آتشي ھٿيار

آتشي هٿيار يا فائر آرم () اھڙي بندوق جي قسم جو هٿيار آهي جيڪو ڪيميائي بارود جي سڙڻ (deflagration) سان پيدا ٿيندڙ تيز ڌماڪيدار دٻاءَ ذريعي گولي يا ٻيو پروجيڪٽائل فائر ڪري ٿو. قديم هٿيارن ۾ عام طور ڪارو بارود استعمال ٿيندو هو، جڏهن ته جديد هٿيارن ۾ سموڪ ليس بارود يا ٻيا ڌماڪيدار مادا استعمال ڪيا ويندا آهن.

ننڍا هٿيار () هلڪن آتشي هٿيارن جو ذيلي درجو آهن، جيڪي هڪ فرد طرفان آسانيءَ سان کڻي ۽ هلائي سگهجن ٿا.

مختلف ملڪن ۾ “فائر آرم” جي فني ۽ قانوني تعريف مختلف ٿي سگهي ٿي، ۽ ڪڏهن ڪڏهن عام ٻوليءَ ۾ هن اصطلاح کي هر قسم جي بندوق لاءِ (ڪڏهن غلط طور) استعمال ڪيو ويندو آهي.

 تاريخ 

پهريان آتشي هٿيار 10هين صديءَ ۾ سونگ خاندان واري چين ۾ ظاهر ٿيا (ڏسو: سونگ خاندان ۾ بارودي هٿيار). شروعاتي صورت ۾ بانس جي نلين ۾ بارود ۽ گولين جهڙا ذرا ڀري، انهن کي برڇي تي لڳايو ويندو هو، جنهن کي فائر لانس چيو ويندو هو.

1132ع ۾ ڊي آن جو محاصرو دوران هن هٿيار کي اثرائتي نموني استعمال ڪيو ويو. 13هين صديءَ ۾ بانس جي نلين جي جاءِ تي ڌاتي نليون استعمال ٿيڻ لڳيون ۽ اهڙيءَ ريت هينڊ ڪينن وجود ۾ آيو. 14هين صديءَ دوران هي ٽيڪنالاجي سڄي يوروشيا ۾ پکڙجي وئي.

 جوڙجڪ ۽ ڪم ڪرڻ جو طريقو 

قديم آتشي هٿيار عام طور ڪارو بارود استعمال ڪندا هئا، جڏهن ته جديد هٿيار سموڪ ليس بارود يا ٻين ڌماڪيدار پروپيلنٽن تي ٻڌل آهن.

گهڻا جديد هٿيار (سواءِ سموٿ بور شاٽ گن جي) نالي اندروني کڏن (رائفلنگ) سان ٺاهيا ويندا آهن، جيڪي گولي کي گهمڻ ڏين ٿيون ته جيئن پرواز دوران استحڪام ۽ درستگي وڌي.

 درجابندي 

جديد آتشي هٿيارن کي هيٺين بنيادن تي بيان ڪيو وڃي ٿو:

 ڪيلبر (Caliber) 
 هٿ بندوق ۽ رائفل لاءِ قطر ملي ميٽر يا انچ ۾ (مثال: 7.62mm يا .308 انچ)
 شاٽ گن لاءِ گيج يا بور (مثال: 12 گيج يا .410 بور)

 ايڪشن جو قسم 
 مزل لوڊر
 بريچ لوڊر
 ليور ايڪشن
 بولٽ ايڪشن
 پمپ ايڪشن
 ريوالور
 سيمي آٽو ميٽڪ
 مڪمل خودڪار هٿيار

 فائرنگ جو ميڪانيزم 
 ميچ لاڪ
 فلنٽ لاڪ
 وِيل لاڪ
 ڪيپ لاڪ
 رم فائر
 سينٽر فائر

 استعمال جي بنياد تي 
 شڪار رائفل
 سروس رائفل
 گيٽلنگ گن
 سنائپر رائفل
 اينٽي ميٽيريل رائفل

 نشانو ۽ حد 

شوتر (فائر ڪندڙ) هٿ-اک جي هم آهنگي سان نشانو لڳائيندا آهن، ۽ آئرن سائيٽ يا آپٽيڪل سائيٽ جهڙوڪ اسڪوپ، ريڊ ڊاٽ يا هولوگرافڪ سائيٽ استعمال ڪندا آهن.

 هٿ بندوق ۽ شاٽ گن جي اثرائتي حد عام طور 100 ميٽر تائين هوندي آهي.
 گهڻيون رائفلون 500 ميٽر تائين درستگي سان فائر ڪري سگهن ٿيون.
 خاص تيار ڪيل سنائپر رائفل ۽ اينٽي ميٽيريل رائفل 2,000 ميٽر کان وڌيڪ فاصلي تي به درست فائر ڪري سگهن ٿيون.

(نوٽ: گولي پنهنجي درست حد کان گهڻو اڳتي به خطرناڪ يا جان ليوا ٿي سگهي ٿي، تنهن ڪري حفاظتي فاصلو هميشه وڌيڪ رکڻ ضروري آهي.)

 پڻ ڏسو 

 بندوق
 بارود
 توپخانو
 فوجي ٽيڪنالاجي

 حوالا 

زمرو:هٿيار
زمرو:فوجي ٽيڪنالاجي
زمرو:بارودي هٿيار