මාෂල් දූපත්

මාෂල් දූපත්, නිල වශයෙන් මාෂල් දූපත් සමූහාණ්ඩුව, යනු ජාත්‍යන්තර දින රේඛාවට බටහිරින් සහ ශාන්තිකර සාගරයේ වයඹදිග මයික්‍රොනීසියා කලාපයේ සමකයට උතුරින් පිහිටි දූපත් රටකි.

මෙම භූමිය කොරල්පර ගණන 29ක්, ප්‍රධාන දූපත් පහකින් සහ තවත් ඉතා කුඩා දූපත් 1,220කින් සමන්විත වන අතර, එය රතාක් දූපත් දාමය (නැගෙනහිර) සහ රාලික් දූපත් දාමය (බටහිර) වශයෙන් දූපත් දාම දෙකකට බෙදී ඇත. එහි භූමියෙන් 98.13%ක් ජලය වන අතර, එය ඕනෑම ස්වාධීන රාජ්‍යයකට සාපේක්ෂව ජලයට වඩා ගොඩබිමෙහි විශාලතම අනුපාතයයි. මෙම රටට උතුරින් වේක් දූපත, ගිනිකොනින් කිරිබති, දකුණින් නාඌරූ සහ බටහිරින් මයික්‍රොනීසියා ෆෙඩරල් ජනපදය සමඟ සමුද්‍රීය මායිම් ඇත. එහි අගනුවර සහ විශාලතම නගරය මජුරෝ වන අතර, එය රටේ ජනගහනයෙන් අඩකට පමණ නිවහන වේ. මාෂල් දූපත් ලෝකයේ ඇති අතොළු පදනම් වූ ජාතීන් හතරෙන් එකකි.

ක්‍රි.පූ. 2 වැනි සහස්‍රය තරම් ඈත අතීතයේදී, ඔස්ට්‍රොනේසියානු පදිංචිකරුවන් මාෂල් දූපත් වෙත පැමිණ, පොල්, යෝධ වගුරු තාරෝ සහ බ්‍රෙඩ්ෆෘට් වැනි අග්නිදිග ආසියානු බෝග මෙන්ම ගෘහාශ්‍රිත කුකුළන් ද හඳුන්වා දුන් අතර, එමඟින් මෙම දූපත් ස්ථිරව වාසයට සුදුසු විය. 16 වැනි සියවසේ මැද භාගයේදී ස්පාඤ්ඤ ගවේෂණ කිහිපයක් මෙම දූපත් වෙත පැමිණියද, ස්පාඤ්ඤ ගැල්යාර්ම යාත්‍රා සාමාන්‍යයෙන් ඊට වඩා උතුරින් පිහිටි ශාන්තිකර මාර්ගයක යාත්‍රා කළ අතර, මාෂල් දූපත් මඟ හැර ගියහ. 1788 දී මෙම ප්‍රදේශය ගවේෂණය කළ බ්‍රිතාන්‍ය කපිතාන් ජෝන් මාෂල්ගේ නමින් යුරෝපීය සිතියම් සහ වගු මෙම කණ්ඩායම නම් කරන ලදී. ඇමරිකානු රෙපරමාදු මිෂනාරිවරුන් සහ බටහිර ව්‍යාපාරික අවශ්‍යතා 1850 ගණන්වලදී පැමිණීමට පටන් ගත්තේය. 1870 සහ 1880 ගණන්වලදී ජර්මානු කොප්රා වෙළෙන්දෝ ආර්ථිකය ආධිපත්‍යය දැරූ අතර, 1885 දී ජර්මානු අධිරාජ්‍යය මාෂල් දූපත් ආරක්ෂිත රාජ්‍යයක් ලෙස ඈඳා ගත්තේය.

පළමු ලෝක සංග්‍රාමයේ ආරම්භයේදී 1914 සරත් සෘතුවේදී ජපාන අධිරාජ්‍යය මෙම දූපත් අත්පත් කර ගත්තේය. යුද්ධයෙන් පසු, මාෂල් දූපත් සහ සමකයට උතුරින් පිහිටි අනෙකුත් හිටපු ජර්මානු ශාන්තිකර ජනපද ජපන් දකුණු මුහුදු ජනපද විය. දෙවන ලෝක සංග්‍රාමයේදී එක්සත් ජනපදය මෙම දූපත් අත්පත් කර ගත් අතර, යුද්ධයෙන් පසු ශාන්තිකර දූපත් වල භාරකාර භූමි ප්‍රදේශයේ කොටසක් ලෙස ඒවා පාලනය කරන ලදී. 1946 සිට 1958 දක්වා කාලය තුළ එක්සත් ජනපදය බිකිනි දූපතේ සහ එනෙවෙටක් දූපතේ න්‍යෂ්ටික පරීක්ෂණ 67ක් සිදු කරන ලදී.

එක්සත් ජනපද රජය 1965 දී මයික්‍රොනීසියානු සම්මේලනය පිහිටුවන ලදී. මෙය ශාන්තිකර දූපත්වල ස්වයං-පාලනය වැඩි කිරීමේ සැලැස්මකි. 1979 මැයි මාසයේදී, එක්සත් ජනපදය එහි ව්‍යවස්ථාව සහ ජනාධිපති අමතා කාබුවා පිළිගැනීමෙන් මාෂල් දූපත්වලට නිදහස ලබා දුන්නේය. එක්සත් ජනපදය සමඟ වූ නිදහස් සංවිධාන සංයුක්තය තුළින් පූර්ණ ස්වෛරීභාවය හෝ ස්වයං-පාලනය ලබා ගන්නා ලදී. මාෂල් දූපත් 1983 සිට ශාන්තිකර ප්‍රජාවේ (PC) සාමාජිකයෙකු වන අතර, 1991 සිට එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජික රාජ්‍යයකි.

දේශපාලනික වශයෙන්, මාෂල් දූපත් යනු එක්සත් ජනපදය සමඟ නිදහස් සංගමයක සිටින විධායක ජනාධිපති ධුරයක් සහිත පාර්ලිමේන්තු ජනරජයකි. මෙහිදී එක්සත් ජනපදය ආරක්ෂාව, සහනාධාර සහ ෆෙඩරල් සන්නිවේදන කොමිෂන් සභාව සහ එක්සත් ජනපද තැපැල් සේවය වැනි එක්සත් ජනපද පාදක ආයතන වෙත ප්‍රවේශය සපයයි. ස්වභාවික සම්පත් ඉතා ස්වල්පයක් සහිත මෙම දූපත්වල ධනය සේවා ආර්ථිකයක් මෙන්ම මත්ස්‍ය කර්මාන්තය සහ කෘෂිකර්මාන්තය මත පදනම් වේ. එක්සත් ජනපදයෙන් ලැබෙන ආධාර දූපත්වල දළ දේශීය නිෂ්පාදනයෙන් විශාල ප්‍රතිශතයක් නියෝජනය කරයි. නිදහස් සංගමයේ සංයුක්තයෙන් ලැබෙන බොහෝ මූල්‍ය ආධාර 2023 දී කල් ඉකුත් වීමට නියමිතව තිබුණද, එය එම වසරේදීම තවත් වසර 20ක් සඳහා දීර්ඝ කරන ලදී. රට සිය මුදල් ලෙස එක්සත් ජනපද ඩොලරය භාවිතා කරයි. 2018 දී, නීත්‍යානුකූල මුදල් ලෙස භාවිතා කිරීමට නව ගුප්තකේතන මුදල් වර්ගයක් සඳහා සැලසුම් ද එය ප්‍රකාශයට පත් කළේය.

මාෂල් දූපත් සමූහාණ්ඩුවේ පුරවැසියන්ගෙන් බහුතරයක් මාෂලීස් සම්භවයක් ඇත. කෙසේ වෙතත්, එක්සත් ජනපදය, චීනය, පිලිපීනය සහ අනෙකුත් ශාන්තිකර දූපත් වලින් පැමිණි සුළු සංක්‍රමණිකයන් ද සිටිති. නිල භාෂා දෙක මාෂලීස් සහ ඉංග්‍රීසි වේ. මාෂලීස් භාෂාව සාගරික භාෂාවලින් එකකි. දූපත් වල සමස්ත ජනගහනයම පාහේ යම් ආගමක් අදහයි. රටේ ජනගහනයෙන් හතරෙන් තුනක් එක්සත් ක්‍රිස්තු සභාව - මාෂල් දූපත් වල කොංග්‍රිගේෂනල් (UCCCMI) හෝ දෙවියන්ගේ සභාවන් අනුගමනය කරයි.

 ඉතිහාසය 
 ප්‍රාග් ඉතිහාසය 

 යුරෝපීය ගවේෂණය 

 යටත් විජිත සමය 

 ජර්මානු ආරක්ෂිත ප්‍රදේශය 

 ජපන් ජනවරම 

 එක්සත් ජනපද භාරකාර ප්‍රදේශය 

 ස්වාධීනත්වය 

 භූගෝලය 

 මෝර අභයභූමිය 

 වේක් දූපතේ භෞමික හිමිකම් 

 දේශගුණය 

 දේශගුණික විපර්යාස 

 සත්ව විශේෂ 

 පක්ෂීන් 

 සමුද්‍ර 

 ආත්‍රපෝඩාවන් 

 ජන විකාශනය 

 ආගම 

 සෞඛ්‍ය 

 රජය 

 විදේශ කටයුතු සහ ආරක්ෂාව 

 සංස්කෘතිය 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Marshallese_Rito_Fans.jpg|thumb|මාෂල් වටාපත්
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Marshall_Islands_PICT0409_(4745369944).jpg|thumb|මාෂල් ආහාර
පුරාණ කුසලතා දැන් පරිහානියට පත්වෙමින් පැවතුනද, මාෂල්වරු කලක් තරු සහ කූරු-සහ-කවච ප්‍රස්ථාර භාවිතා කරමින් දක්ෂ නාවිකයින් වූහ.

 ක්‍රීඩා 

 පාපන්දු 

 බේස්බෝල් සහ සොෆ්ට්බෝල් 

 ආර්ථිකය 

 නැව්ගත කිරීම 

 ශ්‍රමය 

 බදුකරණය 

 විදේශ ආධාර 

 කෘෂිකර්මය 

 කර්මාන්ත 

 මසුන් ඇල්ලීම 

 බලශක්තිය 

 අධ්‍යාපනය 

 ප්‍රවාහනය 
මාෂල් දූපත් වෙත මාෂල් දූපත් ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ (මජුරෝහි පිහිටා ඇත), ක්වාජලීන්හි පිහිටි බුචෝල්ස් හමුදා ගුවන් තොටුපළ, සහ වෙනත් කුඩා ගුවන් තොටුපළවල් මගින් සේවා සපයනු ලැබේ.

ගුවන් සේවා අතරට යුනයිටඩ් එයාර්ලයින්ස්, නවුරූ එයාර්ලයින්ස්, එයාර් මාෂල් දූපත්, සහ ඒෂියා පැසිෆික් එයාර්ලයින්ස් ඇතුළත් වේ.

 මාධ්‍ය සහ සන්නිවේදනය 

 පුවත්පත් 

 යොමු කිරීම්