جيو فزڪس

ڌرتي جي طبیعیات (Geophysics) ڌرتي سائنس جي هڪ وڏي شاخ آهي، جيڪا ڌرتيءَ جي طبیعي خصوصيتن جو مشاهدو ڪندي برقي، تابڪاري ۽ مقناطيسي طريقن سان اڀياس ڪري ٿي. ان ڪري، ان کي ارضيات ۽ طبیعیات جو انتساب سڏيو وڃي ٿو ۽ ان لاءِ ان کي ڪڏهن ڪڏهن ارضي طبیعیات به چيو ويندو آهي.

جيوفزڪس يا ارضي طبعات هڪ اهم ارضي سائنس آهي، جيڪا ڌرتيءَ جي طبعي گڻن، ان جي اندروني جوڙجڪ، ۽ مختلف قدرتي مظھرن جي اڀياس بابت آھي. ان ۾ ڌرتيءَ جي ٽيڪٽانيڪ چڪر، زيرِ زمين معدني ذخيرن، قدرتي وسيلن جهڙوڪ تيل ۽ گئس، ۽ ٻيا ڪيترائي عنصر شامل آهن، جيڪي سائنسدانن کي زمين جي اندروني بناوت ۽ ماحوليات بابت ڄاڻ ڏين ٿا. جيوفزڪس جي ذريعي ماپيا ويا انگن اکر، تحقيقاتي مقصدن جي لاءِ استعمال ڪري سگهجن ٿا جهڙوڪر؛ زيرِ زمين پاڻيءَ جي ڳولھا، قديم آثارن جي دريافت، ۽ ماحولياتي مسئلن جو نبيرو. 

جيوفزڪس جو اصطلاح پهريون ڀيرو 1834ع ۾ جرمن سائنسدان فروبل (Frobel) استعمال ڪيو هو.


جيو فزڪس (Geophysics) فطري سائنس جو هڪ موضوع آهي جنهن جو تعلق ڌرتيءَ جي طبیعي عملن ۽ طبیعي خاصيتن ۽ ان جي آس پاس جي خلائي ماحول ۽ انهن جي تجزيي لاءِ مقداري طريقن جي استعمال سان آهي. جيو فزڪس، جيڪي عام طور تي گريجوئيٽ سطح تي جيو فزڪس، فزڪس، يا ڌرتيءَ جي سائنسن مان هڪ جو مطالعو ڪندا آهن، سائنسي مضمونن جي وسيع رينج ۾ مڪمل تحقيقات مڪمل ڪن ٿا. اصطلاح جيو فزڪس ڪلاسيڪي طور تي مضبوط زمين جي ايپليڪيشنن ڏانهن اشارو ڪري ٿو: ڌرتيء جي شڪل؛ ان جي ڪشش ثقل، مقناطيسي ميدان ۽ برقي مقناطيسي ميدان؛ ان جي سطحی جوڙجڪ ۽  اندروني جوڙجڪ؛ ان جي حرڪيات ۽ پليٽ ٽيڪٽونڪس ۾ انهن جي مٿاڇري جو اظهار، ميگما جو نسل، آتش فشان ۽ پٿر جي ٺهڻ. بهرحال، جديد جيو فزڪس تنظيمون ۽ خالص سائنسدان هڪ وسيع وصف استعمال ڪن ٿا جنهن ۾ پاڻي جي چڪر سميت برف ۽ برف شامل آهي؛ ساگرن ۽ ماحول جي سیال جی حرکیات (fluid dynamics)؛ آئنوسفیر (ionosphere) ۽ میگنیتوسفیر (magnetosphere) ۽ شمسي زميني طبعيات ۾ بجلي ۽ مقناطيس؛ ۽ چنڊ ۽ ٻين سيٽن سان لاڳاپيل مسئلا. 

جيتوڻيڪ جيو فزڪس کي 19 صدي عيسويء ۾ هڪ الڳ نظم جي طور تي مڇيو ويو، ان جي شروعات قديم زماني کان وٺي. پهريون مقناطيسي کمپاس لوڊسٽون مان ٺاهيو ويو، جڏهن ته وڌيڪ جديد مقناطيسي کمپاس نيويگيشن جي تاريخ ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو. پهريون زلزلي وارو اوزار 132ع ۾ ٺاهيو ويو. آئزڪ نيوٽن پنهنجي ميکانيڪس جي نظريي کي لوڻ ۽ مساوات جي اڳڀرائي تي لاڳو ڪيو؛ ۽ اوزار ٺاهيا ويا ڌرتيءَ جي شڪل، کثافت ۽ ڪشش ثقل جي ميدان کي ماپڻ لاءِ، گڏوگڏ پاڻيءَ جي چڪر جا جزا. 20 صدي عيسويءَ ۾، جيو فزيڪل طريقا ٺاهيا ويا ته جيئن ڌرتيءَ ۽ سمنڊ جي دور دراز ڳولا لاءِ، ۽ جيو فزڪس پليٽ ٽيڪٽونڪس جي نظريي جي ترقيءَ ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو. جيو فزڪس کي سماجي ضرورتن تي لاڳو ڪيو ويندو آهي، جهڙوڪ معدني وسيلن، قدرتي خطرن جي خاتمي ۽ ماحولياتي تحفظ. 

جيو فزڪس جي ڳولا ۾، جيو فزيڪل سروي ڊيٽا کي استعمال ڪيو ويندو آهي امڪاني پيٽروليم جي ذخيرن ۽ معدني ذخيرن جو تجزيو ڪرڻ، زميني پاڻي ڳولڻ، آثار قديمه جا آثار ڳولڻ، گليشيئرز ۽ مٽيءَ جي ٿلهي جو تعين ڪرڻ، ۽ ماحولياتي سڌارن لاءِ سائيٽن جو جائزو وٺڻ.

قدرتي مظھرَ 
==ڌرتيءَ جا علائقا: 
==طريقا: 
==تاريخ: 
==پڻ ڏسو: 
==خارجي لنڪس: 
حوالا

زمرو:طبيعيات
زمرو:ارضيات
زمرو:جيو فزڪس
زمرو:طبيعيات جون ذيلي شاخون
زمرو:علم ارضيات جون ذيلي شاخون