නිකරගුවාව

නිකරගුවාව, නිල වශයෙන් නිකරගුවා ජනරජය, මධ්‍යම ඇමරිකාවේ භූගෝලීය වශයෙන් විශාලතම රට වන අතර එය වර්ග කිලෝමීටර 130,370 (වර්ග සැතපුම් 50,340) කින් සමන්විත වේ. 2024 වන විට 7,142,529 ක ජනගහනයක් සිටින එය, ග්වාතමාලාව සහ හොන්ඩුරාස් වලට පසු මධ්‍යම ඇමරිකාවේ තුන්වන වැඩිම ජනගහනයක් සහිත රට වේ.

නිකරගුවාව උතුරින් හොන්ඩුරාස්, නැගෙනහිරින් කැරිබියන් මුහුද, දකුණින් කොස්ටාරිකාව සහ පැසිෆික් සාගරයෙන් මායිම් වන අතර බටහිරින් එල් සැල්වදෝරය සහ නැගෙනහිරින් කොලොම්බියාව සමඟ සමුද්‍ර මායිම් බෙදා ගනී. රටේ විශාලතම නගරය සහ ජාතික අගනුවර වන්නේ මධ්‍යම ඇමරිකාවේ සිව්වන විශාලතම නගරය වන මනගුවා වන අතර 2020 වන විට එහි ජනගහනය 1,055,247 කි. මධ්‍යම ඇමරිකාවේ වඩාත්ම සාරවත් පස සහ වගා කළ හැකි භූමිය තිබීම නිසා නිකරගුවාව "මධ්‍යම ඇමරිකාවේ පාන් කූඩය" ලෙස හැඳින්වේ. නිකරගුවාවේ බහු වාර්ගික ජනගහනයට මෙස්ටිසෝ, ආදිවාසී, යුරෝපීය සහ අප්‍රිකානු උරුමයන් ඇති ජනතාව ඇතුළත් වේ. රටේ වැඩිපුරම කතා කරන භාෂාව ස්පාඤ්ඤ වන නමුත් මදුරු වෙරළ තීරයේ ආදිවාසී ගෝත්‍රිකයන් තමන්ගේම භාෂා සහ ඉංග්‍රීසි කතා කරයි. සංස්කෘතික සම්ප්‍රදායන්ගේ මිශ්‍රණය ජනප්‍රවාද, ආහාර, සංගීතය සහ සාහිත්‍යයේ සැලකිය යුතු විවිධත්වයක් ජනප්‍රවාද, ආහාර, සංගීතය සහ සාහිත්‍යයේ සැලකිය යුතු විවිධත්වයක් ජනනය කර ඇති අතර, එයට රුබන් ඩාරියෝ වැනි නිකරගුවාවේ කවියන් සහ ලේඛකයින්ගේ දායකත්වයන් ද ඇතුළත් වේ.

පුරාණ කාලයේ සිටම විවිධ ආදිවාසී සංස්කෘතීන් විසින් මුලින් වාසය කරන ලද මෙම කලාපය 16 වන සියවසේදී ස්පාඤ්ඤ අධිරාජ්‍යය විසින් යටත් කර ගන්නා ලදී. 1821 දී නිකරගුවාව ස්පාඤ්ඤයෙන් නිදහස ලබා ගත්තේය. මදුරු වෙරළ තීරය වෙනස් ඓතිහාසික මාවතක් අනුගමනය කළ අතර, 17 වන සියවසේදී ඉංග්‍රීසි ජාතිකයන් විසින් යටත් විජිතකරණය කරන ලද අතර පසුව බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයට යටත් විය. එය 1860 දී නිකරගුවාවේ ස්වාධීන ප්‍රදේශයක් බවට පත් වූ අතර එහි උතුරු කෙළවර 1960 දී හොන්ඩුරාස් වෙත මාරු කරන ලදී. නිදහස ලැබීමෙන් පසු, නිකරගුවාව දේශපාලන නොසන්සුන්තාව, ඒකාධිපතිත්වය, ඇමරිකානු වාඩිලෑම සහ මූල්‍ය අර්බුදයන්ට මෙන්ම 1960 සහ 1970 ගණන්වල නිකරගුවා විප්ලවය සහ 1980 ගණන්වල කොන්ට්‍රා යුද්ධයට ද මුහුණ දී තිබේ.

නාමිකව ඒකීය ජනාධිපති ජනරජයක් වුවද, ඩැනියෙල් ඔර්ටෙගාගේ ජනාධිපති ධුරය යටතේ 2006 සිට නිකරගුවාව සැලකිය යුතු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පසුබෑමකට ලක් වී ඇති අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 2018 දී විශාල විරෝධතා සහ පසුව මර්දනයක් ඇති විය. 2021 මැතිවරණයෙන් පසු, එය ඒකාධිපති ඒකාධිපතිත්වයක් ලෙස පුළුල් ලෙස විස්තර කර ඇත. එය සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටක් වන අතර ලතින් ඇමරිකානු සහ කැරිබියානු රටවල් අතර දෙවන අඩුම ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය (නාමික) සහ තුන්වන අඩුම ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය (PPP) ඇත. 2023 දී, දූෂණ සංජානන දර්ශකය මගින් වෙනිසියුලාවට පසුව ලතින් ඇමරිකාවේ දෙවන දූෂිතම රට ලෙස නිකරගුවාව ශ්‍රේණිගත කරන ලදී.

"විල් සහ ගිනි කඳු දේශය" ලෙස හැඳින්වෙන, නිකරගුවාව ඇමරිකාවේ දෙවන විශාලතම වැසි වනාන්තරය වන බොසාවාස් ජෛවගෝල රක්ෂිතයටද නිවහන වේ. ජෛව විවිධත්වය, උණුසුම් නිවර්තන දේශගුණය සහ ක්‍රියාකාරී ගිනි කඳු නිකරගුවාව වැඩි වැඩියෙන් ජනප්‍රිය සංචාරක ගමනාන්තයක් බවට පත් කර ඇත. නිකරගුවාව එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරම්භක සාමාජිකයෙකු වන අතර නොබැඳි ව්‍යාපාරයේ, අපේ ඇමරිකාවේ ජනතාව සඳහා වූ බොලිවේරියානු සන්ධානයේ, සහ ලතින් ඇමරිකානු සහ කැරිබියානු රාජ්‍යයන්ගේ ප්‍රජාවේ සාමාජිකයෙකි.

 නිරුක්තිය 

 ඉතිහාසය 
 පූර්ව-කොලොම්බියානු ඉතිහාසය 

 ස්පාඤ්ඤ යුගය (1523–1821) 

 1821 සිට 1909 දක්වා ස්වාධීන නිකරගුවාව 

 එක්සත් ජනපද වාඩිලා ගැනීම (1909–1933) 

 සොමෝසා රාජවංශය (1927–1979) 

 නිකරගුවා විප්ලවය (1960–1990) 

 ප්‍රතිවිරෝධතා 

 පශ්චාත්-යුද්ධය (1990–2018) 

 භූගෝලය 

 පැසිෆික් පහත්බිම් 

 උතුරු මධ්‍යම කඳුකරය 

 කැරිබියානු පහත්බිම් 

 වෘක්ෂලතා සහ සත්ත්ව විශේෂ 

 රජය 

 විදේශ සබඳතා 

 හමුදා 

 නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම 

 පරිපාලන අංශ 

 ආර්ථිකය 

 සංචාරක ව්‍යාපාරය 

 ජන විකාශනය 

 ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් 

 කළු ක්‍රියෝල්වරු 

 ආදිවාසී ජනගහනය 

 භාෂා 

 විශාලතම නගර 

 ආගම් 

 සංක්‍රමණය 

 ඩයස්පෝරාව 

 සෞඛ්‍ය සේවා 

 අධ්‍යාපනය 

 ලිංගභේද සමානාත්මතාවය 

 සංස්කෘතිය 

 සංගීතය 

 නර්තනය 

 සාහිත්‍යය 

 ආහාර පිසීම 

 මාධ්‍ය 

 ක්‍රීඩා 

 සටහන් 

 යොමු කිරීම් 

ප්‍රවර්ගය:උතුරු ඇමරිකානු රටවල්