ڪوپن موسمياتي درجه بندي

ڪوپن موسمي درجه بندي (Köppen climate classification) زمين جي موسمن کي پنجن مکيه موسمياتي گروپن ۾ ورهائي ٿي، هر گروپ کي موسمي ورن ۽ گرمي پد جي نمونن جي بنياد تي ورهايو ويو آهي. پنج مکيه گروپ A (اُڀرندو: Tropical)، B (خشڪ: Arid)، C (معتدل: temperate)، D (براعظمي: continental) ۽ E (قطبي: Polar) آهن. هر گروپ ۽ ذيلي گروپ جي نمائندگي هڪ اکر سان ڪئي وئي آهي. سڀني موسمن کي هڪ،  پهرين اکر جي ذريعي مکيه گروپ ڏنو ويو آهي. E گروپ کانسواء، سڀني موسمن کي هڪ ٻئين اکر ذريعي  موسمي ورن جو ذيلي گروپ ڏنو ويو آهي. مثال طور، Af هڪ ٽراپيڪل برساتي ٻيلي واري آبهوا (Tropical rainforest climate) جي نشاندهي ڪري ٿو. اها نظام، A گروپ ۾ شامل سڀني ذيلي گروپن کان سواءِ، ٻين سڀني گروپن جي ذيلي گروپن لاءِ گرمي پد جي بنياد تي هڪ ذيلي گروپ مقرر ڪري ٿو، جيڪو B، C، D ۾ موسمن لاءِ ٽئين اکر ۽ E گروپ واري  موسمن جي گروپ لاءِ ٻئي اکر سان ظاهر ٿئي ٿو. مثال طور  Cfb گرم اونهاري سان گڏ هڪ سامونڊي آبهوا جي نشاندهي ڪري ٿو جيئن آخر ۾ b پاران اشارو ڪيو ويو آهي، جڏهن ته Dwb هڪ نيم مون سون واري براعظمي آبهوا جي، گرم اونهاري سان گڏ، نشاندهي ڪري ٿو. موسمن کي، هر موسم جي قسم لاءِ منفرد مخصوص معيار جي بنياد تي درجه بندي ڪيو ويو آهي.

ڪوپن موسمياتي درجه بندي سڀ کان وڌيڪ استعمال ٿيندڙ موسمياتي درجه بندي اسڪيم آهي. ها پهرين ڀيرا جرمن-روسي موسمياتي ماهر ولاديمير ڪوپن (1846-1940) پاران 1884 ۾ شايع ڪيو ويو،   هن کان پوء  ڪوپن پاران ڪيتريون ئي تبديليون، خاص طور تي 1918ع ۽ 1936ع ۾، ڪيون ويون.    پوء، جرمن موسمياتي ماهر، روڊولف گائيگر (1894ع - 1981ع) سال 1954ع ۽ 1961ع ۾ درجه بندي جي نظام ۾ ڪجهه تبديليون متعارف ڪرايون، جن ڪري، هن کي ڪڏهن ڪڏهن ڪوپن-گيگر موسمياتي درجه بندي سڏيو ويندو آهي. (Wandkarte 1:16 Mill.) – Klett-Perthes, Gotha.

ڪوپن هن نظام کي هڪ نباتات جي ماهر جي حيثيت سان پنهنجي تجربي جي بنياد تي ٺاهيو، سندس مکيه موسمي گروپ نباتات جي قسم جي لحاظ کان درجه بندي جي نمائندگي ڪن ٿا. موسمن جي سڃاڻپ ڪرڻ کانسواء نظام کي ماحوليات جي حالتن جو تجزيو ڪرڻ لاءِ ۽ موسمن اندر نباتات جي مکيه قسمن جي سڃاڻپ ڪرڻ لاءِ استعمال ڪري سگهجي ٿو. ڏنل علائقي جي ٻوٽن جي زندگي سان ان جي وابستگي جي ڪري، نظام ان علائقي اندر نباتات جي زندگي جي مستقبل ۾ تبديلين جي اڳڪٿي ڪرڻ ۾ ڪارآمد آهي.

ڪوپن موسمي درجه بندي نظام کي سال 1966ع ۾ ٽريوارٿا موسمي درجه بندي نظام جي ذريعي وڌيڪ بهتر ڪيو ويو ۽ سال 1980ع ۾ هن تي نظرثاني ڪئي وئي. ٽريورٿا نظام هڪ وڌيڪ بهتر وچولو ويڪرائي آبهوا زون، جيڪو ڪوپن نظام ۾ عام طور تي گروپ C ۾ هڪ وڏي خامي (drawback) هئي،   ٺاهڻ جي ڪوشش هئي.  thumb|ڪوپن-گيگر موسمياتي نقشو 1991–2020

 حوالا 

ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:ڪوپن اسڪيل
زمرو:موسم
زمرو:آبهوا جي قسمون
زمرو:آبهوا جي درجه بندي