بغل

بغل (Axilla؛ جنهن کي عام ٻوليءَ ۾ ڪڇ پڻ چيو ويندو آهي) انساني جسم ۾ ڪلهي جي جوڙ جي بلڪل هيٺان واري حصي کي چئبو آهي. هي هڪ هرمي (Pyramidal) شڪل واري جڳهه آهي جيڪا ٻانهن ۽ سيني (Thorax) جي وچ ۾ هوندي آهي.

بغل جي چمڙي نرم هوندي آهي ۽ هتي ڪافي تعداد ۾ وار ۽ پگهر جا غدود (Sweat glands) هوندا آهن. انسانن ۾، جسماني بوءِ (Body odor) جو وڏو حصو بغل ۾ ئي پيدا ٿيندو آهي. ڪجهه سائنسدانن جو خيال آهي ته هيءَ بوءِ "فيرومونز" (Pheromones) جو ڪم ڪري ٿي جيڪي ساٿيءَ جي چونڊ ۾ مدد ڏين ٿا، پر هي موضوع سائنسي برادريءَ ۾ تڪراري آهي.

 بناوت 
 حدون (Boundaries) 
اناتوميءَ جي لحاظ کان بغل جون حدون هن ريت آهن:

    مٿئين حد: پهرين برقي (First rib)، ڪلهي جوڦل (Scapula) ۽ هنسليءَ جي هڏي (Clavicle).  اندروني حد: سيريٽس اينٽيريئر مشڪ (Serratus anterior) ۽ سيني جي هڏي. اڳئين حد: پيڪٽوريلس ميجر ۽ مائنر مشڪون.

پوئين حد: سب-اسڪيپيوليرس، ٽريس ميجر ۽ ليٽيسيمس ڊورسائي مشڪون.  ٻاهرين حد: هيومرس هڏي ۽ ٻانهن جون مشڪون (Biceps).   تري يا بنياد: بغل جي ٻاهريون چمڙي. 

 مواد (Contents) 
بغل ۾ ڪيتريون ئي اهم ساختون هونديون آهن:
 بغل جي شريان (Axillary artery): جيڪا ٻانهن کي رت پهچائي ٿي.
 بغل جي رڳ (Axillary vein): جيڪا ٻانهن کان رت واپس کڻي وڃي ٿي.
 بريڪيل پليڪسس (Brachial plexus): نسن جو ڄار جيڪو سڄي ٻانهن کي ڪنٽرول ڪري ٿو.
 لمفي غدود (Lymph nodes): هتي غدودن جا پنج گروپ هوندا آهن جيڪي مدافعتي سرشتي جو حصو آهن.

 سماج ۽ ثقافت 
 بغل جا وار 
بغل جا وار عام طور تي مردن ۽ عورتن ۾ بلوغت (Puberty) کان پوءِ نڪرندا آهن. ڪيترين ئي مغربي تهذيبن ۾ عورتن لاءِ بغل جا وار صاف ڪرڻ عام آهي، جيڪو هڪ جمالياتي معيار بڻجي چڪو آهي. ان جي برعڪس، ڪجهه ثقافتن ۾ وار نه ڪٽڻ کي فطري يا برابريءَ جي علامت سمجهيو ويندو آهي.

 طبي اهميت 
بغل طبي لحاظ کان تمام اهم حصو آهي ڇاڪاڻ ته هتي رڳون ۽ نسون چمڙي جي تمام ويجهو هونديون آهن.

 سيني جو سرطان (Breast Cancer) 
سيني جو سرطان اڪثر لمفي رڳن ذريعي بغل جي لمفي غدودن تائين پکڙجي ويندو آهي. ان ڪري ڪينسر جي تشخيص وقت بغل جي غدودن جو معائنو (Biopsy) تمام ضروري هوندو آهي.

 بغل جي خارش يا انٽرٽريگو (Intertrigo) 
گهڻي پگهر ۽ هوا جي گهٽ گذر جي ڪري بغل ۾ خارش يا ساڙو ٿي سگهي ٿو، جنهن کي انٽرٽريگو چيو ويندو آهي. هي اڪثر ڪري ڦڦڙن (Fungal) يا بيڪٽيريا جي ڪري ٿيندو آهي.Selden, Samuel Intertrigo. emedicine, WebMD. March 9, 2007. Accessed May 21, 2009. هيءَ صورتحال ڪنهن به نسل يا جنس جي ماڻهن ۾ ٿي سگهي ٿي ۽ انگ اکرن موجب گرم علائقن ۾ ڪم ڪندڙ ماڻهن ۾ وڌيڪ عام آهي.

 پڻ ڏسو 
 پگهر
 ڪلهو
 خوشبو (Deodorant)

 حوالا 

Category:ٻانهن جي اناتومي
Category:بغل