آدي ڪال کان اڌ رات جي آزاديءَ تائين (1980ع)

آدي ڪال کان اڌ رات جي آزاديءَ تائين (1980ع) سنڌي ٻوليءَ ۾ هندستان جي تاريخ تي لکيل هڪ جامع ڪتاب آهي، جيڪو من موهن آريا جو تصنيف ڪيل آهي۔ هي ڪتاب قديم زماني کان وٺي 14–15 آگسٽ 1947ع جي وچولي رات,يعني آزاديءَ جي لمحي, تائين هندستان جي تاريخي سفر جو احاطو ڪري ٿو، ۽ ان رات کي قومي نجات ۽ آزاديءَ جي علامت طور پيش ڪري ٿو۔A DICTIONARY  OF  SINDHI : Jt.  LITERATURE  MOTILAL JOTWANIFirst Edition : 13 January, 1996 New Delhi, page:1.
۔

ليکڪ
ليکڪ جو فڪري زاويه
من موهن آريا هن تاريخي بيان کي واضح طور هندوتوا فڪري رجحان سان پيش ڪري ٿو۔ هن جو نقطهٔ نظر هندستان جي تاريخ کي گهڻو ڪري هندو مرڪوز تشريح تحت سمجهي ٿو، جنهن ۾ قومي ۽ تهذيبي موضوعن کي ترجيح ڏني وئي آهي۔ ان طرزِ بيان ۾ گڏيل، ڪثيرالثقافتي ۽ پلورالسٽڪ (pluralistic) تاريخي پهلو نسبتاً گهٽ نمايان ڪيا ويا آهن، جنهن سبب ڪتاب هڪ مخصوص قومي-نظرياتي فريم ورڪ ۾ بيٺل نظر اچي ٿو۔

تاريخي دائرو ۽ مواد

ڪتاب ۾ قديم تهذيبن جي شروعات، وچين دور، نوآبادي دور ۽ آزاديءَ جي تحريڪ سميت اهم تاريخي مرحلا شامل آهن۔ برطانوي راڄ، سياسي جدوجهد، قومي تحريڪن ۽ آزاديءَ جي آخري مرحلي کي ترتيبوار بيان ڪندي، ليکڪ آزاديءَ جي وچولي رات کي تاريخي اوج طور پيش ڪري ٿو۔ هي دائرو ڪتاب کي هڪ طويل تاريخي ڪهاڻيءَ جي صورت ڏئي ٿو، جيڪا پڙهندڙ کي هزارين ورهين جي تاريخ سان ڳنڍي ٿي۔
ادبي ۽ تاريخي اهميت
آدي ڪال کان اڌ رات جي آزاديءَ تائين ورهاڱي کان پوءِ سنڌي ادبي دنيا ۾ پيدا ٿيندڙ انهن ڪوششن جو حصو آهي، جن جو مقصد هندستان جي تاريخ کي سنڌي ٻوليءَ ۾ محفوظ ۽ منتقل ڪرڻ هو، خاص طور تي جلاوطن سنڌي علمي حلقن جي تناظر ۾۔ باوجود ان جي ته ڪتاب جو فڪري رُخ بحث طلب آهي، هي تصنيف سنڌي تاريخ نويسيءَ ۾ هڪ اهم حوالو سمجهي وڃي ٿي، ڇاڪاڻ⁠ته اها آزاديءَ جي جدوجهد ۽ هندستان جي ماضيءَ کي هڪ مسلسل تاريخي بيان ۾ پيش ڪري ٿي۔

حوالا

زمرو:سنڌي ادب
زمرو:هندوستان ۾ مذهبي تڪرار