ယူးရူပ်ႉ

ယူးရူပ်ႉၼႆႉ ၼႂ်းၵႃႊလိုမ်လိၼ်ၸဵတ်းဢၼ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉပဵၼ်ဢၼ်ၼိုင်ႈ။ မၼ်းမီးမွၵ်ႈ 50 ၸိုင်ႈမိူင်းသေ တင်းတူဝ်ၼပ်ႉႁွပ်ႈႁူဝ်ၵူၼ်း တင်းသဵင်ႈမွၵ်ႈႁိမ်းႁွမ်း 731 လၢၼ်ႉ။ ၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်သူဝ်းဝီးယႅတ်ႉယူးၼီးယၼ်း (ရသ်သျႃး) ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈတီႈသုတ်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊတႃႇမွၵ်ႈၶိုင်ႈၼိုင်ႈမိူင်းၼႆႉ ၵွၺ်းလႆႈၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်းယူးရူပ်ႉသေ တႃႇထႅင်ႈပွတ်းၼိုင်ႈသမ်ႉ မီးတီႈၼႂ်းဢေးသျႃး။

ၼမ်ႉသမုတ်ႉ ဢၢၵ်ႈတိၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉၾၢႆႇႁွင်ႇလိုမ်ယူးရူပ်ႉသေ ၾၢႆႇၸၢၼ်းသမ်ႉ မီးပၢင်ႇလၢႆႇမေၻိတေရ်ရၢၼျၢၼ်။ သၢႆၾင်ၼမ်ႉပွတ်းတၢင်းတူၵ်းယူးရူပ်ႉသမ်ႉ ပဵၼ်တေႃႇၼမ်ႉသမုတ်ႉဢႅတ်ႉတလၢၼ်းတိၵ်ႉယဝ်ႉ။ လႅၼ်ႊၶႅၼ်ႈတၢင်းဢွၵ်ႇတႄႉ သမ်ႉပဵၼ်ႁၢဝ်းလွႆလူင်ဢုရလ် တီႈၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းသူဝ်းဝီးယႅတ်ႉယူးၼီးယၼ်း (ရသ်သျႃး)။

ၵူၼ်းမိူင်းလိုမ်ယူးရူပ်ႉၶဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵႂၢမ်းလၢတ်ႈဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် မွၵ်ႈ 30 မဵဝ်း။ မိူၼ်ၼင်ႇၽႃႇသႃႇ ရသ်သျႃး၊ ယိူရ်မၼ်ႇ၊ ဢင်းၷလဵတ်ႈ၊ ၾရၢင်ႇသ်၊ ဢီႇတႃႇလီႇ၊ သပဵၺ်ႇ၊ ပူလ်ႇ၊ ယူႇၶရဵၼ်း၊ ရူမၼျႃး၊ ၻတ်ႉၶျ်၊ လႄႈ သိူရ်ၿူဝ်-ၶရဝတ်။ ၵူၼ်းယူးရူပ်ႉၶဝ် ၵမ်ႈၼမ်ၼမ် ပဵၼ်ၸၢဝ်းၶရိၸ်ႈယၢၼ်ႇယဝ်ႉ။

ပၢႆးၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈလႄႈ ႁူင်းၸၢၵ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇၼႆႉ တႄႇမႃးတီႈယူးရူပ်ႉမိူဝ်ႈႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ 18 ၼီႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိုင်ႈမိူင်းၵူၼ်းယူးရူပ်ႉၶဝ် ၶၢႆၶူဝ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶဝ်တေႃႇတင်းပတ်းပိုၼ်ႉလုမ်ႈၾႃႉယဝ်ႉ။ ၼႆႉမၼ်းႁဵတ်းပၼ်တၢင်းမၢၵ်ႈမီးလူင်လၢင် တေႃႇၸိုင်ႈမိူင်း ၵူၼ်းယူးရူပ်ႉၶဝ်ၵမ်ႈၼမ်ယဝ်ႉ။

ယူးရူပ်ႉပဵၼ်တီႈၽင်ႁူၵ်ႉႁႄႇ ဢၼ်ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇပဵၼ်ပၢႆးယဵၼ်ႇငႄႈမိူင်းဝၼ်းတူၵ်း။ ၶူဝ်းၵိုင်ႇၵႃႊဢၼ်ဢမ်ႇတႅပ်းတတ်းမၵ်းၶၼ်မၼ်းတင်းၼမ်လၢႆ မီးဝႆႉၼႂ်းႁူင်းၼႄၶူဝ်းၶဝ်။ မိူၼ်ၼင်ႇတီႈ ႁူင်းၼႄလူၾ်ႉႁႃႇ၊ ဝဵင်းပႃႈႁိသ်ႇ၊ မိူင်းၾရၢင်ႇသဵသ်ႇ။ သမ်ႉတီႈ ႁူင်းၼႄပရႃႇတူဝ်း၊ ဝဵင်းမတ်ႈတရိတ်ႉ၊ မိူင်းသပဵၺ်ႇ။ ယူးရူပ်ႉၼႆႉ လမ်ႉမိုဝ်းၾၢႆႇပိူင်ၵေႃႇၵၢႆႇၶဝ်ၵေႃႈမီးယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇၵျွင်းၽြႃးလူင်ၶိူဝ်းၷရိၵ်ႉၶဝ်လႄႈရူမ်းမၼ်းၶဝ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉလႂ်၊ ယဝ်ႉသမ်ႉ ၵျွင်းၽြႃးလူင်ဢမ်ႇၼၼ် ဝတ်ႉၵျွင်းလူင်မိူဝ်ႈၵၢပ်ႈပၢၼ်ၵၢင်ၶဝ်ၼၼ်ႉလႂ်ယဝ်ႉ။ ၽူႈၸၼ်ႁၢင်ႈ ဢၼ်ၶိုၵ်ႉၶၢႆးဝႆႉၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉၵမ်ႈၼမ်ၵေႃႈ ပဵၼ်ၶိူဝ်းၵူၼ်းယူးရူပ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈပႃး မိၵဵလ်ႇဢၼ်ႉၵျေႇလူဝ်ႇ၊ ရႅမ်းၿရၼ်ႉတ်၊ သီးသၼ်းၼီး၊ လႄႈ ပိၵသ်သူဝ်းၶဝ်လႂ်ယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈပေႃတႅမ်ႈလိၵ်ႈၶိုၵ်ႉၶၢႆးလူင်ၶဝ်ၵေႃႈ ဢွၵ်ႇတီႈယူးရူပ်ႉယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ သျဵၵ်ႉသပျိုရ်း၊ ၻိၵ်ႉၶဵၼ်ႇသ်၊ ၻွသ်တူဝ်ႇယဵၾ်ႉသၵီး၊ တင်း ၿၢလ်းၹၵ်ႇၶဝ်လႂ်ယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈၽွင်းသိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉၵမ်းၼိုင်ႈ (1914-1918) တင်းၵမ်းသွင် (1939-1945) ၼၼ်ႉ ပွတ်းတွၼ်ႊမိူင်းယူးရူပ်ႉတင်းယႂ်ႇလူင်ၶဝ် လႆႈၶၢမ်ႇယႃႉလူႉလႅဝ်ၵႂႃႇပႅတ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ဝဵင်းလူင်ၶဝ်လႄႈ ႁူင်းၸၢၵ်ႈၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆတႄႉ ၶိုၼ်းမႄးၵေႃႇတင်ႈယဝ်ႉ။ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ မၼ်းတိုၵ်ႉၵိုတ်းပဵၼ်ဝႆႉ တီႈငဝ်ႈငႃႇ လူင်လၢင်ၾၢႆႇႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈလႄႈပၢႆးယဵၼ်ႇငႄႈဝႆႉယူႇၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၸိုင်ႈမိူင်းယူးရူပ်ႉၶဝ်ၼႆႉ မိူင်းၼိုင်ႈတင်းမိူင်းၼိုင်ႈ ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်ဝႆႉတင်း လၢႆးတေႃႉတၢင်ႇသူင်ႇပၢၼ်မႂ်ႇ၊ ႁူမ်ႈပႃးသၢႆတၢင်းလူမ်း (ၾၢႆႇၵၢင်ႁၢဝ်)၊ တၢင်းလူတ်ႉၾႆးဢိၵ်ႈတင်းသဵၼ်ႈတၢင်းမိူင်း (သဵၼ်ႈတၢင်းဝႆးလူင်) ၶဝ်လႂ်ယဝ်ႉ။

ၼႃႈလိၼ်မိူင်း
 Eu flag for Eu members ၸိုဝ်ႈ ဢေႇရိယႃႇ(km2) ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း လွင်ႈသတ်ႉႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း(per km2) ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ ၸိုဝ်ႈၼင်ႇၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းၶဝ်   မိူင်းဢႃႇပႃးၼီးယႃး 28,748 2,876,591 98.5 Tirana Shqipëria   မိူင်းဢႅၼ်ႇတူဝ်ႇရႃႇ 468 77,281 179.8 Andorra la Vella Andorra   မိူင်းဢႃႇမေးၼီးယႃး  29,743 2,924,816 101.5 Yerevan Հայաստան (Hayastan)  မိူင်းဢေႃးသထရီးယႃး 83,858 8,823,054 104 Vienna Österreich   မိူင်းဢႃႇၸႃႇပၢႆႇၸၼ်ႇ  86,600 9,911,646 113 Baku Azǝrbaycan   မိူင်းပႄႇလႃႇရုတ်ႈ 207,560 9,504,700 45.8 Minsk  ()  မိူင်းပႄႇၵျီႇယမ်ႇ 30,528 11,358,357 372.06 Brussels België/Belgique/Belgien   မိူင်းပေႃးသၼီးယႃး လႄႈ ႁႃႇၸီႇၵူဝ်းဝီးၼႃး 51,129 3,531,159 68.97 Sarajevo /  မိူင်းပူႇၵႃႇရီႇယႃႇ 110,910 7,101,859 64.9 Sofia  ()  မိူင်းၶရူဝ်ႇဢေးသျႃး 56,542 4,284,889 75.8 Zagreb Hrvatska  မိူင်းသၢႆႉပရႅတ်ႈ  9,251 1,170,125 123.4 Nicosia Κύπρος (Kýpros)/Kıbrıs  မိူင်းၶျႅၵ်ႈ 78,866 10,610,947 134 Prague Česko  မိူင်းတႅၼ်းမၢၵ်ႈ 43,094 5,748,796 133.9 Copenhagen Danmark  မိူင်းဢႄႇသတူဝ်းၼီးယႃး 45,226 1,319,133 28 Tallinn Eesti  မိူင်းၾိၼ်ႇလႅၼ်ႇ 338,455 5,509,717 16 Helsinki Suomi/Finland  မိူင်းၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ  547,030 67,348,000 116 Paris France   ၵျေႃႇၵျႃႇ  69,700 3,718,200 53.5 Tbilisi საქართველო (Sakartvelo)  မိူင်းၵျႃႇမၼီႇ 357,168 82,800,000 232 Berlin Deutschland  မိူင်းၵရိတ်ႈ 131,957 10,768,477 82 Athens Ελλάδα (Elláda)  မိူင်းႁၢင်ႇၵေႇရီႇ 93,030 9,797,561 105.3 Budapest Magyarország   မိူင်းဢၢႆးသလႅၼ်ႇ 103,000 350,710 3.2 Reykjavík Ísland   ဢၢႆႇယႃႇလႅၼ်ႇ 70,280 4,761,865 67.7 Dublin Éire/Ireland  မိူင်းဢီႇတႃႇလီႇ 301,338 60,589,445 201.3 Rome Italia   မိူင်းၵႃႇၸၢၵ်ႈသတၼ်ႇ  2,724,900 17,987,736 6.49 Nur-Sultan  ()  မိူင်းလၢတ်ႈဝီႇယႃႇ 64,589 1,925,800 34.3 Riga Latvija   မိူင်းလိၵ်ႈတိၼ်ႇသတၢႆႇ 160 38,111 227 Vaduz Liechtenstein  မိူင်းလီႉတူႇဝေးၼီးယႃး 65,300 2,800,667 45.8 Vilnius Lietuva  မိူင်းလၢၵ်ႈၸိမ်ႇပၢၵ်ႈ 2,586 602,005 233.7 Luxembourg Lëtzebuerg/Luxemburg/Luxembourg  မိူင်းမေႃးတႃႇ 316 445,426 1,410 Valletta Malta   မိူင်းမေႃႇတူဝ်းဝႃး  33,846 4,434,547 131.0 Chișinău Moldova   မိူင်းမူဝ်ႇၼႃႉၶူဝ်ႇ 2.020 38,400 18,713 Monaco Monaco   မိူင်းမွၼ်ႇတေႇၼေးၵရူဝ်ႇ 13,812 642,550 45.0 Podgorica /  မိူင်းၼႄႇတႃႇလႅၼ်ႇ  41,543 17,271,990 414.9 Amsterdam Nederland   မႄႇၶေႇတူဝ်းၼီးယႃးႁွင်ႇ 25,713 2,103,721 80.1 Skopje  ()   မိူင်းၼေႃႇဝူၺ်း 385,203 5,295,619 15.8 Oslo Norge/Noreg/Norga  မိူင်းပူဝ်ႇလႅၼ်ႇ 312,685 38,422,346 123.5 Warsaw Polska  မိူင်းပေႃးတူႉၵၢဝ်ႇ  92,212 10,379,537 115 Lisbon Portugal  မိူင်းရူဝ်ႇမေးၼီးယႃး 238,397 19,638,000 84.4 Bucharest România   မိူင်းရတ်ႈသျႃး  17,098,246 144,526,636 8.4 Moscow  ()   မိူင်းသၼ်းမႃႇရီႇၼေႃႇ 61.2 33,285 520 San Marino San Marino   မိူင်းသႃးပီးယႃး  88,361 7,040,272 91.1 Belgrade /  မိူင်းသလူဝ်ႇဝႃးၵီးယႃး 49,035 5,435,343 111.0 Bratislava Slovensko  မိူင်းသလူဝ်ႇဝေးၼီးယႃး 20,273 2,066,880 101.8 Ljubljana Slovenija  မိူင်းသပဵၼ်ႇ 505,990 46,698,151 92 Madrid España  မိူင်းသုၺ်ႇတိၼ်ႇ 450,295 10,151,588 22.5 Stockholm Sverige   မိူင်းသဝိတ်ႈၸႃႇလႅၼ်ႇ 41,285 8,401,120 202 Bern Schweiz/Suisse/Svizzera/Svizra  20px မိူင်းတိူဝ်ႇၵီႇ  783,356 80,810,525 105 Ankara Türkiye   မိူင်းယူႇၶရဵၼ်း 603,628 42,418,235 73.8 Kyiv  ()   မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႁေႃၶမ်း ပရိတ်ႈတဵၼ်ႇ 244,820 66,040,229 270.7 London United Kingdom   ဝႃႇတီႇၵၼ်ႇသီးတီး 0.44 1,000 2,272 ဝႃႇတီႇၵၼ်ႇသီးတီး Città del Vaticano/Civitas Vaticana Total 50 10,180,000 743,000,000 73

Within the above-mentioned states are several de facto independent countries with limited to no international recognition. None of them are members of the UN:

   ၸိုဝ်ႈ ဢေႇရိယႃႇ(km2) ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း လွင်ႈသတ်ႉႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း(per km2) ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ   ဢႅပ်ႉၶေးၸီးယႃး  8,660 243,206 28 Sukhumi   ဢၢတ်းသၢၵ်ႇ  11,458 150,932 12 Stepanakert   ၵူဝ်ႇသူဝ်ႇဝူဝ်ႇ  10,9081,920,079 159 Pristina   သၢႆႉပရႅတ်ႈ ပွတ်းႁွင်ႇ  3,355 313,626 93 Nicosia   ဢွတ်ႇသႅတ်ႉထီးယႃးၸၢၼ်း  3,900 53,532 13.7 Tskhinvali   ထရွၼ်ႇသၼိတ်ႉသထရီးယႃး  4,163 475,665 114 Tiraspol

Several dependencies and similar territories with broad autonomy are also found within or in close proximity to Europe. This includes Åland (a region of Finland), two constituent countries of the Kingdom of Denmark (other than Denmark itself), three Crown dependencies, and two British Overseas Territories. Svalbard is also included due to its unique status within Norway, although it is not autonomous. Not included are the three countries of the United Kingdom with devolved powers and the two Autonomous Regions of Portugal, which despite having a unique degree of autonomy, are not largely self-governing in matters other than international affairs. Areas with little more than a unique tax status, such as Heligoland and the Canary Islands, are also not included for this reason.

   ၸိုဝ်ႈSovereignstate ဢေႇရိယႃႇ(km2) ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း လွင်ႈသတ်ႉႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း(per km2) ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ   ဢႅၵ်ႉရူဝ်ႇထီးရီႇ လႄႈ တိၵ်ႇၶေးလီးယႃး (Sovereign Base Areas of Akrotiri and Dhekelia)UK 254 15,700 59.1 Episkopi Cantonment   မူႇၵုၼ် ဢေႃးလႅၼ်ႇFinland 1,580 29,489 18.36 Mariehamn   ပီးလိဝိၵ်ႉ ၶွင် ၵႂၢၼ်းသီ UK 78 65,849 844.0 St. Peter Port   ၵျႃႇသီႇ (Bailiwick of Jersey) UK 118.2 100,080 819 Saint Helier   မူႇၵုၼ် ၾႄးရူဝ်းDenmark 1,399 50,778 35.2 Tórshavn   ၵျီႇပရေႃးတႃးUK 6.7 32,194 4,328 ၵျီႇပရေႃးတႃး   ၵရိၼ်းလႅၼ်း Denmark  2,166,086 55,877 0.028 Nuuk   ၵုၼ်မႅၼ်း UK 572 83,314 148 Douglas   သဝႃးလ်ပၢတ်ႇ Norway 61,022 2,667 0.044 Longyearbyen

ၽိုၼ်ဢိင်

Category:!Main category
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:လိုမ်လူင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ယူးရူပ်ႉ