علي بندر (ماڳ)

علي بندر  بدين ضلعي ۾ واقع هڪ اهم آثارِ قديمه جو ماڳ آهي، جيڪو  انڊس دور (2500–1800 ق.م) سان واسطو رکي ٿو۔ هي ماڳ هن وقت خراب ۽ متاثر حالت ۾ آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ ڊيپلو–بدين روڊ جي تعمير دوران ماڳ ٻن حصن ۾ ورهائجي ويو، جنهن سبب آثار قديمه کي وڏي نقصان پهتو ۽ ثقافتي مواد روڊ جي ٻنهي پاسن تي پکڙيل حالت ۾ ڏسڻ ۾ اچي ٿو۔ ڏاکڻي حصي ۾ سڙيل سرن ۽ ڪچي سرن جي اڏاوتن جا نشان سطح تي نمايان آهن، جڏهن⁠تہ مٽيءَ جا برتن ۽ ٻيو ثقافتي مواد وڏي مقدار ۾ پکڙيل آهي۔

ماڳ تان مليل مواد ۾ پختو انڊس دور جا سادا، رنگين، اُڪريل ۽ سوراخ ٿيل مٽيءَ جا برتن شامل آهن۔ ان کان علاوه انڊس لکت واري نشان سان گڏ برتن جا ٽڪرا، سرمائي رنگ جا برتن، ٽيرراڪوٽا جا ڪيڪ، چوڙيون، بيضاوي شڪل جا ٽيرراڪوٽا ٽڪرا، پٿريلا اوزار (ليٿڪ بليڊ)، شيل جون چوڙيون ۽ شيل جا ٽڪرا پڻ مليا آهن۔ هي ماڳ 4 آگسٽ 2017ع تي سي ڊي سي – اي ايف ٽي پاران سروي ڪيو ويو۔
هي ماڳ ڪڌڻ شهر کان لڳ ڀڳ 22 ڪلوميٽر ڏکڻ طرف ڏيپلو–مٺي شاهراھ جي ٻنهي پاسن تي پکڙيل آهي ۽ ديھ بوهرڪي ۾ واقع آهي، جڏهن⁠تہ ڏيپلو هتان لڳ ڀڳ 60 ڪلوميٽر پري آهي۔ ماڳ جي چوڌاري واري علائقي ۾ ريتيلا ٽڪريون موجود آهن ۽ ڪيترن هنڌن تي قديم سرن جي سڌين ڀتين جا نشان اڃا تائين ڏسي سگهجن ٿا۔ غير منظم قبضاگيري ۽ زرعي سرگرمين سبب ماڳ جو وڏو حصو پوک هيٺ آندو ويو آهي، جنهن ڪري آثار قديمه جي بقا کي خطرو لاحق آهي۔ برساتي موسم ۾ مقامي ماڻهو سطح تان شيون گڏ ڪندا آهن ۽ ڪجهه قيمتي زيورن جي ملڻ جون دعوائون پڻ ڪيون ويون آهن، جيتوڻيڪ انهن دعوائن جي تصديق لاءِ وڌيڪ ثبوت گهربل آهن۔

حوالا

زمرو: بدين ضلعي جا تاريخي ماڳ
زمرو: سنڌ جا تاريخي ماڳ
زمرو:سنڌ جا قديم آثار