پاناما ڪئنال

پاناما ڪئنال (Panama Canal) پاناما ۾ واقع 82 ڪلوميٽر (51 ميل) ڊگهو هڪ مصنوعي آبي رستو آهي، جيڪو اٽلانٽڪ سمنڊ (ڪيريبين سمنڊ ذريعي) کي پئسفڪ سمنڊ سان ملائي ٿو. هي ڪئنال ڏکڻ آمريڪا جي ڏورانهين ۽ خطرناڪ رستي (ڊريڪ پيسيج) کي لنوائي، جهازن جي سفر جو وقت ۽ فاصلي کي تمام گهڻو گهٽائي ڇڏي ٿو.

 انجنيئرنگ ۽ لڪس (Locks) جو نظام 
پاناما ڪئنال جي سڀ کان وڏي خاصيت ان جو لڪس سسٽم آهي، جيڪو جهازن کي سمنڊ جي سطح کان مٿي کڻي ٿو:
 گاٽون ڍنڍ (Gatun Lake): هيءَ مصنوعي ڍنڍ سمنڊ جي سطح کان 26 ميٽر مٿي آهي. جهازن کي هتي پهچائڻ لاءِ پاڻيءَ جا وڏا دروازا (Locks) استعمال ڪيا وڃن ٿا.
 لڪس جو ڪم: جڏهن جهاز لڪ ۾ داخل ٿيندو آهي، ته ان ۾ پاڻي ڀري جهاز کي مٿي کنيو ويندو آهي ته جيئن هو اڳتي وڌي سگهي.
 توسيع: 2016ع ۾ "نيو پاناماڪس" (Neopanamax) جهازن لاءِ نوان ۽ ويڪرا لڪس کوليا ويا آهن.

 تاريخي پسمنظر 
هن واهه جي تعمير انساني تاريخ جي ڏکين ترين انجنيئرنگ منصوبن مان هڪ هئي:
1. فرانسيسي ڪوشش (1881ع): فرانس پهرين ڪم شروع ڪيو پر بيمارين (پيلي بخار) ۽ انجنيئرنگ مسئلن سبب ناڪام ويو.
2. آمريڪي تعمير (1904ع): آمريڪا منصوبو سنڀاليو ۽ 15 آگسٽ 1914ع تي ڪئنال جو افتتاح ڪيو.
3. پاناما جي مالڪي: 1999ع تائين هي ڪئنال آمريڪا جي قبضي ۾ هو، پر هاڻي پاناما جي حڪومت ان کي هلائي ٿي.

 عالمي واپار تي اثر 
پاناما ڪئنال عالمي واپار جو روح آهي. ساليانو اٽڪل 14,000 کان وڌيڪ جهاز هتان گذرن ٿا. آمريڪا، چين، چلي، جاپان ۽ ڏکڻ ڪوريا ان جا سڀ کان وڏا واپرائيندڙ آهن. آمريڪن سوسائٽي آف سول انجنيئرز هن واهه کي "جديد دنيا جي ستن عجائبن" مان هڪ قرار ڏنو آهي.

 اهم انگ اکر 
 تفصيل  ماپ / تعداد ڪل ڊيگهه  82 ڪلوميٽر سراسري وقت (گذرڻ جو)  11.38 ڪلاڪ استعمال ٿيندڙ تازو پاڻي (هڪ جهاز لاءِ)  200,000,000 ليٽر سالياني ٽرئفڪ (جهاز)  اٽڪل 14,000+

 حوالا 

زمرو:پاناما
زمرو:واهه
زمرو:انجنيئرنگ جا شاهڪار
زمرو:عالمي واپار