ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික පක්ෂීන් ලැයිස්තුව

ශ්‍රී ලංකාව ආවේණික පක්ෂි විශේෂ 26කට සහ යෝජිත ආවේණික විශේෂ හතකට නිවහන වේ. දිවයිනෙන් වාර්තාවන සම්පූර්ණ පක්ෂි විශේෂ සංඛ්‍යාව 492ක් වන අතර, ඉන් විශේස 219ක් අභිජනන නේවාසිකයින් වේ. BirdLife International ආයතනය විසින් ශ්‍රී ලංකාව ලෝකයේ ආවේණික පක්ෂි කලාප (EBA) අතුරින් එකක් ලෙස හඳුනාගෙන ඇත. වසර ගණනාවක් තිස්සේ මෙරටට ආවේණික විශේෂ සංඛ්‍යාව බොහෝ වරක් සංශෝධනයට ලක්වී ඇත. මෙය බොහෝදුරට "සමීප වර්ගීකරණ ප්‍රතිශෝධනයන්" නිසා සිදු විය. ආවේණික පක්ෂි විශේෂ සංඛ්‍යාව 20ක් අවමයේ සිට 47ක උපරිමයක් දක්වා වරින්වර උච්චාවචනය වී ඇත. 1977 සිට මෙම අගය 21 අවට විචලනය විය. 1990දී නව විශේෂ දෙකක් එකතු කිරීමත් සමග එම අගය 23 තෙක් ඉහළ ගියේ ය. එතැන් සිට විවිධ අධිකාරීන් විසින් මෙම සංඛ්‍යාව අනුමත කොට ඇත. 1994දී විජේසිංහ විසින් ප්‍රකාශයට පත්කළ A checklist of the birds of Sri Lanka තුළින් අමතර විශේෂ තුනක් ඇතුළත් කෙරිණි. නමුත් මෙම සංශෝධනය පුළුල් පිළිගැනීමකට ලක්නොවූ‍යේ එහි තාර්කිකභාවය දැඩි වර්ගීකරණ පිළිවෙත සමග නොසැසඳීම හේතුවෙනි. නමුත් අනුතරුව ප්‍රකාශිත ශ්‍රී ලංකාවේ සහ දකුණු ආසියානු කලාපයේ පක්ෂි සංහතිය පිළිබඳ වාර්තාවල මෙම පක්ෂීන් තිදෙනා ආවේණිකයන් ලෙස ඇතුළත් කොට නොමැත. කෙසේනමුත්, ශ්‍රී ලංකාවේ ඇතැම් කවයන් විසින් විජේසිංහගේ යෝජිත ආවේණිකයන් අනුමත කළ හැකි බව පවසා ඇත. මේ ඇතැම් විට රටේ ආවේණිකයින් සංඛ්‍යාව ඉහළ යාම නිසා ඇතිවන සතුට හෝ වානිජමය පක්ෂීන් නැරඹීම කෙරෙහි වාසිදායක හෙයින් පිළිගන්නට ඇත.

2001දී, වරකාගොඩ සහ රැස්මුසන් විසින් පඬුවන් කන්බස්සා Otus thilohofmanni නැමැති නව ආවේණික පක්ෂි විශේෂයක් සොයාගන්නා ලදී. 1868දී ශ්‍රී ලංකා උරුවන්-තිරාසිකයා (Myophonus blighi) හඳනාගෙන ප්‍රකාශයට පත් කිරීමෙන් පසුව ශී ලංකාවෙන් සොයාගැනුණු පළමු නව පක්ෂි විශේෂයයි. විශේෂයන්ගේ මට්ටමේ වර්ගීකරණ ප්‍රතිශෝධන සඳහා ඇතැම් යෝජනා පවතියි. මෙය ශ්‍රී ලංකාවේ ආවේණික පක්ෂීන්ගේ තත්ත්වය කෙරෙහි ද බලපානු ඇත. රටේ උපසර්ගයක් වන "ශ්‍රී ලංකා" යන්න පොදු නම් තුළට ඇතුළත් කිරීම සාමාන්‍යයෙන් ආවේණික විශේෂවල පමණක් සිදු කෙරේ. කෙසේනමුත්, කොටගම සහ පිරිස (2006), සිබ්ලි සහ මොන්රෝ (1990) විසින් විශේෂවල පොදු නම් සඳහා "Ceylon" යන්න භාවිතා කර තිබීම සම්බන්ධයෙන් එකඟ නොවේ. ඔවුන් යෝජනා කරන්නේ දිවයිනේ නිල ඉංග්‍රීසි නාමය සිලෝන් සිට ශ්‍රී ලංකා සිට වෙනස්වීම එයින් ද නිරූපණය විය යුතු බවයි. සිබ්ලි සහ මොන්රෝගේ තර්කය වන්නේ "සිලෝන්" යන භූගෝල විදයාත්මක ඒකකය බවත්, "ශ්‍රී ලංකා" යනු එම දිවයින අයත් රාජ්‍යය බවත් ය. පක්ෂීන්ගේ ව්‍යාප්තිය සඳහා සාමාන්‍යයෙන් භූගෝලීය නාමය යොදා ගැනේ. උදාහරණයක් වශයෙන් මැඩගස්කර් යන්න එහි ජාතික නාමය වන මැලගසි ජනරජය වෙනුවට භාවිතා කිරීම දැක්විය හැක.

ආවේණිකයන් සංඛ්‍යාවේ වෙනස්වීම්

 වර්ෂය  විශේෂ සංඛ්‍යාව  ආශ්‍රේයය  සටහන 1872  37  හෝල්ඩ්ස්වර්ත් – Catalogue of Birds found in Ceylon  1880  47  ලෙග් – A history of birds of Ceylon  වර්තමාන ලැයිස්තුවේ වන විශේෂ 17ක් ඇතුළ්ත කළේ ය. 1931 25  වේට් – Manual of Birds of Ceylon  වතරතු මල්කොහා ඇතුළත් නොකෙරිණි. 1944  22  විස්ට්ලර් – Avifaunal survey of Ceylon  1946  20  රිප්ලි – Comments to Endemic Birds of Ceylon  අළු කෑඳැත්තා, රතු දෙමලිච්චා සහ වතරතු මල්කොහා ඇතුළත් නොකෙරිණි. 1952  21  ෆිලිප්ස් – Revised Checklist of Birds of Ceylon  වතරතු මල්කොහා සහ ශ්‍රී ලංකා සැලළිහිණියා ඇතුළත් කෙරිණි. 1975  20  ෆිලිප්ස් – Revised Checklist of Birds of Ceylon  කළු ඉසැසි කොණ්ඩයා ඇතුළ්ත නොකෙරිණි. 1977  21  ෆ්ලෙමිං – Notes on endemic birds of Ceylon  රතු දෙමලිච්චා ඇතුළත් කොට ඇත. 1978  21  ෆිලිප්ස් – Revised Checklist of Birds of Ceylon  1990  23+1  සිබ්ලි සහ මොන්රෝ – Distribution and Taxonomy of Birds of the World  රත්මූණත් කොට්ටෝරුවා ආවේණික යැයි යෝජනා කොට ඇත. 1994  23+1  කොටගම සහ ප්‍රනාන්දු – A field guide to the Birds of Sri Lanka  සිබ්ලි සහ මොන්රෝ අනුගමනය කරයි. 1994  23+3  විජේසිංහ – A checklist of the birds of Sri Lanka  විශේෂ 3ක් ආවේණික යැයි යෝජනා කොට ඇත. 1996  23+3  ඉන්ස්කිප් සහ පිරිස – An Annotated Checklist of the Birds of the Oriental Region  සිබ්ලි සහ මොන්රෝ අනුගමනය කරයි. විජේසිංහ ආශ්‍රේය වශයේන දක්වා ඇත. 1998  23  ග්‍රමට් සහ පිරිස – Birds of the Indian Subcontinent  1999  23  හැරිසන් – A Field Guide to the Birds of Sri Lanka  2013  26  කොටගම – A field guide to the Birds of Sri Lanka (revised)  රත්මූණත් කොට්ටෝරුවා, පොම්පදෝරු බටගොයා සහ කළු ඉසැසි කොණ්ඩයා ඇතුළත් කෙරිණි.

ප්‍රභවය: කොටගම සහ පිරිස, 2013

ආවේණික විශේෂ
වලංගු ලෙස ප්‍රකාශිත විශේෂ නිසැක ආවේණික විශේෂ ලෙස හැඳින්වේ.
අඩු අවදානම්තර්ජනයට ලක් වූcenterඅඩු අවධානයක් යොමු වූcenterතර්ජනයට ලක් වීමට ආසන්නcenterඅවදානමට ලක් වූcenterඅන්තරායට ලක් වූ

 පොදු නාමය  ද්වීපද නාමය කුලය වාසස්ථාන, බහුලතාව, ව්‍යාප්තිය තත්ත්වය ගෝත්‍රය Galliformesශ්‍රී ලංනා හබන්-කුකුළාSri Lanka spurfowl
100px Galloperdix bicalcarata(ෆෝර්ස්ටර්, 1781)Phasianidaeතෙත් වනාන්තර. සුලබයි. උතුරු ප්‍රදේශයේ හැර සියලු කලාපවල හමුවේ.Kotagama 2006: p. 44noneශ්‍රී ලංකා වලි කුකුළාSri Lanka junglefowl
100pxGallus lafayetii(ලෙසන්, 1831)Phasianidaeවනාන්තර, ලඳු කැළෑ. ඉතා සුලබයි. සියලු කලාපවල හමුවේ.none ගෝත්‍රය Columbiformesශ්‍රී ලංකා මයිල ‍පරෙවියා (මයිලගොයා)Sri Lanka wood pigeon
100pxColumba torringtoni(බ්ලිත් සහ කෙලාර්ට්, 1853)Columbidaeවනාන්තර, ගෙවතු. සීමිත ව්‍යාප්තියකි. කඳුරට. ඵලදරන කාලසීමාවල දී පහතරට තෙත් කලාපයට විපැමිණේ.Kotagama 2006: p. 62noneශ්‍රී ලංකා බටගොයාSri Lanka green pigeon
100pxTreron pompadoraColumbidaenone ‍ගෝත්‍රය Psittaciformesශ්‍රී ලංකා ගිරාමලිත්තාSri Lanka hanging parrot
100pxLoriculus beryllinus(ෆෝර්ස්ටර්, 1781)Psittacidaeවනාන්තර, ගෙවතු. සුලබයි. සියලු කලාපවල හමුවේ. තෙත් කලාපයේ වඩාත් සුලබ ය.Kotagama 2006: p. 54noneශ්‍රී ලංකා අළු ගිරවාLayard's parakeet
100pxPsittacula calthrapae(බ්ලිත්, 1849)Psittacidaeවනාන්තර, ගෙවතු. සුලබයි. තෙත් කලාපය සහ වියළි කලාපයේ ගංගාශ්‍රිත වනාන්තර.none ගෝත්‍රය Cuculiformesශ්‍රී ලංකා වතරතු මල්කොහාRed-Faced Malkoha
100pxPhaenicophaeus pyrrhocephalus(පෙනන්ට්, 1769)Cuculidaeවනාන්තර. තෙත් කලාපයේ නොඳුල් වනාන්තර සහ වියළි කලාපයේ ගඟබඩ කැළෑවලට සීමා වී ඇත. සීමිත ව්‍යාප්තියකි. සියලු කලාපවල හමුවේ.Kotagama 2006: p. 52noneශ්‍රී ලංකා බට ඇටි-කුකුළාGreen-billed Coucal
100pxCentropus chlororhynchos(බ්ලිත්, 1849)Cuculidaeනොඉඳුල් වනාන්තර. උණ සහ බට මණ්ඩිවල ගැවසේ. සීමිත ව්‍යාප්තියකි. පහතරට තෙත් කලාපය සහ තෙත් කඳුගැට.Kotagama 2006: p. 50none ගෝත්‍රය Strigiformesශ්‍රී ලංකා පඬුවන් කන්බස්සාSri Lanka Serendib scops-owl 100pxOtus thilohoffmanni(වරකාගොඩ සහ රැස්මුසන්, 2004)Strigidaeසීමිත ව්‍යාප්තියකි. පහතරට තෙත් කලාපය.Kotagama 2006: p. 58noneශ්‍රී ලංකා පිටතඹල උපබස්සාSri Lanka chestnut-backed owlet
100px|පිටතඹල උපබස්සා (දකුණේ), පෙරදිගු කන්බස්සා සමගGlaucidium castanotum(බ්ලිත්, 1846)Strigidaeවනාන්තර, ලඳ කැළෑ, වගාබිම්. සීමිත ව්‍යාප්තියකි. තෙත් කලාපය සහ කඳු රට.none ගෝත්‍රය Bucerotiformesශ්‍රී ලංකා අළු කෑඳැත්තාSri Lanka grey hornbillOcyceros gingalensis(ෂෝව්, 1811)Bucerotidaeවනාන්තර, ‍ගෙවතු. ඉතා සුලබයි. සියලු කලාපවල හමුවේ. වියළි කලාපයේ වඩාත් බහුල ය.Kotagama 2006: p. 48none ගෝත්‍රය Piciformesශ්‍රී ලංකා රන්මූණත් කොට්ටෝරුවාYellow-fronted Barbet
100pxMegalaima flavifrons(කූවියර්, 1816)Megalaimidaeවනාන්තර, ගෙවතු. ඉතා සුලබයි. කඳුරට වඩාත් සුලබයි.noneරත් මූණත් කොට්ටෝරුවාCrimson-fronted barbet
100pxMegalaima rubricapillusMegalaimidaenone ගෝත්‍රය Passeriformes උපගෝත්‍රය Passeriශ්‍රී ලංකා කැහිබෙල්ලා
100px Urocissa ornata(වැග්ලර්, 1829)Corvidaeනොඉඳුල් වනාන්තර. සීමිත ළුයාප්තිය. තෙත් කලාපය.Kotagama 2006: p. 72noneකළු ඉසැසි කොණ්ඩයාBlack-capped bulbulPycnonotus melanicterusPycnonotidaenoneශ්‍රී ලංකා කහකන් කොණ්ඩයාSri Lanka yellow-eared bulbul
100pxPycnonotus penicillatusබ්ලිත්, 1851Pycnonotidaeවනාන්තර, වනාන්තර ආශ්‍රිත ගෙවතු, සුලබයි. කඳුරට.Kotagama 2006: p. 82noneශ්‍රී ලංකා වනරැවියාSri Lanka bush-warbler
100px|Bradypterus palliseri(බ්ලිත්, 1851)Sylviidaeවනාන්තර යටිවගාව. සීමිත ව්‍යාප්තියකි. කඳුරට.Kotagama 2006: p. 84noneශ්‍රී ලංකා බොරග දෙමලිච්චාSri Lanka brown-capped babbler
100pxPellorneum fuscocapillus(බ්ලිත්, 1849)Timaliidaeවනාන්තර. ලඳු කැළෑ. බිම් මට්ටම‍. සුලබයි. සියලු කලාපවල හමුවේ.Kotagama 2006: p. 90noneශ්‍රී ලංකා ‍දෑ-දෙමලිච්චාSri Lanka scimitar-babbler
100px|(ඉහළ) අළු දෙමලිච්චකු සමගPomatorhinus melanurusබ්ලිත්, 1847Timaliidaeවනාන්තර යටිගොන්න‍. සුලබයි. සියලු කලාපවල හමුවේ.noneශ්‍රී ලංකා රතු දෙමලිච්චාSri Lanka orange-billed babbler
100px|රතු දෙමලිච්චා (පහළ), කහකන් කොණ්ඩයා සමගTurdoides rufescens(බ්ලිත්, 1847)Timaliidaeවනාන්තර. සුලබයි. තෙත් කලාපය. කඳුරටේ අඩු ය.noneශ්‍රී ලංකා අළු-දෙමලිච්චාSri Lanka ashy-headed laughingthrush
100pxGarrulax cinereifronsබ්ලිත්, 1851Timaliidaeවනාන්තර, ප්‍රධාන වශයෙන්ම යටි ගොන්නේ සහ ‍බිම් ප්‍රදේශයේ. සුලබයි. තෙත් කලාපය. පහතරට වඩාත් සුලබයි.noneශ්‍රී ලංකා සිතැසියාSri Lanka white-eye
100pxZosterops ceylonensisහෝල්ඩ්ස්වර්ත්, 1872Zosteropidaeවනාන්තර, ගෙවතු, වගාබිම්වල‍. ඉතා සුලබයි. කඳුරට.Kotagama 2006: p. 88noneශ්‍රී ලංකා සැලළිහිණියාSri Lanka myna
100pxGracula ptilogenysබ්ලිත්, 1846Sturnidaeවනාන්තර. සුලබයි. තෙත් කලාපය. පහතරට වඩාත් සුලබයි.Kotagama 2006: p. 80noneශ්‍රී ලංකා වතසුදු ශාරිකාවාSri Lanka white-faced starling
100pxSturnus albofrontatus(ලෙයාර්ඩ්, 1854)Sturnidaeවනාන්තර. සීමාවූ ව්‍යාප්තිය. තෙත් කලාපය. කඳුරට අඩුවෙන් පැතිරේ.noneශ්‍රී ලංකා උරුවන් තිරාසිකයාSri Lanka whistling-thrush
100px|උරුවන් තිරාසිකයා පෙරබිමේMyophonus blighi(හෝල්ඩ්ස්වර්ත්, 1872)Turdidaeනොඉඳුල් කඳකර වනාන්තර, දිය පහරවල් අසල‍. සීමා වූ ව්‍යාප්තිය. කඳුරට.Kotagama 2006: p. 78noneශ්‍රී ලංකා තිත්පිය තිරාසිකයාSri Lanka Spot-winged Thrush
100px|තිත්පිය තිරාසිකයා (දකුණේ)Zoothera spiloptera(බ්ලිත්, 1847)Turdidaeතෙත් වනාන්තර යටිවගාය. සුලබයි. සියලු කලාපවල. තෙත් කලාපයේ වඩාත් සුලබයි.noneශ්‍රී ලංකා කායුරු තිරාසිකයාSri Lanka scaly thrush
100px|ශ්‍රී ලංකා තිරාසිකයා (වමේ)Zoothera imbricataලෙයාර්ඩ්, 1854Turdidaeවනාන්තර යටිවගාව. සුලබයි. කඳුරට සහ පහතරට තෙත් කලාපයේ ඇතැම් ස්ථානවලින් හමුවේ.noneශ්‍රී ලංකා නිලන-මැසිමාරාSri Lanka dull-blue flycatcher
100px|(පහළ) ළයබොර මැසිමාරා සහ කළු ගෙලැසි රදමාරා සමගEumyias sordida(වොල්ඩන්, 1870)Muscicapidaeවනාන්තර, ගෙවතු, මනා වන වැස්මක් සහිත වදුලු. කඳුරට. පහතරට තෙත් කලාපයේ තෙත් ස්ථානවල ද හමුවේ.Kotagama 2006: p. 76noneශ්‍රී ලංකා පිළලිච්චාSri Lanka white-throated flowerpecker
100px|බඩ-කහ පිළිලිච්චා පහළින් දැක්වේDicaeum vincens(ස්කැල්ටර්, 1872)Dicaeidaeවනාන්තර. සුලබ ය. පහතරට තෙත් කලාපයේ සහ පහත කඳුරට ප්‍රදේශවල පැතිරේ.none

ප්‍රභවය: කොටගම, 2013

යෝජිත ආවේණිකයන්
රැස්මුසන් සහ ඇන්ඩර්ටන් (2005) විසින් විශේෂ භේදන ගණනාවක්ම යෝජනාකොට ඇත. මෙමගින් ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික නව විශේෂ නිර්මාණය වන අතර, එම විශේෂ‍ ඒවායේ වර්තමාන තක්සෝනය සමග පහත දක්වා ඇත.

 වර්තමාන විශේෂය ද්වීපද නාමය යෝජිත භේදනය යෝජිත ද්වීපද නාමය කුලය ත්ත්තවය ගෝත්‍රය Piciformesලේපිට මහ-කෑරලාGreater flameback
100pxChrysocolaptes lucidusරත්පිට මහ-කෑරලාCrimson-backed flamebackChrysocolaptes stricklandiPicidaenone ගෝත්‍රය Passeriformes උපගෝත්‍රය Passeriපොදු වන-සැරටිත්තාCommon woodshrike
100pxTephrodornis pondicerianusශ්‍රී ලංකා වන-සැරටිත්තාSri Lanka woodshrikeTephrodornis affinisPrionopidaenoneමහ කවුඩාGreater racket-tailed drongo
100pxDicrurus paradiseusශ්‍රී ලංකා සිළු මහ කවුඩාSri Lanka crested drongoDicrurus lophorinusDicruridae noneනිතඹ රතු වැහිළිහිණියාRed-rumped swallow
100pxHirundo dauricaශ්‍රී ලංකා වැහිලිහිණියාSri Lanka swallowHirundo hyperythraHirundinidaenone

ප්‍රභවය: කළුතොට සහ කොටගම, 2009

ආශ්‍රේයයන්

උපන්‍යාස කෘති

 02
.පක්ෂීන්
පක්ෂීන්, ආවේණික
පක්ෂීන්, ආවේණික
පක්ෂීන්, ආවේණික
ශ්‍රී ලංකාව