پاڻي تڪرار

پاڻي جو تڪرار عام طور تي پاڻي جي وسيلن تائين رسائي يا ڪنٽرول، يا پاڻي يا پاڻي جي نظامن کي هٿيارن يا تڪرارن جي متاثرين جي طور تي استعمال ڪرڻ سان لاڳاپيل تشدد يا تڪرارن ڏانهن اشارو ڪري ٿو. لفظ پاڻي جي جنگ عام طور تي ميڊيا ۾ پاڻي جي حوالي سان ڪجهه تڪرارن لاءِ استعمال ٿيندو آهي، ۽ اڪثر ڪري پاڻي جي وسيلن تائين رسائي جي حقن تي ملڪن، رياستن، يا گروپن جي وچ ۾ تڪرار بيان ڪرڻ تائين محدود هوندو آهي. گڏيل قومون تسليم ڪن ٿيون ته پاڻي جا تڪرار پاڻي استعمال ڪندڙن جي مخالف مفادن، عوامي يا نجي جي ڪري پيدا ٿيندا آهن. تاريخ ۾ پاڻي جا تڪرار وسيع پيماني تي نظر اچن ٿا، جيتوڻيڪ اهي گهٽ ئي روايتي جنگيون آهن جيڪي رڳو پاڻي لاءِ وڙهيون وينديون آهن. ان جي بدران، پاڻي ڊگهي عرصي کان تڪرار جو هڪ ذريعو ۽ تڪرارن جي سببن مان هڪ رهيو آهي. پاڻي جا تڪرار ڪيترن ئي سببن جي ڪري پيدا ٿين ٿا، جن ۾ علائقائي تڪرار، وسيلن لاءِ جنگ، ۽ اسٽريٽجڪ فائدو شامل آهن.
پاڻي جا تڪرار بين الاقوامي ۽ بين رياستي سطحن تي ٿي سگهن ٿا. بين رياستي تڪرار ٻن يا وڌيڪ ملڪن جي وچ ۾ ٿيندا آهن جيڪي هڪ سرحد پار پاڻي جو ذريعو شيئر ڪندا آهن، جهڙوڪ درياهه، سمنڊ، يا زير زمين پاڻي جو بيسن. مثال طور، وچ اوڀر وٽ دنيا جي تازي پاڻي جو صرف 1 سيڪڙو آهي، جيڪو دنيا جي آبادي جي 5 سيڪڙو جي وچ ۾ ورهايل آهي ۽ اڪثر درياهه بين الاقوامي سرحدن کي پار ڪن ٿا. بين رياستي تڪرار هڪ ئي ملڪ ۾ ٻن يا وڌيڪ پارٽين جي وچ ۾ ٿيندا آهن، جهڙوڪ هارين ۽ شهري پاڻي استعمال ڪندڙن جي وچ ۾ تڪرار.
اڪثر پاڻي سان لاڳاپيل تڪرار تازي پاڻي تي ٿيندا آهن، ڇاڪاڻ ته اهي وسيلا بنيادي انساني ضرورتن لاءِ ضروري آهن پر اڪثر ڪري گهٽ يا آلوده يا استعمال ڪندڙن جي وچ ۾ خراب طريقي سان ورهايل ٿي سگهن ٿا. پيئڻ جي پاڻي، آبپاشي، بجلي جي پيداوار ۽ ٻين ضرورتن لاءِ مقابلي جي ڪري پاڻي جي کوٽ پاڻي جي تڪرارن کي وڌيڪ خراب ڪري ٿي. جيئن ته تازو پاڻي هڪ اهم، پر غير مساوي طور تي ورهايل قدرتي وسيلو آهي، ان جي دستيابي اڪثر ملڪ يا علائقي جي رهڻي ڪهڻي ۽ اقتصادي حالتن کي متاثر ڪري ٿي. وچ اوڀر جهڙن علائقن ۾ قيمتي اثرائتي پاڻي جي فراهمي جي اختيارن جي کوٽ، پاڻي جي بحرانن جي ٻين عنصرن سان گڏ، ڪارپوريٽ، سرڪاري، يا انفرادي، سميت سڀني پاڻي استعمال ڪندڙن تي سخت دٻاءُ وجهي سگهي ٿي، جنهن جي ڪري تڪرار ۽ ممڪن طور تي جارحيت پيدا ٿئي ٿي.
پاڻي جي تڪرارن جو تعداد وڌي رهيو آهي جيڪي حل نه ٿيندا آهن، گهڻو ڪري ذيلي قومي سطح تي، ۽ اهي وڌيڪ خطرناڪ ٿي ويندا جيئن پاڻي وڌيڪ گهٽ ٿيندو، آبهوا جي تبديلي مقامي هائيڊرولوجي کي تبديل ڪندي، ۽ عالمي آبادي وڌندي. پاڻي جي تڪرارن جو وسيع اسپيڪٽرم انهن کي حل ڪرڻ ۾ ڏکيو بڻائي ٿو، پر اهڙن تڪرارن جي خطرن کي گهٽائڻ لاءِ وسيع پيماني تي حڪمت عمليون موجود آهن. مقامي ۽ بين الاقوامي قانون ۽ معاهدا بين الاقوامي دريائن ۽ ايڪويفرز جي بهتر شيئرنگ ۾ مدد ڪري سگهن ٿا. بهتر ٽيڪنالاجي ۽ ادارا ٻئي پاڻي جي دستيابي ۽ پاڻي جي کوٽ واري علائقن ۾ پاڻي جي شيئرنگ کي بهتر بڻائي سگهن ٿا.

 حوالا