يلو اسٽون نيشنل پارڪ

ييلو اسٽون نيشنل پارڪ (Yellowstone National Park)، گڏيل رياستن آمريڪا جو هڪ قومي پارڪ آهي، جيڪو رياست، وايومنگ جي اتر اولهه ڪنڊ ۾ واقع آهي، جنهن جا ننڍا حصا مونٽانا ۽ آئيڊاهو تائين پکڙيل آهن. 42هين آمريڪي ڪانگريس پاران "ييلو اسٽون نيشنل پارڪ پروٽيڪشن ايڪٽ" ذريعي قائم ڪيو ويو پارڪ، صدر يوليسس ايس گرانٽ پاران 1 مارچ 1872ع تي قانون طور تي دستخط ڪيو ويو. 

ييلو اسٽون آمريڪا ۾ پهريون قومي پارڪ هو ۽ ان کي وڏي پيماني تي دنيا جو پهريون قومي پارڪ سمجهيو ويندو آهي.   پارڪ پنهنجي جهنگلي جيوت ۽ ان جي ڪيترن ئي جيوتھرمل خاصيتن، خاص طور تي "اولڊ فيٿ فلز گيزر" (Old Faithfull Geyser)، هڪ گرم پاني جو چشمو ۽ قدرتي ڦوهارو، ان جي سڀ کان مشهور خاصيتن مان هڪ، لاء مشهور آهي.  جڏهن ته اهو ڪيترن ئي قسمن جي حياتي جي دائرن (Biomes) جي نمائندگي ڪري ٿو، ذيلي الپائني ٻيلو سڀ کان وڌيڪ حصو آهي. اهو ڏکڻ مرڪزي راڪيز ٻيلن جي ماحولياتي خطي جو حصو آهي.

جڏهن ته اصلي آمريڪي گهٽ ۾ گهٽ 11,000 سالن کان ييلو اسٽون علائقي ۾ رهندا آيا آهن، 19هين صدي جي شروعات کان وچ تائين جبلن جي ماڻهن جي دورن کان سواء، منظم ڳولا 1860ع جي آخر تائين شروع نه ٿي هئي. پارڪ جو انتظام ۽ ڪنٽرول اصل ۾ آمريڪا جي گهرو کاتي جي اختيار هيٺ هو ۽ پارڪ جي نگراني ڪرڻ واري گهرو کاتي جو اول سيڪرٽري ڪولمبس ڊيلانو هو. بهرحال، آمريڪي فوج کي آخرڪار ييلو اسٽون جي انتظام جي نگراني جو ڪم،  1886 ۽ 1916 جي وچ ۾ 30 سالن تائين، سونپيو ويو. سال1917ع ۾ پارڪ جي انتظاميه نيشنل پارڪ سروس، جيڪا گذريل سال ٺاهي وئي هئي، ڏانهن منتقل ڪئي وئي. سوين اڏاوتون ٺاهيون ويون آهن ۽ انهن جي تعميراتي ۽ تاريخي اهميت لاءِ محفوظ آهن ۽ قديم آثار جا محقق هتان هڪ هزار کان وڌيڪ آثار قديمه جي جڳهن جي دريافت ڪيا آهن.

پارڪ، ڍنڍن، وادين، دريائن ۽ جبلن جي سلسلن سان، 3,468.4 چورس ميل (8,983 چورس ڪلوميٽر) جي ايراضي تي پکڙيل آهي. ييلو اسٽون ڍنڍ اتر آمريڪا جي سڀ کان وڏين اوچائي وارين ڍنڍن مان هڪ آهي ۽ ييلو اسٽون ڪالڊيرا، اتر آمريڪي کنڊ تي سڀ کان وڏي آتش فشان جو هڪ حصو ڍڪي ٿي. ڪالڊيرا کي هڪ غير فعال آتش فشان سمجهيو ويندو آهي. اهو گذريل 20 لک سالن ۾ ٻه ڀيرا زبردست طاقت سان ڦاٽو آهي. دنيا جا اڌ کان وڌيڪ گيزر (قدرتي گرم پاني جا چشما ۽ ڦوهارا) ۽ هائڊروٿرمل خاصيتون يلو اسٽون نيشنل پارڪ ۾ موجود آهن، جيڪيون هن جاري آتش فشاني جي ڪري زنده آهن. لاوا وهندو رهندو آهي ۽ آتش فشاني ڦاٽڻ کان پٿر ييلو اسٽون جي زميني علائقي جي وڏي حصي کي ڍڪيندا آهن. پارڪ گريٽر ييلو اسٽون ماحولياتي نظام، ڌرتيء جي اترين معتدل علائقي ۾ سڀ کان وڏو باقي ۽ تقريبن برقرار ماحولياتي نظام، جو مرڪز آهي.  1978ع ۾ ييلو اسٽون نيشنل پارڪ کي يونيسڪو جي عالمي ورثي واري ماڳ طور نامزد ڪيو ويو. 

مماليه جانورن، پکين، مڇين، رڙيون پائيندڙ ۽ جل ٿيلين جي سوين قسمن کي دستاويز ڪيو ويو آهي. جن ۾ ڪيترائي يا ته خطري ۾ آهن يا خطري جي زد ۾ آهن. وسيع ٻيلن ۽ گاهه جي ميدانن ۾ ٻوٽن جون منفرد جنسون پڻ شامل آهن. ييلو اسٽون پارڪ آمريڪا جي ويجهو سڀ کان وڏو ۽ مشهور ميگا فاونا مقام آهي. پارڪ ۾ گرزلي رڇ، ڪوگر، بگھڙ ۽ بائسن ۽ ايلڪ جا آزاد ريڍار آباد آهن. ييلو اسٽون پارڪ جو بائسن هرڊ آمريڪا ۾ سڀ کان پراڻو ۽ سڀ کان وڏو عوامي بائسن هرڊ آهي. پارڪ ۾ هر سال ٻيلن ۾ باهه لڳندي آهي. سال 1988ع جي وڏي ٻيلي جي باهه ۾ پارڪ جو ٽيون حصو سڙي ويو. ييلو اسٽون ۾ ڪيترائي تفريحي موقعا آهن، جنهن ۾ پيدل سفر، ڪئمپنگ، ٻيڙيون هلائڻ، مڇي جو شڪار ۽ سير تفريح شامل آهن. پڪا روڊ اهم جيوتھرمل علائقن، انهي سان گڏ ڪجهه ڍنڍن ۽ آبشارن تائين ويجهي رسائي فراهم ڪن ٿا. سياري دوران، سياح اڪثر ڪري پارڪ تائين رهنمائي واري دورن ذريعي پهچندا آهن، جيڪا برفاني ڪوچ يا سنو موبائيل استعمال ڪندا آهن.Rediscovering Yellowstone. Enduring World . Retrieved July 16, 2020.

حوالا

ٻاهريان ڳنڍڻا

  of the National Park Service
 Travertine: Yellowstone's Hydrothermal Timekeeper USGS May 24, 2021
 Act Establishing Yellowstone National Park from the Library of Congress
 Congressional Acts Pertaining to Yellowstone
 The Yellowstone magmatic system from the mantle plume to the upper crust at Science (registration required)
 BYU Larsen Yellowstone collection at the L. Tom Perry Special Collections Library of Brigham Young University


 Yellowstone articles, photos and videos at National Geographic
 Photographic library of the U.S. Geological Survey ()



 Historic American Engineering Record (HAER) documentation:




زمرو:يلو اسٽون نيشنل پارڪ
زمرو:قومي پارڪ 
زمرو:آمريڪا جا قومي پارڪ  
زمرو:اتر آمريڪا ۾ قومي پارڪ 
زمرو:آئيڊاهو ۾ قومي پارڪ 
زمرو:مونٽانا ۾ قومي پارڪ 
زمرو:وايومنگ ۾ قومي پارڪ
زمرو:آمريڪا ۾ عالمي ورثي جا ماڳ 
زمرو:وايومنگ جي تاريخ
زمرو:ييلو اسٽون ڪالڊرا
زمرو:وايومنگ جا علائقا 
زمرو:وائيومنگ جا گيزر 
زمرو:راڪي جبلن جي تاريخ 
زمرو:راڪي جبلن جا قومي پارڪ 
زمرو:آئڊاهو ۾ سول ڪنزرويشن ڪورپس زمرو:مونٽانا ۾ سول ڪنزرويشن ڪورپس زمرو:وائيومنگ ۾ سول ڪنزرويشن ڪورپس 
زمرو: 1872 ۾ قائم ٿيل محفوظ علائقا 
زمرو:گريٽر ييلو اسٽون جو ماحولياتي نظام
زمرو:ٽيٽن ڪائونٽي، وومنگ جا گرم چشما زمرو:گرم چشما وايومنگ جا گرم چشما
زمرو:آمريڪا جا حياتي جي دائرن جا محفوظ علائقا 
زمرو:پارڪ ڪائونٽي، وومنگ جون زميني شڪلون 
زمرو:ٽيٽن ڪائونٽي، وومنگ جون زميني شڪلون 
زمرو:فريمونٽ ڪائونٽي، آئيڊاهو جا محفوظ علائقا 
زمرو: گيليٽن ڪائونٽي، مونٽانا جا محفوظ علائقا
زمرو:مونٽانا ۾ تاريخي آمريڪي انجنيئرنگ رڪارڊ