سر رچرڊ ٽيمپل

سر رچرڊ ٽيمپل، پهريون بارونيٽ   
(8 مارچ 1826 – 15 مارچ 1902)، برطانوي نوآبادي دور جو هڪ اهم منتظم هو، جنهن اوڻيهين صديءَ جي هندستان ۾ خدمتون سرانجام ڏنيون. هن 1877 کان 1880 تائين بمبئي جو گورنر طور ڪم ڪيو.

شروعاتي زندگي
ٽيمپل، رچرڊ ٽيمپل (1800–1874) ۽ سندس پهرين زال لوئيزا اين رِوٽ-ڪارنيڪ (وفات 1837) جو پٽ هو، جيڪا جيمس رِوٽ-ڪارنيڪ جي ڌيءَ هئي. سندس والداني خاندان جو هڪ اڳواڻو، وليم ڊِڪن آف شيئنٽن، شروپشائر، اوڻيهين صديءَ کان اڳ واري اَٺارهين صديءَ جي وچ ڌاري سر وليم ٽيمپل، پنجين بارونيٽ (1694–1760)، اسٽو جا ٽيمپل بئرونيٽ خاندان سان لاڳاپيل ڌيءَ ۽ گڏيل وارث سان شادي ڪئي.  

انهن جو پٽ 1796ع ۾ ٽيمپل نالو اختيار ڪيو ۽ وورسيسٽرشائر جي ڪيمپسي ڀرسان واقع دي نيش (The Nash) نالي ٽيمپل حويلي ۽ جاگير جو وارث بڻيو. رچرڊ ٽيمپل (ڄائو 1826ع) پنهنجي والد جي وفات کان پوءِ 1874ع ۾ اها جاگير ورثي ۾ حاصل ڪئي.

پيشو

رگبي اسڪول ۽ ايسٽ انڊيا ڪمپني ڪاليج، ھيلي بري مان تعليم حاصل ڪرڻ کان پوءِ، ٽيمپل 1846ع ۾ بنگال سول سروس ۾ شامل ٿيو. سندس محنت ۽ ادبي قابليت جلد سڃاتي وئي؛ هو ڪجهہ سالن تائين جان لارنس جو ذاتي سيڪريٽري رهيو، جيڪو ان وقت پنجاب ۾ خدمتون سرانجام ڏئي رهيو هو، ۽ کيس جيمس ولسن جي نگرانيءَ هيٺ مالي معاملن جو مفيد تجربو حاصل ٿيو.  

هو 1867ع تائين مرڪزي صوبن جو چيف ڪمشنر رهيو، جنهن کان پوءِ کيس حيدرآباد ۾ ريزيڊنٽ مقرر ڪيو ويو. ساڳئي سال کيس آرڊر آف دي اسٽار آف انڊيا جو نائيٽ ڪمانڊر (KCSI) بڻايو ويو. 1868ع ۾ هو هندستان جي اعليٰ حڪومت جو ميمبر بڻيو، پهريان پرڏيهي سيڪريٽري ۽ پوءِ ناڻي واري وزير طور.

1874ع ۾ کيس بنگال پريزيڊنسي جو ليفٽننٽ گورنر مقرر ڪيو ويو. هن 1874ع جي ڏڪار دوران وڏي پيماني تي انساني جاني نقصان کي روڪيو، جڏهن هن برٽش برما مان اڌ ملين ٽن چانور درآمد ڪري ڏڪار سٽيل ماڻهن کي نمايان مدد فراهم ڪئي. هي انهن چند موقعن مان هڪ هو، جڏهن برطانوي اختيارين مناسب ڏڪار رليف مهيا ڪيو.Hall-Matthews, David (2008), "Inaccurate Conceptions: Disputed Measures of Nutritional Needs and Famine Deaths in Colonial India", Modern Asian Studies, 42 (1): 1–24, doi:10.1017/S0026749X07002892  

برطانوي حڪومت، جيڪا سختيءَ سان ليسيز فيئر (laissez-faire) اقتصادي پاليسي تي عمل پيرا هئي، ٽيمپل تي مارڪيٽ جي قدرتي عمل ۾ مداخلت ڪرڻ جو الزام لڳايو. بعد ۾، کيس وائسراءِ هند طرفان 1877ع جي مدراس قحط دوران مڪمل اختيارن سان قحط جو نمائندو مقرر ڪيو ويو. ٽيمپل ان مقرري کي پنهنجي اڳوڻي “فضول خرچي” واري شهرت کي بحال ڪرڻ جو موقعو سمجهيو، پر سندس نيون رليف پاليسيون وڏي پيماني تي بک ۽ موت کي روڪي نه سگهيون.

1877ع ۾ برطانيا ۾ خراب فصل سبب اناج جي قيمتن ۾ واڌ ٿي، جڏهن ته هندستان مان گذريل سال جي ڀيٽ ۾ ٻه ڀيرا وڌيڪ ڪڻڪ برآمد ڪئي وئي. ٽيڪس معاف نه ڪرڻ سبب خوراڪ جي کوٽ وڌيڪ شديد ٿي، خاص ڪري ريلوي ۽ گودامن سان ڳنڍيل علائقن ۾.  

ٽيمپل “ٽيمپل اُجورو” (Temple wage) متعارف ڪرايو، جيڪو سائنسي بنيادن تي نه هو، ۽ ان جو مقصد سخت محنت ڪندڙ مزدورن لاءِ روزاني گهٽ ۾ گهٽ خوراڪ جو تعين ڪرڻ هو. ريلوي ۽ واهن جي اڏاوت لاءِ قائم ڪيل مزدور ڪئمپن ۾ مزدورن کي روزانو صرف هڪ پائونڊ چانور ڏنو ويندو هو، جنهن مان صرف 1,627 ڪيلوريون حاصل ٿينديون هيون—جيڪي 21هين صديءَ ۾ سخت جسماني محنت ڪندڙ هندستاني مرد لاءِ سفارش ڪيل مقدار کان لڳ ڀڳ 2,200 ڪيلوريون گهٽ هيون.Eugene Linden, 6 September 2006

1876ع ۾ سندس خدمتن جي اعتراف طور کيس بئرونيٽ جو خطاب ڏنو ويو. 1877ع ۾ هو بمبئي جو گورنر مقرر ٿيو، ۽ ٻين اينگلو-افغان جنگ 1878-80 دوران سندس سرگرمي انتهائي نمايان رهي.

1880ع ۾، جڏهن ٽيمپل برٽش انڊيا ۾ پنهنجي 33 سالن جي انڊين سول سروس مڪمل ڪرڻ جي ويجهو هو، تڏهن سندس ياد ۾ هڪ يادگاري مجسمو ٺاهڻ جي تجويز پيش ڪئي وئي. اهو سنگ مرمر جو بيٺل مجسمو ٿامس بروڪ 1884ع ۾ تيار ڪيو.  مجسمي ۾ کيس پنهنجي ٻانهي هٿ تي کڻندي، اوڻيهين صديءَ جي شاندار لباس ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪو حقيقت ۾ اسٽار آف انڊيا جي گرانڊ ڪمانڊر جو رسمي لباس هو. اهو مجسمو وڏي شان سان بمبئي جي اوول جي اترئين ڇيڙي تي نصب ڪيو ويو، ۽ آگسٽ 1965ع ۾  ڀائو داجي لاد ميوزيم
(Bhau Daji Lad Museum)، بائيڪلا، بمبئي منتقل ڪيو ويو.

1885ع ۾، ٽيمپل کي قدامت پسند پارٽي جي ٽڪيٽ تي ايويشم مان پارليامينٽ جو ميمبر چونڊيو ويو. هن هندستان بابت ڪيترائي ڪتاب لکيا. پارليامينٽ ۾ سندس حاضري پابنديءَ سان هوندي هئي، ۽ هو هندستاني معاملن تي مستند نموني سان ڳالهائيندو هو.   1896ع ۾ کيس پروي ڪائونسلر مقرر ڪيو ويو. ٽيمپل 15 مارچ 1902ع تي ھيمپسٽيڊ (Hampstead) ۾ دل جي بند ٿيڻ سبب وفات ڪئي.

تصنيفات
ٽيمپل جون تصنيفات شامل آهن:
 انڊيا ان 1880ع India in 1880
 لارڊ لارنس Lord Lawrence
 مين اينڊ ايوينٽس آف ماء ٽائيم ان انڊيا Men and Events of My Time in India
اورينٽل ايڪسپيرينس  Oriental Experience
 ايسيز اينڊ ايڊريسز Essays and Addresses
 جرنل ايٽ حيدرآباد Journal at Hyderabad
 فلسطين السٽريٽيڊ Palestine Illustrated
جان لارنس John Lawrence
جان ٿامسن James Thomason
 ليڪ ريجن آف سڪم ، آن فرنٽيئر آف تبت The Lake Region of Sikkim, on the Frontier of Tibet (1881ع جو ليڪچر)
 جرنلس ڪيپٽ ان حيدرآباد  Journals Kept in Hyderabad, Kashmir, Sikkim, and Nepal (1887)

ٽيمپل، سترهين صديءَ جي ملاحن مان ٿامس بوري (Thomas Bowrey) جي ڪتاب: جاگرافيڪل اڪائونٽ آف ڪنٽريز رائونڊ بي آف بنگال A Geographical Account of Countries Round the Bay of Bengal, 1669 to 1679 کي به ايڊٽ ڪيو، جيڪو 1905ع ۾ شايع ٿيو.

خاندان

ٽيمپل ٻه ڀيرا شادي ڪئي. پهرين شادي 1849ع ۾ شارلٽ فرانسس مارٽنڊيل سان ڪئي، جيڪا بينجمن مارٽنڊيل جي ڌيءَ هئي. هوءَ 1855ع ۾ وفات ڪري وئي، ۽ ٽيمپل کي ٻه ننڍڙا پٽ ۽ هڪ ڌيءَ ڇڏي وئي:
رچرڊ ڪارنيڪ ٽيمپل، ٻيون بارونيٽ (1850–1931)
ليفٽيننٽ-ڪرنيَل هينري مارٽنڊيل ٽيمپل، آءِ ايس سي (1853–1905)، سفارتي سروس سان لاڳاپيل
ايڊٿ فرانسس ٽيمپل (1855–1933)

ٽيمپل ٻي شادي 1871ع ۾ ميري آگسٽا لنڊسي سان ڪئي، جيڪا چارلس رابرٽ لنڊسي (انڊين سول سروس) جي ڌيءَ هئي، ۽ ڪرافورڊ ۽ بالڪارس جي ارلن واري خاندان سان تعلق رکندي هئي. ليڊي ٽيمپل کي 1878ع ۾ آرڊر آف ڪرائون آف انڊيا (CI) قائم ٿيڻ تي ان جو ساٿي (Companion) مقرر ڪيو ويو. هوءَ 1924ع ۾ وفات ڪري وئي. هن شادي مان کين هڪ پٽ ٿيو:
چارلس لنڊسي ٽيمپل (1871–1929)، جيڪو بعد ۾ اتر نائيجيريا جو ليفٽننٽ گورنر ٿيو 

شاھي نشان

وڌيڪ پڙهڻ لاءِ
سوانح عمري: Men and Events of My Time in India – رچرڊ ٽيمپل

حوالا
زمرو:1826ع جون پيدائشون
زمرو:1902ع جون فوتگيون