ၽႃႇသႃႇထႆး

ၵႂၢမ်းထႆး ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ယႃႇပေဢဝ်ၵႂႃႇလေႃးၸွမ်း ၵႂၢမ်းထႆးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းလႄႈ ထႆးတွၼ်ႈၵၢင်ၼၼ်ႉသေၵမ်း။ ၵႂၢမ်းထႆးภาษาไทย ၼႆႉ သယၢမ်ၼႆၵေႃႈဝႃႈ  Although "Thai" has become more common, the older term "Siamese" is still used by linguists, especially when disambiguating from other Tai languages (Diller 2008:6[full citation needed]). "Proto-Thai", for example, is the ancestor of all of Southwestern Tai, not just of Siamese (Rischel 1998[full citation needed]).  ဢမ်ႇၼၼ် ထႆးတွၼ်ႈၵၢင် ၼႆၵေႃႈဝႃႈယူႇ။ ပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းလုမ်းထႆးသေ လႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းငဝ်ႈ ၵူၼ်းထႆးၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ထႆးၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸုမ်းၶိူဝ်းတႆးသေ ၶေႃႈၵႂၢမ်းထႆးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼႂ်းၸုမ်းၸၢဝ်း တႆး-ၵတႆး Tai-Kadai Language ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းထႆး ၶိုင်ႈပၢႆၼၼ်ႉ ၸိုၵ်းဢဝ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း ပႃႇလိ၊ သၵ်ႉၵတ လႄႈ ၵႂၢမ်းၶမဵၼ် ပၢၼ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉ မႃးလေႃးဝႆႉ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းထႆးၼႆႉ မီးသဵင်ၶိုၼ်ႈသဵင်လူင်း (Tonal)သေ ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ၸႅၵ်ႇယႅၵ်ႈဝႆႉ ပိူင်ၼိူင်ႈ။ ၵႂၢမ်းထႆးလႄႈ ၵႂၢမ်းလၢဝ်းၼႆႉ မိူၼ်ၵၼ်သေ လွင်ႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ် ဢိတ်းဢီႈယူႇ။ ပေႃးဢဝ် ၸၢဝ်းၵႂၢမ်းဝႃႈတႄႉ မိူၼ်ၵၼ်ယဝ်ႈ။  "Ausbau and Abstand languages". Ccat.sas.upenn.edu. 1995-01-20. Retrieved 2012-07-08. 

 ၵႂၢမ်းဢၼ် ၵပ်းၵၢႆႇၵႂၢမ်းထႆး 
ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းထႆးၼႆႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းဢၼ်ၸႂ်ႉ ၼႂ်းလုမ်းထႆးသေ ၵူၼ်းလၢတ်ႈမၼ်း မီးယူႇ 20 လၢၼ်ႉ (ပီ 2000) လိူဝ်လိူဝ်။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းထႆး ဢၼ်ၸႂ်ႉၶိုတ်းၵၢပ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းဢၼ်လၢတ်ႈတီႈ မိူင်းၵွၵ်ႇ ဢၼ်ၸိူဝ်းၵူၼ်း မီးၸၼ်ႉၶဝ် လၢတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႈ။  Andrew Simpson (2007). Language and national identity in Asia. Oxford University Press. Standard Thai is a form of Central Thai based on the variety of Thai spoken earlier by the elite of the court, and now by the educated middle and upper classes of Bangkok. It ... was standardized in grammar books in the nineteenth century, and spread dramatically from the 1930s onwards, when public education became much more widespread   Peansiri VongvWp/shn/IPAnond (Summer 1994). "Linguistic Perspectives of Thai Culture". paper presented to a workshop of teachers of social science. University of New Orleans. p. 2. Retrieved 26 April 2011. The dialect one hears on radio and television is the Bangkok dialect, considered the standard dialect.  လိူဝ်သေ ထႆးတွၼ်ႊၵၢင်ၼၼ်ႉ မိူင်းထႆးၼႆႉ ပဵၼ်ငဝ်ႈငႃႇ ၵႂၢမ်းတႆး Tai Language လူးၵွၼ်ႇ။ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ပၢႆးၽႃႇသႃႇၶေႃႈၵႂၢမ်း ၶဝ်တႄႉဝႃႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၵဝ်ႇ ဝေႃးႁႃႇရၵဝ်ႇၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းမီးလွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်ယူႇ ဝႃႈၼႆသေတႃႉ ဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၼႆႉၵေႃႈ မၼ်းပဵၼ်လူၺ်ႈ ဝေႃးႁႃႇရ တွၼ်ႈလႂ်တွၼ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ဢိတ်းဢီႈၵူၺ်း။ Antonio L. Rappa; Lionel Wee (2006), Language Policy and Modernity in Southeast Asia: Malaysia, the Philippines, Singapore, and Thailand, Springer, pp. 114–115 

 ၵႂၢမ်းထႆး ၼႂ်းမိူင်းထႆး 
 ဢီႇသၢၼ် (ထႆးပွတ်းႁွင်ႇ) ၵႂၢမ်းဢီႇသၢၼ်ၼႆႉ လၢတ်ႈၵၼ်တီႈ ၼႂ်းမိူင်းထႆး။ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းလၢဝ်း ဢၼ်မႃးလၢတ်ႈၼႂ်းမိူင်းထႆးသေ သမ်ႉၸႂ်ႉတိုဝ်း လိၵ်ႈထႆး။ ၵူၼ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်းဢီႇသၢၼ်မီးယူႇမွၵ်ႈ  20 လၢၼ်ႉ။ ၵူၼ်းထႆး ဢၼ်မီးတီႈ ၽၢႆႇၼႂ်း ၽၢႆႇၼွၵ်ႈ ၸေႊတွၼ်ႊဢီႇသၢၼ် လုၵ်ႉတီႈ ၵူၼ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်းလၢဝ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇသေ လႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးၵူၺ်း.
 ထႆးပွတ်းႁွင်ႇ (ၽႃႇသႃႇၼိူဝ်၊ လၢၼ်ႉၼႃး၊ ၵႂၢမ်းမိူင်း ဢမ်ႇၼၼ် ယူၼ်း) ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းလၢတ်ႈမၼ်း မီးယူႇ 6 လၢၼ်ႉ (1983) မိူဝ်ႈပၢၼ် ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းလၢၼ်ႉၼႃး  (ၵဵင်းမႂ်ႇ)ၼၼ်ႉ လၢဝ်းလႄႈထႆး မိူၼ်ၵၼ်သေ ထႆးၵေႃႈဝႃႈ ၶဝ်ယၼ်တီႈ လၢဝ်းသေမႃး။
 ထႆးပွတ်းၸၢၼ်း (ထႆးတႆး၊ ၽၢၵ်ႇတႆး ဢမ်ႇၼၼ် ၻမ်ပရူဝ်း) ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်းမၼ်းမီးယူႇ,မီးယူႇ 4.5 လၢၼ်ႉ (2006)
 ပူႇထႆး ၵူၼ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်းပူႇထႆး  မီးယူႇ 5 သႅၼ် မီးယူႇၸွမ်း ၼၶွၼ်းၽၼုမ်း၊ 300,000 ၵေႃႉလိူဝ် သမ်ႉမီးယူႇတီႈၼႂ်းမိူင်းလၢဝ်းလႄႈ  မိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်း။
 ၽွင်း ၵူၼ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၽွင်း မီးယူႇ 200000 ယူႇတီႈ မိူင်းထႆးတွၼ်ႈၵၢင်လႄႈ ဢီႇသၢၼ်။ 100000 ၵေႃႉလိူဝ် မီးမိူင်းလၢဝ်း ပွတ်းႁွင်ႇ(2006)
 တႆးသျၢမ်ႇ (ရှမ်း) (တႆးလူင်၊ ထႆးယႂ်ႇ) 100000 ၵေႃႉ မီးတီႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း မိူင်းထႆး။ 3.2 လၢၼ်ႉ မီးၼႂ်း မိူင်းမၢၼ်ႈ။ (2006)
 လိုဝ်ႉ (လိုဝ်ႉ၊ ယူၼ်း၊ ၻႆး) ၽူႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်းမၼ်းမီး 1 လၢၼ်ႉ တမ်ႈတီႈ မိူင်းထႆး ပွတ်းႁွင်ႇ။ 600000 လိူဝ် မီးတီႈ သိပ်းသွင်ပၼ်းၼႃး၊ မိူင်းမၢၼ်ႈလႄႈလၢဝ်း။ (1981-2000)
 ငႅဝ်ႉ မီး 50000 ၵေႃႉ မီးတမ်ႈတီႈ ၼၶွၼ်းၽၼူမ်း၊ သၶွၼ်းၼၶွၼ်း၊ ဢုတွၼ်းထႃၼီႇ ဢၼ်မီး ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ မိူင်းထႆး။
 သူင်ႉ မီး 30000 ၵေႃႉ မီးတမ်ႈတီႈ မိူင်းထႆး ပွတ်းၵၢင်လႄႈ ပွတ်းႁွင်ႇ။
 လိၵ်ႈထႆး 
ၽူႈလူင်ႉၽၢႆႇလိၵ်ႈၶဝ် ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈလိၵ်ႈထႆးၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ တူဝ်လိၵ်ႈၶမဵၼ်သေပဵၼ်မႃး။ လိၵ်ႈၶမဵၼ် သမ်ႉလုၵ်ႉတီႈ လိၵ်ႈပရႁမီႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၸၢဝ်းလိၵ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းဢိၼ်ႇတိယၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ပဵၼ်ႁိုဝ်ပဵၼ် လိၵ်ႈထႆးၼႆႉ ငၢႆးမိူၼ် လိၵ်ႈတႆးလမ်ဝႆႉသေ တေၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ လိၵ်ႈၶမဵၼ်ၼၼ်ႉ ငဝ်ႈမၼ်းလုၵ်ႉတီႈ  ဢိၼ်ႇတိယမႃးၼၼ်ႉယူႇ။ ၵႂၢမ်းထႆးလႄႈ လိၵ်ႈထႆးၼႆႉ ၸမ်ၵႂၢမ်းလၢဝ်းလႄႈလိၵ်ႈလၢဝ်းယဝ်ႈ။ ၸိူဝ်းဢၼ်မေႃ လိၵ်ႈလၢဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်မေႃလူလႆႈ လိၵ်ႈထႆး ႁူႉပွင်ႇ ၵႂၢမ်းထႆးယဝ်ႉ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဝေႃးႁႃႇရ၊ သၻ်ႉၻႃႇ၊ သဵင်ၶိုၼ်ႈသဵင်လူင်းလႄး သရထႆး ၶိုင်ႈပၢႆၼၼ်ႉ မိူၼ်ၵၼ် တင်းလၢဝ်းယဝ်ႈ။ မၼ်းငၢႆးမိူၼ်လိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ဢဝ်မႃးတီႈလိၵ်ႈမွၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ထႆးဢိင်ဢဝ် လိၵ်ႈၶမဵၼ်သေ မႄးႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ် လိၵ်ႈၶဝ်မႃး ႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ မီးၸၼ်ႉ လၢႆးတႅမ်ႈႁင်းၶေႃၶဝ်မႃးယူႇ။ တူဝ်လိၵ်ႈၶမဵၼ်မီးမႃး  ၸဵမ်မိူဝ်ႈ 600 CE ၼၼ်ႉသေ တူဝ်လိၵ်ႈထႆးတႄႉ မီးမႃး မွၵ်ႈမိူဝ်ႈ 1292 CE ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈထႆး
တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈထႆး อักษรไทย ၼႆႉ ပဵၼ်လိၵ်ႈတႃႇၸႂ်ႉတႅမ်ႈ ၵႂၢမ်းထႆးလႄႈၵႂၢမ်းတၢင်ႇမဵဝ်း ဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်းထႆးၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ မႄႈၵပ်းငဝ်ႈ พยัญชนะ မီး 44 တူဝ်၊သရ สระ မီး 15 တူဝ်သေ ပေႃးလေႃးၵၼ် ပဵၼ်ၵႂႃႇသရ28 တူဝ်။ တူၼ်းသဵင်မီး4 သဵင်။
Alphabetic
 မဵတ်မၢႆ ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉ RTGS IPA ၸၼ်ႉသဵင် ထႆး RTGS  တီႈပွင်ႇ  သဵင်ငဝ်ႈ  နောံဆုံး  ကနဦး  နောံဆုံး ก
က ก ไก่
ၵေႃႊၵႆႇko kai  ၵႆႇ k  k     ၵၢင် ข
ခ ข ไข่
ၶေႃၶႆkho khai  ၶႆႈ kh  k     သုင် ฃ
ခ ฃ ขวด
ၶေႃၶႂူတ်ႇkho khuat  တဝ်ႈ kh  k     သုင် ค
ဂ ค ควาย
ၶေႃႊၶႂၢႆႊkho khwai   ၵႂၢႆး  kh  k     တမ်ႇ ฅ
ဂ ฅ คน
ၶေႃႊၶူၼ်ႊkho khon   ၵူၼ်း  kh  k     တမ်ႇ ฆ
ဃ ฆ ระฆัง
ၶေႃႊရႃႉၶင်ႊkho ra-khang   ႁိင်ႇ  kh  k     တမ်ႇ ง
င ง งู
ငေႃႊငူႊngo ngu   ငူး  ng  ng     တမ်ႇ จ
စ จ จาน
ချော ချာန်cho chan   အပြား  ch  t     ၵၢင် ฉ
ဆ ฉ ฉิ่ง
ၶျေႃၶျိင်ႇcho ching   သႅင်ႇသိင်း  ch  –     သုင် ช
ဇ ช ช้าง
ၶျေႃႊၶျၢင်းcho chang   ၸၢင်ႉ  ch  t     တမ်ႇ ซ
ဇ ซ โซ่
သေႃႊသူဝ်ႉ so so   ၸႅင်ႊ  s  t     တမ်ႇ ฌ
ဈ ฌ เฌอ
ၶျေႃႊၶျိူဝ်ႊ cho choe   တူၼ်ႈမႆႉ  ch  –     တမ်ႇ  ည ญ หญิง
ယေႃႊယိင်yo ying   ယိင်း  y  n     တမ်ႇ ฎ
ဋ ฎ ชฎา
ၻေႃႊၶျၻႃႊdo cha-da   ဢၼ်မတ်ႉႁူဝ်  d  t     ၵၢင် ฏ
ဋ
|| style="text-align: left" | ฏ ปฏัก
တေႃႇပတၵ်ႇto pa-tak   ႁွၵ်ႇလႅမ်၊ သၢမ်ႈ  t  t     ၵၢင်  ဌ ฐ ฐาน
ထေႃထၢၼ်tho than   ပိုၼ်ႉငဝ်ႈ  th  t     သုင် ฑ
ဍ ฑ มณโฑ
ထေႃႊမူၼ်ႊထူဝ်ႊtho montho   ၼၢင်းမူၼ်းထူဝ်း  th  t     တမ်ႇ ฒ
ဎ ฒ ผู้เฒ่า
ထေႃႊၽူႉထဝ်ႉtho phu-thao   ၽူႈထဝ်ႈ  th  t     တမ်ႇ ณ ဏ  ณ เณร
ၼေႃႊၼဵၼ်ႊno nen   ၸဝ်ႈသၢင်ႇ  n  n     တမ်ႇ ด
ဒ ด เด็ก
ၻေႃႊၻဵၵ်ႇdo dek   လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ  d  t     ၵၢင် ต
တ ต เต่า
တေႃႊတဝ်ႇto tao   တဝ်ႇ  t  t     ၵၢင် ถ
ထ ถ ถุง
ထေႃထုင်tho thung   ထူင်  th  t      သုင် ท
ဒ ท ทหาร
ထေႃႊထႁၢၼ် tho thahan   သိုၵ်းႁၢၼ်  th  t      တမ် ธ
ဓ ธ ธง 
ထေႃႊထူင်ႊtho thong   တုင်း(ၸွမ်ပိဝ်)  th  t      တမ် น
န น หนู
ၼေႃႊၼူno nu   ၼူ  n  n      တမ်ႇ บ
ပ บ ใบไม้
ၿေႃႊ ၿႆႊမႆးbo baimai   မႂ်ႊမႆႉ  b  p      ၵၢင် ป
ပ ป ปลา
ပေႃႊပလႃႊpo pla   ပႃ  p  p      ၵၢင် ผ
ဖ ผ ผึ้ง
ၽေႃၽိုင်ႉpho phueng   ၽိုင်ႈ  ph  –      သုင် ฝ
ဖ ฝ ฝา
ၾေႃၾႃfo fa   ၾႃႁူမ်ႇ  f  –      သုင် พ
ဗ พ พาน
ၽေႃႊၽၢၼ်ႊ pho phan  ပၢၼ်ႉ  ph  p      တမ်ႇ ฟ
ဗ ฟ ฟัน
ၾေႃႊၾၼ်ႊfo fan   ၶဵဝ်ႈ(ၾၼ်း)  f  p      တမ်ႇ ภ
ဘ ภ สำเภา
ၽေႃႊသမ်ၽဝ်ႊpho sam-phao   ႁိူဝ်းလၢင်းယၢၼ်း  ph  p      တမ်ႇ ม
မ ม ม้า
မေႃႊမႃးmo ma   မႃႉ  m m      တမ်ႇ ย
ယ ย ยักษ์
ယေႃႊယၵ်းyo yak   ယၵ်းၽီလူး  y    or n      or   တမ်ႇ ร
ရ ร เรือ
ရေႃႊရိူဝ်ႊ ro ruea   ႁိူဝ်း  r  n      တမ်ႇ ล
လ ล ลิง
လေႃႊလိင်ႊ lo ling   လိင်း  l  n      တမ်ႇ ว
ဝ ว แหวน
ဝေႃႊဝႅၼ် wo waen   မွင်းၵူၺ်း၊ ၸွပ်ႇမိုဝ်း  w        တမ်ႇ ศ
ၐ ศ ศาลา
သေႃ သႃလႃႊ so sala   သႃလႃး(ၸလွပ်ႈ)  s  t      သုင် ษ
ၑ ษ ฤๅษี
သေႃ ရိုဝ်ႉသီ so rue-si   ၸဝ်ႈရသေး  s  t      သုင် ส
သ ส เสือ
သေႃ သိူဝ်ဢႃ so suea   သိူဝ်  s  t      သုင် ห
ဟ ห หีบ
ႁေႃ ႁိပ်ႇho hip   တိူၵ်ႈ  h –      သုင် ฬ
ဠ ฬ จุฬา
လေႃႊ ၸူႇလႃႊlo chu-la   ၵႃဝၢဝ်ႇ၊ လၢင်းယၢၼ်း  l n      တမ်ႇ อ
အ
|| style="text-align: left" | อ อ่าง
ဢေႃႊ ဢၢင်ႇo ang   ဢၢင်ႇ  –      ၵၢင် ฮ
ဂှ ฮ นกฮูก
ႁေႃႊ ၼူၵ်ႉႁုၵ်းho nok-huk   ၼူၵ်ႉၵဝ်ႉ  h  –      တမ်ႇ Notes
  The lower curves of the letter ญ are removed when certain letters are written below them, such as ญ + the mark nikkhahit (lower dot) = ญฺ, etc.
  The lower curves of the letter ฐ are removed when certain letters are written below them, such as ฐ + the vowel mark ุ = ฐุ, etc.
  When ย ends a syllable, it is usually part of the vowel. For example, mai (หมาย, [maːj˩˥]), muai (หมวย, [muaj˩˥]), roi (โรย, [roːj˧]), and thui (ทุย, [tʰuj˧]). There are some cases in which ย ends a syllable and is not part of the vowel (but serves as an independent ending consonant). An example is phinyo (ภิยโย, [pʰĩn˧.joː˧]).
  When ว ends a syllable, it is always part of the vowel. For example, hio (หิว, [hiw˩˥]), kao (กาว, [kaːw˧]), klua (กลัว, [kluːa˧]), and reo (เร็ว, [rew˧]).
  อ is a special case in that at the beginning of a word it is used as a silent initial for syllables that start with a vowel (all vowels are written relative to a consonant — see below). The same symbol is used as a vowel in non-initial position.

ၽိုၼ်ဢိင်

Category:!Main category