منگول سلطنت

منگول سلطنت تاريخ جي سڀ کان وڏي لڳاتار پکڙيل زميني سلطنت هئي. هن جي شروعات موجوده منگوليا مان ٿي ۽ پنهنجي عروج تي هيءَ سلطنت جپان جي سمنڊ کان وٺي اوڀر يورپ تائين، ۽ اتر ۾ سائبيريا کان وٺي ڏکڻ ۾ ننڍي کنڊ (هندستان) جي سرحدن تائين پکڙيل هئي.

 سلطنت جو قيام 
هن سلطنت جو بنياد 1206ع ۾ پيو جڏهن تيموجن، جنهن کي دنيا چنگيز خان جي نالي سان سڃاڻي ٿي، مختلف منگول قبيلن کي متحد ڪيو. چنگيز خان ۽ سندس جانشينن تيزيءَ سان حملن جو سلسلو شروع ڪيو ۽ يوريشيا جي وڏي حصي تي قبضو ڪري ورتو. هن دور ۾ پيڪس منگوليڪا (Pax Mongolica) جي نالي سان امن قائم ٿيو، جنهن جي نتيجي ۾ اوڀر ۽ اولهه جي وچ ۾ واپار، ٽيڪنالاجي ۽ نظريات جو وڏي پئماني تي تبادلو ٿيو.

 تقسيم ۽ گهريلو ويڙهه 
چنگيز خان جي وفات کان پوءِ سندس پوٽن جي وچ ۾ جانشينيءَ تان اختلاف پيدا ٿيا. سلطنت جي ورهاست ان وقت وڌي وئي جڏهن 1259ع ۾ مونگي خان جي وفات کان پوءِ ٻن ڀائرن، اريڪ بوڪا ۽ ڪوبلائي خان جي وچ ۾ گهريلو ويڙهه شروع ٿي وئي.

 چار وڏيون خانتون (Khanates) 
1294ع تائين منگول سلطنت چار آزاد حصن ۾ ورهائجي چڪي هئي:
1. يوان خاندان (Yuan Dynasty): چين ۾ قائم، جنهن جو مرڪز موجوده بيجنگ هو.
2. گولڊن هورڊ (Golden Horde): اتر اولهه يوريشيا ۽ روس واري علائقي ۾.
3. چغتائي خانت (Chagatai Khanate): وچ ايشيا ۾.
4. ايلخاني سلطنت (Ilkhanate): ايران ۽ ان جي آسپاس وارن علائقن ۾.

 زوال 
 ايلخاني سلطنت سڀ کان پهرين 1335ع ۽ 1353ع جي وچ ۾ ختم ٿي وئي.
 يوان خاندان کي 1368ع ۾ منگ خاندان هٿان شڪست ملي، جنهن کان پوءِ منگول ٻيهر منگوليا جي پٽن ڏانهن موٽي ويا.
 گولڊن هورڊ 15هين صديءَ جي آخر تائين ننڍين حصن ۾ ورهائجي وئي.
 چغتائي خانت جي آخري حڪومت 1705ع تائين قائم رهي.

 حوالا 

زمرو:تاريخ
زمرو:منگول سلطنت
زمرو:ايشيا جون اڳوڻيون سلطنتون
زمرو:وچ ايشيا