Peeʹrvesǩ

Peeʹrvesǩ nuortalašgillii ja пе̄рьвесськ gielddasámegillii lea nuortalaš ja gielddasápmelaš nissonolbmuid vuosttaš gahpir. Dábálaččat sii ožžot dan láđđegahpira rihppaskuvlla maŋŋel nappo sullii go devdet 15–16 jagi, muhto otne beaivve gahpira orro geavaheamen muhtumin maiddái vel nuorat nieiddat. Dan gahpira sáhttá geavahit girkovihaheami lohppii rádjái. 

Gahpira namma etymologiija
Peeʹrvesǩ-gahpira namma boahtá ruoššagiel sánis перевязка. Eará sámegielaide gahpira namma maiddái boahtá seammá sánis: gielddasámegillii пе̄рьвесськ, darjjesámegillii pervesk ja ugralaš fonetihkalaš transkriberenvuogádagain čállojuvvon áhkkilsámegillii per̜evĭes̜̄k͕e. Seammá ruoššagiel sánis leš maiddái gárjilgiel sáni perväskä.

Peeʹrvesǩ-gahpira oasit

Peeʹrvesǩ-gahpirii gullet gállobihttá ja báttit. Gállobihttá siste lea beassenanodas, man birra lea gorrojuvvon rukses láđđi. Gahpiris ii leat ollege kõʒʒ-geahči iige gahpervuođđu. Dábálaččat peeʹrvesǩ-gahpira ala giesastuvvo ovttaivnnat dahje lieđđás liidni mii čadnojuvvo gáibbi vuollái. 

Erohusat Suoma ja Ruošša bealde orruid gahpiriin
Peeʹrvesǩ-gahpiris leat oktasaččat gállobihttá, báttit, beassenanodas ja dat ahte gahpir hervejuvvojit bearraliiguin, muhto gahpermállet, bearralhearvvat ja gállobátti geavaheapmi eai leat. Ovdamearkka dihte Suoma bealde orruid gahpermálles gállobihttá lea geavllas nappo rabas duohken, go fas Ruošša bealde orruid gahpermálles dat lea gierdu. 

Suoma bealde geavlegahpira gállobihtá vuoláravda hervejuvvo bearraliiguin, badjeravda fas bearraliiguin ja boaluiguin. Hearvvaid gaskii lea sadji guhkes gállobáddái main gahpir čadnojuvvo oaivái. Gállobáddái lassin leat dávjá earáivnnat hearvabáttit mat heaŋgájit sealggi bealde ja maid soagŋostalli sáhttá čuolbmat go nuorrabárra áiguba náitalit. Go Ruošša bealde gahpermálle lea gierdu nu ahte ii leat seamma láhkái dárbbašlaš čatnat gahpira oaivái ja kánske go hearvamálle lea iešguđetlágan, gállobátti váilo.

Nieiddagahpiris eamitgahpirii
Moarsi heaitá geavaheamis su peeʹrvesǩ-gahpiris dan maŋŋá go son vihahuvvo. Vihaheami áigge sus lea bruvda oaivvi ala. Vihaheami maŋŋá moarsi ovdii loktejuvvo stuorra liinni man duohken su risteadni dahje náittoseadni váldá eret peeʹrvesǩ-gahpira ja rahpá moarsi bárggáldaga. Son bárgida moarsái guokte bárggáldaga, giessá daid báttiiguin oaivečohka ala ruvdnan ja bidjá eamitgahpira šaamšiǩ su oaivái. Bárggáldatruvnna ja puällõk-niehkkeláđđi vehkiin šaamšiǩ bissu buorebut oaivvis. Juos eamidis lea nieida, son oažžu eatnis peeʹrvesǩ-gahpira.

Peeʹrvesǩ-lágán gahpirat eará guovlluin
Gárjilis lea peeʹrvesǩ-lágán nieiddagahpir man namma lea perväskä. Dat gahpir gullá oulankalaš álbmotbiktasiidda vuođđuduvvon rádjegárjilaš čeardabiktasiidda. Maiddái perväskä-gahpira gállobihtá siste lea beassenanodas. Vaikko gahpir orru leamen ovttalágan go Ruošša bealde gierdomálle, dat ii leat go perväskä lea rabas maŋŋeoaivvi buohta. 

Ruovttueatnan gielaid guovddáža Gárjilgiel sátnegirjji mielde perväskä ii leat nieiddagahpir, muhto bruvda. Finnas diehtá muitalit, ahte perväskä-gahpir lei bruvdan 1880-logus, muđui dat lei juo dalle maiddái nieiddagahpir.

Geahča maid
 Govat ja muitalus Anna ja Markku Lumikivi birra. Maiddái náittosgovat mas oidnojit peeʹrvesǩ, bruvda ja šaamšiǩ.  
 peeʹrvesǩ Grenselándda musea čoakkáldagas (3 gova)  
 Suoma bealde peeʹrvesǩ Sámemusea Siidda čoakkáldagas  
 Ruošša bealde peeʹrvesǩ Sámemusea Siidda čoakkáldagas (2 gova) 
 Suoma bealde peeʹrvesǩ Sámemusea Siidda čoakkáldagas 
 Suoma bealde peeʹrvesǩ Sámemusea Siidda čoakkáldagas 

Gáldut

Kategoriija:Gahpirat
Kategoriija:Sámekultuvra
Kategoriija:Nuortasápmelaččat
Kategoriija:Gielddasápmelaččat