لگزمبرگ شهر

لگزمبرگ (لگزمبرگي بولي: Lëtzebuerg؛ فرانسيسي: Luxembourg؛ جرمن: Luxemburg)، جن کي لگزمبرگ شهر (لگزمبرگي بولي: Stad Lëtzebuerg يا Luxembourg-Stad  d'Stad؛ فرانسيسي: Ville de Luxembourg؛ جرمن: Stadt Luxemburg-St) چيو ويندو آهي،  لگزمبرگ جي گاديء جو هنڌ ۽ ملڪ جو سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ڪميون آهي. ڏکڻ لگزمبرگ ۾ ايلزيٽا (Alzette) ۽ پيٽروسا (Pétrusse) ندين جي سنگم تي بيٺل، لگزمبرگ، اولهائين يورپ جي مرڪز ۾ واقع آهي. بروسيلزکان روڊ ذريعي 213 ڪلوميٽر (132 ميل) ۽ ڪولون، جرمني کان 209 ڪلوميٽر (130 ميل) جي مفاصلي تي واقع آهي. هن شهر ۾ لگزمبرگ قلعو آهي، جيڪا شروعاتي وچين دور ۾ فرينڪس پاران قائم ڪيو ويو ۽ هن جي چوڌاري هڪ آبادي ٺاهي وئي.

2024ع تائين، لڪسمبرگ شهر جي آبادي 136,208 هئي  جيڪا ملڪ جي ٻئي نمبر تي سڀ کان وڌيڪ آبادي واري ڪميونٽي ايسچ-سور-الزيٽ (Esch-sur-Alzette) جي آبادي کان ٽي ڀيرا وڌيڪ آهي. آبادي 160 قوميتن تي مشتمل آهي. پرڏيهي شهر جي آبادي جو %70.1 نمائندگي ڪن ٿا، جڏهن ته لڪسمبرگي آبادي جو %29.9 نمائندگي ڪن ٿا، جيڪا انکي لڪسمبرگ ۾ پرڏيهي رهواسين جي سڀ کان وڌيڪ تناسب سان ڪميون بڻائي ٿو.

سال 2024ع ۾، لڪسمبرگ کي عالمي مالياتي اداري (IMF) پاران، 140,310 آمريڪي ڊالر سان دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ GDP (PPP) في ماڻهو جي حيثيت سان درجه بندي ڪيو ويو. شهر بينڪنگ ۽ هڪ انتظامي مرڪز ۾ ترقي ڪيو آهي. سال 2019ع ۾، مرسر جي عالمي سطح تي 231 شهرن جو سروي، لڪسمبرگ کي ذاتي حفاظت لاءِ پهرين نمبر تي رکيو، جڏهن ته ان کي زندگي جي معيار لاءِ 18 هين نمبر تي رکيو.

لڪسمبرگ يورپي يونين جي ڊيفيڪٽو گاديءَ وارن شهرن، بروسيلز، فرينڪفرٽ ۽ اسٽراسبرگ سان گڏ، هڪ آهي. جئين ته اها ڪيترن ئي ادارن، ايجنسين ۽ ادارن، جن ۾ يورپي يونين جي عدالت انصاف،  يورپي آڊيٽر عدالت، يورپي پارليامينٽ سيڪريٽريٽ، يورپي پبلڪ پراسيڪيوٽر آفيس، يورپي سيڙپڪاري بينڪ، يورپي سيڙپڪاري فنڊ، يورپي استحڪام ميڪانيزم، يورو اسٽيٽ ۽ ٻيا يورپي ڪميشن شعبا ۽ خدمتون شامل آهن، جو مرڪز آهي. يورپي يونين (EU) جي ڪائونسل شهر ۾ هر سال ٽن مهينن لاءِ ملاقات ڪري ٿي.

تاريخ

رومن دور ۾، هڪ مضبوط ٽاور ٻن رومن روڊن جي ڪراسنگ جي حفاظت ڪندو هو جيڪي لڪسمبرگ شهر جي جاءِ تي ملن ٿا. 963 ۾ ٽريئر ۾ سينٽ ميڪسيمن جي ابي سان هڪ مٽاسٽا معاهدي ذريعي. آرڊينس جي سيگفرائيڊ پهريون (فرانس جي بادشاهه لوئس ٻيو جو ويجهو مائٽ) ۽ شهنشاهه اوٽو عظيم لڪسمبرگ جي جاگيردارانه زمينون حاصل ڪيون. سيگفرائيڊ پنهنجو قلعو، جنهن جو نالو لوسيلينبرهڪ ("ننڍو قلعو") رکيو، بوڪ فيلز ("چٽ") تي ​​ٺاهيو، جنهن جو ذڪر مٿي ذڪر ڪيل مٽاسٽا معاهدي ۾ پهريون ڀيرو ڪيو ويو آهي.

987 ۾، ٽريئر جي آرچ بشپ ايگبرٽ چرچ آف دي ريڊيمپشن (اڄ سينٽ مائيڪل چرچ) ۾ پنج قربانگاهون پاڪ ڪيون. چرچ جي ويجهو هڪ رومن روڊ چوراهي تي، هڪ بازار ظاهر ٿيو جنهن جي چوڌاري شهر ترقي ڪئي.

شهر، پنهنجي مقام ۽ قدرتي جاگرافيائي جي ڪري، تاريخ تائين اسٽريٽجڪ فوجي اهميت جو هنڌ رهيو آهي. پهرين قلعا 10 صدي جي شروعات ۾ تعمير ڪيا ويا هئا. 12 صدي جي آخر تائين، جيئن شهر نئين سينٽ نڪولس چرچ (اڄ نوٽر ڊيم جو ڪيٿڊرل) جي چوڌاري اولهه طرف وڌايو ويو، نئين ڀتيون تعمير ڪيون ويون جن ۾ 5 هيڪٽر (12 ايڪڙ) جو علائقو شامل هو. تقريبن 1340 ۾، جان دي بلائنڊ جي دور ۾، نوان قلعا تعمير ڪيا ويا جيڪي 1867 تائين قائم رهيا.

1443 ۾، فلپ دي گڊ جي اڳواڻي ۾ برگنڊين لڪسمبرگ کي فتح ڪيو. لڪسمبرگ برگنڊين جو حصو بڻجي ويو، ۽ بعد ۾ اسپيني ۽ آسٽريائي سلطنتون (اسپيني نيدرلينڊز ۽ اسپيني روڊ ڏسو) ۽ انهن هيبسبرگ انتظاميه جي تحت لڪسمبرگ قلعو بار بار مضبوط ٿيو ته جيئن 16 صدي تائين، لڪسمبرگ پاڻ يورپ جي مضبوط ترين قلعن مان هڪ هو. بعد ۾، برگنڊين، اسپيني، فرينچ، ٻيهر اسپيني، آسٽريائي، ٻيهر فرينچ ۽ پرشين لڪسمبرگ کي فتح ڪيو. 

17 صدي ۾، پهرين ڪيس ميٽ ٺاهيا ويا؛ شروعات ۾، اسپين 23 ڪلوميٽر (14 ميل) سرنگون ٺاهيون، جيڪي مال 1644 ۾ شروع ٿيون. انهن کي پوءِ مارشل وابن پاران فرانسيسي حڪمراني هيٺ وڌايو ويو، ۽ 1730 ۽ 1740 جي ڏهاڪي ۾ آسٽريائي حڪمراني هيٺ ٻيهر وڌايو ويو.

فرانسيسي انقلابي جنگين دوران، شهر تي ٻه ڀيرا فرانس جو قبضو هو: هڪ ڀيرو، مختصر طور تي، 1792-93 ۾، ۽ بعد ۾، ست مهينن جي محاصري کان پوءِ. Kreins (2003), p. 64 لڪسمبرگ فرانسيسي محاصري هيٺ ايتري ڊگهي عرصي تائين رهيو جو فرانسيسي سياستدان ۽ فوجي انجنيئر لازار ڪارنوٽ لڪسمبرگ کي "دنيا جو بهترين قلعو، جبرالٽر کان سواءِ" سڏيو، جنهن شهر   جي لقب 'اتر جو جبرالٽر' کي جنم ڏنو.Kreins (2003), p. 64

بهرحال، آسٽريائي گيريزن آخرڪار هٿيار ڦٽا ڪيا، ۽ نتيجي طور، لڪسمبرگ کي فرانسيسي جمهوريه پاران ملائي ڇڏيو ويو، جيڪو فورٽس جي ڊپارٽمينٽ جو حصو بڻجي ويو، لڪسمبرگ شهر کي ان جي صوبي طور مقرر ڪيو ويو. 1815 جي پيرس معاهدي جي تحت، جنهن نيپولين جنگين کي ختم ڪيو، لڪسمبرگ شهر کي جرمن ڪنفيڊريشن جي حصي طور پروشيا جي فوجي ڪنٽرول هيٺ رکيو ويو، جيتوڻيڪ خودمختياري, هالينڊ جي برطانيه سان ذاتي اتحاد ۾ هائوس آف اورنج-ناسو ڏانهن منتقل ٿي وئي.

لڪسمبرگ بحران کان پوءِ 1867ع جو لنڊن معاهدي جي مطابق. لڪسمبرگ کي لڪسمبرگ شهر ۾ قلعن کي ختم ڪرڻ جي ضرورت هئي. انهن جي ڊاهڻ ۾ سورهن سال لڳا، 1.5 ملين سون فرانڪ خرچ ٿيا ۽ 24 ڪلوميٽر (15 ميل) کان وڌيڪ زير زمين دفاع ۽ 4 هيڪٽر (9.9 ايڪڙ) ڪيسميٽ، بيٽريون، بيرڪ وغيره کي تباه   ڪندو پيو. ان کان علاوه، پروشيا گيريزن کي واپس وٺڻو هو.thumb|پاسريل، جنهن کي وائيڊڪٽ يا پراڻي پل جي نالي سان پڻ سڃاتو وڃي ٿو، جيڪو پيٽرس نديءَ جي وادي کي نظر ڪري ٿو. اهو 1861 ۾ کوليو ويو. 
جڏهن، 1890 ۾، گرينڊ ڊيوڪ وليم III بغير ڪنهن مرد وارث جي فوت ٿي ويو، گرينڊ ڊچي ڊچ هٿن مان نڪري ويو، ۽ گرينڊ ڊيوڪ ايڊولفئ جي ماتحت هڪ آزاد حد ۾ تبديل ٿي ويو. اهڙيءَ طرح، لڪسمبرگ، جيڪو اڃا تائين صرف نظرياتي طور تي آزاد هو. هڪ حقيقي آزاد ملڪ بڻجي ويو ۽ هڪ مڪمل طور تي آزاد رياست جي گاديءَ جو هنڌ بڻجي لڪسمبرگ شهر ڪجهه اهميت حاصل ڪئي جيڪا هن 1867 ۾ وڃائي ڇڏي هئي.

لڪسمبرگ جي پهرين عالمي جنگ ۾ غير جانبدار رهڻ جي بهترين ڪوششن جي باوجود, ان تي 2 آگسٽ 1914 تي جرمني قبضو ڪيو. 30 آگسٽ تي هيلمٿ وون مولٽڪ پنهنجو هيڊ ڪوارٽر لڪسمبرگ شهر منتقل ڪيو. لڪسمبرگ وڌيڪ چار سالن تائين جرمن هاءِ ڪمانڊ جي ميزباني ڪندو. قبضي جي آخر ۾. لڪسمبرگ شهر هڪ ڪوشش ڪيل ڪميونسٽ انقلاب جو منظر هو. 9 نومبر 1918 تي. ڪميونسٽن هڪ سوشلسٽ جمهوريه جو اعلان ڪيو. پر اهو صرف ڪجهه ڪلاڪن تائين هليو.

1920 ۽ 1921 ۾. شهر جون حدون تمام گهڻيون وڌايون ويون. ايچ، هيم، هولريچ ۽ رولنگر گرائونڊ جي ڪميون سان گڏ سڀئي لڪسمبرگ شهر سان ضم ٿي ويا. ان وقت تائين. شهر جو اصل علائقو صرف 3.55 چورس ڪلوميٽر (1.37 چورس ميل) هو. انضمام سان لڪسمبرگ شهر کي 51.52 چورس ڪلوميٽر (19.89 چورس ميل) جو نئون علائقو مليو.  شهر ملڪ جو سڀ کان وڏو ڪميونٽي بڻجي ويو. 

1940 ۾. جرمني ٻيهر لڪسمبرگ تي قبضو ڪيو. نازي لڪسمبرگ وارن کي خود حڪومت جي اجازت ڏيڻ لاءِ تيار نه هئا. ۽ بتدريج لڪسمبرگ کي ٽئين ريخ ۾ ضم ڪيو. غير رسمي طور تي ملڪ کي انتظامي طور تي هڪ پاڙيسري جرمن صوبي سان ڳنڍيندي. قبضي هيٺ. گاديءَ واري شهر جي سڀني گهٽين کي نوان جرمن نالا مليا.  جنهن جو اعلان 4 آڪٽوبر 1940 تي ڪيو ويو.لڪسمبرگ يورپي پارليامينٽ جي سيڪريٽريٽ جي سيٽ رهي ٿو، انهي سان گڏ يورپي يونين جي عدالت انصاف، يورپي آڊيٽرز جي عدالت، ۽ يورپي سيڙپڪاري بينڪ. يورپي ڪميشن جا ڪيترائي شعبا پڻ لڪسمبرگ ۾ قائم آهن. يورپي يونين جي ڪائونسل هر سال اپريل، جون ۽ آڪٽوبر جي مهينن لاءِ شهر ۾ ملندي آهي. مثال طور، ايونيو ڊي لا لبرٽي، ريلوي اسٽيشن ڏانهن ويندڙ هڪ وڏي روڊ جو نالو "ايڊولف-هٽلرسٽراس" ( Adolf-Hitlerstraße) رکيو ويو. لڪسمبرگ شهر کي 10 سيپٽمبر 1944 تي آزاد ڪرايو ويو.Thewes (2003), p. 121 ڊسمبر 1944 ۽ جنوري 1945 ۾ جرمن V-3 توپ جي ڊگهي فاصلي واري بمباري هيٺ شهر هو.

جنگ کان پوءِ، لڪسمبرگ پنهنجي غير جانبداري ختم ڪري ڇڏي، ۽ ڪيترن ئي بين-سرڪاري ۽ اعليٰ-سرڪاري ادارن جو باني ميمبر بڻجي ويو. 1952 ۾، شهر يورپي ڪوئلي ۽ اسٽيل ڪميونٽي (ECSC) جي هاءِ اٿارٽي جو هيڊ ڪوارٽر بڻجي ويو. 1967 ۾، هاءِ اٿارٽي کي ٻين يورپي ادارن جي ڪميشنن سان ضم ڪيو ويو؛ جيتوڻيڪ لڪسمبرگ شهر هاڻي يورپي ڪوئلي ۽ اسٽيل ڪميونٽي  ECSC جي سيٽ نه رهيو، پر ان 1981 تائين يورپي پارليامينٽ جي ڪجهه جزوي سيشن جي ميزباني ڪئي. لڪسمبرگ يورپي پارليامينٽ جي سيڪريٽريٽ جي سيٽ رهي ٿو، انهي سان گڏ يورپي يونين جي عدالت انصاف، يورپي آڊيٽرز جي عدالت، ۽ يورپي سيڙپڪاري بينڪ. يورپي ڪميشن جا ڪيترائي شعبا پڻ لڪسمبرگ ۾ قائم آهن. يورپي يونين جي ڪائونسل هر سال اپريل، جون ۽ آڪٽوبر جي مهينن لاءِ شهر ۾ ملندي آهي.thumb|left|The Old City of Luxembourg at night
جاگرافي
انتظاميه
آباديات 
معيشت 
ٽرانسپورٽ
ثقافت
سياحت
ڀينر شهر
 گيلري

 پڻ ڏسو
 بينيلڪس 
 لگزمبرگ ۾ شهر

حوالا

ٻاهريان ڳنڍڻا
Luxembourg City official website
Luxembourg City Tourism Office

Luxembourg (city) Photo Gallery
A short break in Luxembourg (city)
Events, things to do and practical stuff in Luxembourg


Category:Capitals in Europe
Category:Cities in Luxembourg
Category:Communes in Luxembourg (canton)
Category:Towns in Luxembourg
Category:Vauban fortifications
زمرو:لڪسمبرگ
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:يورپ ۾ راڄڌانيون