مرگهي

مرگهي (Epilepsy) اعصابي سرشتي جي خرابين جو هڪ گروھ آهي، جنهن جي خاصيت بار بار ۽ اوچتو دورا (Seizures) پوڻ آهي. هڪ دورو دماغ ۾ غير معمولي برقي سرگرميءَ جي نتيجي ۾ ٿيندو آهي، جنهن سبب انسان جي شعور ۾ تبديلي، عضلات جو ڦڙڪڻ يا سخت تڪليف جهڙيون علامتون ظاهر ٿي سگهن ٿيون.

 تشخيص 
مرگهي جي تشخيص عام طور تي تڏهن ڪئي ويندي آهي جڏهن ڪنهن شخص کي 24 ڪلاڪن جي وقفي سان گهٽ ۾ گهٽ ٻه غير معمولي دورا پون. ڊاڪٽر ان جي تصديق لاءِ هيٺيان ٽيسٽ ڪري سگهن ٿا:
 اي اي جي (EEG): دماغ جي برقي لهرن جي جانچ.
 نيورو ايميجنگ: جهڙوڪ ايم آر آئي (MRI) يا سي ٽي اسڪين.
 رت جي ٽيسٽ: ٻين ممڪنه سببن کي رد ڪرڻ لاءِ.

 سبب 
گهڻو ڪري مرگهي جو اصل سبب معلوم نه هوندو آهي، پر ڪجهه حالتن ۾ هيٺيان سبب ٿي سگهن ٿا:
 دماغ تي لڳل ڪا سخت چوٽ.
 فالج (Stroke) يا دماغي ڳوڙهه (Tumors).
 دماغي انفيڪشن جهڙوڪ مينيجائٽس.
 جينياتي (Genetic) حالتون يا پيدائشي نقص.

 علاج ۽ روڪٿام 
تقريبن 69 سيڪڙو مريضن ۾ مرگهي کي مناسب دوائن ذريعي ڪنٽرول ڪري سگهجي ٿو. دوائن کان علاوه ٻيا علاج به موجود آهن:
 غذا ۾ تبديلي: ڪجهه مريضن لاءِ خاص غذا (جهڙوڪ Ketogenic diet) مفيد هوندي آهي.
 نيورو اسٽيموليشن: دماغ کي برقي اشارا ڏيڻ لاءِ هڪ آلي جو استعمال.
 سرجري: جيڪڏهن دوائون اثر نه ڪن ته دماغ جي ان حصي جي سرجري ڪئي ويندي آهي جتان دورو شروع ٿئي ٿو.

 عالمي صورتحال 
2024ع تائين، سڄي دنيا ۾ اٽڪل 50 ملين (5 ڪروڙ) ماڻهو مرگهي جو شڪار آهن. انهن مان اٽڪل 80 سيڪڙو مريض گهٽ ۽ وچولي آمدني وارن ملڪن ۾ رهن ٿا. مرگهي سان لاڳاپيل سماجي بدنامي (Stigma) پڻ هڪ وڏو مسئلو آهي، جنهن ڪري مريضن کي ڊرائيونگ ۽ ملازمت ۾ مشڪلاتون پيش اچن ٿيون.

 حوالا 

زمرو:بيماريون
زمرو:اعصابي نظام جون بيماريون
زمرو:طب