سورجپور ضلعو

سورجپور ضلعو ڇتيس ڳڙھ رياست (مرڪزي ڀارت) جو هڪ ضلعو آهي، جنهن جو انتظامي صدر مقام سورجپور ۾ آهي۔ سورجپور رياست جي اترين حصي ۾ واقع آهي۔ قومي شاهراهه 43 سورجپور ضلعي مان گذري ٿي۔ سورجپور کي 15 آگسٽ 2012ع تي، ٻين اٺن نون ضلعن سان گڏ، ضلعو قرار ڏنو ويو۔ سورجپور اهو پهريون ضلعو آهي جنهن کي نيشنل ستين ميتر خواندگي ايوارڊ مليو۔ هي ضلعو پنهنجي بازار (اقتصادي ۽ معيار وارا شيون) ۽ ڇتيس ڳڙھ جي ٻين اهم سياحتي جڳهن سان گڏ تامور پنگلا وائلڊ لائيف سينڪچوئري لاءِ پڻ مشهور آهي۔

 تاريخ 
ضلعي کي اصل ۾ "ڊانڊبُلا" چيو ويندو هو، پوءِ اهو "سُورياپور" ۽ پوءِ "سورجپور" سڏجڻ لڳو۔
ضلعي جي جبلائتي بناوٽ سبب هي علائقو گهڻو ڪري ڀرپاسي جي ميداني علائقن جي هُلچل کان بچيل رهيو۔ چيو وڃي ٿو ته سڀ کان پهريان هتي ڪول ۽ گونڊ رهندا هئا، پر علائقي ۾ وڌيڪ وسيع تهذيب جا پڻ ثبوت ملن ٿا۔ سرگوجا رياست جا حڪمران رڪسيل راجپوت هئا، ۽ چيو وڃي ٿو ته سندن شروعاتي حڪمراني پالمو تي هئي۔ بهرحال، 1613ع ۾، جڏهن مان سنگھ سرگوجا ۾ پنهنجي پٽ جي شاديءَ جي موقعي تي مقامي حڪمران جي ڌيءَ سان شاديءَ جون تقريبون ملهاڻ لاءِ آيو، تڏهن چيرو—ڀڳونت راءِ جي اڳواڻي ۾—پالمو ۾ ان وقت جي حڪمران مان سنگھ جي خاندان کي قتل ڪري پالمو تي قبضو ڪري ورتو۔ پوءِ مان سنگھ سرگوجا جي سردار کي قتل ڪري رياست تي قبضو ڪيو۔ ٻيا ذريعا ٻڌائن ٿا ته رڪسيل خاندان علائقي جي مختلف ننڍين سردارين تي بالا دستي حاصل ڪري ٻين رياستن، جن ۾ ڪوريا ۽ چانگ ڀاڪَر به شامل هيون، تي هيجموني قائم ڪئي۔
1758ع ۾ سرگوجا رياست تي مراٺن حملو ڪيو ۽ راجا کي سندن آڏو سر جهڪائڻو پيو۔ البت مراٺن صرف خراج گهريو ۽ رياست کي گهڻو ڪري پنهنجي حال تي ڇڏي ڏنو۔ 1792ع ۾ سرگوجا برطانوي حڪومت جي ناراضگي جو سبب بڻيو جڏهن هن پالمو جي هڪ پرڳڻي تي قبضو ڪيو ۽ اتي برطانوي راڄ خلاف بغاوت جي مدد ڪئي۔ برطانيا سرگوجا ڏانهن هڪ مهم ڪڍي، جيڪا ناگپور ۾ برطانيا ۽ مراٺن جي وچ ۾ معاهدي سبب ختم ٿي وئي۔ 1818ع ۾ ٽين اينگلو-مراٺا جنگ جي پڄاڻي کان پوءِ مراٺن، اپّا صاحب ڀونسلي جي دور ۾، سرگوجا، ڪوريا ۽ چانگ ڀاڪَر جون ٽي جاگيردار رياستون برطانوي حڪومت حوالي ڪيون۔ امر سنگھ کي سرگوجا جو راجا قرار ڏنو ويو۔ 1951ع ۾ اهي ٽي جاگيردار رياستون ختم ڪري نئين ٺهيل مدهيه پرديش رياست ۾ ضم ڪيون ويون۔ 2000ع ۾ هي علائقو موجوده ڇتيسڳڙھ رياست جو حصو بڻيو۔ 2012ع ۾ سرگوجا ضلعي جون اولهه طرف واريون ڇهه تحصيلون جدا ڪري سورجپور ضلعو ٺاهيو ويو۔

 جاگرافي 
سورجپور ضلعو اترين ڇتيس ڳڙھ ۾، سرگوجا علائقي اندر واقع آهي۔ ضلعو اولهه طرف ڪوريا ضلعو سان، اتر طرف سنگرولي ضلعو (مڌيه پرديش) سان، اتر-اوڀر طرف بلرامپور ضلعو سان، ڏکڻ-اوڀر طرف سرگوجا ضلعو سان ۽ ڏکڻ طرف ڪوربا ضلعو سان لڳي ٿو۔
ضلعي جو وڏو حصو سرگوجا پليٽو تي مشتمل آهي۔ اتر ۾ لڳ ڀڳ 75 ڪم ڊگهي ۽ 30 ڪم ويڪري ٻيلن واري جبلن جي هڪ پٽي آهي۔ انهن جبلن ۾ ريهند ندي جي وادي واقع آهي، جيڪا سون نديءَ جي هڪ شاخ آهي۔ اها ضلعي ۾ ڏکڻ-اوڀر کان داخل ٿي اتر طرف نڪري وڃي ٿي۔ ضلعي ۾ هن سان ننڍيون نديون/واهن پڻ ملن ٿيون، جهڙوڪ مَهان وغيره۔

 انتظاميا 
عام انتظام، خزانو، زمين جو محصول، زمين جا رڪارڊ ۽ ٻين ڪمن لاءِ تحصيل بنيادي يونٽ آهي۔ ان جو ڳوٺاڻن آباديءَ سان ويجهو ۽ وسيع رابطو هوندو آهي۔ تحصيل جو انچارج آفيسر تحصيلدار هوندو آهي، جيڪو رياستي سول سروسز سان تعلق رکي ٿو۔ هو ضلعي انتظاميا ۾ آمدني گڏ ڪرڻ بابت اهم سرڪاري عملدار هوندو آهي۔ تحصيلدارن جي مدد لاءِ نائب تحصيلدار مقرر هوندا آهن۔ تحصيلدار جي غير موجودگيءَ ۾ نائب تحصيلدار ذميواري سنڀالين ٿا۔

سورجپور ضلعي ۾ 8 تحصيلون آهن:
 سورجپور
 رامانُج نگر
 پريم نگر
 ڀئياٿان
 اوڊاگي
 پرتاپپور
 ڀٽگائون
 لاٽوري

 آبادي 
2011ع جي مردم شماري موجب ضلعي جي ڪُل آبادي 789,043 آهي، جيڪا 547 ڳوٺن ۾ رهندي آهي۔ مردم شماري موجب ضلعي جي آبادي گھڻائي 283 ماڻهو في ڪلوميٽر2 نوٽ ڪئي وئي۔ مردم شماري مطابق خواندگي جي شرح 60.95٪ آهي، ۽ جنس تناسب هر 1000 مردن مقابلي 980 عورتون آهي۔ 71,536 (9.07٪) شهري علائقن ۾ رهندا آهن۔ درج فهرست ذاتون ۽ درج فهرست قبيلن جو حصو ترتيبوار 5.43٪ ۽ 45.58٪ آهي۔

2011ع جي مردم شماري موجب 81.26٪ آبادي سرگوجيا ڳالهائيندي هئي، 6.18٪ هندي، 2.53٪ ڇتيسڳڙھي، 1.88٪ ڪُروخ، 1.03٪ بنگالي ۽ 0.97٪ ڀوجپوري کي پنهنجي پهرين ٻولي طور ڳالهائيندي هئي۔ 3.21٪ آباديءَ پنهنجي ٻوليءَ کي هندي هيٺ 'ٻيون' طور درج ڪرايو۔

 دلچسپ جايون 
هتي مشهور مندر موجود آهن:
 سورجپور ضلعي ۾ ديوڳڙھ
 ڪُڊرڳڙھ (ڀاڳيشوري ديوي مندر)
 ڀئياٿان (پاتال ڀئرو مندر)
 پريم نگر (مهيشري مندر)
 سَراسور (شيَو مندر)، سورجپور 
 کاتو شيام بابا مندر، سورجپور 
 گوري شنڪر مندر، باسدي، سورجپور

 پڻ ڏسو 
 تلڳائون
 بشرامپور
 پرتاپپور
 پريم نگر

 حوالا 

 ٻاهريان ڳنڍڻا 
 Official website


Category:ڇتيسڳڙھ جا ضلعا