طاهر حسين

ڊاڪٽر طاهر حسين (Tahir Hussain؛ 1923ع – 21 ڊسمبر، 2010ع)، هڪ پاڪستاني ائٽمي سائنسدان ۽ گورنمينٽ ڪاليج يونيورسٽي ۾ طبیعیات جو پروفيسر اميريٽس، جن جي تحقيق ذرڙن جي رفتار کي تيز ڪنندڙ (accelerator)  کي سمجهڻ لاءِ وقف هئي.

سوانح عمري
ڊاڪٽر طاهر حسين سال 1923ع ۾ علي ڳڙهه، اتر پرديش، برطانوي هندستان ۾ پيدا ٿيو.  هن علي ڳڙهه مسلم يونيورسٽي (AMU) مان فزڪس ۾ گريجوئيشن ۽ اعزاز سان گڏ فزڪس ۾ ايم ايس سي ڪئي. سال 1948ع ۾ پاڪستان جي گورنر جنرل، قائد اعظم، محمد علي جناح جي دعوت تي ڊاڪٽر آر.ايم.چوڌري سان گڏ هجرت ڪري پاڪستان آيو. آر.ايم.چوڌري جي چوڻ تي لاهور جي گورنمينٽ ڪاليج يونيورسٽي ۾ ليبارٽري جي ليڪچرار طور ٽيچنگ پوزيشن قبول ڪئي. 

ڊاڪٽر طاهر هڪ اسڪالر شپ تي آڪسفورڊ يونيورسٽي ۾ داخلا وٺڻ لاءِ برطانيه ويو، جتي 1954ع ۾ نيوڪليئر فزڪس ۾ پاس ڪيائين ۽ کيس ڊي فل جي ڊگري ڏني وئي. واپس اچڻ تي هن 1955ع ۾ سولڊ اسٽيٽ فزڪس جا ڪورس سيکاريا ۽ 1962ع ۾ گورنمينٽ ڪاليج يونيورسٽي ۾ فزڪس ڊپارٽمينٽ جي چيئرمين شپ سنڀالي.  سال 1955ع ۾ هن "سينٽر فار ايڊوانس اسٽڊيز ان فزڪس" (CASP) جو بنياد رکيو ۽ ان جي باني ڊائريڪٽر طور ڪم ڪيو.. 

1950-60 جي ڏهاڪي ۾، هن اسٽيٽ يونيورسٽي آف نيويارڪ، يونيورسٽي آف شڪاگو ۽ ميساچوسٽس انسٽيٽيوٽ آف ٽيڪنالاجي (MIT) ۾ پوسٽ ڊاڪٽريٽ فيلو جي حيثيت سان آمريڪا جو دورو ڪيو، گڏوگڏ هارورڊ يونيورسٽي ۽ ڪيليفورنيا ۾ اسٽينفورڊ يونيورسٽي جو دورو ڪيو. هن لارنس ليورمور نيشنل ليبارٽري جو به دورو ڪيو ۽ واپسي تي هن لاهور ۾ نيوڪليئر ريسرچ ليبارٽري قائم ڪئي جيڪا لارنس ليورمور جي بنياد تي پنهنجي يونيورسٽي ۾ فزڪس جي تدريسي پروگرام کي اپڊيٽ ڪندي رهي.

سال 1965-69ع ۾ کيس آزاد ڪشمير يونيورسٽي جو وائيس چانسلر مقرر ڪيو ويو ۽ بعد ۾ پاڪستان جي وزارت تعليم ۾ تعليم بابت صلاحڪار جي حيثيت سان ملازمت ملي. هن تعليم جي وزارت ذريعي پاڪستان ۾ "ايجوڪيشن يو.ايس.اي نيٽ ورڪ" جي صدارت ڪئي.

سال 1972ع ۾، ڊاڪٽر طاهر حسين کي ڊاڪٽر اشفاق احمد جي سربراهيءَ ۾ پڙهائيندڙ نيوڪليئر فزڪس گروپ پاران ماس-انرجي برابري ۽ تابڪاري جي کوٽ جي مطالعي تي صلاح مشوري ڏيڻ لاءِ موڪليو ويو، جيڪو ڳجهي طور تي ائٽم بم پروگرام تي ڪم ڪري رهيو هو.

پنهنجي ڪيريئر دوران، ڊاڪٽر طاهر حسين گورنمينٽ ڪالج يونيورسٽي ۾ ٽيچنگ فيڪلٽي تي رهيو ۽ سال 1970ع ۾ ڪالج جي فزڪس جي ڪتاب "فنڊامينٽلز آف فزڪس" لکيو، جيڪو پوءِ نون ايڊيشن ۾ شايع ٿيو. ڊاڪٽر طاهر حسين 21 ڊسمبر، 2010ع تي 87 ورهين جي ڄمار ۾ وفات ڪئي، گورنمينٽ ڪالج يونيورسٽي لاهور ۾  ڊاڪٽر طاهر حسين جي تعزيتي ريفرنس جو انعقاد ڪيو ويو.
درسي ڪتاب
 حسين، ڊاڪٽر طاهر (1970). فزڪس جا بنيادي اصول (پهريون ايڊيشن)، قومي ڪتب خانه، لاهور، پنجاب، پاڪستان.

اقتباس 
 "نظريا جيڪو مون سيکاريا، منهنجي شاگردن ان جا نتيجا پيدا ڪندا."
ايوارڊ
 تمغا امتياز (1965)
پڻ ڏسو
 عبدالقدير خان
 آء.ايچ. عثماني

حوالا

زمرو:طبیعیات دان
زمرو:پاڪستاني شخصيتون
زمرو:1923ع جون پيدائشون