سن يات سين

ڊاڪٽر سن يات سين (Sun Yat-sen) هڪ چيني انقلابي، طبيب، ۽ سياسي فلسفي هو، جنهن جمهوريه چين (Republic of China) ۽ ان جي پهرين سياسي پارٽي، ڪومنتانگ (Kuomintang)، جو بنياد وڌو. کيس چين جي تاريخ جو "قوم جو پيءُ" ۽ جديد چين جو بانيڪار سمجهيو ويندو آهي.

 انقلابي زندگي 
سن يات سين چين ۾ منچو حڪمراني (چنگ خاندان) جي خلاف جدوجهد ڪئي. هن جي انقلابي سرگرمين جي ڪري کيس ڪيترائي ڀيرا جلاوطني پڻ ڪاٽڻي پئي.
 1911ع جو انقلاب: هن جي اڳواڻي ۾ ٿيندڙ انقلاب چين جي هزارين سالن کان هلندڙ بادشاهي نظام (Dynastic system) جو خاتمو ڪيو.
 پهريون صدر: 1912ع ۾ هو جمهوريه چين جي عارضي حڪومت جو پهريون صدر بڻيو، پر بعد ۾ هن جنرل يوان شيڪائي (Yuan Shikai) جي حق ۾ استعيفيٰ ڏني.

 سياسي فلسفو: ٽي عوامي اصول 
سن يات سين جو سڀ کان اهم ورثو هن جو سياسي فلسفو آهي، جنهن کي "ٽي عوامي اصول" (Three Principles of the People) چيو ويندو آهي:
 قومپرستي (Nationalism): چين کي پرڏيهي اثر کان آزاد ڪرڻ.
 جمهوريت (Democracy): عوامي حڪومت قائم ڪرڻ.
 عوامي گذارا (Livelihood): معاشي سڌارا ۽ عوام جي ڀلائي.
اهو فلسفو اڄ به جمهوريه چين (تائيوان) جي قومي تراني جو بنياد آهي.

 ورثو ۽ احترام 
سن يات سين ويهين صديءَ جو واحد چيني اڳواڻ آهي جنهن کي چين جي ٻنهي حصن ۾ برابر احترام حاصل آهي:
 تائيوان (ROC): جتي کيس سرڪاري طور تي "قوم جو پيءُ" (Father of the Nation) چيو وڃي ٿو.
 عوامي جمهوريه چين (PRC): جتي کيس "انقلاب جو اڳواڻ" (Forerunner of the Revolution) سمجهيو وڃي ٿو.

 وفات 
سن يات سين 1925ع ۾ بيجنگ ۾ ڪينسر جي ڪري وفات ڪئي. هو پنهنجي حياتي ۾ چين کي متحد ڏسي نه سگهيو، پر سندس جانشين چيانگ ڪائي شيڪ (Chiang Kai-shek) بعد ۾ چين جي اتحاد جي مهم مڪمل ڪئي.

 وڌيڪ ڏسو 
 چين جي تاريخ
 ڪومنتانگ
 تائيوان

 حوالا 

زمرو:چيني سياستدان
زمرو:انقلابي شخصيتون
زمرو:ويهين صدي جون شخصيتون