والونيا

والونيا (فرانسيسي: Wallonie؛ جرمن: Wallonien) سرڪاري طور تي والون علائقو (فرانسيسي: Région wallonne؛ جرمن: Wallonische Region)، بيلجيم جي ٽن علائقن، فلينڊرز ۽ بروسيلز سان گڏ، هڪ علائقو آهي، جيڪو ملڪ جي ڏاکڻي حصي تي مشتمل آهي. والونيا بنيادي طور تي فرانسيسي ڳالهائيندڙ جو علائقو آهي. اها پکيڙ جي لحاظ کان بيلجيم جي علائقي جو %55، پر آبادي جو صرف %31 آهي. والون علائقو ۽ بيلجيم جي فرينچ ڪميونٽي، جيڪو سياسي ادارو آهي ۽ خاص طور تي ثقافت ۽ تعليم سان لاڳاپيل معاملن لاءِ ذميوار آهي، هڪ خودمختيار ادارو آهن، ڇاڪاڻ ته بيلجيم جي فرينچ ڪميونٽي والونيا ۽ ٻه لساني برسلز-ڪيپيٽل علائقو ٻنهي کي شامل ڪري ٿي، پر بيلجيم جي جرمن ڳالهائيندڙ ڪميونٽي، جيڪي اوڀرين والونيا ۾ نو ميونسپلٽيز کي منظم ڪري ٿي، هن اداري جي هيٺ ناهي.

صنعتي انقلاب دوران، والونيا صنعتي معيشت اختيار ڪرڻ ۾،   برطانيه کان پوءِ ٻئي نمبر تي هو. ڪوئلي ۽ لوهه جي وسيع ذخيرن تي سرمائيداري ڪندي، ان علائقي کي دولت ملي ۽ 19هين صدي جي شروعات کان وٺي 20هين صدي جي وچ تائين، والونيا بيلجيم جو وڌيڪ خوشحال اڌ هو. ٻي عالمي جنگ کان وٺي، ڳري صنعت جي اهميت تمام گهٽجي وئي آهي. ۽ فليمش علائقو دولت ۾ والونيا کان وڌي ويو، جيئن ته والونيا معاشي طور تي گهٽجي ويو. والونيا هاڻي بيروزگاري جي وڏي سطح تي آهي ۽ في ماڻهو جي ڊي پي فلانڊرز جي ڀيٽ ۾ تمام گهٽ آهي. معاشي عدم مساوات ۽ ٻنهي جي وچ ۾ لساني ورڇ، بيلجيم ۾ سياسي تڪرارن جا وڏا ڪارڻ ۽ فليمش عليحدگي پسندي جو هڪ وڏو عنصر آهي. 

والونيا جي گاديءَ جو هنڌ نئمور آهي ۽ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر شارلئروئي آهي. والونيا جا گهڻا وڏا شهر ۽ ان جي آبادي جو ٻه ٽيون حصو اوڀر-اولهه سان ڳنڍيل سامبري ۽ ميوز وادي سان گڏ آهن، جيڪو بيلجيم جو اڳوڻو صنعتي ريڙهه هو. هن وادي جي اتر ۾، والونيا مرڪزي بيلجيم جي پليٽيو تي واقع آهي، جيڪو، فلانڊرز وانگر، هڪ نسبتا هموار ۽ زرعي طور تي زرخيز علائقو آهي. والونيا جو ڏکڻ ۽ ڏکڻ اوڀر آرڊينس علائقي (Ardennes)، ٻيلن واري بلند زمين جو هڪ وڏو علائقو جيڪو گهٽ گنجان آباد آهي، تي مشتمل آهي. اوڀر والونيا، اڳ ۾ پهرين  مهاڀاري جنگ جي اختتام تي جرمن سلطنت جو حصو، پوء ٽن ڪينٽن جي الحاق جي نتيجي ۾، بيلجيم جو حصو بڻجي ويو، هڪ جرمن ڳالهائيندڙ جو علائقو آهي. هي برادري بيلجيم جي آبادي جي %1 کان به گهٽ نمائندگي ڪري ٿي.  اها بيلجيم جي جرمن ڳالهائيندڙ برادري ٺاهي ٿي. جنهن جي پنهنجي حڪومت ۽ پارليامينٽ آهي (ثقافت سان لاڳاپيل مسئلن لاءِ، 

والونيا اتر ۾ فلانڊرز ۽ هالينڊ (لمبرگ صوبو) سان سرحدون لڳائي ٿو. فرانس (گرينڊ ايسٽ ۽ هٽس-ڊي-فرانس) ڏکڻ ۽ اولهه ۾. ۽ جرمني (نارٿ رائن-ويسٽفاليا ۽ رائن لينڊ-پيلاٽينيٽ). ۽ لڪسمبرگ (ڪيپيلين، ڪلرووڪس، ايسچ-سور-الزيٽ، ريڊينج ۽ ولٽز) اوڀر ۾. والونيا 1980 کان وٺي آرگنائيزيشن انٽرنيشنل ڊي لا فرانڪوفوني جو ميمبر رهيو آهي. * 

 نالو 

 تاريخ 

 جاگرافي 

 ذيلي ورهاستون 

 سائنس ۽ ٽيڪنالاجي 

 معيشت 

 سياست ۽ حڪومت 

 علامتون 

 مذهب 

 ٻوليون 

 ثقافت 

 ٽرانسپورٽ 

 بين الاقوامي تعلقات 

 پڻ ڏسو 

حوالا

ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:بيلجيم
زمرو:بيلجيم جا علائقا