جيمس واٽ

جيمس واٽ (James Watt) هڪ اسڪاٽش موجد، انجنيئر ۽ ڪيميا دان هو. هن 1776ع ۾ ٿامس نيوڪومين جي 1712ع واري اسٽيم انجڻ ۾ اهم سڌارا ڪري "واٽ اسٽيم انجڻ" تيار ڪئي. هيءَ ايجاد برطانيه ۽ سڄي دنيا ۾ صنعتي انقلاب (Industrial Revolution) آڻڻ ۾ بنيادي ڪردار جي حامل ثابت ٿي.

 اسٽيم انجڻ ۾ سڌارا 
جڏهن جيمس واٽ گلاسگو يونيورسٽيءَ ۾ اوزار ٺاهيندڙ طور ڪم ڪري رهيو هو، تڏهن هن جي دلچسپي ٻاپي واري انجڻ (Steam Engine) ۾ وڌي. ان وقت جا انجنيئر، جهڙوڪ جان سميٽن، نيوڪومين انجڻ جي خامين کان واقف هئا. واٽ محسوس ڪيو ته ان دور جي انجڻين ۾ سلنڊر کي بار بار ٿڌو ۽ گرم ڪرڻ سان تمام گهڻي توانائي ضايع ٿي رهي هئي.

واٽ هڪ نئون ڊيزائن متعارف ڪرايو جنهن ۾ هن ڌار ڪنڊينسر (Separate Condenser) استعمال ڪيو. ان سان توانائي جو زيان ختم ٿي ويو ۽ انجڻ جي طاقت، ڪارڪردگي ۽ قيمت ۾ وڏو سڌارو آيو. اڳتي هلي هن انجڻ کي "روٽري موشن" (گهمندڙ حرڪت) پيدا ڪرڻ جي قابل بنايو، جنهن سان ان جو استعمال رڳو پاڻي پمپ ڪرڻ تائين محدود نه رهيو پر ٻين صنعتن ۾ به پکڙجي ويو.

 ڪاروباري شراڪت 
جيمس واٽ کي پنهنجي ايجاد کي تجارتي سطح تي آڻڻ ۾ مالي مشڪلاتن جو سامھون ڪرڻو پيو، پر 1775ع ۾ هن ميٿيو بولٽن سان شراڪتداري ڪئي. "بولٽن اينڊ واٽ" جي اها فرم انتهائي ڪامياب وئي ۽ واٽ هڪ دولتمند ماڻهو بڻجي ويو. رٽائرمينٽ کانپوءِ به واٽ نيون ايجادون ڪندو رهيو، پر ڪا به ايجاد اسٽيم انجڻ جيتري اهم نه هئي.

 اعزاز ۽ هارس پاور 
جيمس واٽ "هارس پاور" (Horsepower) جو تصور پيش ڪيو. هن جي اعزاز ۾ بجليءَ جي طاقت (Power) جي عالمي يونٽ (SI unit) جو نالو واٽ (Watt) رکيو ويو.

طاقت کي هن طرح ظاهر ڪيو ويندو آهي:

جتي  مان مراد پاور (واٽ ۾) آهي.

 وڌيڪ ڏسو 
 ٻاپي انجڻ
 صنعتي انقلاب
 پاور (فزڪس)

 حوالا 

زمرو:اسڪاٽش موجد
زمرو:انجنيئر
زمرو:صنعتي انقلاب جا ماڻهو