ڪي پي جيسوال

ڪاشي پرساد جيسوال (27 نومبر 1881 – 4 آگسٽ 1937) هڪ ڀارتي مورخ ۽ وڪيل هو. جيسوال جون تصنيفون هندو پالٽي (1918ع) ۽ ڀارت جي تاريخ، 150ع کان 350ع تائين (1933ع) قديم ڀارتي تاريخي ادب جون اهم ڪلاسيڪي ڪتابون سمجهيون وڃن ٿيون. ٻين ڳالهين سان گڏ، هن کي ان ڳالهه جو ڪريڊٽ ڏنو وڃي ٿو ته هن ڏيکاريو ته نمائندگي ۽ گڏيل فيصلا سازي جي اصولن تي ٻڌل ڀارتي جمهوري رياستون قديم دنيا جي سڀ کان وڌيڪ جمهوري نظامن مان هيون. 

 سوانح حيات 
thumb
ڪ. پ. جيسوال مرزاپور، اتر-اولهه صوبا (هاڻي اتر پرديش ۾) ۾ ڄائو ۽ الله آباد يونيورسٽي مان گريجوئيٽ ٿيو. 1906ع ۾، 25 ورهين جي عمر ۾، هو برطانيا ويو. ”هن کي انگلينڊ وڃڻ جي اجازت هن شرط تي ڏني وئي ته هو اتي ڪنهن جي هٿ لڳل کاڌو نه کائيندو، سواءِ پنهنجي برهمڻ باورچي جي، جيڪو ساڻس گڏ ويو، ۽ هو سخت سبزي خور رهندو“ (هندو پالٽي – تاثرات). هو پوءِ جيزس ڪاليج، آڪسفورڊ ۾ داخل ٿيو، جتي کيس چيني ٻولي ۾ ڊيوس اسڪالرشپ ملي ۽ 1909ع ۾ قديم ڀارتي تاريخ ۾ ايم. اي. ڪئي. 1910ع ۾ کيس لنڪنز اِن، لنڊن مان بار ۾ سڏايو ويو. ڀارت موٽڻ کان پوءِ، جيسوال ڪلڪتا هاءِ ڪورٽ ۾ وڪالت شروع ڪئي، جتي سندس ملاقات سر اشوتوش مکھرجي سان ٿي، جنهن کيس قديم ڀارتي تاريخ تي وڌيڪ تحقيق ڪرڻ لاءِ متاثر ڪيو. 1916ع ۾ جيسوال پٽنا منتقل ٿيو ۽ اُتي ئي رهيو.K. P. Jayaswal Commemoration Volume, 1981; K. P. Jayaswal Research Institute, Patna, p. 61

هڪ زرخيز عالم طور، جيسوال 11 ڪتابن کان علاوه 120 کان وڌيڪ تحقيقي مقالا ۽ ڪيترائي تبصرا ۽ ترجما لکيا. هن قديم ماڳن جي کوٽائي ۽ بحالي ۾ به اهم ڪردار ادا ڪيو، جنهن ۾ جديد بہار ۾ واقع نالندا يونيورسٽي به شامل آهي. هو سڪه شناسي جو ماهر پڻ هو، ۽ موريا ۽ گپتا دور جا ڪيترائي سڪا دريافت ڪرڻ سبب 1931ع ۾ کيس لنڊن جي شاهي ايشيائي سوسائٽي ۾ تقرير ڪرڻ لاءِ سڏايل پهريون ڀارتي بڻجڻ جو اعزاز مليو.K. P. Jayaswal Commemoration Volume, 1981; K. P. Jayaswal Research Institute, Patna, p. 29

هو ٻه ڀيرا ڀارتي سڪه شناسي سوسائٽي جو صدر چونڊيو ويو ۽ کيس بنارس هندو يونيورسٽي ۽ پٽنا يونيورسٽي طرفان ڊاڪٽر آف فلاسافي (اعزازي) جي ڊگري ڏني وئي.

جيسوال آڪسفورڊ جي معاشيات دان سنجايا لال جو ڏاڏو هو.

 رامڌاري سنگهه ’دنڪر‘ تي اثر 
جيسوال رامڌاري سنگهه ’دنڪر‘ کي پنهنجي پٽ وانگر پيار ڪندو هو ۽ سندس شاعري جي شروعاتي دور ۾ مدد ڪئي.

1937ع ۾ جيسوال جي وفات نوجوان شاعر لاءِ وڏو صدمو هئي. گهڻو پوءِ هن حيدرآباد مان شايع ٿيندڙ رسالي ڪلپنا ۾ لکيو:  

حقيقت ۾ جيسوال ئي پهريون شخص هو جنهن دنڪر جي شاعري ۾ تاريخي شعور کي سڃاتو.

 ڪ. پ. جيسوال تحقيقاتي ادارو 

پٽنا ۾ ڪ. پ. جيسوال تحقيقاتي ادارو 1950ع ۾ بہار جي حڪومت پاران قائم ڪيو ويو، جنهن جو مقصد ”تاريخي تحقيق، آثار قديمه جي کوٽائي ۽ جاچ، ۽ مستقل علمي قدر رکندڙ ڪتابن جي اشاعت“ کي فروغ ڏيڻ هو. هن وقت اهو ادارو پٽنا ميوزيم مان هلندو آهي.

 حوالا 

 ٻاهرين ڳنڍڻا 

 سرڪاري ويب سائيٽ 
 پٽنا يونيورسٽي

زمرو:اتر پرديش جا عالم
زمرو:ڀارت جا مورخ
زمرو:جيزس ڪاليج، آڪسفورڊ جا شاگرد
زمرو:مرزاپور ضلعو جا ماڻهو
زمرو:20هين صديءَ جا ڀارتي مورخ
زمرو:1881ع جون پيدائشون
زمرو:1937ع جون فوتگيون
زمرو:1881 ڄمڻا
زمرو:1937 وفاتون