ڪارل فريڊرچ گائوس

يوهان ڪارل فرائڊرچ گائوس (Carl Friedrich Gauss؛ 1777ع – 1855ع) هڪ جرمن رياضي دان ۽ سائنسدان هو، جنهن کي اڪثر "رياضي دانن جو شهنشاهه" (Princeps mathematicorum) چيو ويندو آهي. هن رياضيءَ جي تقريبن هر شاخ، بشمول نمبر ٿيوري، الجبرا، شماريات، ۽ فلڪيات ۾ اهڙيون خدمتون سرانجام ڏنيون جن جديد سائنس جو رخ بدلائي ڇڏيو.

 رياضي ۾ عظيم خدمتون 
گائوس ننڍپڻ کان ئي هڪ ذهين ٻار (Child Prodigy) هو. سندس ڪجهه اهم ڪارناما هي آهن:
 نمبر ٿيوري: هن پنهنجو مشهور ڪتاب "Disquisitiones Arithmeticae" لکيو، جنهن نمبر ٿيوري کي هڪ جديد علم طور قائم ڪيو.
 هپٽاڊيڪاگون (Heptadecagon): صرف 19 سالن جي عمر ۾ هن ثابت ڪيو ته 17 ضلعن وارو باقاعده گهڻ پڙهو (Polygon) صرف پرڪار ۽ پٽي جي مدد سان ٺاهي سگهجي ٿو.
 ڪانگروئنس (Congruence): هن رياضيءَ ۾ ٽن لڪيرن واري نشاني (≡) متعارف ڪرائي.
 نارمل ڊسٽريبيوشن: شماريات ۾ مشهور "بيل ڪرو" (Bell Curve) يا گائوسي ورهاست سندس ئي نالي سان منسوب آهي.

 سائنس ۽ فزڪس ۾ خدمتون 
گائوس صرف نظرياتي رياضي تائين محدود نه هو:
 فلڪيات: هن بونا سياري "سيريز" (Ceres) جو مدار معلوم ڪرڻ ۾ مدد ڪئي ۽ گائوسي ثقلي مستقل (Gaussian gravitational constant) پيش ڪيو.
 مئگنيٽزم: هن زمين جي مقناطيسي فيلڊ جي پهرين مطلق ماپ ڪئي ۽ مقناطيسيت جا بنيادي اصول واضح ڪيا.
 ٽيليگراف: 1833ع ۾ هن وليهم ويبر سان ملي پهريون اليڪٽروميگنيٽڪ ٽيليگراف ايجاد ڪيو.

 جيوڊيسي ۽ جاميٽري 
گائوس هانوور جي بادشاهت جو جيوڊيٽڪ سروي ڪيو. ان دوران هن گائوسي ڪرويچر جو تصور ڏنو، جيڪو مڙيل سطحن جي جاميٽريءَ کي سمجهڻ ۾ مدد ڪري ٿو. هن غير-يوڪليڊين جاميٽري (Non-Euclidean geometry) جي پڻ دريافت ڪئي، جيتوڻيڪ هن ان کي پنهنجي حياتيءَ ۾ شايع نه ڪرايو.

 ورثو 
گائوس جا شاگرد، جهڙوڪ برن هارڊ ريمان ۽ رچرڊ ڊيڊيڪائونڊ، پاڻ وڏا رياضي دان بڻيا. هن جو چوڻ هو ته "ڄاڻ حاصل ڪرڻ جو عمل، ڄاڻ هجڻ کان وڌيڪ خوشي ڏيندڙ آهي." اڄ سائنس ۽ رياضيءَ جا 100 کان وڌيڪ تصور سندس نالي سان منسوب آهن.

 حوالا 

زمرو:جرمن رياضي دان
زمرو:جرمن ماهر فلڪيات
زمرو:1777ع جون پيدائشون
زمرو:1855ع جون وفاتون