Kalaallit Nunaat

Kalaallit Nunaat (muhtumin maid Ruonáeana, ) lea máilmmi stuorimus suolu. Kalaallit Nunaat gullá Dánmárkui, muhto das lea maid siskkáldas iešstivrejupmi, iige dat omd. gula EU:ii, dego Dánmárku. Politihkalaččat Kalaallit Nunaat gullá Eurohpái, muhto geográfalaččat Davvi-Amerihkái.

 Namma 
Ruonáeatnama kalaallisutgiel namma lea Kalaallit Nunaat, mii máksá 'olbmuid eana'. Ovdal go ođđa čállinvuohki váldojuvvui atnui 1970-logus namma čállo Kalâtdlit Nunât. Dakkár riikka namma lei maid poastamearkkain jagi 1978 rádjái.

Riikka dánskkagiel namma, Grønland lea vikiŋggaid árbi ja máksá ’ruonas eana’, mas boahtá maiddái riikka nubbi davvisámegiel namma, Ruonáeatnan.

 Politihkka 
Inatsisartut lea Kalaallit Nunaata ovtta gámmára parlameanta. Das leat 31 lahtu, geat válljejuvvojit njealji jagi gaskkaid relatiiva válgavugiin. Kalaallit Nunaatas galget maiddái guokte parlameantalahtu Dánmárkku stuorradiggái.

Váldobellodagat leat sosiálademokráhtalaš Siumut ja liberálalaš Atassut. Jagi 2009 stuorámus bellodahkan šattai gurutbellodat Inuit Ataqatigiit.

Jagi 1975 rájes Kalaallit Nunaat lea gullan EECii, muhto guđii dan jagi 1985. Dan dihte iešstivrenguovlun Kalaallit Nunaat ii gulage Eurohpá uniovdnii, vaikko dat gullá Davviriikkaid ráđđái lahttun.

Kalaallit Nunaata oaiveministtar lea .

 Hálddahusguovllut 


 Dálá guovlojuohkin 
Ođđajagimánu 1. 2009 rájes Kalaallit Nunaat lea juhkkojuvvon njealji hálddašanguvlui: Kujalleq, Qaasuitsup, Qeqqata ja Sermersooq. Stuorra Davvenuorta-Kalaallit Nunaata Álbmotmeahcci ii gula mihkkege hálddašanguvlui. Dasa lassin amerihkálaš girdinšillju Thule Air Base (Pituffik), mii lea enklávan Qaasuitsup-hálddašanguovllu siste, ii gula mihkkege hálddašanguvlui.

 Gielda  Olmmošlohku (Ođđajagimánnu 2010).  Gávpogat  Gilit Kujalleq  7 589  Nanortalik, Qaqortoq, Narsaq Alluitsup-Paa, Tasiusaq, Narsaq-Kujalleq, Ammassivik, Aappilattoq, Qassimiut, Eqalugaarsuit, Saarloq, Igaliku, Narsarsuaq, Qassiarsuk Sermersooq  21 232 Ivittuut, Paamiut, Nuuk, Ammassalik, Ittoqqortoormiit Arsuk, Qeqertarsuatsiaat, Kapisillit, Kulusuk, Tiniteqilaaq, Sermiligaaq, Kuummiut, Isortoq Qeqqata  9 677  Maniitsoq, Sisimiut  Atammik, Napasoq, Kangaamiut, Itilleq, Kangerlussuaq, Sarfannguaq Qaasuitsoq  17 749  Kangaatsiaq, Aasiaat, Qeqertarsuaq, Qasigiannguit, Ilulissat, Uummannaq, Upernavik, Qaanaaq Attu, Iginniarfik, Ikerasaarsuk, Niaqornaarsuk, Akunnaaq, Kitsissuarsuit, Ikamiut, Ilimanaq, Oqaatsut, Qeqertaq, Saqqaq, Kangerluk, Ikerasak, Illorsuit, Niaqornat, Nuugaatsiaq, Qaarsut, Saattut, Ukkusissat, Aappilattoq, Kangersuatsiaq, Kullorsuaq, Innaarsuit, Naajaat, Nuussuaq, Tasiusaq, Nutaarmiut, Upernavik Kujalleq, Moriusaq, Qeqertat, Savissivik, Siorapaluk 

 Boares guovlojuohkin 
Ođđajagimánu 1. beaivvi 2009 rájes Kalaallit Nunaatas ledje golbma leana: Kitaa/Oarje-Ruonáeatnan, Tunu/Nuorta-Ruonáeatnan ja Avannaa/Davvi-Ruonáeatnan. Kitaas ledje 15 gieldda, Tunus guokte ja Avannaas okta. Stuorra Davvenuorta-Kalaallit Nunaata Álbmotmeahcci lei buot golmma leana guovllus iige dat gula mihkkege gildii.

 Kitaa (Oarje-Ruonáeatnan) 

Lulligielddat:
 Nanortalik
 Qaqortoq
 Narsaq
 Ivittuut
 Paamiut
Guovdogielddat:
 Nuuk
 Maniitsoq
 Sisimiut
 Kangaatsiaq
 Aasiaat
 Qasigiannguit
 Ilulissat
 Qeqertarsuaq
Davvegielddat:
 Uummannaq
 Upernavik
 Davvenuorta-Kalaallit Nunaata Álbmotmeahcci (unni oasáš)

 Tunu (Nuorta-Ruonáeatnan) 
 Ammassalik
 Ittoqqortoormiit 
 Davvenuorta-Kalaallit Nunaata Álbmotmeahcci (lullioassi)

 Avannaa (Davvi-Ruonáeatnan) 
 Qaanaaq
 Thule Air Base (Pituffik)
 Davvenuorta-Kalaallit Nunaata Álbmotmeahcci (davveoassi)

 Giella 
Kalaallit Nunaata virggálaš giella lea ruonáeatnangiella, muhto dánskkagiella lea maid dehálaš giella.

 Geahča maid 

 Gáldut 

Kategoriija:Kalaallit Nunaat
Kategoriija:Dánmárku
Kategoriija:Davvi-Amerihká sullot
Kategoriija:Suoloriikkat