کوڙو

رياضيءَ ۾، ضرب جي جدول (جنھن کي سنڌيءَ ۾ عام طور تي کوڙو چيو ويندو آهي) هڪ اهڙي رياضياتي جدول آهي، جيڪا ڪنھن بہ حسابي نظام لاءِ ضرب جي عمل کي واضح ڪرڻ لاءِ استعمال ڪئي ويندي آهي.
ڏهائي (decimal) نظام جي ضرب جي جدول يا کوڙا سڄي دنيا ۾ ابتدائي تعليمي سطح تي رياضيءَ جي بنياد طور پڙهايا وڃن ٿا. ڪيترن ئي ماهرن موجب، گهٽ ۾ گهٽ 9 × 9 تائين کوڙا ياد ڪرڻ تمام ضروري آهن..

 تاريخ 

 قديم دور 

سڀ کان قديم ڄاتل کوڙا اٽڪل 4000 سال اڳ بابلي تھذيب (Babylonians) پاران استعمال ڪيا ويا هئا. پر انهن جو نظام 60 جي بنياد تي ٻڌل هو. ڏهي نظام (Base-10) تي ٻڌل سڀ کان قديم کوڙا چين ۾ بانس جي پٽين تي لکيل مليا آهن، جيڪي تقريبن 305 ق.م جا آهن.

ضرب جي جدول کي ڪڏهن ڪڏهن قديم يوناني رياضيدان فيثاغورث (570–495 ق.م) سان پڻ منسوب ڪيو ويندو آهي، ۽ ڪيترن ئي ٻولين (جھڙوڪ فرانسيسي ۽ اطالوي) ۾ هن کي "فيثاغورث جي جدول" چيو وڃي ٿو.

 جديد دور 
عام طور تي پرائمري اسڪولن ۾ 1 کان 10 يا 1 کان 12 تائين جا کوڙا پڙهايا ويندا آهن. هيٺ ڏنل جدول 12 تائين جي ضرب کي ظاهر ڪري ٿي:
×1234567891011121 1  2  3  4  5  6  7  8  9  10  11  122 2  4  6  8  10  12  14  16  18  20  22  243 3  6  9  12  15  18  21 24  27  30  33  364 4  8  12  16  20  24  28  32  36  40  44  485 5  10  15  20  25  30  35  40  45  50  55  606 6  12  18  24  30  36  42  48  54  60  66  727 7  14  21  28  35  42  49  56  63  70  77  848 8  16  24  32  40  48  56  64  72  80  88  969 9  18  27  36  45  54  63  72  81  90  99  10810 10  20  30  40  50  60  70  80  90  100  110  12011 11  22  33  44  55  66  77  88  99  110  121  13212 12  24  36  48  60  72  84  96  108  120  132  144

سنڌي تعليمي نظام ۾ کوڙا ياد ڪرڻ جو روايتي طريقو ڪجهہ هن ريت هوندو آهي (مثال طور 2 جو کوڙو):
 ايڪ ٻڪان ئي ٻہ
 ٻہ ٻڪان چار
 ٽہ ٻڪان ڇهہ
 چار ٻڪان اٺ... ۽ اهڙي طرح اڳتي.

 کوڙن ۾ ترتيب يا نمونا 
ضرب جي جدول ۾ ڪجهہ نمونا (patterns) ٿين ٿا جيڪي ياد ڪرڻ ۾ مدد ڏين ٿا. مثال طور، 5 جو کوڙو هميشہ 0 يا 5 تي ختم ٿئي ٿو. 9 جي کوڙي ۾ نتيجي جي انگن جو جوڙ هميشہ 9 ٿئي ٿو (جھڙوڪ 9×2=18، ۽ 1+8=9).

 حوالا