پالتو بڻائڻ

پالتو بڻائڻ (Domestication) هڪ گهڻ-نسلي گڏيل تعلق آهي جنهن ۾ هڪ نوع (Species)، جهڙوڪ انسان، ٻي نوع جي سار سنڀال ۽ ضابطو پنهنجي هٿ ۾ کڻي ٿي ته جيئن ان مان کاڌو (گوشت، کير)، وسيلو (ان، چمڙو) يا محنت حاصل ڪري سگهجي. هي هڪ تدريجي عمل آهي جيڪو آزمائش ۽ غلطيءَ جي بنياد تي صدين تائين هلندو رهيو آهي.

 جانورن کي پالتو بڻائڻ 
جانورن کي پالتو بڻائڻ سان انهن جي جينياتي بناوٽ ۽ رويي ۾ تبديلي اچي ٿي، جنهن سان اهي گهٽ وحشي ۽ وڌيڪ فرمانبردار بڻجي وڃن ٿا:
 ڪتو: انسان جو پهريون پالتو جانور، جيڪو گهٽ ۾ گهٽ 15,000 سال اڳ پالتو بڻايو ويو.
 چوپايو مال: ٻڪريون، رڍون ۽ ڳئون لڳ ڀڳ 11,000 سال اڳ پالتو بڻايون ويون.
 گهوڙو: وچ ايشيا ۾ تقريباً 5,500 سال اڳ سواري ۽ محنت لاءِ استعمال ٿيڻ لڳو.
 پکين ۽ جيتن جو استعمال: ڪڪڙن کي اوڀر ايشيا ۾ 3,250 سال اڳ، جڏهن ته ريشمي ڪيڙن ۽ ماکيءَ جي مکين کي 5,000 سال اڳ پالتو بڻايو ويو.

 ٻوٽن کي پالتو بڻائڻ 
ٻوٽن کي پالتو بڻائڻ (زراعت) جي شروعات لڳ ڀڳ 13,000 کان 11,000 سال اڳ وچ اوڀر (Middle East) ۾ ٿي. 
 اناج: ڪڻڪ ۽ جَو سڀ کان اڳيان هئا. چين ۾ 9,000 سال اڳ سارين (چانورن) جي پوک شروع ٿي.
 آمريڪا جو حصو: آمريڪا جي مقامي ماڻهن 10,000 سال اڳ مڪئي، پٽاٽا، مڱيرا ۽ ڪپهه پوکڻ شروع ڪئي.
 خاصيتون: پالتو ٻوٽن جا ٻج جهنگلي ٻوٽن جي ڀيٽ ۾ وڏا ٿين ٿا ۽ انهن جي پنهنجي مدد پاڻ بقا جي صلاحيت گهٽجي وڃي ٿي.

 جيتن ۾ پالتو بڻائڻ جو عمل 
انسانن کان علاوه ڪجهه جيت به ٻين نسلن کي پالتو بڻائين ٿا. مثال طور:
 اڏوهي (Termites) ۽ ڪيڙيون (Ants): ڪجهه خاص ڪڙيون ۽ اڏوهيون فنگس (Fungi) جي پرورش ڪن ٿيون، جنهن کي اهي خوراڪ طور استعمال ڪن ٿيون. هي تعلق ايترو مضبوط آهي جو ٻئي هڪٻئي کان سواءِ زنده نٿا رهي سگهن.

 وڌيڪ ڏسو 
 زراعت
 ارتقا
 انساني تاريخ

 حوالا 

زمرو:زراعت
زمرو:حياتيات
زمرو:پالتو جانور