ورانڊو

ورانڊو (Veranda يا verandah) هڪ ڇت وارو، کليل لنگهہ يا پورچ هوندو آهي، جيڪو عمارت جي ٻاهران جڙيل هوندو آهي. ورانڊو اڪثر ڪري هڪ جهنگلي يا ريلنگ ذريعي اڌ بند ٿيل هوندو آهي ۽ اڪثر عمارت جي سامهون ۽ پاسن تائين پکڙيل هوندو آهي.
ماهرن ۾ هن لفظ جي هجي (spelling) تي اختلاف آهن. ڪنسائيز آڪسفورڊ انگلش ڊڪشنري "h" واري ورزن (verandah) کي هڪ قسم طور ڏئي ٿي، جڏهن تہ دي گارڊين اسٽائل گائيڊ موجب "veranda" لکڻ گهرجي. The Guardian Style Guide آسٽريليا جي ميڪواري ڊڪشنري "verandah" کي ترجيح ڏئي ٿي.

 اصطلاح ۽ تاريخ (Etymology) 
لفظ "ورانڊو"، جيڪو برطانيہ ۽ فرانس ۾ استعمال ٿئي ٿو، انگريز ننڍي کنڊ (بنگالي: বারান্দা، هندي: बरामदा، اردو: برآمدہ) تان کڻي ويا هئا. اهو ممڪن آهي تہ هي لفظ فارسي ٻوليءَ جي لفظ "برآمد" مان نڪتو هجي جنھن جي معنيٰ آهي "ٻاهر نڪتل"، يعني اهڙو حصو جيڪو ڪمرن کان ٻاهر نڪتل هجي. جيتوڻيڪ هن لفظ جي صحيح اصل معلوم ناهي، پر ماهرن جو خيال آهي تہ اهو پورچوگيزن جي ذريعي ننڍي کنڊ ۾ آيو هوندو. ننڍي کنڊ جي قديم تعميراتي فن واستو شاستر ۾ هن خصوصيت لاءِ "الندا" (Alinda) لفظ استعمال ڪيو ويو آهي.

 تعميراتي انداز 

 آسٽريليا 
ورانڊو آسٽريليا جي تعميراتي فن جو هڪ نمايان حصو رهيو آهي ۽ 1850ع واري ڏهاڪي ۾ نوآبادياتي عمارتن ۾ عام ٿيو. "ڪئينزلينڊر" (Queenslander) گهرن جو هڪ اهڙو انداز آهي جيڪو گرم علائقن جي مناسبت سان ٺاهيو ويو آهي، جنھن جي سڀ کان وڏي سڃاڻپ ان جا وڏا ورانڊا آهن جيڪي ڪڏهن ڪڏهن سڄي گهر جي چؤڌاري هوندا آهن.

 هندستان 
هندستان جي گرم ۽ خشڪ موسم ۾ ورانڊو هڪ قدرتي ضرورت آهي. گجرات ۾ ورانڊي کي "اوٽالا" ۽ هندي پٽي ۾ "الندا" چيو ويندو آهي. هي جڳھ رڳو ٿڌاڻ لاءِ نہ پر سماجي زندگيءَ جو مرڪز پڻ هوندي آهي جتي پاڙيسري گڏجي ڪچھري ڪندا آهن ۽ ٻار رانديون کيڏندا آهن. ڏکڻ هندستان ۾ ان کي "ٿننائي" (thinnai) چيو وڃي ٿو.

 آمريڪا 
نيو اورلينز، لوزيانا ۾ "ڪريول ٽائون هائوس" پنھنجي ورانڊن جي ڪري مشھور آهن. ايئر ڪنڊيشن جي ايجاد کان اڳ، آمريڪا جي ڏکڻ وارن علائقن ۾ اڪثر گهر ورانڊن سان گڏ ٺاهيا ويندا هئا تہ جيئن هوا جي گذر کي يقيني بڻائي سگهجي.

 پڻ ڏسو 

ڇت
ڪمرو

 حوالا 

 خارجي لنڪس 

Archnet discussion forum on Verandah 

زمرو:تعميراتي حصا
زمرو:هندي لفظ ۽ محاورا
زمرو:ڇپر