محراب

محراب (Arch) هڪ مڙيل عمودي بناوت آهي جيڪا پنھنجي هيٺين خالي جاءِ کي ڍڪي ٿي. محراب پنھنجي مٿان موجود وزن کي سھارو ڏئي سگهن ٿا، يا اهي صرف آرائشي مقصدن لاءِ استعمال ٿي سگهن ٿا. آرائشي عنصر جي طور تي، محراب جو استعمال چوٿين هزاري قبل مسيح کان ملي ٿو، پر وزن کڻندڙ تعميراتي محراب قديم رومين پاران چوٿين صدي قبل مسيح ۾ اپنائڻ کان پوءِ مشهور ٿيا.

محراب جھڙيون بناوتون افقي (horizontal) پڻ ٿي سگهن ٿيون، جهڙوڪ "محراب وارو بند" (arch dam) جيڪو پاڻيءَ جي افقي دٻاءُ کي روڪي ٿو. محراب عام طور تي مختلف قسمن جي ڇتن (vaults) لاءِ سھاري طور استعمال ٿيندا آهن، خاص طور تي "بئريل والٽ" (barrel vault) جيڪو هڪ مسلسل محراب هوندو آهي. محرابن ۽ ڇتن جو وڏي پيماني تي استعمال "آرڪيوئيٽيڊ" (arcuated) تعمير جي سڃاڻپ آهي، جيڪا "ٽريبيٽيڊ" (trabeated) نظام جي ابتڙ آهي. ٽريبيٽيڊ نظام ۾ ٿنڀا (posts) ۽ تير (beams) غالب هوندا آهن، جهڙوڪ قديم يونان، چين ۽ جاپان جي فن تعمير ۾ (۽ اڄڪلهہ جي اسٽيل فريم واري ٽيڪنڪ ۾).

محراب کي بيم (lintel) جي مقابلي ۾ ڪيترائي فائدا حاصل هئا، خاص طور تي پٿر ۽ سيمينٽ جي تعمير ۾: ساڳئي مقدار جي مواد سان هڪ محراب وڏي جاءِ کي ڍڪي سگهي ٿو، وڌيڪ وزن کڻي سگهي ٿو، ۽ ننڍن ٽڪرن مان جوڙي سگهجي ٿو جيڪي کڻڻ ۾ آسان هوندا آهن. اڻويهين صديءَ جي وچ ڌاري جڏهن پڪو لوھ (wrought iron) ۽ بعد ۾ اسٽيل متعارف ٿيو، تہ اڏاوت ۾ محراب جو ڪردار گهٽجي ويو، ڇاڪاڻ تہ انهن نون موادن جي مضبوطيءَ سبب ڊگهن بيم جو استعمال ممڪن ٿي ويو.

 پڻ ڏسو 
 فن تعمير
 رومي فن تعمير

Category:فن تعمير
Category:عمارتي بناوتون