کيوڙه لوڻ جي کاڻ

کيوڙه لوڻ جي کاڻ (Khewra Salt Mine؛ اردو: کھیوڑہ نمک کان)، ميئو لوڻ جي کاڻ پڻ چيو وڃي ٿو، دنيا جي ٻئي نمبر تي وڏي معدني لوڻ جي کاڻ آهي. هي دنيا جي ٻي وڏي لوڻ جي کاڻ آهي. پاڪستان جي صوبي، پنجاب جي ضلعي، جهلم جي علائقي کيوڙه ۾ واقع آهي.  هي کاڻ پوٺوهار پليٽو جي لوڻ واري حد (Salt Range) ۾ آهي. جيڪا پنجاب جي سنڌوءَ جي ميدان مان نڪرندي آهي.

هي کاڻ گلابي کيوڙه لوڻ جي پيداوار لاءِ مشهور آهي (اڪثر ڪري هماليائي لوڻ جي طور تي مارڪيٽ ڪئي ويندي آهي). ۽ اهو هڪ وڏو سياحتي ڪشش جو ماڳ آهي، جيڪا هر سال 250,000 سياحن کي راغب ڪري ٿو. 

ان جي تاريخ 326 قبل مسيح ۾ سڪندر اعظم جي فوجن پاران ان جي دريافت سان تعلق رکي ٿي. پر ان مغل دور ۾ واپار شروع ڪيو. زميني سطح تي مکيه سرنگ 1872ع ۾ برطانوي راڄ دوران، هڪ مائننگ انجنيئر، ايڇ. وارٿ پاران تيار ڪئي وئي هئي. آزادي کان پوءِ، برطانوي معدني وسيلن (BMR) سال 1956ع تائين قبضو رکيو ۽ پوءِ پاڪستان انڊسٽريل ڊولپمينٽ ڪارپوريشن (PIDC) سال 1965ع تائين کاڻ جي مالڪي ڪئي. سال 1965ع ۾ هندستان-پاڪستان جنگ کان پوءِ، ويسٽ پاڪستان انڊسٽريل ڊولپمينٽ ڪارپوريشن (WPIDC) لوڻ جي کاڻ جو انتظام سنڀاليو ۽ سال 1974ع ۾، پاڪستان منرل ڊولپمينٽ ڪارپوريشن هن کان کي سنڀاليو، جيڪا اڃا تائين ملڪ ۾ لوڻ جو سڀ کان وڏو ذريعو آهي. کاڻ هر سال 3,50,000 ٽن کان وڌيڪ معدنيات لوڻ (تقريبن %99 خالص هالائيٽ) پيدا ڪري ٿي. هن کاڻ ۾ لوڻ جي ذخيرن جو اندازو 82 ملين ٽن کان 600 ملين ٽن تائين مختلف آهي.

حوالا

 ٻاهريان ڳنڍڻا 

Mines – Pakistan Mineral Development Corporation
 Khewra Salt Mines Archived from the original on 19 June 2022. – Pakistan Mineral Development Corporation
The Salt Range and Khewra Salt Mine – under UNESCO Tentative List for World Heritage Sites

زمرو:جهلم ضلعو 
زمرو:سالٽ ميوزيم 
زمرو:پاڪستان جي معدنيات 
زمرو:پاڪستان جا قدرتي وسيلا
زمرو:پاڪستان ۾ لوڻ جون کاڻون 
زمرو:پاڪستان جي کاڻ ڪني جون ڪمپنيون 
زمرو:جهلم ضلعي ۾ سياحتي ڪشش جا ماڳ
زمرو:پنجاب، پاڪستان ۾ سياحتي ڪشش جا ماڳ