مدافعتي نظام

مدافعتي نظام (Immune System) حياتياتي سرشتن جو هڪ نيٽ ورڪ آهي جيڪو جاندار کي بيمارين کان بچائي ٿو. هي نظام مختلف قسمن جي جراثيمن جهڙوڪ وائرس، بيڪٽيريا، ۽ پرازي (Parasites) کي سڃاڻي ٿو ۽ انهن کي ختم ڪري ٿو، جڏهن ته جسم جي صحتمند تاندورن (Tissues) کي نقصان نه ٿو پهچائي.

 بنيادي حصا 
مدافعتي نظام کي ٻن وڏن حصن ۾ ورهايو ويو آهي:
1. پيدائشي مدافعتي نظام (Innate Immune System): هي نظام هر قسم جي خطري خلاف هڪ جهڙو ۽ فوري جواب ڏئي ٿو.
2. موافق مدافعتي نظام (Adaptive Immune System): هي نظام هر جراثيم جي بناوٽ مطابق مخصوص جواب تيار ڪري ٿو. هن ۾ "ياداشت" جي صلاحيت هوندي آهي، جنهن ڪري ساڳيو جراثيم ٻيهر حملو ڪري ته جسم ان کي جلدي ختم ڪري ڇڏيندو آهي. هي صلاحيت ويڪسينيشن (Vaccination) جو بنياد آهي.

 ارتقا 
تقريبن سڀني جاندارن ۾ مدافعتي نظام موجود هوندو آهي:
 بيڪٽيريا: وائرس جي انفيڪشن کان بچڻ لاءِ خاص اينزائمز استعمال ڪن ٿا.
 ٻوٽا ۽ قديم جانور: انهن ۾ فيگوسائيٽوسس (Phagocytosis) ۽ دفاعي پيپٽائيڊس جهڙا ميڪانيزم موجود آهن.
 ڪنڊيدار جانور (Vertebrates): انسانن سميت انهن ۾ وڌيڪ جديد دفاعي نظام هوندو آهي جيڪو جراثيمن کي ياد رکڻ جي صلاحيت رکي ٿو.

 مدافعتي نظام جون خرابيون 
جڏهن مدافعتي نظام درست ڪم نه ڪري، ته هيٺيون حالتون پيدا ٿي سگهن ٿيون:
 مدافعتي کوٽ (Immunodeficiency): جڏهن نظام ڪمزور هجي، جنهن ڪري انفيڪشن وڌي وڃن ٿا (مثال طور HIV/AIDS).
 آٽو ايميون بيماريون (Autoimmune Diseases): جڏهن نظام غلطيءَ سان جسم جي پنهنجي صحتمند حصن تي حملو ڪري. ان جي مثالن ۾ جوڙن جو سور (Rheumatoid arthritis)، شوگر (Type 1) ۽ ليوپس (Lupus) شامل آهن.
 ساڙو (Inflammation): نظام جي حد کان وڌيڪ سرگرمي سبب ٿيندڙ بيماريون.

 حوالا 

زمرو:طب
زمرو:انساني عضوا
زمرو:حياتيات