اک جو پردو

اک جو پردو (Eyelid) کل جو هڪ سنھو تھ آهي جيڪو اک کي ڍڪي ٿو ۽ ان جي حفاظت ڪري ٿو. اها عضوي (Levator palpebrae superioris muscle) جي مدد سان کلي ۽ بند ٿئي ٿي، جنهن سان اک جي پتلي (Cornea) ٻاهرئين ماحول سان واسطو رکي ٿي. ان جو بنيادي ڪم اک جي سطح تي آنسوئن کي پکيڙڻ آهي ته جيئن اک آلي رهي. ننڊ دوران هي اکين کي سڪي وڃڻ کان بچائين ٿا. ان کان علاوه، اکين جي ڪنارن تي پنبڻيون (Eyelashes) هونديون آهن جيڪي مٽي ۽ ڪچري کي اک ۾ وڃڻ کان روڪين ٿيون.

مختلف انساني نسلن ۾ مٿئين پردي جي بناوت مختلف ٿئي ٿي. اوڀر ايشيائي ۽ ڏکڻ اوڀر ايشيائي آباديءَ جي اڪثريت ۾ ايپي ڪينٿڪ فولڊ (Epicanthic fold) موجود هوندو آهي، جنهن کي عام طور تي "سنگل آئي لڊ" (Single eyelid) چيو ويندو آهي.

 بناوت (Structure) 
اک جو پردو ڪيترن ئي تهن تي مشتمل هوندو آهي، جن ۾ کل، چرٻيءَ وارو گگ (Subcutaneous tissue)، عضوا، ۽ ڪنجنڪٽائيوا (Conjunctiva) شامل آهن. پيرٽي جي اندر ميبومين غدود (Meibomian glands) هوندا آهن جيڪي آنسوئن لاءِ تيل جهڙو مادو خارج ڪن ٿا.

 رت ۽ نسن جي فراهمي 
انسانن ۾ پيرٽي کي رت جي فراهمي اکين جي لڪريمل (Lacrimal) ۽ آپٿالامڪ (Ophthalmic) رڳن ذريعي ٿيندي آهي. جڏهن ته حساسيت (Sensation) ٽرائيجمينل (Trigeminal) نس جي شاخن ذريعي ڪنٽرول ٿئي ٿي.

 طبي اهميت (Clinical significance) 
[attachment_0](attachment)
اک جي پيرٽي سان لاڳاپيل ڪيتريون ئي بيماريون آهن:
 گوهانجڻي (Hordeolum/Stye): هي پيرٽي جي تيل واري غدود ۾ بيڪٽيريا (Staphylococcus aureus) جي ڪري ٿيندڙ انفيڪشن آهي.
 چليزيون (Chalazion): تيل جي غدودن جي بند ٿيڻ سبب ٿيندڙ سوڄ، جيڪا گوهانجڻي کان گهٽ تڪليف ڏيندڙ پر گهڻو وقت رهندڙ هوندي آهي.
 بليفرائٽس (Blepharitis): پيرٽي جي ڪنارن جي سوڄ، جيڪا اڪثر خشڪي (Dandruff) يا انفيڪشن سبب ٿيندي آهي.
 ٽوسس (Ptosis): مٿئين پيرٽي جو هيٺ جهڪي وڃڻ، جيڪو عضون جي ڪمزوري يا اعصابي نقصان سبب ٿي سگهي ٿو.

 اناتوميائي فرق (Anatomical variation) 
[attachment_1](attachment)
انساني پيرٽي جي بناوت ۾ نسلي بنيادن تي وڏا فرق مليا آهن. 
 ايپي ڪينٿڪ فولڊ (Epicanthic fold): اوڀر ايشيائي ۽ ڏکڻ اوڀر ايشيائي ماڻهن ۾ لڳ ڀڳ 90% بالغن ۾ هي فولڊ موجود هوندو آهي.Lee, Y., Lee, E. and, Park, W.J. (2000) Anchor epicanthoplasty combined with outfold type double eyelidplasty for Asians: do we have to make an additional scar to correct the Asian epicanthal fold? Plast. Reconstr. Surg. 105:1872–1880
 ڊبل آئي لڊ (Double eyelid): تحقيق مطابق ايشيائي آباديءَ ۾ ڊبل آئي لڊ جي شرح مختلف آهي.

 شرح (Prevalence) 
+ ايشيائي آباديءَ ۾ ڊبل آئي لڊ (Double eyelid) جي شرح سال  نسل  جنس  شرح 1896  جپاني  عورت  82–83% 2000  سنگاپوري چيني  عورت  66.7% 2007  ڪوريائي  مرد  24.1% 2007  ڪوريائي  عورت  45.5%

 سماج ۽ ثقافت 
بليفرپلاسٽي (Blepharoplasty) هڪ جراحي عمل آهي جنهن ذريعي پيرٽي جي بناوت کي درست ڪيو ويندو آهي يا ان کي خوبصورت بڻائڻ لاءِ تبديل ڪيو ويندو آهي. هي دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ ڪئي ويندڙ آرائشي سرجريز مان هڪ آهي.

 پڻ ڏسو 
 اک
 پنبڻيون
 ڀرون

 حوالا 

Category:اک جي اناتومي
Category:چهري جون نشانيون