نندي (ھندو مت)

نندي ()، جنهن کي ننديڪيشور يا ننديديو به چيو وڃي ٿو، هندو ڌرم جي ديوتا شيوا جو ڍڳو سواري (واهن) آهي. هو ڪيلاس، جيڪو شيوا جو مسڪن آهي، جو دربان ديوتا پڻ آهي. لڳ ڀڳ سڀني شيوا مندرن ۾ ويٺل نندي جي پٿر جي مورتي رکيل هوندي آهي، جيڪا عام طور مکيه گربھ گريهه ڏانهن منهن ڪري ويٺي هوندي آهي.

 اصل نالو 
سنسڪرت لفظ نندي () جو مطلب خوشي، سرور ۽ اطمينان آهي، جيڪي نندي، شيوا جي الهي نگهبان جون خاصيتون آهن.

ڍڳي لاءِ نندي نالي جو استعمال (سنسڪرت: ورشبھ) شيوا مت اندر مختلف علائقائي عقيدن جي جديد هم آهنگي جو نتيجو آهي.Gouriswar Bhattacharya, (1977), "Nandin and Vṛṣabha", Zeitschrift der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft, Supplement III,2, XIX. Deutscher Orientalistentag,  pp. 1543–1567. قديم شيوائي گرنٿن ۾ نندي جو نالو گهڻو ڪري ڪيلاس جي انساني شڪل واري دربان لاءِ استعمال ٿيندو هو، نه ڪي سندس سواري لاءِ. شيو سڌانتا جا متن نندي ۽ ورشبھ ۾ فرق ڪن ٿا.

 ڏند ڪٿائون 
نندي کي رشي شيلادا جو پٽ بيان ڪيو ويو آهي. شيلادا سخت تپسيا ڪئي ته کيس اهڙو پٽ ملي جنهن کي امرتا ۽ شيوا جون برڪتون حاصل هجن، ۽ کيس نندي پٽ طور مليو. شيوا پران موجب نندي شيلادا پاران ڪيل يگيا مان پيدا ٿيو. نندي شيوا جو وڏو ڀڳت بڻيو ۽ نرمدا ندي جي ڪناري تي سخت تپسيا ڪئي ته شيوا جو دربان ۽ سواري بڻجي سگهي.

شيو مت جي شيو سڌانتا مطابق نندي کي سدهرن مان مکيه سمجهيو وڃي ٿو، جنهن کي پاروتي ۽ شيوا پاران ديکشا ڏني وئي. چيو وڃي ٿو ته هن پنهنجو علم پنهنجي اٺ شاگردن، يعني چار ڪمارا، تيرومولر، وياگراپادا، پتنجلـي ۽ شيويوگ مني ڏانهن منتقل ڪيو. اهي علم ڦهلائڻ لاءِ اٺن مختلف طرفن ڏانهن موڪليا ويا. سندن تعليمات کي ننديناته سمپردايه ۾ محفوظ رکيو ويو آهي.

ڪيترين ئي پراني ڪٿائن ۾ نندي جو ذڪر آهي. هڪ ڪهاڻيءَ ۾ سندس مقابلو راون سان بيان ڪيو ويو آهي، جيڪو رامائن جو مخالف ڪردار آهي. نندي راون کي لعنت ڏني ته سندس راڄ هڪ ٻيلن ۾ رهندڙ بندر (وانر) طرفان ساڙيو ويندو، ڇاڪاڻ⁠تہ هو شيوا سان ملڻ جي انتظار ۾ بيچيني ڏيکاري رهيو هو. پوءِ هنومان لنڪا کي ساڙيو جڏهن هو سيتا جي تلاش ۾ ويو.

 شڪل ۽ علامت 
آگم گرنٿن ۾ نندي کي ڍڳي جي مٿو ۽ چار هٿن واري انساني-ڍڳي صورت ۾ بيان ڪيو ويو آهي، جنهن وٽ هرڻ، ڪهاڙي، گدائي ۽ ابهيا مدرا هوندي آهي. سندس سواري واري صورت ۾ نندي سڀني شيوا مندرن ۾ ويٺل ڍڳي طور ڏيکاريو ويندو آهي. هي صورت ڏکڻ اوڀر ايشيا سميت ڪمبوڊيا ۾ پڻ ملي آهي.

اڇو ڍڳو پاڪيزگي ۽ انصاف جي علامت آهي. يوگ جي نقطه نظر کان، نندي ذهن جي نمائندگي ڪري ٿو جيڪو شيوا ڏانهن وقف آهي.

 نندي جهنڊو 
نندي جهنڊو يا ورشبھ جهنڊو ويٺل ڍڳي جي نشان سان هڪ جهنڊو آهي، جيڪو خاص ڪري تامل برادري ۾ شيو مت جي علامت طور سڃاتو وڃي ٿو. نندي تاريخي تامل شيوائي راجائن، جهڙوڪ پالوا سلطنت ۽ يافنا سلطنت جو نشان رهيو آهي.Rasanayagam, Mudaliyar (1926). Ancient Jaffna...

 ڏسو پڻ 
 ڪامڌينو
 مذهب ۾ ڍڳا
 گاويووداتا
 ڪاؤ (ڍڳو)

 ٻاهريان ڳنڍڻا 

 Dictionary of Hindu Lore and Legend (2004)

زمرو:هندو ڏند ڪٿائن جا مخلوق
زمرو:هندو ديوتا
زمرو:مٿالي ڍڳا
زمرو:هندو ڌرم ۽ ڍڳا
زمرو:مقدس ڍڳا
زمرو:شيو مت
زمرو:ڍڳا ديوتا

حوالا