روزا لڪسمبرگ

روزا لڪسمبرگ (Rosa Luxemburg) هڪ پولش-جرمن مارڪسي مفڪر، انقلابي، ۽ سياسي فلسفي هئي. هوءَ عالمي سوشلسٽ تحريڪ جي سڀ کان بااثر شخصيتن مان هڪ هئي، جنهن پنهنجي سڄي زندگي سامراجيت (Imperialism) ۽ جنگ جي خلاف جدوجهد ڪئي. هن جو مشهور قول آهي: "آزادي هميشه ۽ خاص طور تي ان شخص جي آزادي آهي جيڪو مختلف سوچ رکي ٿو."

 شروعاتي زندگي ۽ نظرياتي جدوجهد 
روزا لڪسمبرگ روسي قبضي هيٺ پولينڊ جي هڪ يهودي خاندان ۾ پيدا ٿي. هن جو سياسي سفر تمام ننڍي عمر ۾ شروع ٿيو:
 سماجي سڌارو يا انقلاب؟: 1900ع ۾ هن پنهنجي مشهور پمفلٽ ذريعي ايدوارڊ برنسٽائن جي "سڌار پسند" نظرين کي رد ڪيو ۽ دليل ڏنو ته سوشلزم صرف انقلاب ذريعي ئي حاصل ڪري سگهجي ٿو.
 عوامي هڙتال: 1905ع جي روسي انقلاب کان متاثر ٿي هن نظريو پيش ڪيو ته "عوامي هڙتال" (Mass Strike) مزدور طبقي جو سڀ کان وڏو هٿيار آهي.

 سامراجيت جو نظريو ۽ پهرين عالمي جنگ 
هن پنهنجي ڪتاب The Accumulation of Capital (1913) ۾ دليل ڏنو ته سرمائيداري نظام (Capitalism) کي زنده رهڻ لاءِ غير سرمائيدار علائقن تي قبضو ڪرڻو پوندو، جنهن کي هوءَ سامراجيت جو بنيادي ڪارڻ سمجهندي هئي.
 سوشلزم يا بربريت: پهرين عالمي جنگ دوران جڏهن هن جي پارٽي (SPD) جنگ جي حمايت ڪئي، ته هن ان کي مزدور طبقي سان غداري قرار ڏنو. جيل مان لکيل پنهنجي پمفلٽ ۾ هن انسانيت کي ٻن رستن جي چونڊ جو چيو: "سوشلزم يا بربريت" (Socialism or Barbarism).

 بالشويڪ انقلاب تي تنقيد 
جيتوڻيڪ هن 1917ع جي روسي انقلاب کي ساراهيو، پر هن لينن ۽ بالشويڪن جي آمريت واري پاليسين تي سخت تنقيد ڪئي. هن جو خيال هو ته انقلاب کي جمهوري آزادين ۽ عوامي شموليت تي ٻڌل هجڻ گهرجي، نه ڪي هڪ پارٽي جي سخت ڪنٽرول تي.

 اسپارٽڪس بغاوت ۽ شهادت 
1918ع ۾ جيل مان آزاد ٿيڻ کانپوءِ هن جرمن ڪميونسٽ پارٽي (KPD) جو بنياد وڌو. جنوري 1919ع ۾ برلن ۾ ٿيندڙ "اسپارٽڪس بغاوت" دوران کيس گرفتار ڪيو ويو.
 قتل: 15 جنوري 1919ع تي سرڪاري سرپرستي ۾ هلندڙ هڪ نيم فوجي گروهه "فري ڪورپس" (Freikorps) کيس ۽ سندس ساٿي ڪارل ليبڪنيٽ کي بيرحميءَ سان قتل ڪري ڇڏيو.

 اضافي معلومات 
 اقتصاديات: روزا لڪسمبرگ پنهنجي دور جي انهن چند عورتن مان هئي جنهن اقتصاديات ۾ پي ايڇ ڊي (PhD) ڪئي هئي.
 ليبرٽيرين سوشلزم: هن جا نظريا اڄ به ان طبقي ۾ مشهور آهن جيڪي سوشلزم سان گڏ فرد جي آزادي ۽ جمهوريت جي حمايت ڪن ٿا، جنهن کي اڪثر "لڪسمبرگزم" چيو ويندو آهي.
 ورثو: هن جي ياد ۾ هر سال برلن ۾ هزارين ماڻهو مارچ ڪندا آهن. هن کي مارڪسي تحريڪ جي "عظيم شهيد" طور ياد ڪيو ويندو آهي.

 وڌيڪ ڏسو 
 ڪارل مارڪس
 پهرين عالمي جنگ
 ڪميونسٽ پارٽي

 حوالا 

زمرو:جرمن انقلابي
زمرو:مارڪسي مفڪر
زمرو:ويهين صدي جون شخصيتون