ටැන්සානියාව

ටැන්සානියාව, නිල වශයෙන් ටැන්සානියා එක්සත් ජනරජය, යනු අප්‍රිකානු මහා විල් කලාපය තුළ නැගෙනහිර අප්‍රිකාවේ රටකි. එය වයඹ දෙසින් උගන්ඩාවට මායිම් වේ; ඊසාන දෙසින් කෙන්යාව; නැගෙනහිරින් ඉන්දියන් සාගරය; දකුණට මොසැම්බික් සහ මලාවි; සැම්බියාව නිරිත දෙසින්; සහ බටහිරින් රුවන්ඩාව, බුරුන්ඩි සහ කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය. අප්‍රිකාවේ උසම කන්ද වන කිලිමන්ජාරෝ කන්ද ඊසානදිග ටැන්සානියාවේ පිහිටා ඇත. 2022 ජාතික සංගණනයට අනුව, ටැන්සානියාවේ මිලියන 62 කට ආසන්න ජනගහනයක් ඇත, එය සමකයට සම්පූර්ණයෙන්ම දකුණින් පිහිටි වඩාත්ම ජනාකීර්ණ රට බවට පත් කරයි.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                

වසර මිලියන 6ක් පැරණි ප්ලියෝසීන් හොමිනිඩ් ෆොසිල වැනි වැදගත් හොමිනිඩ් පොසිල බොහොමයක් ටැන්සානියාවෙන් සොයාගෙන ඇත. ගල් හා ලෝකඩ යුගයේදී, ටැන්සානියාවට ප්‍රාග් ඓතිහාසික සංක්‍රමණයන් අතරට වර්තමාන ඉතියෝපියාවේ සිට දකුණට ගිය දක්ෂිණ කුෂිටික් කථිකයන් ඇතුළත් විය; වසර 2,000 සහ 4,000 කට පමණ පෙර තුර්කානා විලට උතුරින් ටැන්සානියාවට නැගෙනහිර කුෂිටික් ජනයා; සහ වසර 2,900 සහ 2,400 අතර වර්තමාන දකුණු සුඩානය-ඉතියෝපියා දේශසීමා කලාපයෙන් ආරම්භ වූ ඩැටූග් ඇතුළු දක්ෂිණ නිලෝට්ස් සංක්‍රමණය විය, මෙම චලනයන් සිදු වූයේ මෂාරිකි බන්ටු ජනාවාස වූ කාලය තුළ ය. බටහිර අප්‍රිකාවේ සිට වික්ටෝරියා විල සහ ටැන්ගානිකා විල ප්‍රදේශ වලිනි. 19 වන ශතවර්ෂයේ අගභාගයේදී, ප්‍රධාන භූමිය ජර්මානු නැගෙනහිර අප්‍රිකාව ලෙස ජර්මානු පාලනය යටතට පත් වූ අතර, පළමු ලෝක යුද්ධයෙන් පසු බ්‍රිතාන්‍ය පාලනය විසින් එය ටැන්ගානිකා ලෙස පාලනය වන විට, සැන්සිබාර් දූපත් සමූහය වෙනම යටත් විජිත අධිකරණ බල ප්‍රදේශයක් ලෙස පැවතුනි. 1961 සහ 1963 දී ඔවුන්ගේ නිදහස ලැබීමෙන් පසුව, 1964 දී මෙම ආයතන දෙක ඒකාබද්ධ වී ටැන්සානියාවේ එක්සත් ජනරජය පිහිටුවන ලදී. ටැන්ගානිකා බ්‍රිතාන්‍ය පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයට සම්බන්ධ වූ අතර ටැන්සානියාව ඒකාබද්ධ ජනරජයක් ලෙස පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයේ සාමාජිකයෙකු ලෙස පවතී.

අද රට ජනාධිපති ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාමය ජනරජයක් වන අතර ෆෙඩරල් අගනුවර ඩොඩෝමා රජයේ නගරයේ පිහිටා ඇත; කලින් අගනුවර වන ඩාර් එස් සලාම් බොහෝ රජයේ කාර්යාල රඳවා තබා ගන්නා අතර එය රටේ විශාලතම නගරය, ප්‍රධාන වරාය සහ ප්‍රමුඛ වාණිජ මධ්‍යස්ථානය වේ. ටැන්සානියාව යනු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජවාදී චමා චා මාපිංදුසි පක්ෂය බලයේ සිටින තථ්‍ය ඒකපාර්ශ්වික රාජ්‍යයකි. නිදහසින් පසු රට විශාල අභ්‍යන්තර ආරවුල් අත්විඳ නැති අතර එය මහාද්වීපයේ ආරක්ෂිතම සහ දේශපාලනිකව ස්ථාවර එකක් ලෙස සැලකේ. ටැන්සානියාවේ ජනගහනය වාර්ගික, භාෂාමය සහ ආගමික කණ්ඩායම් 120කින් පමණ සමන්විත වේ. ක්‍රිස්තියානි ධර්මය ටැන්සානියාවේ විශාලතම ආගම වන අතර, සැලකිය යුතු මුස්ලිම් සහ ඇනිමිස්ට් සුළුතරයන් ඇත.Religion in Tanzania , Pew Research Center ටැන්සානියාවේ භාෂා 100කට අධික ප්‍රමාණයක් කතා කරන අතර, එය නැගෙනහිර අප්‍රිකාවේ වඩාත් භාෂාමය වශයෙන් විවිධත්වයෙන් යුත් රට බවට පත් කරයි; එම රටට ජූරේ නිල භාෂාවක් නොමැත, ජාතික භාෂාව ස්වහීලී වුවද ඉංග්‍රීසි භාෂාව විදේශ වෙළඳාමේ, රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික කටයුතුවල, ඉහළ උසාවිවල සහ ද්විතීයික සහ උසස් අධ්‍යාපනයේ ඉගැන්වීමේ මාධ්‍යයක් ලෙස භාවිතා කරයි, අරාබි භාෂාව සැන්සිබාර්හි කතා කරයි.

ටැන්සානියාව ඊසාන දෙසින් කඳු සහිත සහ ඝන වනාන්තරයක් වන අතර, අප්‍රිකාවේ උසම කන්ද වන කිලිමන්ජාරෝ කන්ද සහ ලෝකයේ මුහුදු මට්ටමේ සිට ඉහළම තනි නිදහස් කන්ද පිහිටා ඇත. අප්‍රිකාවේ මහා විල් තුනක් අර්ධ වශයෙන් ටැන්සානියාවේ ඇත. උතුරු හා බටහිර දෙසින් අප්‍රිකාවේ විශාලතම විල වන වික්ටෝරියා විල සහ එහි අද්විතීය මත්ස්‍ය විශේෂ සඳහා ප්‍රසිද්ධ මහාද්වීපයේ ගැඹුරුම විල වන ටැන්ගානිකා විල පිහිටා ඇත. දකුණට මලාවි විල පිහිටා ඇත. නැඟෙනහිර වෙරළ උණුසුම් හා තෙතමනය සහිත වන අතර සැන්සිබාර් දූපත් සමූහය වෙරළට එපිටින් පිහිටා ඇත. මෙනයි බොක්ක සංරක්ෂණ ප්‍රදේශය සැන්සිබාර්හි විශාලතම සමුද්‍ර ආරක්ෂිත ප්‍රදේශයයි. සැම්බියානු දේශසීමාවේ කලම්බෝ ගඟේ පිහිටා ඇති කලම්බෝ ඇල්ල අප්‍රිකාවේ දෙවන උසම අඛණ්ඩ දිය ඇල්ල වේ."Kalambo Falls". Encyclopædia Britannica. ටැන්සානියාව සෆාරි සඳහා වැඩිපුරම පැමිණෙන සංචාරක ගමනාන්තයකි.

 නිරුක්තිය 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Olduvai_stone_chopping_tool_(cropped).jpg|දකුණ|thumb|වසර මිලියන 1.8 ක් පැරණි ගල් කැපීමේ මෙවලමක් ඕල්ඩුවායි ගෝර්ජ් වෙතින් සොයා ගෙන බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනය කෙරේ
ටැන්සානියාව යන නාමය නිර්මාණය කරන ලද්දේ රට නිර්මාණය කිරීම සඳහා ඒකාබද්ධ වූ ප්‍රාන්ත දෙකේ නම්වල ක්ලිප් සංයෝගයක් ලෙසිනි: ටැන්ගානිකා සහ සැන්සිබාර්. එය ප්‍රාන්ත දෙකේ නම්වල මුල් අකුරු තුනෙන් ("Tan" සහ "Zan") සහ "-ia" යන උපසර්ගයෙන් සමන්විත වේ.

ටැන්ගානිකා යන නම සෑදී ඇත්තේ ස්වහීලී වචන වන ටැන්ගා "රුවල්" සහ නීකා "ජනවාස නැති තැනිතලා, පාළුකරය" යන වචන වලින් වන අතර එය "පාළුකරයේ රුවල්" යන වාක්‍ය ඛණ්ඩය නිර්මාණය කරයි. එය සමහර විට ටැන්ගානිකා විල වෙත යොමු කිරීමක් ලෙස වටහාගෙන ඇත.John Knouse: A Political World Gazetteer: Africa  website accessed 1 May 2007.

සැන්සිබාර් හි නම සෑදී ඇත්තේ ප්‍රදේශයේ ජනතාවකගේ නම වන ("කළු" යන අර්ථය ඇති) සහ අරාබි බාර් "වෙරළ" හෝ "වෙරළ" යන නාමයෙන් වන සැන්ජ් යන්නෙනි.

 ඉතිහාසය 

 පුරාණ යුගය 

 මධ්‍යකාලීන යුගය 

 යටත් විජිත යුගය 

 නූතන යුගය 

 භූගෝලය 

 දේශගුණය 

 වනජීවී හා සංරක්ෂණය 

 දේශපාලනය 

 ආණ්ඩුව 

 විධායකය 

 ව්‍යවස්ථාදායකය 

 අධිකරණය 

 නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම 

 සැන්සිබාර් 

 ලෝක පාලන මුල පිරීම්වල නායකත්වය 

 පරිපාලන උප අංශ 

 විදේශ ප්‍රතිපත්ති සහ හවුල්කාරිත්වය 

 ජාත්‍යන්තර හවුල්කාරිත්වය 

 යුද 

 මානව හිමිකම් 

 ආර්ථිකය සහ යටිතල පහසුකම් 

 කුසගින්න සහ දුප්පත්කම 

 කෘෂිකර්මය 

 කර්මාන්ත, බලශක්ති සහ ඉදිකිරීම් 

 සංචාරක ක්ෂේත්‍රය 

 බැංකු 

 ප්‍රවාහනය 

 සන්නිවේදනය 

 ජල සැපයුම සහ සනීපාරක්ෂාව 

 ආර්ථික සංඛ්‍යාලේඛන මතභේදය 

 ආහාර සහ පෝෂණය 

 කුසගින්න ඉලක්ක කරගත් වැඩසටහන් 

 විද්‍යාව සහ තාක්ෂණය 

 ජනවිකාසය 

 ආගම් 

 භාෂා 

 අධ්‍යාපනය සහ පුස්තකාල 

 සෞඛ්‍ය සත්කාර 

 කාන්තාවන් 

 සංස්කෘතිය 

 මාධ්‍ය 

 සංගීතය 

 ජාතික ගීය 

 සාහිත්‍ය 

 චිත්‍ර සහ මූර්ති 

 ක්‍රීඩා 

 සිනමාව 

සටහන්

යොමු කිරීම්

Category:නැගෙනහිර අප්‍රිකාව