آپريٽنگ سسٽم

آپريٽنگ سسٽم (Operating System - OS) هڪ سسٽم سافٽ ويئر آهي جيڪو ڪمپيوٽر جي هارڊويئر ۽ سافٽ ويئر وسيلن کي ڪنٽرول ڪري ٿو ۽ ڪمپيوٽر پروگرامن لاءِ عام خدمتون فراهم ڪري ٿو.

 بنيادي ڪم 
آپريٽنگ سسٽم ڪمپيوٽر جي مختلف حصن جي وچ ۾ هڪ وچولي (Intermediary) طور ڪم ڪري ٿو:
 ميموري مئنيجمينٽ: ريم (RAM) ۽ اسٽوريج جي ورهاست کي سنڀالڻ.
 هارڊويئر ڪنٽرول: ان پٽ (مائوس، ڪيبورڊ) ۽ آئوٽ پٽ (مانيٽر، پرنٽر) ڊوائيسز جو انتظام ڪرڻ.
 ٽاسڪ شيڊيولنگ: وقت جي ورهاست (Time-sharing) ذريعي مختلف ڪمن کي هڪ ئي وقت هلائڻ لاءِ پروسيسر جو استعمال ترتيب ڏيڻ.

 مارڪيٽ شيئر ۽ قسمن جي ورهاست (2025) 
نومبر 2025 جي انگن اکرن موجب، دنيا ۾ آپريٽنگ سسٽمز جي مقبوليت هيٺين ريت آهي:

 آپريٽنگ سسٽم  مارڪيٽ شيئر  استعمال جو قسم اينڊرائيڊ (Android)  38%  موبائيل ڊوائيسز ونڊوز (Windows)  33%  ڊيسڪ ٽاپ ڪمپيوٽر آئي-او-ايس (iOS)  15%  آئي فون ۽ آئي پيڊ ميڪ-او-ايس (macOS)  4%  ايپل ڪمپيوٽر لينڪس (Linux)  1%  سرور ۽ سپر ڪمپيوٽر

 خاص قسم جا آپريٽنگ سسٽم 
عام استعمال کان علاوه ڪجهه خاص مقصدن لاءِ به آپريٽنگ سسٽم موجود آهن:
 ايمبيڊڊ سسٽم (Embedded Systems): جيڪي واشنگ مشين، ڪارن يا ٻين اليڪٽرانڪ مشينن ۾ لڳل هوندا آهن.
 ريئل ٽائيم سسٽم (RTOS): جيڪي سيڪنڊن جي هزارين حصي ۾ جوابي ڪارروائي (Response) ڪرڻ جي صلاحيت رکن ٿا.
 سڪيورٽي فوڪسڊ OS: خاص طور تي حفاظتي قدمن لاءِ تيار ڪيل سسٽم.

 انسٽاليشن جا طريقا 
ڪجهه آپريٽنگ سسٽم ڪمپيوٽر خريد ڪرڻ وقت پهرين ئي انسٽال ٿيل هوندا آهن (OEM)، جڏهن ته ڪجهه کي يو-ايس-بي (USB) يا لائيو سي-ڊي (Live CD) ذريعي سڌو سنئون هلائي سگهجي ٿو.

 وڌيڪ ڏسو 
 ڪمپيوٽر هارڊويئر
 سافٽ ويئر
 اينڊرائيڊ (آپريٽنگ سسٽم)

 حوالا 

زمرو:آپريٽنگ سسٽم
زمرو:سسٽم سافٽ ويئر
زمرو:ڪمپيوٽر سائنس