බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනාව

බොස්නියා-හර්සගොවිනා, බොහෝ විට බොස්නියාව ලෙස කෙටියෙන් හඳුන්වනු ලබන අතර, එය අග්නිදිග යුරෝපයේ රටකි. බෝල්කන් අර්ධද්වීපයේ පිහිටා ඇති එය නැගෙනහිරින් සර්බියාව, ගිනිකොන දෙසින් මොන්ටිනිග්‍රෝ සහ උතුරින් සහ නිරිත දෙසින් ක්‍රොඒෂියාව සමඟ මායිම් වන අතර දකුණේ ඇඩ්‍රියාටික් මුහුදේ කිලෝමීටර 20 ක් දිග (සැතපුම් 12) වෙරළ තීරයක් ඇත. බොස්නියාවේ උණුසුම් ගිම්හාන සහ සීතල, හිම සහිත ශීත සෘතු සහිත මධ්‍යස්ථ මහාද්වීපික දේශගුණයක් ඇත. එහි භූගෝලය බොහෝ දුරට කඳුකරය, විශේෂයෙන් ඩිනරික් ඇල්ප්ස් විසින් ආධිපත්‍යය දරන මධ්‍යම සහ නැගෙනහිර ප්‍රදේශවල. කුඩා, දකුණු කලාපය වන හර්සගොවිනා, මධ්‍යධරණී දේශගුණයක් ඇති අතර බොහෝ දුරට කඳුකරය. සරජේවෝ අගනුවර සහ විශාලතම නගරය වේ.

අවම වශයෙන් ඉහළ පැලියොලිතික් යුගයේ සිට මෙම ප්‍රදේශය ජනාවාස වී ඇති අතර, බුට්මීර්, කකාන්ජ් සහ වුසෙඩෝල් යන නව ශිලා යුගයේ සංස්කෘතීන් දක්වා ස්ථිර මානව ජනාවාස දක්නට ලැබේ. පළමු ඉන්දු-යුරෝපීයයන්ගේ පැමිණීමෙන් පසු, මෙම ප්‍රදේශය ඉලිරියානු සහ කෙල්ටික් ශිෂ්ටාචාර කිහිපයකින් ජනාවාස විය. නූතන බොස්නියාවෙන් වැඩි කොටසක් ක්‍රි.පූ. පළමු සියවසේ මැද භාගය වන විට රෝම පළාතක් වන ඩල්මැටියාවට ඇතුළත් කරන ලදී. නූතන දකුණු ස්ලාවික් ජනයාගේ මුතුන් මිත්තන් හයවන සහ නවවන සියවස් අතර පැමිණියහ. 12 වන සියවසේදී, බොස්නියාවේ බැනේට් පළමු ස්වාධීන බොස්නියානු දේශපාලනය ලෙස ස්ථාපිත කරන ලදී. එය ක්‍රමයෙන් පරිණාමය වී බොස්නියා රාජධානිය දක්වා ව්‍යාප්ත වූ අතර, එය 14 වන සියවස වන විට බටහිර බෝල්කන්හි බලවත්ම රාජ්‍යය බවට පත්විය. ඔටෝමාන් අධිරාජ්‍යය 1463 දී කලාපය ඈඳා ගෙන ඉස්ලාමය හඳුන්වා දුන්නේය. 19 වන සියවසේ අග භාගයේ සිට පළමු ලෝක යුද්ධය දක්වා, රට ඔස්ට්‍රෝ-හංගේරියානු රාජාණ්ඩුවට ඈඳා ගන්නා ලදී. අන්තර් යුද්ධ සමයේදී, බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනා යුගෝස්ලාවියාවේ රාජධානියේ කොටසක් විය. දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු, අලුතින් පිහිටුවන ලද යුගෝස්ලාවියානු සමාජවාදී ෆෙඩරල් ජනරජයේ පූර්ණ ජනරජ තත්ත්වය එයට පිරිනමන ලදී. 1992 දී, යුගෝස්ලාවියාව බිඳ වැටීමෙන් පසුව, ජනරජය නිදහස ප්‍රකාශ කළේය. මෙයින් පසුව බොස්නියානු යුද්ධය ඇති වූ අතර එය 1995 අග භාගය දක්වා පැවති අතර ඩේටන් ගිවිසුම අත්සන් කිරීමත් සමඟ අවසන් විය.

වර්තමාන ඇස්තමේන්තු වලට අනුව බොස්නියා සහ හර්සගොවිනාහි දළ වශයෙන් මිලියන 2.9 ක ජනගහනයක් සිටින අතර, ප්‍රධාන වශයෙන් ප්‍රධාන ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් තුනකින් සමන්විත වේ: බොස්නියාක්වරු, ජනගහනයෙන් පහෙන් දෙකක් පමණ වන අතර, පසුව තුනෙන් එකක් සර්බියානුවන් සහ පහෙන් එකක් ක්‍රොඒෂියානුවන්; සුළු ජාතීන් අතර යුදෙව්වන්, රෝමාවරුන්, ඇල්බේනියානුවන්, මොන්ටිනිග්‍රින්වරුන්, යුක්‍රේනියානුවන් සහ තුර්කි ජාතිකයන් ඇතුළත් වන අතර ඔවුන් පිළිගත් "ජාතික සුළුතරයන්" 17 දෙනා අතර වේ. බොස්නියා සහ හර්සගොවිනාහි ද්වි මණ්ඩල ව්‍යවස්ථාදායකයක් සහ ප්‍රධාන ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් තුනෙන් එක් සාමාජිකයෙකුගෙන් සමන්විත ජනාධිපති ධුරයක් ඇත. රට බොහෝ දුරට විමධ්‍යගත කර ඇති බැවින් මධ්‍යම රජයේ බලය අවම වේ; එය ස්වාධීන ආයතන දෙකකින් සමන්විත වේ - බොස්නියා සහ හර්සගොවිනා සම්මේලනය සහ රෙබුබ්ලිකා සර්ප්ස්කා - සහ තුන්වන ඒකකයක් වන බ්‍රෙකෝ දිස්ත්‍රික්කය, එහිම පළාත් පාලන ආයතනය විසින් පාලනය කරනු ලැබේ.

බොස්නියා සහ හර්සගොවිනා සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටක් වන අතර ඉහළ මධ්‍යම ආදායම් ලබන ආර්ථිකයක් වන අතර කර්මාන්ත හා කෘෂිකර්මාන්තය ආධිපත්‍යය දරන අතර සංචාරක හා සේවා අනුගමනය කරයි; මෑත වසරවලදී සංචාරක ව්‍යාපාරය සැලකිය යුතු ලෙස වැඩි වී ඇත. රට තුළ සමාජ ආරක්ෂණයක් සහ විශ්වීය සෞඛ්‍ය සේවා පද්ධතියක් ඇති අතර ප්‍රාථමික හා ද්විතීයික අධ්‍යාපනය නොමිලේ. බොස්නියා සහ හර්සගොවිනා EU අපේක්ෂක රටක් වන අතර 2010 අප්‍රේල් මාසයේ සිට NATO සාමාජිකත්වය සඳහා අපේක්ෂකයෙකු ද වී ඇත.

 නිරුක්තිය 

 ඉතිහාසය 

 මුල් ඉතිහාසය 

 මධ්‍යතන යුගය 

 ඔටෝමන් අධිරාජ්‍යය 

 ඔස්ට්‍රියා-හංගේරියාව 

 යුගෝස්ලාවියානු රාජධානිය 

 දෙවන ලෝක යුද්ධය (1941–45) 

 යුගෝස්ලාවියානු සමාජවාදී ෆෙඩරල් ජනරජය (1945–1992) 

 බොස්නියානු යුද්ධය (1992–1995) 

 මෑත ඉතිහාසය 

 භූගෝලය 

 ජෛව විවිධත්වය 

 දේශපාලනය 
 රජය 

 විදේශ සබඳතා 

 හමුදා 

 ආර්ථිකය 

 සංචාරක ව්‍යාපාරය 

 ප්‍රවාහනය 

 විදුලි සංදේශ 

 ජන විකාශනය 

 විශාලතම නගර 

 නාගරික ප්‍රදේශ 

 ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් 

 භාෂා 

 ආගම 

 අධ්‍යාපනය 

 සෞඛ්‍යය 

 සංස්කෘතිය 

 ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය 

 මාධ්‍ය 

 සාහිත්‍යය 

 කලාව 

 සංගීතය 

 සිනමාව සහ රංග කලාව 

 ආහාර පිසීම 

 ක්‍රීඩා 

 සටහන් 

 යොමු කිරීම්