ප්‍රභව  (සූර්ය බලශක්තිය සහ සුලං බලශක්තිය) අඩංගු වෙයි:

+    2000  2001  2002  2003  2004  2005  2006  2007  2008  2009  2010  2011 ප්‍රභවය අනුව උපයෝජ්‍ය ජාලක ධාරිතාව (මෙගාවොට් වලින්)</center> ජල විදුලි බලය   1,150  1,161  1,171  1,247  1,281  1,293  1,316  1,326  1,357  1,379  1,382  1,401 තාපජ  685  835  1,056  1,233  1,215  1,155  1,155  1,155  1,285  1,290  1,390  1,690  අනෙකුත් පුනර්ජන්‍ය   3  3  3  3  3  3  3  3  3  15  45  50 මුළු උපයෝජ්‍යතාව  1,838  1,999  2,230  2,483  2,499  2,411  2,434  2,444  2,645  2,684  2,818  3,141 ප්‍රභවය අනුව වාර්ෂික උත්පාදනය (ගිගාවොට්-පැය වලින්) ජල විදුලි බලය  3,197  3,110  2,962  3,310  2,960  3,451  4,634  3,947  4,130  3,881  5,634  4,622 තාපජ  3,485  3,407  3,201  4,298  5,080  5,314  4,751  5,864  5,763  5,975  4,995  6,785  අනෙකුත් පුනර්ජන්‍ය   3  3  4  3  3  5  4  4  8  27  86  121 මුළු උත්පාදනය  6,685  6,520  6,167  7,611  8,043  8,770  9,389  9,815  9,901  9,883  10,715  11,528

 ජල විදුලි බලය 
ජල විදුලි බලය යනු ශ්‍රී ලංතාවේ පැරණිතම සහ වඩාත් ආයත්ත විදුලි බල උත්පාදන ප්‍රභවය වන අතර, 2010 දෙසැම්බර් වන විට මුළු  උපයෝජ්‍ය ජාලක ධාරිතාවෙන් 45% පමණ කොටසකට හිමි කම කීය. . ජාතික ජාලකය හඳුන්වා දීමෙන් අනතුරුව, ජල විදුලි බල උත්පාදන පහසුකම් නිරන්තරයෙන් ප්‍රවර්ධනය  කෙරුණු මුත්, වර්තමානයේදී එම ප්‍රවර්ධනය පිරිහෙමින් පවතින්නේ ප්‍රභවය නිරවශේෂණය වීම නිසාය. වර්තමානයේදී, විශාල ජල විදුලි බල බලාගාර දහයක් ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතින අතර, ඒ සියල්ල   දක්වා ධාරිතාවක් ගනිමින්, වික්ටෝරියා වේල්ල  ව්‍යාපෘතිය විශාලතම තනි ජල විදුලි බල ප්‍රභවය ලෙසින් පවතියි.

රටෙහි ජල විදුලි බල ප්‍රභවයන්ගෙන් විශාල කොටසක් ක්ෂය වී පැවතුනද, එක් ව්‍යාපෘතියක් සඳහා ස්ථාපිත ධාරිතාව  දක්වා ව්‍යාපෘති සඳහා, පෞද්ගලික අංශය වෙත කුඩා ජල විදුලි ප්‍රවර්ධන අවසර පත් නිකුත් කිරීම රජය විසින් සිදු කර යයි. 

තාපජ බලය 
ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම විදුලි බල ප්‍රභවය තාපජ බලාගාර වන අතර, 2010 දෙසැම්බර් වන විට, මුළු  උපයෝජ්‍ය ජාලක ධාරිතාවෙන් 54% පමණ කොටසකට හිමි කම කීය.  ශ්‍රී ලංකාවේ තාපජ බලාගාර ක්‍රියාත්මක වන්නේ, එක්කෝ ඩීසල්, වායු හෝ අනෙකුත් ඉන්ධන තෙල් භාවිතා කරමිනි. රටෙහි එකම ගල් අඟුරු බලාගාරය වන  නොරොච්චලෙයි ගල් අඟුරු බලාගාරය, 2011 අගභාගයේදී අධිකාරිය ලද අතර, ජාලකය වෙත තවදුරටත්   විදුලි බල ධාරිතාවක් සපයයි. ඊළඟ අඩ දශකය ඇතුලත, තවදුරටත් අතිරේඛ  ක ධාරිතාවක්  නොරොච්චලෙයි වෙතට එක් කිරීමට වර්තමානයෙහිදී සැලසුම් කර ඇත. දෙවන සහ අවසන් ගල් අඟුරු බලාගාරය වන, සාම්පූර් ගල් අඟුරු බලාගාරය, දැනට ත්‍රිකුණාමලයෙහි ඉදිවෙමින් පවතියි. 

 සුලං බලය 

ක්‍රිපූ 500 දී පවා, රටෙහි සුලං බලය භාවිතා කිරීම පැවති බව පෙනෙයි. පුරාතන සිංහලයන් විසින් ක්‍රිපූ 300 තරම් ඈත අතීතයෙහි පවා යකඩ නිෂ්පාදන උෂ්මක බල ගැන්වීමට  මෝසම් සුලං භාවිතා කල බව පෙනෙන අතර, සුලං බලය භාවිතා කල ලොව පළමු රටවල් අතුරින් එකක් බවට ශ්‍රී ලංකාව පත්ව තිබුණි. මෙය සඳහා සාක්ෂ්‍ය  අනුරාධපුරයෙන් සහ අනෙකුත් නගර වලින් හමුව තිබේ. ජී. ජූලෙෆ්, "ඇන් ඒන්ෂන්ට් වින්ඩ් පවර්ඩ් අයන් ස්මෙල්ටිං ටෙක්නලජි ඉන් ශ්‍රී ලංකා", නේචර් 379(3), 60–63 (ජනවාරි, 1996) නවීන සුලං ගොවිපොළ ප්‍රවර්ධනය කෙරුම පිළිබඳ බොහෝ ස්වදේශීය සහ ජාත්‍යන්තර ප්‍රවර්ධකයන් විසින් බොහෝ වසර ගණනක් තිස්සේ සැලකිල්ල භාජනය කොට තිබුණි. එහෙත්, එවන් ප්‍රවර්ධන බොහෝ ලෙසින් පසුබෑමකට ලක්ව තිබුණේ ආර්ථික සහ යටි තල පහසුකම් බාධකයන් නිසාය. පළමු වාණිජ ජාලක-සම්බන්ධිත සුලං ගොවිපොළ වූයේ හම්බන්තොට නගරයට වයඹ දෙසින් පිහිටි හා  ක් උත්පාදනය කරන හම්බන්තොට සුලං ගොවිපොළ වෙයි.

වෙනත් විදුලි බල ප්‍රභව මෙන් නොව, මෙම ප්‍රභවයෙන් විදුලි බල ප්‍රවර්ධනය, එහි ප්‍රවර්ධන කාලානුරූපය  තුලදී බොහෝ අභියෝගයන්ට මුහුණ දෙයි.සම්භාව්‍ය අඩවි වෙතට ප්‍රවේශ්‍ය වීමේ අපහසුතාවය, සුලං ගොවිපොළක් ප්‍රවර්ධනය කෙරුමෙහිදී මුහුණදෙන පළමු අවහිරතාවය වෙයි. රට වටා පිහිටි බොහෝ ප්‍රධාන ප්‍රවාහන මාර්ග  වල පටු බව සහ තියුණු වංගු ආදී සීමා නිසා,  ට වඩා විශාල ටර්බයින ප්‍රවාහණයෙහි නොහැකියාවන් මතු වෙයි. වර්තමානයේ භාවිතා වන වාණිජ තලයේ මෙගාවොට්-පංතියේ ටර්බයින වලට වඩා කුඩා ටර්බයින භාවිතා කරමින් සුලං ගොවිපොළ තැනීම ආර්ථික අතින් වාසි දායක නොවන්නේ ප්‍රවර්ධනයේදී දැරීමට සිදු වන අධික වැය නිසාය.

 සූර්ය බලය 
ජාලක-සම්බන්ධිත සූර්ය බලය හඳුන්වාදුන්නේ බොහෝ මෑතකදීය. දැනට ක්‍රියාත්මක වන වාණිජ-මට්ටමේ එකම සූර්ය-බල පහසුකම වන්නේ, ශ්‍රී ලංකාවේ සුනිත්‍ය බලශක්ති අධිකාරිය (SLSEA) විසින් ක්‍රියාත්මක කරවන  ධාරිතාවක බුරුතකන්ද සූර්ය උද්‍යානය වෙයි. 

 භූතාපජ බලය 
භූතාපජ බලය පිළිබඳ වර්තමානයේදී  පර්යේෂණ පවත්වන නමුත්, මෙම වර්ගයේ බලාගාර කිසිවක් දැනට ක්‍රියාත්මක නොවෙයි.  

 න්‍යෂ්ටික බලය 
රජය විසින් වර්තමානයේදී න්‍යෂ්ටික බලය පිළිබඳ අවධානය යොමු කර ඇති අතර, 2025-2030 වන විට ක්‍රියාත්මක කිරීමෙහි අරමුණක් පවතියි.  

 විදුලි බල සම්ප්‍රේෂණය 

 සම්ප්‍රේෂණ ජාලය 
+ උඩිස් සම්ප්‍රේෂණ මං මගභූ කම්බි සංඛ්‍යාවපරිපථ සංඛ්‍යාවනාමික වෝල්ටීයතාවයකොලොන්නාව-අතුරුගිරිය22132kVපන්නිපිටිය-රත්මලාන22132kVබියගම-පන්නිපිටිය22220kVබියගම-කෙතේමලේ22220kVකොත්මලේ-කිරිබත්කුඹුර22132kVකිරිබත්කුඹුර-උකුවෙල22132kVකිරිබත්කුඹුර-කුරුණැගල12132kVපුත්තලම-මාදම්ප12132kVඋකුවෙල-බෝවතැන්න11132kVඋකුවෙල-නාවුල22132kVනාවුල-හබරන22132kVහබරන-පැරණි අනුරාධපුරය12132kVපැරණි අනුරාධපුරය-පුත්තලම22132kVනව ලක්ෂපාන -බොගවන්තලාව වතුයාය12132kVනව අනුරාධපුරය -වවුනියාව12132kVඇඹිලිපිටිය-තිඹොල්කැටිය22132kVනව ලක්ෂපාන-කැනියන් බලාගාරය21132kVපැරණි ලක්ෂපාන-පොල්පිටිය22132kVකොත්මලේ-පොල්පිටිය22132kVනුවරඑළිය -බදුල්ල22132kVපැරණි ලක්ෂපාන-නුවරඑළිය 22132kVබදුල්ල-මැදගම 21132kVපොල්පිටිය-සීතාවක22132kVසීතාවක-කොස්ගම22132kVඅතුරුගිරිය-තුල්හිරිය22132kVඇඹිලිපිටිය-හම්බන්තොට22132kVබලංගොඩ-සමනලවැව22132kVබලංගොඩ-රත්නපුරය22132kVබලංගොඩ-දෙනියාය12132kVමාතර-ඇඹිලිපිටිය22132kVහබරණ-වාලච්චිනේ11132kVකැලණිතිස්ස-බියගම22220kV

 ඉන්දු – ශ්‍රී ලංකා ජාලක අතුරු සබැඳිය 

මෙම අතුරු සබැඳියට අදාල වන්නේ,  දකුණු ඉන්දියාවේ රාමේශ්වරම් සහ වයඹ දිග ශ්‍රී ලංකාවේ තලෙයිමන්නාරමඔස්සේ, ඉන්දියාවේ සහ  ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික ජාලක සම්බන්ධ කිරීමයි. මෙම ව්‍යාපෘතියෙහිදී සිදුවන්නේ, දකුණු ඉන්දියාවේ   මදුරායි සහ උතුරු මැද ශ්‍රී ලංකාවේ  අනුරාධපුරය අතර,  පෝක් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා, උවෝසධා (HVDC)  සම්බන්ධතාවයක් ඉදිකිරීමයි. සබ්මැරින් කේබලයන්හී දිග   ද ඇතුළුව, මෙම සබැඳියෙහි සම්පූර්ණ දිග දළ වශයෙන්   වන අතර, ඉදිකිරීම සඳහා වසර තුනකට වඩා වැඩි කාලයක් ගතවෙයි. එය ක්‍රියාත්මක කරනුයේ සීමා සහිත පවර් ග්‍රිඩ් කෝපරේෂන් ඔෆ් ඉන්ඩියා සමාගම සහ  ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය විසිනි. 

 විදුලි බල අපයෝගිතාවය 

 අන්ත-පාරිභෝගික විදුලි බල ගාස්තු 
 සිට බලපවත්වන වත්මන් අන්ත-පාරිභෝගික විදුලි බල ගාස්තු පහත දැක්වෙයි:

+ සිට බලපවත්වන අන්ත-පාරිභෝගික විදුලි බල ගාස්තු.  පාරිභෝගිකයා    අයකිරීම        ගෘහස්ත (D-1)  000-030  5.00  30.00  25  අදාල නොවේ 031-060  6.00  60.00  35 061-090  8.50  90.00  40 091-120  15.00  315.00 121-180  20.00 181-210  24.00 211-300  26.00 301-900  32.00 ≥901  34.00 ආගමික (R-1)  000-030  1.90  30.00  අදාල නොවේ  අදාල නොවේ 031-090  2.50  60.00  091-120  3.50  180.00  121-180  5.00  180.00  ≥181  7.50  240.00  පොදු කාර්ය (පොකා)  GP-1: ≤210  19.50  240.00  25   අදාල නැත GP-1: ≥211  21.50 GP-2: දිවා (05:30-18:30)  20.50  3,000.00  1,100 GP-2: උච්ච (18:30-22:30)  25.00 GP-2: උච්ච-නොවන (22:30-05:30)  14.50 GP-3: දිවා (05:30-18:30)  19.50  1,000 GP-3: උච්ච (18:30-22:30)  24.00  GP-3: උච්ච-නොවන (22:30-05:30)  13.50  රජය (GV) රජය විසින් සම්පූර්ණයෙන් අයිතිවාසිකම් දරන, ජාතික අයවැයෙහි ප්‍රතිපාදන මත යැපෙන, සහ මහජනයාට මුදල්-අය නොකරමින් සේවා සපයන, පාසැල්, රෝහල්, වෘත්තීය පුහුණු ආයතන සහ විශ්වවිද්‍යාල අඩංගුය. රෝහල් සහ පාසැල්, ඉන්ධන ගැලපීමේ ගාස්තුවෙන් නිදහස් කර ඇත (FAC).  GV-1: ∞  14.65  600.00  0 හෝ 25  අදාල නැත GV-2: ∞  14.55  3,000.00  1,100 GV-3: ∞  14.35  1,000 හෝටල (H)  H-1: ∞  22.00  600.00  15  අදාල නැත H-2: දිවා (05:30-18:30)  15.00  3,000.00  1,100 H-2: උච්ච (18:30-22:30)  24.00  H-2: උච්ච-නොවන (22:30-05:30)  10.00  H-3: දිවා (05:30-18:30)  12.60  1,000 H-3: උච්ච (18:30-22:30)  16.40  H-3: උච්ච-නොවන (22:30-05:30)  8.85  කර්මාන්ත (I)  I-1: ∞  12.50  600.00  15  අදාල නැත I-2: දිවා (05:30-18:30)  11.30  3,000.00  1,100 I-2: උච්ච (18:30-22:30)  21.00 I-2: උච්ච-නොවන (22:30-05:30)  7.00 I-3: දිවා (05:30-18:30)  10.50  1,000 I-3: උච්ච (18:30-22:30)  24.00 I-3: උච්ච-නොවන (22:30-05:30)  6.00 වීදි ආලෝකකරණ  ∞  17.00  අදාල නැත

විදුලි බලය භාවිතා කිරීමේ අයකිරීම් වලින් නිදහස් කර ඇති ආයතන 
 ශ්‍රී ලංකා විදුලි බල පණත අංක 20. 2009 හී  ඡේදය 21-2 ප්‍රකාර,  විසින් පහත ආයතනයන් වෙත විදුලි බල භාවිතා ගාස්තු වලින් නිදහස් කිරීම් සපයා ඇත:

+  වන විට විදුලි බලය භාවිතා කිරීම පිළිබඳ ගාස්තු වලින් නිදහස් කර ඇති ආයතන.  නිදහස් කිරීම් අංකය.  පුද්ගලයා/ආයතනය  පරිශ්‍රය  ගැසට් අංකය හා දිනය EL/EX-D/11/001  සී/ස මාස් ෆැබ්රික් පාක් (පෞද්ගලික) සමාගම  මාස් ෆැබ්රික් පාක්, කුරුණෑගල පාර, තුල්හිරිය  අතිවිශේෂ ගැසට් – අංක.1725/14 28 සැප්තැම්බර් 2011 EL/EX-D/11/002  ඕවර්සීස් රියෑලිටි (සිලෝන්) පීඑල්සී  ලෝක වෙළෙඳ මධ්‍යස්ථානය, එචලන් චතුරස්‍රය, කොළඹ 1 EL/EX-D/11/003  සී/ස මිරේකා කැපිටල් ලෑන්ඩ් (පෞද්ගලික) සමාගම  324, හැව්ලොක් පාර, කොළඹ 6 EL/EX-D/12/001  ඒෂියන් හොටෙල්ස් ඇන්ඩ් ප්‍රොපර්ටීස් පීඑල්සී  අංක.89, ගාලු පාර, කොළඹ 3  සාමාන්‍ය ගැසට් – අංක.1744, 03 පෙබරවාරි 2012 EL/EX-D/12/002  බීඕසී ප්‍රොපර්ටි ඩිවලප්මන්ට් ඇන්ඩ් මැනේජ්මන්ට් (පෞද්ගලික) සමාගම  බීඕසී මර්චන්ට් ටවර්, 28, ශාන්ත මයිකල් පාර, කොළඹ 3 EL/EX-D/12/003 සී/ස මිලේනියම් ඩිවලප්මන්ට් (පෞද්ගලික) සමාගම  එක්සෙල් වර්ල්ඩ් එන්ටර්ටේන්මන්ට් පාර්ක්, 338, ටී බී ජයා මාවක, කොළඹ – 10 EL/EX-D/12/004 සී/ස ප්‍රොපර්ටි ෆිනෑන්ස් ඇන්ඩ් ඉන්වෙස්ට්මන්ට්ස් කැන්ඩ් (පෞද්ගලික) සමාගම  කැන්ඩි සිටි සෙන්ටර්, 05, දළදා වීදිය, මහනුවර EL/EX-D/12/005  සී/ස විටෝල් බූස්ටඩ් (පෞද්ගලික) සමාගම  148, වොක්සෝල් වීදිය, කොළඹ 2 EL/EX-D/12/006  සී/ස සිලෝන් කැරියර්ස් (පෞද්ගලික) සමාගම  104, නාවල පාර, නාරාහේන්පිට, කොළඹ  5  අතිවිශේෂ ගැසට් – අංක.1749/8, 12 මාර්තු 2012 EL/EX-D/12/007  සී/ස ජේකේ මාර්කටිං සර්විසර්ස් (පෞද්ගලික) සමාගම  කේ-සෝන් ෂොපිං මෝල්, 340, ගාලු පාර, මොරටුව  අතිවිශේෂ ගැසට් – අංක.1757/19, 11 මැයි 2012 EL/EX-D/12/008 සී/ස ප්ලැටිනම් රියෑලිටි ඉන්වෙස්ට්මන්ට්ස් (පෞද්ගලික) සමාගම  01, බගතලේ පාර, කොළඹ 3 EL/EX-D/12/009  සී/ස යූනියන් රෙසිඩන්සීස් (පෞද්ගලික) සමාගම  අංක.200, යූනියන් පෙදෙස, කොළඹ 2 EL/EX-D/12/010  පැල්වත්ත ෂුගර් ඉන්ඩ්‍රස්ටීස්පීඑල්සී  පැල්වත්ත සීනි කර්මාන්ත ශාලාව බුත්තල EL/EX-G/12/001  සී/ස ටෝකියෝ සිමෙන්ට් පවර් (ලංකා) සමාගම  10 මෙවො ජෛවස්කන්ධ බලාගාරය, කොඩ් බේ, චයිනා බේ, ත්‍රිකුණාමලය  අතිවිශේෂ ගැසට් – අංක.1759/31, 23 මැයි 2012

 ආශ්‍රිත සහ සටහන්
 සටහන්

 ආශ්‍රිත