بادشاهت جو خاتمو

بادشاهت جو خاتمو مان مراد اهڙي قانوني يا انقلابي تحريڪ آهي، جنهن جو مقصد حڪومت مان بادشاهتي عنصرن کي ختم ڪرڻ هوندو آهي، جيڪي عام طور موروثي هوندا آهن. هڪ مطلق العنان بادشاهت کي آئيني بادشاهت هيٺ محدود حڪومت ۾ تبديل ڪرڻ نسبتاً گهٽ شدت واري بادشاهت مخالف صورت آهي، جيڪا انهن ڪجهه ملڪن ۾ ڪامياب ٿي آهي جيڪي اڃا تائين بادشاهه برقرار رکن ٿا، جهڙوڪ سويڊن، اسپين ۽ ٿائيلينڊ.
خاتمو مختلف طريقن سان عمل ۾ آندو ويو آهي، جهڙوڪ دستبرداري جنهن سان بادشاهت جو خاتمو ٿي وڃي، قانوني سڌارا، انقلاب، تختو اونڌو ڪرڻ، ۽ نوآبادياتي نظام جي خاتمي. ويهين صديءَ ۾ خاتمي جا واقعا وڌيڪ وڌيا، جڏهن 1914 کان 2015 تائين يورپ ۾ بادشاهتن جو تعداد 22 کان گهٽجي 12 ٿي ويو، ۽ جمھوريهن جو تعداد 4 کان وڌي 34 ٿي ويو. نوآبادياتي نظام جي خاتمي ۽ آزاديءَ جي تحريڪن سبب ڪيترين ئي اڳوڻين نوآبادين ۾ بادشاهتن جو خاتمو ٿيو، جهڙوڪ اهي ملڪ جيڪي برطانيا پاران قائم ڪيا ويا هئا.
خاتمي جا سبب مختلف ٿي سگهن ٿا، جهڙوڪ برابريت پسندي ۽ سماجي طبقي جي مخالفت، ڪنهن اهڙي نظام کي ختم ڪرڻ جيڪو ايندڙ نظام سان ٽڪراءَ ۾ هجي (جيئن 1947ع ۾ رومانيا ۾ ٿيو)، غير جمهوري ۽ موروثي ادارن جي مخالفت، بادشاهت کي پراڻو يا وقت کان پوئتي رهيل سمجهڻ، يا ڪنهن خاص بادشاهه يا شاهي خاندان جي مخالفت. ڪيترين ئي نوآبادين ۽ اڳوڻين نوآبادين ۾ نوآبادياتي رياست جي بادشاهت جي اثر کي ختم ڪرڻ کي نوآبادياتي نظام جي خاتمي جو حصو سمجهيو ويندو آهي. ڪيترين ئي ڪامن ويلٿ رياستن ۾ بادشاهت کي هڪ غير ملڪي ادارو سمجهيو وڃي ٿو، جيڪو قومي سڃاڻپ يا قوم-رياستن جي خودمختياري جي خلاف هجي.

ايڪيهين صديءَ ۾، ڪجهه ملڪ جيڪي بادشاهتون آهن، انهن ۾ اهم جمھوريت پسندي جون تحريڪون موجود آهن، جهڙوڪ اسپين ۾ جمھوريت پسندي ۽ آسٽريليا ۾ جمھوريت پسندي. ويهين صديءَ جي شروعات کان وٺي، بادشاهتن جي بحالي جا واقعا نسبتن گهٽ رهيا آهن. مثال طور، اسپين جي بادشاهت جيڪا 1947ع جي جانشيني قانون واري ريفرنڊم کان پوءِ نالي ماتر ريجنسي هيٺ هئي، پر 1975ع ۾ بوربون خاندان کي ٻيهر بحال ڪيو ويو؛ 1991ع ۾ ڪويت جي امير جي بحالي، جيڪو 1990ع ۾ خاتمي ۽ گلف جنگ کان پوءِ ٻيهر مقرر ٿيو؛ ۽ 1993ع ۾ ڪمبوڊيا جو مارڪسسٽ-ليننسٽ جمهوريه مان چونڊيل بادشاهت ڏانهن منتقلي.

 قديم دنيا 

 ڪلاسيڪي اٿينس 
اٿينس جي شهر-رياست تي اٿيني جمھوريت قائم ٿيڻ کان اڳ هڪ دور ۾ بادشاهن جي حڪومت هئي. هن بابت گهڻو مواد يا ته ڏند ڪٿائي آهي يا اڌ-تاريخي. اٿينس جي بادشاهت جو خاتمو ڪيو ويو ۽ لڳ ڀڳ 1068 ق م ۾ ان جي جاءِ تي حياتي ڀر لاءِ آرڪون مقرر ڪيا ويا؛ پوءِ ڪيترن ئي سالن ۾ سندن طاقت آهستي آهستي گهٽ ڪئي وئي.ارسطو، اٿينس جو آئين، 3

 رومي بادشاهت/جمھوريه 
رومي جمھوريه 509 ق م ۾ روم جي ستين بادشاهه لوسيوس ٽارڪوينيوس سپربس جي تختا اونڌي کان پوءِ قائم ٿي؛ ڇاڪاڻ⁠تہ هن رومن ريتن رسمن ۽ سينيٽ جي بي حرمتي ڪئي ۽ روم تي قبضي لاءِ تشدد جو سهارو ورتو.مٽيژڪ 2003، ص. 41–42.

 گهرو جنگ ۽ انگريزي جمھوريه 

اوليوَر ڪرومويل جي اڳواڻي هيٺ 1649ع ۾ بادشاهه چارلس پهريون تي اعليٰ غداري جو مقدمو هلايو ويو، سزا ڏني وئي ۽ ڦاسي ڏني وئي. اهو انگريزي گهرو جنگ جي انجام جي علامت هو، جنهن جي نتيجي ۾ انگلينڊ جي پارليامينٽ [انگلينڊ جي بادشاهت]] کي ختم ڪري ڇڏيو ۽ انگريزي جمھوريه جي هڪ دور (جنهن کي ٽن بادشاهتن جون جنگيون پڻ چيو وڃي ٿو) جي شروعات ٿي. يارهن سالن کان پوءِ، 1660ع ۾ هڪ محدود بادشاهت ٻيهر بحال ڪئي وئي، پر هڪ آزاد پارليامينٽ ان کي معتدل ۽ محدود بڻايو.هيلي، ڪي. ايڇ. ڊي. (1985)، چارلس ٻئي جي دور ۾ سياست، آڪسفورڊ: بيسل بليڪ ويل، 
انگلينڊ جي بادشاهت ۾ 1688ع جي شاندار انقلاب آئيني بادشاهت کي وڌيڪ اڳتي وڌايو ۽ بل آف رائٽس 1689 ۽ ايڪٽ آف سيٽلمينٽ 1701 جهڙن قانونن وسيلي ان تي پابنديون وڌايون. ساڳئي وقت اسڪاٽلينڊ ۾ اسٽيٽس جي ڪنوينشن ڪليم آف رائٽ ايڪٽ 1689 نافذ ڪيو، جنهن اسڪاٽش بادشاهت تي به اهڙيون ئي حدون قائم ڪيون.

 ائٽلانٽڪ ۽ فرينچي انقلاب 

 آمريڪي 

هن دور ۾، جيڪو اڄ آمريڪا جي گڏيل رياستن طور سڃاتو وڃي ٿو، منظم بادشاهت مخالف تحريڪ هڪ تدريجي انقلاب مان نڪتي، جيڪو 1765ع ۾ شروع ٿيو؛ جڏهن نوآبادين اسٽيمپ ٽيڪس جي مخالفت ۾ بائيڪاٽ ۽ ٽيڪس آفيسرن جي مذمت ڪئي. جيتوڻيڪ اهي برطانيا جي پارليامينٽ جي اختيار هيٺ هئا (ڇو⁠تہ 1660ع کان بادشاهت محدود هئي)، پر اتر آمريڪا جا رهواسي وڌندڙ طور ان پارليامينٽ سان ٽڪراءَ ۾ آيا جيڪا اتر آمريڪا مان پارلياماني نمائندن لاءِ سيٽون نه ڏيندي هئي. 1776ع ۾ اعلانِ آزادي سان گڏ، بادشاهت مخالف پروپيگنڊا اهڙا پرتشدد احتجاج پيدا ڪيا، جن منظم نموني بادشاهت جون علامتون ختم ڪيون. مثال طور، جارج ٽيون جو نيو يارڪ شهر ۾ گهوڙي تي سوار مجسمو ڪيرائي ڇڏيو ويو. پارليامينٽ جا وفادار لوئلسٽ ڌڙا خاص طور پارٽي باز حملن کان متاثر ٿيا، ۽ ڏهه هزارن ۾ ماڻهو برطانوي ڪئناڊا ڏانهن لڏي ويا. بچيل ملڪيت کي ٽيهن مان ٺهيل تيرهن نون رياستن نون قانونن تحت ضبط ڪيو. نوآبادياتي دور جا اهڙا آثار، جن ۾ برطانوي بادشاهت ڏيکاري وئي هجي، آمريڪا ۾ گهٽ ملن ٿا. تنهن هوندي به، هر جذبو لازمي طور بادشاهت مخالف نه هو: رياست جي مٿئين سربراهه طور بادشاهت کي “معمول” سمجهڻ وارو خيال ڪجهه آمريڪين ۾ موجود رهيو؛ ڪي ماڻهن آمريڪا جي صدر واري اداري کي به بادشاهت جهڙن معنائن ۾ ڏٺو—جمھوريه جو قيصر—۽ نئين جمھوريه ۾ هي شروعاتي بحث رهيو.مثال طور ڏسو: 

 فرينچ بادشاھت 


بادشاهت جي خاتمي جي تاريخ ۾ سڀ کان اهم خاتمن مان هڪ—۽ 1581–1795ع واري ڊچ جمھوريه سان گڏ—1792ع ۾ فرينچي انقلاب دوران انسئين ريجيم جو خاتمو هو. پوءِ فرينچي بادشاهت مختلف سطحن جي اختيار سان ڪيترائي ڀيرا ٻيهر بحال ٿي. نيپولين، جيڪو پهريان جمھوريه واري انقلاب جو هيرو سمجهيو ويندو هو، 1804ع ۾ پاڻ کي شهنشاهه تاجپوش ڪيو؛ پوءِ 1815ع ۾ بوربون بحالي آئي، جيڪا 1830ع ۾ وڌيڪ لبرل جولاءِ بادشاهت سان تبديل ٿي.
1848ع جو انقلاب وڌيڪ چٽو بادشاهت مخالف اڀار هو، جنهن شاهي اڳواڻن جي سلسلي کي ختم ڪري مختصر مدت واري سيڪنڊ فرينچ ريپبلڪ قائم ڪئي. لُوئي نيپولين بوناپارٽ سيڪنڊ فرينچ ايمپائر (1852–1870) قائم ڪئي؛ هن جمهوري پهلو برقرار رکندي پاڻ کي رياست جي مرڪز ۾ رکيو، تان⁠جو فرانڪو-پروشين جنگ ۾ شڪست سبب سندس زوال ٿيو؛ پوءِ فرينچ ٿرڊ ريپبلڪ ٺهي ۽ فرانس ۾ بادشاهت جو حتمي خاتمو ٿيو. بادشاهت پسندي جيڪا 1871ع جي چونڊ کان پوءِ قومي اسيمبليءَ ۾ اڪثريت رکي ٿي، صديءَ جي باقي عرصي دوران آهستي آهستي ختم ٿي وئي.1871ع جي چونڊ نتيجن کي صديءَ جي آخر وارن نتيجن سان ڀيٽو ڪريو، جتي بادشاهت پسند اميدوارن کي مشڪل سان ڪي سيٽون مليون.

 هيٽيائي بادشاهت 

 19هين صدي 

 آفريڪا 

 مڊاگاسڪر 
مڊاگاسڪر جي بادشاهت، جيڪا ميرينا بادشاهت جي نالي سان سڃاتي ويندي هئي، 1897ع ۾ ختم ٿي وئي جڏهن فرانس ان کي نوآبادي بڻايو ۽ راڻي راناوالونا ٽيون کي معزول ڪيو.

 زمبابوي 
1629ع ۾ موينيموٽاپا پورچوگالن کي ڪڍڻ جي ڪوشش ڪئي، پر ناڪام رهيو؛ نتيجي ۾ پاڻ به معزول ڪيو ويو ۽ پورچوگالي مائورا مھاندي فليپي کي تخت تي ويهاريو. 1917ع ۾ مامبو چيوڪو، جيڪو هن خاندان جو آخري بادشاهه هو، پرتگالين خلاف جنگ ۾ مارجي ويو.

 آمريڪا 

 ميڪسيڪو 
فرسٽ ميڪسيڪن ايمپائر سيپٽمبر 1821ع ۾ ميڪسيڪن ايمپائر جو اعلانِ آزادي کان وٺي مارچ 1823ع ۾ شهنشاهه جي دستبرداري تائين قائم رهيو. پوءِ عبوري حڪومت اقتدار سنڀاليو ۽ 1824ع ۾ فرسٽ ميڪسيڪن ريپبلڪ جو اعلان ڪيو ويو. فرينچي مداخلت جي نتيجي ۾، نيپولين ٽيون جي دور ۾ سيڪنڊ ميڪسيڪن ايمپائر 1864ع کان 1867ع تائين رهيو؛ پوءِ اهو ختم ٿيو ۽ ان جو شهنشاهه ميڪسيملين پهريون ڦاسي ڏنو ويو.

 برازيل 
برازيل ۾ 1815ع ۾ بادشاهت رسمي طور پرتگال، برازيل ۽ الگاروِز جي متحد بادشاهت (جنهن ۾ برازيل جي بادشاهت هڪ جزوي رياست هئي) وسيلي قائم ٿي؛ پوءِ 1822ع ۾ اها برازيل جي سلطنت ۾ تبديل ٿي؛ ۽ 1889ع ۾ ختم ڪئي وئي جڏهن شهنشاهه پيڊرو ٻيون کي جمھوري فوجي تختو اونڌو وسيلي معزول ڪيو ويو (جمھوريه جي حيثيت 1993ع ۾ ريفَرَنڊم سان به تصديق ٿي، جنهن ۾ 86٪ ووٽ جمھوري حڪومت جي حق ۾ پيا).

 ايشيا 

 برما 
برما جي بادشاهت 1885ع ۾ ختم ڪئي وئي جڏهن آخري بادشاهه ٿيبائو مِن تخت وڃائي ويٺو ۽ ملڪ برطانيا طرفان ضم ڪيو ويو.

 ڏکڻ ايشيا 
1858ع ۾ مغل سلطنت برطانيا خلاف جنگ هارڻ کان پوءِ ختم ٿي وئي، ۽ ان جو شهنشاهه بهادر شاھ ٻيون تخت کان محروم ٿيو.

 بنگال 
بنگال ۾ برطانوي راڄ 1757ع ۾ پلاسي جي جنگ ۾ سراج الدوله جي زوال سان شروع ٿيو؛ ۽ بنگال جي نوابن جو دور ختم ٿي ويو.

 يورپ 

 اٽلي 
1859ع کان 1861ع جي وچ ۾ ڏکڻ يورپ جون چار بادشاهتون ختم ٿي ويون (پارما، موڊينا، ٽسڪني ۽ ٻن سسليَن واري بادشاهت) جڏهن اهي سڀ نئين اٽلي جي بادشاهت جو حصو بڻيون.

 اسپين 
اسپين ۾ 1873ع کان 1874ع تائين فرسٽ اسپينش ريپبلڪ دوران بادشاهت ختم ٿي، پر پوءِ 1931ع تائين ٻيهر بحال رهي.

 پئسفڪ 

 هاوائي بادشاهت 
1893ع ۾ پرڏيهي ڪاروباري اڳواڻن هاوائي جي بادشاهت جي راڻي ليليوڪالاني کي معزول ڪيو. هنن جمھوريه قائم ڪئي، جيڪا 1898ع ۾ نيو لينڊس ريزوليوشن تحت آمريڪا ۾ ضم ٿي وئي.

 تاهِتي بادشاهت
تاهِتي جي بادشاهت 1880ع ۾ ختم ٿي وئي جڏهن فرانس ان کي نوآبادي بڻايو ۽ بادشاهه پوماري پنجون کي معزول ڪيو.

 منوآ 
1904ع ۾ جديد دور جي آمريڪي ساموا جي منوآ ٻيٽن جي خودمختياري آمريڪا کي ڏيڻ کان پوءِ، منوآ جو بادشاهه ٽوئي منوآ ايليسالا 2 جولاءِ 1909ع تي وفات ڪئي. سندس وفات کان پوءِ هن عهدو ٻيهر بحال ڪرڻ جون سڀ ڪوششون آمريڪي حڪومت جي مخالفت سبب ناڪام ٿيون.

 20هين صدي 

 قومپرستي 

 چين 
چين جي بادشاهت 1912ع ۾ ختم ٿي وئي جڏهن شِن هائي انقلاب سن يات سين جي اڳواڻيءَ ۾ ڪامياب ٿيو ۽ ننڍي عمر جي شوان تُونگ شهنشاهه کي معزول ڪيو؛ ان سان چِنگ خاندان جو خاتمو ۽ چين جي جمھوريه جي شروعات ٿي. 1915ع ۾ يوآن شِڪائي ٿوري عرصي لاءِ چين جي سلطنت جو اعلان ڪري پاڻ کي شهنشاهه بڻايو؛ پر هي نظام قبوليت نه ماڻي سگهيو ۽ ٽي مهينا پوءِ ٽٽي پيو. 1917ع ۾ چِنگ وفادار ژانگ شون چِنگ خاندان کي بحال ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي ۽ ٿوري وقت لاءِ شوان تُونگ شهنشاهه کي ٻيهر تخت تي ويهاريو؛ هي ڪوشش تاريخنويسي ۾ "مانچو بحالي" طور سڃاتي وڃي ٿي. چين جي ڪجهه علائقن ۾ بادشاهت جا آثار جاپاني سرپرستي هيٺ ڪلائنٽ رياست مانچوڪُوو جي صورت ۾ 1945ع تائين موجود رهيا، جتي اڳوڻو چِنگ شهنشاهه اڳواڻ رهيو؛ پوءِ حتمي خاتمو ٿيو.

تِبت وارو علائقو گانڊين ڦودرنگ حڪومت هيٺ رهيو، جيڪو چين جي عوامي جمهوريه پاران تبت جي الحاق تائين جاري رهيو؛ 1959ع ۾ تِبتي بغاوت کان پوءِ تبت ۾ بادشاهت/حاڪميت ختم ڪئي وئي، جيتوڻيڪ جلاوطنيءَ ۾ مرڪزي تِبتي انتظاميا جي صورت ۾ تسلسل برقرار رهيو.
شِن هائي انقلاب دوران ٻاهرين منگوليا چِنگ خاندان کان آزاديءَ جو اعلان ڪيو، جيڪو 1911ع جو منگولي انقلاب سڏجي ٿو. ان کان پوءِ منگوليا جو بوگد خانيت قائم ٿيو، جيتوڻيڪ چين جي جمھوريه ٻاهرين منگوليا تي دعويٰ ڪندي رهي ۽ عالمي سطح تي به گهڻو ڪري ان جي خودمختياري تسليم ڪئي وئي. 1924ع ۾ منگوليا جي عوامي جمھوريه قائم ٿي ۽ منگوليا ۾ بادشاهت جو خاتمو ٿيو.

پهرين عالمي جنگ ۽ ان کان پوءِ

پھرين عالمي جنگ شايد تاريخ ۾ بادشاهتن جي خاتمي جا سڀ کان وڌيڪ واقعا آندا.

 روسي سلطنت 
روسي سلطنت اندر حالتون ۽ جنگ ۾ خراب ڪارڪردگيءَ سبب انقلاب ٿيو، جنهن بادشاهت جي اداري کي ڊاهي ڇڏيو؛ ان کان پوءِ ساڳئي سال آڪٽوبر ۾ ٻيو انقلاب ٿيو، جنهن اُن حڪومت کي ختم ڪري زار (ايمپراطور (Императоръ)) نڪولس ٻيون کي قتل ڪيو ۽ مارڪسسٽ-ليننسٽ حڪومت قائم ڪئي. روسي گهرو جنگ ۾ مختلف بادشاهت پسند، جمھوري، انارڪسٽ، قومپرست ۽ سوشلسٽ ڌڙا هڪ ٻئي سان وڙهيا؛ بالٽڪ رياستن، پولينڊ ۽ فن لينڊ ۾ بورجوازي آزادي تحريڪون ڪامياب ٿيون، جڏهن⁠تہ بولشوِڪ ٻين هنڌن تي غالب آيا.

 جرمني، آسٽريا-هنگري، عثماني سلطنت، مونٽي نيگرو 
شڪست کاڌل جرمن، آسٽريا-هنگري ۽ عثماني سلطنت ۾ جنگ جي فوري پڄاڻيءَ کان پوءِ بادشاهتون ختم ڪيون ويون، ۽ وِلهيلم ٻيون، چارلس پهريون ۽ مھمد ڇهون جا دور ختم ٿيا. جرمن سلطنت جي اندروني رياستن جا بادشاهه—خاص طور لوڊوِگ ٽيون، باويريا، فريڊرڪ آگسٽَس ٽيون، سئڪسي ۽ وُرٽنبرگ جو وِلهيلم ٻيون—به جلد دستبردار ٿيا. جنگ دوران پولينڊ (پولينڊ جي بادشاهت), فن لينڊ جو گرينڊ ڊيوچي (جتي فن لينڊي بادشاهه رکڻ جو منصوبو هو) ۽ ليٿوينيا (مينڊوگاس ٻيون، ليٿوينيا) لاءِ بادشاهتون ٺاهڻ جا منصوبا هئا، جن تي جرمن سلطنت جي حفاظتي جهڙي سُزيرينيٽي هئڻ گهرجي ها. جرمني جي نومبر 1918ع واري شڪست کان پوءِ ٻنهي منصوبابند بادشاهن تختن تان هٿ کڻي ڇڏيو. نڪولس پهريون، مونٽي نيگرو 1918ع ۾ پنهنجي تخت کان محروم ٿيو جڏهن ملڪ يوگوسلاويا جو حصو بڻيو.

 ٻي عالمي جنگ ۽ ان کان پوءِ 

ٻي عالمي جنگ ۾ به بادشاهتن جي خاتمي جا واقعا وڌيا.

 اٽلي، البانيا، بلغاريا، هنگري، رومانيا، يوگوسلاويا، ڪروئشيا 
1922ع ۾ بينيتو مسوليني جي مارچ آن روم سبب بادشاهه وِڪٽر ايمانوئل ٽيون مسوليني کي وزيراعظم مقرر ڪيو. 1939ع ۾ اٽلي البانيا تي حملي سان خودمختيار بادشاھ بادشاهه زوگ کي هٽائي ڇڏيو ۽ پنهنجي بادشاهه وِڪٽر ايمانوئل ٽيون کي البانيا جو بادشاهه بڻايو. اٽلي، اوڀر يورپ جي بادشاهتن بلغاريا، هنگري ۽ رومانيا سان گڏ، پنهنجن آمراڻن حڪمرانن جي ذريعي جرمني سان گڏجي ٻي عالمي جنگ ۾ يوگوسلاويا جي بادشاهت، اولهه وارا اتحادي ۽ سوويت يونين خلاف وڙهڻ تي مجبور ٿيون. 1941ع ۾ يوگوسلاويا جي زوال کان پوءِ ڪروئشيا جي آزاد رياست هڪ نالي ماتر بادشاهت هيٺ قائم ڪئي وئي، پر حقيقت ۾ اها اينٽي پاويليچ جي اڳواڻيءَ ۾ هڪ پارٽي رياست ۽ نازي جرمني جي پپٽ رياست هئي. جولاءِ 1943ع ۾ مسوليني جي زوال سان ڪروئشيا ۾ بادشاهت ختم ڪئي وئي. جڏهن محوري طاقتن کان شڪست کاڌي، ته ڪميونسٽ پارٽيزن قبضي هيٺ يوگوسلاويا ۽ قبضي هيٺ البانيا ۾ اقتدار سنڀالي بادشاهتون ختم ڪيون. بلغاريا، هنگري ۽ رومانيا ۾ ڪميونسٽن سوويت يونين جي مضبوط سهڪار سان بادشاهتون ختم ڪيون، ڇاڪاڻ⁠تہ جنگ دوران سوويت فوجون ۽ حمايتي اتي موجود هئا. نتيجي طور يوگوسلاويا جو پيٽر ٻيون، بلغاريا جو سيميئن ٻيون ۽ رومانيا جو مائيڪل پهريون پنهنجا تخت وڃائي ويٺا. وِڪٽر ايمانوئل ٽيون، اٽلي اٽلي ۾ فاشسٽ نظام جي زوال کان پوءِ به بادشاهه رهيو، پر ڪاسيبيلي جي جنگبندي کان پوءِ گهڻا اختيار پنهنجي پٽ ڏانهن منتقل ڪيائين. بادشاهت بچائڻ لاءِ وِڪٽر ايمانوئل جي دستبرداري کان پوءِ، تنگ اڪثريت سان 1946ع جو ريفرنڊم سندس پٽ اومبرٽو ٻيون جي مختصر دور کي ختم ڪري ڇڏيو ۽ اٽليءَ ۾ بادشاهت جو خاتمو ٿي ويو.

 جمھوريت پسندي 

 آسٽريليا (ريفَرَنڊم کان پوءِ بادشاهت برقرار) 
1999ع جي ريفرنڊم ۾ آسٽريليا جي ووٽرن اها تجويز رد ڪئي ته آئيني بادشاهت جي جاءِ تي پارليامينٽ پاران مقرر ڪيل صدر سان جمھوريه قائم ڪئي وڃي. تجويز سڀني رياستن ۾ رد ٿي، صرف آسٽريليا ڪيپيٽل ٽيرٽري حق ۾ ووٽ ڏنو. جيتوڻيڪ سروي رپورٽن ۾ اڪثر جمھوريه جي حق ۾ اڪثريت ڏيکاربي هئي، پر نتيجو اُن ڪري ٿيو جو جمھوريت پسندن ۾ اختلاف ٿي پيو: ڪي پيش ڪيل ماڊل جي حمايت ڪندا هئا ۽ ڪي سڌي طرح چونڊيل صدر چاهيندا هئا.

 يونان 
يونان جي جديد تاريخ ۾ بادشاهت 1924ع ۾ قومي ڦاٽ ۽ ايشيا مائنر آفت جي نتيجي ۾ ختم ڪئي وئي. ٺهيل سيڪنڊ هيلينڪ ريپبلڪ ڏکئي حالتن ۾ رهي، تان⁠جو 1935ع ۾ تختو اونڌو ڪرڻ سان بادشاهت ٻيهر بحال ڪئي وئي. پوءِ آمرانه چوٿين آگسٽ واري حڪومت بادشاهه جارج ٻيون جي سهڪار سان قائم ٿي، جنهن بادشاهت کي وڌيڪ غير مقبول ڪيو.

يونان تي ايڪسز قبضي دوران، جارج ٻيون نالي ماتر جلاوطن يوناني حڪومت جو اڳواڻ هو، پر جنگ کان پوءِ بادشاهت جو انجام يونانين لاءِ وڏو تڪراري مسئلو بڻيو، خاص ڪري جڏهن ڪميونسٽ نواز قومي آزادي محاذ (اي اي ايم) مزاحمتي تحريڪ طور سڀ کان وڏو ڌڙو بڻجي ويو. مفاهمت طور طئي ٿيو ته جنگ کان پوءِ ريفرنڊم وسيلي فيصلو ڪيو ويندو. آخرڪار، جنگ کان پوءِ ڪميونسٽ قبضي جي خطري سبب وينيزيلسٽ جمھوريت پسند بادشاهت پسندن سان گڏ ٿي ويا؛ اي اي ايم جي شڪست ڊيڪيموريانا ۾، پوءِ اڇو دهشت ۽ 1946ع ۾ يوناني گهرو جنگ جي شروعات، سڀ بادشاهت پسندن جي فتح ڏانهن ويا؛ نتيجي ۾ 1946ع جي ريفرنڊم ۾ بادشاهت جي حق ۾ نتيجو نڪتو ۽ جارج ٻيون واپس آيو.
آخري بادشاهه ڪنسٽنٽائين ٻيون 1965ع جي ايوليانا دوران سياست ۾ مداخلت ڪئي. اُن سان پيدا ٿيل سياسي بحران اپريل 1967ع ۾ فوجي تختي اونڌي جو سبب بڻيو. ڪنستانتين ٻيون مجبورن fait accompli قبول ڪيو ۽ ان کي قانوني سهارو ڏنو، پر ساڳئي سال جڏهن هن جوابي تختي اونڌي جي ڪوشش ڪئي ته ناڪام ٿيو ۽ جلاوطن ٿي ويو. يونان رسمي طور بادشاهت رهيو تان⁠جو فوجي جنتا جون 1973ع ۾ بادشاهت ختم ڪئي؛ پوءِ جولاءِ ريفرنڊم ان فيصلي جي تصديق ڪئي. آئينِي قانونيت بحال ٿيڻ کان پوءِ، 1974ع جي آزاد ريفرنڊم ۾ بادشاهت جي بحالي وڏي اڪثريت سان رد ٿي وئي.

 اسپين 
اسپين ۾ بادشاهت 1931ع ۾ ٻيهر ختم ڪئي وئي ۽ سيڪنڊ اسپينش ريپبلڪ (1931–1939) قائم ٿي. 1947ع ۾ فرانسسڪو فرانڪو اسپين کي بادشاهت قرار ڏنو، پر پاڻ کي حياتي ڀر لاءِ ريجنٽ رکيو ۽ آئينِي بندوبست گهڻو ڪري ساڳيو رهيو. 1947ع واري قانون جي ڏنل اختيار تحت هن مستقبل جي بادشاهه بابت فيصلو ڪرڻو هو، تنهنڪري 1969ع ۾ هن بوربون خاندان جي جوان ڪارلوس کي جانشين مقرر ڪيو. "اسپين جو شهزادو" 1975ع ۾ فرانڪو جي وفات کان پوءِ بادشاهه بڻيو؛ ۽ اسپين جي جمھوريت ڏانهن منتقلي دوران 1978ع جو اسپين آئين بادشاهت کي نئين آئيني بنياد تي رکيو. اسپين ۾ بادشاهت هڪ پڪ ٿيل شق آهي، جنهن کي تبديل ڪرڻ جا آئيني ترميم وارا قاعدا ٻين شقن کان وڌيڪ سخت آهن.

 ويهين صدي کان پوءِ جو خلاصو جدول 

ملڪآخري بادشاهه سال نوٽس1900ع واري ڏهاڪيسونگھائياسڪيا مالا1901فرينچ طرفان ختم ڪئي وئي ۽ فرينچ ويسٽ آفريڪا ۾ شامل ڪئي وئي.31px|borderريماٽاراٽاماايوا پنجونفرينچ طرفان ختم ڪري اوشينيا ۾ فرينچ انتظامات ۾ شامل ڪئي وئي.31px|borderنوڪو هيوالورانٽ پيوڪيڪي ٽاؤپوٽينيگممافيريسا1902ايٿوپيا سلطنت ۾ ضم ڪئي وئي.31px|borderآچيعلاءُالدين محمد دائود شاهه ٻيون1903آچي جنگ31px|borderداهومياگولي اگبو1904فرينچ داهومي ۾ شامل.اويواڊييمي پهريون الوولوڊو1905آخري بادشاهه وفات ڪري ويو؛ علائقو برطانوي ڏاکڻي نائيجيريا پروٽيڪٽوريٽ ۾ شامل ٿيو.هابر يونسنور احمد امان1907برطانوي سومالي لينڊ ۾ شامل.31px|borderباليديوه اگنگ جامبي ٻيون1908ڊچ ايسٽ انڊيز ۾ شامل.31px|borderموالِيسليما ماچامبا1909فرينچ ڪوموروس ۾ شامل.1910ع واري ڏهاڪي31px|borderپرتگالمانويل ٻيون1910انقلاب31px|borderڪورياسنجونگمقامي بادشاھت ختم؛ جاپاني راڄ سان 1945ع تائين.انگوچيعمر فريليپرتگال ۾ ضم.31px|borderچينپويي1912شنھائي انقلاب – شهنشاهه کي هٽايو ويو.31px|borderروسنڪولس ٻيون1917روسي انقلاب31px|borderجرمنيولهيلم ٻيون1918پهري عالمي جنگ کان پوءِ بادشاھت جو خاتمو.1920ع واري ڏهاڪي31px|borderعثماني سلطنتمحمد ڇهون1922سلطنت ختم ڪئي وئي.31px|borderيونانجارج ٻيون1924بادشاھت عارضي ختم، پوءِ ٻيهر بحال ۽ 1973ع ۾ ٻيهر ختم.1930ع واري ڏهاڪي31px|borderاسپينالفونسو تيرهون1931بعد ۾ بحال (هيٺ ڏسو).1940ع واري ڏهاڪي31px|borderاٽليوڪٽر ايمانوئل ٽيون1943بادشاھت ختم.31px|borderرومانيهمائيڪل پهريون1947ڪميونسٽن طرفان زبردستي استعيفيٰ.31px|borderآئرلينڊجارج ڇھونآئرلينڊ جي آخري آئرلينڊ جي بادشاهي کي آئرلينڊ ريپبلڪ ايڪٽ 1948 جي شرطن تحت 18 اپريل 1949 کان ختم ڪيو ويو، جنهن سان آئرلينڊ برطانوي دولتِ مشترڪه کان ٻاهر هڪ جمهوريه بڻجي ويو. ڏهه ڏينهن پوءِ لنڊن اعلان منظور ڪيو ويو، جنهن تحت جمهوريتن ۽ مقامي بادشاهتن کي نئين نالي واري قومون دولتِ مشترڪه جو ميمبر بڻجڻ جي اجازت ڏني وئي.31px|borderمانگڪونيگارانمانگڪونيگارا ستونانڊونيشيا سان انضمام.31px|borderسياڪقاسم عبدال جليل سيف الدين اولسلطان پڻ انڊونيشيا جي جمهوريه جي آزاديءَ جي جدوجهد لاءِ پنهنجو ملڪيت حوالي ڪيو.31px|borderسوراڪارتا سناناتپاڪوبووونو ٻارهوونانڊونيشي قومي انقلاب دوران، سوراڪارتا سنانات ۽ مانگڪونيگاران پرنسڊم سوڪارنو کي اعتماد جو خط موڪليو ته جيئن نئين اعلان ڪيل انڊونيشيا جي جمهوريه جي حمايت ظاهر ڪن. ان کان پوءِ انهن کي انڊونيشي رياست اندر دائره استيميوه (خاص علائقو، جيڪو اڄ جي يوگياڪارتا جي سلطنت جهڙو آهي) جو درجو ڏنو ويو. بهرحال، سياسي تحريڪن ۽ انڊونيشي ڪميونسٽن جي مخالفت سبب، جيڪا 1946 جي شروعات ۾ بادشاهت مخالف تحريڪ ۽ بغاوت ڏانهن وٺي وئي، ٻنهي بادشاهتن کان خاص علائقي جو درجو واپس وٺي کين مرڪزي جاوا صوبي ۾ ضم ڪيو ويو.1950ع وارو ڏهاڪو31px|borderپونتياناڪشريف حميد ٻيون1950انڊونيشيا سان انضمام.31px|borderڪوٽاوارنگن جي بادشاهي31px|borderڀارتجارج ڇهونپنهنجي بادشاهت کي ختم ڪيو جڏهن نئون جمهوري آئين اختيار ڪيو ويو. ڀارت قومون دولتِ مشترڪه ۾ جمهوريت بڻجندڙ پهريون ملڪ ٿيو.31px|borderجيسلميرگيرڌر سنگهه ڀاٽيڀارت جي جمهوريه ۾ ضم ڪيو ويو.31px|borderميسورجيئچاماراجا ووديار31px|borderتبتتينزن گياتسو1951الحاق ذريعي چين جي عوامي جمهوريه ۾ شامل ڪيو ويو.31px|borderمصرفؤاد ٻيون19531952ع مصري انقلاب کان پوءِ ايندڙ سال جمهوريت جو اعلان ڪيو ويو.31px|borderپاڪستانايلزبيٿ ٻيون1956پنهنجي بادشاهت کي ختم ڪيو جڏهن نئون جمهوري آئين اختيار ڪيو ويو.31px|borderتيونسمحمد اٺون الامين1957پارليامينٽ جي حڪم سان ختم ڪئي وئي.31px|borderاشانتيپريمپيه ٻيون1957گھانا سان رياستي اتحاد ۾ داخل ٿيو جڏهن برطانيه جو گڏيل بادشاهي کان آزادي حاصل ڪئي.31px|borderعراقفيصل ٻيون1958فوجي بغاوت31px|borderبيمامحمد صلاح الدين1958ع ۾ سومباوا جي رياستن کي انڊونيشيا جي جمهوريه طرفان ختم ڪري جديد انتظامي ڍانچي سان تبديل ڪيو ويو.1960ع وارو ڏهاڪو31px|borderبوٽونفاليحي1960انڊونيشيا سان انضمام.31px|borderگھاناايلزبيٿ ٻيونپنهنجي بادشاهت کي ريفرنڊم جي نتيجي ۾ ختم ڪيو ويو؛ سرڪاري نتيجو: 88٪ جمهوريت جي حق ۾.31px|borderڏکڻ آفريڪا1961پنهنجي بادشاهت کي ريفرنڊم تحت ختم ڪيو ويو؛ سرڪاري نتيجو: 53٪ جمهوريت جي حق ۾. ڏکڻ آفريڪا دولتِ مشترڪه مان به نڪري ويو، پر 1 جون 1994ع تي ٻيهر شامل ٿيو.31px|borderروانڊاڪيگيلي پنجونفوجي تختو اونڌو ڪرڻ (ڪُو)، جنهن کان پوءِ ريفرنڊم ٿيو؛ سرڪاري نتيجو: 80٪ بادشاھت ختم ڪرڻ جي حق ۾.31px|borderتانگانئيڪااليزبيٿ ٻي1962نئون جمهوري آئين اختيار ڪرڻ کان پوءِ پنهنجي بادشاھت ختم ڪئي.يمنمحمد البدرفوجي تختو اونڌو ڪرڻ (ڪُو)31px|borderڏکڻ ڪاسائيالبرٽ ڪالونجيرياست جي سربراهه جي حيثيت پيچيده هئي؛ البرٽ ڪالونجي پاڻ کي **مولپوي** (خدائي بادشاهه / شهنشاهه) جو لقب ڏيندو هو.31px|borderنائيجيريااليزبيٿ ٻي1963آئين ۾ ترميم ڪرڻ کان پوءِ پنهنجي بادشاھت ختم ڪئي.31px|borderيوگنڊاآئين ۾ ترميم ڪرڻ کان پوءِ پنهنجي بادشاھت ختم ڪئي.31px|borderڪينيا1964آئين ۾ ترميم ڪرڻ کان پوءِ پنهنجي بادشاھت ختم ڪئي.31px|borderزنجبارجمشيد بن عبداللهزنجبار انقلاب31px|borderبرونڊينتاري پنجون1966فوجي تختو اونڌو ڪرڻ31px|borderمالاوياليزبيٿ ٻينئون جمهوري آئين اختيار ڪرڻ کان پوءِ پنهنجي بادشاھت ختم ڪئي.border|31pxفضليناصر بن عبدالله بن حسين بن احمد الفَضلي1967نئين ٺهيل ڏکڻ يمن جي عوامي جمهوريه ۾ ضم ڪيو ويو.border|31pxقعيتيغالب ثاني القعيتيborder|31pxاپر يافعمحمد بن صالح هرهرهborder|31pxلوئر يافعمحمود بن عيدروس العفيفيمفلحيالقاسم بن عبدالرحمانعودھليصالح بن الحسين بن جابل العودھليborder|31pxبيحانصالح الحسين الحبئيليداثيناعبدالقادر بن شايعborder|31pxڌالاشفعل بن علي شيخ الاميريborder|31pxبالھاف واحديناصر بن عبدالله الواحديشائبيحيىٰ بن مطهر الصقليديعلويصالح بن سيّل العلويعقرابيمحمود ابن محمد آل عقرابيborder|31pxواحدي حبانحسين ابن عبد الله الواحديقطيبيحدراميعبدالقوي ابن محمد الحدرامي موسطاالبوسيالذبيعبدالرحمان ابن صالحھوشابي سلطنتفيصل بن سرور الھوشابيborder|31pxڪثيريالحسين ابن عليborder|31px
ماھرا سلطنت]]عيسا ابن علي بن سليم افرار الماھريborder|31pxلاھيج جي سلطنت علي بن عبدالڪريم الابدالي الحاورا شيخدوم اوادابن صالح بشاھد عرقا جي شيخدوماحمد بن عبدالله ھيٺين عولاقي سلطنت ناصر ابن ائدرس العولقي مٿين عولقي سلطنتعواد بن صالح العولقيمٿين اولقي شيخدومعامر عبدالله ابن محسن اليسلامي العوقي31px|borderانڪولگاسيئونگا ٻيونصدر ملٽن آبوٽ جي حڪومت ختم ڪئي وئي. اها سرڪاري طور اڃا تائين موجود ناهي، ڇاڪاڻ ته صدر يووري موسيويني سلطنت جي بحالي جي مخالفت ڪئي۔تيدورزين العابدين شاهسلطنت ختم ٿي۔31px|borderمالديپمحمد فريد ديدي1968ريفرنڊم؛ سرڪاري نتيجو: 81.23% جمهوريه جي حق ۾۔31px|borderليبياادريس اول1969ڪرنيـل معمر قذافي جي اڳواڻي هيٺ ٿيل بغاوت ۾ معزول ڪيو ويو۔سالومماڊ سالوم فودي نگوئي جووفآخري بادشاه فوت ٿي ويا؛ رياستون نئين آزاد ٿيل جمھوريه سينيگال ۾ شامل ڪيون ويون۔سينيماڊ ا سينيگ ماهيڪور جووف1970ع وارو ڏهاڪو31px|borderگياناايلزبيٿ ٻيون1970قرارداد منظور ڪري جمهوريه قائم ڪرڻ کان پوءِ پنهنجي بادشاھت ختم ڪئي وئي۔31px|borderڪمبوڊيانورودوم سيھانوڪبغاوت؛ بعد ۾ بحال ڪيو ويو (هيٺ ڏسو)۔31px|borderروڊيشياايلزبيٿ ٻينسندس غير تسليم ٿيل بادشاھت ختم ڪئي وئي. برطانوي نوآبادي ڏاکڻي روڊيشيا جي هڪ غير تسليم ٿيل حڪومت 1965ع ۾ يڪطرفي طور آزادي جو اعلان ڪري پاڻ کي روڊيشيا سڏايو ۽ ايلزبيٿ ٻيون کي راڻي قرار ڏنو، پر هن اهو لقب قبول نه ڪيو ۽ نه ئي ڪنهن ٻئي رياست ان کي تسليم ڪيو. 1969ع ۾ ٿيل ريفرنڊم ۾ 81٪ ووٽن سان بادشاھت ختم ڪرڻ جو فيصلو ٿيو ۽ 1970ع ۾ جمهوريه جو اعلان ڪيو ويو. 1979ع تائين روڊيشيا کي بين الاقوامي طور برطانوي نوآبادي طور تسليم ڪيو ويندو رهيو، جڏهن لانڪاسٽر هائوس معاهدي تحت ان جو خاتمو ڪيو ويو ۽ 1980ع ۾ آزاد جمهوريه زمبابوي قائم ٿي، جيڪا ڊسمبر 2003ع تائين دولتِ مشترڪه جي ميمبر رهي.31px|borderگيمبياسندس بادشاھت ريفرنڊم تحت ختم ڪئي وئي؛ سرڪاري نتيجو: 70.45٪ جمهوريه جي حق ۾.31px|borderسيرا ليون1971سندس بادشاھت نئين جمهوري آئين منظور ڪرڻ بعد ختم ڪئي وئي.31px|borderسيلون1972سندس بادشاھت نئون جمهوري آئين اختيار ڪرڻ بعد ختم ڪئي وئي؛ ملڪ جو نالو "سري لنڪا" رکيو ويو.31px|borderافغانستانمحمد ظاهر شاه1973بغاوتborder|31pxيونانڪنسٽنٽائين ٻيون1974ريفرنڊم؛ سرڪاري نتيجو: 69.18٪ بادشاھت جي خلاف. ان کان اڳ هڪ اڳوڻو ريفرنڊم يوناني فوجي جنتا پاران منعقد ڪيو ويو هو، جنهن ۾ 78.57٪ جمهوريه جي حق ۾ هئا، پر 1974ع ۾ جنتا جي خاتمي کان پوءِ ان کي منسوخ ڪيو ويو.31px|borderمالٽاايلزبيٿ ٻينسندس بادشاھت آئين ۾ ترميم ڪرڻ کان پوءِ ختم ڪئي وئي.31px|borderحبشههيلي سلاسي / امه سلاسي19751974 بغاوت31px|borderسڪمپالڊن ٿونڊپ نامگيلريفرنڊم؛ سرڪاري نتيجو: 97٪ ڀارت جي رياست بڻجڻ جي حق ۾.31px|borderلائوسساوانگ وٿاناپاتيت لاو پاران ڪميونسٽ قبضي۔31px|borderٽرينڊاڊ ۽ ٽوباگوايلزبيٿ ٻين1976سندس بادشاھت نئون جمهوري آئين اختيار ڪرڻ بعد ختم ڪئي وئي.31px|borderايرانمحمد رضا پھلوي1979ايراني انقلاب31px|borderمرڪزي آفريقابوڪاسا اولفرانس جي اڳواڻي هيٺ ٿيل آپريشن ڪابان ۾ معزول ڪيو ويو، جنهن ۾ سندس اڳوڻو صدر ٻيهر اقتدار ۾ آندو ويو.1980ع وارو ڏهاڪو31px|borderروينزوروروچارلس ممبيري1982يوگانڊا جي حڪومت پاران دستبردار ٿيڻ تي مجبور ڪيو ويو؛ روينزورورو جي آزاديءَ جو اعلان منسوخ ڪيو ويو.31px|borderفجيايلزبيٿ ٻين1987بادشاھت ٻن بغاوتن کان پوءِ ختم ڪئي وئي، جيڪي سيتيويني رابوڪا جي اڳواڻي هيٺ ٿيون. ايلزبيٿ ٻيون کي عظيم سردارن جي ڪائونسل پاران اعليٰ سردار طور تسليم ڪيو ويندو رهيو، جيستائين 14 مارچ 2012ع تي وزيراعظم فرينڪ بينيماراما پاران ڪائونسل ختم نه ڪئي وئي. اضافي طور، راڻي جي تصوير 2013ع تائين فيجي جي سڪن ۽ ڪرنسي نوٽن تي موجود رهي.1990ع وارو ڏهاڪو31px|borderڪويتجابر الاحمد الصباح1990عراق طرفان ڪويت تي حملي سبب تخت تان لاٿو ويو؛ 1991ع ۾ ٻيهر بحال ٿيو (هيٺ ڏسو).31px|borderماريشسايلزبيٿ ٻين1992سندس بادشاھت آئين ۾ ترميم ڪرڻ کان پوءِ ختم ڪئي وئي.2000ع وارو ڏهاڪو31px|borderسامواماليٽوآ تانومفيلي ٻيون2007عهد ۾ وفات، جن او لي آو او لي مالو ("رياست جو سربراهه") طور سڄي حياتيءَ جي مدي سان خدمتون انجام ڏنيون؛ جنهن کان پوءِ آئين موجب عهديدار کي پنج سالن لاءِ چونڊڻ واري نظام ڏانهن منتقلي ٿي.21pxنيپالگيانيندر2008وفاقي جمهوريه جو قيام پهريين نيپالي آئين ساز اسيمبلي پاران منظور ڪيو ويو.31px|borderلوجيگمي دورجي پالبَر بستانيپال جي جمهوري نيپال جي حڪومت جي حڪم سان ختم ڪئي وئي.2020ع وارو ڏهاڪو31px|borderبارباڊوسايلزبيٿ ٻين2021آئين (ترميم) (نمبر 2) ايڪٽ، 2021 تحت ختم ڪئي وئي، جنهن بادشاھت جي جاءِ تي بارباڊوس جي صدر جو عهدو قائم ڪيو.

 اهي بادشاهتون جيڪي ختم ٿيڻ کان پوءِ ٻيهر بحال ڪيون ويون 

ملڪ ختم ٿيڻ جو سال نوٽس بحالي جو سال جمهوريه جا سال 31px|border 31px|border انگلينڊ 1649 انگلينڊ جو دولتِ مشترڪه انگريزي گهرو جنگ دوران قائم ٿيو؛ 1660ع ۾ بحال ٿيو. 1660 11 31px اسڪاٽلينڊ 1652 دولتِ مشترڪه هيٺ اسڪاٽلينڊ 1660 8 31px|border اسپين 1873 پهريون اسپيني جمهوريه قائم ٿيو. 1874 1 1931 ٻيون اسپيني جمهوريه قائم ٿيو؛ قانوني طور فرانسسڪو فرانڪو جي رجنسي هيٺ بحال ڪيو ويو. قانوني طور: 1947حقيقت ۾: 1975 قانوني طور: 16حقيقت ۾: 44 31px|border ڪويت 1990 ڪويت جي جمهوريه جو اعلان الحاق کان اڳ عراق طرفان ڪيو ويو؛ خليج جنگ دوران بحال ڪيو ويو. 1991 1 31px|border ڪمبوڊيا 1970 خمر جمهوريه قائم ٿي؛ بعد ۾ هڪ انتخابي بادشاھت طور بحال ڪيو ويو. 1993 23

 پڻ ڏسو 
موجوده بادشاهتن جي فهرست
مختلف ملڪن ۾ جمهوريت پسندي:
آسٽريليا ۾ جمهوريت پسندي
ڪينيڊا ۾ بادشاهت بابت بحث
يورپي جمهوريت پسند تحريڪن جو اتحاد
2008 تووالو آئينِي ريفرنڊم
2009 سينٽ ونسينٽ آئينِي ريفرنڊم
بادشاهت تي تنقيد
جمھوريت ڏانهن منتقلي
جمهوري حڪومتي نظام ڏانهن منتقلي جي تاريخ موجب ملڪن جي فهرست
آخري نسلن جي فهرست
بادشاهتي ريفرنڊمن جي فهرست
سترھين صدي کان اڳ تخت وڃائڻ وارن بادشاهن جي فهرست
سترھين صدي ۾ تخت وڃائڻ وارن بادشاهن جي فهرست
ارڙهين صدي ۾ تخت وڃائڻ وارن بادشاهن جي فهرست
اوڻيهين صدي ۾ تخت وڃائڻ وارن بادشاهن جي فهرست

 حوالا