ٿولهہ

ٿولهہ (Obesity) هڪ طبي حالت آهي، جنهن کي ڪيتريون ئي عالمي تنظيمون هڪ بيماري قرار ڏين ٿيون. هن حالت ۾ جسم اندر ايتري وڌيڪ چرٻي (fat) جمع ٿي ويندي آهي جو اها صحت تي منفي اثر وجهڻ شروع ڪندي آهي.

 درجه بندي 
ماڻهن جي ٿولهہ جي درجه بندي باڊي ماس انڊيڪس (BMI) جي ذريعي ڪئي ويندي آهي.
 جيڪڏهن ڪنهن شخص جو BMI **30 kg/m²** کان وڌيڪ آهي، ته اهو "ٿلهي" (Obese) جي زمري ۾ اچي ٿو.
 جيڪڏهن BMI **25–30 kg/m²** جي وچ ۾ آهي، ته ان کي "وڌيڪ وزن" (Overweight) چيو ويندو آهي.
ڪجهه اوڀر ايشيائي ملڪ ٿولهہ جي حساب لاءِ هن کان گهٽ قدر (values) استعمال ڪندا آهن.

 سبب 
ٿولهہ جا سبب انفرادي، سماجي ۽ ماحولياتي ٿي سگهن ٿا. اهم سببن ۾ شامل آهن:
 غير صحت بخش غذا ۽ ڪيلوريز جو وڌيڪ استعمال.
 جسماني سرگرمين يا ورزش جي کوٽ.
 جينياتي اثر (Genetics).
 ذهني دٻاءُ يا خاص دوائون.
 شهري طرز زندگي ۽ اينڊوڪرين (endocrine) نظام جون خرابيون.

 صحت تي اثر 
ٿولهه معذوري جو هڪ وڏو سبب آهي ۽ هيٺين بيمارين جو خطرو وڌائي ٿي:
1. دل جون بيماريون (Cardiovascular diseases).
2. شوگر جو مرض (Type 2 diabetes).
3. ساهه جي تڪليف (Sleep apnea).
4. ڪجهه خاص قسمن جا ڪينسر.
5. سنڌن جو سور (Osteoarthritis).

 علاج ۽ روڪٿام 
ٿولهه کان بچاءُ لاءِ طبي، سماجي ۽ انفرادي سطح تي ڪوششن جي ضرورت هوندي آهي.

 غذا ۽ ورزش 
صحت جي ماهرن مطابق سڀ کان پهريون علاج غذا ۾ تبديلي ۽ باقاعده ورزش آهي. کائڻ پيئڻ ۾ کنڊ ۽ چرٻي جي مقدار گهٽ ڪري فائبر (Fiber) واري غذا استعمال ڪرڻ گهرجي.

 دوائون ۽ سرجري 
جيڪڏهن ورزش ۽ غذا سان وزن گهٽ نه ٿئي، ته ڊاڪٽرن جي مشوري سان دوائون استعمال ڪري سگهجن ٿيون. سخت صورتن ۾ گيسٽرڪ بيلون يا ميٽابولڪ سرجري (Bariatric surgery) ڪئي ويندي آهي، جنهن سان معدي جي گنجائش گهٽجي ويندي آهي ۽ بک گهٽ لڳندي آهي.

 عالمي صورتحال 
سال 2022ع تائين پوري دنيا ۾ هڪ ارب کان وڌيڪ ماڻهو ٿولهه جو شڪار هئا، جن ۾ 879 ملين بالغ ۽ 159 ملين ٻار شامل آهن. ورلڊ هيلٿ آرگنائيزيشن (WHO) مطابق هي هڪ سماجي ذميواري آهي ته صحت بخش کاڌا سستي اگهه تي دستياب هجڻ گهرجن.

 حوالا 

زمرو:بيماريون
زمرو:صحت