مشي گن

مشي گن (Michigan) آمريڪا جي گڏيل رياستن جي اپر مڊ ويسٽ علائقي جي وڏي ڍنڍن واري علائقي ۾ هڪ رياست آهي. ان جون سرحدون اتر اولهه ۾ وسڪونسن سان لڳن ٿيون، اپر جزيره نما ۾؛ اهو پڻ ڍنڍ سپريئر، مشي گن، هورون ۽ ايري سان منيسوٽا ۽ الينوائي ڏانهن ۽ ڪينيڊا جي صوبي اونٽاريو ڏانهن ڳنڍيل آهي. تقريبن هڪ ڪروڙ جي آبادي ۽ 96,716 چورس ميل (1,22,500 چورس ڪلوميٽر) جي ايراضيءَ سان، مشي گن آبادي جي لحاظ کان 10هين وڏي رياست آهي، علائقي جي لحاظ کان 11هين وڏي رياست آهي، ۽ علائقي جي لحاظ کان سڀ کان وڏي مسيسپي نديءَ جي اوڀر طرف آهي. ان جي گاديءَ جو هنڌ لانسنگ (Lansing) آهي، ۽ ان جو وڏو شهر ڊيٽرائيٽ آهي. ميٽرو ڊيٽروئٽ ملڪ جي سڀ کان وڌيڪ آبادي ۽ وڏي ميٽروپوليٽن معيشتن مان آهي. نالو اصل اوبجوی بولی جی  لفظ "ᒥᓯᑲᒥ" (معنيٰ ”وڏو پاڻي“ يا ”وڏي ڍنڍ“) جي گليڪائزڊ قسم مان نڪتل آهي.

مشي گن ٻن جزيرن تي مشتمل آهي. هيٺيون جزيرو هڪ مٽيءَ جي شڪل جهڙو آهي، ۽ رياست جي زمين جي اڪثريت تي مشتمل آهي. اپر جزيره نما (اڪثر ڪري ”UP“ سڏجي ٿو) لوئر پنينسولا کان اسٽريٽس آف ميڪنڪ، هڪ پنج ميل (8 ڪلوميٽر) چينل جيڪو ڍنڍ هورون کي مشي گن ڍنڍ سان ملائي ٿو، کان جدا ٿيل آهي. ميڪنڪ برج جزائر کي ڳنڍي ٿي. مشي گن وٽ آمريڪا جي ڪنهن به سياسي ذيلي تقسيم جو سڀ کان ڊگهو تازو پاڻي وارو ذخیرو آهي، جنهن جي سرحد پنجن وڏين ڍنڍن مان چار ۽ سينٽ ڪليئر ڍنڍ سان لڳل آهي. ان ۾ 64,980 اندرين ڍنڍون ۽ تلاءُ پڻ آهن. مشي گن، رڳو الاسڪا جي پٺيان، ڪنهن به رياست جو ٻيو نمبر پاڻي وارو علائقو آهي. 

اهو علائقو پهريون ڀيرو هزارين سالن کان وٺي مقامي آمريڪي قبيلن جي جانشين تي قبضو ڪيو ويو. 17 صدي عيسويء ۾، فرانسيسي ڳولا ڪندڙن ان کي نيو فرانس ڪالوني جو حصو قرار ڏنو، جڏهن اهو گهڻو ڪري مقامي ماڻهن طرفان آباد هو. فرينچ ۽ ڪينيڊا واپاري ۽ آبادگار، ميٽس ۽ ٻيا هن علائقي ڏانهن لڏي ويا، گهڻو ڪري آبي رستن سان گڏ آباد ٿيا. 1762ع ۾ فرانسيسي ۽ مقامین جی جنگ ۾ فرانس جي شڪست کان پوءِ اهو علائقو برطانوي راڄ هيٺ آيو. برطانيه آمريڪي انقلابي جنگ ۾ شڪست کان پوءِ اهو علائقو نئين آزاد آمريڪا جي حوالي ڪري ڇڏيو. اهو علائقو سال 1800ع تائين وڏي اتر اولهه واري علائقي جو حصو هو، جڏهن مغربي مشي گن انڊيانا علائقي جو حصو بڻجي ويو. مشي گن جو علائقو سال 1805ع ۾ ٺھيو، پر ڪيناڊا سان گڏ ڪجھ اترين سرحدن تي 1812ع جي جنگ کان پوءِ تائين اتفاق نه ٿي سگھيو. مشي گن کي 1837ع ۾، 26 هين رياست، ھڪ آزاد رياست طور يونين ۾ شامل ڪيو ويو. اهو جلد ئي عظيم ڍنڍن واري علائقي ۾ صنعت ۽ واپار جو هڪ اهم مرڪز بڻجي ويو، ڪيترن ئي يورپي ملڪن مان 19 صدي جي آخر ۽ 20 صدي جي شروعات ۾ مهاجرن کي راغب ڪيو. فنلينڊ، مقدونيا ۽ هالينڊ کان مهاجر خاص طور تي گهڻا هئا. 1930ع واري ڏهاڪي ۾ وڏي لڏپلاڻ جي حصي طور اپالاچيا ۽ ڪاري ڏاکڻين جي لڏپلاڻ وڌي وئي، ڪيترائي ميٽرو ڊيٽرائيٽ ۾ آباد ٿيا.


ٻاهريان ڳنڍڻا
حوالا

زمرو:مشي گن رياست
زمرو:اترين گڏيل رياستون
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون رياستون