ဢေႇသူပ်ႉ

ဢေႇသူပ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶႆႈဢပုမ်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵြိၵ်ႇ ပူၼ်ႉမႃးယဝ်ႉသွင်ႁဵင်ပီပၢႆ၊ ဢပုမ်ႇဢေႇသူပ်ႉယင်းတိုၵ်ႉမီးၸိုဝ်ႈသဵင်လႄႈ ၵူၼ်းတၢင်းၵမ်ႇၽႃႇယင်းတိုၵ်ႉလႆႈၸႂ် တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်၊ ပေႃးႁဝ်းလၢတ်ႈၼေႁူဝ်ၶေႃႈဢပုမ်ႇ ၼေၵူၼ်းၵေႃႉလႂ်ၵေႃႉၼိုင်ႈၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆ၊ ပိူၼ်ႈတေဢမ်ႇယၢမ်ႈႁူႉၸၵ်း ၵူၺ်းၵႃႈပေႃးႁဝ်းထၢမ်ဝႃႈ ꧦႁူႉၸၵ်းဢပုမ်ႇ တဝ်ႇလႄႈပၢင်တၢႆးယူႇႁႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် သၢင်ႇသီႈလႄႈၼူယူႇႁႃႉꧦ မီးၵူၼ်းၵမ်ႉဢေႇၵူၺ်း ဢၼ်တေဢမ်ႇႁူႉၸၵ်း ဢပုမ်ႇဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈသဵင်ဢေႇသူပ်ႉသွင်ႁူဝ်ၼႆႉ။

 ပိုၼ်း 
ဢေႇသူပ်ႉ (ဢင်းၵိတ်ႉ Aesop  |  ၽႃႇသႃႇၵြိၵ်ႇၵဝ်ႇ Αἴσωπος | 620 BC ထိုင် 564 BC) ပဵၼ်ၵူၼ်းၶႆႈဢႃႈပုမ်ႇ ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵြိၵ်ႇပၢၼ်ၵွၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈၶွင်ငဝ်ႈတိုၼ်းဢႃႈပုမ်ႇ တေႃႈလဵဝ်ၵူၼ်းတၢင်းလၢႆၶဝ် တေႁွင်ႉၸိုဝ်ႈဢႃႈပုမ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉဝႃႈ ဢႃႈပုမ်ႇဢေႇသူပ်ႉ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။

 ၸၢတ်ႈပၢၼ်ဢေႇသူပ်ႉ 
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပိုၼ်းဢေႇသူပ်ႉ (Aesop) ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉဢေႇသူပ်ႉမီးဢႃႈသၢၵ်ႈႁိုင်ပူၼ်ႉမႃး လၢႆႁဵင်ပီယဝ်ႉလႄႈ မၼ်းပဵၼ်လွင်ႈယၢပ်ႇဝႆႉတႄႉꧦ တွၼ်ႈတႃႇတေႁူႉၶေႃႈမုၼ်း ဢၼ်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈ လွင်ႈပိုၼ်းဢေႇသူပ်ႉလႆႈလီꧦ ၼၼ်ႉ။

ၵူၺ်းၵႃႈပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ ၸွမ်းၼင်ႇၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ်ၸဝ်ႈလႆႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉ သွၵ်ႈႁႃႈႁၼ် လၢႆႈလၢမ်းၶၢတ်ႈဝႆႉ ဢၼ်ပဵၼ်တီႈယွမ်းႁပ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်ဝႆႉတႄႉ၊ ဢေႇသူပ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵြိၵ်ႇ လေႈလႆႈမီးဢႃႈသၢၵ်ႈယူႇသဝ်းမႃးမိူဝ်ႈမွၵ်ႈပီ 620 BCE ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ဢေႇသူပ်ႉ ၵိူတ်ႇမႃးၼႂ်းၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵူၼ်းဢၼ်ပဵၼ်ၶႃႈၸႂ်ႉ မၼ်းလႆႈမီးၸဝ်ႈၼၢႆးသွင်ၸဝ်ႈ ၸဝ်ႈၼိုင်ႈမီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ သႅၼ်ႊတတ်း (Zanthus) ၸဝ်ႈမၢႆသွင်မၼ်းသမ်ႉမီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸႅတ်းမွၼ်ႊ (Jadmon) ၵွပ်ႈဢေႇသူပ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းလႅတ်းသႅဝ်း ပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်မေႃၶႆႈဢပုမ်ႇသေ ၸဝ်ႈၼၢႆးၵေႃႉမၢႆသွင်မၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ်ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ပွႆႇႁႂ်ႈဢေႇသူပ်ႉ လႆႈလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းယူႇယဝ်ႉ။

ဝၢႆးၼၼ်ႉ ဢေႇသူပ်ႉလႆႈဢွၵ်ႇလေႇမိူင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉမိူင်းၼိုင်ႈ လေႇႁႃၶႆႈဢပုမ်ႇၵႂႃႇၵူႈတီႈလၢႆꧦ မိူင်း၊ ဢၼ်ပဵၼ်ဢႃႈၼႃႇၸၢၵ်ႈၵြိၵ်းယၢမ်းၼၼ်ႉ၊ ဢပုမ်ႇဢေႇသူပ်ႉ မီးၸိုဝ်ႈသဵင် ၶဝ်ႈထိုင်ၵူၼ်းလႆႈၵူႈသႅၼ်းꧦ ယွၼ်ႉတၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃၼၼ်ႉသေ၊ မိူဝ်ႈဢေႇသူပ်ႉလႆႈထိုင်မိူင်း သႃႊတိတ်း မိူင်းလူင်ဢႃႈၼႃႇၸၢၵ်ႈ လီႈတႄႊ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၵြူဝ်သုတ်းသ် (Groesus) လႆႈၽိတ်ႈမွၵ်ႇ ဢေႇသူပ်ႉၵႂႃႇႁဵတ်းၵူၼ်းႁပ်ႉၸႂ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈၼႂ်းႁၢင်ႈႁေႃယူႇယဝ်ႉ။

ဢေႇသူပ်ႉလႆႈႁပ်ႉၼႃႈတီႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွႆႈၶုၼ်ႁေႃၶမ်းပဵၼ် ၽွင်းၶဵဝ် လႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်လႄႈ လေႇၶႆႈဢပုမ်ႇမၼ်း ၸွတ်ႇတူဝ်ႈၵႂႃႇၵူႈတီႈယူႇယဝ်ႉ၊ မီးပွၵ်ႈၼိုင်ႈ မိူဝ်ႈဢေႇသူပ်ႉလႆႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇတီႈမိူင်း တေၾီႊ (Delphi) ၼၼ်ႉ၊ လႆႈမီးလွင်ႈသုၵ်ႉသၵ်ႉၼႂ်းမိူင်းသေ ဢေႇသူပ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇၺႃးၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉၺွပ်း လႄႈႁႅမ်ဢေႇသူပ်ႉတၢႆႇပႅၼ်းယူႇယဝ်ႉ။

 ဢပုမ်ႇဢေႇသူပ်ႉ 
ဢပုမ်ႇဢေႇသူပ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈဢၼ်လၢတ်ႈထိုင်လွင်ႈၵဵပ်းႁူမ်ႈဢဝ် ဢပုမ်ႇလၢႆꧦ တီႈသေ မႃးႁူမ်ႈၵၼ်၊ ပိူဝ်ႈပၢၼ်ဢေႇသူပ်ႉလႆႈၶႆႈဢပုမ်ႇၼေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈမီးလွင်ႈတႅမ်ႈမၢႆ ဢၼ်လိူဝ်မႃးႁႂ်ႈႁၼ်တေႃႇႁၢၼ်ႉလဵဝ်၊ ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ် ၸင်ႇဝႃႈဢပုမ်ႇဢေႇသူပ်ႉယၢမ်းလဵဝ် ဢၼ်ႁဝ်းႁၼ်ပဵၼ်ပပ်ႉယူႇ၊ တေဢမ်ႇလႅပ်ႈၸႂ်ႈ ဢပုမ်ႇဢၼ်ဢေႇသူပ်ႉ ၶူင်သၢင်ႈဢွၵ်ႇမႃးတၢင်းမူတ်းၵေႃႈပဵၼ်လႆႈ၊ ဢပုမ်ႇထႅင်ႈလၢႆႁူဝ် လႅပ်ႈတေမီးၵူၼ်းၶူင်သၢင်ႈဝၢႆးလင် ဢၼ်ဢေႇသူပ်ႉလႆႈတၢႆယဝ်ႉ၊ ပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ ၼမ်ႉၵတ်ႉလွင်ႈၶႆႈဢပုမ်ႇ ဢၼ်ဢဝ်တူဝ်သတ်းပဵၼ်တူဝ်ၸိူင်းၼႂ်းဢပုမ်ႇ ဢပုမ်ႇဢၼ်မီးလွင်ႈမူၼ်ႈသိူဝ်း မီးပၢႆးဝူၼ်ႉတွၼ်ႈသွၼ်သိူင်ႇဝႆႉ ၼႂ်းဢပုမ်ႇၵူႈႁူဝ် ၼၼ်ႉ၊ ႁဝ်းထဵင်ဢမ်ႇလႆႈဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်ဢပုမ်ႇဢေႇသူပ်ႉ၊ ၵူၼ်းၶႆႈဢပုမ်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵြိၵ်ႇၽူႈယိုင်ႈယႂ်ႇ။

 ဢႃႈပုမ်ႇဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈသဵင် 
ဢပုမ်ႇဢေႇသူပ်ႉတၢင်းမူတ်းဢၼ် ၵူၼ်းၶဝ်လႆႈၶႆႈၼေၵၼ်မႃးပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် တေမီးမွၵ်ႈ 725 ႁူဝ်၊ ၼႂ်းဢပုမ်ႇတင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ ၽူႈသူင်ၵျိူၵ်ႈဢပုမ်ႇၶဝ်လႆႈၵဵပ်းသေႁဵတ်းပဵၼ်ပပ်ႉ 100 ႁူဝ်ၵေႃႈမီး 50 ႁူဝ်ၵေႃႈမီး 10 ႁူဝ်ၵေႃႈမီး ၼႂ်းၵႃႈဢပုမ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မီးဢပုမ်ႇဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ဢၼ်လၢတ်ႈႁူဝ်ၶေႃႈမၼ်းယဝ်ႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵေႃႈတေႁူႉ ၵူၼ်းလူင်ၵေႃႈတေႁူႉ မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ သၢင်ႇသီႈလႄႈၼူ ဢမ်ႇၼၼ် ပၢင်တၢႆးလႄႈတဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

 သၢင်ႇသီႈလႄႈၼူ 
သၢင်ႇသီႈလူင်တူဝ်ၼိုင်ႈ ၽွင်းမၼ်းတိုၵ်ႉၼွၼ်းလပ်း လိုဝ်ႈႁိူဝ်ႉမၼ်းယူႇၼၼ်ႉ၊ မီးၼူဢွၼ်ႇတူဝ်ၼိုင်ႈ လႆႈဢွၵ်ႇသွၵ်ႈႁႃၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်သေ လႆႈတႆႇၶိုၼ်ႈမႃးၼိူဝ်တူဝ်မၼ်း ၸင်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈသၢင်ႇသီႈတူၵ်းၸႂ်တိုၼ်ႇယူႇယဝ်ႉ၊ သၢင်ႇသီႈၵေႃႈ ၸႂ်လမ်သေၸင်ႇလႆႈၺွပ်းဢဝ်ၼူၼၼ်ႉၵမ်းလဵဝ်ယူႇယဝ်ႉ၊ ၼူၵေႃႈမိူဝ်ႈႁူႉဝႃႈတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လႆႈတူၵ်းယူႇၼႂ်းၵမ်မိုဝ်းသၢင်ႇသီႈယဝ်ႉ တူၵ်းၸႂ်ၵူဝ်သမ်ႉပေႃးသၼ်ႇ မၼ်းၸင်ႇတင်ႈသတိမၼ်းသေ ဝွၼ်းယွၼ်းဢသၢၵ်ႇမၼ်းတီႈသၢင်ႇသီႈယူႇယဝ်ႉ။ 

ၼူဢွၼ်ႇၼၼ်ႉၸင်ႇဝႃႈ ꧦၶုၼ်သၢင်ႇသီႈလူင်ဢိူၺ်ႉ ၶႃႈဢမ်ႇလႆႈတင်ႈၸႂ်ႁဵတ်းႁိုဝ်ႈၸဝ်ႈႁဝ်းတူၵ်းၸႂ်တိုၼ်ႇ ၶႅၼ်းတေႃႈပွႆႇပၼ်ဢႃႈသၢၵ်ႈၶႃႈသေၵမ်း၊ ဝၼ်းမိူဝ်းၼႃႈ ၶႃႈတေၶိုၼ်းပွၵ်ႈမႃးၸွႆႈထႅမ်ၸဝ်ႈႁဝ်းၶိုၼ်း ၼႆယူႇယဝ်ႉꧦ

သၢင်ႇသီႈၸင်ႇလၢတ်ႈတွပ်ႇမၼ်းၶိုၼ်ႈဝႃႈ ꧦၼူတူဝ်လဵၵ်ꧦ ၸိူင်ႉမႂ်းၼႆႉႁ တေဢၢၼ်းမႃးၸွႆႈၶုၼ်သၢင်ႇသီႈမိူၼ်ၵဝ်ၼႆႉလႆႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈဢမ်ႇပဵၼ်သင် မိူဝ်ႈၼႆႉၵဝ်ၸႂ်လီ ၵဝ်တေပွႆႇပၼ်ဢသၢၵ်ႈမႂ်းလႂ်ꧦ လၢတ်ႈယဝ်ႉသၢင်ႇသီႈၵေႃႈလႆႈပွႆႇၼူၼၼ်ႉၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။

ဝၢႆးၼၼ်ႉဢမ်ႇႁိုင် မိူဝ်ႈသၢင်ႇသီႈတိုၵ်ႉလိုပ်ႈယိူဝ်ႇမၼ်းယူႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇထၢင်ႇသေမၼ်းလႆႈၵႂႃႇတိတ်းၺႃးၶိုမ်းႁေ ဢၼ်လႃႈထိူၼ်ႇၶဝ်ၵၢင်ဝႆႉၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ၊ သၢင်ႇသီႈတႅၼ်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇလွတ်ႈ ယိုင်ႈတႅၼ်ႈ ၸိူၵ်ႈယိုင်ႈၶႅၼ်းႁတ်ႉမၼ်း၊ မၼ်းတၢင်းၸဵပ်းတၢင်းၸႂ်လမ်သေ ၸင်ႇႁွင်ႉၶၢင်းသဵင်ပေႃးၸွတ်ႇတူဝ်ႈၵႂႃႇတင်းထိူၼ်ႇယူႇယဝ်ႉ၊ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၼူဢွၼ်ႇဢၼ်သၢင်ႇသီႈလႆႈၸွႆႈဝႆႉၼၼ်ႉ ယူႇဢမ်ႇပေႃးၸမ်ပေႃးၵႆသေလႆႈယိၼ်းသဵင်ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈမၼ်းႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်သဵင်ၶုၼ်သၢင်ႇသီဢၼ်ယၢမ်ႈၸွႆႈမၼ်းလႆႈထူပ်းၺႃးၽေး မၼ်းၸင်ႇၼႅတ်ႈလႅၼ်ႈၵႂႃႇၸွႆႈယူႇယဝ်ႉ၊ မိူဝ်ႈၵႂႃႇထိုင်ယဝ်ႉ မၼ်းၸင်ႇလႆႈ ၶူပ်းပႅတ်ႈၸိူၵ်ႈၼၼ်ႉၶၢတ်ႇၵမ်းဢိတ်းꧦ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်း သၢင်ႇသီႈၼၼ်ႉၵေႃႈလႆႈလွတ်ႈၶိုမ်းႁေၼၼ်ႉၵႂႃႇယွၼ်ႉၼူဢွၼ်ူတူဝ်လဵၵ်ႉꧦ ဢၼ်မၼ်းယၢမ်ႈထၢင်ႇလဵၵ်ႉၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။

ဝၢႆးၼၼ်ႉသၢင်ႇသီႈလႄႈၼူၸင်ႇလႆႈပဵၼ်တႆးၵေႃႉၵၼ်သေ ၸွႆႈထႅမ်ႈၵၼ်ၵႂႃႇ တေႃႇၶႃသွင်တူဝ်ပေႃးတၢႆယူႇယဝ်ႉ။

တွၼ်ႈသွၼ်ၼႂ်းဢပုမ်ႇ 
ယႃႇထၢင်ႇလဵၵ်ႉ ၵူၼ်းဢၼ်ႁဝ်းဝူၼ်ႉဝႃႈၶဝ်ဢမ်ႇလႅပ်ႈမီးၵႃႈၶၼ်သင် ဝၼ်းၼိုင်ႈၶဝ်ႈၸၢင်ႈႁဵတ်းလွင်ႈဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ် ၸၢင်ႈၸွႆႈထႅမ်ႁဝ်းလႆႈ။

 ပၢင်တၢႆးလႄႈတဝ်ႇ 

မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၵွၼ်ႇၼၼ်ႉ မီးပၢင်တၢႆးတူဝ်ၼိုင်ႈ မၼ်းလႆႈၸႂ်လၢတ်ႈလူမ်းထၢင်ႇယႂ်ႇတူဝ်မၼ်းၼေပိူၼ်ႈဝႃႈ  မၼ်းလႅၼ်ႈဝႆးသေပိူၼ်ႈ မိူဝ်ႈမၼ်းထူပ်းႁၼ်တဝ်ႇတူဝ်ၼိုင်ႈ မၼ်းၸင်ႇၵိူဝ်ႉတဝ်ႇလဵၼ်ႈဝႃႈ  

လုင်းတဝ်ႇဢိူၺ်ႉ ပႆႇထိူင်းထိူဝ်ႉၸိူင်ႉၼႆ မိူဝ်ႈလႂ်သမ်ႉတေထိုင် လုင်းတဝ်ႇလႅၼ်ႈၵႂႃႇၸိူင်ႉၼႆၶိုင်ႈဝၼ်း ၶႃႈပႆၸွမ်းယင်းတၼ်းၶိုတ်းၵွၼ်ႇဢိူဝ်ႈ

တဝ်ႇၵေႃႈၸႂ်လမ်ဢိတ်းဢိတ်း သေတင်ႇထၢမ်တပၢင်တၢႆးလႅၼ်ႈၶေႉၵၼ် ပၢင်တၢႆးၵေႃႈၶူဝ်သႆႇတဝ်ႇသေတွပ်ႇဝႃႈ  

လႆႈဢေႃႈ လုင်းတဝ်ႇႁဝ်းၵေႃႈၵျႃႉတႄႉ ႁတ်းမႃးတလႅၼ်ႈၶေႉၸွမ်းၶႃႈ

ဝၼ်းဢၼ်ၶႃႈလႆႈလႅၼ်ႈၶေႉၵၼ်ၼ်ႉ မႃလိၼ်လႆႈႁဵတ်းၵူၼ်းတႅပ်းတတ်းပၼ်ၶႃယူႇယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈပၢင်ၶေႉၶဵင်ႇလႆႈတေႇၼၼ်ႉ ပၢင်တၢႆးလႆႈၼႅတ်ႈလႅၼ်ႈၵႂႃႇဢွၼ်တၢင်း မိူဝ်ႈမၼ်းထိုင်ၶိုင်ႈတၢင်းယဝ်ႉၼၼ်ႉ၊  ပၢင်တႆၢးလႆႈဝၢႆႇလင်တူၺ်းတဝ်ႇဢမ်ႇႁၼ်လႄႈ မၼ်းၸင်ႇဝႃႈ  

ဝေႉၼွၼ်းလိုဝ်ႈႁိူဝ်ႉသေၵွၼ်ႇၵႃႈ ပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈတိုၼ်ႈတေပႄႉယူႇယဝ်ႉ

ပၢင်တၢႆးၸင်ႇၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႈတႂ်ႈတူၼ်ႈမႆႉဢၼ်ၼိုင်ႈသေ ၼွၼ်းလပ်းလိုဝ်ႈႁိူဝ်ႉမၼ်းၵႂႃႇတင်းႁိုင် မိူဝ်ႈၼၼ်ႉတဝ်ႇဢမ်ႇယင်ႉဢမ်ႇလိုဝ်ႈ မၼ်းၶတ်းၸႂ်ပႆႇၵႂႃႇတိၵ်းꧦ သမ်ႉပေႃးပူၼ်ႉပၢင်တၢႆးၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈပၢင်တၢႆးတိုၼ်ႇမႃး မၼ်းၵေႃႈတူၵ်းၸႂ်ဢၼ်လႆႈၼွၼ်းၵႂႃႇတၢင်းႁိုင် မၼ်းလႆႈလႅၼ်ႈ တႃႇႁႂ်ႈပေႃးႁွတ်ႈထိုင်ယိူင်းမၢႆႁႂ်ႈဝႆးꧦ ၵူၺ်းၵႃႈတဝ်ႇပေႃးႁွတ်ႈယိူင်းမၢႆ ဢွၼ်တၢင်းမၼ်းတၢင်းႁိုင်ယဝ်ႉ။

တွၼ်ႈသွၼ်ၼႂ်းဢပုမ်ႇ  
လွင်ႈထၢင်ႇလဵၵ်ႉ လွင်ႈဝႆႉမဝ်မၢင်လိုမ်းတူဝ် ပဵၼ်လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ႁဝ်းလႆႈတူၵ်းသုမ်း ပိၵ်ႉသမ်ႉၵူၼ်းဢၼ်ၶေႉၶဵင်ႇၸွမ်းႁဝ်းၼၼ်ႉမၼ်းဢမ်ႇၶႅၼ်ႇသေႁဝ်းၵေႃႈယဝ်ႉ။

 ၽိုၼ်ဢိင် 
1. Rusten, Jeffrey Stuart. "Aesop." In Oxford Research Encyclopedia of Classics. 2015. 
2. Ruiz-Montero, Consuelo. "The Life of Aesop (rec. G)." A Companion to the Ancient Novel 117 (2014): 257. 
3. Perry, Ben Edwin. Studies in the Text History of the Life and Fables of Aesop. Lancaster Press: American Philological Association, 1936.