زندگي جي سائنسن جي فهرست

زندگيءَ جي سائنسن جي هيءَ فهرست سائنس جي انهن شاخن تي مشتمل آهي جنهن ۾ زندگيءَ جو سائنسي مطالعو شامل آهي، جهڙوڪ خوردبيني زندگي، ٻوٽا ۽ جانور جن ۾ انسان به شامل آهن. هيءَ سائنس قدرتي سائنس جي ٻن وڏين شاخن مان هڪ آهي، ٻي طبعي سائنسون، جنهن جو تعلق غير جاندار مادن سان آهي. حياتيات هڪ مجموعي قدرتي سائنس آهي جيڪا زندگيءَ جو مطالعو، ٻين زندگيءَ جي سائنس سان گڏ ان جي ذيلي شعبن وانگر، ڪري ٿي.

ڪجهه حياتياتي سائنسن جو ڌيان هڪ خاص قسم جي حصي تي آهي. مثال طور، حياتيات جانورن جو مطالعو آهي، جڏهن ته نباتاتيات ٻوٽن جو مطالعو آهي. ٻيون حياتياتي سائنسون، جهڙوڪ اناٽومي ۽ جينيات، عام طور تي سڀني يا ڪيترن ئي زندگيءَ جي شڪلين تي ڌيان ڏين ٿيون. ڪجهه خوردبيني  پيماني تي ڌيان ڏين ٿيون (مثال طور ماليڪيولر بائيولاجي، بايو ڪيمسٽري)، ٻيون وڏي پيماني تي (مثال طور سائتولوجي، اميونالوجي، ايٿولوجي، فارميسي، ماحوليات) ڌيان ڏين ٿيون. زندگي جي سائنس جي هڪ ٻي وڏي شاخ دماغ کي سمجهڻ آهي جن ۾  نيورو سائنس شامل آهي. لائف سائنس جون دريافتون زندگي جي معيار کي بهتر بڻائڻ ۾ مددگار آهن ۽ صحت، زراعت، دوائن ۽ دواسازي ۽ فوڊ سائنس جي صنعتن ۾ انهن جا اطلاق آهن. مثال طور، هن ڪجهه بيمارين بابت معلومات مهيا ڪئي آهي جيڪا مجموعي طور تي انساني صحت کي سمجهڻ ۾ مدد ڪئي آهي.
زندگي جي سائنسن جي بنيادي شاخون
 حياتيات - زندگي جو سائنسي مطالعو
 فضائي حياتيات - خوردبيني جاندارن جي حرڪت ۽ نقل و حمل جو مطالعو 
 ايگروسٽولوجي - گھاس ۽ گھاس جھڙي نسلن جو مطالعو 
 اناٽومي - ٻوٽن، جانورن ۽ ٻين جاندارن ۾ يا خاص طور تي انسانن ۾ اعضائين ۽ ڪم جو مطالعو، 
 فلڪي حياتيات - ڪائنات ۾ زندگي جي ٺهڻ ۽ موجودگي جو مطالعو
 بيڪٽيريولوجي - بيڪٽيريا جو مطالعو 
 رويين جو تجزيو - رويي جي بنيادي اصولن جو مطالعو 
 حياتياتي ٽيڪنالاجي - جاندار ۽ ٽيڪنالاجي ٻنهي جي ميلاپ جو مطالعو 
 حياتياتي ڪيميا - زندگيءَ جي وجود ۽ ڪم لاءِ گهربل ڪيميائي عملن جو مطالعو، عام طور تي سيلولر سطح تي ڌيان ڏيڻ. 
 بايو انفارميٽڪس - مفيد حياتياتي ڄاڻ پيدا ڪرڻ لاءِ حياتياتي ڊيٽا کي محفوظ ڪرڻ، حاصل ڪرڻ، ترتيب ڏيڻ ۽ تجزيو ڪرڻ لاءِ طريقن يا سافٽ ويئر اوزارن جي ترقي
 حياتياتي لسانيات - ٻولي جي حياتيات ۽ ارتقاء جو مطالعو 
 حياتياتي انسائيڪلوپيڊيا - انسانن، غير انساني پرائيميت ۽ هومينيڊ جو مطالعو، فزيڪل انتھروپولوجي طور پڻ سڃاتو وڃي ٿو
 حياتياتي اوشيانوگرافي - سمنڊن ۾ زندگيءَ ۽ ماحول سان سندن لاڳاپي جو مطالعو
 حياتياتي ميڪانيات - جاندارن جي ميڪانيات جو مطالعو
 بايو فزڪس - حياتياتي عملن جو مطالعو انهن نظرين ۽ طريقن کي لاڳو ڪندي جيڪي روايتي طور تي طبيعياتي سائنسن ۾ استعمال ڪيا ويا آهن 
 نباتاتيات - نباتات (ٻوٽن) جو مطالعو 
 سائٽولوجي - هڪ مڪمل يونٽ جي طور تي سيل جو مطالعو ۽ ماليڪيولر ۽ ڪيميائي تعامل جيڪي هڪ جاندار سيل جي اندر ٿين ٿا 
 ڊولپمينٽل بائيولاجي - انهن عملن جو مطالعو جنهن جي ذريعي هڪ جاندار بڻجي ٿو، زائگوٽ کان مڪمل ساخت تائين
 ماحوليات - جاندارن جي رابطي جو مطالعو هڪ ٻئي سان ۽ انهن جي ماحول جي غير جاندار عناصر سان
 اينزايمولوجي - اينزايم جو مطالعو 
 اخلاقيات - رويين جو مطالعو 
 ارتقائي حياتيات - وقت جي حوالي سان نسلن جي اصليت ۽ نزول جو مطالعو
 ارتقائي ترقياتي حياتيات - ترقي جي ارتقاء جو مطالعو ان جي ماليڪيولر ڪنٽرول سميت 
 جينيات - جين ۽ وراثت جو مطالعو
 هسٽولوجي - بافتن جو مطالعو
 اميونولوجي - مدافعتي نظام جو مطالعو 
 سامونڊي حياتيات - سمنڊ ۾ جاندارن جو مطالعو 
 خوردبيني حياتيات - خوردبيني جاندارن ۽ ٻين جاندارن سان انهن جي رابطي جو مطالعو
 ماليڪيولر بائيولاجي - ماليڪيولر سطح تي حياتيات ۽ حياتياتي ڪمن جو مطالعو، ڪجھ بائيو ڪيمسٽري، جينياتيات، ۽ مائڪرو بايولوجي سان گڏ 
 مائيڪولوجي - فنجائي جو مطالعو 
 نيوروسائنس - نروس سسٽم جو مطالعو 
 پيليونٿولوجي - ما قبل تاريخ جاندارن جو مطالعو
 پيراسائيٽولوجي - پرازي جو مطالعو، انهن جي ميزبان، ۽ انهن جي وچ ۾ تعلق
 پيٿالوجي - بيماري يا زخم جي سببن ۽ اثرات جو مطالعو
 فارماڪولوجي - دوا جي عمل جو مطالعو
 فائيڪولوجي - الجائي جو مطالعو 
 فزيولوجي - جاندارن جي عضون ۽ حصن جي ڪم جو مطالعو 
 آبادي جي حياتيات - مخصوص عضون جي گروپن جو مطالعو 
 مقداري حياتيات - جاندارن ۾ مقدار جي رجحان جو مطالعو
 ساختي حياتيات - ماليڪيولر بائيولاجي، بايو ڪيمسٽري ۽ بائيو فزڪس جي هڪ شاخ جيڪا حياتياتي ميڪرو ماليڪيولز جي ماليڪيولر ڍانچي سان لاڳاپيل آهي 
 مصنوعي حياتيات - نئين حياتياتي مادن جي جوڙجڪ ۽ تعمير جهڙوڪ اينزائمز، جينياتي سرڪٽ ۽ سيلز، يا موجوده حياتياتي سسٽم جي نئين ترتيب جو مطالعو 
 سسٽم حياتيات - حياتياتي نظام جي اندر مختلف اجزاء جي انضمام ۽ انحصار جو مطالعو، خاص طور تي جسمانيات ۾ ميٽابولڪ رستن ۽ سيل سگنلنگ حڪمت عملي جي ڪردار تي ڌيان ڏيڻ سان 
 نظرياتي حياتيات - حياتياتي رجحان جي مطالعي لاء تجريد ۽ رياضياتي ماڊل جو استعمال
 ٽوڪزيڪولوجي - زهر جي فطرت، اثرات ۽ ڳولا جو مطالعو 
 وائرولوجي - وائرسن جو مطالعو جهڙوڪ ذيلي مائڪرو اسڪوپي، جينياتي مواد جا پارسياتي ذرات پروٽين جي کوٽ ۾ موجود آهن ۽ وائرس جهڙا ايجنٽ
 زولوجي - جانورن جو مطالعو.
اپلائيڊ لائف سائنس جي شاخون ۽ نڪتل تصورات
 زراعتي سائنس (Agriculture): ٻوٽن ۽ فصلن کي پوکڻ ۽ مويشين کي پالڻ جي سائنس ۽ مشق. 
 زرعي علم (Agronomy): ٻوٽن ۽ جانورن کي وسيلن لاءِ استعمال ڪرڻ جي سائنس ۽ مشق.
 لاڳو ٿيل رويي جو تجزيو: انساني معاملن تي رويي جي بنيادي اصولن جو اطلاق. 
 بايو ڪمپيوٽر: حياتياتي طور تي نڪتل ماليڪيولن جا نظام، جهڙوڪ ڊي اين اي ۽ پروٽين، ڪمپيوٽيشنل حسابن کي انجام ڏيڻ لاءِ استعمال ٿيندا آهن جن ۾ ڊيٽا کي محفوظ ڪرڻ، حاصل ڪرڻ ۽ پروسيسنگ شامل هوندي آهي. حياتياتي ڪمپيوٽنگ جي ترقي کي نانو بايو ٽيڪنالاجي جي نئين سائنس کي وڌائڻ سان ممڪن بڻايو ويو آهي.
 بائيو ڪنٽرول: بائيو ايفيڪٽر- ٻين جاندارن کي استعمال ڪندي جيوت کي ڪنٽرول ڪرڻ جا طريقا، جنهن ۾ حشرات، مٽي، ٻوٽا ۽ ٻوٽا شامل آهن.
 حياتياتي انجينيئرنگ: انجنيئرنگ جي ذريعن ذريعي لاڳو ٿيل علم تي زور ڏيڻ سان ۽ خاص طور تي بايو ٽيڪنالاجي سان لاڳاپيل حياتيات جو مطالعو. 
 بايو اليڪٽرونڪس: حياتياتي مادن جي برقي حالت ان جي ساخت ۽ ڪم کي خاص طور تي متاثر ڪري ٿي.
 حياتياتي مواد: ڪو به مادو، سطح يا تعمير جيڪو حياتياتي نظام سان تعلق رکي ٿو، جو مطالعو.
 بايوميڊيڪل سائنس: هيلٿ ڪيئر سائنس، لاڳو ٿيل سائنسن جو هڪ مجموعو آهي، جيڪو قدرتي سائنس يا رسمي سائنس، يا ٻنهي جي حصن کي لاڳو ڪري ٿو. 
 بايو مانيٽرنگ: حياتياتي مواد ۾ زهر واري ڪيميائي مرڪب، عناصر، يا انهن جي ميٽابولائٽس جي جسم جي بوجھ جي ماپ، گهڻو ڪري، اهي ماپون رت ۽ پيشاب ۾ ڪيا ويندا آهن.
 بايوپوليمر: جاندارن پاران پيدا ڪيل پوليمر؛ ٻين لفظن ۾، اهي پوليميرڪ حياتياتي موليڪيول آهن. بايوپوليمرز ۾ مونوميرڪ يونٽ شامل آهن، جيڪي وڏيون اڏاوتون ٺاهڻ لاء گڏيل طور تي پابند آهن.Chandra, R., and Rustgi, R., "Biodegradable Polymers", Progress in Polymer Science, Vol. 23, p. 1273 (1998)Kumar, A., et al., "Smart Polymers: Physical Forms & Bioengineering Applications", Progress in Polymer Science, Vol. 32, p.1205 (2007)
 بايو ٽيڪنالاجي: جينياتي تبديلين ۽ مصنوعي حياتيات سميت جاندار مادي جو استعمال.
 ڪنزرويشن بائيالاجي: ڪنزرويشن بائيولاجي فطرت ۽ ڌرتيءَ جي جيوتائي تنوع جو انتظام آهي جنهن جو مقصد نسلن، انهن جي رهائش ۽ ماحولياتي نظام کي ختم ٿيڻ جي حد کان وڌيڪ شرحن ۽ حياتياتي ڳالهين جي خاتمي کان بچائڻ آهي.
ماحولياتي صحت: ٽوڪزيڪولوجي، اپيڊميولوجي ۽ ماحولياتي سائنس سان لاڳاپيل گھڻ-ڊسپلينري فيلڊ
فرمينٽيشن ٽيڪنالاجي: مختلف شين جهڙوڪ وٽامن، امينو ايسڊ، اينٽي بايوٽڪ، بيئر، وائن وغيره جي صنعتي پيداوار لاءِ مائڪروجنزم جي استعمال جو مطالعو.
کاڌي جي سائنس - لاڳو ڪيل سائنس کاڌي جي مطالعي لاء وقف ڪئي وئي آهي.
جينومڪس - جينوم (ڊي اين اي جو مڪمل سيٽ هڪ جاندار جي هڪ سيل اندر) جي ڪم ۽ ساخت کي ترتيب ڏيڻ، گڏ ڪرڻ ۽ تجزيو ڪرڻ لاءِ ٻيهر ٺهندڙ ڊي اين اي، ڊي اين اي ترتيب ڏيڻ جا طريقا ۽ بايو انفارميٽڪس تي لاڳو ٿئي ٿو.
صحت سائنس: اها اهي سائنس آهن جيڪي صحت تي ڌيان ڏئي ٿي يا صحت جي سنڀال، انهن جي موضوع جي بنيادي حصن جي طور تي.
اميونوٿراپي: اهو  "بيماري جو علاج هڪ مدافعتي ردعمل کي وڌائڻ يا دٻائڻ" جي ذريعي آهي.
ڪائنيسيولوجي: انساني جسم جي ڪائنات، انساني حرڪت جو سائنسي مطالعو آهي. اها طبيعي، ميڪانياتي ۽ نفسياتي ميڪانزم کي خطاب ڪري ٿو. انساني صحت لاءِ هن جون ايپليڪيشنن ۾ بائيو ميڪنڪس ۽ آرٿوپيڊڪس شامل آهن.
ميڊيڪل ڊيوائس: هڪ طبي ڊوائيس هڪ اوزار، اپريٽس، امپلانٽ، ويٽرو ريجنٽ، يا ساڳيو يا لاڳاپيل مضمون آهي جيڪو تشخيص، روڪ يا بيماري يا ٻين حالتن جي علاج لاء استعمال ڪيو ويندو آهي ۽ ان جي مقصدن کي ڪيميائي عمل ذريعي حاصل نه ڪندو آهي.thumbnail|right|upright|مٿي جي پاراسيجيٽل ايم آر آئي (MRI)، آرٽيفيڪٽ جي عام نالن سان.* ميڊيڪل اميجنگ: ميڊيڪل اميجنگ هڪ ٽيڪنڪ ۽ عمل آهي جيڪو انساني جسم (يا ان جا حصا ۽ ڪم) جون تصويرون ٺاهڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي جيڪا ڪلينڪ يا طبي تحقيق جي مقصدن لاءِ استعمال ڪيو وينديون آهن.
آپٽوجينيٽڪس: آپٽوجينيٽڪس هڪ نيوروموڊوليشن ٽيڪنڪ آهي جيڪا نيورو سائنس ۾ استعمال ڪي ويندي آهي جيڪو آپٽڪس ۽ جينيٽڪس جي ٽيڪنڪ جو ميلاپ استعمال ڪري ٿو ته جيئن جاندار بافتن ۾ انفرادي اعصابي جيو گھرڙن جي سرگرمين کي سنڀالڻ ۽ مانيٽر ڪرڻ لاءِ، آزاديءَ سان حرڪت ڪندڙ جانورن جي اندر، ۽ انهن ڌاڙيلن جي اثرن کي درست انداز ۾ رئيل ٽائيم ۾ ماپڻ لاءِ استعمال ڪي ويندي آهي. آپٽوجينيٽڪس ۾ استعمال ٿيندڙ اھم عمل ڪندڙ هڪ ھلڪو حساس پروٽين آھي.
فارماڪوجينومڪس: فارماڪوجينومڪس اها ٽيڪنالاجي آهي جيڪا تجزيو ڪري ٿي ته جينياتي ميڪ اپ، هڪ فرد جي دوائن جي عمل تي ڪيئن اثر انداز ٿئي ٿو ۽  اهو دوا جي اثر يا زهر سان جين اظهار يا سنگل نيوڪليوٽائيڊ پوليمورفيزم سان تعلق رکندڙ مريضن ۾ دوا جي ردعمل تي جينياتي تغير جي اثر سان معاملو ڪري ٿي. Ermak G., Modern Science & Future Medicine (second edition), 164 p., 2013
فارماڪولوجي: فارماڪولوجي دوائن ۽ حياتيات جي شاخ آهي جيڪا دوا جي عمل جي مطالعي سان لاڳاپيل آهي،  جتي هڪ دوا، ڪنهن به انسان جي ٺاهيل، قدرتي يا جسم جي اندر جنهن جيو گھرڙي، ٽشو، عضوو، يا جاندار تي بايو ڪيميڪل يا طبيعي اثر وجهي ٿو، کي وسيع طور تي بيان ڪري سگهجي ٿو.
آبادي جي حرڪيات: آبادي جي حرڪيات آبادي جي سائز ۽ عمر جي جوڙجڪ ۾ مختصر ۽ ڊگهي مدت جي تبديلين ۽ انهن تبديلين تي اثر انداز ٿيندڙ حياتياتي ۽ ماحولياتي عملن جو مطالعو آهي. آبادي جي حرڪيات ان طريقي سان تعلق رکي ٿي جنهن سان آبادي، پيدائش ۽ موت جي شرح ۽ نقل و حرڪت طرفان متاثر ٿيندي آهي.
پروٽيومڪس: پروٽيومڪس پروٽين، خاص طور تي انهن جي جوڙجڪ ۽ افعال جو وڏي پيماني تي مطالعو آهي. پروٽين جانورن جا اهم حصا آهن، ڇاڪاڻ ته اهي جيو گھرڙن جي جسماني ميٽابولڪ رستن جا مکيه جزا آهن. پروٽوم پروٽين جو سڄو سيٽ آهي، جيڪو هڪ عضوي يا سسٽم طرفان پيدا يا تبديل ڪيو ويو آهي.

پڻ ڏسو
حوالا

زمرو:زندگي
زمرو:زندگي جي سائنس
زمرو:علم فطري سائنس
زمرو:سائنس-سان لاڳاپيل فهرستون