کٽا ميوا

کٽا ميوا يا سٽرس (Citrus) گلن وارن وڻن ۽ ٻوٽن جو هڪ جينس (Genus) آهي، جنهن جو تعلق روٽيسي (Rutaceae) خاندان سان آهي. هن جينس جي ٻوٽن مان مختلف قسم جا کٽا ميوا حاصل ٿين ٿا، جن ۾ ترنج (Citron)، نارنگي (Mandarin) ۽ پاپلي (Pomelo) شامل آهن.Spiegel-Roy, P., & Goldsmith, E. E. (1996). Biology of Citrus. Cambridge University Press.

 پس منظر ۽ هائبرڊائيزيشن 
ڪيتريون ئي اهم کٽيون فصلون وسيع هائبرڊائيزيشن (Hybridization) ذريعي تيار ڪيون ويون آهن. انهن ۾ خاص طور تي هيٺيان ميوا شامل آهن:
 نارنگي (Orange)
 ليمون (Lemon)
 گريپ فروٽ (Grapefruit)
 لائيم (Lime)

اهي ميوا پنهنجي خوشبودار هٻڪار ۽ پيچيده ذائقي سبب پوري دنيا ۾ مشهور آهن. هن جينس ۾ ميون جي وچ ۾ هائبرڊ ٿيڻ جي وڏي صلاحيت هوندي آهي، جنهن ڪري انهن جي ٽيڪسانومي (Taxonomy) ڪافي پيچيده آهي.Webber, H. J., Reuther, W., & Lawton, H. W. (1967). History and Development of the Citrus Industry. University of California.

 تاريخي ورهاست 
سٽرس يا کٽن ميون جو اصل وطن ڏکڻ ايشيا، اوڀر ايشيا، ڏکڻ اوڀر ايشيا، ميلانيشيا ۽ آسٽريليا آهي. قديم زماني کان وٺي انهن علائقن جي مقامي ماڻهن مختلف قسمن کي پالي ۽ پيدا ڪيو آهي.

 آسٽرونيشيائي ڦهلاءُ: اندازن 3000–1500 ق.م ۾ هي ميوا مائيڪرونيشيا ۽ پولينيشيا تائين پهتا.
 وچ اوڀر ۽ ميڊيٽرينين: اندازن 1200 ق.م ڌاري بخور جي واپاري رستي (Incense trade route) ذريعي هي ميوا وچ اوڀر تائين پهتا.
 يورپ کان آمريڪا: بعد ۾ هي ميوا يورپ مان ٿيندا آمريڪا جي کنڊ تائين پهچايا ويا.Gmitter, F. G., & Hu, X. (1990). The possible role of Yunnan, China, in the origin of contemporary Citrus species. Economic Botany.

 حوالا 

Category:ميوا
Category:ٻوٽا
Category:باغباني
Category:سٽرس