එල් සැල්වදෝරය

එල් සැල්වදෝරය, නිල වශයෙන් එල් සැල්වදෝර් ජනරජය, මධ්‍යම ඇමරිකාවේ රටකි. එය ඊසාන දෙසින් හොන්ඩුරාස්, වයඹ දෙසින් ග්වාතමාලාව සහ දකුණින් පැසිෆික් සාගරයෙන් මායිම් වේ. එල් සැල්වදෝරයේ අගනුවර සහ විශාලතම නගරය සැන් සැල්වදෝරයයි. රජයේ සංගණනයකට අනුව 2024 දී රටේ ජනගහනය මිලියන 6 ක් ලෙස ගණන් බලා ඇත. 

ඓතිහාසිකව කලාපය පාලනය කළ මෙසෝඇමරිකානු ජාතීන් අතර මායාවරුන්, සහ පසුව කුස්කැට්ලෙක්වරු ද වෙති. පුරාවිද්‍යාත්මක ස්මාරක ද ක්‍රි.පූ. පළමු සහස්‍රයේ පමණ මුල් ඔල්මෙක් පැවැත්මක් පෙන්නුම් කරයි. 16 වන සියවස ආරම්භයේදී, ස්පාඤ්ඤ අධිරාජ්‍යය මධ්‍යම ඇමරිකානු භූමිය යටත් කර ගත් අතර, එය මෙක්සිකෝ නගරයේ සිට පාලනය කරන ලද නිව් ස්පාඤ්ඤයේ උප රාජකීයත්වයට ඇතුළත් කළේය. කෙසේ වෙතත්, 1524 දී යටත් විජිතකරණය කරන ලද ඉස්ත්මස් හි දෛනික කටයුතුවලදී නිව් ස්පාඤ්ඤයේ උපරාජ පක්ෂයට එතරම් බලපෑමක් නොතිබුණි. 1609 දී, ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් විසින් මෙම ප්‍රදේශය ග්වාතමාලාවේ කපිතාන් ජෙනරාල් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද අතර, 1821 දී ස්පාඤ්ඤයෙන් නිදහස ලබන තෙක් එල් සැල්වදෝරය බවට පත් වූ භූමිය එයට ඇතුළත් විය. එය බලහත්කාරයෙන් පළමු මෙක්සිකානු අධිරාජ්‍යයට ඇතුළත් කරන ලද අතර, පසුව වෙන් වී 1823 දී මධ්‍යම ඇමරිකානු ෆෙඩරල් ජනරජයට එක් විය. 1841 දී සම්මේලනය විසුරුවා හරින ලද විට, එල් සැල්වදෝරය ස්වෛරී රාජ්‍යයක් බවට පත් වූ අතර, පසුව හොන්ඩුරාස් සහ නිකරගුවාව සමඟ මධ්‍යම ඇමරිකානු මහා ජනරජය ලෙස හැඳින්වෙන කෙටි කාලීන සංගමයක් පිහිටුවා ගත් අතර එය 1896 සිට 1898 දක්වා පැවතුනි.

19 වන සියවසේ අග භාගයේ සිට 20 වන සියවසේ මැද භාගය දක්වා, එල් සැල්වදෝරය කුමන්ත්‍රණ, කැරලි සහ ඒකාධිපති පාලකයන්ගේ අනුප්‍රාප්තිය මගින් සංලක්ෂිත නිදන්ගත දේශපාලන හා ආර්ථික අස්ථාවරත්වයක් විඳදරා ගත්තේය. අඛණ්ඩ සමාජ ආර්ථික අසමානතාවය සහ සිවිල් නොසන්සුන්තාව 1979 සිට 1992 දක්වා සැල්වදෝර සිවිල් යුද්ධයේදී අවසන් විය, එය එක්සත් ජනපදයේ සහාය ලබන මිලිටරි නායකත්වයෙන් යුත් රජය සහ වාමාංශික ගරිල්ලා කණ්ඩායම් සන්ධානයක් අතර සටන් කළේය. චැපුල්ටෙපෙක් සාම ගිවිසුම් සමඟ ගැටුම අවසන් විය. මෙම සාකච්ඡා කරන ලද විසඳුම බහුපාර්ශ්වික ව්‍යවස්ථාමය ජනරජයක් ස්ථාපිත කළ අතර එය අද දක්වාම පවතී. සිවිල් යුද්ධය අතරතුර සහ ඉන් පසුව, සැල්වදෝරියානුවන් විශාල සංඛ්‍යාවක් එක්සත් ජනපදයට සංක්‍රමණය විය. 1980 සිට 2008 දක්වා, සැල්වදෝරියානුවන් මිලියනයකට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් එක්සත් ජනපදයට සංක්‍රමණය වූ අතර, 2008 වන විට ඔවුන් එක්සත් ජනපදයේ හයවන විශාලතම සංක්‍රමණික කණ්ඩායම විය.

එල් සැල්වදෝරයේ ආර්ථිකය ඓතිහාසිකව කෘෂිකර්මාන්තයෙන් ආධිපත්‍යය දරයි, 16 වන සියවසේදී ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් දේශීය කොකෝවා බෝගය පාලනය කිරීමත් සමඟ, නිෂ්පාදනය ඉසාල්කෝ හි කේන්ද්‍රගත විය, ලා ලිබර්ටැඩ් සහ අහුචපෑන් පරාසයන්ගෙන් බෝල්සම් සමඟ. මෙයින් පසුව 19 වන සියවසේදී ඉන්ඩිගෝ ශාකයේ භාවිතයේ විශාල වැඩිවීමක් ඇති විය, ප්‍රධාන වශයෙන් එය සායම් ලෙස භාවිතා කිරීම සඳහා. ඉන්පසු අවධානය කෝපි වෙත යොමු වූ අතර, එය 20 වන සියවසේ මුල් භාගය වන විට අපනයන ආදායමෙන් 90% ක් විය. එතැන් සිට එල් සැල්වදෝරය කෝපි මත යැපීම අඩු කර ඇති අතර වෙළඳ හා මූල්‍ය සම්බන්ධතා විවෘත කිරීමෙන් සහ නිෂ්පාදන අංශය පුළුල් කිරීමෙන් එහි ආර්ථිකය විවිධාංගීකරණය කිරීමට පටන් ගෙන ඇත. 1892 සිට එල් සැල්වදෝරයේ මුදල් ඒකකය වන කොලන්, 2001 දී එක්සත් ජනපද ඩොලරයෙන් ප්‍රතිස්ථාපනය විය. bcr.gob.sv 2019 වන විට ආර්ථික දියුණුව නිසා එල් සැල්වදෝරය අසල රටවල් අතර අඩුම ආදායම් අසමානතාවය අත්විඳීමට හේතු විය. 2021 අධ්‍යයනයකට ඇතුළත් කර ඇති රටවල් 77 අතර, ව්‍යාපාර කිරීම සඳහා අවම සංකීර්ණ ආර්ථිකයක් එල් සැල්වදෝරයට තිබුණි.

 නිරුක්තිය 

 ඉතිහාසය 
 ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගය 

 ප්‍රාග්-කොලොම්බියානු යුගය 

 යුරෝපීය පැමිණීම (1522) 

 කුස්කැට්ලන් සහ මනගුරා යටත් කර ගැනීම 

 යටත් විජිත සමය (1525–1821) 

 නිදහස (1821) 

 20 වන සියවස 

 ලා මතන්සා 

 සැල්වදෝර සිවිල් යුද්ධය (1979–1992) 

 යුද්ධයෙන් පසු (1992–2019) 

 නයිබ් බුකෙල්ගේ ජනාධිපති ධුරය (2019–වර්තමානය) 

 භූගෝලය 

 දේශගුණය 

 ස්වාභාවික විපත් 
 අධික කාලගුණික සිදුවීම් 

 භූමිකම්පා සහ ගිනිකඳු ක්‍රියාකාරකම් 

 වෘක්ෂලතා සහ සත්ත්ව විශේෂ 

 රජය සහ දේශපාලනය 

 දේශපාලනය 

 විදේශ සබඳතා 

 හමුදා 

 මානව අයිතිවාසිකම් 

 පරිපාලන අංශ 

 ආර්ථිකය 

 බලශක්තිය 

 විදුලි සංදේශ සහ මාධ්‍ය 

 නිල දූෂණය සහ විදේශ ආයෝජන 

 සංචාරක ව්‍යාපාරය 

 යටිතල පහසුකම් 

 ජන විකාශනය 

 ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් 

 භාෂා 

 ආගම 

 අධ්‍යාපනය 

 අපරාධ 

 ඝාතන අනුපාත 

 2022 කල්ලි මර්දනය 

 සංස්කෘතිය 

 ආහාර පිසීම 

 සංගීතය 

 ක්‍රීඩා 

 සටහන් 

 යොමු කිරීම්