හිමාල කඳු වැටිය

හිමාලය කඳු වැටිය යනු ඉන්දියානු උප මහාද්වීපයත් ටිබෙට් සානුවත් වෙන් කරමින් ආසියාවේ පිහිටි කඳු පංතියකි. සංස්කෘත බසින් හිමාලය යන්නෙහි තේරුම "හිම විමානය" යන්නයි.මහා හිමාලය වැටියට කාරකෝරම් කදු වැටි අයත් වේ.  

එවරස්ට් කන්ද, කාන්චෙන්ජුන්ගා  වැනි ලොව උසම කඳු පිහිටි හිමාල කඳු වැටිය, කඳු වැටි අතරින් ද ලොව උසම එක වෙයි. ගංගා, ඉන්දු, බ්‍රහ්මපුත්‍ර, යැංසි, කහ ගඟ වැනි ලොව ප්‍රධානතම ගංගා රාශියක් ඇරඹෙන්නේ හිමාලයෙනි. ඉන්දියාව, චීනය ඇතුළු ඒ අවට රටවල් රාශියක බිලියන 3ක් පමණ ජනතාව, එනම් ලෝක ජනගහණයෙන් අඩක් පමණ, මෙසේ හිමාලයෙන් ඇරඹෙන ගංගා ආශ්‍රිතව ජීවත් වෙති.හිමාලයා කදුකරයෙ මොන්ගොලොයිඩ් ජන වර්ගයට අයත් බුටියා,කසා,දරඩ්,ලෙප්ව,
ෂෙර්පා  යන ජන කොටස් ජිවත් වෙති.

ලෝකයේ උසම කන්ද මෙන්ම ලොව උසම කඳු මුදුන් පහ පිහිටා ඇත්තේද හිමාලය කඳු වැටියේය. ලොව උසම කන්ද වන එවරස්ට් හැරුණු විට, කාන්චෙන්ජුන්ගා, ලහන්සේ සහ මකාලූ යන කඳු මුදුන් ද හිමාලය කඳුවැටියේ පිහිටා ඇත. ඒවා පිලිවෙලින් ලොව දෙවන, තෙවන, සිව්වන සහ පස්වන උසම කඳු මුදුන් වෙයි.

හිමාල කඳු වැටියේ පිහිටි කඳු මුදුන්
ලැයිස්තුව
 Notable peaks කඳු මුදුනේ නම වෙනත් නම් සහ තේරුම් මුහුදු මට්ටමේ සිට උස   ශ්‍රේණිගත කිරීම පළමු තරණය සටහන් m ft එවරස්ට් Sagarmatha (Nepali), "Head of the World", 8,848  29,029  1  1953  East of Kathmandu on Sagarmatha Zone Nepal, Chomolangma (jo mo glang ma) (Tibetan).Kangchenjunga  Kangchen Dzö-nga, "Five Treasures of the Great Snow" 8,586  28,169  3  1955 On border between North Sikkim in India and Taplejung District of Nepal.Lhotse "South Peak"  8,516  27,940  4  1956  On Nepal-PRC (Tibet) border. Part of Everest massif.Makalu "The Great Black"  8,462  27,765  5  1955  On Nepal-PRC (Tibet) border, east of Mt. Everest.Cho OyuQowowuyag, "Turquoise Goddess"  8,201  26,905 6  1954  On Nepal-PRC (Tibet) border, west of Mt. Everest.Dhaulagiri "White Mountain" 8,167  26,764 7  1960  Central Nepal, west of Kaligandagi River.ManasluKutang, "Mountain of the Spirit"  8,156  26,758 8  1956  Central Nepal, east of Pokhara.Nanga Parbat Diamir, "Naked Mountain"  8,126  26,660 9  1953  Northern Areas of Pakistan. Western most peak of Himalayan range, overlooking Indus River.අන්නාපූර්ණ "Goddess of the Harvests" 8,091  26,545  10  1950  Central Nepal, north of Pokhara.Gasherbrum I"Beautiful Mountain"  8,080  26,509  11  1958  Pakistan KarakoramBroad Peak Faichan Kangri  8,047  26,401  12  1957  Pakistan KarakoramGasherbrum II "Beautiful Mountain"  8,035  26,362  13  1956  Pakistan KarakoramShishapangma Xixiabangma, "Crest Above The Grassy Plains", Gosainthan  8,013  26,289  14  1964  Tibet, PRC, about 10 km north of Nepal border.Gyachung Kang unknown  7,952  26,089  15  1964  On Nepal-PRC (Tibet) border. Highest mountain under 8,000 meters.Gasherbrum IV –  7,925  26,001  17  1958  Pakistan KarakoramNuptse "West Peak" in Tibetan  7,861  25,791  12 (Nepal)  1961  Nepal Mahalangur HimalMasherbrum unknown  7,821  25,660  22  1960  Pakistan KarakoramNanda Devi "Bliss-giving Goddess"  7,817  25,645  23  1936  Uttarakhand, India. Highest peak entirely within India.Rakaposhi "Shining Wall"  7,788  25,551   1958  Pakistan KarakoramTirich Mir "King of Shadows" or "King of Tirich Valley"  7,708 25,289   1950  Pakistan near Chitral. Highest peak in Hindu KushGangkhar Puensum Gankar Punzum, "Three Mountain Siblings"  7,570  24,836   Unclimbed  Bhutan. World's highest unclimbed peak. Off-limits to mountaineers.Ismoil Somoni Peak "Stalin Peak" 1933–1962"Communism Peak" 1962–1998  7,495  24,590  50  1933  Tajikistan Pamir, highest in former USSRLangtang Lirung "Langtang Himal" 7,227  23,711   1978   Lies south of Shisha Pangma, Nepal. Machapuchare "Fish Tail" 6,993  22,943   1957 (short of actual summit.)  In Annapurna range, appearing Matterhorn-like from Pokhara, Nepal. Considered sacred to Lord Shiva, currently off-limits.Dorje Lakpa "Langtang Himal" 6,966  22,854   1992 (short of actual summit.)  Located north west of Kathmandu and looks like a pyramid shape, Nepal. currently off-limits.Ama Dablam"Mother And Her Necklace"  6,848  22,467   1961  Considered by some to be one of the most beautiful peaks in the Himalayas. In Khumbu region, Nepal.Kailash Sanskrit: Kailāsa Parvata, Tibetan: Kang Rinpoche (Precious Snow Peak), Mandarin Chinese: Gāngrénbōqí fēng 6,638  21,778   Unclimbed  Located in western Tibet near sources of Indus, Brahmaputra, Karnali and Sutlej Rivers. Sacred to Bön, Buddhist, Hindu and Jain religions. Circumambulated by many pilgrims.

එවරස්ට්

ආසියා මහද්වීපයේ හිමාලය නම් වූ කඳු වැටියේ එවරස්ට් කන්ද පිහිටා තිබේ. ලෝකයේ පියස්ස ලෙස හැඳින්වෙන එවරස්ට් කන්ද රටවල් දෙකකට මායිම්ව පිහිටා තිබේ. මෙම රටවල් වන්නේ නේපාලය සහ ටිබෙට් දේශයයි. ටිබෙට් භාෂාවෙන් එවරස්ට් කන්ද හැඳින්වෙන්නේ 'වොමො ලුන්ග්මා' (ලොව මවු දෙවඟන) නමිනුයි. මෙහි උස මුහුදු මට්ටමේ සිට අඩි 29,028 (මීටර් 8840) ක් වේ. ටිබෙට් සානුවේ සිට එවරස්ට් කන්ද විහිදී යන්නේ අඩි 12,000 ක් පමණ උසක සිටයි.
k-2

කාන්චෙන්ජුන්ගා

ලහන්සේ

මකාලූ

නම් කිරීම්
එවරස්ට් කන්දට එම නම ලැබීම සහ එහි උස මිනුම් කිරීම අතර මනා සම්බන්ධතාවක් පවතී. ඉන්දියාවේ මිනුම්පතිවරයාව සිටි සර් ජෝර්ජ් එවරස්ට්, කන්ද මැනීමේ නියමුවා ලෙසට පිළිගැනෙන නිසා ඔහු සිහිවීම පිණිස 1865 දී මෙම කන්දට එවරස්ට් යන නම තබා තිබේ. 

k-2 කඳුමුදුන, ගෝඩ්වින් ඔස්ටින් කඳුමුදුන ලෙස ද හැඳින්වේ. එසේ නම් කොට ඇත්තේ එහි මිනුම් කටයුතු කල ගොඩ්වින් ඔස්ටින් සිහිවීම පිණිසයි.

කඳු නැගීම
හිමාල කඳු තරණය බිහිසුණුය. කෙතරම් බිහිසුණු වුවත් කඳු නගින්නන් එවරස්ට් තරණයට දක්වන්නේ අසීමිත ආශාවකි. මුලින්ම එවරස්ට් තරණය කල පුද්ගලයා ලෙස හැඳින්වෙන්නේ නවසිලන්ත ජාතික එඩ්මන්ඩ් හිලරි ය. 

k-2 කඳු මුදුන ප්‍රථම වරට තරණය කොට ඇත්තේ 1954 දී ඇවිලේ කොම්පැන්ග්ති සහ ලිනෝ ලැසිඩෙලි නම් විද්‍යාඥයන් දෙදෙනායි. 

කාන්චෙන්ජුන්ගා කඳු මුදුන ප්‍රථම වරට තරණය කොට ඇත්තේ 1955 දී ඉංග්‍රීසි ජාතික චාල්ස් එවන්ස් විසිනුයි. 

වර්ෂ 1956 දී ස්විස් ජාතික ත්‍රිමාස් ලුවිසින්ගර් සහ අර්නස්ටිරිස් යන දෙදෙනා විසින් ලහන්සේ කඳු මුදුන ප්‍රථම වරට තරණය කොට ඇත.

උස නිර්ණය කිරීම