نولراء شوڪيرام آڏواڻي

نولراء شوڪيرام آڏواڻي (1848ع–1893ع)، جيڪو ساڌو نولراء جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو، سنڌي نثر نويس، تعليمي ماهر ۽ سماجي مصلح هو. هو اوڻيهين صديءَ جي سنڌي فڪري جاڳرتا (renaissance) جي اهم شخصيتن مان شمار ٿئي ٿو جنھن برھمو سماج جو بنياد وڌو، ۽ سماجي سڌارن جي ميدان ۾ سرگرم رهيوA DICTIONARY  OF  SINDHI : Jt.  LITERATURE  MOTILAL JOTWANIFirst Edition : 13 January, 1996 New Delhi, page:7.

برهمو سماج جو قيام

نولراي اڊواڻي 1875ع ۾ سنڌ اندر برهمو سماج تحريڪ جو بنياد وڌو. هن تحريڪ ذريعي توحيد، عقلي سوچ ۽ سماجي سڌارن جي تبليغ ڪئي، ۽ روايتي جمود، رسمن ۽ غير سائنسي عقيدن جي مخالفت ڪئي. سنڌ ۾ برهمو سماج جي قيام سان مذهبي ۽ سماجي فڪر ۾ نئون لاڙو پيدا ٿيو، جيڪو سندس ڀاءُ هيرانند شوڪيرام آڏواڻي (سادھو هيرانند) سان گڏجي اوڻيهين صديءَ جي سنڌي جاڳرتا کي هٿي ڏيڻ جو سبب بڻيوA DICTIONARY  OF  SINDHI : Jt.  LITERATURE  MOTILAL JOTWANIFirst Edition : 13 January, 1996 New Delhi, page:7.

عورتن لاءِ اشاعتي خدمتون

1890ع ۾ نولراء اڊواڻي عورتن جي تعليم ۽ بااختياريءَ لاءِ ماهوار رسالو سڌار پترڪا جاري ڪيو. هي رسالو گرمکي رسم الخط ۾ شايع ٿيندو هو، ڇاڪاڻ⁠ ته اُن دور ۾ عربي–فارسي بنياد وارو سنڌي رسم الخط گهڻين سنڌي عورتن لاءِ گهٽ قابلِ رسائي هو. رسالي جو مقصد عورتن ۾ پڙهائيءَ جو شوق پيدا ڪرڻ، سماجي شعور وڌائڻ ۽ سندن خوداعتماديءَ کي مضبوط ڪرڻ هوA DICTIONARY  OF  SINDHI : Jt.  LITERATURE  MOTILAL JOTWANIFirst Edition : 13 January, 1996 New Delhi, page:7.

اهميت
نولراء شوڪيرام آڏواڻي جون تعليمي، سماجي ۽ اشاعتي ڪوششون سنڌي سماج ۾ فڪري آزادي، عورتن جي تعليم ۽ سماجي سڌارن لاءِ اهم سنگِ ميل ثابت ٿيون. ساڌو نولراء کي سنڌ جي جديد سماجي اصلاح پسند تحريڪن جي باني شخصيتن مان هڪ طور ياد ڪيو وڃي ٿو.

حوالا