آہ آزادي جي يڌ ۾ سنڌ جو ڀاڳ (1985)

آہ! آزاديءَ جي يُڌ ۾ سنڌ جو ڀاڳ (1985ع) سنڌي آزادي پسند، صحافي ۽ ليکڪ بلديو ٽي. گجرا المعروف “گمنام” جو تاريخي ۽ قومي نوعيت وارو ڪتاب آهي، جنهن ۾ هندستان جي آزاديءَ واري جدوجهد ۾ سنڌ جي ڪردار ۽ حصي کي تفصيلي نموني سان قلمبند ڪيو ويو آهيA DICTIONARY  OF  SINDHI : Jt.  LITERATURE  MOTILAL JOTWANIFirst Edition : 13 January, 1996 New Delhi, page:2.

ليکڪ جو پسمنظر

بلديو ٽي. گجرا 1909ع ۾ شڪارپور ۾ ڄائو. هو سنڌ جو سرگرم آزادي پسند ڪارڪن، صحافي ۽ اديب هو، جنهن برطانوي راڄ خلاف سياسي جدوجهد سبب ڪيترائي سال جيل ۾ گذاريا. هن “گمنام” تخلص هيٺ شاعري، تاريخي مضمون ۽ صحافتي لکڻيون لکيون، ۽ سنڌي صحافت توڙي ادب ۾ نمايان ڪردار ادا ڪيو. سندس تحريرون سنڌي قومي شعور کي اجاگر ڪرڻ لاءِ وقف رهيون.

ڪتاب جو مواد

هي ڪتاب هندستان جي آزاديءَ واري تحريڪ ۾ سنڌي عوام جي شرڪت، قربانين ۽ جدوجهد جو جامع احوال پيش ڪري ٿو. ان ۾ مقامي اڳواڻن، سياسي تحريڪن، جلسن، احتجاجن ۽ نوآبادياتي حڪومت خلاف مزاحمتي ڪارروائين کي ترتيبوار بيان ڪيو ويو آهي. ليکڪ 1857ع جي بغاوت کان وٺي مهاتما گانڌي جي تحريڪن تائين سنڌ جي قومي ڪردار کي تاريخي تسلسل سان واضح ڪري ٿو.
بلديو ٽي. گجرا هن ڪتاب ۾ اڳين محققن، خاص طور چوئٿرام واليچا جي ڪوششن کي اڳتي وڌائيندي، سنڌ جي آزاديءَ واري جدوجهد بابت وڌيڪ جامع ۽ منظم تصوير پيش ڪري ٿو.

تاريخي ۽ قومي اهميت

“آءُ! آزاديءَ جي يُڌ ۾ سنڌ جو ڀاڳ” سنڌي قومي تاريخ جو اهم دستاويز آهي، جيڪو ورهاڱي جي پاڇي هيٺ به گڏيل قومي جدوجهد، بين المذهبي اتحاد ۽ سامراجي راڄ خلاف گڏيل مزاحمت کي نمايان ڪري ٿو. هي ڪتاب سنڌي قومي روايت، تحريڪي شاعري، صحافت ۽ سياسي فڪر کي محفوظ ڪري ٿو، ۽ اهڙين تاريخي تصنيفن سان هم آهنگ آهي، جيڪي هندستان جي آزاديءَ ۾ سنڌ جي ڪردار کي مرڪزي حيثيت ڏين ٿيون.
هي تصنيف نه رڳو تاريخي ڄاڻ فراهم ڪري ٿي، پر سنڌي قومپرست فڪر ۽ اجتماعي ياداشت کي مضبوط ڪرڻ ۾ پڻ اهم ڪردار ادا ڪري ٿي.

حوالا