گوڏو

گوڏو (Knee) انسانن ۽ ٻين پرائميٽس ۾ جسم جو اهو حصو آهي جيڪو ران کي ڄنگهه سان جوڙي ٿو. هي انساني جسم جو سڀ کان وڏو جوڙ آهي. گوڏو ٻن جوڙن تي مشتمل هوندو آهي: هڪ ران جي هڏي (Femur) ۽ ڄنگهه جي وڏي هڏي (Tibia) جي وچ ۾، ۽ ٻيو ران جي هڏي ۽ گوڏي جي چپڻي (Patella) جي وچ ۾.

گوڏو هڪ تبديل ٿيل 'هنج جوڙ' (Hinge joint) آهي، جيڪو نه صرف ڄنگهه کي موڙڻ ۽ سڌو ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿو، پر ان ۾ معمولي گردش (rotation) جي به گنجائش هوندي آهي.

 بناوٽ (Structure) 
گوڏي جي بناوٽ ۾ ٽي اهم حصا شامل آهن:
 پيٽيلو فيمورل (Patellofemoral): جتي گوڏي جي چپڻي (Patella) ران جي هڏي سان ملي ٿي.
 ميڊيل ٽيبيو فيمورل (Medial tibiofemoral): اندريون جوڙ.
 ليٽرل ٽيبيو فيمورل (Lateral tibiofemoral): ٻاهريون جوڙ.

ڄمڻ وقت گوڏي جي چپڻي صرف نرم هڏي (Cartilage) جي صورت ۾ هوندي آهي، جيڪا 3 کان 5 سالن جي عمر تائين سخت هڏي ۾ تبديل ٿي ويندي آهي.

 هڏيون ۽ مادا 
گوڏي جو جوڙ هڪ خاص تيزاب جهڙي مادي (Synovial fluid) سان ڀريل هوندو آهي، جيڪو حرڪت دوران رگڙ کي گهٽائي ٿو. ان ۾ نرم هڏيون (Cartilage) پڻ هونديون آهن جيڪي هڏن کي هڪ ٻئي سان ٽڪرائڻ کان بچائين ٿيون.

 ميناسڪس (Menisci) 
گوڏي ۾ اڌ گول چڪر وانگر ٻه نرم هڏيون هونديون آهن جن کي 'ميناسڪس' چيو ويندو آهي. هي جوڙ جي وچ ۾ وزن کي برابر ورڇڻ ۽ جھٽڪن کي جذب ڪرڻ جو ڪم ڪن ٿيون.

 رڳون ۽ پٺا (Ligaments) 
گوڏي کي مضبوطي فراهم ڪرڻ لاءِ ان ۾ ڪيترائي اهم پٽا (Ligaments) هوندا آهن:
 انٽيريئر ڪروشيئيٽ لڳامينٽ (ACL): هي گوڏي کي اڳيان وڌڻ کان روڪي ٿو.
 پوسٽيريئر ڪروشيئيٽ لڳامينٽ (PCL): هي گوڏي کي پويان وڃڻ کان روڪي ٿو.
 ميڊيل ڪوليٽرل لڳامينٽ (MCL): هي اندروني پاسي کان مضبوطي ڏئي ٿو.
 ليٽرل ڪوليٽرل لڳامينٽ (LCL): هي ٻاهرين پاسي کان مضبوطي ڏئي ٿو.

 اهميت 
گوڏو انساني جسم جي وزن کڻڻ ۽ حرڪت ڪرڻ (هلڻ، ڊوڙڻ ۽ ٽپڻ) لاءِ انتهائي ضروري آهي. وڌيڪ وزن يا غلط حرڪت سبب گوڏي ۾ سور يا گٺيو (Osteoarthritis) جي بيماري ٿي سگهي ٿي.

 پڻ ڏسو 
 انساني هڏائون پڃرو
 جوڙ

 حوالا 

زمرو:انساني اناٽومي
زمرو:جوڙ