ස‍ඳෙහි භූ විද්යාරත්මක ලක්ෂණය

ස‍ඳෙහි භූ විද්යාkත්මක ලක්ෂණය

චන්ද්ර/ ජ්යාaභයට සමුද්දේශීතව චන්ද්රණයාගේ භූ විද්යාණත්මක ව්යුවහය 



චන්ද්ර/යාගේ භූ විද්යායත්මක ලක්ෂණ ලේසර් උන්නතාංශ මිතික ක්රයම සහ ත්රිුමාන ඡායාරූප විශ්ලේෂණ ක්රරම ඇසුරින් මිනුම්කරණය කොට‍ ඇත. මේ සම්බන්ධ වඩාත් නූතන උදාහරණය ක්ලෙමන්ටයින් (Clementine) මෙහෙයුම අතර තුර ලබාගත් දත්ත පෙන්වා දිය හැක. චන්ද්රෂයාගේ වඩාත් පහසුවෙන් දැකිය හැකි භූ විදයාත්මක ලක්ෂණය වනුයේ එහි ඈත අර්ධයේ වන දක්ෂිණත් ධ්රැතව ඇට්කින් (Aitken) ආවාටයයි. චන්ද්රධයා මතු පිට පිහිටි අවම උන්නතාංශය මෙම ආවාටයට අයත් වෙයි.  සඳ මත පිහිටි ඉහළම උන්නතාංශයන් මෙම පෙදෙසට මදක් ඊශාන දිශාවෙන් පිහිටයි. මේ හේතුවෙන් එම ප්රnදේශය දක්ෂිණත් ධ්රැයව ඇට්කින් ආවාටය නිර්මාණය වීමට හේතු වු ආනත ගැටුමෙන් නිකුත් වු පාශාණ එක් රුස් වීමෙන් සකස් වී ඇතැයි යෝජනා වී ඇත. අනෙකුත් විශාල ආවාටයන් වන maria Imbrium, Serenitatis, Crisium, Smythii සහ Orientale වැනි ආවාට ආශ්රිුතවද ප්රාiදේශීය පහත් උන්නතාංශ සහ ඒ වටා පිහිටි උස් ගැටි පිහිටයි. 

ස‍ටිඳෙහි හැඩය පිළිබද තවත් කැපීපෙනෙන ලක්ෂණයක් වන්නේ සඳෙහි ඈත භාගයේ උන්නතාංශයන් අනෙක් පෙදෙසට සාපේක්ෂව 1.9 km ප්රිමාණයකින් ඉහළ වීමයි. සදෙහි කබොල සමස්ථිතික සමතුළිතතාවයක පවතින බවත්, එහි සෑම ස්ථානයකම ඝනත්වය එකම වන බවත් උපකල්පනය කෙරෙයි නම් එවිට ඉහළ උන්නතාංශයන් ඝනකමින් වැඩි කබොල සමග සම්බන්ධ ‍වෙයි. ගුරුත්වාකර්ෂණ, භූ විද්යායත්මක සහ භූ කම්පන පිළිබද දත්ත භාවිතයෙන් කබොලෙහි මධ්යසන්ය් ගණකම කිලෝමීටර් 50 ± 15 ක් වන බව නිර්ණය කොට ඇත. එහිදි වඩාත් ඈතින් පිහිටි අර්ධයේ කබොල අනෙක් අර්ධයට සාපේක්ෂව කිලෝමීටර් 15 කින් පමණ ඝනකමින් වැඩි බව නිර්ණය කොට ඇත. 

http://en.wikipedia.org/wiki/Topography_of_the_Moon