ٽورنيڊو

ٽورنيڊو () هڪ انتهائي طاقتور ۽ تيزي سان ڦرندڙ هوائي ڀنور (rotating column of air) آهي جيڪو عام طور گجگوڙ وارن بادلن (thunderstorms) مان پيدا ٿيندو آهي ۽ زمين تائين پکڙيل هوندو آهي. ٽورنيڊو قدرتي آفتن مان هڪ خطرناڪ موسمياتي واقعو آهي، جيڪو ٿوري وقت ۾ وڏي تباهي آڻي سگهي ٿو. واچوڙن جو مطالعو موسميات جي شعبي ۾ ڪيو ويندو آهي.

 وصف 
ٽورنيڊو هڪ تنگ پر تيز گردش ڪندڙ هوا جو ٿنڀو هوندو آهي جيڪو بادل ۽ زمين جي وچ ۾ رابطو پيدا ڪري ٿو. ان جي شڪل عام طور ڦنل (funnel) جهڙي هوندي آهي ۽ اهو مٽي، پاڻي يا ٻيون شيون مٿي کڻي سگهي ٿو.

 ٺهڻ جو عمل 
ٽورنيڊو عام طور تي هيٺين حالتن ۾ ٺهندو آهي:

گرم ۽ نمي واري هوا جو ٿڌي هوا سان ٽڪراءُ
گجگوڙ وارا طوفاني بادل (supercell thunderstorms)
فضائي عدم استحڪام
هوا جي رفتار ۽ رخ ۾ تبديلي (wind shear)

زمين جي ويجهو گردش وڌڻ سان هڪ ڦرندڙ ستون ٺهي ٿو جيڪو ٽورنيڊي جي صورت اختيار ڪري سگهي ٿو.

 خاصيتون 

رفتار: ٽورنيڊي ۾ هوائن جي رفتار 100 کان 400 ڪلوميٽر في ڪلاڪ يا ان کان وڌيڪ ٿي سگهي ٿي.
قطر: ڪجهه ميٽرن کان وٺي ڪلوميٽرن تائين ٿي سگهي ٿو.
مدت: گهڻو ڪري ڪجهه منٽن کان هڪ ڪلاڪ تائين رهندو آهي.
رستو: عام طور تنگ رستي تي هلندي وڏي نقصان جو سبب بڻجي ٿو.

 اثر 
ٽورنيڊو انتهائي تباهڪار ٿي سگهن ٿا:

عمارتن ۽ ڍانچن جي تباهي
وڻن ۽ بجليءَ جي لائنن جو ڪرڻ
گاڏين کي اڇلائڻ
انساني زخمين ۽ جاني نقصان

 ماپ ۽ درجا بندي 
ٽورنيڊو جي شدت ماپڻ لاءِ Enhanced Fujita Scale (EF Scale) استعمال ڪئي ويندي آهي، جيڪا نقصان جي بنياد تي EF0 کان EF5 تائين درجا مقرر ڪري ٿي.

 حفاظتي اپاءَ 

موسمياتي خبردارين تي ڌيان ڏيڻ
مضبوط عمارت يا زيرِ زمين پناھ ۾ وڃڻ
کليل هنڌن ۽ گاڏين کان پاسو ڪرڻ
دريون ۽ دروازا بند رکڻ

 ڏسو پڻ 

طوفان
ٽراپيڪل سائيڪلون
موسميات

زمرو:موسميات زمرو:قدرتي آفتون زمرو:طوفان