ريوڪيو ٻيٽ

{{Infobox islands
|name   = ريوڪيو ٻيٽRyukyu Islands琉球列島
|local_name   = <small>جاٻاني: 南西諸島 (نانسي شوتو)
琉球列島 (ريوڪيو-ريتو)<ref>

ريوڪيو ٻيٽ (琉球列島، ريوڪيو ريتو)، جنهن کي نانسي ٻيٽ (南西諸島، نانسي شوتو؛ لفظي طور 'ڏکڻ اولهه ٻيٽ') يا ريوڪيو قوس (琉球弧، ريوڪيو-ڪو) جي نالي سان پڻ سڃاتو وڃي ٿو، جاپاني ٻيٽن جو هڪ سلسلو آهي، جيڪو ڪيوشو کان تائيوان تائين ڏکڻ اولهه ۾ پکڙيل آهي. ريوڪيو جا ٻيٽ ستسونان ٻيٽن، اوسومي، ٽوڪارا ۽ امامي ۽ اوڪيناوا پريفيڪچر جي ڊائيٽو، مياڪو، ياياما، سينڪاڪو ۽ اوڪيناوا ٻيٽ، ساڪيشيما جا ٻيٽ، جيڪا وڌيڪ مياڪو ۽ ياياما ٻيٽن ۾ ورهايل آهي ۽ سڀ کان اولهه ۾ يوناگوني ٻيٽ ۾ ورهايل آهن. وڏا ٻيٽ گهڻو ڪري آتش فشاني ٻيٽ آهن ۽ ننڍا گهڻو ڪري مرجان چٽانن وارا آهن. سڀ کان وڏو ٻيٽ اوڪيناوا آهي.

ٻيٽن جي آبهوا اتر ۾ نمي واري آبهوا (ڪوپن موسمياتي درجه بندي Cfa) کان وٺي ڏکڻ ۾ ٽراپيڪل برساتي ٻيلن جي آبهوا (ڪوپن موسمياتي درجه بندي Af) تائين آهي.  برسات تمام گهڻي ٿيندي آهي ۽ برسات جي موسم ۽ طوفانن کان متاثر ٿئي ٿي. ٻاهرين ڊائٽو ٻيٽن کانسواءِ، ٻيٽن جي سلسلن ۾، ٽوڪارا اسٽريٽ، ٽوڪارا ۽ امامي ٻيٽن جي وچ ۾ ۽ ڪيراما گيپ، اوڪيناوا ۽ مياڪو ٻيٽن جي وچ ۾، ٻه وڏيون ارضياتي حدون آهن. ٽوڪارا اسٽريٽ کان ٻاهر ٻيٽ جي خصوصيت انهن جي مرجاني چٽانون آهن.

ٻيٽن جي دور اتر ۾، اوسومي ۽ ٽوڪارا ٻيٽ، جاپان جي ڪيوشو علائقي جي ثقافتي دائري ۾ اچن ٿا، مقامي رهواسي جاپاني ٻولي جو ڪاگوشيما لهجي جا مختلف قسم ڳالهائين ٿا. امامي، اوڪيناوا، مياڪو ۽ ياياما ٻيٽن ۾ هڪ مقامي آبادي، جن کي مجموعي طور تي ريوڪيووان ماڻهو، اڳوڻي ريوڪيو بادشاهت (1429-1875) جي نالي، جيڪي انهن تي حڪومت ڪندي هئي، تي رکيو ويو، سڏيو ويندو آهي. روايتي طور هن ٻيٽن تي مختلف قسم جون ريوڪيوان ٻوليون ڳالهايون وينديون آهن. وڏي ٻيٽن جون پنهنجون الڳ ٻوليون آهن. جديد دور ۾، جاپاني ٻولي ٻيٽن جي بنيادي ٻولي رهي آهي، وڪيناوي جاپاني لهجي سان گڏ عام طور تي ڳالهائي ويندي آهي. ٻاهرين ڊائٽو ٻيٽ، ميجي دور تائين غيرآباد هئا، جيستائين انهن جي ترقي خاص طور، ٽوڪيو جي ڏکڻ ۾، ايزو ٻيٽ جي ماڻهن طرفان شروع نا ڪئي وئي. اتي جا ماڻهو هاچيجو ٻولي ڳالهائيندا آهن.

1951ع جي سان فرانسسڪو معاهدو، جن پئسفڪ جنگ جو خاتمو آندو، کانپوءِ ٻيٽ آمريڪا جي قبضي ۾ هئا. انهن کي 1971ع جي اوڪيناوا جي واپسي جي معاهدي تحت، چين سان سينڪاڪو ٻيٽن تي تڪرار ڪندي، جاپان واپس ڪيو ويو. 

انتظامي طور تي، ٻيٽ ٻن صوبن جي وچ ۾ ورهايل آهن. اتر ٻيٽ، جيڪي مجموعي طور تي ستسونان ٻيٽ سڏيا وڃن ٿا، ڪاگوشيما پريفيڪچر جو حصو آهن، خاص طور ڪاگوشيما ضلعو، ڪوماگي سب پريفيڪچر/ضلعو ۽ اوشيما سب پريفيڪچر/ضلعو). جڏهن ته زنجير جو ڏکڻ حصو اوڪيناوا پريفيڪچر ٺاهيندو آهي. ورهايل امامي ۽ اوڪيناوا ٻيٽن جي وچ ۾ آهي، ڊائيٽو ٻيٽ اوڪيناوا صوبي جو حصو آهن.

جاگرافي
نالا ۽ حدون
تاريخ 
آباديات
ماحوليات 
پڻ ڏسو

ٻاهريان ڳنڍڻا
A Brief History of the Uchinanchu (Okinawans) 
National Archives of Japan: Ryukyu Chuzano ryoshisha tojogyoretsu, scroll illustrating procession of Ryukyu emissary to Edo, Hōei 7 (1710)
Historic maps in the Perry–Castañeda Library Map Collection by the Army Map Service, Ryukyu Retto 1:50,000 Series L791, 1943–1945 

زمرو:ريوڪيو ٻيٽ
زمرو:جاپاني ٻيٽن جو ميڙ
زمرو:سامونڊي ماحولياتي علائقا
زمرو:پئسفڪ سمنڊ ۾ ٻيٽن جا ميڙ
زمرو:زمرو:جاپان جا ماحولياتي علائقا