فتحُ الملهم بشرح صحيح الإمام مسلم

فتحُ الملهم بشرح صحيح الإمام مسلم  حديث جي مشهور ڪتاب صحيح مسلم تي عربي ٻوليءَ ۾ لکيل هڪ جامع ۽ علمي شرح آهي، جيڪا نامور اسلامي عالم شبير احمد عثماني 1916ع کان اڳ ترتيب ڏني.  
شبیر احمد عثماني هن ڪتاب جي تصنيف 1914ع ۾ ان سبب سان شروع ڪئي، جو صحيح مسلم تي حنفي فقهي نقطهٔ نظر سان ڪا جامع شرح موجود نه هئي، جڏهن⁠تہ صحيح بخاري تي اڳ ۾ ئي حنفي عالمن جون ڪيتريون ئي شرحون موجود هيون. هن انهيءَ علمي خلا کي پُر ڪرڻ لاءِ پاڻ کي مڪمل طور وقف ڪيو ۽ وفات تائين هن ڪم ۾ مشغول رهيو.
شبیر احمد عثماني پنهنجي حياتيءَ ۾ هن ڪتاب جا صرف ٽي جلد مڪمل ڪري سگهيو. پهريون ۽ ٻيو جلد بالترتيب 1933ع ۽ 1935ع ۾ شايع ٿيو، جڏهن⁠تہ ٽيون جلد 1939ع ۾ ڇپيو.
بعد ۾، نامور فقيه ۽ محدث محمد تقي عثماني 1976ع ۾ هن شرح جي اڌوري حصي کي مڪمل ڪرڻ جو ذمو سنڀاليو، ۽ 1994ع ۾ ڇهن جلدن تي مشتمل مڪمل شرح تيار ڪئي، جيڪا تڪميلة فتحُ الملهم بشرح صحيح الإمام مسلم جي نالي سان شايع ٿي.

 طريقِ ڪار 
هي ڪتاب حديث جي تفصيلي تجزئي ۽ ان جي علمي اصولن سبب مشهور آهي. ڪتاب جي شروعات 108 صفحن تي مشتمل هڪ ڊگهي تمهيدي باب سان ٿئي ٿي، جنهن ۾ عثماني حديث جا اصول، حديث جا علوم، ۽ صحيح مسلم جي انفراديت تي تفصيلي بحث ڪيو آهي.  
هن باب ۾ مختلف قسمن جي روايتن، راوين جي صفات، حديث جي تدوين، ۽ ان سان لاڳاپيل ٻين علمي موضوعن تي پڻ روشني وڌي وئي آهي. ان کان علاوه، عثماني حديث جي ڪجهه مشڪل ۽ نازڪ مسئلن تي به بحث ڪيو آهي، جهڙوڪ الله تعالىٰ جي وجود ۽ صفات، ٻين معبودن جي حقيقت، ۽ انهن سان لاڳاپيل فڪري سوال.  
هو هر مسئلي تي اڳين ماهرن جا چونڊ ۽ معتبر رايا نقل ڪري ٿو، ۽ پوءِ پنهنجي موقف کي مختلف دليلن سان ثابت ڪري ٿو.

 خصوصيتون 
فتحُ الملهم جون اهم خصوصيتون ۽ امتيازي پهلوَ هيٺ ڏجن ٿا:

 هي ڪتاب اهلِ سنت والجماعت جي دائري اندر عقيدي سان لاڳاپيل اختلافن وارن مسئلن کي نهايت احتياط سان بيان ڪري ٿو ۽ اختلاف کي گهٽ ڪرڻ جي ڪوشش ڪري ٿو۔
 عثماني راوين جي اهم واقعن جو ذڪر ڪري ٿو، اڻڄاتل راوين بابت معلومات ڏئي ٿو، ۽ ضرورت پوڻ تي سندن ڪمزورين ڏانهن به اشارو ڪري ٿو۔
 هو ڪجهه خاص مثالن ۾ سندن سندن (اسناد) بابت پيدا ٿيندڙ شڪن کي دور ڪري ٿو۔
 حديث ۾ ايندڙ مشڪل لفظن جي تشريح ۽ وضاحت مهيا ڪئي وئي آهي۔
 موضوع سان لاڳاپيل مشهور ۽ معتبر ڪتابن مان حوالا ڏئي تفصيلي وضاحت ڪئي وئي آهي۔
 شريعت جي اسرارن تي لکيل ڪتابن ڏانهن حوالا ڏنا ويا آهن، جهڙوڪ شاهه ولي الله دهلوي ۽ امام غزالي جا ڪم۔
 فتح الباري ۽ ٻين ڪتابن مان پکڙيل تحقيقاتي نڪتن کي گڏ ڪري هڪ هنڌ پيش ڪيو ويو آهي۔
 ڪنهن به مسئلي جي تحقيق ۽ تثبيت وقت حنفي فقهي ڪتابن مان ضروري حوالا شامل ڪيا ويا آهن، ۽ استادن ۽ حنفي مذهب جي اڳواڻن جي تحقيق کي عربي حوالن سان پيش ڪيو ويو آهي، ڀلي اصل مواد ڪنهن ٻي ٻوليءَ ۾ هجي۔
 ڪتاب ۾ اهڙا ڪيترائي نوان تحقيقي نڪتا شامل آهن، جيڪي اڳ عام نه هئا ۽ رڳو هن ڪتاب جي مطالعي سان سمجهي سگهجن ٿا۔
 عثماني واضح ۽ سادي زبان ۾ لکڻ جي ڪوشش ڪئي آهي، ۽ متن سان گڏ پنهنجا تبصرا پڻ پيش ڪيا آهن۔
 هو قرآن پاڪ کي سڀني روايتن جو بنيادي سرچشمو قرار ڏئي ٿو۔
 جديد دور ۾ اسلام تي ٿيندڙ اعتراضن ۽ شڪن جو هن ڪتاب ۾ مناسب جواب ڏنو ويو آهي۔
 مصنف ايمان سان لاڳاپيل تڪراري مسئلن تي گهري تحقيق پيش ڪري ٿو۔

https://hadis.kuis.edu.my/index.php/inhad/article/view/39

 ٻاهريان ڳنڍڻا 
 فتحُ الملهم بشرح صحيح الإمام مسلم انٽرنيٽ آرڪائيو تي

Category:ديوبندي حديثي ادب
Category:شبیر احمد عثماني جا ڪتاب
Category:اسلامي ادب
Category:سني ادب
Category:عربي ٻوليءَ جا ڪتاب
Category:ويهين صديءَ جا هندي ڪتاب
Category:هندستاني غير افسانوي ڪتاب
Category:هندستاني مذهبي متن
Category:صحيح مسلم تي شرحون

حوالا