هندڪو

هندڪو (اردو، هندڪو: ؛ انگريزي: ) لهندا لهجن جو هڪ متنوع گروپ آهي، جيڪا پاڪستان جي صوبي خيبر پختونخوا ۽ پنجاب جي پوٺوهار علائقي ۾ وڏي پيماني تي ڳالهائي وينديون. هن کان سواء هي ٻولي اتر هندستان ۽ افغانستان جي هندڪي علائقن ۾ ڳالهائي ۽ سمجهي ويندي آهي.For the heterogeneity of the dialects, see ; ; . For the ethnic diversity, see  هن ٻولي جي ڳالهائيندڙن کي "هندڪوان" سڏيو ويندو آهي.; . لفظ "هندڪو" جي لفظي معنيٰ آهي؛ "هندستان جا جبل"، هي نالو فارسي علائقن ۾ پوري هماليه جي جي جبلن جي سلسلي لاءِ استعمال ٿيندو آهي. فارسي ۾، لفظ "هند" جو مطلب آهي سنڌو درياهه سان لاڳاپيل علائقا ۽ ڪو جو مطلب جبل آهي،    جيڪا اتر هندستاني ننڍي کنڊ ۾ ڳالهائي ويندڙ هند-آريائي ٻولي جي شڪلن ڏانهن اشارو ڪري ٿي،    پاڙيسري پشتو جي برعڪس، جيڪا هڪ ايراني ٻولي اهي، جيڪا هزاريوال/پشتون ماڻهن پاران ڳالهائي ويندي آهي.  ;  هن ٻولي گروپ لاءِ هڪ متبادل مقامي نالو هزاريوالي آهي. هڪ هندڪو ڳالهائيندڙ کي هندڪو يا هندڪوان طور سڃاتو ويندو آهي.; .

لهندا جي ٻين قسمن وانگر، ھندڪو به شورسيني پراڪرت مان نڪتل آھي.   هندڪو ڪجهه حد تائين پنجابي، سرائيڪي سان باهمي طور تي سمجهه ۾ اچي ٿي،  ۽ پهرين جي ڀيٽ ۾ پوء واري سان وڌيڪ لاڳاپو رکي ٿي.  

هندڪو کي ترقي ڏيڻ لاء هڪ نئين ٻولي جي تحريڪ پڻ آهي،  ۽ تازن ڏهاڪن ۾ هندڪو ڳالهائيندڙ دانشورن هندڪو کي هڪ الڳ ٻولي جي طور تي ڏسڻ جي ترغيب ڏيڻ شروع ڪيو آهي. هڪ ادبي روايت پشاوري هندڪو، اتر اولهه ۾ پشاور جي شهري قسم، تي ٻڌل آهي  ۽ هڪ ٻي اتر اوڀر ۾ ايبٽ آباد جي هندڪو ٻولي تي ٻڌل آهي.  پاڪستان جي 2023ع جي مردم شماري جي مطابق، 56 لک ماڻهن پنهنجي پهرين ٻولي کي هندڪو قرار ڏنو،  جڏهن ته سال 2020ع جي اندازي مطابق ڳالهائيندڙن جو تعداد 70 لک هو.

حوالا

ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:هندڪو
زمرو:ايشيا جي ٻوليون
زمرو:ڏيهي آريائي ٻوليون
زمرو:ڀارت جون ٻوليون 
زمرو:پاڪستان جون ٻوليون 
زمرو:پنجابي ٻولي جا لهجا 
زمرو:ڏاکڻي هند-آريائي ٻوليون 
زمرو:آزاد ڪشمير جون ٻوليون 
زمرو:خيبر پختونخوا جون ٻوليون 
زمرو:جمون ۽ ڪشمير جون ٻوليون
زمرو:پنجاب، پاڪستان جون ٻوليون 
زمرو:اتر اولهه هندستان جون ٻوليون
زمرو:وڊيو ڪلپس تي مشتمل مضمون