پيٽر اعظم

پيٽر پھريون (Peter I) يا پيٽر اعظم (Peter the Great؛ 1672ع – 1725ع) روس جو زار ۽ بعد ۾ روسي سلطنت جو پھريون شهنشاهه هو. هن پنهنجي دور ۾ روس کي هڪ پسمانده ملڪ مان ڪڍي يورپ جي هڪ عظيم طاقت بڻائي ڇڏيو. هن جا سڌارا مذهبي روايتن جي بجاءِ سائنس، مغربي ثقافت ۽ روشن خياليءَ تي ٻڌل هئا.

 فوجي فتوحات ۽ بحريه جو قيام 
پيٽر اعظم پنهنجي دور جو گهڻو وقت عثماني سلطنت ۽ سويڊن خلاف جنگين ۾ گذاريو.
 روسي بحريه: هن "ازوف مہم" کانپوءِ روسي بحريه (Navy) جو بنياد وڌو، جنهن ڪري کيس روسي بحريه جو پيءُ چيو ويندو آهي.
 عظيم اترين جنگ (Great Northern War): سويڊن کي شڪست ڏيڻ کانپوءِ روس بالٽڪ سمنڊ تائين پهچ حاصل ڪئي ۽ هڪ وڏي سلطنت بڻجي ويو.

 مغربيائپ ۽ ثقافتي انقلاب 
پيٽر چاهيو ٿي ته روس يورپي ملڪن وانگر جديد بڻجي. ان لاءِ هن ڪيترائي اهم قدم کنيا:
 سينٽ پيٽرسبرگ جو قيام: هن نيوا نديءَ جي ڪناري تي هڪ نئون شهر "سينٽ پيٽرسبرگ" اڏايو، جنهن کي "اولهه ڏانهن کڙڪي" (Window to the West) چيو ويندو آهي. 1712ع ۾ هن گاديءَ جو هنڌ ماسڪو مان بدلائي هن شهر کي بڻايو.
 ڪيلينڊر ۽ لکت: هن جولين ڪيلينڊر متعارف ڪرايو ۽ روسي لکت (Orthography) ۾ سڌارا آندا.
 ڏاڙهي ٽيڪس: هن روسي مردن کي مغربي لباس پائڻ ۽ ڏاڙهي ڪترائڻ جو حڪم ڏنو، ۽ ڏاڙهي رکڻ تي ٽيڪس مقرر ڪيو ته جيئن قديم روايتون ختم ٿي سگهن.

 انتظامي سڌارا ۽ تعليم 
پيٽر روسي حڪومت جي جوڙجڪ کي مڪمل طور تي بدلائي ڇڏيو:
 ٽيبل آف رينڪس (Table of Ranks): هن هڪ اهڙو نظام جوڙيو جنهن ۾ عهدو خانداني شرافت جي بجاءِ قابليت ۽ خدمت جي بنياد تي ڏنو ويندو هو.
 تعليم: هن روسي اڪيڊمي آف سائنسز ۽ سينٽ پيٽرسبرگ اسٽيٽ يونيورسٽي جو بنياد رکيو (1724ع) ۽ يورپي عالمن کي روس اچڻ جي دعوت ڏني.

 ورثو 
پيٽر اعظم جي وفات 1725ع ۾ ٿي، پر سندس آندل سڌارا 1917ع جي انقلاب تائين روسي سلطنت جو بنياد رهيا. هو اڄ به روسي تاريخ ۾ سڀ کان وڌيڪ بااثر ۽ طاقتور شخصيت طور ياد ڪيو ويندو آهي.

 حوالا 

زمرو:روس جا شهنشاهه
زمرو:1672ع جون پيدائشون
زمرو:1725ع جون وفاتون
زمرو:سينٽ پيٽرسبرگ