Olgešbellodat (Norga)

Norgga Olgešbellodat (dárogillii Høyre) lea konservatiiva politihkalaš bellodat, mii lea álggahuvvon 1884:s. Bellodat lea internationála demokráhtalaš uniovnna miellahttu. Bellodat lea registrerejuvvon Bellodatregistarii. Olgešbellodat lea árbevirolaš olgešbellodat, ja lea maid dat áidna bellodat Norgga Stuoradikkis mii iežas bidjan olgešbeallái.

Erna Solberg, Bergenis eret, lea leamašan bellodatjođiheaddji bellodaga riikačoahkkima rájes, mii lei miessemánus 2004:is. Jan Tore Sanner, Bærumas eret, lea 1. nubbijođiheaddji ja Bent Høie, Randabergas eret, lea 2. nubbijođiheaddji. Henrik Asheim lea bellodaga nuoraidorganisašuvnna jođiheaddji, Olgešbellodaga Nuorat (Unge Høyre), ja Henrik Erevik Riise lea ovdaolmmoš bellodaga studeanttaorganisašuvnnas (Høyres Studentforbund). Olgešbellodat lei áigodagas 2001-2005, dego stuorámus bellodat, mielde Kjell Magne Bondevika nuppi ráđđehusas oktanis Risttalaš Álbmotbellodagain ja Gurutbellodagain.

Olgešbellodaga stuoradiggejoavkkus leat 30 áirasa stuoradiggeválggaid maŋŋel mat ledje 2009:s. Bellodatjođiheaddji Erna Solberg lea maiddái parlamenttalaš jođiheaddji stuoradiggejoavkkus, gos Jan Tore Sanner lea nubbinjođiheaddji. Olgešbellodat lea 3. stuorámus bellodat Stuoradikkis, Bargiidbellodaga ja Ovddádusbellodaga maŋis.
Olgešbellodagas leat golbma aktiivvalaš oalgeorganisašuvnna (Unge Høyres Landsforbund, Høyres Studentforbund ja Senior Høyres Landsforbund). Dát organisašuvnnat leat dehálaš oasit Olgešbellodagas, ja sis leat sierra, riikaviidosaš organisašuvdnafierpmit.

Ulbmilpáragráfa
”Olgešbellodat áigu doalahit konservatiiva ovddastuspolitihka, mii lea huksejuvvon risttalaš kultuvrrašvuođu, riektestáda ja álbmotstivrra vuođul, ovddidit persovnnalaš- friddjavuođa ja sosiálalaš ovddasvástádusa, mielmearrideami ja eaiggádašrievtti, ja našunála ja internašunála ovttasbarggu.”

Olgešbellodat presentere iežas dego sosiálalaš reforpmalašbellodat mii bargá daid konstitušuvnnalaš rámmaid mielde maid parlamenttalaš demokratiija bidjá. Bellodat lea guhka leamaš árvokonservatiiva ja liberálakonservatiiva. Olgešbellodat lei 1800-logus ovddemusat árvokonservatiiva bellodat. 1900-logus álge dat liberálakonservatiiva áššit ihttin eanet. Olgešbellodat čuovvu odne vuosttažettiin Edmund Burke konservatiiva árbevieruid.

Olgešbellodaga politihkalaš lávdi deattuha earret eará čuovvovaš áššiid:
Sihkkarastit stabiila ja oiddolaš rámmaid friddja ja ođashábmemuš ealáhusdoaimma
Unnit vearuid ja divvagat
Johtolagaid vuoruhit eambbo
Dutkamiid vuoruhit eambbo
Fokuseret eanet máhtu ja oahpu skuvllas
Gievrras ja spáitilis suodjalus
Lága ja ortnega doalahit effektiivaláččát
Buoridit kvalitehta ja gelbbolašvuođa fuolahansuodjalusas
Unnidit almmolaš intervenšuvnna priváhta olbmuid eallimis ja bargguin
Ovddidit áktejumi, rabasvuođa ja gierdevašvuođa servodagas
Suodjalit klimá ja birrasa
Almmolaš ja priváhta bálvalusdoaimmaid oaččut dássádahkan
Rájiid bidjat politihkkii ja vuoruhit guovddášbargguid

Historjá
Olgešbellodat álggahuvvui 25. beaivvi borgemánu 1884:s maŋŋel go álggahedje parlamentarisma Norggas. Emil Stang válljejuvvui bellodaga vuosttaš ovdaolmmožin.

Beroštupmi Olgešbellodaga ektui lea rievddadan hirbmosit. Stuorámus oassi jienasteddjiin lei Olgešbellodagas 1894:s go 49,4 % jienastii Olgešbellodaga; dalle ledje dušše guokte bellodaga maid gaskkas sáhtii válljet. Olgešbellodagas ii leat goasse leamašan čielga eanetlohku Stuoradikkis. Olgešbellodat massii ollu jienasteddjiid soahtegaskaáiggis, earret eará go ilbme ođđa bellodagat. 1945:s 1970:i lassánedje bellodagas jienasteaddjit jámadit, ja 1973 válggaid maŋŋel lassánedje vel eanet.

1981-válggain oaččui Olgešbellodat 31,7 % jienaid, ja ledje bellodaga buoremus válggat 1924 rájes. Bellodaga deháleamos politihkas 1980-loguin lei Kåre Willoch, guhte lei stádaministtar 1981-1986. 1980-loguin ledje bellodagas eanet máksi miellahtu go goassege muđui, dalle sullii 100 000 olbmo.

1997 válggain oaččui Olgešbellodat 14,3 % - dalá heajumus válga 1945:a rájes. Bellodagas ledje goitge buori válggat 2001:s, ja besse ráđđehussii oktan Risttalaš Álbmotbellodagain ja Gurutbellodagain. Jahki 2005:s ledje fas heajos válggat Olgešbellodaga ektui, ja ožžo dušše 14,1 %.

1900-jagiin álggahii Olgešbellodat huksema ođđaáigásaš johtolatfierbmádaga. Vuosttaš máilmmisoađi maŋŋel šattai Olgešbellodaga váldoášši ođđasit ásahit dearvvašlaš ekonomalaš politihka.

 Válgahistorihkka 
Stuoradiggeválgabohtasat 1906–2009Statistisk Sentralbyrå: stortingsvalgresultater

 Jahki  Jietnaproseantta 1906 32,7 % 1909 41,4 % 1912 33,0 % 1915 28,7 % 1918 30,4 % 1921  33,4 % 1924  32,5, % 1927  24,0 % 1930  27,4 % 1933  20,2 % 1936  21,3 % 1945  17,0 % 1949  18,3 % 1953  18,6 %  1957  18,9 % 1961  20,0 % 1965  21,1 % 1969  19,6 % 1973  17,4 % 1977  24,8 % 1981  31,7 % 1985  30,4 % 1989  22,2 % 1993  17,0 % 1997  14,3 % 2001  21,2 % 2005  14,1 % 2009  17,2 %      Suohkanválgabohtosat 1928–2007Statistisk Sentralbyrå: kommunestyrevalgresultater
 Jahki  Jietnaproseantta 1928 14,2 % 1931 16,3 % 1934 12,1 % 1937 14,3 % 1945 9,7 % 1947 13,9 % 1951 15,2 % 1955 16,7 % 1959 18,6 % 1963 19,8 % 1967 19,3 % 1971 17,9 % 1975 21,8 % 1979 29,2 % 1983 25,9 % 1987 23,3 % 1991 21,5 % 1995 20,2 % 1999 21,4 % 2003 18,1 % 2007 19,3 %      Fylkadiggeválgabohtosat 1975–2007Statistisk Sentralbyrå: fylkestingsvalgresultater

 Jahki  Jietnaproseantta 1975 22,6 % 1979 29,9 % 1983 26,4 % 1987 23,7 % 1991 21,9 % 1995 19,9 % 1999 21,3 % 2003 17,8 % 2007 18,8 %

 Jođihangoddi 
Jođiheaddjit
 Erna Solberg 2004–
 Jan Petersen 1994–2004
 Kaci Kullmann Five 1991–1994
 Jan P. Syse 1988–1991
 Kaci Kullmann Five 1988
 Rolf Presthus 1986–1988
 Erling Norvik 1984–1986
 Jo Benkow 1980–1984
 Erling Norvik 1974–1980
 Kåre Willoch 1970–1974
 Sjur Lindebrække 1962–1970
 Alv Kjøs 1954–1962
 C.J. Hambro 1950–1954
 Arthur Nordlie 1945–1950
 Ole Bærøe 1937–1940
 Johan H. Andresen 1934–1937
 C.J. Hambro 1926–1934
 Ivar Lykke 1923–1926
 Otto B. Halvorsen 1919–1923
 Jens Bratlie 1911–1919
 Fredrik Stang d.y. 1907–1911
 Edmund Harbitz 1905–1907
 Ole Larsen Skattebøl 1902–1905
 Francis Hagerup 1899–1902
 Emil Stang d.e. 1896–1899
 Christian Schweigaard 1893–1896
 Emil Stang d.e. 1891–1893
 Christian Schweigaard 1889–1891
 Emil Stang d.e. 1884–1889 1. nubbinjođiheaddjit
 Jan Tore Sanner 2008–
 Per-Kristian Foss 2004–2008
 Erna Solberg 2002–2004
 Inge Lønning 1998–2002
 Børge Brende 1994–1998
 John G. Bernander 1991–1994
 Astrid Nøklebye Heiberg 1990–1991
 Wenche Frogn Sellæg 1988–1990
 Kaci Kullmann Five 1984–1988
 Håkon Randal 1980–1984
 Jo Benkow 1978–1980
 Lars T. Platou 1972–1978
 Erling Norvik 1970–1972
 Svenn Stray 1962–1970
 Bernt Ingvaldsen 1954–1962
 Alv Kjøs 1950–1954
 Herman Smitt Ingebretsen 1945–1949 2. nubbinjođiheaddjit
 Bent Høie 2010–
 Erling Lae 2008–2010
 Jan Tore Sanner 2004–2008
 Per-Kristian Foss 2002–2004
 Anne Berit Andersen 1998–2002
 Elisabeth Aspaker 1994–1998
 Svein Ludvigsen 1990–1991
 Petter Thomassen 1988–1990
 Erlend Rian 1986–1988
 Arne Skauge 1984–1986
 Kaci Kullmann Five 1982–1984
 Astrid Gjertsen 1978–1982
 Jo Benkow 1974–1978
 Per Hysing-Dahl 1972–1974
 Lars T. Platou 1970–1972
 Håkon Kyllingmark 1958–1970
 Claudia Olsen 1954–1958
 Sjur Lindebrække 1950–1954

Parlamentáralaš jođiheaddjit
 Erna Solberg 2005–
 Oddvard Nilsen 2001–2005
 Jan Petersen 1994–2001
 Anders Talleraas 1989–1994
 Jan P. Syse 1985–1989
 Jo Benkow 1981–1985
 Kåre Willoch 1970–1981
 Svenn Stray 1965–1970
 John Lyng 1957–1965
 C.J. Hambro 1926–1958
 Ivar Lykke 1923–1926
 Otto B. Halvorsen 1922–1923
 Ivar Lykke 1920–1921
 Otto B. Halvorsen 1919–1920
 Edvard Hagerup Bull 1912–1918
 Jens Bratlie 1910–1912
 Fredrik Stang d.y. 1906–1909
 Johan Thorne 1904–1906
 Francis Hagerup 1901–1903
 Emil Stang d.e. 1898–1900
 Christian Schweigaard 1894–1897
 Emil Stang d.e. 1892–1893
 Christian Schweigaard 1889–1891
 Emil Stang d.e. 1884–1889 Generálačállit
 Lars Arne Ryssdal 2009–
 Trond Reidar Hole 2001–2009
 Eirik Moen 1995–2001
 Svein Grønnern 1986–1995
 Fridtjov Clemet 1974–1986
 Erling Norvik 1970–1974
 Gudvin Låder Ve 1965–1970
 Kåre Willoch 1963–1965
 Holger Ursin 1956–1963
 Leif Helberg 1946–1956
 Birger Gotaas 1945–1946
 Herman Smitt Ingebretsen 1936–1940
 Harald Gram 1914–1936
 J. Rose Deist 1913
 Adolph Helwig 1907–1913
 Johannes Marten 1899–1906
 Thorstein Diesen 1898–1899
 Hakon Berger 1898
 Paul Benjamin Vogt 1892–1897
 Fredrich H. Steffens 1884–1892

Čujuhusat

Kategoriija:Norgga bellodagat
Kategoriija:Stuoradiggi