တူၼ်ၶူး ၸဝ်ႈၵေႃလိယႃꧤိပႃလ

ၸႃႇတိပီၵိူတ်ႇ လႄႈ ပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉ
ၸဝ်ႈသြႃႇၵေႃးလိယ ႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး ပူႇလွႆသၢင်ႇမူး + ပႃႈလွႆမၼ်ႈ ဝၢၼ်ႈပူၵ်ႇလဝ်း၊ ၸေႈဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း။ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ ပီၵေႃးၸႃႇ 1329-ၼီႈ၊ လိူၼ်(11)မႂ်ႇ(13)ၶမ်ႈ ဝၼ်းၸၼ်၊ (16.10.1967)မီးပီႈ ၼွင်ႉႁူမ်ႈၵၼ် (5)ၵေႃႉ ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်းၶႃႈ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးရတၼႃႇမၢႆ(1)ၼႆယဝ်ႉ။

ပီၶၢမ်ႇပဵၼ်သၢင်ႇ လႄႈၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸၢင်း (ၽဝရႁၢၼ်းမႅတ်ႈ)
ၸဝ်ႈသြႃႇၵေႃးလိယႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ မိူဝ်ႈဢႃႇယူႉလႆႈ (11) ၶူပ်ႇၼၼ်ႉ ႁပ်ႉဢဝ်ပတ်ႉၸယႃႇၼုၵ်ႉၵႁ(သီႇ)ပိူင် တီႈပေႃႈမႄႈသွင်ၸဝ်ႈသေ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇ တမ်ႈတီႈဢုပၸ်ႉၸၢႆး သြႃႇၸဝ်ႈၽတ်ႉ တၼ်ႇတဢေႃးဝႃႇတ ၵျွင်းၼႃးလွၼ်း ၸေႈဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း ပီ1341-ၼီႈ၊ လိူၼ်သီႇလွင်ႈ(15) ၶမ်ႈ ၼၼ်ႉလီငၢမ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1350-ၼီႈ၊ လိူၼ်(5)ၶမ်ႈ ဝၼ်းသုၵ်း ႁပ်ႉဢဝ်ပၸ်ႉၸယႃႇၼုၵ်ႉၵႁ(သီႇ)ပိူင် တီႈတၵႃႇၸၢင်းမႂ်ႇ လုင်းပူဝ်ႇၵေႇ+ပႃႈၵျူဝ်းၸဵင်ႇ ပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈတင်းႁိူၼ်း ဝၢၼ်ႈၵျူႇၶျွင်း၊ ဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ၊ တိူင်းပႃႇၵိူဝ်ၼၼ်ႉသေ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸၢင်း (ၽဝရႁၢၼ်းမႅတ်ႈ) တမ်ႈတီႈဢုပၸ်ႉၸၢႆး သြႃႇၸဝ်ႈလူင် ၽတ်ႉတၼ်ႇတၼိပုၼ (ဢၷ်ၷမႁႃသၻ်ꩪမ်မꩡေႃတိၵꩪꩡ) ၵျွင်းလူင်တေႃးယ၊ ဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ် ၼၼ်ႉလီငၢမ်းယဝ်ႉ။

ၸဝ်ႈတႃႇၼ ဢၼ်လႆႈထၢပ်ႈၵၢမ်ႇယေႃးမုၼ်
ပီ 1359-ၼီႈ၊ လိူၼ် (1ၼ0) မႂ်ႇ (8) ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းသုၵ်းၼၼ်ႉ တၵႃႇလူင်လုင်းဝႃႇၽူး+ပႃႈၶိၼ်ႇမေႇ ၶဝ်ပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈတင်းႁူ ိၼ်း ဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်။
ပီ 1359-ၼီႈ၊ လိူၼ်ၵမ်မႂ်ႇ (2)ၶမ်ႈ ၼၼ်ႉ တၵႃႇလူင် လုင်းသူၺ်ႇ တိၼ်ႇ+ပႃႈထုၼ်းယဵၼ်ႇ ၶဝ်ပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈတင်းႁိူၼ်း ဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်။
ပီ1362-ၼီႈ၊ လိူၼ်သၢမ်မူၼ်းၼၼ်ႉ တၵႃႇလူင် လုင်းဢွင်ႇမွင်း+ပႃႈတွင်းၵျီႇ ၶဝ်ပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈတင်းႁိူၼ်း ဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်။
ပီ1367-ၼီႈ၊ လိူၼ်ႁႃႈမူၼ်းၼၼ်ႉ တၵႃႇသတ်ႉထႃးလူင် ပႃႈလွႆၶမ်းလႅင်ထူၺ်း (ၼွင်ၽႃ) မႄႈလုၵ်ႈၼၢႆးလၢၼ်တင်းႁိူၼ်း ပွၵ်ႉ(2)၊ ပႃႈလွႆမိင်ႈ မႄႈလုၵ်ႈၼၢႆးလၢၼ်တင်းႁိူၼ်းပွၵ်ႉ(4)၊မေႃယႃ ၼၢင်းၶမ်းမၢႆ ပီႈၼွင်ႉတင်းသဵင်ႈ ပွၵ်ႉ(4)၊ ပႃႈၼၢင်းသႅင်သႂ် (သႅင်ႇၶမ်းယဵၼ်ႇ) မႄႈလုၵ်ႈတင်းႁိူၼ်း ပွၵ်ႉ(4)၊ ဝဵင်ႉတၢင်းယၢၼ်း သီႇၼႃႈႁိူၼ်း ႁူမ်ႈပွင်းၵၼ်ထၢပ်ႈၵၢမ်ႇယေႃးမုၼ် ၵမ်းပွၵ်ႈ(4)
ပီ1374-ၼီႈ၊ လွႆၵျွင်းႁိူင်းလူႇလ+ဢွၵ်ႇလွႆၵျွင်းႁိူင်းၼုမ်ႇ ပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈတင်းႁိူၼ်း ဝၢၼ်ႈၵုင်းၵျွင်း၊ ဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း။
ပီ1375-ၼီႈ၊ လွႆၵျွင်းႁိူင်းမွင်ႇထူၺ်း+ဢွၵ်ႇလွႆၵျွင်းႁိူင်းလႃႉယဵၼ်ႇ ပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈတင်းႁိူၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈၵဵင်၊ ဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း ပဵၼ်ၸိူဝ်းၼႆယဝ်ႉ။

တီႈၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်း ယၢမ်ႈသွၼ်ႁဵၼ်းဢဝ်ပၺ်ၺႃတင်းမေႃ
တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈသြႃႇဢေႃးဝႃႇတ၊ ၵျွင်းၼႃးလွၼ် ၸႄႈဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း (3)ပီ၊
တီႈ သြႃႇၸဝ်ႈလူင်ၼိပုၼ (ဢၷ်ၷမႁႃသၻ်ꩪမ်မꩡေႃတိၵꩪꩡ)၊ သြႃႇၸဝ်ႈထမ်ႇမိၵ(ထမ်ႇမႃၸရိယ၊ ဝိၼယပႃႇလိပႃႇရၵူႇ)၊ သြႃႇၸဝ်ႈပၺႃႇဝမ်ႇသ၊ သြႃႇၸဝ်ႈၸၼ်ႇတႃႇဝမ်ႇသ (ထမ်ႇမႃႇၸရိယ)၊ သြႃႇၸဝ်ႈဝိလႃႇသ(ထမ်ႇမႃၸရိယ) ၸဝ်ႈၶူးသွၼ် တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ၵျွင်းလူင်တေႃးယ၊ ဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ် (18) ပီ၊
တီႈသြႃႇၸဝ်ႈလူင် သမ်ႇဝရႃႇၽိဝမ်ႇသ (ထမ်ႇမႃႇၸရိယ)၊ သြႃႇၸဝ်ႈလူင်ဢိၼ်ႇတၵႃႇၽိဝမ်ႇသ (ထမ်ႇမႃႇၸရိယ) တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ မျႃႉၸၵျႃႇ၊ ဝဵင်းၸႄႈၵႅင်း၊
တီႈသြႃႇၸဝ်ႈလူင် သေႃꧤၼ (ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ၊ ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု)၊ သြႃႇၸဝ်ႈပဝရႃႇၽိဝမ်ႇသ (ထမ်ႇမႃႇၸရိယ) တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ပႃႇလိတၵ်ႉၵသူဝ်ႇၺွင်ႇတူင်း၊ ဝဵင်းပႁၢၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ။
တီႈသြႃႇၸဝ်ႈလူင် သုၸိတ်ႉတႃႇၽိဝမ်ႇသ (ထမ်ႇမႃႇၸရိယ) တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈဢလူဝ်ႇတေႃႇပျေႉ၊ ဝဵင်းတႃႇမူၺ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ ပဵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

ၵၢၼ်ႁဵၼ်းလိၵ်ႈၸၼ်ႉသုင် ဢၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်းဢွင်ႇပူၼ်ႉမႃး
ပီ 1362-ၼီႈ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်းဢွင်ႇပူၼ်ႉၸၼ်ႉၶူးသွၼ် (ထမ်ႇမႃႇၸရိယ 3 ၵျၢမ်း)ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈၶူး ပရိယတ်ႉတိသႃႇသၼပႃႇလထမ်ႇမႃႇၸရိယ “ၼႂ်းပၢင်ထၢမ်လိၵ်ႈ ပရိယတ်ႉတိသႃႇသၼပႃႇလ” တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ပႃႇလိတၵ်ႉၵ သူဝ်ႇၺွင်ႇတူင်း၊ ဝဵင်းပႁၢၼ်း။
ပီ 1362-ၼီႈ၊ ၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈၶူး “သႃႇသၼထၸထမ်ႇမႃႇၸရိယ”ၼႂ်းပွႆးထၢမ်လိၵ်ႈ ထမ်ႇမႃႇၸရိယ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းမၢၼ်ႈပတ်းပိုၼ်ႉၼၼ်ႉယူႇ၊
ပီ 1364-ၼီႈ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်း ဢွင်ႇပူၼ်ႉၸၼ်ႉၶူးသွၼ် (ထမ်ႇမႃၸရိယ 3 ၵျၢမ်း)သေ ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈၶူး “ပရိယတ်ႉတိသတ်ႉထမ်ႇမပႃႇလ ထမ်ႇမႃႇၸရိယ” ၼႂ်းပၢင်ထၢမ်လိၵ်ႈ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး ဝဵင်းပၢင်လူင်ၼၼ်ႉလီငၢမ်းယူႇ။

ၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ ဢၼ်ယၢမ်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈမႃး လႄႈ ဢၼ်တိုၵ်ႉႁဵတ်းသၢင်ႈယၢမ်းလဵဝ်
ပီ 1355 ၼီႈ တေႃႇထိုင် 1362-ၼီႈ၊ ၶၢဝ်းတၢင်း (8) ပီ ႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၶူးသွၼ် ၼႂ်းတိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ၵျွင်းလူင်တေႃးယ၊ ဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ၊ တိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊
1364-ၼီႈ သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း လႄႈ ႁူမ်ႈလူၺ်ႈတၵႃႇတင်းၼမ် လႆႈပၢင်းသြႃႇၸဝ်ႈႁဝ်းယူႇသဝ်းတမ်ႈတီႈၵျွင်းတေႃႇၽြႃးလူင်၊ ဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉသေ လႆႈဢွၼ်ႁူဝ်ပူၵ်းပွင်သႃႇသၼႃႇ ဢွၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈ သိမ်ႇ၊ ၵျွင်း၊ ၵွင်းမူး၊ ၸလွပ်ႈ သႃလႃးတင်းၼမ်ယူႇယဝ်ႉ။
ပီ 2004-တေႃႇ2007- လႆႈႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း (ပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း သင်ႇၶၼႃႇယၵတူင်ႇဝဵင်း) ၼႃႈၵၢၼ် သင်ႇၶတူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ ။
ပီ 2007-တေႃႇ 2010- လႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵႅမ်ၽူႈမၢႆ သင်ႇၶၼႃႇယၵတူင်ႇဝဵင်း၊ ဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း။
ပီ 2010- တေႃႇ 2013 လႆႈႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽူႈမၢႆလူင် သင်ႇၶၼႃႇယၵတူင်ႇဝဵင်း၊ ဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း။
ပီ 2013- တေႃႇ 2018 လႆႈႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႃႈၵၢၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ သင်ႇၶၼႃႇယၵတူင်ႇဝဵင်း သွင်သိုပ်ႇ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ထိုင်မႃး ပီ 2018 ၼီႈ ဝၼ်းလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃၼၼ်ႉ ၸွမ်းၼင်ႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူင်းမၢၼ်ႈၶဝ်ႁၼ်ထိုင်လီၸွမ်း ၵုင်ႇမုၼ်သြႃႇၸဝ်ႈႁဝ်းၶႃႈ ၵၼၸရိယၵုၼ၊ ၵၼ်ႇထထူႇရ ဝႁၵုၼ၊ လၸ်ႉၸီႇပေႇသလၵုၼသိၵ်ႉၶႃႇ ၵုင်ႇမုၼ်လီၸိူဝ်းၼႆႉ တဵမ်ထူၼ်ႈၼႆသေလႄႈ ၸင်ႇလႆႈ ၼွပ်ႈဢၢပ်ႈလူႇတၢၼ်း ၸုမ်ႈၵုၼ်းပူၵ်းပွင်သႃႇသၼႃႇ “သၻ်ꩪမ်မꩡေႃတိၵꩪꩡ” ၼင်ႇၼႆယူႇယဝ်ႉ။

 ၽိုၼ်ဢိင် 

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပိုၼ်းတူဝ်