سامونڊي سفري رهنمائي

جهاز راني يا سامونڊي سفري رهنمائي (Marine Navigation) هڪ جهاز کي شروعاتي نقطي کان منزل تائين موثر ۽ ذميواري سان هلائڻ جو فن ۽ سائنس آهي. اهو هڪ فن آهي جئين ته مهارت نيويگيٽر کي سامونڊي سفر جي خطرن کان بچائڻ لاءِ ضروري آهي ۽ هڪ سائنس آهي جئين ته اها جاگرافي، رياضي، طبيعيات، نقشي سازي، فلڪيات، موسميات ۽ سامونڊن جي علم تي ٻڌل آهي.

سمنڊ تي خشڪيءَ جي رستن وانگر رستا ڪو نه هوندا آهن. سمنڊ تي رستو ڳولڻ ۽ لڳندڙ هوائن ۽ لهرن کان فائدو وٺي يا بچاءُ ڪري، جهاز هلائڻ نيويگيٽرن (ڊيڪ آفيسرن) جو ڪم آهي. نه رڳو جهاز هلائڻ ڪيترائي دفعا سج، چنڊ ۽ تارن جي مدد سان جانچڻو پوندو آهي ته جهاز واقعي صحيح رستي ۽ رخ ۾ هلي پيو يا نه. هاڻ ڪجھه اهڙا اوزار ايجاد ٿي چڪا آهن جن ذريعي وقت بوقت اها خبر پوندي رهي ٿي ته جهاز ڌرتيءَ جي گولي تي ڪهڙي هنڌ آهي. ان اوزار کي سيٽلائٽ نيويگيٽر (Satellite Navigator) سڏجي ٿو.ڪتاب: سي ئي جوڀن ڏينهن سمندري نيويگيشن مٿاڇري يا پاڻيءَ جي مٿاڇري جي  هيٺ (آبدوز) ٿي سگهي ٿي.

 اشتقاق 
نيويگيشن (لاطيني لفظ نيويگيٽيو مان) جهاز هلائڻ يا سفر ڪرڻ جو عمل آهي. ناٽيڪل (لاطيني nautĭca مان. ۽ هي يوناني ναυτική (nautikḗ، جهاز هلائڻ) ۽ τέχνη (tékhne، فن) ۽ ναύτης (nautes "sailor") مان. اهو نيويگيشن ۽ جهاز هلائڻ جي سائنس ۽ فن سان لاڳاپيل آهي. نيوي (لاطيني صفت navalis مان) اهو آهي جيڪو جهازن ۽ جهاز هلائڻ سان لاڳاپيل آهي. يا خاص طور تي نيوي سان. قديم روم ۾. "navicularii" جو اصطلاح "سمنڊ ذريعي ڊگهي فاصلي جي واپار" لاءِ استعمال ڪيو ويندو هو. 

تاريخ
ساحلي جهازراني تمام قديم زماني کان وٺي ڪئي ويندي هئي. وڏي ٻوڏ (جتي نوح جي ٻيڙي ظاهر ٿئي ٿي) جو بائيبل جو احوال ٻنهي افسانن ۽ ميسوپوٽيميا جي تهذيبن جي جهاز راني جي مشق تي ٻڌل آهي (جيڪي سوميريئن کان پوءِ پنهنجن ٻن دريائن (دجلہ ۽ فرات) ۽ فارسي نار ۾ جهاز راني ڪندا هئا. قديم مصري پاڻ کي نيل درياهه جي اندروني نيويگيشن تائين محدود نه رکندا هئا ۽ نيووليٿڪ دور کان موجود ميڊيٽرينين سامونڊي رستن کي استعمال ڪندا هئا (جن ذريعي ميگاليٿزم يا ڌاتوءَ جا ثقافتي واقعا هزارين سالن تائين پکڙجي ويندا هئا). ڪريٽ وارا، مائيسيني دور (ٻئي صدي ق.م.) تائين هڪ سچي ٿالاسوڪريسي (بادشاهه مينوس سان منسوب سمنڊ جي حڪومت) قائم ڪئي، جڏهن هومر جي شاعري (اوڊيسي؛ اڪيليز جا سفرناما) ۾ افسانوي واقعن کي رکڻ گهرجي.
هٽيٽس پنهنجي بادشاهه، سپيلوليوما II جي اڳواڻي ۾ پهرين تاريخي طور تي رڪارڊ ٿيل بحري جنگ (1210 ق.م) ۾ قبرص جو مقابلو ڪيو. ساڳئي وقت، اوڀر ميڊيٽرينين جي سڀني تهذيبن طرفان نامزد "سمنڊ جي ماڻهن" جي حملي جو شڪار ٿيو. 

فونيشين، جنهن کي يوناني جهاز راني ۾ پنهنجو استاد مڃندا هئا ۽ جنهن جو بائبل ۾ پڻ حوالو ڏنو ويو آهي،  پهرين رومي سمنڊ جي تهذيب هوندي، جيڪا اسڪلنگ ۽ ٻيڙين جي ذريعي، ڏينهن ۾ سج جي رخ ۽ رات جو قطب تاري جي رخ جي مدد سان اونهي سمنڊن تي سفر ڪندا هئا. اهو رڪارڊ ڪيو ويو آهي ته جبرالٽر جي آبنائي ۾ جبل الطارق، جن کي يوناني ڏند ڪٿائن ۾ "هرڪولس جا ستون" سڏيو ويندو آهي، پار ڪندي   ڏکڻ ۾ آفريڪا جي اولهه ڪناري تي ڪنهن نقطي تائين پهتي ۽ اتر ۾ برطانوي ٻيٽن يا هن کان اڳ جي جاء، "ٿولئ" تائين ائٽلانٽڪ سمنڊ پار ڪندا هئا، پر اهو واضح ناهي ته اها آفريڪا جي چوڌاري چڪر لڳائيندا هئا يا ايٽلانٽڪ پار ڪري آمريڪا پهچندا هئا، جئين ته گهڻو ڪري 10هين صدي ۾ نورس ماڻهن پاران ڪيو ويو.thumb|قديم مصري تهذيب (4000 ق.م. جي لڳ ڀڳ) جو مٽي جو برتن، جن تي ٻيڙي ڏيکاري وئي آهي.

 سائڊون جو بادشاهه لولي پنهنجي شهر مان هڪ قسم جي فونيشين جنگي جهاز ۾ ڀڄي ويو جنهن کي "ڊائرس" سڏيو ويندو آهي. سناچريب جي محل مان آشوري مجسمو، 700-692 ق.م. * 
In the Indian and Pacific oceans, the oceanic navigations made it possible to populate all the archipelagoes (Polynesian navigation). However, the possibility of reaching South America is still a matter of debate — the settlement of the Americas through the Bering Strait would not have required navigation, or in any case, coastal navigation would have sufficed — as well as other possible pre-Columbian transoceanic contacts. In the first quarter of the 15th century, the Chinese expeditions led by Zheng He reached the African coasts of the Indian Ocean. It has been proposed that they might have reached the South Atlantic and even America and Europe, but this proposal has not been accepted beyond mere speculation.Mediterranean navigation, which the Romans had come to control (undisputed Mare Nostrum since their victories over the Carthaginians in the Punic Wars [264-146 BC], the Egyptians during the Battle of Actium [31 BC], and pirates), was once again a contested environment in the Middle Ages, from the moment the Vandals managed to attack the Italian coasts from the sea. In the 6th century, the Byzantines managed to regain control, and in the 7th century it was the Arabs who ended up dividing the Mediterranean area, which even the Vikings and Normans were able to access. Since the time of the Crusades, Venetian,Venetian navy GenoeseGenoese navy and Crown of Aragon navigators also had a strong presence. Knowledge of the compass, transmitted to the Europeans by the Arabs (who in turn had obtained it from the Chinese), together with other improvements in astronomical techniques (astrolabe, Jacob's staff, sextant, cartographic techniques (portulan and shipbuilding (caravel, nau, galleon), made the Age of Discovery — initially led by the Portuguese and Castilians — possible, especially after Henry the Navigator impulsed the school of Sagres. In 1492, the first voyage of Christopher Columbus took place. In 1488, Bartolomeu Dias rounded the Cape of Good Hope, which opened the route to the Indian Ocean — Vasco de Gama reached Calicut (India) in 1498. Between 1519 and 1521, the Magellan-Elcano expedition circumnavigated the world — measuring the geographical longitude with the method of its scientific organizer, Rui Faleiro. Until the 6th century, the Spanish-Portuguese hegemony in navigation was patent in fields such as geography and cosmography. Both English and French pilots learned to navigate from the texts of Pedro de Medina, Martín Fernández de Enciso and Martín Cortés, among others.Diccionario enciclopédico popular ilustrado Salvat (1906-1914) The conjunction of "cannons and sails" has been argued to have given European states the advantage to prevail over the rest,Cipolla, Carlo Maria, Cañones y velas en la primera fase de la expansión europea, 1967. launching the modern "world system".Fernand Braudel, Immanuel Wallenstein.18 صدي کان وٺي، انگلينڊ سامونڊي بالادستي جو استعمال ڪيو، هڪ حقيقت جيڪا 19 صدي جي شروعات ۾ ٽرافلگر جي جنگ (1805) سان تصديق ڪئي وئي. ان وقت جي مکيه انگريزي مهمن ۾ ڪيپٽن ڪڪ (1768-1779)، بيگل جي ٻي مهم (1831-1836) پڻ شامل هئي - جيڪا چارلس ڊارون جي ارتقا جي نظريي جي بعد ۾ ترقي لاءِ وڏي اهميت رکي ٿي. اسٽيم نيويگيشن جي دور ۾، اڳ ۾ ئي مڪمل طور تي اسٽيم نيويگيشن جي دور ۾، ٽيڪنڪ ۽ جهاز ٽرانس اوشينڪ نيويگيشن (سيلنگ ڪلپر) ۾ مڪمل ٿيڻ جاري رهيا، جيڪي 20 صدي تائين تجارتي نيويگيشن لاءِ متروڪ نه ٿيا - خاص طور تي پاناما ڪينال جي کولڻ کان پوءِ. تڏهن به. بي لگام اميد جيڪا ان وقت جي بحري ڊيزائن جي خاصيت هئي، ٽائيٽينڪ (1912) جي ٻڏڻ سان سخت ڌڪ هنيو.موجوده جهاز راني وڏي پيماني تي پنهنجي روايتي ڪمن مان هڪ، مسافرن جي ٽرانسپورٽ، کي انجام ڏيڻ بند ڪري ڇڏيو آهي ۽ ان کي هوائي جهازن سان تبديل ڪيو ويو آهي. ٻن اهم استثنا آهن: تفريحي سفر (ڪروزشپ ذريعي سياحت) ۽ ماڻهن جي غير منظم ٽرئفڪ (غير منظم لڏپلاڻ). ٻئي صنعتي انقلاب کان وٺي. مال جي نقل و حمل جو مکيه مقدار هائيڊرو ڪاربن (تيل ٽينڪر ۽ گئس ٽينڪر) رهيو آهي. ٻيا خام مال پڻ ڪارگو جهازن تي وڏي تعداد ۾ منتقل ڪيا ويندا آهن. پر 1956 کان وٺي. هر قسم جي سامان جو هڪ وڏو حصو معياري ڪنٽينرن سان ترتيب ڏنو ويو جيڪي لوڊنگ ۽ ان لوڊنگ کي تيز ڪن ٿا. زميني ٽرانسپورٽ (هب) سان ميلاپ جي اجازت ڏئي ٿو. انتهائي ٽيڪنالاجي نيويگيشن عملو گهٽائي ڇڏيو آهي. ۽ جهازن جي سائيز کي وڌايو آهي. مثال طور. گہرے سمنڊ ۾ مڇي مارڻ ۾ (جيڪو پنهنجي شڪار کي جديد طريقن سان ڳولي ٿو ۽ وقت ۾ غير معين مدت تائين رهي ٿو). فريزر جهاز يا ڪارخاني جهاز. جنهن ڪجهه حالتن ۾ انهن کي قزاقي جي نئين شڪلن لاءِ خطرناڪ بڻائي ڇڏيو آهي.

طريقا ۽ ٽيڪنڪ
سفري رهنمائي (Navigation) مطالعي جو هڪ شعبو آهي جيڪو هڪ هنڌ کان ٻئي هنڌ جهاز يا گاڏي جي حرڪت جي نگراني ۽ ڪنٽرول جي عمل تي ڌيان ڏئي ٿو. سفري رهنمائي جي ميدان ۾ چار عام درجا شامل آهن: زميني سفري رهنمائي، سامونڊي سفري رهنمائي، هوائي جهاز جي سفري رهنمائي ۽ خلائي سفري رهنمائي. اهو فن جي اصطلاح پڻ آهي جيڪو سفري رهنمائي جي ڪمن کي انجام ڏيڻ لاءِ نيويگيٽر پاران استعمال ٿيندڙ خاص علم لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي. سڀني نيويگيشنل ٽيڪنڪ ۾ ڄاتل سڃاتل جڳهن يا نمونن جي مقابلي ۾ نيويگيٽر جي پوزيشن کي ڳولڻ شامل آهي. نيويگيشن، هڪ وسيع معنيٰ ۾، ڪنهن به مهارت يا مطالعي جو حوالو ڏئي سگهي ٿو جنهن ۾ پوزيشن ۽ رخ جو تعين شامل آهي. هن معنيٰ ۾، نيويگيشن ۾ صحيح جاء جو تعين ڪرڻ ۽ پيادل سفري رهنمائي شامل آهن.

 مصنوعات 

 آئڪونوگرافي 

 پڻ ڏسو 
 سفر
 سفري رهنمائي
 سامونڊي ٻيڙين جو دور
 سمندري سفر (ڪروزنگ) جا عالمي رستا

حوالا

ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:جهاز راني
زمرو:سامونڊي سفر
زمرو:سفري رهنمائي