چن شي ھوانگ

چن شي هوانگ (Qin Shi Huang) چن خاندان جو باني ۽ متحد چين جو پھريون شھنشاھ هو. هن "بادشاھ" جي قديم لقب کي ختم ڪري "شھنشاھ" (Emperor) جو نئون لقب اختيار ڪيو، جيڪو ايندڙ ٻه هزار سالن تائين چين جي حڪمرانن پاران استعمال ڪيو ويو.

 چين جو اتحاد ۽ توسيع 
چن شي هوانگ 221 ق.م تائين چين جي تمام وڙهندڙ رياستن کي شڪست ڏئي هڪ متحد ملڪ جو بنياد رکيو. سندس دور ۾ چيني رياست جي حدن کي تمام گهڻو وسيع ڪيو ويو:
 هن ڏکڻ چين ۾ هوانان ۽ گوانگ ڊونگ جا علائقا فتح ڪيا.
 اتر ۾ هن خانہ بدوش "شونگ نو" (Xiongnu) قبيلن کي شڪست ڏئي اورڊوس پليٽو تي قبضو ڪيو.

 سڌارا ۽ تعميرات 
شھنشاھ پنهنجي وزير لي سي (Li Si) سان گڏجي چين جي سياسي ۽ معاشي نظام ۾ انقلابي تبديليون آنديون:
 معياري نظام: هن سڄي ملڪ ۾ وزن، ماپ، ڪرنسي، ۽ لکڻ جي رسم الخط کي هڪجهڙو (Standardize) بڻايو.
 چين جي عظيم ديوار: هن مختلف رياستن جي ديوارن کي ملائي هڪ عظيم ديوار جي شڪل ڏني ته جيئن ملڪ کي ٻاهرين حملن کان بچائي سگهجي.
 ٽيراڪوٽا فوج (Terracotta Army): هن پنهنجي مقبري جي حفاظت لاءِ مٽيءَ مان ٺهيل هزارين سپاهين جو هڪ لشڪر تيار ڪرايو، جيڪو اڄ به دنيا جي عجائبات ۾ شمار ٿئي ٿو.

 تڪرار ۽ تنقيد 
تاريخي طور تي چن شي هوانگ کي هڪ ظالم حڪمران طور پيش ڪيو ويو آهي. هن تي الزام آهي ته هن ڪيترا ئي ڪتاب ساڙايا ۽ عالمن کي زنده دفن ڪيو (Books burning and burying of scholars). پر جديد دور جا تاريخدان سندس حڪمت عملين ۽ سڌارن کي چين جي تاريخ جو هڪ اهم موڙ سمجهن ٿا، جنهن 1911ع تائين چين جي سياسي نظام تي گهرا اثر ڇڏيا.

 وفات 
چن شي هوانگ 210 ق.م ۾ مشرقي چين جي دوري دوران وفات ڪئي. کيس هڪ وڏي مقبري ۾ دفن ڪيو ويو، جنهن جي حفاظت ٽيراڪوٽا فوج ڪري رهي آهي.

 وڌيڪ ڏسو 
 چين جي عظيم ديوار
 چن خاندان
 چين جي تاريخ

 حوالا 

زمرو:چين جا شھنشاھ
زمرو:تاريخي شخصيتون
زمرو:قديم چين