ආර්ථික විද්‍යාව පිලිබඳ නොබෙල් සමරු ත්‍යාගලාභී ලැයිස්තුව

ආර්ථික විද්‍යා නොබෙල් සමරු ත්‍යාගය, Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel (ස්වීඩන භාෂාවෙන්: Sveriges riksbanks pris i ekonomisk vetenskap till Alfred Nobels minne), හඳුන්වන අතර, එය වාර්ෂිකව පිරිනමනුයේ [Royal Swedish Academy of Sciences] විසින් ආර්ථික විද්‍යා ක්‍ෂේස්ත්‍රයේ පරීක්‍ෂකයන්ට ලබා දේ. ඇල්ෆර්ඩ් නොබෙල් [Nobel] විසින් 1895දී නම් කරන ලද මුල් නොබෙල් ත්‍යාගයන්ට අන්තර්ගත නොවුව ද ඒවා සමඟම ස්ථිරවම හඳුනා ගැනේ.  1968 දී මෙම ප්‍රධානය පිහිටුවීම හා අරමුදල් ලබා දීම  ස්වෙරිජස් රික්ස්බෑන්ක් ([Sveriges Riksbank]) නම් වන ස්වීඩනයේ ප්‍රධාන බැංකුව විසින් ඔවුන්ගේ 300 වෙනි සංවත්සරය වෙනුවෙන් ඇරඹුණු අතර ඉන් පසු වාර්ෂිකව එය ප්‍රධානය සිදු විය. ප්‍රථම ත්‍යාග ප්‍රධානය 1969දී ර්ග්නර් ෆිරිස්ච් ([Ragnar Frisch]) සහ ජැන් ටිම්බර්ගන්ට ([Jan Tinbergen]) ලබා දී ඇත. සෑම ප්‍රධානලාභියාටම පදක්කමක්, ඩිප්ලෝමාවක් හා වසරක් පාසා වෙනස් වන මුදල් ප්‍රධානයක් ලැබුණි. 1969දී ෆිරිස්ච් සහ ටිම්බර්ගන් දෙදෙනාටම ස්වීඩන මුදල් [SEK] 375,000, 2007 දෙසැම්බර් වන විට SEK 2,871,041 පමණ වන මුදලක් ලබා දී ඇත. 2011 දී මෙම ප්‍රධානය, තෝමස් ජේ. සාර්ජන්ට් ([Thomas J. Sargent]) සහ ක්‍රිස්තෝපර් ඒ සිම්ස්ට ([Christopher A. Sims]) දෙන ලදී. මෙය ස්ටොක් හෝම්හීදී ([Stockholm]), දෙසැම්බර් 10 වන දින නොබෙල්ගේ වාර්ෂික මරණ සංවත්සරයේදී ලබා දී ඇත. 

2012දී, 44 වන ආර්ථික විද්‍යා නොබෙල් සමරු ත්‍යාගය පුද්ගලයින් 71ට පිරිනමන ලදී. අනෙක් වර්ගයන්ට වඩා, සාර්ව ආර්ථික විද්‍යා ක්‍ෂේත්‍රයේ දායකත්වයට ඉන් 7ක් ලබා දී ඇත. ත්‍යාග 26ක් ලද චිකාගෝ විශ්ව විද්‍යාලය ([University of Chicago]) ආර්ථික විද්‍යා නොබෙල් ත්‍යාගලාභීන් අතර ඉදිතියෙන්ම සිටී.

සම්මානලාභීන්
වසර සම්මානලාභීයා රට​ හේතුව​  1969 75px ර්ග්නර් ෆිරිස්ච් [Ragnar Frisch] නෝර්වේ "ආර්ථික ක්‍රියාවලිය විශ්ලේෂණය සඳහා ගතික ආදර්ශක සෑදීම හා ප්‍රායෝගිකව යෙදවීම හේතුවෙන්." 75px ජැන් ටිම්බර්ගන් [Jan Tinbergen] නෙදර්ලන්තය 1970 75px පෝල් සැමුවෙල්සන් [Paul Samuelson] ඇමරිකාව "ස්ථිතික හා ගතික ​ආර්ථික සිද්ධාන්ත සෑදීම හා ආර්ථික විද්‍යාවේ විශ්ලේෂණ මට්ටම වැඩි කිරීමට දායක වීම වෙනුවෙන්." 1971 සයිමන් කුස්නෙට්ස් [Simon Kuznets] ඇමරිකාව "ආර්ථික හා සමාජීය තත්ත්වය සහ වර්ධන ක්‍රියාවලියට යොමුකල හා ගැඹුරු දර්ශණයක් ලබා දුන්, ඔහු ආනුභවිකව සොයාගත් ආර්ථික වර්ධනය පිළිබඳ අර්ථ නිරූපණය වෙනුවෙන්." 1972  ජෝන් හික්ස් [John Hicks] ඇමරිකාව   "සාර්ව ආර්ථික සමතුලිතතා න්‍යාය සහ සුභසාධන න්‍යාය සඳහා පුරෝගාමී දායකත්වයක් ලබා දීම වෙනුවෙන්." 75px කෙන්නෙත් අරොව් [Kenneth Arrow] ඇමරිකාව 1973 වැසිලි ලියෝන්ටිෆ් [Wassily Leontief] ඇමරිකාව "වැදගත් ආර්ථික ගැටළු යෙදවුම්-නිමවුම් ක්‍රම සංවර්ධනය හා ක්‍රියාත්මක කිරීම වෙනුවෙන්"  1974 75px ගුන්නර් මිර්ඩල් [Gunnar Myrdal] ස්වීඩනය  "ඔවුන් ගේ මූල්‍ය න්‍යාය සහ ආර්ථික උච්චාවචන පුරෝගාමී කටයුතු හා ආර්ථික, සමාජීය හා සංස්ථායික සිද්ධි පිළිබඳ සියුම් අධ්‍යයනය වෙනුවෙන්."75px ෆ්‍රෙඩ්‍රික් හයෙක් [Friedrich Hayek] ඇමරිකාව / ඕස්ට්‍රේලියාව 1975 75px ලියොනිඩ් කැන්ටොරොවිච් [Leonid Kantorovich] සෝවියට් රාජ්‍යය "සම්පත්වල උපරිම බෙදාහැරීම න්‍යාය වෙනුවෙන් කළ කැපවීම වෙනුවෙන්. ​" ටජල්ලින්ග් කූප්මන්ස් [Tjalling Koopmans] ඇමරිකාව 1976 75px මිල්ටන් ෆ්‍රයිඩ්මන් [Milton Friedman] ඇමරිකාව "පාරිභෝජන විශ්ලේෂණ ක්‍ෂේත්‍රයේ ඔහුගේ ජයග්‍රහණ, ස්ථායිකරණ ප්‍රථිපත්තියේ සංකීර්ණතාව පිළිබඳ මූල්‍ය ඉතිහාසය හා න්‍යාය ඔප්පු කිරීම වෙනුවෙන්." 1977 75px බර්ටිල් ඔලින් [Bertil Ohlin] ස්වීඩනය "ජාත්‍යන්තර වෙළඳාම හා ජාත්‍යන්තර ප්‍රාග්ධන සංචලන පිළිබඳ දැක් වූ දායකත්වය වෙනුවෙන්. " 75px ජේම්ස් මේඩේ [James Meade] බ්‍රිතාන්‍යය 1978  හර්බට් ඒ. සයිම​න් [Herbert A. Simon] ඇමරිකාව "ආර්ථික ආයතන අතර තීරණ ගැනීමේ ක්‍රියාවලිය පිළිබඳ ඔහුගේ පුරෝගාමී පර්යේෂණය​ වෙනුවෙන්."  1979 තියොඩෝර් සුල්ට්ස් [Theodore Schultz] ඇමරිකාව  "ඔවුන්ගේ ආර්ථික සංවර්ධනය පිළිබඳ පුරෝගාමී පර්යේෂණය සමඟ සංවර්ධන වන රටවල ගැටළු අධ්‍යයනය වෙනුවෙන්." ආතර් ලෙවිස් [Arthur Lewis] ඇමරිකාව 1980 ලෝරන්ස් ක්ලේන් [Lawrence Klein] ඇමරිකාව "ආර්ථික මිතික ආදර්ශ සෑදීම හා ඒවා යොදා ගෙන ආර්ථික උච්චාවචන හා ප්‍රතිපත්ති අධ්‍යයනය කිරීම වෙනුවෙන්." 1981 ජේම්ස් ටොබින් [James Tobin] ඇමරිකාව "මූල්‍ය වෙළඳපලවල් හා ඒවායේ වියදම් තීරණ, සේවා නියුක්තිය, නිශ්පදනය හා මිල ගණන් අතර සම්බන්ධය අධ්‍යයනය වෙනුවෙන්. " 1982  ජෝර්ජ් ස්ටිග්ලර් [George Stigler] ඇමරිකාව ""කර්මාන්ත ව්‍යුහය, වෙළඳපලවල ක්‍රියාකාරීත්වය සහ පොදු ව්‍යවස්ථාවල බලපෑම් හා ප්‍රතිඵල පිළිබඳ ඔහුගේ අධ්‍යයනය වෙනුවෙන්."" 1983 75px ජෙරර්ඩ් ඩෙබෲ [Gérard Debreu] ප්‍රංශය "ආර්ථික න්‍යාය සඳහා සමායුත නව විශ්ලේෂණ ක්‍රම ඇති කිරීම හා පොදු සමතුලිත න්‍යාය විශාල ලෙස පුනස්සූත්‍රකරණය වෙනුවෙන්." 1984 රිචර්ඩ් ස්ටෝන් [Richard Stone] ඇමරිකාව "ජාතික ගිණුම් පද්ධතිය වර්ධනය සඳහා මූලික දායකත්වය සැපයීම හා ආනුභාවික ආර්ථික විශ්ලේෂණ බොහෝ සෙයින් දියුණු කිරීම වෙනුවෙන්." 1985 75px ෆ්‍රැන්කො මොඩිග්ලිඅනි [Franco Modigliani] ඉතාලිය "ඉතුරුම් හා මූල්‍ය වෙළඳපලවල් පිළිබඳ පුරෝගාමී විශ්ලේෂණය වෙනුවෙන්." 1986 75px ජේම්ස් එම්. බචන​න් [James M. Buchanan] ඇමරිකාව "ආර්ථික හා දේශපාලන තීරණ ගැනීම් පිළිබඳ න්‍යායේ ගිවිසුම්කර සහ ව්‍යවස්ථාමය පදනම නිර්මාණය වෙනුවෙන්."" 1987 75px රොබට් සොලොව් [Robert Solow] ඇමරිකාව "ආර්ථික වර්ධන න්‍යාය සඳහා සැපයූ දායකත්වය වෙනුවෙන්." 1988 75px මයුරිස් ඇලායිස් [Maurice Allais] ප්‍රංශය "වෙළඳපලවල් හා කාර්යක්ශම සම්පත් උපයෝජනය න්‍යාය සඳහා ඔහුගේ පුරෝගාමී දායකත්වය වෙනුවෙන්." 1989 75px ට්‍රෙග්වෙ හාවෙල්මො [Trygve Haavelmo] නෝර්වේ "ආර්ථික මිතිකය සඳහා සම්භාවිතා න්‍යාය පදනම් පැහැදිළි කිරීම හා සමකාලික ආර්ථික ව්‍යුහයන් පිළිබඳ විග්‍රහය වෙනුවෙන්." 1990 හැරී මාර්කොවිට්ස් [Harry Markowitz] ඇමරිකාව ""මූල්‍ය ආර්ථික විද්‍යා න්‍යාය සඳහා පුරෝගාමී දායකත්වය වෙනුවෙන්."" මර්ටන් මිලර් [Merton Miller] ඇමරිකාව 75px විලියම් ශාර්පේ [William Forsyth Sharpe] ඇමරිකාව 1991  රොනාල්ඩ් කෝසෙ [Ronald Coase] ඇමරිකාව "හුවමාරු පිරිවැයන් පිළිබඳ ආර්ථිකයේ සංස්ථායික ව්‍යුහය හා ක්‍රියාකාරීත්වයේ හුවමාරු පිරිවැයේ වැදගත්කම දේපොළ අයිතිය පිළිබඳ සොයා ගැනීම් හා පැහැදිලි කිරීම් වෙනුවෙන්." 1992 75px ග්‍රේ බෙකර් [Gary Becker] ඇමරිකාව "වෙළඳපොල නොවන හැසිරීම්ද ඇතුළුව, විශාල පරාසයක පැතිරී ඇති මනුෂ්‍යය ක්‍රියා හා හැසිරීම් පිළිබඳ සාර්ව ආර්ථික විශ්ලේෂණ විෂය පථය පුළුල් කිරීම වෙනුවෙන්." 199375px රොබට් ෆෝගෙල් [Robert Fogel] ඇමරිකාව "ආර්ථික හා සංස්ථායික වෙනස් වීම පැහැදිලි කිරීම සඳහා ආර්ථික න්‍යාය හා ප්‍රමාණාත්මක ක්‍රම යොදා ගනිමින් ආර්ථික ඉතිහාසය පිළිබඳ නවීකරණය කල අධ්‍යයනය වෙනුවෙන්." ඩග්ලස් නෝර්ත් [Douglass North] ඇමරිකාව  1994 ජෝන් හර්සනෙ [John Harsanyi] ඇමරිකාව"අනූපකාරී තරඟය න්‍යාය තුළ සමතුලිතය පිළිබඳව පුරෝගාමී විශ්ලේෂණය වෙනුවෙන්." 75px ජෝන් ෆොර්බෙස් නැශ් [John Forbes Nash] ඇමරිකාව 75px රෙයින්හාර්ඩ් සෙල්ටන් [Reinhard Selten] ජර්මනිය 1995 රොබට් ලූකස් [Robert Lucas, Jr.] ඇමරිකාව "fතාර්කික අපේක්‍ෂාවන් පිළිබඳ උපකල්පිත නිර්මාණය හා භාවිතය වෙනුවෙන් හා ඒ මඟින් පරිණාමිත සාර්ව ආර්ථික විශ්ලේෂණයක්  ලබා ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳ අපගේ අවබෝධය ගැඹුරු කිරීම වෙනුවෙන්." 1996 ජේම්ස් මිර්ලීස් [James Mirrlees] බ්‍රිතාන්‍යය "අසමමිතික තොරතුරු යටතේ පැවති දිරිගැන්වීම් පිළිබඳ ආර්ථික න්‍යාය සඳහා ඔවුන්ගේ මූලික දායකත්වය වෙනුවෙන්." විලියම් වික්‍රෙ [William Vickrey] ඇමරිකාව / කැනඩාව 1997 75px රොබර්ට් සී. මර්ටන් [Robert C. Merton] ඇමරිකාව"ව්‍යුත්පන්න අගය තීරණය සඳහා නව ක්‍රම වේදයක් සොයා ගැනීම වෙනුවෙන්." 75px මේරන් ස්කෝල්ස් [Myron Scholes] කැනඩාව / ඇමරිකාව 1998 75px අමාර්ථය සෙන් [Amartya Sen] ඉන්දියාව "සුභසාධන ආර්ථික විද්‍යාව සඳහා ඔහුගේ දායකත්වය වෙනුවෙන්." 1999 75px රොබට් මන්ඩෙල් [Robert Mundell] කැනඩාව "විවිධ හුවමාරු අනුපාත තන්ත්‍ර යටතේ ඇති මූල්‍ය හා ෆිස්කල් නීති පිළිබඳ ඔහුගේ අධ්‍යයනය වෙනුවෙන්." 2000 75px ජේම්ස් හෙක්මන් [James Heckman] ඇමරිකාව "තේරිය හැකි සාම්පල විශ්ලේෂණය සඳහා ක්‍රම හා න්‍යාය ප්‍රවර්ධනය වෙනුවෙන්."  ඩැනියෙල් මැක්ෆැඩන් [Daniel McFadden] ඇමරිකාව "වෙනස් වන විකල්ප විශ්ලේෂණය සඳහා ක්‍රම හා න්‍යාය ප්‍රවර්ධනය වෙනුවෙන්." 2001 75px ජෝර්ජ් ඇකර්ලොෆ් [George Akerlof] ඇමරිකාව "අසමමිතික තොරතුරු සහිත වෙළඳපොලවල් අධ්‍යයනය වෙනුවෙන්." 75px මයිකල් ස්පෙන්ස් [Michael Spence] ඇමරිකාව 75px ජෝසප් ඊ. ස්ටිග්ලිට්ස් [Joseph E. Stiglitz] ඇමරිකාව 2002 75px ඩැනියෙල් කානෙමන් [Daniel Kahneman] ඊශ්‍රායලය / ඇමරිකාව "විශේෂයෙන්ම මිනිස් මතයන් හා අවිනිශ්චිතතා මත තීරණ ගැනීම, මනෝමය පර්යේෂණවල එකතු කල දර්ශණයේ සිට සිට ආර්ථික විද්‍යාවට යොමු කිරීම වෙනුවෙන්." 75px වර්නන් එල්. ස්මිත් [Vernon L. Smith] ඇමරිකාව "ආනුභාවික ආර්ථික විද්‍යාවේදී, විශේෂයෙන්ම විකල්ප වෙළඳපොල ක්‍රම අධ්‍යයන මෙවලමක් ලෙස විද්‍යාගාර පර්යේෂණ ඇති කිරීම වෙනුවෙන්." 2003 75px|  රොබර්ට් එෆ්. එංගල් [Robert F. Engle] ඇමරිකාව "කාල විචලන වාශ්පශීලීතාවය සමඟ ආර්ථික කාල ශ්‍රේණිය විශ්ලේෂණ ක්‍රම වෙනුවෙන්. (චක්‍රය)" 75px ක්ලව් ග්‍රේන්ජර් [Clive Granger] බ්‍රිතාන්‍යය "පොදු උපනතීන් සමඟ ආර්ථික කාල ශ්‍රේණිය විශ්ලේෂණ ක්‍රම වෙනුවෙන්. (සංකලනය)" 2004 75px ෆින් ඊ. කෙඩ්ලන්ඩ් [Finn E. Kydland] නෝර්වේ"ගතික සාර්ව ආර්ථික විද්‍යාව වෙනුවෙන් ඔවුන් ගේ දායකත්වය සඳහා: ආර්ථික න්‍යාය වල කාල සංගතතාවය හා ව්‍යාපාර චක්‍ර පසුපස ඇති බලපෑම්." 75px එඩ්වර්ඩ් සී. ප්‍රෙස්කොට් [C. Prescott] ඇමරිකාව2005 75px රොබර්ට් අවුමාන් [Robert Aumann] ඊශ්‍රායලය / ඇමරිකාව"ක්‍රීඩා න්‍යාය විශ්ලේෂණය තුලින් මතභේද හා සයෝගීතා හඳුනා ගැනීම හා වර්ධනය කිරීම වෙනුවෙන්." 75px තෝමස් ස්කේලින්ග් [Thomas Schelling] ඇමරිකාව 2006 75px එඩ්මන්ඩ් ෆෙල්ප්ස් [Edmund Phelps] ඇමරිකාව "සාර්ව ආර්ථික විද්‍යා න්‍යායේ කාලීන වෙනස්වීම් විශ්ලේෂණය වෙනුවෙන්."2007 75px ලියොනිඩ් හර්වික්ස් [Leonid Hurwicz] පෝලන්තය / ඇමරිකාව "ක්‍රමවේද නිර්මාණ න්‍යායේ අත්තිවාරම බිහි කිරීම වෙනුවෙන්." 75px [එරික් මාස්කින් Eric Maskin] ඇමරිකාව 75px රොජර් මර්සන් [Roger Myerson] ඇමරිකාව 2008 75px පෝල් ක්‍රග්මන් [Paul Krugman] ඇමරිකාව "වෙළඳ ආදර්ශ හා ආර්ථික ක්‍රියාවන්ගේ පිහිටීම විශ්ලේෂණය වෙනුවෙන්." 2009 75px එලිනර් ඔස්ට්‍රම් [Elinor Ostrom] ඇමරිකාව "විශේෂයෙන්ම පොදු ජනයා අතර, ආර්ථික පාලනය පිළිබඳ ඇයගේ විශ්ලේෂණය වෙනුවෙන්." 75px ඔලිවර් විලියම්සන් [Oliver Williamson] ඇමරිකාව "ව්‍යාපාරයක සීමාවන්ගේ ආර්ථික පාලනය පිළිබඳ ඔහුගේ විශ්ලේෂණය වෙනුවෙන්." 2010 75px පීටර් ඩයමන්ඩ් [Peter A. Diamond] ඇමරිකාව "සෙවුම් විරෝධතා ඇති වෙළඳපොලවල් පිළිබඳ ඔවුන්ගේ විශ්ලේෂණය වෙනුවෙන්." 75px ඩේල් ටී. මෝර්ටෙන්සන් [Dale T. Mortensen] ඇමරිකාව 75px ක්‍රිස්ටෝපර් ඒ. පිසාඩිරෙස් [Christopher A. Pissarides] සයිප්‍රස් 2011 75px තෝමස් ජේ. සාජන්ට් [Thomas J. Sargent] ඇමරිකාව "සාර්ව ආර්ථික විද්‍යාවේ හේතු හා ප්‍රතිඵල පිළිබඳ ඔවුන්ගේ ආනුභාවික පර්යේෂණය වෙනුවෙන්." 75px ක්‍රිස්තෝපර් ඒ. සිම්ස් [Christopher A. Sims] ඇමරිකාව 2012 75px ඇල්වින් ඊ. රොත් [Alvin E. Roth] ඇමරිකාව "ස්ථාවර විභජන න්‍යාය හා වෙළඳපොල නිර්මාණයේ භාවිතයන් වෙනුවෙන්."http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/economics/laureates/2012/ 75px ලොයිඩ් එස්. ශෙප්ලෙයි [Lloyd S. Shapley] ඇමරිකාව

වැඩි විස්තර සඳහා
[List of Nobel laureates]

මූලාශ්‍ර​
පොදු



විශේෂ​

බාහිර සබැඳුම්
 Official website of the Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 
 Official website of the Royal Swedish Academy of Sciences 
 Official website of the Nobel Foundation