ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း

ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း (), (), () ၼႆႉ ပဵၼ် ၸႄႈမိူင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးၽၢႆႇတူၵ်းသုတ်းသုတ်း တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်းၼႆႉ မီး  သေ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီး ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ၊ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း မီး မိူင်းပင်းၵလႃးတဵတ်ႉ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမီး ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း လႄႈ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇမီး ၸႄႈမိူင်းမၼိပူႇရ၊ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး လႄႈ ၽၢႆႇတူၵ်း မီး ၸႄႈမိူင်းမီႇၸူဝ်ႇရမ်ႇ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈလူင် ၸႄႈမိူင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းႁႃးၶႃး ယဝ်ႉ။ ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်းၼႆႉ ယွၼ်ႉလွႆသုင်လိူင်ႇၼမ်လႄႈ လွင်ႈသၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇယၢပ်ႇယဵၼ်းသေ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ဢေႇသေပိူၼ်ႈ တီႈၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။

 ဢွင်ႈတီႈလႄႈ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် 
ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်းၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်မီး 13,907 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ထုင်ႉၼိူဝ်လွႆ ဢၼ်ၵူၼ်းယူႇႁၢင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈပွတ်း ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်းမိူင်းမၢၼ်ႈသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး လႄႈ မိူင်းပင်းၵလႃးတဵတ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇတုတ်ႉႁွင်ႇ 21 တီႇၵရီႇ တေႃႇ 24 တီႇၵရီႇ 15 မိတ်ႉၼိတ်ႉ၊ ၼႂ်းၵႄႈ လွင်ႇၵျီႇတုတ်ႉဢွၵ်ႇ 93 တီႇၵရီႇ 15 မိတ်ႉၼိတ်ႉ တေႃႇ 94 တီႇၵရီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

 ၾိင်ႈၾႃႉ 
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပဵၼ် ထုင်ႉၼိူဝ်လွႆလႄႈ မီးၾိင်ႈၾႃႉဢၼ်ၵတ်းလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်မႆႈလိူဝ်သုတ်းၼႆႉ ပဵၼ် လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ လႄႈ လိူၼ်မေႇသေ တၢင်ႉမႆႈၽတ်ႉၽဵင်ႇၼႆႉ မီး 60 တီႇၵရီႇၾႃႇရိၼ်ႇႁၢႆႉ တေႃႇ 70 တီႇၵရီႇၾႃႇရိၼ်ႇႁၢႆႉၵူၺ်း။ ၶၢဝ်းဢၼ်ၵတ်းသေပိူၼ်ႈၼႆႉ တၢင်ႉလူမ်ႈမႆး မီး 39 တီႇၵရီႇၾႃႇရိၼ်ႇႁၢႆႉတေႃႇပေႃးထိုင် ၽၢႆႇတႂ်ႈတၢင်ႉၼမ်ႉၶႅင်ယဝ်ႉ။ တၢင်ႉၼမ်ႉၽူၼ်ၽတ်ႉၽဵင်ႇၼႆႉ မီး 80 တေႃႇ 100 ၼိဝ်ႉသေ ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ထုင်ႉပွတ်းၸၢၼ်းၼႆႉ ၽူၼ်ၵႆႉၼမ်ယဝ်ႉ။

 ၸႄႈလူင် 
ၸႄႈလူင် ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်းၼႆႉ ပဵၼ် ႁႃးၶႃး ယဝ်ႉ။

 ၸႄႈတွၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်း၊ ဝဵင်း၊ ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ 
တီႈၸႄႈမိူင်းၶျၢင်းၼႆႉ မီး ၸႄႈတွၼ်ႈ (3) ဢၼ်ယဝ်ႉ။

 ၸႄႈတွၼ်ႈၽလၢၼ်း
 ၸႄႈတွၼ်ႈႁႃးၶႃး
 ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းတတ်ႉ

မီးဝႆႉ
ၸႄႈဝဵင်း (9) ဢၼ်၊
ဝဵင်း (15) ဝဵင်း၊
ပွၵ်ႉ (46) ပွၵ်ႉ၊
ဢိူင်ႇ (469) ဢိူင်ႇလႄႈ ဝၢၼ်ႈ (1363) ဝၢၼ်ႈ ယဝ်ႉ။နေပြည်တော် တိုင်းဒေသကြီး နှင့် ပြည်နယ်များရှိ ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာ ဦးရေ စာရင်းချုပ် (၁၆. ၂. ၂၀၁၆)

 ဝၢၼ်ႈဝဵင်းတၢင်ႇၸိူဝ်း 

 ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းလီၶဝ်ႈၸႂ် 
 ၼႂ်းၵႃႈသၼ်လွႆၶျၢင်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၸိၵ်းလွႆဢၼ်သုင်သေပိူၼ်ႈ ဝိတူဝ်ႇရိယ (ႁွင်ႉ) ၼၢတ်ႉမတွင်ႇ (ႁွင်ႉ) ၸိၵ်းလွႆ ၶူဝ်ၼူမ်းထုၼ်
 ၼွင်ရိ ႁၢင်ႈမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ် (Rih Lake)D.P.S. MYANMAR GUIDE MAP. 2000.

 သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ 

 လိၵ်ႈလၢႆး၊ ၽိင်ႈငႄႈ လႄႈ ၽိင်ႈထုင်း 

 သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ် 

ၵူၼ်းယူႇသဝ်းတီႈ ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်းၵမ်ႉၼမ်ၼႆႉ ၵိူဝ်းယမ်ၼိူဝ် ၽႃႇသႃႇ ၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၵမ်ႉဢေႇတႄႉၵေႃႈ ၵိူဝ်းယမ်ၼိူဝ် ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ၊ animism, လႄႈ Laipian Pau Cin Hau ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်းၼႆႉ တိုၵ်ႉပဵၼ်ၸႄႈမိူင်းဢၼ်လဵဝ် တီႈၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ၵိူဝ်းယမ် ၽႃႇသႃႇၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ ၼမ်သေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

 ၶူဝ်းဢွၵ်ႇပိုၼ်ႉတီႈ 
ၶူဝ်းဢွၵ်ႇပိုၼ်ႉတီႈ တီႈၸႄႈမိူင်းၶျၢင်းၼႆႉ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ၊ ထူဝ်ႇ

 ၶူဝ်းႁေႈၽိင်ႈတိုၼ်း 

 လွင်ႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ 

ၸိူဝ်းၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်လွၵ်းသဵၼ်ႈ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

 မၢႆ  လွင်ႈတၢင်း လၢႆးၼပ်ႉဢၢၼ်ႇ ႁူဝ်ၼပ်ႉ 1 ဢေႇရိယႃႇလိၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ဢေႇၵ 331953 2 ၽၢႆ ဢၼ် 1 3 ပႃႇမႆႉ လွၵ်းလၵ်း 645.10 5 ထိူၼ်ႁႄႈၵင်ႈၼွၵ်ႈပႃႇမႆႉ လွၵ်းလၵ်း 1335.20 5 တၢင်းလူတ်ႉၵႃး လၵ်း 1670 6ၶူဝ် ယၢဝ်းလိူဝ် 180 ထတ်း  လင် 5 7 ဢွင်ႈသူင်ႇလိၵ်ႈ ဢၼ် 51 8 လုမ်းသူင်ႇလိၵ်ႈသၢႆလူမ် လုမ် 24 9 လုမ်းတႄႇလီႇၽူင်း လုမ်း 30 10 ဢွင်ႈမႅၵ်ႇၶရူဝ်ႇဝဵပ်ႉ ဢၼ် 6 11 ႁူင်းၽႆးၾႃႉႁႅင်းၼမ်ႉ လင် 10 12 ၸၼ်ႉၸွမ်/ၶေႃးလဵၵ်ႉ ဢၼ် 1 13 ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးၸၢင်ႈ ဢၼ် 1 14 ၸၼ်ႉၸွမ်ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ဢၼ် 1 15 ႁူင်းႁဵၼ်းပိုၼ်ႉထၢၼ် ႁူင်း 1183 16 ႁူင်းႁဵၼ်းပၢႆးသၢႆႊၵၢၼ်မိုဝ်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈ ႁူင်း 1 17 ႁူင်းယႃ ႁူင်း 24

ၽိုၼ်ဢိင်

ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈမိူင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
Category:ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း