ڪالاباغ ڊيم

ڪالاباغ ڊيم (اردو: کالا باغ ڈيم) پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ميانوالي ضلعي ۾ ڪالاباغ جي مقام تي سنڌو درياءَ تي هڪ تجويز ڪيل هائيڊرو اليڪٽرڪ ڊيم آهي. هي ڊيم، جيڪو پهريون ڀيرو 1950ع جي ڏهاڪي ۾ تجويز ڪيو ويو هو، ڪيترن ئي ڏهاڪن کان علائقائي بنيادن تي تڪرار هيٺ رهيو آهي. 

جيڪڏهن اهو ڊيم تعمير ڪيو وڃي ته 3,600 ميگاواٽ بجلي پيدا ڪري سگهي ٿو. ان کي ملڪ ۾ دائمي ٻوڏ جي مسئلي ۽ لاڳاپيل پاڻي جي بحرانن جي هڪ امڪاني حل جي طور تي پڻ تجويز ۽ فروغ ڏنو ويو آهي. ڏهاڪن کان، ميگا ڊيم منصوبن جي ماحولياتي اثرن جي سمجھ وڌي آهي ۽ پاڪستان اڪانومي واچ ڪالاباغ ڊيم جي مسئلي تي قومي بحث جو مطالبو ڪيو آهي.     

تاريخ
After the construction of Tarbela Dam and Mangla Dam, Kalabagh became the highest priority dam project. In 1979, the government obtained a grant of $25 million from the UNDP for its preparation, detailed design and feasibility. Pakistan first approached the Soviet Union for financing assistance, but due to strained relations with Afghanistan (a Soviet ally), this request was denied. The government then approached the World Bank, which agreed to finance the project. At this point in Pakistan's history, previous dam projects such as Mangla (under Ayub Khan) and Tarbela (under Zulfikar Ali Bhutto) never faced any opposition. Even Kalabagh was approved by the Central Development Working Party, without dissent.

The issue of Kalabagh started to become politicized after the execution of the former Prime Minister Zulfikar Ali Bhutto, a highly popular leader from the downstream province of Sindh. Adding to the controversy, was the feud between Zia-ul-Haq and his own NWFP governor Fazl e Haq, which eventually dragged in the Awami National Party into the opposing camp. Due to certain violations of the Indus Accord by the Punjab province, reservations in Sindh grew against the project, whose population and political leaders now painted it as a conspiracy.

Despite the political roadblocks, the World Bank and foreign consultants continued their work on Kalabagh, over a period of ten years, up to 1986 when the project was finally put on hold. The suspicions of the Sindhis grew after Benazir Bhutto's government was dismissed in favor of Nawaz Sharif (from Punjab).There is debate on whether Benazir favored the Kalabagh project. Pir Pagar has claimed the dam was originally conceived by her father, and that Benazir had allocated funds for it. Others like Sharjeel Memon have claimed Benazir was against its construction.

In December 2004, Pervez Musharraf announced that he would re-initiate the Kalabagh project to serve the larger interest of Pakistan. However, on 26 May 2008, the Federal Minister for Water and Power of Pakistan, Raja Pervez Ashraf, said that the "Kalabagh Dam would not be constructed" and that the project had been cancelled due to "opposition from Khyber Pakhtunkhwa, Sindh and other stakeholders, the project was no longer feasible".Kalabagh Dam shelved forever . Nation.com.pk (27 May 2008). Retrieved 6 June 2012. In 2010 after the worst floods in Pakistani history, the Prime Minister of Pakistan, Yousaf Raza Gilani, stated flood damage would be minimized if the Kalabagh Dam were built.Leading News Resource of Pakistan. Daily Times (10 August 2010). Retrieved 6 June 2012.

ڊسمبر 2004ع ۾، پرويز مشرف اعلان ڪيو ته هو پاڪستان جي وسيع مفاد لاءِ ڪالاباغ منصوبي کي ٻيهر شروع ڪندو. جڏهن ته، 26 مئي، 2008ع تي، پاڪستان جي پاڻي ۽ بجلي جي وفاقي وزير، راجا پرويز اشرف، چيو ته "ڪالاباغ ڊيم تعمير نه ڪيو ويندو" ۽ اهو منصوبو "خيبر پختونخواه، سنڌ ۽ ٻين اسٽيڪ هولڊرز جي مخالفت جي ڪري منسوخ ڪيو ويو آهي، اهو منصوبو هاڻي ممڪن نه رهيو آهي". سال 2010ع ۾ پاڪستاني تاريخ جي بدترين ٻوڏ کان پوءِ، پاڪستان جي وزيراعظم، يوسف رضا گيلاني، چيو ته جيڪڏهن ڪالاباغ ڊيم تعمير ڪيو وڃي ته ٻوڏ جي نقصان کي گهٽ ۾ گهٽ ڪيو وڃي سگهندو هو.

تعمير جي حمايت ڪندڙ دليل 
ڪالاباغ جي مخالفت
پڻ ڏسو

 سنڌ طاس معاهدو
 جھمپير ونڊ پاور پلانٽ
 ٿر ڪول پروجيڪٽ
 پاڪستان ۾ ڊيمن ۽ ذخيرن جي فهرست
 پاڪستان ۾ پاور اسٽيشنن جي فهرست
حوالا

ٻاهريان ڳنڍڻا
شيخوپوره چيمبر آف ڪامرس: The Behavior of some  قومي مسئلن ڏانهن مظفر حميد، جون 2010 
 ڊان نيوز: ”ڪالاباغ: ٻيو نظارو“، شايع ٿيل 16 ڊسمبر 2012 
 ڪالاباغ تڪرار ڊاڪٽر شاهين رفيع خان پاران 
 ڪالاباغ ڊيم: ابرار قاضي پاران هڪ ماحولياتي آفت 
 ڪالاباغ ڊيم (ميانوالي نيوز) 

زمرو:ڪالاباغ شهر
زمرو:ميانوالي ضلعو 
زمرو:سنڌو درياءَ تي ڊيم
زمرو:پاڪستان ۾ تڪرارون 
زمرو:پنجاب، پاڪستان ۾ ڊيم ۽ آبي ذخيرا 
زمرو:پاڪستان ۾ سازشي نظريا 
زمرو:ڊيمن سان لاڳاپيل تڪرارون 
زمرو:پاڪستان ۾ صوبائي تڪرارون
زمرو:پاڪستان جا ڊيم ۽ آبي ذخيرا
زمرو: تجويز ڪيل پن بجلي جا منصوبا 
زمرو:پاڪستان ۾ تجويز ڪيل ساختون 
زمرو:پاڪستان ۾ هائيڊرو اليڪٽرڪ پاور اسٽيشن 
زمرو:پاڪستان ۾ تجويز ڪيل قابل تجديد توانائي پاور اسٽيشن