پيٽ

پيٽ (Abdomen)، جنهن کي عام ٻوليءَ ۾ ڍيڍ يا شڪم پڻ چيو ويندو آهي، پٺيءَ جي هڏي وارن جاندارن (Vertebrate) جي جسم جو اهو اڳيون حصو آهي جيڪو سيني (Thorax) ۽ پيٽ جي هڏي (Pelvis) جي وچ ۾ هوندو آهي. پيٽ واري هن خالي حصي کي "پيٽ جو خانو" (Abdominal cavity) چيو ويندو آهي.

انسانن ۾، پيٽ سيني جي پردي (Diaphragm) کان شروع ٿي پيٽ جي هڏي جي ڪناري (Pelvic brim) تائين پکڙيل هوندو آهي. پيٽ جي چوڌاري اڳئين پاسي مشڪون (Muscles) ۽ پوئين پاسي پٺيءَ جو ڪنڊو هوندو آهي.

 اندروني مواد (Contents) 

پيٽ جي خاني ۾ هاضمي جي سرشتي جا اڪثر عضوا هونديون آهن، جن ۾ شامل آهن:
 هاضمي جا عضوا: معدو، ننڍو آنڊو، وڏو آنڊو ۽ اپينڊڪس.
 مددگار عضوا: جگر، پتو (Gallbladder)، ۽ لبلبو (Pancreas).
 ٻيا عضوا: تلي (Spleen)، گردا، ۽ ايڊرينل غدود.
 رت جون رڳون: شريانِ اعظم (Aorta) ۽ وڏي رڳ (Vena cava).

ان کان علاوه، پيٽ ۾ هڪ وسيع جلي (Membrane) هوندي آهي جنهن کي "پيريٽونيم" (Peritoneum) چيو ويندو آهي.

[attachment_0](attachment)

 مشڪون (Muscles) 

پيٽ جي ڀت ۾ مشڪن جا ٽي تهه (Layers) هوندا آهن. اهي ٻاهر کان اندر هن ريت آهن:
 ٻاهريون تڇو (External oblique)
 اندروني تڇو (Internal oblique)
 ٽيڏي مشڪ (Transverse abdominal)

انهن مشڪن جو مکيه ڪم پيٽ کي سهارو ڏيڻ، اندروني عضون جي حفاظت ڪرڻ ۽ جسم جي بيهڪ کي درست رکڻ آهي. جڏهن ڪو ماڻهو ورزش ڪري پنهنجي پيٽ کي مضبوط ڪندو آهي ته مشڪن جا هي تهه "سڪس پيڪ" (Six-pack) جي صورت ۾ ظاهر ٿيندا آهن.

 ڪم (Function) 
پيٽ جا ڪيترائي اهم ڪم آهن:
 هاضمي جو عمل: خوراڪ کي هضم ڪرڻ ۽ ان مان طاقت جذب ڪرڻ جو گهڻو حصو هتي ٿئي ٿو.
 ساهه کڻڻ: ساهه ٻاهر ڪڍڻ جي عمل ۾ پيٽ جون مشڪون مدد ڪن ٿيون.
 حفاظت: هي اندروني نازڪ عضون کي چوٽ کان بچائي ٿو.
 جسماني حرڪت: کوکڻ، پيشاب ڪرڻ، پائخانو ڪرڻ، ۽ ٻار جي پيدائش وقت پيٽ جون مشڪون زور لڳائڻ ۾ مدد ڪن ٿيون.

 ورزش (Exercise) 

پيٽ جي مشڪن کي مضبوط رکڻ تمام ضروري آهي، ڇاڪاڻ ته هي پٺيءَ جي ڪنڊي کي سهارو ڏين ٿيون. جيڪڏهن اهي مشڪون ڪمزور هونديون ته پٺيءَ ۾ سور (Back pain) ٿي سگهي ٿو. پيٽ جي ورزش لاءِ يوگا، پائلٽس (Pilates) ۽ ڊوڙڻ مفيد آهن.

 طبي اهميت 
 پيٽ جو موٽاپو (Abdominal obesity): پيٽ جي عضون جي وچ ۾ چربيءَ جو گڏ ٿيڻ دل جي بيمارين ۽ ذيابيطس جو خطرو وڌائي ٿو.
 پيٽ جي چوٽ (Abdominal trauma): پيٽ تي لڳندڙ سخت چوٽ جگر يا تلي کي نقصان پهچائي سگهي ٿي، جنهن سان اندروني خون وهڻ جو خطرو هوندو آهي.

 معائنو (Examination) 
ڊاڪٽر پيٽ جو معائنو ڪرڻ لاءِ مختلف طريقا استعمال ڪندا آهن، جهڙوڪ:
 اينڊوسڪوپي (Endoscopy): معدي جي اندر ڏسڻ لاءِ.
 ڪولونوسڪوپي (Colonoscopy): وڏي آنڊي جي چڪاس لاءِ.
 الٽراسائونڊ يا سي-ٽي اسڪين: پيٽ جي اندروني تصويرن لاءِ.

 پڻ ڏسو 
 معدو
 جگر
 ناڙي

 حوالا 

Category:پيٽ
Category:اناتومي