شبير احمد عثماني

شبیر احمد عثماني (11 آڪٽوبر 1887 – 13 ڊسمبر 1949) هڪ نامور اسلامي عالم، فقيه، مفسر، محدث، سياسي اڳواڻ ۽ تحريڪِ پاڪستان جو سرگرم رهنما هو. هن 1949ع ۾ پاڪستان جي شيخُ الاسلام طور خدمتون سرانجام ڏنيون.
هو پاڪستان کي هڪ اسلامي رياست قرار ڏيڻ جو مطالبو ڪندڙ پهريون نمايان مذهبي اڳواڻ هو. هو هڪ ديني عالم، ليکڪ، خطيب، سياستدان، ۽ تفسير ۽ حديث جو ماهر پڻ هو.
شبیر احمد عثماني 1887ع ۾ بجنور ۾ پيدا ٿيو ۽ دارالعلوم ديوبند جو فارغ التحصيل هو. هو فضلُ الرحمن عثماني جو فرزند هو. سندس ڀاءُ عزيزُالرحمان عثماني دارالعلوم ديوبند جو پهريون شيخُ الفتوىٰ هو.
شبیر احمد عثماني 14 آگسٽ 1947ع تي ڪراچي ۾ پاڪستان جو قومي جهنڊو پهريون ڀيرو لڙهايو، ۽ بعد ۾ قائداعظم محمد علي جناح جي جنازي نماز پڻ پڙهائي. سندس اهم ترين علمي ڪم تفسيرِ عثماني آهي، جيڪو هن پنهنجي استاد محمود حسن ديوبندي سان گڏ ترتيب ڏنو.

ابتدائي زندگي

شبیر احمد عثماني 11 آڪٽوبر 1887ع تي بجنور ۾ پيدا ٿيو، جيڪو ان وقت اتر اولهه صوبا، برطانوي هند جو حصو هو. سندس والد فضلُ الرحمن عثماني اسڪولن جو ڊپٽي انسپيڪٽر هو، ۽ جڏهن شبیر احمد پيدا ٿيو ته هو سرڪاري ذميوارين سبب بريلي ۾ مقرر هو. سندس ڀائٽين ۾ عتيقُ الرحمان عثماني ۽ شمس نويد عثماني شامل آهن.

تعليم ۽ علمي ڪيريئر
شبیر احمد عثماني دارالعلوم ديوبند مان تعليم حاصل ڪئي، جتي هو محمود حسن ديوبندي جو شاگرد بڻيو، ۽ 1908ع ۾ فراغت حاصل ڪئي. تعليم مڪمل ڪرڻ کان پوءِ کيس دارالعلوم ديوبند ۾ استاد مقرر ڪيو ويو.
1915ع ۾، جڏهن محمود حسن ديوبندي خود جلاوطني اختيار ڪري حجاز روانو ٿيو، تڏهن عثماني صحيح مسلم جي تدريس جي ذميواري سنڀالي، جيڪو حضرت محمد ﷺ جي حديثن جو اهم مجموعو آهي. 1925ع ۾، سعودي عرب جي حڪمران سلطان عبدالعزيز ابن سعود دنيا جي مختلف ملڪن مان نامور ديني عالمن جي ڪانفرنس ڪوٺائي. هندستان مان آيل عالمن جي وفد مختصر ملاقات کان پوءِ عثماني کي پنهنجو اڳواڻ چونڊيو.
1926ع ۾، عثماني ڊڀيل منتقل ٿيو، جيڪو گجرات رياست جو هڪ ننڍڙو، گهڻو ڪري ديوبندي آبادي وارو شهر هو، ۽ جامعہ اسلامیہ تعليمُ الدين ڊڀيل ۾ استاد مقرر ٿيو. آڪٽوبر 1920ع ۾، جڏهن جامعہ مليہ اسلامیہ جي قيام بابت باني ڪميٽي جو اجلاس ٿيو، تڏهن عثماني ان ڪميٽي جو ميمبر چونڊيو ويو. ان ڪميٽي ۾ ٻين نامور عالمن ۾ حسين احمد مدني، عبدالباري فرنگي محلي، محمود حسن ديوبندي، ڪفايت الله دهلوي ۽ عبدالحق اڪوروي شامل هئا.  
1933ع ۾، انور شاهه ڪشميري جي وفات کان پوءِ، عثماني صحيح بخاري جو مدرس مقرر ٿيو. سندس شاگردن ۾ بدر عالم ميرٺي شامل هو.

سياسي ڪيريئر
شبیر احمد عثماني جامعہ مليہ اسلامیہ (نئين دهلي) جي باني ميمبرن مان هو، ڇاڪاڻ⁠تہ هو ان باني ڪميٽي جو حصو هو جيڪا جمعي، 29 آڪٽوبر 1920ع تي گڏ ٿي. 1944ع ۾، هو آل انڊيا مسلم ليگ جو ميمبر بڻيو ۽ ديوبندي عالمن جي هڪ ننڍڙي گروهه جي اڳواڻي ڪئي، جيڪو پاڪستان جي قيام جي حمايت ڪندو هو.
قديم جمعيتِ علماءِ هند (1919ع ۾ ديوبند ۾ قائم ٿيل) جي پاڪستان نواز ديوبندي ڌڙي جي اڳواڻ طور، عثماني 1945ع ۾ ٻين هم خيال ديني اڳواڻن سان گڏ هڪ نئين سياسي جماعت جمعيتِ علماءِ اسلام قائم ڪئي. هن 1944ع ۾ هڪ نازڪ مرحلي تي مسلم ليگ ۾ شموليت اختيار ڪئي، جڏهن سرحد صوبو ۽ پنجاب جا ڪيترائي جاگيردار انڊين نيشنل ڪانگريس جي اثر هيٺ اچي چڪا هئا.  
عثماني لڳ ڀڳ 500 عالمن جي ٽيم سان گڏ انهن علائقن ۾ جاگيردارانه اثر کي گهٽايو ۽ عام مسلمانن جي راءِ کي تحريڪِ پاڪستان جي حق ۾ موڙيو. آزادي کان پوءِ قائداعظم محمد علي جناح اهم قومي معاملن ۾ عثماني سان صلاح مشورا ڪندو رهيو. عثماني 1949ع ۾ وفات تائين جمعيتِ علماءِ اسلام جو پهريون صدر رهيو.  
هو 1948ع ۾ قائداعظم محمد علي جناح جي جنازي نماز پڙهائڻ سبب پڻ مشهور آهي.
پاڪستان جي قيام مهل، اولهه پاڪستان ۾ پهريون قومي جهنڊو عثماني محمد علي جناح ۽ لياقت علي خان جي موجودگيءَ ۾ لڙهايو، جڏهن⁠تہ اوڀر پاڪستان ۾ اهو اعزاز سندس ساٿي ظفر احمد عثماني کي حاصل ٿيو.
هندستان جي ورهاڱي کان پوءِ، عثماني پاڪستان جي آئين ساز اسيمبلي جو ميمبر بڻيو ۽ وفات تائين ان عهدي تي رهيو.هو خاص طور تي پاڪستان لاءِ قراردادِ مقاصد پيش ڪرڻ ۽ ان جي منظوري لاءِ ياد ڪيو وڃي ٿو، جيڪا 12 مارچ 1949ع تي آئين ساز اسيمبلي منظور ڪئي.
1946ع ۾، عثماني قرآن مجيد مان دليل پيش ڪندي پاڪستان جي قيام لاءِ اسلامي بنياد مهيا ڪيو، جنهن ۾ مؤمن ۽ ڪافر جي فرق تي زور ڏنو ويو.

وفات ۽ ورثو
شبیر احمد عثماني 13 ڊسمبر 1949ع تي بهاولپور رياست جي علائقي بغدادالجدید ۾ وفات ڪئي، ۽ ٻئي ڏينهن اسلاميه سائنس ڪاليج، ڪراچي ۾ دفن ڪيو ويو.
پاڪستان پوسٽ 1990ع ۾ سندس ياد ۾ ”آزادي جا معمار“ سيريز هيٺ يادگاري ٽپال ٽڪيٽ جاري ڪئي.  
سندس وفات کي پاڪستان ۾ اسلامي آئين جي قيام واري تحريڪ جي هڪ اهم مرحلي جي پڄاڻي طور ڏٺو وڃي ٿو، جيئن قائداعظم يونيورسٽي جي عالم سيد اي. ايس. پيرزاده نشاندهي ڪئي آهي.

ڪتاب
+عنوانوضاحتتفسيرِ عثمانيقرآن پاڪ جي تفسير جو اردو ترجمو، جيڪو محمود الحسن لکيوفتحُ الملهم بشرح صحيح الإمام مسلمصحيح مسلم تي جامع شرحالعقل والنقلايمان ۽ عقل جي لاڳاپي تي فلسفيانه مطالعواعجازُ القرآنقرآن پاڪ جي اعجاز بابتمسئلۂ تقديراسلام ۾ تقدير بابت

حوالا
زمرو:1887ع جون پيدائشون
زمرو:1949ع جون فوتگيون