جان ايڊمز

جان ايڊمز (October 30, 1735 – July 4, 1826) آمريڪا جو باني اڳواڻ ۽ 1797 کان 1801 تائين آمريڪا جو صدر هو. سندس صدارت کان اڳ، هو آمريڪي انقلاب جو اڳواڻ رهيو، جنهن برطانيا کان آزادي حاصل ڪئي. انقلابي جنگ جي پڇاڙيءَ واري دور ۽ نئين قوم جي شروعاتي سالن ۾، هن ڪنٽينينٽل ڪانگريس ۾ ۽ يورپ ۾ سينيئر سفارتڪار طور آمريڪا جي خدمت ڪئي. ايڊمز آمريڪا جو نائب صدر وارو عهدو سنڀاليندڙ پهريون شخص هو، ۽ 1789 کان 1797 تائين ان عهدي تي رهيو. هو ڊائري لکڻ جو پابند هو، ۽ پنهنجي دور جي اهم شخصيتن سان باقاعدي خط و ڪتابت ڪندو رهيو، جن ۾ سندس زال ۽ صلاحڪار ابيگيل ايڊمز ۽ سندس دوست ۽ سياسي حريف ٿامس جيفرسن شامل هئا.

انقلاب کان اڳ هڪ وڪيل ۽ سياسي ڪارڪن طور، ايڊمز وڪيل رکڻ جو حق ۽ بيگناهيءَ جو قياس جهڙن اصولن سان وابسته رهيو. هن برطانيا مخالف جذبات جي باوجود، بوسٽن قتلِ عام مان پيدا ٿيل قتل جي الزامن ۾ برطانوي سپاهين جو ڪاميابيءَ سان دفاع ڪيو. ايڊمز ميساچوسٽس پاران ڪنٽينينٽل ڪانگريس جو نمائندو هو ۽ انقلاب جي اهم اڳواڻن مان بڻيو. هن 1776 ۾ اعلانِ آزادي جي مسودي تيار ڪرڻ ۾ ٿامس جيفرسن جي مدد ڪئي ۽ ڪانگريس ۾ ان جو وڏي ۾ وڏو حامي رهيو. سفارتڪار طور هن جنگ دوران فرانس ۽ نيدرلينڊز ۾ آمريڪا جي نمائندگي ڪئي. هن برطانيا سان امن جو معاهدو طئي ڪرائڻ ۾ مدد ڪئي، آمريڪي حڪومت لاءِ ڊچ قرضا حاصل ڪيا، ۽ هو برطانيا عظميٰ ۾ آمريڪا جو پهريون سفير هو. ايڊمز 1780 ۾ ميساچوسٽس جو آئين جو بنيادي ليکڪ هو، ۽ سندس ٻين سياسي لکڻين گڏجي آمريڪا جو آئين تي به اثر وڌو.
ايڊمز جارج واشنگٽن جي صدارت ۾ ٻه مدتون آمريڪا جو نائب صدر رهيو، ۽ پوءِ فيڊرلِسٽ پارٽي جي بينر هيٺ 1796 ۾ آمريڪا جو ٻيون صدر چونڊيو ويو. سندس دور ۾ فرانسيسي انقلابي جنگون وڏي مسئلي طور سامهون هيون، ۽ آمريڪي غير جانبداريءَ تي سندس اصرار سبب کيس جيفرسني ريپبلڪنن ۽ پنهنجي پارٽي اندر به—خاص طور اليگزينڊر هيملٽن جي اڳواڻي ۾—سخت تنقيد جو منهن ڏسڻو پيو. ايڊمز تڪراري ايلين ۽ سيڊيشن ايڪٽس تي صحيح ڪئي، فوج ۽ بحريه کي مضبوط ڪيو، ۽ فرانس سان اعلان کان سواءِ سامونڊي جنگ ۾ قدم کنيا. هو پهريون صدر هو جيڪو وائيٽ هائوس ۾ رهائش پذير ٿيو.
1800 ۾ ٻيهر چونڊ جي ڪوشش ۾، فيڊرلِسٽن جي مخالفت ۽ جيفرسني ڌر پاران استبداد جا الزام لڳڻ سبب ايڊمز پنهنجي نائب صدر ۽ اڳوڻي دوست ٿامس جيفرسن کان شڪست کاڌي. شڪست کان پوءِ هو ميساچوسٽس واپس رٽائر ٿيو. پوءِ هن جيفرسن سان ٻيهر دوستي قائم ڪئي ۽ باقاعده خط و ڪتابت شروع ڪئي. جان ۽ ابيگيل ايڊمز سياسي خاندان جي شروعات ڪئي، جنهن ۾ سندن پٽ جان ڪوئنسي ايڊمز (آمريڪا جو ڇهون صدر) به شامل آهي. جان ايڊمز 4 جولاءِ 1826 تي—اعلانِ آزادي جي منظوريءَ جي پنجاهين سالگرهه تي—فوت ٿيو. ايڊمز ۽ سندس پٽ انهن پهرين ٻارنهن صدرن مان واحد آهن جن ڪڏهن به غلام نه رکيا. تاريخدانن ۽ ماهرن عام طور سندس انتظاميه کي سٺي درجابندي ڏني آهي.
زمرو:1826ع جون فوتگيون

اوائلي زندگي ۽ تعليم


جان ايڊمز 30 آڪٽوبر 1735ع تي ڄائو، جان ايڊمز سينيئر ۽ سوزانا بوئلسٽن جي گهر ۾۔ هن جا ٻه ننڍا ڀائر، پيٽر ۽ اليهو هئا۔ ايڊمز خانداني فارم تي برينٽري، ميساچوسٽس ۾ ڄائو۔ سندس ماءُ موجوده بروڪلائن، ميساچوسٽس جي هڪ ممتاز طبي خاندان مان هئي۔ سندس پيءُ ڊيڪن هو، آمريڪا ۾ ڪانگريگيشنل چرچ سان وابسته، هڪ زميندار، هڪ جوتا ٺاهيندڙ (ڪارڊوينر)، ۽ ملٽيا ۾ ليفٽيننٽ هو۔ ايڊمز اڪثر پنهنجي پيءُ جي ساراهه ڪندو هو ۽ سندن ويجهڙائي ياد ڪندو هو۔ ايڊمز جو وڏو وڏو ڏاڏو هينري ايڊمز لڳ ڀڳ 1638ع ڌاري برينٽري، ايسڪس، انگلينڊ مان ميساچوسٽس لڏي آيو۔

ايڊمز جي رسمي تعليم ڇهن ورهين جي عمر ۾ هڪ ڊيم اسڪول ۾ شروع ٿي، جيڪا استادن جي گهر ۾ هلندي هئي ۽ بنيادي ڪتاب نيو انگلينڊ پرائمر هو۔ پوءِ هن جوزف ڪليورلي جي نگرانيءَ ۾ برينٽري لاطيني اسڪول ۾ پڙهيو، جتي لاطيني، خطابت، منطق ۽ حساب شامل هئا۔ سندس ابتدائي تعليم ۾ ڪڏهن ڪڏهن اسڪول کان غيرحاضري، استاد سان ناپسنديدگي، ۽ زميندار ٿيڻ جي خواهش شامل هئي، پر سندس پيءُ کيس اسڪول ۾ رهڻ جو حڪم ڏنو۔ ڊيكن ايڊمز هڪ نئون استاد، جوزف مارش، مقرر ڪيو، جنهن سان سندس پٽ سٺو رويو اختيار ڪيو۔ ايڊمز بعد ۾ لکيو: "ٻالڪپڻ ۾ مون کي شايد اها سڀ کان وڏي نعمت ملي، جيڪا انسانن کي ملي سگهي ٿي—هڪ اهڙي ماءُ جيڪا پنهنجي ٻارن جي شخصيت ٺاهڻ لاءِ فڪرمند ۽ قابل هئي."

ڪاليجي تعليم ۽ جواني
سولهن ورهين جي عمر ۾، ايڊمز 1751ع ۾ هارورڊ ڪاليج ۾ داخل ٿيو ۽ جوزف ميهيو وٽ تعليم حاصل ڪئي۔ بالغ ٿيڻ کان پوءِ، ايڊمز قديم ليکڪن جهڙوڪ ٿيوسڊيڊيز، افلاطون، سسرو ۽ ٽيسيٽس جي اصل ٻولين ۾ مطالعي جو شوقين هو۔ سندس پيءُ چاهيو ٿي ته هو مبلغ بڻجي، پر 1755ع ۾ بيچلر آف آرٽس جي ڊگري حاصل ڪرڻ کان پوءِ، هن عارضي طور وورسٽر، ميساچوسٽس ۾ استاد طور ڪم ڪيو، جڏهن ته پنهنجي مستقل پيشو بابت سوچيندو رهيو۔ ايندڙ چئن سالن ۾، هن شهرت حاصل ڪرڻ جي خواهش ظاهر ڪئي ۽ لکيو ته هو "عزت يا شهرت" ۽ پنهنجن ساٿين کان وڌيڪ "احترام" چاهي ٿو، ۽ "عظيم انسان" ٿيڻ جو ارادو رکي ٿو۔ هن وڪالت اختيار ڪرڻ جو فيصلو ڪيو، ۽ پنهنجي پيءُ کي لکيو ته وڪيلن ۾ "شاندار ۽ بهادر ڪاميابيون" آهن، جڏهن ته مذهبي اڳواڻن ۾ "ڪجهه بيڪار ماڻهن جي ڏيکاءُ واري پاڪيزگي" آهي۔ هن پنهنجي اندروني ڪمزورين ۽ ٻين ماڻهن جي خوشي ۾ حصو نه وٺڻ بابت پڻ خدشا ظاهر ڪيا۔

جڏهن 1754ع ۾ فرينچ ۽ انڊين جنگ شروع ٿي، تڏهن انيس ورهين جو ايڊمز پاڻ کي قصوروار سمجهندو هو ته سندس خاندان ۾ هو پهريون شخص هو جيڪو ملٽيا آفيسر نه بڻيو؛ هن لکيو: "مون کي سپاهي ٿيڻ جي خواهش وڪيل ٿيڻ کان وڌيڪ هئي."

وڪالت ۽ شادي
1756ع ۾، ايڊمز جيمس پٽنم، جيڪو وورسٽر جو هڪ معروف وڪيل هو، وٽ قانون پڙهڻ شروع ڪيو۔ 1758ع ۾، هن هارورڊ مان ماسٽر آف آرٽس جي ڊگري حاصل ڪئي، ۽ 1759ع ۾ بار ۾ داخلا حاصل ڪئي۔ هن ڊائري لکڻ جي عادت اختيار ڪئي؛ هن ۾ جيمس اوٽس جونيئر جي 1761ع واري تقرير بابت تاثرات شامل هئا، جنهن ۾ برطانوي رِٽس آف اسسٽنس جي قانونيت کي چيلينج ڪيو ويو، جيڪي برطانوي عملدارن کي بنا اطلاع يا سبب گهرن جي تلاشي وٺڻ جي اجازت ڏيندا هئا۔ اوٽس جي دليلن ايڊمز کي آمريڪي ڪالونين جي حمايت ڏانهن مائل ڪيو۔

1763ع ۾، ايڊمز بوسٽن جي اخبارن لاءِ ست مقالا لکي سياسي نظريي جا پهلو ڳوليا۔ هن تخلص "همفري پلائوجاگر" استعمال ڪيو ۽ ميساچوسٽس جي نوآبادي اشرافيه ۾ طاقت جي خودغرض خواهش جو مذاق اڏايو۔ شروعات ۾ هو پنهنجي وڏيري سئوٽ سيميوئل ايڊمز جي ڀيٽ ۾ گهٽ مشهور هو، پر هڪ آئيني وڪيل طور سندس ڪم، تاريخي تجزيو، ۽ ريپبلڪنزم سان وابستگيءَ سبب سندس اثر وڌيو۔ هن اڪثر پنهنجي تڪڙي مزاج کي سياسي ڪيريئر ۾ رڪاوٽ سمجهيو۔

1750ع واري ڏهاڪي جي آخر ۾، ايڊمز هينا ڪوئنسي سان محبت ۾ مبتلا ٿيو، پر دوستن جي مداخلت سبب شاديءَ جي ڳالهه نه ٿي سگهي۔ 1759ع ۾، هن پنهنجي ٽئين سئوٽ ابيگيل اسمٿ سان ملاقات ڪئي، جيڪا پندرهن ورهين جي هئي۔ شروعات ۾ ايڊمز متاثر نه ٿيو، پر وقت سان ويجهڙائي وڌي ۽ 25 آڪٽوبر 1764ع تي شادي ڪئي، جيتوڻيڪ ابيگيل جي ماءُ مخالفت ڪئي۔ ٻنهي ڪتابن سان محبت شيئر ڪئي ۽ هڪ ٻئي جي تنقيد ۽ ساراهه ۾ ايماندار هئا۔ 1761ع ۾ پيءُ جي وفات کان پوءِ، ايڊمز کي 9+1/2 ايڪڙ زمين ۽ هڪ گهر ورثي ۾ مليو، جتي هو 1783ع تائين رهيا۔

جان ۽ ابيگيل جا ڇهه ٻار هئا: ابيگيل (1765ع)، جان ڪوئنسي (1767ع)، سوزانا (1768ع)، چارلس (1770ع)، ٿامس (1772ع)، ۽ ايلزبيٿ (1777ع)۔ سوزانا هڪ سال جي عمر ۾ وفات ڪئي، جڏهن ته ايلزبيٿ ڄمندي ئي فوت ٿي وئي۔ سندس ٽنهي پٽن مان جان ڪوئنسي ڪامياب ٿيو ۽ بعد ۾ پاڻ صدر بڻيو۔

انقلاب کان اڳ وارو ڪيريئر
اسٽيمپ ايڪٽ جي مخالفت

ايڊمز وڏي شهرت تڏهن حاصل ڪئي جڏهن هن اسٽيمپ ايڪٽ خلاف ملڪ گير مخالفت جي اڳواڻي ڪئي۔ اهو قانون برطانوي پارليامينٽ نوآبادياتي آمريڪي اسيمبلين سان صلاح مشوري کان سواءِ منظور ڪيو، ۽ نوآبادين تي مهر لڳل دستاويزن لاءِ سڌي ٽيڪس جي ادائيگي لازم قرار ڏني، ۽ اهو قانون ست سالن واري جنگ جي خرچن کي پورو ڪرڻ لاءِ ٺاهيو ويو هو۔ نفاذ جو اختيار برطانوي وائس ايڊمرالٽي عدالتن کي ڏنو ويو، نه ته ڪامن لا عدالتن کي۔ اهي ايڊمرالٽي عدالتون بغير جوريءَ جي ڪم ڪنديون هيون ۽ سخت ناپسند ڪيون وينديون هيون۔ اهو قانون پنهنجي مالي بار ۽ نوآبادين جي رضامندي کان سواءِ لاڳو ٿيڻ سبب نفرت جو نشانو بڻيو، ۽ ان کي پرتشدد مزاحمت کي منهن ڏيڻو پيو، جنهن ڪري ان جو نفاذ عملي طور ناممڪن بڻجي ويو۔ ايڊمز 1765ع ۾ ”برينٽري جون هدايتون“ لکيو، جيڪو ميساچوسٽس اسيمبلي ۾ برينٽري جي نمائندن ڏانهن موڪليل خط ۾ شامل هو۔ ان ۾ ٻڌايو ويو ته هن قانون جي مخالفت ڪرڻ گهرجي، ڇو ته اهو ٻن بنيادي حقن جي انڪار تي ٻڌل آهي—اهي حق، جن کي هر انگريز (۽ هر آزاد انسان) لاءِ ضمانت سمجهيو ويندو هو: ٽيڪس رڳو رضامنديءَ سان لڳڻ، ۽ پنهنجي هم درجي ماڻهن جي جوريءَ آڏو مقدمو هلڻ۔ اهي هدايتون نوآبادياتي حقن ۽ آزادين جي سڌي ۽ مضبوط دفاع طور لکيون ويون ۽ ٻين شهرن لاءِ به نموني جو ڪم بڻيون۔

ايڊمز ساڳئي سال آگسٽ ۾ اسٽيمپ ايڪٽ خلاف ٻيهر پنهنجو تخلص ”همفري پلوه جاگر“ استعمال ڪيو۔ ان تحت چار مضمون بوسٽن گزٽ ۾ ڇپيا۔ اهي مضمون 1768ع ۾ ”دي لنڊن ڪرانيڪل“ ۾ ٻيهر ڇپيا ۽ سندن نالو رکيو ويو: ٽرو سينٽيمينٽس آف امريڪا، يا اي ڊسَرٽيشن آن دي ڪينن اينڊ فيوڊل لا۔ هن ڊسمبر ۾ گورنر ۽ ڪائونسل آڏو به خطاب ڪيو ۽ چيو ته ميساچوسٽس جي پارليامينٽ ۾ نمائندگي کان سواءِ اسٽيمپ ايڪٽ بي اثر آهي۔ هن نوٽ ڪيو ته ڪيترائي احتجاج بوسٽن جي پادري جوناٿن ميهيو جي هڪ مشهور واعظ کان پوءِ ڀڙڪيا، جنهن ۾ روميَن 13 جو حوالو ڏئي بغاوت جي جواز بابت دليل ڏنو ويو۔ جيتوڻيڪ ايڊمز لکڻ ۾ هن قانون جي سخت مخالفت ڪئي، پر سيميوئل ايڊمز—جيڪو عوامي احتجاجي تحريڪن جو اڳواڻ هو—جي ڪوششن کي هن رد ڪري ڇڏيو ته کيس هجوم واري ڪارروائين ۽ عام مظاهرن ۾ شامل ڪيو وڃي۔ 1766ع ۾ برينٽري جي ٽائون ميٽنگ ايڊمز کي سليڪٽ مين چونڊيو۔
1766ع جي شروعات ۾ اسٽيمپ ايڪٽ ختم ٿيڻ سان برطانيا سان تڪرار عارضي طور گهٽجي ويو۔ سياست کي پاسيرو رکي، ايڊمز اپريل 1768ع ۾ پنهنجي ڪٽنب کي بوسٽن منتقل ڪيو ته جيئن وڪالت تي ڌيان ڏئي سگهي۔ ڪٽنب براٽل اسٽريٽ تي هڪ گهر ڪرائي تي ورتو، جيڪو مقامي طور ”وائيٽ هائوس“ جي نالي سان مشهور هو۔ هو، ابيگيل ۽ ٻار اتي هڪ سال رهيا، پوءِ ”ڪولڊ لين“ منتقل ٿيا؛ ان کان پوءِ ٻيهر شهر جي مرڪز ۾ براٽل اسڪوائر تي هڪ وڏي گهر ۾ ويا۔ 1768ع ۾ ايڊمز واپاري جان هينڪاڪ جي ڪامياب دفاع ڪئي، جنهن تي لبرٽي افيئر ۾ برطانوي واپاري قانونن جي ڀڃڪڙي جو الزام هو۔ جيرمياه گريڊلي جي وفات ۽ جيمس اوٽس جونيئر جي ذهني بگاڙ کان پوءِ، ايڊمز بوسٽن جو سڀ کان نمايان وڪيل بڻجي ويو۔ 7 جون 1770ع تي، ايڊمز جيمس بوڊوئن جي جاءِ تي—جنهن پنهنجي سيٽ خالي ڪئي هئي—ميساچوسٽس هائوس آف ريپريزينٽيٽوز جو ميمبر بڻيو۔ هو 16 اپريل 1771ع تائين ان حيثيت ۾ رهيو۔

برطانوي ڌر جو وڪيل: بوسٽن قتلِ عام

1767ع ۾ ٽائونشينڊ ايڪٽس جي منظوريءَ سان تڪرار ٻيهر وڌي ويو، ۽ هجوم واري تشدد ۾ اضافي سبب برطانيا نوآبادين ڏانهن وڌيڪ فوج موڪلي۔ 5 مارچ 1770ع تي، جڏهن هڪ هجوم هڪ اڪيلو برطانوي سنتريءَ کي گهيري ورتو، تڏهن سندس ساٿي اٺ سپاهي کيس مدد لاءِ اچي گڏ ٿيا، ۽ سندن چوڌاري ماڻهن جو ميڙ ڪيترن سؤن تائين وڌي ويو۔ سپاهين تي برف جا ڳولا، برف جا ٽڪرا ۽ پٿر اڇلايا ويا، ۽ افراتفريءَ ۾ سپاهين گوليون هلائي ڇڏيون، جنهن نتيجي ۾ پنج شهري مارجي ويا—اهو ئي بدنام بوسٽن قتلِ عام آهي۔ الزام هيٺ آيل سپاهين کي قتل جي الزام ۾ گرفتار ڪيو ويو۔ جڏهن ٻيا وڪيل دفاع لاءِ تيار نه ٿيا، ته ايڊمز پنهنجي شهرت کي خطري ۾ وجهندي به سندن وڪالت جو فيصلو ڪيو۔ هن سمجهيو ته ڪنهن کي به قانوني مدد ۽ انصاف ڀريو مقدمو هلائڻ جي حق کان محروم نٿو ڪري سگهجي۔ مقدما ان لاءِ دير سان رکيا ويا ته جيئن جذبا ٿڌا ٿي وڃن۔

ڪمانڊر، ڪئپٽن ٿامس پريسٽن جو هفتو ڊگهو مقدمو 24 آڪٽوبر تي شروع ٿيو ۽ کيس بري ڪيو ويو، ڇو ته اهو ثابت ڪرڻ ناممڪن هو ته هن پنهنجي سپاهين کي فائر ڪرڻ جو حڪم ڏنو هو۔ باقي سپاهين جو مقدمو ڊسمبر ۾ هليو، جتي ايڊمز جوريءَ بابت پنهنجي مشهور دليل ۾ چيو: "حقيقتون ضدّي شيون آهن؛ ۽ ڀلي اسان جون خواهشون، لاڙا يا جذبات جا مطالبا جيڪي به هجن، اهي حقيقتن ۽ شاهدين جي حالت کي بدلائي نٿا سگهن."  ايڊمز ڇهن سپاهين لاءِ بريت حاصل ڪئي۔ ٻه سپاهي، جن سڌو ميڙ ۾ فائر ڪيو هو، انهن کي قتلِ خطا (مين سلٽر) ۾ ڏوهاري قرار ڏنو ويو۔ ايڊمز کي سندس گراهڪن طرفان ٿوري في ڏني وئي۔

حيات نويس جان اي. فرلنگ جي مطابق، جوري چونڊ دوران ايڊمز "پنهنجي حق کي ماهرانه نموني استعمال ڪيو ته فرد فرد جُرر کي چئلينج ڪري، ۽ اهڙو بندوبست ڪيو جو نتيجي ۾ جوري ڄڻ ته اڳواٽ ترتيب ڏنل بڻجي وئي. نه رڳو ڪجه جُرر برطانوي فوج سان ڪاروباري واسطن سبب ويجها هئا، پر پنج آخرڪار وفادار ڌر جا جلاوطن بڻيا." ايڊمز جي دفاع کي ڪمزور استغاثه (پروسڪيوشن) مدد ڏني، پر هن "شاندار ڪارڪردگي ڏيکاري." فرلنگ جو خيال آهي ته ايڊمز کي سياسي عهدو ملڻ جي بدلي ۾ ڪيس وٺڻ لاءِ همٿايو ويو؛ ٽن مهينن پوءِ ميساچوسٽس اسيمبلي ۾ بوسٽن جي هڪ سيٽ خالي ٿي، ۽ ايڊمز کي ئي شهر جي چونڊ قرار ڏنو ويو ته اها جاءِ ڀري۔

هن واقعي کان پوءِ سندس وڪالت جي آمدني وڌي وئي، ۽ وقت تي مطالبا به وڌيا۔ 1771ع ۾، ايڊمز پنهنجو ڪٽنب برينٽري، ميساچوسٽس منتقل ڪيو، پر پنهنجو آفيس بوسٽن ۾ رکيو؛ هن لکيو: "هاڻي منهنجو ڪٽنب پري آهي، مون کي ڪا به خواهش ناهي، ڪا به لالچ ناهي، ته آفيس کان سواءِ ڪٿي ٻئي هجان." ڪجهه عرصي کان پوءِ، هن گادي واري شهر ۾ رهڻ کان پوءِ ڳوٺاڻو ۽ "عاميانه" برينٽري پنهنجي ڪٽنب لاءِ گهر طور ناپسند سمجهيو—آگسٽ 1772ع ۾ هن کين ٻيهر بوسٽن واپس آندو۔ هن ڪوين اسٽريٽ تي هڪ وڏو سرن جو گهر خريد ڪيو، جيڪو سندس آفيس کان گهڻو پري نه هو۔ 1774ع ۾، بوسٽن ۾ حالت وڌيڪ غير مستحڪم ٿيڻ سبب ايڊمز ۽ ابيگيل ڪٽنب کي واپس فارم ڏانهن وٺي ويا، ۽ برينٽري سندن مستقل ميساچوسٽس گهر بڻيو۔

آمريڪي انقلاب
ايڊمز، جيڪو باني والدين ۾ نسبتاً وڌيڪ محتاط سمجهيو ويندو هو، لڳاتار اهو موقف رکيو ته نوآبادين خلاف برطانوي ڪارروايون غلط آهن، پر کليل بغاوت مناسب ناهي، ۽ برطانيا جو حصو رهندي پرامن عرضداشت وڌيڪ بهتر آهي۔ سندس خيال لڳ ڀڳ 1772ع ڌاري بدلجڻ لڳا، جڏهن برطانوي تاج ميساچوسٽس اسيمبلي بدران گورنر ٿامس هچنسن ۽ سندس ججن جي پگهارن جي ادائيگي پاڻ ڪرڻ لڳو۔ ايڊمز ”گزٽ“ ۾ لکيو ته اهي قدم عدليه جي آزادي تباهه ڪندا ۽ نوآبادي حڪومت کي تاج جي وڌيڪ تابعداري ۾ آڻيندا۔ جڏهن اسيمبليءَ جي ميمبرن ۾ بي چيني وڌي، تڏهن هچنسن تقرير ڪئي ۽ خبردار ڪيو ته نوآبادين تي پارليامينٽ جا اختيار مطلق آهن ۽ هر مزاحمت غيرقانوني آهي۔ جان ايڊمز، سيميوئل ايڊمز، ۽ جوزف هالي هڪ قرارداد جو مسودو تيار ڪيو، جيڪو هائوس آف ريپريزينٽيٽوز منظور ڪيو؛ ان ۾ ظلم جي متبادل طور آزاديءَ جي ڌمڪي ڏني وئي۔ قرارداد دليل ڏنو ته نوآبادين ڪڏهن به پارليامينٽ جي حاڪميت هيٺ نه رهيون: سندن چارٽر ۽ سندن وفاداري رڳو بادشاهه سان مخصوص هئي۔

بوسٽن ٽي پارٽي، جيڪا ٽي ايڪٽ ۽ برطانوي ايسٽ انڊيا ڪمپني جي آمريڪي واپارين تي چانهه جي اجاره داري خلاف مظاهرو هو، 16 ڊسمبر 1773ع تي ٿي۔ احتجاج ڪندڙن برطانوي اسڪوونر ڊارٽمٿ تي موجود چانهه جا 342 صندوق تباهه ڪيا، جن جي قيمت لڳ ڀڳ ڏهه هزار پائونڊ هئي، ۽ ٻيڙو بوسٽن جي بندرگاهه ۾ لنگرانداز هو۔ ڊارٽمٿ جي مالڪن ٿوري عرصي لاءِ تباهه ٿيل سامان بابت ذميواريءَ جي قانوني سوال تي ايڊمز کي وڪيل طور رکيو۔ ايڊمز چانهه جي تباهيءَ کي ساراهيو ۽ ان کي نوآبادي احتجاجي تحريڪ جي تاريخ جو "سڀ کان وڏو واقعو" قرار ڏنو، ۽ پنهنجي ڊائري ۾ لکيو ته اهو قدم "بلڪل ۽ لازمي طور" ضروري هو۔

ڪنٽينينٽل ڪانگريس
ڪنٽينينٽل ڪانگريس جو ميمبر

1774ع ۾، سيميوئل ايڊمز جي ترغيب تي، پهريئن ڪنٽينينٽل ڪانگريس کي ناقابلِ برداشت ايڪٽس جي جواب ۾ سڏايو ويو—اهي انتهائي غير مقبول قدم هئا، جن جو مقصد ميساچوسٽس کي سزا ڏيڻ، برطانيا ۾ اختيارن کي مرڪوز ڪرڻ، ۽ ٻين نوآبادين ۾ بغاوت کي روڪڻ هو۔ ميساچوسٽس جي اسيمبلي چار وفد چونڊيا، جن ۾ جان ايڊمز به شامل هو، ۽ هن شرڪت لاءِ راضپو ڏنو، جيتوڻيڪ سندس دوست، اٽارني جنرل جوناٿن سوئل، جذباتي اپيل ڪري کيس وڃڻ کان روڪڻ جي ڪوشش ڪئي۔

فلاڊيلفيا پهچڻ کان ٿوري دير پوءِ، ايڊمز کي 23 ميمبرن واري ”گرانڊ ڪميٽي“ ۾ شامل ڪيو ويو، جنهن کي بادشاهه جارج ٽيون ڏانهن شڪايتن جو خط تيار ڪرڻ جي ذميواري ڏنل هئي۔ ڪميٽي جلد ئي محتاط (ڪنزر ويٽو) ۽ سخت (ريڊيڪل) ڌڙن ۾ ورهائجي وئي۔ جيتوڻيڪ ميساچوسٽس جو وفد گهڻو ڪري غير سرگرم رهيو، ايڊمز اهڙن محتاط اڳواڻن تي تنقيد ڪئي جهڙوڪ جوزف گيلووي، جيمس ڊيوئن، ۽ پيٽر اوليور، جيڪي برطانيا ڏانهن مصالحت واري پاليسيءَ جا حامي هئا يا سمجهندا هئا ته نوآبادين تي برطانيا سان وفادار رهڻ جو فرض آهي؛ البت اُن وقت ايڊمز جا خيال به ڪيترن معاملن ۾ محتاط جان ڊڪنسن سان مليا ٿي۔ ايڊمز ناپسنديده پاليسين جي خاتمي جو مطالبو ڪيو، پر هن مرحلي تي هو اڃا به برطانيا سان لاڳاپا برقرار رکڻ ۾ فائدا ڏسندو رهيو۔ هن جوريءَ جي آڏو مقدمي جو حق ٻيهر زور سان اٿاريو۔ (Quoting Thomas J. Methvin  (2001) "Alabama – The Arbitration State", 62 Ala. Law. 48: 49). هن ٻين وفدن جي ”نمائش پسندي“ بابت شڪايت ڪئي ۽ ابيگيل کي لکيو: "مون کي لڳي ٿو ته جيڪڏهن اهو پيش ٿئي ۽ تائيد ڪئي وڃي ته اسان اها قرارداد منظور ڪريون ته ٽي ۽ ٻه پنج ٿين ٿا، ته پوءِ اسان کي ٻه پورا ڏينهن انهيءَ موضوع تي منطق ۽ خطابت، قانون، تاريخ، سياست ۽ رياضي ٻڌائي ويندي، ۽ پوءِ اسان گڏيل طور ها ۾ قرارداد منظور ڪنداسين."  آخرڪار ايڊمز محتاطن ۽ سختن جي وچ ۾ هڪ ٺاهه ڪرائڻ ۾ مددگار ٿيو۔ ڪانگريس آڪٽوبر ۾ بادشاهه ڏانهن عرضداشت موڪلڻ کان پوءِ ختم ٿي وئي، ۽ ”ناقابلِ برداشت ايڪٽس“ تي ناراضگي ظاهر ڪرڻ لاءِ سفڪ ريزولوز جي تائيد ڪئي، جنهن ۾ برطانوي مال جي بائيڪاٽ جو سڏ هو۔

ايڊمز جي غير موجودگي ابيگيل لاءِ ڏکيو وقت هو، ڇو ته هوءَ اڪيلي ڪٽنب جي سار سنڀال ڪري رهي هئي۔ تڏهن به هن پنهنجي مڙس کي همٿايو ۽ لکيو: "تون غير سرگرم تماشائي ٿي نه سگهندين، ۽ نه ئي مان اهو ڏسڻ چاهيان ٿي؛ پر جيڪڏهن تلوار ڪڍي وڃي، ته مان گهريلو خوشين کي الوداع چوان ٿي، ۽ اُن ملڪ ڏانهن نگاهه ڪريان ٿي جتي نه جنگون آهن نه جنگ جون خبرون—اهڙي پڪي يقين سان ته ان جي بادشاهه جي رحمت سان اسان ٻئي اتي گڏجي خوش ٿينداسين." 

ليڪسنگٽن ۽ ڪنڪورڊ جون جنگيون ۾ برطانيا سان کليل ڇڪتاڻ جي خبرن ايڊمز ۾ اها اميد پيدا ڪئي ته آزادي جلد حقيقت بڻجي ويندي۔ جنگ کان ٽي ڏينهن پوءِ هن هڪ مليشيا ڪئمپ ڏانهن سفر ڪيو، ۽ جڏهن هن مردن جي بلند حوصلن بابت سٺو سوچيو ته ساڳي وقت سندن خراب حالت ۽ نظم و ضبط جي کوٽ تي پريشان به ٿيو۔ هڪ مهيني کان پوءِ، ايڊمز ٻيهر فلاڊيلفيا موٽيو ته ٻي ڪنٽينينٽل ڪانگريس ۾ ميساچوسٽس وفد جي اڳواڻ طور شامل ٿئي۔ شروعات ۾ هن احتياط سان قدم وڌايا، ۽ نوٽ ڪيو ته ڪانگريس ۾ لويلسٽ، آزاديءَ جا حامي، ۽ اهڙا ماڻهو به هئا جيڪي ڪنهن به موقف اختيار ڪرڻ ۾ هٻڪ محسوس ڪندا هئا۔ پوءِ هو يقين ڪرڻ لڳو ته ڪانگريس صحيح رخ اختيار ڪري رهي آهي—يعني برطانيا کان پري ٿيندي پئي وڃي۔ عوامي طور ايڊمز "ممڪن هجي ته مصالحت" جي حمايت ڪندو رهيو، پر نجي طور هن بينجامن فرينڪلِن جي ڳجهي راءِ سان اتفاق ڪيو ته آزادي ناگزير آهي۔

جون 1775ع ۾، نوآبادين ۾ اتحاد مضبوط ڪرڻ جي خيال سان، هن ورجينيا جي جارج واشنگٽن کي اُن فوج جو ڪمانڊر اِن چيف نامزد ڪيو، جيڪا اُن وقت بوسٽن جي چوڌاري گڏ ٿيل هئي۔ هن واشنگٽن جي "مهارت ۽ تجربي" سان گڏ سندس "تمام سٺي عالمي شهرت" جي ساراهه ڪئي۔ ايڊمز امن لاءِ ڪيل ڪيترين ڪوششن جي مخالفت ڪئي، جن ۾ اوليو برانچ پيٽيشن به شامل هئي۔ نوآبادين خلاف برطانوي قدمن جي ڊگهي فهرست جو حوالو ڏيندي هن لکيو: "منهنجي راءِ ۾ بارود ۽ توپخانو سڀ کان وڌيڪ اثرائتا، يقيني، ۽ بنا شڪ مصالحت ڪرائيندڙ قدم آهن، جيڪي اسان اختيار ڪري سگهون ٿا."  جڏهن هو عرضداشت کي منظور ٿيڻ کان روڪي نه سگهيو، تڏهن هن هڪ نجي خط ۾ ڊڪنسن کي ٺٺوليءَ سان "پِڊلنگ جينئس" سڏيو۔ اهو خط هٿ لڳي ويو ۽ لويلسٽ اخبارن ۾ ڇپجي ويو۔ عزت وارو ڊڪنسن ايڊمز کي سلام ڪرڻ کان به انڪار ڪيو ۽ ڪجهه وقت لاءِ ايڊمز گهڻو ڪري سماجي طور ڌار ڪيو ويو۔ فرلنگ لکي ٿو ته "1775ع جي سرءُ تائين ڪانگريس ۾ ڪو به ماڻهو ايڊمز کان وڌيڪ جوش سان اُن ڏينهن کي ويجهو آڻڻ لاءِ محنتي نه هو، جڏهن امريڪا برطانيا کان الڳ ٿيندي." آڪٽوبر 1775ع ۾ ايڊمز کي ميساچوسٽس سپيريئر ڪورٽ جو چيف جج مقرر ڪيو ويو، پر هن ڪڏهن به ڪم نه سنڀاليو ۽ فيبروري 1777ع ۾ استعيفا ڏني۔ ٻين وفدن جي سوالن جي جواب ۾، ايڊمز 1776ع جو پمفليٽ گورنمينٽ بابت خيال لکيو، جنهن ۾ جمهوري آئينن لاءِ هڪ اثرائتو خاڪو پيش ڪيو ويو۔

آزادي
1776ع جي پهرئين اڌ ۾، ايڊمز آزاديءَ جي اعلان کي هن جي نظر ۾ سستي سان اڳتي وڌڻ سبب وڌيڪ بي چين ٿيندو ويو۔ فلاڊيلفيا ۾ ٻي ڪنٽينينٽل ڪانگريس دوران، هن هڪ رٿ اڳتي وڌائڻ ۾ مدد ڪئي ته هٿياربند ٻيڙيون تيار ڪيون وڃن، جيئن دشمن جي جهازن تي ڇاپا هنيا وڃن۔ ساڳئي سال جي پڇاڙيءَ ۾ هن عبوري نيوي لاءِ ضابطن جو پهريون سيٽ به تيار ڪيو۔ ايڊمز پنهنجي ساٿي رچرڊ هينري لي جي لي ريزوليوشن لاءِ اڳ-گفتار (پري ايمبل) لکيو۔ هن ورجينيا جي وفد ٿامس جيفرسن سان ويجهڙائپ پيدا ڪئي، جيڪو آزاديءَ جي حمايت ۾ شروع ۾ سست هو، پر 1776ع جي شروعات تائين اهو مڃي ويو ته آزادي ضروري آهي۔ 7 جون 1776ع تي ايڊمز تائيد ڪندي لي ريزوليوشن کي اڳتي وڌايو، جنهن ۾ چيو ويو ته نوآباديون "آزاد ۽ خودمختيار رياستون" آهن۔

آزاديءَ جي اعلان کان اڳ، ايڊمز هڪ پنجن جي ڪميٽي منظم ڪئي، جنهن کي آزاديءَ جو اعلان نامو تيار ڪرڻ جي ذميواري ڏني وئي۔ هن پاڻ کي، جيفرسن کي، بينجامن فرينڪلِن کي، رابرٽ آر. لِونگسٽن کي، ۽ راجر شرمن کي چونڊيو۔ جيفرسن سمجهيو ته دستاويز ايڊمز کي لکڻ گهرجي، پر ايڊمز ڪميٽيءَ کي قائل ڪيو ته لکڻ لاءِ جيفرسن کي چونڊيو وڃي۔ ڪيترن سالن بعد، ايڊمز جيفرسن کي پنهنجي دليل لکي ٻڌايو: "پهريون سبب، تون ورجينين آهين، ۽ ورجينين کي هن ڪم جي اڳواڻيءَ ۾ ظاهر ٿيڻ گهرجي۔ ٻيو سبب، مان ناپسنديده، شڪي، ۽ غير مقبول آهيان؛ تون بلڪل ان جي ابتڙ آهين۔ ٽيون سبب، تون مون کان ڏهه ڀيرا بهتر لکي سگهين ٿو." ڪميٽي ڪا به ڪارروائي (منٽس) نه ڇڏي، ۽ تياريءَ جو عمل پاڻ اڃا تائين غير يقيني آهي۔ جيفرسن ۽ ايڊمز جا ڪيترن سالن بعد لکيل بيان—جيتوڻيڪ گهڻو حوالو ڏنا وڃن ٿا—پر اڪثر هڪ ٻئي سان ٽڪرائين ٿا۔ جيتوڻيڪ پهريون مسودو بنيادي طور جيفرسن لکيو، پر ايڊمز جو ڪردار به نمايان رهيو۔ 1 جولاءِ تي ڪانگريس ۾ قرارداد تي بحث ٿيو۔ اميد هئي ته اها پاس ٿي ويندي، پر ڊڪنسن جهڙن مخالفن زور ڀري مخالفت ڪئي۔ جيفرسن، جيڪو بحث ۾ ڪمزور هو، خاموش رهيو، جڏهن ته ايڊمز ان جي منظوري لاءِ دليل ڏنا۔ ڪيترن سالن بعد، جيفرسن ايڊمز کي "ڪانگريس جي ايوان ۾ [اعلان نامي] جي حمايت جو ستون، [ان] جو سڀ کان سگهارو وڪيل ۽ دفاع ڪندڙ" قرار ڏنو، انهن گهڻ رُخي حملن جي مقابلي ۾، جيڪي ان کي منهن ڏيڻا پيا۔Jefferson, Thomas. To William P. Gardner. The Works of Thomas Jefferson. Federal Edition (New York and London, G.P. Putnam's Sons, 1904–05). Vol. 11. 2 جولاءِ تي ڪانگريس سرڪاري طور آزاديءَ لاءِ ووٽ ڏنو۔ ٻارهن نوآبادين ها ۾ ووٽ ڏنو، جڏهن ته نيو يارڪ پاسيرو رهيو۔ ڊڪنسن غير حاضر هو۔ 3 جولاءِ تي ايڊمز ابيگيل کي لکيو ته "ڪالهه امريڪا ۾ سڀ کان وڏو سوال طئي ڪيو ويو، جيڪو ڪڏهن بحث هيٺ آيو، ۽ شايد انسانن ۾ ڪڏهن به ان کان وڏو سوال طئي نه ٿيو ۽ نه ٿيندو." هن اڳڪٿي ڪئي ته "[t]جولاءِ 1776ع جو ٻيون ڏينهن امريڪا جي تاريخ جو سڀ کان يادگار دؤر هوندو" ۽ هر سال ملهايو ويندو۔ ڪانگريس 4 جولاءِ تي آزاديءَ جو اعلان نامو منظور ڪيو۔

ڪانگريس دوران، ايڊمز نويَ ڪميٽين ۾ شامل رهيو ۽ پچيس جي صدارت ڪئي—اهڙو ڪم جو بار ٻين ڪانگريس ميمبرن ۾ بي مثال هو۔ جيئن بينجامن رش ٻڌايو، کيس "ايوان جو پهريون ماڻهو" مڃيو ويندو هو۔ جون 1776ع ۾ ايڊمز بورڊ آف وار اينڊ آرڊننِس جو سربراهه بڻيو، جنهن جو ڪم فوج ۾ آفيسرن جا نالا ۽ عهدا، نوآبادين ۾ فوج جي ورڇ، ۽ گولا بارود جي تفصيل لکڻ هو۔ کيس "هڪ ماڻهوءَ جو جنگي کاتو" چيو ويندو هو، جيڪو اٺارهه ڪلاڪ تائين ڪم ڪندو هو، ۽ شهري ڪنٽرول هيٺ فوج کي ڀرتي ڪرڻ، تيار ڪرڻ ۽ ميدان ۾ آڻڻ جا بارڪ تفصيل سکي ورتائين۔ ايڊمز عملي طور ڊي فيڪٽو جنگ جو سيڪريٽري بڻجي ويو۔ هن ڪنٽينينٽل آرمي جي آفيسرن سان سامان، هٿيار، ۽ حڪمتِ عملين بابت وسيع خط و ڪتابت ڪئي۔ ايڊمز کين زور ڏنو ته فوج کي منظم رکڻ ۾ ڊسپلن جو ڪردار بنيادي آهي۔ هن "پلان آف ٽريٽيز" (معاهدن جو منصوبو) لکيو، جنهن ۾ فرانس سان معاهدي بابت ڪانگريس جون گهرجون بيان ڪيون۔ هو پنهنجن فرضن جي سختيءَ سبب ٿڪجي پيو ۽ گهر موٽڻ جي خواهش رکندو هو۔ سندس مالي حالت غير مستحڪم هئي، ۽ وفد طور ملندڙ رقم خرچ پورو نه ڪندي هئي۔ پر آمريڪي سپاهين جي شڪست مان پيدا ٿيل بحران کيس پنهنجي جاءِ تي قائم رکيو۔

لانگ آئلينڊ جي جنگ ۾ 27 آگسٽ 1776ع تي ڪنٽينينٽل آرمي کي شڪست ڏيڻ کان پوءِ، برطانوي ايڊمرل رچرڊ هائو سمجهيو ته هاڻي حڪمتِ عمليءَ جو فائدو حاصل ٿي ويو آهي، ۽ هن درخواست ڪئي ته ڪانگريس امن ڳالهين لاءِ نمائندا موڪلي۔ ايڊمز، فرينڪلِن، ۽ ايڊورڊ رَٽلِج تي مشتمل وفد 11 سيپٽمبر تي اسٽيٽن آئلينڊ امن ڪانفرنس ۾ هائو سان مليو۔ هائو جو اختيار رياستن جي تابعداريءَ جي بنياد تي هو، تنهن ڪري ڌريون گڏيل بنياد تي نه پهچي سگهيون۔ جڏهن لارڊ هائو چيو ته هو آمريڪي نمائندن کي رڳو برطانوي رعايا طور ڏسي سگهي ٿو، تڏهن ايڊمز وراڻيو: "اوهان جو لارڊشپ مون کي جنهن روشنيءَ ۾ چاهي ڏسي سگهي ٿو، ... سواءِ اُن روشنيءَ جي، جو مان برطانوي رعايا آهيان." ايڊمز ڪيترن سالن بعد ڄاتو ته سندس نالو انهن ماڻهن جي فهرست ۾ هو، جن کي هائو جي معافي ڏيڻ واري اختيار مان خاص طور خارج ڪيو ويو هو۔ ايڊمز هائو کان متاثر نه ٿيو ۽ آمريڪي ڪاميابيءَ جي اڳڪٿي ڪئي۔ هو آڪٽوبر ۾ برينٽري موٽي آيو، ۽ جنوري 1777ع ۾ ٻيهر ڪانگريس جي ذميوارين لاءِ روانو ٿيو۔

سفارتي خدمتون

فرانس ڏانهن ڪميشنر
ايڊمز ڪانگريس ۾ زور ڏنو ته واپار قائم ڪرڻ لاءِ آزادي ضروري آهي، ۽ ان جي ابتڙ، آزادي حاصل ڪرڻ لاءِ واپار به بنيادي اهميت رکي ٿو؛ خاص طور هن فرانس سان واپاري معاهدي بابت ڳالهين تي زور ڏنو۔ کيس بينجامن فرينڪلِن، جان ڊڪنسن، بينجامن هيريسن (ورجينيا مان)، ۽ رابرٽ مورِس (پينسلوينيا مان) سان گڏ مقرر ڪيو ويو ته "پرڏيهي طاقتن کي پيش ڪرڻ لاءِ معاهدن جو منصوبو تيار ڪن." جڏهن ٿامس جيفرسن آزاديءَ جو اعلان نامو لکي رهيو هو، ايڊمز ماڊل ٽريٽي تي ڪم ڪري رهيو هو، جنهن فرانس سان واپاري معاهدي جي اجازت ڏني، پر ان ۾ نه ته رسمي سڃاڻپ بابت ڪا شق هئي ۽ نه ئي فوجي مدد بابت۔ اهو معاهدو اُن اصول سان جڙيل هو ته "آزاد جهاز آزاد سامان ٺاهين ٿا"، يعني غير جانبدار قومون هڪ ٻئي سان واپار ڪري سگهن، جڏهن ته ممنوع سامان (ڪنٽرابئنڊ) جي هڪ متفقه فهرست کي استثنا ڏنو وڃي۔ 1777ع جي پڇاڙيءَ تائين امريڪا جي مالي حالت انتهائي خراب ٿي چڪي هئي، ۽ اُن سيپٽمبر ۾ هڪ برطانوي فوج برانڊي وائن ۾ جنرل واشنگٽن کي شڪست ڏئي فلاڊيلفيا تي قبضو ڪري ورتو۔ وڌيڪ آمريڪن اهو سمجهڻ لڳا ته رڳو امريڪا ۽ فرانس جي وچ ۾ واپاري لاڳاپا ڪافي نه هوندا، پر فوجي مدد به گهربل هوندي۔ برطانيا جي شڪست ساراٽوگا وٽ فرانس کي اتحاد تي راضي ڪرڻ لاءِ مددگار سمجهي پئي وئي۔

نومبر 1777ع ۾ ايڊمز کي خبر پئي ته کيس فرانس ڏانهن ڪميشنر بڻايو پيو وڃي، سائلس ڊين جي جاءِ تي، ۽ هو پيرس ۾ فرينڪلِن ۽ آرٿر لي سان گڏ فرانسيسي اتحاد بابت ڳالهين لاءِ شامل ٿيندو۔ جيمس لَوِل ايڊمز جي "اٽل ايمانداري" جو حوالو ڏنو ۽ اهو به چيو ته هڪ نوجوان شخص هجڻ گهرجي جيڪو فرينڪلِن جي وڏي عمر جو توازن بڻجي سگهي۔ 27 نومبر تي ايڊمز اها ذميواري قبول ڪئي۔ ابيگيل کي ميساچوسٽس ۾ گهر سنڀالڻ لاءِ ڇڏيو ويو، پر اهو طئي ٿيو ته ڏهن ورهين جو جان ڪوئنسي ايڊمز ايڊمز سان گڏ ويندو، ڇو ته اهو تجربو سندس پختگيءَ لاءِ "بي انداز قيمتي" هو۔ 17 فيبروري 1778ع تي ايڊمز فريگيٽ بوسٽن تي روانو ٿيو، جنهن جو ڪمانڊ ڪئپٽن سيميوئل ٽڪر وٽ هو۔ سفر طوفاني ۽ خطري ڀريو هو۔ برطانوي جهاز هن ٻيڙيءَ جو پيڇو ڪندا رهيا، ۽ ايڊمز پاڻ هٿيار کڻي هڪ جهاز کي جهلي وٺڻ ۾ مدد ڪئي۔ هڪ توپ جي خرابيءَ سبب ڪيترائي ملاح زخمي ٿيا ۽ هڪ ملاح مارجي ويو۔ 1 اپريل تي بوسٽن فرانس پهتي، جتي ايڊمز ڄاتو ته فرانس 6 فيبروري تي اتحاد تي آمريڪا سان راضي ٿي چڪو آهي۔ ايڊمز ٻين ٻن ڪميشنرن کان ناراض هو: لي، جنهن کي هو شڪي ۽ طنزيه مزاج سمجهندو هو، ۽ مشهور ۽ بااثر فرينڪلِن، جنهن کي هو سست ۽ فرانسيسين آڏو حد کان وڌيڪ جهڪندڙ سمجهندو هو۔ ايڊمز ظاهري طور گهٽ نمايان ڪردار ۾ رهيو، پر وفد جي مالي معاملن ۽ رڪارڊ رکڻ ۾ مدد ڪئي۔ فرانسيسين جي گهٽ وابستگيءَ کان تنگ ٿي، ايڊمز ڊسمبر ۾ فرانس جي پرڏيهي وزير ورجینس ڏانهن خط لکيو ۽ اتر امريڪا ۾ فرانسيسي بحري مدد لاءِ دليل ڏنا۔ فرينڪلِن خط نرم ڪيو، پر ورجینس ان کي نظرانداز ڪري ڇڏيو۔ سيپٽمبر 1778ع ۾ ڪانگريس فرينڪلِن کي فرانس لاءِ مڪمل اختيارن وارو وزير مقرر ڪري سندس اختيار وڌايا، جڏهن ته لي کي اسپين موڪليو ويو۔ ايڊمز کي ڪو خاص هدايت نامو نه مليو۔ هن ان کي بي رُخي سمجهيو ۽ 8 مارچ 1779ع تي جان ڪوئنسي سان گڏ فرانس ڇڏي ڏنو۔ 2 آگسٽ تي هو برينٽري پهتا۔

1779ع جي پڇاڙيءَ ۾ ايڊمز کي واحد وزير طور مقرر ڪيو ويو ته برطانيا سان واپاري معاهدو قائم ڪري جنگ ختم ڪرڻ بابت ڳالهين جي اڳواڻي ڪري۔ ميساچوسٽس جي آئيني ڪنوينشن کان پوءِ، هو نومبر ۾ فرانس روانو ٿيو، ۽ ساڻس سندس پٽ جان ڪوئنسي ۽ نَو ورهين جو چارلس به گڏ هئا۔ جهاز ۾ ليڪ ٿيڻ سبب ٻيڙيءَ کي فيرول ۾ لهڻو پيو، ۽ ايڊمز ۽ سندس ساٿين ڇهه هفتا زميني سفر ڪري پيرس پهتا۔ لي ۽ فرينڪلِن جي لڳاتار اختلافن سبب، اڪثر ووٽن ۾ ايڊمز کي فيصلائتي راءِ (ٽائي بريڪر) جو ڪردار ادا ڪرڻو پيو۔ هن فرانسيسي ٻوليءَ تي عبور حاصل ڪري پنهنجي ڪارآمدي وڌائي۔ نيٺ لي کي واپس گهرايو ويو۔ ايڊمز پنهنجي پٽن جي تعليم تي سخت نگراني ڪندو رهيو، ۽ ابيگيل کي تقريباً هر ڏهن ڏينهن ۾ خط لکندو هو۔

فرينڪلِن جي ابتڙ، ايڊمز فرانس-آمريڪا اتحاد کي بدگمانيءَ سان ڏسندو هو۔ سندس خيال ۾ فرانس پنهنجي مفاد لاءِ شامل ٿيو هو، ۽ ايڊمز فرانس جي سستيءَ کان مايوس ٿيندو رهيو، جنهن کي هو معقول مدد ڏيڻ ۾ ٽال مٽول سمجهندو هو۔ ايڊمز لکيو ته فرانس جو ارادو "اسان جي ٺوڙهي مٿان هٿ رکي اسان کي ٻڏڻ کان بچائڻ آهي، پر اسان جا مٿا پاڻيءَ کان ٻاهر ڪڍڻ نه." مارچ 1780ع ۾، ڪانگريس مهانگائي روڪڻ لاءِ ڊالر جي قيمت گهٽائڻ جو فيصلو ڪيو۔ ورجینس ايڊمز کي ملاقات لاءِ گهرايو۔ جون ۾ موڪليل هڪ خط ۾ ورجینس اصرار ڪيو ته فرانسيسي واپارين لاءِ بغير استثنا جي ڊالر جي قيمت ۾ اهڙو ڦير ڦار ناقابل قبول آهي، ۽ هن ايڊمز کان گهريو ته ڪانگريس کي لکيو وڃي ته اهو فيصلو "واپس وٺي." ايڊمز کلي طرح فيصلي جو دفاع ڪيو—نه رڳو اهو چئي ته فرانسيسي واپاري ورجینس جي دعويٰ کان بهتر حالت ۾ آهن، پر فرانس بابت ٻين شڪايتن جو اظهار پڻ ڪيو۔ اتحاد کي ٻه سال کان وڌيڪ ٿي چڪا هئا۔ هن عرصي ۾ ڪومٽ ڊي روشامبو جي اڳواڻيءَ ۾ هڪ فوج واشنگٽن جي مدد لاءِ موڪلي وئي هئي، پر اڃا تائين ڪا خاص ڪارروائي نظر نه آئي، ۽ آمريڪا فرانسيسي جنگي جهازن جو انتظار ڪري رهيو هو۔ ايڊمز لکيو ته اهي جهاز بندرگاهن وارن شهرن ۾ برطانوي فوجن کي قابو ۾ رکڻ ۽ طاقتور برطانوي بحريه سان مقابلو ڪرڻ لاءِ ضروري آهن۔ پر فرانسيسي بحريه کي يونائيٽيڊ اسٽيٽس بدران ويسٽ انڊيز ڏانهن موڪليو ويو ته فرانس جا اتي وارا مفاد محفوظ رهن۔ ايڊمز سمجهيو ته فرانس کي اتحاد سان وڌيڪ گهرو عزم ڏيکارڻ گهرجي۔ ورجینس جواب ڏنو ته هو رڳو فرينڪلِن سان معاملو ڪندو، ۽ فرينڪلِن ڪانگريس ڏانهن ايڊمز تي تنقيدي خط موڪليو۔ پوءِ ايڊمز پنهنجي مرضي سان فرانس ڇڏي ڏنو۔

ڊچ ريپبلڪ ڏانهن سفير
1780ع جي وچ ڌاري ايڊمز ڊچ ريپبلڪ ڏانهن ويو۔ اُن وقت جي ٿورين جمهوري رياستن مان هڪ هجڻ ڪري، ايڊمز سمجهيو ته شايد اها آمريڪي مقصد سان همدردي ڪندي۔ ڊچ قرض حاصل ٿيڻ سان امريڪا فرانس تي ڀاڙڻ گهٽائي سگهي ها ۽ برطانيا تي امن لاءِ دٻاءُ وڌي سگهي ها۔ شروعات ۾ ايڊمز وٽ ڪا سرڪاري حيثيت نه هئي، پر جولاءِ ۾ کيس رسمي اجازت ملي ته قرض بابت ڳالهين لاءِ ڪوشش ڪري، ۽ آگسٽ ۾ هو ايمسٽرڊيم ۾ رهائش پذير ٿيو۔ شروعاتي طور ايڊمز اميدوار هو ۽ شهر مان گهڻو لطف اندوز ٿيو، پر جلد مايوس ٿيو۔ ڊچ، برطانيا جي انتقامي ڪارروائيءَ کان ڊڄي، ايڊمز سان ملڻ کان ڪيٻائيندا رهيا۔ ايڊمز جي اچڻ کان اڳ ئي برطانيا کي خبر پئجي وئي هئي ته ڊچ ڳجهي نموني آمريڪن کي مدد موڪلي رهيا هئا، ۽ برطانيا سندن جهازن خلاف ڪارروائيءَ جي اجازت ڏئي ڇڏي، جنهن سبب ڊچ وڌيڪ گهٻرائجي ويا۔ يورپ ۾ آمريڪا جي ميدانِ جنگ واريون شڪستون به پهچي چڪيون هيون۔ پنج مهينا ڪنهن به ڊچ عملدار سان ملاقات کانسواءِ گذرڻ بعد، ايڊمز 1781ع جي شروعات ۾ ايمسٽرڊيم کي "مامون جي راڄڌاني" سڏيو۔ نيٺ 19 اپريل 1781ع تي کيس دي هيگ ۾ ڊچ حڪومت آڏو سفير طور پنهنجا اسناد پيش ڪرڻ لاءِ سڏايو ويو، پر انهن ڪا مدد ڏيڻ جو وعدو نه ڪيو۔ ان دوران، ايڊمز يورپ جي غير جانبدار طاقتن جي اُن ڪوشش کي ناڪام ڪيو، جنهن ۾ اهي يونائيٽيڊ اسٽيٽس کانسواءِ جنگ ۾ وچٿراڻ ڪرڻ چاهينديون هيون۔ جولاءِ ۾ ايڊمز ٻنهي پٽن جي روانگيءَ تي راضي ٿيو: جان ڪوئنسي، ايڊمز جي سيڪريٽري فرانسس ڊينا سان گڏ سينٽ پيٽرسبرگ ويو ته فرانسيسي ترجمان طور روس کان سڃاڻپ وٺڻ جي ڪوشش ڪئي وڃي؛ ۽ وطن جي ياد ۾ بي چين چارلس، ايڊمز جي دوست بينجامن واٽرهاوس سان گڏ گهر واپس آيو۔ آگسٽ ۾، امن معاهدي بابت ڳالهين جي واحد سربراهه واري حيثيت تان هٽجڻ کان ٿوري دير پوءِ، ايڊمز کي "وڏي اعصابي ڀڃ ڊاهه" ٿي۔ اُن نومبر ۾ کيس خبر پئي ته آمريڪي ۽ فرانسيسي فوجن يورڪٽائون وٽ برطانيا کي فيصلائتي شڪست ڏني آهي۔ اها ڪاميابي وڏي حد تائين فرانسيسي بحريه جي مدد سبب هئي، جنهن سان ايڊمز جي وڌايل بحري مدد واري موقف کي تائيد ملي۔

يورڪٽائون جي فتح جي خبر يورپ ۾ زلزلو آڻي ڇڏيو۔ جنوري 1782ع ۾ صحتياب ٿيڻ کان پوءِ، ايڊمز دي هيگ پهتو ۽ مطالبو ڪيو ته اسٽيٽس جنرل سندس درخواستن جو جواب ڏئي۔ ڪوششون رڪجي ويون، تنهن ڪري هن پنهنجو ڪيس عوام وٽ کڻي ويو ۽ آمريڪا جي حق ۾ موجود مقبول جذبي کي ڪاميابيءَ سان ڪم آندو۔ ڪيترن صوبن آمريڪي آزاديءَ کي تسليم ڪرڻ شروع ڪيو۔ 19 اپريل تي اسٽيٽس جنرل رسمي طور آمريڪي آزادي تسليم ڪئي ۽ ايڊمز کي سفير طور مڃيو۔ 11 جون تي، ڊچ Patriotten تحريڪ جي اڳواڻ جوآن فان ڊر ڪاپيلن توت دين پول جي مدد سان، ايڊمز پنج ملين گلڊرن جو قرض طئي ڪيو۔ آڪٽوبر ۾ هن دوستي ۽ واپار جو معاهدو به طئي ڪيو۔ هن رهائش دوران نيڌرلئنڊز ۾ جيڪو گهر ايڊمز خريد ڪيو، اهو پرڏيهي زمين تي پهريون آمريڪي سفارتخانو بڻيو۔

پيرس جو معاهدو
ڊچ قرض طئي ٿيڻ کان پوءِ، ايڊمز کي ٻيهر آمريڪي ڪميشنر مقرر ڪيو ويو ته جنگ ختم ڪندڙ معاهدي بابت ڳالهين ڪري—يعني پيرس جو معاهدو۔ ورجینس ۽ يونائيٽيڊ اسٽيٽس ۾ فرانس جي وزير اين-سيزار ڊي لا لوزيرن ايڊمز کي پسند نه ڪيو، تنهن ڪري فرينڪلِن، ٿامس جيفرسن، جان جي، ۽ هينري لارنز کي ايڊمز سان گڏ ڪم ڪرڻ لاءِ مقرر ڪيو ويو؛ البت جيفرسن شروعات ۾ يورپ نه ويو، ۽ لارنز کي لنڊن جي ٽاور ۾ قيد رهڻ کان پوءِ ڊچ ريپبلڪ ڏانهن موڪليو ويو۔

آخري ڳالهين ۾ نيوفاونڊلينڊ ۽ ڪيپ بريٽن ٻيٽ ڀرسان مڇيگيري حق حاصل ڪرڻ انتهائي اهم به هئا ۽ انتهائي ڏکيا به۔ جڏهن برطانيا تمام سخت پابنديون تجويز ڪيون، ايڊمز زور ڏنو ته آمريڪي مڇيرا نه رڳو ڪناري جيترو ويجهو چاهين وڃن، پر کين نيوفاونڊلينڊ جي ڪنارن تي پنهنجي مڇي سڪائڻ/تيار ڪرڻ جي به اجازت هجڻ گهرجي۔ هن قسم جي ڳالهين سبب ورجینس ڳجهي نموني برطانيا کي ٻڌايو ته فرانس کي "[اهي] دعويدارانه خواهشون" سنڀالڻ جي پابندي محسوس نٿي ٿئي۔ فرينڪلِن کي اووررول ڪندي ۽ ورجینس تي بي اعتماديءَ سبب، جي ۽ ايڊمز فيصلو ڪيو ته فرانس سان صلاح نه ڪئي وڃي، ۽ سڌي طرح برطانيا سان ڳالهين ڪئي وڃي۔ انهن ڳالهين ۾ ايڊمز برطانيا کي چيو ته سندس پيش ڪيل مڇيگيري شرط 1778ع ۾ فرانس طرفان آڇيل شرطن کان وڌيڪ فراخدلانه آهن، ۽ انهن کي قبول ڪرڻ سان برطانيا ۽ يونائيٽيڊ اسٽيٽس ۾ سٺو تعلق پيدا ٿيندو ۽ ساڳئي وقت فرانس تي به دٻاءُ پوندو۔ برطانيا راضي ٿي ويو، ۽ پوءِ ٻيون شقون به طئي ٿي ويون۔ ورجینس کي جڏهن فرينڪلِن کان آمريڪي ”سڌي ڳالهين“ جي خبر پئي ته هو ناراض ٿيو، پر هن ٻيهر ڳالهين جو مطالبو نه ڪيو۔ کيس حيرت ٿي ته آمريڪن ڪيترو ڪجهه حاصل ڪري ورتو۔ انهن آزاد ڳالهين سبب فرانس کي پنهنجي اسپيني ساٿين آڏو ”بي قصور“ رهڻ جو به جواز ملي ويو، ڇو ته اسپين جا جبرالٽر بابت مطالبا وڏيون مشڪلاتون پيدا ڪري سگهن ها۔ 3 سيپٽمبر 1783ع تي معاهدو صحي ٿيو ۽ آمريڪي آزادي تسليم ڪئي وئي۔

برطانيا ڏانهن سفير
ايڊمز کي 1785ع ۾ برطانيا ڏانهن پهريون آمريڪي سفير مقرر ڪيو ويو۔ پيرس مان لنڊن پهچڻ کان پوءِ، 1 جون تي ايڊمز کي بادشاهه جارج ٽيون وٽ پهرين شرفِ باريابي ملي، جنهن جو هن ٻئي ڏينهن پرڏيهي وزير جي ڏانهن خط ۾ انتهائي بارڪ بينيءَ سان احوال لکيو۔ ٻنهي جي ڳالهه ٻولهه باادب هئي؛ ايڊمز واعدو ڪيو ته هو ”اهڙن ماڻهن“ جي وچ ۾ دوستي ۽ خلوص بحال ڪرڻ لاءِ هر ممڪن ڪوشش ڪندو، "جيڪي، جيتوڻيڪ  سمنڊ سان ڌار ۽ مختلف حڪومتن هيٺ آهن، پر ساڳي ٻولي، ملندڙ مذهب، ۽ هڪ جهڙو رت رکن ٿا،" ۽ بادشاهه به راضي ٿيو ته هو "يونائيٽيڊ اسٽيٽس جي دوستاڻن جذبن جي خاطري خوشيءَ سان قبول ڪندو." بادشاهه وڌيڪ چيو ته، جيتوڻيڪ "هو آمريڪي آزاديءَ تي راضي ٿيڻ ۾ سڀ کان آخر ۾ هو،" پر هن هميشه اهو ڪيو جيڪو هو صحيح سمجهندو هو۔ هن ايڊمز کي اُن ڳالهه سان حيران ڪيو ته "ڪجهه ماڻهن ۾ اها راءِ آهي ته تون پنهنجن سڀني هم وطنن مان فرانس جي طور طريقن سان سڀ کان گهٽ وابسته آهين." ايڊمز جواب ڏنو: "سائين، اها راءِ غلط نه آهي... مون کي پنهنجي ملڪ کانسواءِ ڪنهن سان وابستگي ناهي." بادشاهه چيو: "سچو ماڻهو ڪڏهن به ٻي ڪا وابستگي نه رکندو." 

لنڊن ۾ ابيگيل به ايڊمز سان اچي شامل ٿي۔ بادشاهه جي درٻاري ماڻهن جي دشمنيءَ سبب، اهي جڏهن به موقعو ملندو ته رچرڊ پرائس سان ملڻ لڳا—هو نيوننگٽن گرين يونٽيرين چرچ جو پادري ۽ برطانيا اندر انقلاب بابت بحث جو هڪ محرڪ هو۔ ايڊمز پنهنجن پٽن جان ڪوئنسي ۽ چارلس سان خط و ڪتابت ڪندو رهيو، جيڪي ٻئي هارورڊ ۾ هئا؛ پهرئين کي "رات جي ڏيئي جي بوءِ" (گهڻو دير تائين پڙهڻ) کان بچڻ جي نصيحت ڪندو، ۽ ٻئي کي پڙهائيءَ لاءِ مناسب وقت ڏيڻ جي تنبيه ڪندو هو۔ 1786ع ۾ جيفرسن، فرانس لاءِ وزير طور خدمت دوران، ايڊمز سان ملاقات لاءِ آيو؛ ٻئي ٻهراڙيءَ جو سير ڪرڻ لڳا ۽ ڪيترن تاريخي هنڌن کي ڏٺو۔ لنڊن ۾ ايڊمز پنهنجي پراڻي دوست جوناٿن سوئل سان به مليو، پر ٻنهي کي احساس ٿيو ته هو ايترا پري ٿي چڪا آهن جو پراڻي دوستي ٻيهر بحال نه ٿي سگهي۔ ايڊمز سوئل کي جنگ جي "قربانين" مان هڪ سمجهيو، ۽ سوئل ايڊمز تي سفير طور تنقيد ڪئي:

لنڊن ۾ رهندي ايڊمز ٽي جلدن تي مشتمل پنهنجو ڪتاب يونائيٽيڊ اسٽيٽس آف امريڪا جي حڪومتن جي آئينن جو دفاع لکيو، جيڪو يورپ ۾ ملندڙ انهن ماڻهن جي تنقيد جو جواب هو، جيڪي آمريڪي رياستن جي حڪومتي نظامن تي اعتراض ڪندا هئا۔

برطانيا ۾ ايڊمز جو دور ٻنهي ملڪن جي معاهدي وارين ذميوارين تي صحيح عمل نه ٿيڻ سبب پيچيده رهيو۔ آمريڪي رياستون برطانوي واپارين جا واجب الادا قرض ادا ڪرڻ ۾ پوئتي پيون، ۽ جواب ۾ برطانيا اتر اولهه وارن قلعن کي خالي ڪرڻ کان انڪار ڪيو، جيتوڻيڪ وعدو ٿيل هو۔ ايڊمز جون ڪوششون تڪرار حل ڪرڻ ۾ ناڪام رهيون، ۽ کيس گهڻو ڪري گهران ترقيءَ بابت خبرن جي کوٽ کان مايوسي ٿيندي هئي۔ گهر ۾ افراتفريءَ جي خبرن—جهڙوڪ شيئز جي بغاوت—هن جي پريشاني وڌائي۔ هن جان جي کان درخواست ڪئي ته کيس آزاد ڪيو وڃي؛ 1788ع ۾ هن بادشاهه جارج ٽيون کان موڪل ورتي، جنهن واعدو ڪيو ته امريڪا جڏهن پنهنجا واجبات پورا ڪندي ته هو به معاهدي جي پنهنجي پاسي تي عمل ڪندو۔ پوءِ ايڊمز دي هيگ ويو ته اتي پنهنجي سفارتڪاريءَ تان رسمي موڪل وٺي ۽ ڊچ کان ٻيهر قرض/ري فنانسنگ طئي ڪري، جيئن يونائيٽيڊ اسٽيٽس اڳوڻن قرضن بابت ذميواريون پوريون ڪري سگهي۔

نائب صدارت (1789–1797)

چونڊ

17 جون 1788ع تي ايڊمز ميساچوسٽس ۾ فتحمندانه آجيان سان واپس آيو۔ ان کان پوءِ ڪجهه مهينا هن وري پوک ۽ زمينداري واري زندگي اختيار ڪئي۔ ملڪ جي پهرين صدارتي چونڊ جلد ٿيڻ واري هئي۔ ڇاڪاڻ⁠تہ جارج واشنگٽن جي صدر چونڊجڻ جي وڏي اميد هئي، ڪيترن جو خيال هو ته نائب صدارت اتر جي ڪنهن شخص کي ملڻ گهرجي۔ ايڊمز هن معاملي تي عوامي طور ڪا ڳالهه نه ڪئي، پر هو بنيادي اميدوار (پرائمري ڪنٽينڊر) هو۔ هر رياست جا صدارتي اليڪٽر 4 فيبروري 1789ع تي گڏ ٿيا ته هو صدر لاءِ ٻه ووٽ وجهن۔ جنهن کي سڀ کان وڌيڪ ووٽ ملن، اهو صدر؛ ۽ ٻئي نمبر تي ايندڙ نائب صدر ٿيندو۔ ايڊمز کي چونڊ ۾ اليڪٽورل ڪاليج جا 34 ووٽ مليا، جڏهن⁠تہ واشنگٽن کي 69 ووٽ مليا ۽ هو متفقه چونڊ هو۔ نتيجي طور واشنگٽن ملڪ جو پهريون صدر ٿيو، ۽ ايڊمز ان جو پهريون نائب صدر بڻيو۔ ايڊمز سڀني ٻين اميدوارن کان تمام اڳتي رهيو (واشنگٽن کانسواءِ)، پر تڏهن به واشنگٽن کي ٻيڻن کان به وڌيڪ ووٽ ملڻ تي کيس ڏک ٿيو۔ انهيءَ لاءِ ته ايڊمز ڪنهن غلطي سبب صدر نه بڻجي پوي ۽ واشنگٽن جي فتح تمام وڏي نظر اچي، اليگزينڊر هيملٽن گهٽ ۾ گهٽ 69 مان 7 اليڪٽرن کي قائل ڪيو ته اهي ايڊمز کي ووٽ نه ڏين۔ جڏهن ايڊمز کي اهڙي هٿ چراند جي خبر پئي (پر هيملٽن جي ڪردار جي نه)، ته هن بينجامن رش کي لکيو ته سندس چونڊ "برڪت بدران لعنت" آهي۔

جيئن⁠تہ مدو 4 مارچ 1789ع تي شروع ٿيو، پر ايڊمز 21 اپريل تي نائب صدر طور خدمت شروع ڪئي، ڇاڪاڻ⁠تہ هو وقت تي نيو يارڪ نه پهچي سگهيو۔

مدتِ خدمت
آئين موجب نائب صدر جي واحد ذميواري هي آهي ته هو يونائيٽيڊ اسٽيٽس سينيٽ جي صدارت ڪري، جتي کيس برابر ووٽن جي صورت ۾ فيصلائتو ووٽ ڏيڻ جو اختيار آهي۔ پنهنجي مدت جي شروعات ۾ ايڊمز سينيٽ جي هڪ ڊگهي تڪرار ۾ گهڻو مصروف ٿي ويو، جنهن جو موضوع نئين حڪومت ۾ صدر ۽ انتظامي عملدارن لاءِ سرڪاري لقب هئا۔ جيتوڻيڪ ايوانِ نمائندگان مڃيو ته صدر کي رڳو "جارج واشنگٽن، يونائيٽيڊ اسٽيٽس جو صدر" چيو وڃي، پر سينيٽ ۾ هن بابت ڊگهو بحث هليو۔ ايڊمز صدر لاءِ هائينَس (۽ لقب يونائيٽيڊ اسٽيٽس جي آزاديين جو محافظ) واري انداز جي حمايت ڪئي۔ ڪجهه سينيٽر هائينَس جو ٻيو روپ يا گهٽ درجي وارو ايڪسيلينسي پسند ڪندا هئا۔ سينيٽ ۾ اينٽي-فيڊرلِسٽ انهن سڀني ۾ بادشاهاڻي لهجي تي اعتراض ڪيو؛ ٿامس جيفرسن انهن کي "انتها درجے تائين مضحڪ" قرار ڏنو۔

انهن دليل ڏنو ته اهي "امتياز"، جيئن ايڊمز چئي رهيو هو، آئين جي اشرافي لقبن تي پابندي جي خلاف آهن۔ ايڊمز چيو ته اهي امتياز ضروري آهن، ڇاڪاڻ⁠تہ يونائيٽيڊ اسٽيٽس جي اعليٰ ترين عهدي کي "وقار ۽ شان" سان نمايان ڪيو وڃي۔ هن جي جهيڙالو طبيعت ۽ ضد سبب هن تي گهڻي ٺٺوليون ٿيون—خاص طور جڏهن هو سرگرميءَ سان سينيٽرن سان بحث ڪندو ۽ ليڪچر ڏيندو رهيو۔ "چاليهه منٽ هن ڪرسيءَ تان اسان کي تقريرون ڪري ڌڪايو،" پينسلوينيا جي سينيٽر وليم ميڪلي لکيو۔ ميڪلي ايڊمز جو سخت ترين مخالف بڻجي ويو ۽ عوامي ۽ نجي طور هن بابت ذاتي حقارت جو اظهار ڪندو رهيو۔ هن ايڊمز کي "هڪ بندر، جنهن کي تازو پتلون پارائي وئي هجي" سان تشبيہ ڏني۔ رالف اِزارڊ تجويز ڏني ته ايڊمز کي "هز روٽنڊيٽي" چيو وڃي—اهو مذاق جلد مشهور ٿي ويو۔ 14 مئي 1789ع تي سينيٽ فيصلو ڪيو ته لقب "مسٽر پريزيڊنٽ" استعمال ڪيو ويندو۔ نجي طور ايڊمز تسليم ڪيو ته سندس نائب صدارت جي شروعات خراب ٿي ۽ شايد هو ملڪ کان ٻاهر گهڻو وقت رهيو هو، تنهنڪري عوامي جذبي کي صحيح نه سمجهي سگهيو۔ واشنگٽن خاموشيءَ سان هن سڄي هُل هَنگامِي تي ناراضگي ظاهر ڪئي۔

نائب صدر طور ايڊمز گهڻو ڪري واشنگٽن انتظاميه ۽ اُڀرندڙ فيڊرلِسٽ پارٽي سان گڏ بيٺو۔ هن واشنگٽن جي پاليسين کي اينٽي-فيڊرلِسٽ ريپبلڪنن جي مخالفت آڏو سهارو ڏنو۔ هن 29 ڀيرا برابري ٽوڙيندڙ ووٽ وڌا، ۽ هو انهن ٽن نائب صدرن مان هڪ آهي، جن پنهنجي مدت ۾ ويهه کان وڌيڪ اهڙا ووٽ وڌا آهن۔ هن ميڪلي جي هڪ بل خلاف فيصلائتو ووٽ ڏنو، جنهن تحت انهن انتظامي عملدارن کي هٽائڻ لاءِ سينيٽ جي رضامندي لازم ٿئي ها، جيڪي سينيٽ جي تصديق سان مقرر ٿيا هئا۔ 1790ع ۾ جيفرسن، جيمس ميڊيسن، ۽ هيملٽن سمجھوتو ڪيو: ريپبلڪن هيملٽن جي قرض سنڀالڻ واري منصوبي جي حمايت ڪندا، ۽ بدلي ۾ گاديءَ جو هنڌ عارضي طور نيو يارڪ کان فلاڊيلفيا ۽ پوءِ مستقل طور پوٽوميڪ درياهه وٽ منتقل ڪيو ويندو ته ڏاکڻين کي مطمئن ڪيو وڃي۔ سينيٽ ۾ ايڊمز آخري لمحي واري هڪ تجويز—گادي نيو يارڪ ۾ رکڻ—خلاف فيصلائتو ووٽ ڏنو۔

نائب صدر طور سياست ۾ ايڊمز جو ڪردار محدود رهيو۔ هو ڪابينا جي ٿورين گڏجاڻين ۾ ويو، ۽ صدر هن کان گهٽ ئي صلاح وٺندو هو۔ جيتوڻيڪ ايڊمز آفيس ۾ توانائي ۽ وابستگي آندي، پر 1789ع جي وچ تائين ئي هن سمجهيو ته اهو عهدو "منهنجي ڪردار لاءِ گهڻو مناسب ناهي... تمام غير فعال ۽ مشيني" آهي۔ هن لکيو: "منهنجي ملڪ پنهنجي دانائيءَ سان مون لاءِ اهو سڀ کان غير اهم عهدو تيار ڪيو آهي، جيڪو انسان جي ايجاد يا سندس تصور ڪڏهن ٺاهيو هجي."  سينيٽ ۾ ايڊمز جي شروعاتي روين واشنگٽن انتظاميه جي ناقدن کي کيس نشانو بڻائڻ جو موقعو ڏنو۔ پنهنجي پهرين مدت جي آخر ڏانهن هو پاسيري ڪردار سان هليو ويو ۽ بحثن ۾ گهٽ ئي دخل ڏيندو رهيو۔ ايڊمز ڪڏهن به واشنگٽن جي بهادري يا حب الوطنيءَ تي سوال نه کنيو، پر فرينڪلِن ۽ ٻين سان گڏ واشنگٽن به ڪڏهن ڪڏهن ايڊمز جي ناراضگي يا حسد جو موضوع بڻيو۔ "اسان جي انقلاب جي تاريخ هڪ مسلسل ڪوڙ هوندي،" ايڊمز چيو۔ "سڄي ڳالهه جو مغز اهو ٺهندو ته ڊاڪٽر فرينڪلِن جي برقي لٺ زمين تي لڳي ۽ جنرل واشنگٽن ٽپي نڪتو. فرينڪلِن هن کي پنهنجي لٺ سان برقي ڪيو—۽ پوءِ اهي ٻئي سڀ پاليسي، ڳالهه ٻولهه، قانون سازي ۽ جنگ هلائيندا رهيا." ايڊمز 1792ع ۾ 1792ع ۾ آسانيءَ سان ٻيهر چونڊجي ويو، کيس 77 ووٽ مليا۔ سندس مضبوط ترين مقابلي ۾ جارج ڪلنٽن کي 50 ووٽ مليا۔

14 جولاءِ 1789ع تي فرانسيسي انقلاب شروع ٿيو۔ ريپبلڪن خوش ٿي ويا۔ ايڊمز شروعات ۾ محتاط اميدواري ظاهر ڪئي، پر جلد ئي انقلابين کي وحشي ۽ ظالم سڏڻ لڳو۔ واشنگٽن آخر ۾ ايڊمز سان وڌيڪ صلاح ڪرڻ لڳو، پر اهو انتظاميه جي آخري حصي ۾ ٿيو، جڏهن ممتاز ڪابينا ميمبر هيملٽن ۽ جيفرسن استعيفائون ڏئي چڪا هئا۔ برطانوي آمريڪي واپاري جهازن تي حملا ڪري رهيا هئا، ۽ جان جي کي لنڊن موڪليو ويو ته دشمني ختم ڪرڻ بابت ڳالهه ٻولهه ڪري۔ جڏهن هو 1795ع ۾ اهڙن شرطن سان واپس آيو، جيڪي يونائيٽيڊ اسٽيٽس لاءِ نا موافق هئا، ته ايڊمز واشنگٽن کي زور ڏنو ته جنگ کان بچڻ لاءِ اهو معاهدو صحيح ڪري۔ واشنگٽن ائين ڪيو، جنهن سبب احتجاج ۽ فساد ٿيا۔ واشنگٽن تي الزام لڳايو ويو ته هن آمريڪي وقار کي هڪ ظالم بادشاهيءَ آڏو جهڪائي ڇڏيو ۽ فرانسيسي جمهوريه کان منهن موڙي ڇڏيو۔ جان ايڊمز ابيگيل ڏانهن خط ۾ اڳڪٿي ڪئي ته توثيق قوم کي گهڻو ورهائي ڇڏيندي۔

1796ع جي چونڊ

1796ع جي چونڊ پهرين مقابلي واري آمريڪي صدارتي چونڊ هئي۔ ٻن دفعا واشنگٽن متفقه طور چونڊيو ويو هو، پر سندس صدارت دوران انتظاميه جي ٻن اهم شخصيتن—هيملٽن ۽ جيفرسن—جي وچ ۾ گهرا فڪري اختلاف پيدا ٿيا، جنهن سبب فيڊرلِسٽ ۽ ريپبلڪن پارٽيون وجود ۾ آيون۔ جڏهن واشنگٽن اعلان ڪيو ته هو ٽئين مدت لاءِ نه بيهندو، ته ڪانگريس ۽ صدارت جي ڪنٽرول لاءِ سخت پارٽي بازي واري جدوجهد شروع ٿي۔

گذريل ٻن چونڊن وانگر، 1796ع ۾ به ووٽرن لاءِ سڌي طرح اميدوار اڳيان نه آندا ويا۔ آئين موجب اليڪٽر چونڊيا وڃن ها، ۽ اهي پوءِ صدر چونڊيندا۔ ستن رياستن ۾ ووٽرن صدارتي اليڪٽر چونڊيا۔ باقي نون رياستن ۾ اهي رياستي اسيمبلي چونڊيندي۔ ريپبلڪنن جو صاف پسنديده اميدوار جيفرسن هو۔ ايڊمز فيڊرلِسٽن جو اڳواڻ اميدوار هو۔ ريپبلڪنن نامزدگي ڪاڪَس ڪيو ۽ جيفرسن ۽ ايرن بر کي صدارتي چونڊن لاءِ چونڊيو۔ جيفرسن شروعات ۾ نامزدگي رد ڪئي، پر ڪجهه هفتن بعد راضي ٿي ويو۔ فيڊرلِسٽ ڪانگريس ميمبرن غير رسمي نامزدگي ڪاڪَس ڪيو ۽ ايڊمز ۽ ٿامس پنڪني کي پنهنجا اميدوار مقرر ڪيو۔ مهم گهڻو ڪري اخبارن جي حملي، پمفليٽن ۽ سياسي گڏجاڻين تائين محدود رهي؛ چار اميدوارن مان رڳو بر سرگرميءَ سان مهم هلائي۔ عهدن لاءِ مهم نه هلائڻ جو رواج ڪيترن ڏهاڪن تائين جاري رهيو۔ ايڊمز چيو ته هو چونڊ مهم جي "بيوقوفانه ۽ بدڪار راند" کان پري رهڻ چاهي ٿو۔

مهم وڌڻ سان، هيملٽن ۽ سندس ساٿين ۾ اهو خوف وڌيو ته ايڊمز حد کان وڌيڪ خود پسند، راءِ باز، غير متوقع ۽ ضدّي آهي، ۽ سندن هدايتن موجب نه هلندو۔ حقيقت ۾ ايڊمز پاڻ کي فيڊرلِسٽ پارٽي جو مضبوط رڪن نه سمجهندو هو۔ هن هيملٽن جي اقتصادي پروگرام—جيڪو بينڪن تي ٻڌل هو—بابت چيو هو ته اهو غريبن کي "ڌوڪو" ڏيندو ۽ "لالچ جي گينگرين" کي وڌائيندو۔ ايڊمز کان "وڌيڪ لچڪدار صدر" چاهيندي، هيملٽن چونڊ کي پنڪني ڏانهن موڙڻ لاءِ چالاڪيون ڪيون۔ هن ڏکڻ ڪيرولائنا جي فيڊرلِسٽ اليڪٽرن تي زور وڌو، جيڪي پنهنجي "پسنديده پٽ" پنڪني کي ووٽ ڏيڻ جا پابند هئا، ته اهي پنهنجا ٻيا ووٽ ايڊمز کانسواءِ ٻين اميدوارن ۾ ورهائن۔ هيملٽن جي رٿا تڏهن ناڪام ٿي جڏهن نيو انگلينڊ جي ڪجهه اليڪٽرن کي اها ڳالهه پئجي وئي ۽ انهن پنڪني کي ووٽ نه ڏيڻ تي اتفاق ڪيو۔ چونڊ کان ٿوري دير پوءِ ايڊمز لکيو ته هيملٽن "مغرور، خود پسند، بلند خواهش وارو ماڻهو آهي، هميشه اخلاق جو ڏيک ڏيندو آهي، پر سندس اخلاق پراڻي فرينڪلِن جيان بگڙيل آهن، جيڪو مون ڄاڻان ٿو ته هن لاءِ هر ڪنهن کان وڌيڪ نمونو آهي."  سڄي زندگي ايڊمز هيملٽن بابت سخت تنقيدي ڳالهيون ڪندو رهيو۔ هن عورت بازيءَ بابت به طعن ڪيا (حقيقي يا مبينه)، ۽ هن کي "ڪريئول حرامزادو" سڏي به گهٽايو۔

ايڊمز ٿوري فرق سان صدر ٿيو: کيس 71 اليڪٽورل ووٽ مليا ۽ جيفرسن کي 68، جنهن ڪري جيفرسن نائب صدر بڻيو؛ پنڪني 59 ووٽن سان ٽئين نمبر تي رهيو، ۽ بر 30 ووٽن سان چوٿين نمبر تي آيو۔ باقي ووٽ نون ٻين اميدوارن ۾ ورهائجي ويا۔ اڄ تائين هي واحد چونڊ آهي جنهن ۾ صدر ۽ نائب صدر مخالف ٽڪرن مان چونڊيا ويا۔

صدارت (1797–1801)

حلف برداري
ايڊمز 4 مارچ 1797ع تي ملڪ جي ٻئي صدر طور حلف کنيو۔ هن صدارت کي جمهوري قدرن ۽ شهري فضيلت جي نموني طور پيش ڪرڻ ۾ واشنگٽن جي طريقي تي هليو، ۽ سندس خدمت داغدار واقعي کان پاڪ رهي۔ ايڊمز پنهنجي مدت جو وڏو حصو ميساچوسٽس ۾ پنهنجي گهر پيسفيلڊ ۾ گذاريو، ڇاڪاڻ⁠تہ هو گاديءَ واري شهر جي ڪم ڪار جي ڀيٽ ۾ گهريلو زندگيءَ جي سڪون کي ترجيح ڏيندو هو۔ هن سياسي سرپرستي ۽ عهدن جي ڳولا واري ان روش کي نظرانداز ڪيو، جنهن کي ٻيا عهديدار استعمال ڪندا هئا۔

مؤرخ هن ڳالهه تي بحث ڪندا آهن ته واشنگٽن جي ڪابينا کي برقرار رکڻ (جيڪو هيملٽن سان وفادار هو) ڪيترو حڪمت وارو فيصلو هو۔ "جيڪي هيملٽني ماڻهو هن جي چوڌاري آهن،" جيفرسن چيو، "اهي مون کان گهٽ پر هن کان ٿورو ئي گهٽ دشمن آهن." هيملٽن جي اثر کان واقف هئڻ باوجود، ايڊمز کي يقين هو ته انهن کي رکڻ سان اقتدار جي منتقلي وڌيڪ هموار رهندي۔ ايڊمز هيملٽن جا معاشي پروگرام برقرار رکيا، ۽ هيملٽن باقاعدگي سان اهم ڪابينا ميمبرن، خاص طور طاقتور خزاني واري سيڪريٽري اوليور وولڪاٽ جونيئر سان صلاح ڪندو رهندو هو۔ ٻين معاملن ۾ ايڊمز پنهنجي ڪابينا کان ڪافي آزاد هو، ۽ اڪثر ان جي مخالفت هوندي به فيصلا ڪندو رهيو۔ هيملٽن کي واشنگٽن وٽان مسلسل صلاح مشوري جي عادت ٿي وئي هئي۔ ايڊمز جي حلف برداري کان ٿورو پوءِ، هيملٽن هن کي پاليسي تجويزن سان ڀريل هڪ تفصيلي خط موڪليو؛ ايڊمز بي پروائيءَ سان ان کي نظرانداز ڪري ڇڏيو۔

ناکام امن ڪميشن ۽ ايڪس واءِ زي مامرو

مؤرخ جوزف ايلس لکي ٿو ته "ايڊمز جي صدارت تي آمريڪي پاليسي جو هڪ ئي سوال اهڙي حد تائين حاوي ٿيڻ وارو هو، جيڪا شايد پوءِ ڪڏهن به ڪنهن ٻئي صدر کي نه ملي." اهو سوال هي هو ته فرانس سان جنگ ڪجي يا امن ڳولجي۔ فرانسيسي انقلاب جي نتيجي ۾ برطانيا ۽ فرانس جنگ ۾ هئا۔ هيملٽن ۽ فيڊرلِسٽ، فرانسيسي انقلاب جي سياسي انتهاپسندي ۽ مذهب مخالف جنون خلاف، برطانوي بادشاهت جي سخت حمايت ڪندا هئا۔ جيفرسن ۽ ريپبلڪن، بادشاهت جي مضبوط مخالفت سبب، فرانس ۾ بادشاهه جي تختاونڌي کي پوري قوت سان سهارو ڏيندا هئا۔ فرانس 1796ع ۾ جيفرسن کي صدر بڻجڻ لاءِ سهارو ڏنو هو ۽ سندس هار تي وڌيڪ جارح ٿي ويو۔ ايڊمز واشنگٽن جي جنگ کان پري رهڻ واري پاليسي جاري رکي۔ جي جو معاهدو سبب فرانس آمريڪا کي برطانيا جو ننڍو ساٿي سمجهڻ لڳو ۽ برطانيا سان واپار ڪندڙ آمريڪي واپاري جهاز ضبط ڪرڻ شروع ڪيا۔ گهڻا آمريڪي اڃا به فرانس جا حامي هئا، ڇاڪاڻ⁠تہ انقلاب دوران فرانس جي مدد، جي جي معاهدي جي سمجهيل بي عزتي، ۽ برطانوي بادشاهت جي مقابلي ۾ جمهوريه جي حمايت ڪرڻ جي خواهش موجود هئي—۽ اهي فرانس سان جنگ برداشت نه ڪري سگهندا هئا۔

16 مئي 1797ع تي ايڊمز ايوانِ نمائندگان ۽ سينيٽ کي تقرير ڪئي، جنهن ۾ هن فرانس سان جنگ جي امڪان جي صورت ۾ دفاعي صلاحيت وڌائڻ جو چيو۔ هن اعلان ڪيو ته هو فرانس ڏانهن امن ڪميشن موڪليندو، پر ساڳئي وقت ممڪن فرانسيسي خطري جي مقابلي لاءِ فوجي تياري وڌائڻ جو به سڏ ڏنائين۔ فيڊرلِسٽن تقرير کي ساراهيو۔ ايڊمز کي هڪ چيل طور ڏيکاريو ويو، جنهن جي هڪ چنگل ۾ زيتون جي ٽاري ۽ ٻئي ۾ "دفاع جون نشانيون" هيون۔ ريپبلڪن ڪاوڙجي ويا، ڇاڪاڻ⁠تہ ايڊمز فرانسيسي جمهوريه جي مقصد لاءِ حمايت ظاهر نه ڪئي ۽ لڳو ڄڻ هو ان خلاف جنگ جو سڏ ڏئي رهيو هجي۔

اِهي جذبا ايڪس واءِ زي مامرو کان پوءِ بدلجي ويا۔ ايڊمز جنهن امن ڪميشن کي مقرر ڪيو، ان ۾ جان مارشل، چارلس ڪوٽس وِرٿ پنڪني ۽ ايلبرج گيري شامل هئا۔ جيفرسن فلاڊيلفيا ۾ فرانس جي قونصل جوزف ليٽومب سان چار ڀيرا مليو۔ ليٽومب پيرس ڏانهن لکي موڪليو ته جيفرسن کيس چيو هو ته فرانس لاءِ بهتر اهو آهي ته آمريڪي وزيرن سان ادب سان پيش اچي، پر پوءِ "ڳالهين کي ڊگهو ڇڪائي" سڀ کان فائديمند نتيجو ڪڍي۔ ليٽومب جي مطابق، جيفرسن ايڊمز کي "خود پسند، شڪي، ۽ ضدّي" سڏيو۔ جڏهن سفير آڪٽوبر ۾ پهتا، ته کين ڪيترن ڏينهن تائين انتظار ۾ رکيو ويو، ۽ پوءِ صرف 15 منٽن لاءِ فرانسيسي پرڏيهي وزير ٽاليران سان ملاقات ڏني وئي۔ پوءِ انهن سفيرن کي ٽاليران جي ٽن ايجنٽن سان ملهايو ويو (پوءِ ڪوڊ نالا ايڪس، واءِ ۽ زي ڏنا ويا)، جن ڳالهه ٻولهه لاءِ شرط رکيو ته يونائيٽيڊ اسٽيٽس فرانس ۽ ٽاليران کي ذاتي طور وڏي رشوت ادا ڪري۔ چيو ويو ته اهو ايڊمز جي تقرير سبب فرانس کي ڏنل "بي ادبي" جو ازالو هو۔ [هي ايڊمز پيپرز جو “ارلي ايڪسيز” دستاويز آهي؛ حتمي مستند نسخو نه آهي.] آمريڪن اهڙن شرطن تي ڳالهه ٻولهه کان انڪار ڪيو۔ مارشل ۽ پنڪني وطن موٽي آيا، جڏهن⁠تہ گيري اتي رهيو۔

ناکام امن مشن جي خبر 4 مارچ 1798ع تي مارشل جي يادداشت ذريعي آئي۔ ايڊمز عوامي تشدد کي نه ڀڙڪائڻ لاءِ تفصيل ڏيڻ کانسواءِ اعلان ڪيو ته مشن ناڪام رهيو۔ هن ڪانگريس کي پڻ پيغام ڏنو ته ملڪ جي دفاعن کي ٻيهر مضبوط ڪيو وڃي۔ ريپبلڪنن صدر جي دفاعي قدمن کي روڪڻ جي ڪوشش ڪئي۔ شڪ ڪرڻ لڳا ته هو فرانس لاءِ سازگار مواد لڪائي رهيو آهي؛ ايوانِ نمائندگان ۾ ريپبلڪنن (۽ ڪجهه فيڊرلِسٽن جي سهاري سان جن کي خبرون مليون هيون) وڏي اڪثريت سان مطالبو ڪيو ته ايڊمز ڪاغذ ظاهر ڪري۔ جڏهن ڪاغذ ظاهر ٿيا، ته ابيگيل جي چوڻ موجب ريپبلڪن "گونگا ٿي ويا." فلاڊيلفيا اورورا جي ايڊيٽر بينجامن فرينڪلِن بيچ هن آفت جو الزام ايڊمز جي جارحيت تي لڳايو۔ پر عام ماڻهن ۾، هن مامري فرانس لاءِ عوامي همدردي گهڻي گهٽائي ڇڏي۔ ايڊمز جي مقبوليت پنهنجي اوج تي پهتي، ڇاڪاڻ⁠تہ ملڪ ۾ ڪيترن مڪمل پيماني واري جنگ جو سڏ ڏنو۔

غيرملڪي ۽ بغاوتي لکڻين وارا ايڪٽ

ايڪس واءِ زي مامري جي باوجود ريپبلڪن مخالفت جاري رهي۔ فيڊرلِسٽن فرانس ۽ ان جي مهاجرن تي شهري انتشار پيدا ڪرڻ جا الزام هنيا۔ احتجاج کي دٻائڻ لاءِ فيڊرلِسٽن قانونن جو هڪ سلسلو آندو ۽ ڪانگريس پاس ڪيو، جن کي گڏيل طور غيرملڪي ۽ بغاوتي لکڻين وارا ايڪٽ چيو وڃي ٿو۔ شهريت وارو ايڪٽ، غيرملڪي دوست ايڪٽ، غيرملڪي دشمن ايڪٽ ۽ بغاوتي لکڻين وارو ايڪٽ—اهي سڀ ٻه هفتن اندر پاس ٿيا، جنهن کي جيفرسن "بي پرواهه جذبو" سڏيو۔ پهريان ٽي قانون خاص ڪري مهاجرن، خاص طور فرانسيسين کي نشانو بڻائين ٿا: صدر کي ملڪ بدريءَ جا وڌيڪ اختيار مليا ۽ شهريت حاصل ڪرڻ جون گهرجون سخت ڪيون ويون۔ بغاوتي لکڻين وارو ايڪٽ حڪومت يا ان جي عملدارن خلاف "ڪوڙو، بدنام ڪندڙ، ۽ بدنيتيءَ وارو لکڻ" شايع ڪرڻ کي ڏوهه بڻايو۔ ايڊمز انهن مان ڪنهن ايڪٽ لاءِ اڳواڻي نه ڪئي، پر جون 1798ع ۾ پنهنجي زال ۽ ڪابينا جي زور تي انهن تي صحيحون ڪيون۔

انتظاميه بغاوتي لکڻين واري ايڪٽ تحت چوڏهن يا وڌيڪ فردن تي فردِ جرمون لڳايون، ۽ ڇهن مان پنج اهم ريپبلڪن اخبارن خلاف ڪيس داخل ڪيا۔ گهڻا قانوني قدم 1798ع ۽ 1799ع ۾ شروع ٿيا ۽ 1800ع جي صدارتي چونڊ کان عين اڳ عدالتن ۾ پهتا۔ فيڊرلِسٽن جا تيز آواز مخالف، حڪومت تي تنقيد ڪرڻ سبب بغاوتي لکڻين واري ايڪٽ تحت قيد يا ڏنڊ جا شڪار ٿيا۔ انهن مان هڪ ورمونٽ جو ڪانگريس ميمبر ميٿيو لائين هو، جنهن کي صدر تي تنقيد ڪرڻ تي چار مهينا جيل ٿي۔ غيرملڪي ايڪٽ سختي سان لاڳو نه ٿيا، ڇاڪاڻ⁠تہ ايڊمز سيڪريٽري آف اسٽيٽ ٽموٿي پڪرنگ جي غيرملڪين کي نيڪالي ڏيڻ واري ڪوششن جي مزاحمت ڪئي؛ البت ڪيترائي پاڻ ئي دشمنانه ماحول سبب هليا ويا۔ ريپبلڪن سخت غضبناڪ ٿيا۔ جيفرسن انهن ايڪٽن کان نفرت ڪري کلي عام ڪجهه نه لکيو، پر ميڊيسن سان گڏ ڳجهي طرح ڪنٽڪي ۽ ورجينيا قراردادون تيار ڪيون۔ جيفرسن ڪنٽڪي لاءِ لکيو ته رياستن وٽ اهو "فطري حق" آهي ته هو غيرآئيني سمجهيل ايڪٽن کي رد ڪن۔ ميڊيسن ڏانهن لکندي هن خيال ظاهر ڪيو ته آخري رستو شايد اهو ٿي سگهي ته رياستون "ان يونين کان پاڻ کي ڌار ڪن، جنهن کي اسين ايترو قدر ڏيون ٿا." فيڊرلِسٽن انهن قراردادَن تي تلخ ردعمل ڏنو، ۽ اهي ايڪٽ ريپبلڪن پارٽي کي وڌيڪ متحرڪ ۽ متحد ڪري ويا—جڏهن⁠تہ فيڊرلِسٽن کي متحد ڪرڻ ۾ گهڻو مددگار نه ٿيا۔

نيم جنگ
مئي 1798ع ۾ فرانسيسي پرائيويٽير نيو يارڪ هاربر وٽ هڪ واپاري جهاز پڪڙي ورتو۔ سمنڊ ۾ حملن جي وڌڻ سان اڻ اعلانيل بحري جنگ شروع ٿي، جنهن کي نيم جنگ چيو وڃي ٿو۔ ايڊمز ڄاڻندو هو ته آمريڪا وڏي جنگ کٽي نه سگهندو، ڇاڪاڻ⁠تہ اندروني ورهاست موجود هئي ۽ ان وقت فرانس يورپ جي گهڻي حصي ۾ جنگ تي غالب هو۔ هن اهڙي حڪمت عملي اختيار ڪئي ته آمريڪا فرانسيسي جهازن کي تنگ ڪري، ايتري حد تائين جو آمريڪي مفادن تي فرانسيسي حملا گهٽجن۔ مئي ۾، نيو يارڪ واري حملي کان ٿوري دير پوءِ، ڪانگريس هڪ الڳ بحري کاتو قائم ڪيو۔ فرانسيسي حملي جي ڊپ سبب فوج وڌائڻ جا سڏ وڌيا۔ هيملٽن ۽ ٻيا "هاءِ فيڊرلِسٽ" وڏي فوج تي تمام زور ڏيندا رهيا—جيتوڻيڪ خاص طور ريپبلڪنن ۾ اهو عام خوف هو ته وڏي مستقل فوج آزادي لاءِ خطرناڪ آهي۔ مئي ۾ ڪانگريس 10,000 سپاهين جي عارضي فوج جي اجازت ڏني۔ جولاءِ ۾ ڪانگريس ٻارهن پيادگي رجمنٽون ۽ ڇهه سوار فوج ڪمپنين جو بندوبست ڪيو؛ اهي ايڊمز جي گهرجن کان وڌيڪ، پر هيملٽن جي خواهشن کان گهٽ هئا۔

فيڊرلِسٽن ايڊمز تي زور وڌو ته هو هيملٽن کي—جيڪو انقلاب دوران واشنگٽن جو اِيڊ-ڊي-ڪيمپ رهيو هو—فوج جو ڪمانڊر مقرر ڪري۔ هيملٽن تي بي اعتمادي ۽ پنهنجي انتظاميه کي ڪمزور ڪرڻ واري سازش جي ڊپ سبب، ايڊمز واشنگٽن کي چونڊيو (بغير صلاح مشوري جي)۔ واشنگٽن قبوليت جي شرط طور چيو ته کيس پنهنجا ماتحت پاڻ مقرر ڪرڻ جي اجازت هجي۔ هن هينري ناڪس کي ٻيو ڪمانڊر، ان کان پوءِ هيملٽن، ۽ پوءِ چارلس پنڪني رکڻ جو چيو۔ 2 جون تي هيملٽن واشنگٽن کي لکيو ته جيڪڏهن کيس انسپيڪٽر جنرل ۽ ٻيو ڪمانڊر نه بڻايو ويو ته هو خدمت نه ڪندو۔ واشنگٽن مڃي ورتو ته هيملٽن کي—ناڪس ۽ پنڪني کان هيٺ رتبي هوندي به—پنهنجي عملي ۾ رهڻ سبب سڄي فوجي تصوير سمجهڻ جا وڌيڪ موقعا مليا هئا، تنهنڪري ان کي مٿن فوقيت ملڻ گهرجي۔ ايڊمز جنگ واري سيڪريٽري جيمس مڪهينري کي مائونٽ ورنن موڪليو ته واشنگٽن کي قبوليت تي راضي ڪري۔ مڪهينري چيو ته واشنگٽن تڏهن ئي خدمت ڪندو، جڏهن کيس پنهنجا آفيسر چونڊڻ جو اختيار ملندو۔ ايڊمز فوج کي ٻه ڌڙن وارو ڏيکارڻ لاءِ ريپبلڪن بر ۽ فريڊرڪ مُهلنبرگ کي مقرر ڪرڻ چاهيو، پر واشنگٽن جي فهرست ۾ رڳو فيڊرلِسٽ هئا۔ ايڊمز نرم ٿي ويو ۽ سينيٽ ڏانهن هيملٽن، پنڪني ۽ ناڪس جا نالا ان ترتيب سان موڪليا، جيتوڻيڪ رينڪ بابت آخري فيصلو ايڊمز وٽ رهڻو هو۔ ناڪس انهن شرطَن هيٺ خدمت کان انڪار ڪيو۔ ايڊمز هيملٽن کي گهٽ ۾ گهٽ ممڪن رتبو ڏيڻ چاهيو، جڏهن⁠تہ واشنگٽن ۽ ڪيترن فيڊرلِسٽن جو زور هو ته سينيٽ ڏانهن موڪليل نالن جي ترتيب ئي سينيئرٽي مقرر ڪري۔ 21 سيپٽمبر تي ايڊمز کي مڪهينري جو خط مليو، جنهن ۾ واشنگٽن جو بيان هو ته جيڪڏهن هيملٽن کي ٻيو ڪمانڊر نه بڻايو ويو ته هو استعيفا ڏيندو۔ فيڊرلِسٽ ردعمل جي ڊپ سبب ايڊمز دل ۾ ڪڙواهه هوندي به مڃي ويو۔ ابيگيل جي بيماري (جنهن کي ايڊمز قريب الموت سمجهندو هو) هن جي تڪليف کي وڌايو۔


جلد واضح ٿي ويو ته واشنگٽن جي وڏي عمر سبب فوج جو دي فيڪٽو ڪمانڊر هيملٽن هو۔ هن جنگ واري کاتي تي اثرائتو ڪنٽرول قائم ڪيو ۽ فوج لاءِ سامان سنڀالڻ تائين پاڻ هٿ وڌايو۔ ساڳئي وقت ايڊمز بحريه مضبوط ڪئي، ۽ ڇهه تيز ۽ طاقتور فريگيٽون شامل ڪيون، خاص طور يو ايس ايس ڪانسٽيٽيوشن۔ نيم جنگ جاري رهي، پر خزاني ۾ جنگي جوش خزاں کان پوءِ گهٽجڻ لڳو، جڏهن فرانس جي نائيل جي جنگ ۾ شڪست جي خبر پهتي—۽ ڪيترن آمريڪن کي اميد ٿي ته هاڻي فرانس ڳالهه ٻولهه لاءِ وڌيڪ تيار ٿيندو۔ آڪٽوبر ۾ ايڊمز کي پيرس مان گيري جي خبر ملي ته فرانس امن چاهي ٿو ۽ آمريڪي وفد کي مناسب نموني قبول ڪندو۔ انهيءَ سال ڊسمبر ۾ ڪانگريس کي خطاب ڪندي، ايڊمز اهي ڳالهيون ٻڌايون ۽ ساڳئي وقت مناسب دفاع برقرار رکڻ جي ضرورت تي زور ڏنو۔ ان تقرير تي فيڊرلِسٽ به ناراض ٿيا (هيملٽن سميت) جن جنگ جو اعلان گهرڻ چاهيو ٿي، ۽ ريپبلڪن به ناراض ٿيا۔ هيملٽن ڳجهي طرح هڪ رٿ اڳتي وڌائي (جيڪا ايڊمز اڳ ئي رد ڪري چڪو هو) ته آمريڪي ۽ برطانوي فوجون گڏجي اسپيني فلوريڊا ۽ لوئيزيانا تي قبضو ڪن—ظاهر ۾ فرانسيسي حملي کي روڪڻ لاءِ۔ هيملٽن جي ناقدن، ابيگيل سميت، هن جي فوجي واڌارن ۾ هڪ امڪاني فوجي آمريت جا آثار ڏٺا۔

18 فيبروري 1799ع تي ايڊمز پنهنجي ڪابينا يا ابيگيل سان صلاح کانسواءِ سفارتڪار وليم وينز مري کي فرانس ڏانهن امن مشن لاءِ نامزد ڪيو؛ ابيگيل جڏهن ٻڌو ته هن ان کي "ماسٽر اسٽروڪ" چيو۔ ريپبلڪنن کي مطمئن ڪرڻ لاءِ هن پيٽرڪ هينري ۽ ايلزورتھ کي مري سان گڏ نامزد ڪيو، ۽ سينيٽ 3 مارچ تي فوراً منظوري ڏئي ڇڏي۔ هينري نامزدگي رد ڪئي ۽ ايڊمز هن جي جاءِ تي وليم رچرڊسن ڊيڦي کي مقرر ڪيو۔ هيملٽن فيصلي تي سخت تنقيد ڪئي، ۽ ايڊمز جي ڪابينا ميمبرن به—جيڪي هن سان بار بار سڌي رابطي ۾ هئا—به تنقيد ڪئي۔ ايڊمز ٻيهر سندن وفاداريءَ تي سوال اٿاريو، پر کين هٽايو نه۔ ڪيترن کي ناراض ڪندي، ايڊمز مارچ کان سيپٽمبر 1799ع تائين پيسفيلڊ ۾ رهيو۔ پوءِ هو ٽرينٽن واپس آيو، جتي حڪومت زرد بخار جي وبا سبب عارضي ٺڪاڻا قائم ڪيا هئا، ۽ اتي ٽاليران طرفان خط پهتو ته آمريڪي وزيرن کي قبول ڪيو ويندو۔ پوءِ ايڊمز فيصلو ڪيو ته ڪميشنرن کي فرانس موڪليو وڃي۔ ايڊمز 10 آڪٽوبر تي ٽرينٽن پهتو۔ ان کان ٿوري دير پوءِ هيملٽن فوجي ضابطي جي ڀڃڪڙي ڪندي بنا دعوت شهر ۾ اچي صدر سان ڳالهائڻ لڳو ۽ امن ڪميشنرن کي موڪلڻ کان روڪڻ جي ڪوشش ڪئي، ۽ ان جي بدران برطانيا سان اتحاد ڪري بوربونن کي بحال ڪرڻ جو زور ڏنو۔ "مون هن کي پوري خوش دليءَ سان ٻڌو، پر پنهنجي سڄي زندگيءَ ۾ مون ڪنهن کي ايترو بيوقوف ڳالهائيندي نه ٻڌو،" ايڊمز چيو۔ 15 نومبر تي ڪميشنر پيرس ڏانهن روانا ٿيا۔

فرايز جي بغاوت

نيم جنگ لاءِ فوجي تيارين جو خرچ پورو ڪرڻ لاءِ، ايڊمز ۽ سندس فيڊرلِسٽ ساٿين 1798ع ۾ سڌو ٽيڪس لاڳو ڪيو۔ وفاقي حڪومت جي سڌي ٽيڪسيشن وڏي غير مقبول هئي، ۽ واشنگٽن جي دور ۾ آمدني گهڻو ڪري ايڪسائيز ٽيڪسن ۽ ٽيرف مان ايندي هئي۔ واشنگٽن وڌندڙ معيشت جي مدد سان متوازن بجيٽ برقرار رکي هئي، پر وڌندڙ فوجي خرچ وڏن بجيٽ خسارن جو خطرو پيدا ڪري رهيا هئا، تنهنڪري فيڊرلِسٽن وڌيڪ آمدني لاءِ ٽيڪسيشن پلان تيار ڪيو۔ 1798ع جي سڌي ٽيڪس تحت ملڪيت جي قيمت جو 1٪ تائين ترقي پسند زميني ٽيڪس لڳايو ويو۔ اوڀر پينسلوينيا ۾ ٽيڪس ڏيندڙن وفاقي وصولدارن جي مزاحمت ڪئي، ۽ مارچ 1799ع ۾ بنا خونريزي واري فرايز جي بغاوت شروع ٿي۔ ان جي اڳواڻي انقلاب جي جنگ جو اڳوڻو سپاهي جان فرايز ڪري رهيو هو؛ ڳوٺاڻن جرمن ٻولي ڳالهائيندڙ هارين احتجاج ڪيو ته هي سندن آزاديءَ لاءِ خطرو آهي۔ انهن وصولدارن کي ڌمڪايو، جيڪي اڪثر پنهنجو ڪم ئي نه ڪري سگهندا هئا۔ هي افراتفري جلد ختم ڪئي وئي، ۽ هيملٽن فوج کي اڳواڻي ڪري امن بحال ڪرڻ آيو۔

فرايز ۽ ٻه ٻيا اڳواڻ گرفتار ٿيا، غداري جا ڏوهاري قرار ڏنا ويا ۽ ڦاسي جي سزا ڏني وئي۔ انهن ايڊمز کان معافي جي اپيل ڪئي۔ ڪابينا متفقه طور ايڊمز کي معافي نه ڏيڻ جو مشورو ڏنو، پر ايڊمز ان جي ابتڙ معافي ڏئي ڇڏي، چوندي ته انهن رڳو هڪ فساد (رائٽ) ڀڙڪايو هو، بغاوت نه۔ چونڊ کان اڳ ايڊمز تي حملي واري پنهنجي پمفليٽ ۾، هيملٽن لکيو ته "ان کان وڏو غلطو ڪرڻ ممڪن نه هو." 

فيڊرلِسٽ ورهاستون ۽ امن

5 مئي 1800ع تي، ايڊمز جون پارٽيءَ جي هيملٽن واري ڌُر بابت مايوسيون، مَڪهينري سان هڪ گڏجاڻي دوران ڦاٽي پيون؛ مَڪهينري هيملٽن جو وفادار هو ۽ عام طور، هيملٽن پاڻ به، کيس نااهل جنگي سيڪريٽري سمجهندو هو۔ ايڊمز مَڪهينري تي الزام هنيو ته هو هيملٽن جو تابعدار آهي، ۽ اعلان ڪيو ته هو هيملٽن جي مرهونِ منت صدر ٿيڻ کان بهتر سمجهي ٿو ته جيفرسن جو نائب صدر يا هيگ ۾ وزير (سفير) ٿي ڪم ڪري۔ مَڪهينري فوراً استعيفا پيش ڪئي ۽ ايڊمز اها قبول ڪئي۔ 10 مئي تي هن پڪرنگ کان استعيفا گهري۔ پڪرنگ انڪار ڪيو، تنهنڪري کيس ترت برطرف ڪيو ويو۔ ايڊمز جان مارشل کي سيڪريٽري آف اسٽيٽ، ۽ ساموئل ڊيڪسٽر کي سيڪريٽري آف وار مقرر ڪيو۔ 1799ع ۾ نيپولين فرانسيسي حڪومت جو سربراهه بڻيو، 18 برومير جي تختا اونڌائي ۾، ۽ فرانسيسي انقلاب کي ختم ٿيل قرار ڏنو۔ هن واقعي جي خبر ايڊمز جي اُن خواهش کي وڌايو ته عارضي فوج کي ٽوڙي ڇڏيو وڃي؛ هاڻي واشنگٽن فوت ٿي چڪو هو ۽ فوج عملي طور رڳو هيملٽن جي هٿ هيٺ هئي۔ مَڪهينري ۽ پڪرنگ جي وڃڻ کان پوءِ فوج ختم ڪرڻ بابت ايڊمز جي قدمن کي گهڻي مخالفت نه ملي۔ 1800ع جي وچ ڌاري فيڊرلِسٽ ريپبلڪنن سان گڏجي فوج ٽوڙڻ لاءِ ووٽ ڏنو۔

نيپولين اهو سمجهي ته وڌيڪ تڪرار بي مقصد آهي، دوستاڻن لاڳاپن لاءِ پنهنجي تياري ظاهر ڪئي۔ 1800ع جي ڪنوينشن تحت ٻنهي ڌرين اتفاق ڪيو ته پڪڙيل جهاز واپس ڪيا ويندا، ۽ ڪنهن ملڪ جي دشمن ڏانهن غير فوجي سامان جي پرامن منتقلي جي اجازت هوندي۔ 23 جنوري 1801ع تي سينيٽ 16–14 جي ووٽن سان معاهدي جي حق ۾ فيصلو ڪيو، پر گهربل ٻه-ٽيهائي اڪثريت کان چار ووٽ گهٽ هئا۔ ڪجهه فيڊرلِسٽن، جن ۾ هيملٽن به شامل هو، زور ڏنو ته سينيٽ شرطَن (رزرويشنز) سان معاهدي جي حق ۾ ووٽ ڪري۔ پوءِ هڪ نئون مسودو تيار ڪيو ويو، جنهن ۾ تقاضا ڪئي وئي ته 1778ع جي اتحاد جو معاهدو ختم/موقوف ڪيو وڃي (سُپرسيڊ ڪيو وڃي) ۽ فرانس آمريڪي ملڪيت کي ٿيل نقصان جو معاوضو ادا ڪري۔ 3 فيبروري تي شرطَن سان گڏ اهو معاهدو 22–9 سان پاس ٿيو ۽ ايڊمز ان تي صحيح ڪئي۔ امن واري معاهدي جي خبر چونڊ کان پوءِ گڏيل رياستن ۾ پهتي—نتيجن تي اثر وجهڻ لاءِ تمام دير سان۔

صدر جي حيثيت ۾ ايڊمز کي فخر هو ته هن جنگ کان پاسو ڪيو، پر ان عمل ۾ هن پنهنجي پارٽي کي گهڻو ورهائي ڇڏيو۔ مؤرخ رون چرنو لکي ٿو ته "جيڪوبنيت" جو خطرو اهو واحد عنصر هو جيڪو فيڊرلِسٽ پارٽي کي گڏ رکندو هو، ۽ ايڊمز جڏهن اهو خطرو ختم ڪيو ته اڻڄاڻائيءَ ۾ پارٽي جي زوال ۾ حصو وڌائيندڙ بڻيو۔

1800ع جي چونڊ

فرانس سان سندس ڳالهين بابت فيڊرلِسٽ پارٽي اندر گهري ڦُٽ، ۽ غيرملڪي ۽ بغاوتي لکڻين وارن ايڪٽن ۽ فوجي واڌاري تي مخالف ريپبلڪن پارٽي جو سخت غصو—انهن حالتن ۾ ايڊمز 1800ع جي چونڊ ۾ ٻيهر چونڊ لاءِ تمام ڏکي مهم کي منهن ڏنو۔ 1800ع جي بهار ۾ فيڊرلِسٽ ڪانگريس ميمبرن ڪاڪَس ڪئي ۽ ايڊمز ۽ پنڪني کي نامزد ڪيو۔ ريپبلڪنن جيفرسن ۽ بر کي نامزد ڪيو، جيڪي اڳئين چونڊ ۾ به سندن اميدوار هئا۔

مهم تلخ هئي ۽ ٻنهي ڌرين جي پارٽي پرست پريس ۾ بدنيتيءَ وارا طعنا ۽ توهينون عام هيون۔ فيڊرلِسٽن دعويٰ ڪئي ته ريپبلڪن "هر اُن شخص جا دشمن آهن، جيڪو نظم، امن، فضيلت ۽ دين سان محبت ڪري." کين عياش ۽ خطري وارا انتهاپسند قرار ڏنو ويو، جيڪي يونين تي رياستن جي حقن کي ترجيح ڏيندا ۽ افراتفري ۽ گهرو ويڙهه ڀڙڪائيندا۔ جيفرسن بابت افواهي غلامن سان لاڳاپن کي به سندس خلاف استعمال ڪيو ويو۔ ريپبلڪنن فيڊرلِسٽن تي الزام هنيو ته اهي سخت وفاقي قانونن وسيلي جمهوري اصولن کي لتاڙي رهيا آهن، ۽ فرانس سان جنگ ۾ برطانيا ۽ ٻيا اتحادي ملڪ پسند ڪري اشرافيه پرست، جمهوريه مخالف قدرن کي وڌائڻ چاهين ٿا۔ جيفرسن کي آزاديءَ جو مبلغ ۽ عوام جو ماڻهو ڏيکاريو ويو، جڏهن⁠تہ ايڊمز کي بادشاهت پسند سڏيو ويو۔ هن تي جنون ۽ شادي شده بي وفائي جا به الزام لڳايا ويا۔ جيمس ٽي. ڪيلينڊر—هڪ ريپبلڪن پروپيگنڊسٽ جنهن کي ڳجهي طرح جيفرسن مالي مدد ڏيندو هو—ايڊمز جي ڪردار کي لٿي ڪيو ۽ الزام لڳايو ته هو فرانس سان جنگ ڪرائڻ جي ڪوشش ڪري رهيو آهي۔ ڪيلينڊر کي بغاوتي لکڻين واري ايڪٽ تحت گرفتار ڪري جيل موڪليو ويو، جنهن ريپبلڪن جذبات کي وڌيڪ ڀڙڪايو۔

فيڊرلِسٽ پارٽي اندر مخالفت ڪڏهن ڪڏهن ساڳي ئي شدت واري هئي۔ ڪجهه، جن ۾ پڪرنگ به شامل هو، ايڊمز تي الزام لڳايو ته هو جيفرسن سان ملي ڀڳت ڪري رهيو آهي ته نتيجي ۾ هو يا ته صدر بڻجي وڃي يا نائب صدر۔ هيملٽن صدر جي ٻيهر چونڊ کي سبوتاژ ڪرڻ لاءِ پوري سرگرمي سان لڳو پيو هو۔ ايڊمز جي ڪردار بابت فردِ جرم جهڙو حملو تيار ڪندي، هن برطرف ٿيل ڪابينا سيڪريٽرين ۽ وولڪاٽ ٻنهي کان خانگي دستاويز گهريا ۽ حاصل ڪيا۔ اهو خط (پمفليٽ) رڳو ٿورن فيڊرلِسٽ اليڪٽرن لاءِ هو۔ ڊرافٽ ڏسي ڪيترن فيڊرلِسٽن هيملٽن کي چيو ته ان کي نه موڪلي۔ وولڪاٽ لکيو ته "اهو غريب پوڙهو ماڻهو" هيملٽن جي مدد کانسواءِ به پاڻ کي نقصان پهچائي سگهي ٿو۔ هيملٽن سندن صلاح نه مڃي۔ 24 آڪٽوبر تي هن هڪ پمفليٽ موڪليو، جنهن ۾ ايڊمز جي پاليسين ۽ ڪردار تي سخت حملو ڪيو۔ هيملٽن مري جي "جلدباز نامزدگي"، فرايز کي معافي ڏيڻ، ۽ پڪرنگ کي برطرف ڪرڻ تي نندا ڪئي۔ هن صدر جي "گهنائتي خود پسندي" ۽ "ضابطو نه ٿيندڙ مزاج" کي لتاڙيو۔ ايڊمز بابت هن جو نتيجو اهو هو ته هو "جذباتي طور غير مستحڪم، اوچتن ۽ غيرعقلي فيصلا ڪندڙ، پنهنجي ويجهن صلاحڪارن سان گڏ رهڻ کان قاصر، ۽ عام طور صدر ٿيڻ لاءِ نااهل" آهي۔ عجيب ڳالهه اها ته پمفليٽ جي پڇاڙيءَ ۾ چيو ويو ته اليڪٽرن کي ايڊمز ۽ پنڪني ٻنهي کي برابر سهارو ڏيڻ گهرجي۔ بر جي ڪري—جنهن ڳجهي طرح هڪ ڪاپي هٿ ڪئي هئي—پمفليٽ عوامي ڄاڻ ۾ اچي ويو ۽ ريپبلڪنن ان کي سڄي ملڪ ۾ ورهايو۔ هن پمفليٽ هيملٽن جي سياسي زندگيءَ جو خاتمو ڪيو ۽ ايڊمز جي اڳ ۾ ئي امڪاني شڪست کي تقريبن پڪ ڪيو۔

جڏهن اليڪٽورل ووٽ ڳڻيا ويا، ايڊمز 65 ووٽن سان ٽيون نمبر تي آيو، ۽ پنڪني 64 ووٽن سان چوٿون نمبر تي رهيو۔ جيفرسن ۽ بر 73-73 ووٽن سان پهرين نمبر تي برابر رهيا۔ برابر نتيجي سبب چونڊ ايوانِ نمائندگان ڏانهن وئي، جتي هر رياست وٽ هڪ ووٽ هو ۽ ڪاميابي لاءِ اڪثريت ضروري هئي۔ 17 فيبروري 1801ع تي—36هين بيلٽ تي—جيفرسن 10-4 جي ووٽن سان چونڊيو ويو (ٻه رياستون غيرجانبدار رهيون)۔ هيملٽن جي اسڪيم، جيتوڻيڪ فيڊرلِسٽن کي ورهايل ڏيکاريو ۽ اهڙي طرح جيفرسن جي فتح ۾ مددگار ٿي، پر پنهنجي مجموعي مقصد ۾ ناڪام رهي: يعني فيڊرلِسٽ اليڪٽرن کي ايڊمز کان هٽائي پاڻ ڏانهن ڇڪڻ۔

شڪست جي اذيت ۾ وڌيڪ واڌ ڪندي، ايڊمز جو پُٽ چارلس—جيڪو ڊگهي عرصي کان شراب نوش هو—30 نومبر تي وفات ڪري ويو۔ ابيگيل سان ملي وڃڻ جي بيچيني ۾ (جيڪا اڳ ئي ميساچوسٽس رواني ٿي چڪي هئي)، ايڊمز 4 مارچ 1801ع جي اڀاڳڙي (ڀور) وقت وائيٽ هائوس ڇڏي ويو ۽ جيفرسن جي حلف برداري ۾ شرڪت نه ڪئي۔ ايڊمز سميت، مڪمل مدّت پوري ڪندڙ رڳو پنج اڳوڻا صدر اهڙا آهن جن پنهنجي جانشينن جي حلف بردارين ۾ شرڪت نه ڪئي۔ 1796ع ۽ 1800ع جي چونڊن جي پيچيدگين سبب اليڪٽورل ڪاليج ۾ تبديلي لاءِ 12هين ترميم آندي وئي۔

ڪابينا

عدالتي مقرريون


ايڊمز پنهنجي صدارت دوران گڏيل رياستن جي سپريم ڪورٽ جا ٻه ايسوسيئيٽ جسٽس مقرر ڪيا: بشروڊ واشنگٽن، جيڪو جارج واشنگٽن جو ڀائيٽو هو، ۽ الفريڊ مور. جڏهن 1800ع ۾ ايلزورتھ خراب صحت سبب رٽائر ٿيو، تڏهن عدالت جي چوٿين چيف جسٽس جي مقرري ايڊمز جي ذميواري بڻجي. ان وقت اڃا پڪ نه هئي ته چونڊ ۾ جيفرسن کٽيندو يا بر. ان جي باوجود، ايڊمز جو خيال هو ته چونڊ اهڙي شخص جي ٿيڻ گهرجي جيڪو “وچين عمر جي پوري قوت” ۾ هجي ۽ ممڪن طور ڊگهي عرصي تائين ايندڙ ريپبلڪن صدورن جي سلسلي جو توازن قائم رکي سگهي. ايڊمز پنهنجي سيڪريٽري آف اسٽيٽ جان مارشل کي چونڊيو. هو، اسٽوڊرٽ سان گڏ، ايڊمز جي چند قابلِ اعتماد ڪابينا ميمبرن مان هو، ۽ جڏهن ايڊمز وائيٽ هائوس پهتو ته انهن مان پهرين ماڻهن مان هو جنهن سندس آجيان ڪئي. ايڊمز 31 جنوري 1801ع تي سندس مقرري تي صحيح ڪئي ۽ سينيٽ فوراً ان جي توثيق ڪئي. مارشل جي ڊگهي مدت عدالت تي گهرو اثر ڇڏيو. هن آئين جي محتاط ۽ دليل تي ٻڌل قومي تشريح کي برقرار رکيو ۽ عدالتي شعبي کي ايگزيڪيوٽو ۽ قانونساز شعبي جي برابر حيثيت ڏني.
1800ع جي چونڊن ۾ فيڊرلسٽن ڪانگريس جي ٻنهي ايوانن سان گڏ وائيٽ هائوس تي به ڪنٽرول وڃائي ڇڏيو، جنهن کان پوءِ ڇهين ڪانگريس جي فيبروري 1801ع واري “ليم ڊڪ” اجلاس ۾ هڪ عدالتي قانون منظور ڪيو ويو، جيڪو عام طور تي مڊنائٽ ججز ايڪٽ طور سڃاتو وڃي ٿو. هن قانون ضلعي عدالتن ۽ سپريم ڪورٽ جي وچ ۾ وفاقي اپيل عدالتن جو هڪ نئون نظام قائم ڪيو. ايڊمز پنهنجي مدو ختم ٿيڻ کان صرف ڪجهه ڏينهن اڳ هن قانون تحت پيدا ٿيل خالي جڳهن تي ڪيترن ئي ججن کي مقرر ڪيو، جن کي سندس مخالفن “مڊنائٽ ججز” سڏيو. جڏهن ستين ڪانگريس، جنهن ۾ ريپبلڪنن جي مضبوط اڪثريت هئي، جوڊيشري ايڪٽ آف 1802 منظور ڪيو ۽ نون قائم ڪيل عدالتن کي ختم ڪيو، ته انهن مان گهڻن ججن پنهنجا عهدا وڃائي ڇڏيا.

صدارت کان پوءِ وارو دور (1801–1826)

شروعاتي ريٽائرمينٽ جا سال
ايڊمز ٻيهر پنهنجي زمينداري زندگي ڏانهن موٽيو ۽ پيس فيلڊ، ڪوئنسي، ميساچوسيٽس ۾ زراعت شروع ڪئي، ساڳي وقت هن پنهنجي سوانح عمري لکڻ جو ڪم به شروع ڪيو. بهرحال، اهو ڪم ڪيترين خالن سبب اڌورو رهيو ۽ بغير ترميم جي ڇڏي ڏنو ويو. سندس گهڻو ڌيان فارم جي ڪم تي رهيو، جيتوڻيڪ جسماني مشقت گهڻو ڪري ڪرائي تي رکيل مزدورن حوالي ڪندو هو. سندس سادگي پسند طرزِ زندگي ۽ صدارتي پگهار سبب 1801ع تائين هن وٽ چڱي خاصي دولت گڏ ٿي وئي. 1803ع ۾ برڊ، سيواج اينڊ برڊ نالي بئنڪ، جنهن وٽ سندس لڳ ڀڳ 13,000 ڊالر جمع هئا، ڏيوالي ٿي وئي. بحران کي سندس پٽ جان ڪوئنسي ايڊمز حل ڪيو، جنهن وي موٿ ۽ ڪوئنسي ۾ سندس ملڪيتون، جن ۾ پيس فيلڊ به شامل هو، 12,800 ڊالر ۾ خريد ڪيون. ريٽائرمينٽ جي پهرين چئن سالن دوران ايڊمز ٻين سان گهڻو رابطو نه رکيو، پر پوءِ آهستي آهستي پراڻن ساٿين جهڙوڪ بنجمن واٽرهاوس ۽ بنجامن رش سان خط و ڪتابت ٻيهر شروع ڪئي.

ايڊمز عام طور تي عوامي معاملن تي خاموش رهيو. هن صدر طور ٿامس جيفرسن جي پاليسين تي کليل تنقيد نه ڪئي، ڇاڪاڻ ته سندس خيال هو ته “ڪنهن به انتظاميه جي هر قدم جي مخالفت ڪرڻ بدران، اسان کي انصاف جي حد تائين هر حڪومت جي حمايت ڪرڻ گهرجي.” جڏهن ناراض جيمز ڪيلينڊر، جنهن کي سرڪاري عهدو نه ملڻ تي ڪاوڙ هئي، صدر خلاف سيلي هيمنگز واري معاملي کي ظاهر ڪيو، تڏهن به ايڊمز خاموش رهيو. 1803ع ۾ جان ڪوئنسي سينيٽ لاءِ چونڊيو ويو. جلد ئي هو ۽ سندس پيءُ، ٻنهي، پارٽي وابستگي کان مٿي ٿي لوئزيانا خريداري جي حمايت ڪئي. جيفرسن جي دور ۾ ايڊمز سان لاڳاپيل واحد وڏو سياسي تڪرار 1806ع ۾ مرسي اوٽس وارن سان ٿيو، جنهن پنهنجي آمريڪي انقلاب بابت ڪتاب ۾ ايڊمز تي “بادشاهت پسندي” ۽ “حد کان وڌيڪ خواهش” جا الزام لڳايا. ٻنهي جي وچ ۾ تيز خط و ڪتابت ٿي، پر آخرڪار دوستي بحال ٿي وئي. ايڊمز ذاتي طور تي صدر جي ايمبارگو ايڪٽ آف 1807 تي تنقيد ڪئي، جڏهن ته جان ڪوئنسي ان جي حق ۾ ووٽ ڏنو.
1808ع ۾ جان ڪوئنسي سينيٽ تان استعيفيٰ ڏني، جڏهن وفاقي پارٽي جي ڪنٽرول هيٺ ميساچوسيٽس سينيٽ کيس ٻيهر نامزد ڪرڻ کان انڪار ڪيو. جڏهن وفاقين کيس پنهنجي پارٽي کان ڌار قرار ڏنو، تڏهن ايڊمز کيس لکيو ته هن پاڻ به “ڪافي وقت اڳ ان جماعت جي نالي ۽ صفتن کان لاتعلقي اختيار ڪئي هئي.”
1809ع ۾ جيفرسن جي ريٽائرمينٽ کان پوءِ ايڊمز وڌيڪ سرگرم ٿيو. هن ٽي سال تائين بوسٽن پيٽريئٽ اخبار ۾ خطن جو سلسلو شايع ڪيو، جنهن ۾ هن 1800ع ۾ اليگزينڊر هيملٽن جي لکيل تنقيدي پمفليٽ جو جواب ڏنو. جيتوڻيڪ هيملٽن 1804ع ۾ بر–هيملٽن مقابلو ۾ ايرن بر هٿان مارجي چڪو هو، ايڊمز پنهنجي ساک جي بحالي ضروري سمجهي. هن وار آف 1812 جي حمايت ڪئي ۽ قومي اتحاد جي وڌندڙ رجحان کي ساراهيو. هن جيمس ميڊيسن جي ٻيهر چونڊ جي به حمايت ڪئي.
سندس ڌيءَ ايبيگيل ايڊمز سمٿ (“نبي”) جي شادي وليم اسٽيڦنز سمٿ سان ٿي، پر ناڪام شادي بعد هوءَ واپس والدين وٽ اچي رهي ۽ 1813ع ۾ ڇاتيءَ جي ڪينسر سبب وفات ڪري وئي.

جيفرسن سان خط و ڪتابت
1801ع جي شروعات ۾ ايڊمز، جيفرسن کي مبارڪباد جو مختصر خط موڪليو، پر جيفرسن جواب نه ڏنو ۽ ٻئي لڳ ڀڳ 12 سال ڳالهائيندا نه رهيا. 1804ع ۾ ايبيگيل، پنهنجي مڙس کان بغير ٻڌائڻ جي، جيفرسن کي سندس ڌيءَ ميري جيفرسن ايپس (“پولي”) جي وفات تي تعزيت جو خط لکيو. ان سان مختصر خط و ڪتابت شروع ٿي، جيڪا جلد سياسي تلخيءَ ۾ تبديل ٿي وئي ۽ ختم ٿي وئي.
1812ع ۾ ٻنهي جي وچ ۾ ٻيهر ميل جول ٿيو. سندن گڏيل دوست بنجامن رش ٻنهي کي رابطو ڪرڻ لاءِ همٿايو. نئين سال تي ايڊمز، جان ڪوئنسي ايڊمز جي بيان بازيءَ تي لکيل ڪتابن جو مجموعو جيفرسن ڏانهن موڪليو، جنهن جو جيفرسن فوري ۽ دوستانه جواب ڏنو. هنن جي خط و ڪتابت زندگيءَ جي آخر تائين جاري رهي ۽ آمريڪي ادب جي اهم ورثي طور سڃاتي وڃي ٿي. مجموعي طور 158 خط هئا — 109 ايڊمز جا ۽ 49 جيفرسن جا.
شروع ۾ ايڊمز سياسي معاملن تي وضاحت چاهيندو رهيو، پر جيفرسن ان بحث کان پاسو ڪيو. بعد ۾ خط فلسفي ۽ ذاتي زندگيءَ ڏانهن مڙيا.

آخري سال ۽ وفات

ايبيگيل 28 آڪٽوبر 1818ع تي پيس فيلڊ ۾ ٽائيفائيڊ سبب وفات ڪئي. 1824ع ۾ آمريڪا ۾ چار اميدوارن وچ ۾ صدارتي چونڊ ٿي، جنهن ۾ جان ڪوئنسي به شامل هو. مارڪيز ڊي لافايٽ ملڪ جو دورو ڪيو ۽ پيس فيلڊ ۾ ايڊمز سان مليو. 1825ع ۾ جان ڪوئنسي جي چونڊ جي تصديق ٿيڻ تي ايڊمز چيو ته “ڪو به اڳوڻو صدر ڪنهن دوست کي هن عهدي تي پهچڻ تي مبارڪ نه ڏيندو.”

4 جولاءِ 1826ع تي، آزاديءَ جي اعلان جي 50هين سالگرهه تي، ايڊمز شام تقريباً 6:20 وڳي پيس فيلڊ ۾ دل جي دوري سبب وفات ڪئي. سندس آخري لفظ هئا: “ٿامس جيفرسن اڃا زنده آهي.” هن کي خبر نه هئي ته جيفرسن ڪجهه ڪلاڪ اڳ ئي وفات ڪري چڪو هو. 90 ورهين جي عمر ۾، هو سڀ کان وڌيڪ عمر تائين زنده رهندڙ آمريڪي صدر رهيو، جيستائين رونالڊ ريگن 2001ع ۾ اهو رڪارڊ ٽوڙيو.

جان ۽ ايبيگيل ايڊمز جي قبر يوناٽيڊ فرسٽ پيرش چرچ، ڪوئنسي ۾ آهي، جتي جان ڪوئنسي ۽ لويزا ايڊمز به دفن آهن.

سياسي لکڻيون
حڪومت بابت خيال
پهريئن براعظمي ڪانگريس دوران، ايڊمز کان ڪڏهن ڪڏهن حڪومت بابت سندس راءِ گهري ويندي هئي. ان جي اهميت کي مڃيندي به، ايڊمز نجي طور ٿامس پين جي 1776ع واري پمفليٽ عام عقل تي تنقيد ڪئي هئي، جنهن بادشاهت جي هر صورت تي حملو ڪيو—حتيٰ آئينِي بادشاهت تي به—اهڙي آئينِي بادشاهت، جنهن جي حمايت جان لاڪ ڪندو هو. ان ۾ هڪ اڪيلي ايوان واري قانون ساز اداري جي حمايت ڪئي وئي هئي ۽ اهڙي ڪمزور انتظاميه جي، جيڪا قانون ساز اداري طرفان چونڊيل هجي. ايڊمز موجب، ليکڪ وٽ “ڊاهڻ ۾ هٿ وڌيڪ سٺو هو، ٺاهڻ ۾ گهٽ.” ايڊمز جو خيال هو ته پمفليٽ ۾ ظاهر ڪيل خيال “ايترا ته انتهائي جمهوري آهن—بغير ڪنهن پابنديءَ جي يا توازن/جوابدار وزن پيدا ڪرڻ جي ڪوشش کان به سواءِ—جو اهو لازماً انتشار ۽ هر بُرو ڪم پيدا ڪندو.” پين جيڪا ڳالهه پئي ڪئي، سا هڪ انتهاپسند جمهوريت هئي، جيڪا “چيڪس اينڊ بيلنسز” جي اُن نظام سان ٺهڪندڙ نه هئي، جيڪو قدامت پسندن جهڙوڪ ايڊمز لاڳو ڪرڻ چاهيندا هئا. ڪجهه نمائندن جي اصرار تي ايڊمز پنهنجا خيال جدا جدا خطن جي صورت ۾ لکيا. رچرڊ هينري لي ان کان ايترو متاثر ٿيو جو ايڊمز جي رضامندي سان هن سڀ کان وڌيڪ جامع خط ڇاپرائي ڇڏيو. اهو اپريل 1776ع ۾ بغير نالي جي شايع ٿيو، ۽ ان جو عنوان حڪومت بابت خيال رکيو ويو، ۽ ان کي “هڪ شريف ماڻهوءَ جو پنهنجي دوست ڏانهن خط” جي انداز ۾ پيش ڪيو ويو. ڪيترن تاريخدانن جو اتفاق آهي ته ايڊمز جي ٻي ڪنهن لکڻي جو اثر هن پمفليٽ جيترو ڊگهو ۽ قائم رهندڙ نه رهيو.
ايڊمز صلاح ڏني ته حڪومت جو ڍانچو اهڙي مقصد لاءِ چونڊيو وڃي، جنهن مان گهڻن ماڻهن جي خوشي ۽ نيڪي حاصل ٿئي. هن لکيو: “ڪو به سٺو حڪومتي نظام ناهي، سواءِ اُن جي جيڪو ريپبلڪن هجي. برطانوي آئين جو واحد قيمتي حصو به ان ڪري آهي، جو ريپبلڪ جي تعريف ئي قانونن جي سلطنت آهي، ماڻهن جي نه.” هن رسالي ۾ ٻه ايوانيت جي دفاع ۾ دليل ڏنا، ڇو ته “هڪڙو اڪيلو اسيمبلي هر اُن عيب، بيوقوفي ۽ ڪمزوريءَ جي تابع ٿيندو آهي، جيڪي هڪ فرد ۾ ٿي سگهن ٿيون.”Papers of Adams, Vol. IV, p. 195, "Thoughts on Government" ايڊمز تجويز ڏني ته اختيارن جي ورهاست ذريعي انتظامي، عدالتي شاخ ۽ قانون ساز شاخ جي وچ ۾ جدا جدا اختيار مقرر ٿين. هن وڌيڪ سفارش ڪئي ته جيڪڏهن براعظمي حڪومت ٺهي، ته اها “مقدس نموني محدود” رکجي ڪجهه مقرر ڪيل مقرر ڪيل اختيارن تائين. حڪومت بابت خيال کي رياستي آئين لکڻ واري هر هال ۾ حوالو طور استعمال ڪيو ويو. ايڊمز هن خط کي آزاديءَ جي مخالفن تي تنقيد لاءِ به استعمال ڪيو. هن دعويٰ ڪئي ته جان ڊڪن سن جو ريپبلڪن ازم کان ڊپ ئي اهو سبب هو جو هو آزاديءَ جي حمايت نه ڪندو هو، ۽ ڏاکڻي زميندارن جي مخالفت جي جڙ اُن ڊپ ۾ هئي ته سندن غلام رکندڙ اشرافي حيثيت خطري ۾ پئجي ويندي.

ميساچوسيٽس جو آئين
1779ع ۾ فرانس واري پنهنجي پهرين سفارتي ذميواريءَ مان واپس اچڻ بعد، ايڊمز کي ميساچوسيٽس آئيني ڪنوينشن لاءِ چونڊيو ويو، جنهن جو مقصد ميساچوسيٽس لاءِ نئون آئين جوڙڻ هو. هو ٽي رڪني ڪميٽي ۾ شامل هو، جنهن ۾ سيموئل ايڊمز ۽ جيمس بوڊوئن به شامل هئا، ۽ آئين جو مسودو تيار ڪرڻ جو ڪم هو. لکڻ جو وڏو حصو بنيادي طور جان ايڊمز پاڻ ڪيو. نتيجي ۾ ٺهيل ميساچوسيٽس جو آئين 1780ع ۾ منظور ٿيو. اهو پهريون آئين هو جيڪو خاص ڪميٽيءَ لکيو، پوءِ ماڻهن ان جي توثيق ڪئي، ۽ اهو پهريون آئين هو جنهن ۾ ٻه ايوانن تي ٻڌل قانون ساز ادارو رکيو ويو. ان ۾ واضح انتظامي شاخ شامل هئي—جيتوڻيڪ هڪ ايگزيڪيوٽو ڪائونسل ذريعي ان کي محدود رکيو ويو—۽ ٻن ٽهائي اڪثريت وارو ويٽو، گڏوگڏ آزاد عدالتي شاخ. ججن کي عمر ڀر جي مقرري ملي، يعني “سٺي رويي دوران پنهنجا عهدا سنڀالين.”
آئين فرد جي “فرض” کي تسليم ڪيو ته هو “اعليٰ هستي” جي عبادت ڪري، ۽ اهو حق به ڏنو ته هو پنهنجي ضمير جي هدايت موجب “سڀ کان وڌيڪ پسنديده طريقي” سان بنا ڪنهن تڪليف جي عبادت ڪري سگهي. هن ۾ سڀني شهرين جي ٻارن لاءِ ٽي سال مفت سرڪاري تعليم جو بندوبست به رکيو ويو. ايڊمز تعليم کي روشن خيالي جي بنيادي ستون طور ڏسندو هو. هن جو خيال هو ته جيڪي ماڻهو “جهالت جي حالت” ۾ هوندا آهن، تن کي غلام بڻائڻ آسان هوندو آهي، جڏهن ته جيڪي “علم سان روشن” ٿيندا آهن، سي پنهنجي آزاديون وڌيڪ چڱيءَ طرح بچائي سگهن ٿا.

آئين جو دفاع
ايڊمز جي سياسي ۽ حڪومتي معاملن سان بيحد لڳاءُ—جنهن سبب کيس زال ۽ ٻارن کان گهڻي جدائي به برداشت ڪرڻي پئي—هڪ گهريلو پسمنظر به رکندو هو، جنهن کي هن 1780ع ۾ هن ريت بيان ڪيو: “مون کي سياست ۽ جنگ پڙهڻ گهرجي ته جيئن منهنجا پٽ رياضي ۽ فلسفو پڙهڻ جي آزادي حاصل ڪن. منهنجن پٽن کي جاگرافي، قدرتي تاريخ، بحري معمارِي، ناويگيشن، واپار ۽ زراعت پڙهڻ گهرجي ته جيئن سندن ٻارن کي تصويرڪاري، شاعري، موسيقي، تعمير، مجسما سازي، ٽاپيسٽري ۽ چيني مٽيءَ جي هنر (پورسلين) پڙهڻ جو حق ملي.”
لنڊن ۾ رهندي، ايڊمز کي خبر پئي ته آئيني ڪنوينشن رٿيو پيو وڃي ته جيئن اتحاد جا مقالا ۾ ترميم ڪئي وڃي. جنوري 1787ع ۾ هن A Defence of the Constitutions of Government of the United States نالي ڪتاب/رسالو شايع ڪيو. هن پمفليٽ ۾ ايڊمز اين رابرٽ جيڪس ترگو (ترگو) ۽ ٻين يورپي ليکڪن جي اُن راءِ کي رد ڪيو، جنهن موجب رياستي حڪومتن جا ڍانچا بُرا ۽ عيب دار هئا. هن تجويز ڏني ته “امير، سٺي خاندان وارا، ۽ قابل” ماڻهن کي سينيٽ ۾ ٻين کان جدا رکڻ گهرجي—اهو بندوبست کين هيٺئين ايوان تي غلبو حاصل ڪرڻ کان روڪيندو. ايڊمز جي آئينن جو دفاع کي مخلوط حڪومت جي نظريي جي وضاحت طور بيان ڪيو ويو آهي. ايڊمز جو دليل هو ته هر سياسي سماج ۾ سماجي طبقا موجود هوندا آهن، ۽ سٺو حڪومتي نظام اُن حقيقت کي قبول ڪري ٿو. هن چيو ته صدين تائين نظم ۽ آزادي برقرار رکڻ لاءِ اهڙو مخلوط نظام ضروري رهيو آهي، جيڪو بادشاهت، اشرافيت ۽ جمهوريت جي وچ ۾ توازن قائم ڪري.
تاريخدان گورڊن ايس وُڊ جو خيال هو ته جڏهن وفاقي آئين جي توثيق ٿي، تڏهن تائين ايڊمز جي سياسي فلسفي جي اهميت ختم ٿي چڪي هئي. ان وقت تائين آمريڪي سياسي سوچ هڪ ڏهاڪي کان وڌيڪ بحث ۽ تجربي جي دٻاءَ سان بدلجي چڪي هئي، ۽ سياست کي سماجي طبقن جي آئينگي سمجهڻ واري ڪلاسيڪي نظرئي کان پري ٿي وئي هئي. آمريڪن جي نئين سمجهه موجب عوامي حاڪميت جو مطلب اهو هو ته قوم ۾ طاقت جو واحد مالڪ شهري عوام آهي. حڪومت ۾ نمائندن وٽ عوام جي طاقت جو رڳو ڪجهه حصو، ۽ اهو به رڳو محدود وقت لاءِ هوندو آهي. ايڊمز بابت سمجهيو ويو ته هن هن ارتقا کي نظرانداز ڪيو ۽ پراڻي سياستي تصور سان وابستگي ظاهر ڪئي. پر وُڊ تي اهو اعتراض به ٿيو ته هن “ريپبلڪ” جي اصطلاح بابت ايڊمز جي مخصوص تعريف ۽ ماڻهن پاران توثيق ڪيل آئين جي حمايت کي نظرانداز ڪيو آهي.
اختيارن جي ورهاست بابت ايڊمز لکيو ته: “طاقت کي طاقت سان، ۽ مفاد کي مفاد سان مقابلي ۾ آڻڻ لازمي آهي.”Works of John Adams, IV:557 هي خيال پوءِ جيمس ميڊيسن جي جملي سان به ظاهر ٿيو ته “خواهش کي خواهش سان روڪڻو پوندو”، جيڪو فيدرلسٽ نمبر 51 ۾ نئين آئين هيٺ اختيارن جي ورهاست جي وضاحت لاءِ آيو. ايڊمز جو خيال هو ته انسان فطري طور پنهنجي خواهشن کي وڌائڻ چاهيندو آهي، ۽ جيڪڏهن رڳو هڪ جمهوريت ذريعي چونڊيل ايوان کي بنا روڪ ٽوڪ جي ڇڏيو وڃي ته اهو انهيءَ خطا جو شڪار ٿيندو؛ تنهن ڪري ان کي مٿئين ايوان ۽ انتظاميه ذريعي چيڪ ڪرڻ ضروري آهي. هن لکيو ته مضبوط انتظاميه عوام جي آزاديءَ کي اُنهن “اشرافن” کان بچائيندي، جيڪي اها آزادي کسي وٺڻ جي ڪوشش ڪندا.
ايڊمز 1787ع جي پڇاڙيءَ ۾ پهريون ڀيرو نئون آمريڪا جو آئين ڏٺو. هن جيفرسن کي لکيو ته هن ان کي “وڏي اطمينان سان” پڙهيو. ايڊمز افسوس ظاهر ڪيو ته صدر کي سينيٽ جي منظوري کان سواءِ مقرريون ڪرڻ جي طاقت نه هوندي، ۽ حقن جو بل نه هئڻ تي به کيس اعتراض هو.

سياسي فلسفو ۽ خيال

غلامي
ايڊمز ڪڏهن به غلام نه رکيو، ۽ اصولي طور غلام مزدوري استعمال ڪرڻ کان انڪار ڪيو، چئي:

مون سڄي حياتيءَ ۾ غلاميءَ جي عمل کي ايتري نفرت سان ڏٺو آهي، جو مون ڪڏهن به نه ڪو ڪارو ماڻهو، نه ڪو ٻيو ڪنهن قسم جو غلام رکيو؛ جيتوڻيڪ مون ڪيترائي سال اهڙن وقتن ۾ گذاريا آهن، جڏهن اهو عمل بدنام نه سمجهيو ويندو هو، جڏهن منهنجي چوڌاري بهترين ماڻهو به ان کي پنهنجي ڪردار سان ناسازگار نه سمجهندا هئا؛ ۽ جڏهن آزاد ماڻهن جي محنت ۽ گذر سفر تي مون کي هزارين ڊالر خرچ ڪرڻا پيا، جيڪي مان اُن وقت ڪارن ماڻهن کي خريد ڪري بچائي سگهيس ها، جڏهن اهي تمام سستا هوندا هئا.

جنگ کان اڳ، هو ڪڏهن ڪڏهن غلامن کي سندن آزاديءَ لاءِ داخل ڪيل دعوائن ۾ نمائندگي به ڏيندو هو. ايڊمز عام طرح ڪوشش ڪندو هو ته غلاميءَ جو سوال قومي سياست کان پري رهي، ڇو ته آزادي حاصل ڪرڻ لاءِ اتحاد ضروري هو ۽ ڏکڻ طرفان متوقع ردِعمل کي هو اڳ ئي ڏسندو هو. هن 1777ع ۾ ميساچوسيٽس ۾ غلام آزاد ڪرڻ واري هڪ بل جي مخالفت ۾ چيو ته هن وقت اهو مسئلو حد کان وڌيڪ ورهائيندڙ آهي، تنهن ڪري قانون سازي کي “ڪجهه وقت لاءِ سُتل” رهڻ گهرجي. هن ڏکڻ وارن جي مخالفت سبب انقلاب ۾ ڪارن سپاهين جي استعمال جي به مخالفت ڪئي. ميساچوسيٽس ۾ غلامي تقريباً 1780ع ۾ ختم ٿي وئي، جڏهن جان ايڊمز پاران ميساچوسيٽس جي آئين ۾ شامل ڪيل “حقن جي اعلان” ۾ اشارتي طور ان کي ممنوع قرار ڏنو ويو. ابيگيل ايڊمز کليءَ طرح غلاميءَ جي مخالف هئي.

بادشاهت پسندي
ايڊمز بادشاهت ۽ موروثي سياسي ادارن جي فائدن بابت تڪراري ۽ بدلجندڙ خيال ظاهر ڪيا. ڪڏهن ڪڏهن هو انهن طريقن جي وڏي حمايت به ڪندو هو، مثال طور اهو چئي ته “موروثي بادشاهت يا اشرافيت” اهي “واحد ادارا آهن، جيڪي ماڻهن جي قانونن ۽ آزادين کي ممڪن حد تائين بچائي سگهن ٿا.” ٻين وقتن ۾ هو اهڙن خيالن کان پاڻ کي پري به ڪندو هو، ۽ پاڻ کي “بادشاهت جو فاني ۽ نه ٺهندڙ دشمن” سڏيندو هو. اهڙيون ترديدون به سندس نقادن کي مطمئن نه ڪري سگهيون، ۽ ايڊمز تي اڪثر بادشاهت پسند هجڻ جو الزام لڳايو ويندو هو. 8تاريخدان ڪلنٽن روسيٽر ايڊمز کي هڪ انقلابي قدامت پسند طور پيش ڪري ٿو، جيڪو ريپبلڪن ازم کي بادشاهت جي استحڪام سان توازن ۾ رکي “منظم آزادي” پيدا ڪرڻ چاهيندو هو. هن جو 1790ع وارو ڊاويلا بابت تقريرون، جيڪو آمريڪا جي گزيٽ ۾ ڇپيو، وري به بي قابو جمهوريت جي خطرن بابت خبردار ڪندو آهي.

ايڊمز تي ڪيترائي حملا نهايت بي حياءَ هئا، جن ۾ اهو به چيو ويو ته هو “پاڻ کي بادشاهه تاج پهرائڻ” جو منصوبو ٺاهي رهيو آهي ۽ “جان ڪوئنسي کي تخت جو وارث بڻائڻ” لاءِ تياري ڪري رهيو آهي. ايڊمز کي لڳندو هو ته وڏو خطرو اهو آهي ته اميرن جي اولِيگارڪي برابريءَ کي نقصان پهچائيندي طاقت تي قابض ٿي ويندي. انهي خطري کي روڪڻ لاءِ، اميرن جي طاقت کي ادارن وسيلي هڪ رُخ ڏيڻو پوندو ۽ مضبوط انتظاميه وسيلي ان تي چيڪ رکڻو پوندو.

مذهبي خيال
سوانح نگار ڊيئويڊ ميڪ ڪَلَف موجب، “ايڊمز هڪ پڪو عيسائي به هو ۽ هڪ آزاد سوچيندڙ به، ۽ هن کي انهن ٻنهي ۾ ڪو ٽڪراءُ نظر نه آيو.” هن جو خيال هو ته باقاعده گرجا گهر وڃڻ انسان جي اخلاقي حس لاءِ فائديمند آهي. ايڊمز جي پرورش ڪانگريگيشنل چرچ ۾ ٿي. ڪوئنسي ۾ يونٽيرين ڌڙو غالب هو، جنهن ۾ ايڊمز ۽ سندس والد به شامل هئا. اهو ڪالونين ۾ هڪ نئين قوت هئي ۽ ثالوث ۽ عيسيٰ مسيح جي الوهيت کي رد ڪندو هو. ان جي مخالفت ڪيلونسٽ ڌڙي طرفان ٿيندي هئي. 1825ع ۾ يونٽيرين هڪ الڳ فرقي طور ڌار ٿي ويا، جنهن ۾ جان ايڊمز به شامل هو.ڊيئويڊ والڊسٽرايچر، ايڊيٽر. جان ايڊمز ۽ جان ڪوئنسي ايڊمز بابت ساٿي ڪتاب (2013ع) ص 23، 39.ڊيئويڊ ايل. هومز، باني ابنائن جا عقيدا (آڪسفورڊ يونيورسٽي پريس، 2006ع) باب 7، “جان ايڊمز جا مذهبي خيال”، ص 73–108؛ ۽ ابيگيل ايڊمز بابت ص 117–121.

ايڊمز جو خاندان پيورٽنز مان هو. سخت پيورٽن ازم نيو انگلينڊ جي ثقافت، قانونن ۽ روايتن تي گهرو اثر وڌو، ۽ ايڊمز تاريخي پيورٽنن کي “آزاديءَ جا علمبردار، اهڙو سبب جيڪو اڃا تائين مقدس تڪڙ رکي ٿو” سڏيندو هو. ڪيترن محققن کي جان ايڊمز جي ايمان کي سمجهڻ ڏکيو لڳي ٿو، ڇو ته هن جا خيال پيچيده هئا، ۽ هو دي ازم ۽ ڪيلون ازم جي وچ ۾ وچولو رستو اختيار ڪري يونٽيرينيت ڏانهن لاڙو رکي ويٺو هو. ڪجهه محقق ايڊمز کي عيسائي دي ازم وارو به بيان ڪن ٿا.

فيلڊنگ دليل ڏئي ٿو ته ايڊمز جا عقيدا پيورٽن، دي ازمي ۽ هيومينسٽ تصورن جو ميل هئا. فريزر لکي ٿو ته جيتوڻيڪ هو ڪيترين ڳالهين ۾ دي ازمين سان گڏ هو ۽ اڪثر دي ازمي اصطلاح استعمال ڪندو هو، “ايڊمز صاف طور دي ازمي نه هو… ايڊمز معجزن، تقدير/عنايت، ۽ ڪنهن حد تائين بائبل کي وحي طور مڃيندو هو.”فريزر، گريگ ايل. (2004ع). آمريڪي بنيادن جي سياسي الٰهيات. پي ايڇ ڊي مقالو. ڪليئرمانٽ گريجوئيٽ يونيورسٽي. ص 46. 1796ع ۾ ايڊمز، ٿامس پين جي عيسائيت تي دي ازمي تنقيد کي عقل جو دور ۾ رد ڪيو، ۽ لکيو ته عيسائيت “سڀني مذهبن کان مٿانهون” ۽ “دانائي، نيڪي، انصاف ۽ انسانيت جو مذهب” آهي. گورڊن ايس وُڊ لکي ٿو: “جيتوڻيڪ جيفرسن ۽ ايڊمز ٻنهي بائبل جي معجزن ۽ مسيح جي الوهيت کي رد ڪيو، ايڊمز هميشه ماڻهن جي دينداريءَ لاءِ اهڙو احترام رکيو، جيڪو جيفرسن ڪڏهن نه رکيو.” رٽائرمينٽ وارن سالن ۾، ايڊمز وڌيڪ عام روشن خيالي واري مذهبي مثاليّت ڏانهن ويجهو ٿيو. هن برطانيا ۽ فرانس ۾ ادارياتي عيسائيت ۽ قائم گرجائن کي وڏي تڪليفن جو ذميوار قرار ڏنو، پر ساڳي وقت اهو به اصرار ڪيو ته سماج لاءِ مذهب ضروري آهي.

ورثو
تاريخي ساک

بينجمن فرينڪلِن اُن ڳالهه جو خلاصو ڏنو جيڪو ڪيترائي ماڻهو ايڊمز بابت سوچيندا هئا، چيائين: "هو پنهنجي ملڪ لاءِ سٺو چاهي ٿو، سدائين سچو ماڻهو آهي، اڪثر داناءُ به آهي، پر ڪڏهن ڪڏهن، ۽ ڪي معاملن ۾، بلڪل هوش کان ٻاهر هوندو آهي." ايڊمز کي پڪو احساس هو ته تاريخ کيس وساري ڇڏيندي ۽ سندس قدر نه ڪندي. اهي احساس گهڻو ڪري حسد ۽ ٻين باني اڳواڻن تي زباني حملا ڪرڻ جي صورت ۾ ظاهر ٿيندا رهيا. ايڊمنڊ مورگن دليل ڏئي ٿو: "ايڊمز مضحکہ خيز حد تائين خودپسند هو، بيحد حسد ڪندڙ، ۽ شرمائيندڙ حد تائين ساراهه جو بکيو. پر ڪوبه ماڻهو پنهنجي ملڪ جي خدمت ان کان وڌيڪ بي لوثي سان نه ڪري سگهيو." Edmund S. Morgan, "John Adams and the Puritan Tradition." New England Quarterly 34#4 (1961) p. 522.

مورخ جارج سي. هيرنگ جو خيال هو ته ايڊمز باني اڳواڻن مان سڀ کان وڌيڪ خودمختيار ذهن رکندڙ هو. جيتوڻيڪ هو رسمي طور فيڊرلِسٽن سان لاڳاپيل رهيو، پر گهڻن معاملن ۾ هو پاڻ پنهنجي ئي ڌُر هو؛ ڪڏهن فيڊرلِسٽن سان به ايترو ئي اختلاف ڪندو هو جيترو ريپبلڪنن سان. کيس اڪثر ڪنڊائتو مزاج (prickly) چيو ويندو هو، پر سندس ثابت قدمي اُنهن فيصلن مان جنم وٺندي هئي جيڪي هن عام مخالفت جي باوجود ڪيا. ايڊمز گهڻو تڪراري به رهيو، جيئن هن پاڻ مڃيو: "[صدر جي حيثيت ۾] مون خاموشيءَ ۾ تڪليف سَهڻ کان انڪار ڪيو. مان آهه ڀري، سُڏڪا ڀري، ڪُرڪندو رهيس، ۽ ڪڏهن ڪڏهن چيخيو ۽ ڏاڍو روئي پڪاريو. ۽ مان پنهنجي شرم ۽ افسوس سان اقرار ڪريان ٿو ته ڪڏهن ڪڏهن گاريون به ڏنيم." ضد کي سندس اهم خاصيتن مان سمجهيو ويندو هو، جنهن بابت ايڊمز ڪابه معافي نه گهري. "الله جو شڪر آهي جو هن مون کي ضد ڏنو، جڏهن مان ڄاڻان ٿو ته مان صحيح آهيان"، هن لکيو. فرانس سان امن اڳتي وڌائڻ ۽ گڏوگڏ دفاعي رويي کي برقرار رکڻ واري سندس عزم سبب سندس مقبوليت گهٽ ٿي ۽ ٻيهر چونڊ ۾ شڪست ۾ به حصو پيو. گهڻا مورخ سندس صدارت دوران فرانس سان مڪمل جنگ کان بچڻ تي کيس ساراهين ٿا. پر سندس پاران Alien and Sedition Acts تي صحي ڪرڻ کي تقريباً هميشه مذمت جوڳو قرار ڏنو ويندو آهي.

فرلِنگ موجب، ايڊمز جي سياسي فلسفي قومي رجحانن سان "قدم کان ٻاهر" ٿي ويو هو. ملڪ ايڊمز جي نظم ۽ قانون جي حڪمراني تي زور کان وڌيڪ، جيفرسني آزادي ۽ ڪمزور مرڪزي حڪومت واري ويزن ڏانهن وڌندو ويو. رٽائرمينٽ کان پوءِ وارن سالن ۾، جڏهن پهرين جيفرسنيزم ۽ پوءِ جيڪسونِي جمہوريت آمريڪي سياست تي غالب آيا، ته ايڊمز وڏي حد تائين وسري ويو. 1840 جي آمريڪي صدارتي چونڊ ۾ وِگ اميدوار وليم هينري هيريسن تي ڊيموڪريٽن پاران غلط الزام لڳايو ويو ته هو جان ايڊمز جو حامي رهيو آهي. پوءِ ايڊمز تي رياستن جا حق وارن حامين طرفان به تنقيد ٿي. ايڊورڊ اي. پولارڊ، جيڪو آمريڪي گهرو جنگ دوران ڪنفيڊريسي جو مضبوط حامي هو، ايڊمز کي نشانو بڻائيندي لکي ٿو:

2001 ۾، ميڪَلا مطابق ايڊمز بابت مسئلو اهو آهي ته "گهڻا آمريڪي هن بابت ڪجھ به نٿا ڄاڻن"، جڏهن ته سي اين اين جي ٽوڊ ليئوپولڊ لکيو ته ايڊمز کي "اهو ماڻهو" سمجهي ياد ڪيو ويندو آهي جيڪو واشنگٽن ۽ جيفرسن جي وچ ۾ هڪ ئي مدو صدر رهيو. فرلِنگ موجب، ايڊمز کي هميشه "سچو ۽ وقف" سمجهيو ويو، پر سرڪاري خدمت ۾ ڊگهي ڪيريئر جي باوجود هو اڃا به ٻين جي ڇانوري ۾ رهيو. گِلبرٽ چِنارڊ پنهنجي 1933 واري ايڊمز جي سوانح ۾ کيس "مضبوط، سچو، ضدّي ۽ ڪجھ حد تائين تنگ نظر" قرار ڏنو. 1962 واري سوانح ۾ پيج اسميٿ ايڊمز جي اُن جدوجهد جي تعريف ڪري ٿو جيڪا هن ريڊيڪلن خلاف ڪئي، جن جون واعده ڪيل سڌارا بقولِ اسميٿ انتشار ۽ مصيبت جو پيش خيمو ٿي سگهن ٿيون. فرلِنگ پنهنجي 1992 واري سوانح ۾ لکي ٿو ته "ايڊمز پنهنجو ئي سڀ کان وڏو دشمن هو." هو سندس "ڇوٽائپ ... حسد، ۽ خودپسندي" تي تنقيد ڪري ٿو ۽ خاندان کان بار بار پري رهڻ کي به عيب سمجهي ٿو. ساڳي وقت، هو ايڊمز جي اُن قابليت جي ساراهه ڪري ٿو ته هن پنهنجي خامين کي مڃيو ۽ انهن تي ضابطو آڻڻ لاءِ ڪوشش ڪئي.


2001 ۾، ميڪَلا پنهنجي سوانح جان ايڊمز ڇاپي، جنهن ۾ هو ايڊمز جي مستقل مزاجي ۽ سچائيءَ جي تعريف ڪري ٿو، سندس وڌيڪ تڪراري ڪمن کي "گهٽ ڪري ڏيکاري ٿو يا سمجهاڻي ڏئي ختم ڪري ٿو"، ۽ جيفرسن تي تنقيد ڪري ٿو. ڪتاب تمام گهڻو وڪرو ٿيو ۽ وڏي حد تائين سٺي پذيرائي ملي؛ ۽ فرلِنگ جي سوانح سان گڏ، ايڊمز جي ساک ۾ تيزيءَ سان ٻيهر واڌ آندي. 2008 ۾، ميڪَلا جي سوانح تي ٻڌل مِني سيريز جاري ٿي، جنهن ۾ پال جِيئامَٽي ايڊمز جو ڪردار ادا ڪيو.

يادگيريءَ ۾

ايڊمز جي نالي تي ڪيترن ئي ڪائونٽين، عمارتن ۽ ٻين شين جا نالا رکيا ويا آهن. هڪ مثال جان ايڊمز بلڊنگ آهي، جيڪا لائبريري آف ڪانگريس جي عمارت آهي؛ هن اداري جي وجود کي قانوني صورت ڏيڻ لاءِ ايڊمز قانون تي صحي ڪئي هئي.

ايڊمز کي واشنگٽن ڊي. سي. ۾ اعلانِ آزاديءَ جي 56 دستخط ڪندڙن جي يادگار تي عزت ڏني وئي آهي. شهر ۾ سندس لاءِ الڳ مخصوص يادگار موجود ناهي، البت 2001 ۾ هڪ خانداني ايڊمز ميموريل جي اجازت ڏني وئي. ميڪَلا موجب: "عوامي علامتن ۾ ايڊمز سان گهڻي سخاوت نه ٿي. اسان جي قوم جي گاديءَ واري شهر ۾ سندس نالي ڪا يادگار، ڪو مجسمو ... ناهي، ۽ منهنجي نظر ۾ اها ڳالهه بلڪل ناقابلِ معافي آهي. هاڻي گهڻو وقت ٿي چڪو آهي جو اسان کي هن جيڪو ڪيو ۽ هو جيڪو هو، اُن کي تسليم ڪرڻ گهرجي." 

پڻ ڏسو
 جان ايڊمز جي چونڊ تاريخ
 فائونڊرز آن لائن
 خاتموپسنديءَ جي اڳواڻن جي فهرست
 آمريڪا جي صدرن جي فهرست

ڪتابيات

سوانحون









خصوصي مطالعو







 Fea, John. "John Adams and religion." in A Companion to John Adams and John Quincy Adams (2013) pp. 184–198 online.



 Georgini, Sara. Household Gods: The Religious Lives of the Adams Family (Oxford University Press, 2019) excerpt



 Holdzkom, Marianne. Remembering John Adams: The Second President in History, Memory and Popular Culture (McFarland, 2023) online.
 Holmes, David L. The Faiths of the Founding Fathers (Oxford University Press, 2006) ch 7, "The Religious Views of John Adams," pp 73–108; also pp 117–121 on Abigail Adams.












 Scherr, Arthur (2018). John Adams, Slavery, and Race: Ideas, Politics, and Diplomacy in an Age of Crisis. Santa Barbara, CA: Praeger.







بنيادي ماخذ








 Butterfield, L.H., et al., eds., The Adams Papers (1961– ). Multivolume letterpress edition of all letters to and from major members of the Adams family, plus their diaries; still incomplete. 
 Butterfield, L.H., ed. Adams Family Correspondence. Cambridge: Harvard University Press


 Hogan, Margaret; Taylor, C. James, eds. (2007). My Dearest Friend: Letters of Abigail and John Adams. Cambridge: Harvard University Press.

 Taylor, Robert J. et al., eds. Papers of John Adams. Cambridge, MA: Harvard University Press.

وڌيڪ پڙهڻ لاءِ

حوالا

ٻاهريان ڳنڍڻا

 جان ايڊمز جا دستاويز، باني اڳواڻن آن لائين جو ذيلي حصو، نيشنل آرڪائيوز اينڊ ريڪارڊز ايڊمنسٽريشن مان
 جان ايڊمز: وسيلا رهنما، لائبريري آف ڪانگريس وٽ
 جان ايڊمز لائبريري، بوسٽن پبلڪ لائبريري وٽ
 ايڊمز خاندان جا ڪاغذ: هڪ برقي آرڪائيو، ميساچوسيٽس هسٽاريڪل سوسائٽي وٽ



 جان ايڊمز، سي-اسپين تي



زمرو:1735 پيدائشون
زمرو:1826 وفاتون
زمرو:1790ع ڏهاڪو آمريڪا ۾
زمرو:1800ع ڏهاڪو آمريڪا ۾
زمرو:18هين صديءَ جا آمريڪا جا نائب صدر
زمرو:18هين صديءَ جا آمريڪي وڪيل
زمرو:18هين صديءَ جا آمريڪي ليکڪ
زمرو:18هين صديءَ جا آمريڪي مرد ليکڪ
زمرو:18هين صديءَ جا آمريڪي سفارتڪار
زمرو:18هين صديءَ جا ڪانگريگيشنلسٽ
زمرو:18هين صديءَ جا آمريڪي خط لکندڙ
زمرو:18هين صديءَ جا آمريڪا جا صدر
زمرو:18هين صديءَ جا يونٽيرين
زمرو:18هين صديءَ جا ميساچوسيٽس جا سياستدان
زمرو:19هين صديءَ جا ميساچوسيٽس جا سياستدان
زمرو:19هين صديءَ جا آمريڪا جا صدر
زمرو:19هين صديءَ جا يونٽيرين
زمرو:افريقي-آمريڪي شهري حقن جا ڪارڪن
جان
زمرو:برطانيا جي بادشاهي ڏانهن آمريڪا جا سفير
زمرو:نيدرلينڊز ڏانهن آمريڪا جا سفير
زمرو:آمريڪي ڪانگريگيشنلسٽ
زمرو:ڊچ جمهوريه ۾ آمريڪي جلاوطن
زمرو:قانون پڙهي وڪالت ۾ شامل ٿيل آمريڪي وڪيل
زمرو:آمريڪي ٽيڪس کان انڪار ڪندڙ
زمرو:آمريڪي يونٽيرين
زمرو:وڊيو ڪلپن وارا مضمون
زمرو:1788–1789 آمريڪا صدارتي چونڊ جا اميدوار
زمرو:1792 آمريڪا صدارتي چونڊ جا اميدوار
زمرو:1796 آمريڪا صدارتي چونڊ جا اميدوار
زمرو:1800 آمريڪا صدارتي چونڊ جا اميدوار
زمرو:ميساچوسيٽس مان ڪنٽينينٽل ڪانگريس جا ميمبر
زمرو:ميساچوسيٽس جا سفارتڪار
زمرو:آمريڪا جي صدرن جا والد
زمرو:آمريڪي اڪيڊمي آف آرٽس اينڊ سائنسز جا فيلو
زمرو:آمريڪا جا باني اڳواڻ
زمرو:گريٽ آمريڪنز هال آف فيم جا شامل ڪيل
زمرو:هارورڊ ڪاليج جا اڳوڻا شاگرد
زمرو:نوآبادياتي ميساچوسيٽس جا وڪيل
زمرو:ميساچوسيٽس جا فيڊرلِسٽ
زمرو:آمريڪن فلاسوفيڪل سوسائٽي جا ميمبر
زمرو:ميساچوسيٽس هائوس آف رپريزينٽيٽوِز جا ميمبر
زمرو:آمريڪي روشن خياليءَ جا ماڻهو
زمرو:نيم جنگ جا ماڻهو
زمرو:برينٽري، ميساچوسيٽس جا سياستدان
زمرو:ڪوئنسي، ميساچوسيٽس جا سياستدان
زمرو:آمريڪا جا صدر
زمرو:ڪوئنسي خاندان
زمرو:ڪنٽينينٽل ايسوسيئيشن جا دستخط ڪندڙ
زمرو:آمريڪا جي اعلانِ آزادي جا دستخط ڪندڙ
زمرو:آمريڪا جا نائب صدر
زمرو:واشنگٽن انتظاميه جا ڪابينا ميمبر