پنبڻي

پنبڻي (Eyelash) اهي وار آهن جيڪي مٿئين ۽ هيٺئين پردي (Eyelid) جي ڪنارن تي وڌن ٿا. اهي پنبڻيون مٿئين ۽ هيٺئين پردي تي ڇهن تهن تائين ٿي سگهن ٿيون. پنبڻين جو بنيادي ڪم اک کي مٽي، ڪچري ۽ ننڍڙن ذرڙن کان بچائڻ آهي. اهي ڇهڻ لاءِ تمام گهڻيون حساس هونديون آهن، جيڪا هڪ خبرداري فراهم ڪن ٿيون ته ڪا شيءِ (جيئن ته جيت يا ڪک) اک جي ويجهو آهي، جنهن تي اک پاڻمرادي طور بند ٿي وڃي ٿي. پنبڻين جي پاڙن ۾ ڪيتريون ئي نسن جون پڇاڙيون هونديون آهن، جيڪي ان کي تمام هلڪي ڇهڻ تي به حساس بڻائين ٿيون، جنهن سان ڪارنيئل ريفليڪس (Blink reflex) متحرڪ ٿئي ٿو.

 اشتقاق (Etymology) 
انگريزي لفظ eyelash ٻن لفظن جو مجموعو آهي: eye (اک) ۽ lash (چهوڪ يا پٽي). هي ان ڳالهه ڏانهن اشارو آهي ته پنبڻيون ڏسڻ ۾ ننڍڙن چهوڪن وانگر لڳن ٿيون ۽ اک هڻڻ جي عمل دوران اهي چهوڪ وانگر حرڪت ڪن ٿيون.

 ڪم (Function) 

انسانن ۾ پنبڻيون چار مکيه ڪم سرانجام ڏين ٿيون:
 اک ۾ داخل ٿيڻ کان اڳ مٽي ۽ ڪچري کي روڪڻ.
 جڏهن ڪا ٻاهريون شيءِ پنبڻين کي ڇهي ته فوري طور اک هڻڻ واري ردعمل کي شروع ڪرڻ.
 اکين جي آنسوئن جي فلم (Tear film) کي سڪڻ کان بچائڻ.
 اکين کي وڌيڪ روشني ۽ الٽرا وائليٽ (UV) شعاعن کان بچائڻ.

 بناوت (Structure) 

 واڌ ويجهه 
انساني ڀرون (Embryo) جون پنبڻيون حمل جي 22 کان 26 هفتن جي وچ ۾ ٺهڻ شروع ٿينديون آهن. جيڪڏهن پنبڻي ڇڻي وڃي يا پٽجي وڃي ته ان کي ٻيهر وڌڻ ۾ لڳ ڀڳ ست کان اٺ هفتا لڳن ٿا. پنبڻين تي بلوغت (Puberty) جو اثر نه پوندو آهي.

 ڊيگهه (Length) 
پنبڻين جي ڊيگهه مختلف ماڻهن ۾ مختلف ٿئي ٿي (3 ملي ميٽر کان 10 ملي ميٽر تائين). عام طور تي مٿئين परेٽي جون پنبڻيون 7 کان 8 ملي ميٽر هونديون آهن. جڏهن پنبڻيون 10 ملي ميٽر کان وڌيڪ هجن ته انهن کي غير معمولي ڊگهو سمجهيو ويندو آهي. هيٺئين परेٽي جون پنبڻيون لڳ ڀڳ 5 کان 6 ملي ميٽر ڊگهيون هونديون آهن.

 گهاٽائي ۽ ٿولهه 
مختلف نسلي گروپن ۾ پنبڻين جي ٿولهه مختلف ٿئي ٿي. انگ اکر ڏيکارين ٿا ته ايشيائي ماڻهن جون پنبڻيون اوسطن 71.7 مائڪروميٽر ٿلهيون هونديون آهن، جڏهن ته يورپي (Caucasian) ماڻهن جون پنبڻيون 61.0 مائڪروميٽر ٿين ٿيون. جيتوڻيڪ ايشيائي پنبڻيون ٿلهيون آهن، پر انهن جو تعداد يورپين کان گهٽ هوندو آهي (ايشيائي: 150، يورپي: 170 مٿئين परेٽي تي).

 طبي اهميت (Clinical significance) 
[attachment_0](attachment)
پنبڻين سان لاڳاپيل ڪيتريون ئي بيماريون آهن:
 ميڊاروسس (Madarosis): پنبڻين جو ڇڻي وڃڻ.
 ٽريڪياسس (Trichiasis): پنبڻين جو اندران (اک جي اندر) وڌڻ.
 گوهانجڻي (Stye): پنبڻي جي پاڙ ۾ انفيڪشن سبب ٿيندڙ سوڄ.
 ڊيموڊيڪس (Demodex): پنبڻين ۾ رهندڙ ننڍڙا جيت (Mites). لڳ ڀڳ 20% ماڻهن ۾ اهي جيت هوندا آهن.

 سماج ۽ ثقافت 
گهاٽيون ۽ ڊگهيون پنبڻيون دنيا جي لڳ ڀڳ سمورين ثقافتن ۾ خوبصورتيءَ جي علامت سمجهيون وڃن ٿيون. خاص ڪري عورتون پنهنجي پنبڻين کي وڌيڪ نمايان بڻائڻ لاءِ مسڪارا (Mascara) يا مصنوعي پنبڻيون استعمال ڪنديون آهن.

 پڻ ڏسو 
 اک
 ڀرون
 اک جو پردو

 حوالا 

Category:پنبڻيون
Category:چهري جون نشانيون
Category:اک جي اناتومي