ارنيسٽ ردرفورڊ

ارنيسٽ ردرفورڊ (Ernest Rutherford) نيو زيلينڊ جو هڪ نامور فزڪس دان ۽ ڪيميا دان هو، جنهن ائٽمي ۽ نيوڪليائي فزڪس جي ميدان ۾ بنيادي تحقيق ڪئي. کيس "نيوڪليائي فزڪس جو ابو" چيو ويندو آهي ۽ مائيڪل فيراڊي کان پوءِ دنيا جو سڀ کان وڏو تجرباتي سائنسدان تسليم ڪيو ويندو آهي. 1908ع ۾ کيس عنصرن جي ٽٽڻ (disintegration) ۽ ريڊيو ايڪٽو مادي جي ڪيميا تي تحقيق ڪرڻ تي ڪيميا جو نوبل انعام ڏنو ويو.

 اهم دريافتون ۽ نظريا 
ردرفورڊ جي دريافتن ۾ ريڊيو ايڪٽو هاف لائف (half-life) جو تصور، ريڊان عنصر جي سڃاڻپ، ۽ الفا ($\alpha$) ۽ بيٽا ($\beta$) شعاعن جي درجي بندي شامل آهن. هن ثابت ڪيو ته الفا شعاع اصل ۾ هيليم جا نيوڪليس هوندا آهن.

 گولڊ فوائل تجربو ۽ ائٽمي نيوڪليس 
1911ع ۾، هن مشهور گولڊ فوائل تجربي (Gold foil experiment) ذريعي اهو نظريو پيش ڪيو ته ائٽم جي سموري چارج ان جي وچ ۾ هڪ تمام ننڍڙي "نيوڪليس" ۾ گڏ ٿيل هوندي آهي. هن تجربي نيوٽن جي پراڻي ائٽمي ماڊل کي رد ڪري هڪ نئون رستو کوليو، جنهن کانپوءِ نيلز بوهر جو ائٽمي ماڊل سامهون آيو.

 پروٽان جي دريافت 
1917ع ۾، ردرفورڊ پهريون ڀيرو هٿراڌو طريقي سان نيوڪليائي ردعمل (nuclear reaction) ڪرايو، جتي نائٽروجن جي نيوڪليس تي الفا ذرڙن جي بمباري ڪئي وئي. هن تجربي دوران هن هڪ سب ائٽمي ذرڙي کي دريافت ڪيو، جنهن کي هن اڳتي هلي پروٽان جو نالو ڏنو.

 ڪيوينڊش ليبارٽري ۽ وفات 
1919ع ۾، ردرفورڊ ڪيمبرج يونيورسٽي جي ڪيوينڊش ليبارٽري جو ڊائريڪٽر بڻيو. هن جي نگرانيءَ ۾:
 1932ع ۾ جيمس چيڊوڪ نيوٽران دريافت ڪيو.
 جان ڪاڪ ڪرافٽ ۽ ارنيسٽ والٽن پهريون ڀيرو نيوڪليس کي ٽوڙڻ جو ڪنٽرولڊ تجربو ڪيو.

ارنيسٽ ردرفورڊ 1937ع ۾ وفات ڪئي ۽ کيس ويسٽ منسٽر ابي (Westminster Abbey) ۾ چارلس ڊارون ۽ اسحاق نيوٽن جي ويجهو دفن ڪيو ويو. 1997ع ۾ ڪيميائي عنصر نمبر 104 جو نالو هن جي اعزاز ۾ ردرفورڊيم () رکيو ويو.

 وڌيڪ ڏسو 
 ائٽمي نيوڪليس
 پروٽان
 نوبل انعام

 حوالا 

زمرو:فزڪس دان
زمرو:ڪيميا دان
زمرو:نوبل انعام يافته
زمرو:نيوڪليائي فزڪس