جيمس پريسڪوٽ جول

جيمس پريسڪوٽ جول (James Prescott Joule؛ 1818ع – 1889ع) هڪ نامور انگريز فزڪس دان هو، جنهن گرمي جي طبيعت (Nature of heat) تي تحقيق ڪئي ۽ دريافت ڪيو ته گرمي ۽ ميڪانياتي ڪم (Mechanical work) جي وچ ۾ هڪ گھرو تعلق آهي. هن دريافت اڳتي هلي "توانائي جي تحفظ واري قانون" (Law of Conservation of Energy) ۽ "ٿرموڊائنامڪس جي پھرين قانون" جي بنياد رکي.

 اهم دريافتون ۽ قانون 
جول جي سائنسي تحقيقات فزڪس جي ڪيترن ئي شعبن تي اثرانداز ٿي:
 جول جو پهريون قانون: هن ثابت ڪيو ته ڪنهن موصل (Resistor) مان گذرندڙ برقي رو (Current) ۽ ان مان پيدا ٿيندڙ گرمي جي وچ ۾ هڪ خاص تعلق هوندو آهي. ان کي $Q = I^2Rt$ جي فارمولي سان ظاهر ڪيو ويندو آهي.
 ميڪانياتي گرمي (Mechanical Equivalent of Heat): جول پنهنجي مشهور تجربي ذريعي ڏيکاريو ته ميڪانياتي توانائيءَ کي گرمي ۾ تبديل ڪري سگهجي ٿو.
 ڪيلون اسڪيل: هن لارڊ ڪيلون سان گڏجي گرمي پد جي هڪ مطلق پيماني (Absolute temperature scale) تي ڪم ڪيو، جنهن کي هاڻي "ڪيلون اسڪيل" چيو وڃي ٿو.

 ميگنيٽوسٽرڪشن (Magnetostriction) 
جول اھو مشاهدو پڻ ڪيو ته جڏهن مقناطيسي مادي کي مقناطيسي لهرن ۾ رکيو وڃي ٿو، ته ان جي شڪل يا حجم ۾ معمولي تبديلي اچي ٿي. هن عمل کي "ميگنيٽوسٽرڪشن" چيو ويندو آهي.

 ورثو ۽ اعزاز 
سندس ڪارنامن جي اعتراف ۾، توانائي ۽ ڪم جي عالمي يونٽ (SI Unit) جو نالو جول (J) رکيو ويو. هن کي تاريخ جي عظيم ترين تجرباتي فزڪس دانن مان هڪ سمجهيو ويندو آهي.

 اهم فارمولا 
 قانون  فارمولو جول جو قانون (برقي گرمي)  $$Q = I^2 R t$$ توانائيءَ جو يونٽ  1 جول = 1 نيوٽن-ميٽر (N·m)

 حوالا 

زمرو:فزڪس دان
زمرو:1818ع جون پيدائشون
زمرو:1889ع جون وفاتون
زمرو:ٿرموڊائنامڪس