سونڪنڊا قلعو

سوناڪنڊا قلعو (بنگالي: সোনাকান্দা দুর্গ) بنگلاديش جي شهر نارائڻ گنج ۾ شيتلڪش نديءَ جي اڀرندي ڪناري تي واقع هڪ درياءَ جو قلعو آهي.  جيتوڻيڪ ان جي قيام جي وقت جو پتو پئجي نه سگهيو آهي، پر تاريخدانن جو خيال آهي ته دريائي قلعو مغل سلطنت جي ماتحت بنگال جي هڪ صوبيدار مير جمله ثاني ڍاڪا ۽ نارائڻ گنج کي قزاقن کان بچائڻ لاءِ تعمير ڪرايو هو. 

 تاريخ 
بنگال 1574ع ۾ دائود خان ڪراني کي مغل جنرل منم خان هٿان شڪست ڏيڻ کان پوءِ مغل سلطنت جي مؤثر قبضي هيٺ هليو ويو. مغلن بنگال ۾ ترقي پسند حڪومت ڪئي ۽ پنهنجي رعيت کي ٻاهرين قوتن کان بچائڻ لاءِ پڪو پهه ڪيو.

مير جمله ثاني کي 1660ع ۾ تڏهوڪي بنگال صوبي جو صوبي يا گورنر مقرر ڪيو ويو. هن کي انهن قزاقن جي خبر هئي، جن بنگال جي اهم شهرن ۾ دهشت جي مهم هلائي هئي. راڄڌاني ڍاڪا کي قزاقن کان بچائڻ جي جستجو ۾ مير جملہ ثاني ڍاڪا جي چوڌاري سوناڪنڊا قلعو سميت ٽي دريائي قلعا تعمير ڪرڻ جو فيصلو ڪيو.

جيتوڻيڪ آثار قديمه جا ماهر ان قلعي جي قيام جي تاريخ بابت ڪي به ثبوت ڳولي نه سگهندا آهن، پر تاريخدانن موجب قلعي جي تعمير جي شروعات 1660ع کان 1663ع جي وچ ۾ ٿي.

 فن تعمير 
قلعو دريائي قلعي جي نظام جي طور تي ٺهيل آهي جيڪو ٿلهي ڀتين ، هڪ وڏي توپ خاني جي پليٽ فارم ۽ اتر ڏانهن هڪ گيٽ وي کي گڏ ڪري ٿو. قلعي جا ٻه مکيه حصا آهن. هڪ وشال طول و عرض جي قلعي واري دفاعي ديوار آهي. دفاعي ڀتيون 3.05 م (10.0 ft) اوچائي ۽ تري ۾ ٿلهي آهن. ڪيترن ئي وسيع ۽ سوڙهي سوراخ بندوقن ۽ هلڪي توپن کي قزاقن تي گولا فائر ڪرڻ جي اجازت ڏني. ٻيو هڪ قزاقن جي حملي کان قلعي کي بچائڻ لاءِ مغربي منهن تي هڪ اڀرندڙ آئوٽ ورڪ آهي. قلعي جي سڀ کان اهم اڏاوت وڏي توبخاني جي پليٽ فارم آهي. گولائي توپخاني جي پليٽ فارمن مان هڪ ڏاڪڻ آهي، جيڪا توبخاني جي پليٽ فارم تائين وڃي ٿي. اتي وڏي قابليت واريون توپون رکيون ويون هيون، جن جو مقصد شيتلڪشيا نديءَ جي مٿان ايندڙ جارحيت ڪندڙن کي نشانو بڻايو ويو هو ۽ مکيه دفاعي صف کان ٻاهر سپاهين جي حفاظت ڪرڻ لاءِ. اها مغل سلطنت جي ٺهرايل دريائي قلعن جي هڪ منفرد خصوصيت آهي. 

پليٽ فارم جي چوڌاري ٻه گول اڏاوتون آهن جن جي اندرين جو قطر 15.70 ميٽر ۽ ٻاهرين جو قطر 19.35 ميٽر آهي. اڏاوت 6.09 ميٽر اوچائي ۽ ڀتين سان گهيريل آهي. قلعو رٿا ۾ چوڪنڊي آهي، جنهن جي ماپ 86.56 × 57 م (284.0 × 187.0 ft) آهي. قلعي جي چئني ڪنڊن تي آڪٽاگونل قلعا آهن. اولهه واري ونگ جي ٻنهي پاسن کان ڪنڊ جا قلعا اڀرندي ونگ جي قلعن کان ويڪرا آهن، جيڪي 4.26 ميٽر آهن، جڏهن ته اولهه واري ونگ تي ٻه ويڪر 6.85 ميٽر آهن. 

قلعي جو واحد دروازو اتر طرف آهي. محراب وارو داخلا هڪ مستطيل فريم جي اندر رکيل آهي. گيٽ وي قلعي جي ديوارن جي سراسري اوچائي کان وڌيڪ آهي ۽ ڪيترن ئي سنواريل پينلن سان سينگاريل آهي.

 افسانا 
درياءَ جي قلعي سان لاڳاپيل هڪ تعداد ۾ ايناڪرونسٽڪ خرافات آهن جن ۾ سانحو ۽ اسرار شامل آهن.

 بڪرم پور جي حاڪم ڪيدار راءِ جي ڌيءَ شهزادي سوارناموئي، پاڪ غسل ڪرڻ لاءِ شيتلڪشيا نديءَ تي وئي. سندس ٻيڙي تي قزاقن حملو ڪيو، ۽ شهزادي کي اغوا ڪيو ويو. بعد ۾ سونارگائون جي حاڪم عيسيٰ خان نيازي کيس بچايو. عيسيٰ خان کيس سوناڪنڊا قلعي ۾ آندو ۽ سندس پيءُ کي چيو ته کيس واپس وٺي وڃي. بهرحال، ڪيدار راءِ کيس واپس وٺي وڃڻ کان انڪار ڪيو ڇاڪاڻ ته هن هڪ مسلمان حڪمران جي ملڪيت واري خيمي ۾ رات گذارڻ ڪري پنهنجي ذات وڃائي ڇڏي هئي.  سوارناموئي، واقعي کان حيران ٿي، سوناڪنڊا قلعي ۾ پنهنجي خيمي ۾ ڪيترائي ڏينهن روئي. چيو وڃي ٿو ته قلعي جو نالو هن واقعي مان نڪتل آهي - سونا يا سون سورناموئي نالي جو حوالو آهي ۽ ڪنڊا روئڻ لاءِ بنگالي لفظ آهي.
 ڪهاڻي جي هڪ ٻي صورت ۾ چيو ويو آهي ته عيسيٰ خان زبردستي ڪيدار راءِ جي بيوه ڌيءَ سونا بيبي سان شادي ڪئي. کيس هن قلعي ۾ آندو ويو ۽ عيسيٰ خان جي سپاهين قيد ڪري ڇڏيو. هن واقعي کان پوءِ روئي ۽ قلعي جو نالو ان مان نڪتل آهي. 
 ڪجهه ماڻهن جو خيال آهي ته قلعي ۾ ڪجهه لڪيل سرنگون هيون جيڪي ان کي سونارگائون ۽ لال باغ قلعي سان ڳنڍينديون هيون. 

 گيلري 

 پڻ ڏسندا 

 حاجي گنج قلعو
 ادراڪپور قلعو
 بنگلاديش ۾ آثار قديمه جي جڳهن جي فهرست

 حوالا 

زمرو:مغل قلعا
زمرو:بنگلاديش ۾ قلعا
زمرو:بنگلاديش ۾ محلات