ٻہ رنگي جوئر

جوئر (Sorghum bicolor)، جنهن کي سنڌيءَ ۾ عام طور تي "جوئر" چيو ويندو آهي، گاھ جي خاندان (Poaceae) جو هڪ اهم فصل آهي. هي دنيا جو پنجون نمبر اهم اناج آهي. جوئر بنيادي طور تي آفريڪا ۽ برصغير ۾ پيدا ٿئي ٿي ۽ گرم آبهوا وارن علائقن ۾ آسانيءَ سان پوکي سگهجي ٿي.

 جسماني بناوت (Description) 
جوئر جو ٻوٽو قد ۾ ڪافي وڏو هوندو آهي ۽ هيٺين خاصيتن جو مالڪ آهي:
 قد: هي ٻوٽو عام طور تي 2.4 ميٽر (8 فوٽ) کان وٺي 4 ميٽرن تائين وڌي سگهي ٿو.
 گل ۽ اناج: ٻوٽي جي چوٽيءَ تي هڪ وڏو ڇڳو (Panicle) ٿيندو آهي جنهن ۾ اٽڪل 3,000 تائين ٻج يا داڻا ٿي سگهن ٿا.
 ٻج جو سائيز: اناج جو داڻو قطر ۾ 2 کان 4 ملي ميٽر تائين هوندو آهي.
 زندگي جو چڪر: اڪثر قسم سالياني (Annual) هوندا آهن، پر ڪجهه قسم ڪيترن ئي سالن تائين (Perennial) به هلي سگهن ٿا.

 تاريخ ۽ ورڇ 
جوئر جو اصل وطن آفريڪا جو ملڪ سوڊان آهي، جتان هي سڄي دنيا ۾ پکڙيو. اڄڪلهه هي ايشيا، آفريڪا، ۽ آمريڪا جي گرم ۽ نيم گرم علائقن ۾ پوکيو وڃي ٿو. سنڌ ۾ جوئر کي انساني خوراڪ سان گڏ جانورن جي گاهه طور به تمام گهڻي اهميت حاصل آهي.

 استعمال (Uses) 
جوئر جا مختلف استعمال آهن:
 انساني خوراڪ: جوئر جو اٽو مانيءَ لاءِ استعمال ٿيندو آهي، جيڪو گلوٽين کان پاڪ (Gluten-free) هوندو آهي.
 جانورن جو چارو: ٻوٽي جا پن ۽ لٺيون جانورن کي گاهه طور کارايون وينديون آهن.
 صنعتي استعمال: جوئر مان ايٿانول (Ethanol) تيار ڪيو ويندو آهي، جيڪو ٻارڻ طور ڪم اچي ٿو.
 ٻهارا ٺاهڻ: ان جي هڪ خاص قسم (Broomcorn) مان ٻهارا پڻ ٺاهيا ويندا آهن.

 اهم قسم 
جوئر جا ڪجهه مشهور قسم هي آهن:
 مائلو (Milo)
 جوئر (Jowar)
 درا (Durra)
 ڪافير (Kaffir)
 فيٽيريٽا (Feterita)

 حوالا 

زمرو:اناج
زمرو:فصل
زمرو:ٻوٽا
زمرو:سنڌ جا فصل