අංක ගණිත රැහැන

අංක ගණිත රැහැන, හෝ ගැටැති රැහැන යනු, බොහෝ ගණිතමය සහ ජ්‍යාමිතික ගැටළු විසඳීමට භාවිතා කල හැකිව තිබූ  සහ මධ්‍යතන යුගයේ පුළුල් භාවිතයෙහි පැවතුණු අංක ගණිතමය මෙවලමකි. අංක ගණිත රැහැනක සාමාන්‍යයෙන්  සම අන්තර වල පැවති ගැට 13 ක්—එබැවින්, එය සමහරවිට හැඳින්වුනේ දහතුන් -ගැට-රැහැන යනුවෙනි— අවම වශයෙන් පැවතිණි. මෙයට වඩා බොහෝ ගැට තිබුණේ නම්, විශේෂයෙන්  ගුණකිරීම සහ  බෙදීම සඳහා උපකාරී වුණි.

 මධ්‍යතන  ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයෙහිදී, ගැටැති රැහැන ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීන්ට අත්‍යාවශ්‍යක වූයේ, සමපාද සහ  සෘජු-කෝණාස්‍ර  ත්‍රිකෝණ මෙන්ම, වෘත්ත තැනීමටද එය ඉවහල් වුනු නිසාය.

හෝර්ටස්  ඩෙලිසියරම්හී  සංස්කාරී  කලා විස්තර කොට දැක්වීමේදී , අංක ගණිතය පිළිබඳ  රූපකය ලෙස දැක්වෙන්නේ ගැටැති රැහැනක් සහිත ස්ත්‍රී රූපයකි.

අංක ගණිතමය කෘත්‍යයන්
අංක ගණිතය එකතුකිරීමX + Y = Zපළමුව X ගැට සංඛ්‍යාවක්ද, ඉක්බිතිව Y සංඛයාවක්ද ගණිනු ලැබේ. ගණිනු ලැබූ මුළු ගැට සංඛ්‍යාව  Z වෙයි.නිද.: 5 + 4 = 9ගොනුව:13knoten_add.pngඅඩුකිරීමX - Y = Zපළමුව X ගැට සංඛ්‍යාවන් ගැණ, ඉන්පසු ගැට  Y සංඛ්‍යාවක් 'ගැණීම අතහරිනු ලැබේ'. ඉතිරි වන ගැට සංඛ්‍යාව  Z වෙයි.නිද.: 9 - 4 = 5ගොනුව:13knoten_sub.pngගුණ කිරීමX * Y = Zගැට X සංඛ්‍යාවක් ගණිනු ලැබ, ප්‍රතිඵලය වශයෙන් ලැබෙන් දිග  Y වරක් සිදු කරනු ලැබෙයි. ගණිනු ලැබූ මුළු ගැට සංඛ්‍යාව Z වෙයි.නිද.: 4 * 3 = 12ගොනුව:13knoten mul.gif

ප්‍රවර්ගය:ගණිතමය මෙවලම්
ප්‍රවර්ගය:අංක ගණිතය