ذھني خرابي

ذهني بيماري (Mental disorder) يا دماغي مونجهارو هڪ اهڙو رويو يا ذهني نمونو آهي جيڪو انسان جي روزاني ڪارڪردگي يا ذاتي زندگيءَ ۾ وڏي تڪليف ۽ رڪاوٽ جو سبب بڻجي ٿو. ان کي نفسياتي معذوري پڻ چيو ويندو آهي، جيڪا انسان جي سوچڻ، جذبات کي قابو ڪرڻ ۽ سماجي رويي ۾ خرابي پيدا ڪري ٿي.

 سبب ۽ تشخيص 
ذهني بيمارين جا سبب اڪثر واضح نه هوندا آهن، پر اهي دماغ جي خاص حصن جي ڪارڪردگيءَ سان لاڳاپيل ٿي سگهن ٿا.
 تشخيص: نفسياتي ماهر (Psychiatrist) يا ڪلينڪل نفسيات دان (Psychologist) سوالن، مشاهدي ۽ مختلف نفسياتي ٽيسٽن ذريعي مريض جو جائزو وٺندا آهن. 
 سماجي اثر: تشخيص دوران مريض جي ثقافتي، مذهبي عقيدن ۽ سماجي قدرن کي نظر ۾ رکڻ ضروري هوندو آهي.

 علاج ۽ روڪٿام 
ذهني بيمارين جو علاج نفسياتي اسپتالن يا ڪلينڪن ۾ ڪيو ويندو آهي. علاج جي طريقن ۾ شامل آهن:
 نفسياتي علاج (Psychotherapy): گفتگو ذريعي ذهن جي تربيت.
 دوائون: نفسياتي دوائون جيڪي دماغ جي ڪيميائي توازن کي درست ڪن ٿيون.
 سماجي مدد: طرزِ زندگي ۾ تبديلي، پير سپورٽ (Peer support) ۽ پاڻمرادو مدد (Self-help).

 عالمي انگ اکر (2019) 
دنيا ۾ ذهني بيمارين جي ورهاست ڪجهه هن ريت آهي:
 ڊپريشن (Depression): اٽڪل 264 ملين ماڻهو متاثر آهن.
 ڊيمينشيا (Dementia): اٽڪل 50 ملين ماڻهو.
 بائيپولر ڊس آرڊر: اٽڪل 45 ملين ماڻهو.
 شيزوفرينيا: اٽڪل 20 ملين ماڻهو.

 نسلي ۽ گرووهي فرق (آمريڪي انگ اکر) 
آمريڪا ۾ ذهني صحت جي خدمتن تائين پهچ ۾ نسلي فرق ڏسڻ ۾ اچي ٿو. نيشنل انسٽيٽيوٽ آف مينٽل هيلٿ (NIMH) جي رپورٽن موجب:
 **سفيد فام آمريڪي:** تقريباً 52 سيڪڙو بالغن کي علاج ملي ٿو.
 **افريقي آمريڪي:** اٽڪل 37 سيڪڙو بالغن کي علاج ملي ٿو.
 **هسپانوي (Hispanic) آمريڪي:** اٽڪل 35 سيڪڙو بالغن کي علاج ملي ٿو.
 **ايشيائي آمريڪي:** صرف 25 سيڪڙو بالغن کي ذهني صحت جي سهولت ملي ٿي.

 سماجي چئلينجز 
ذهني بيمارين سان جڙيل "بدنامي جو داغ" (Stigma) ۽ امتيازي سلوڪ مريض جي تڪليف کي وڌائي ٿو، جنهن ڪري ڪيتريون ئي سماجي تحريڪون ماڻهن ۾ شعور پيدا ڪرڻ لاءِ ڪم ڪري رهيون آهن.

 وڌيڪ ڏسو 
 ڊپريشن
 نفسيات
 صحت

 حوالا 

زمرو:ذهني صحت
زمرو:نفسياتي بيماريون
زمرو:طب