ڪيوٽو

ڪيوٽو (Quito)، سرڪاري طور سان فرانسسڪو ڊي ڪیوٽو (San Francisco de Quito)، ڏکڻ آمريڪي ملڪ ايڪواڊور جي گاديءَ جو هنڌ آهي. ان جي ميٽروپوليٽن علائقي ۾ اندازي مطابق آبادي 28 لک آهي. شهر جي پکيڙ 299 چورس ڪلوميٽر آهي. ڪیوٽو گوایاڪل (Guayaquil) کانپوء ايڪواڊور جو ٻيو نمبر وڏو شهر آهي. اهو پڻ پِچينچا (Pichincha) صوبي جي راڄڌاني آهي. ڪوئٽو هڪ واديءَ ۾، پِچينچا، اينڊس جبلن جی سلسلی ۾ هڪ فعال اسٽريٽو ٻرندڙ جبل جي اڀرندي سلپ تي،  واقع آهي. ڪیوٽو جي اچائي 2,850 ميٽر (9,350 فٽ) ان کي يا ته دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ يا ٻيو بلند ترين گاديء جو شهر بڻائي ٿو. هي مختلف موقف آهي ڇو ته بوليويا هڪ ملڪ آهي جنهن ۾ ڪيترن ئي راڄڌانيون آهن؛ جيڪڏهن لا پاز (La Paz) کي بوليويا جي قومي راڄڌاني سمجهيو وڃي ته اهو سڀ کان وڌيڪ بلند ترين گاديء جو شهر جي فهرست ۾ سڀ کان مٿانهون آهي، پر جيڪڏهن سڪري (Sucre) کي راڄڌاني طور بيان ڪيو وڃي ته پوءِ اهو ڪیوٽو کان پوءِ ٻيو نمبر وڏو آهي."Contact Us ." TAME. Retrieved on 14 March 2010.La Paz is the administrative capital of Bolivia and is higher than Quito while Sucre is the constitutional capital of Bolivia and is lower than Quito. 

ڪوئٽو ايڪواڊور جو سياسي ۽ ثقافتي مرڪز آهي ڇاڪاڻ ته ملڪ جا اهم سرڪاري، انتظامي ۽ ثقافتي ادارا شهر اندر واقع آهن. ايڪواڊور ۾ موجودگي سان گڏ بين الاقوامي ڪمپنين جي اڪثريت اتي موجود آهن. اهو پڻ ملڪ جي ٻن وڏن صنعتي مرڪزن مان هڪ آهي؛ گواياڪل (Guayaquil) جو بندرگاهه شهر ٻيو آهي. ان جي پهرين رهائش جي تاريخ معلوم نه آهي، پر آثار قديمه جا ثبوت ٻڌائين ٿا ته اهو پهريون ڀيرو 4400 ق.م ۽ 1600 ق.م م وسیو. پندرهين صديءَ جي آخر ۾، انڪا (Inca) شهنشاهه هيونا ڪيپيڪ ڪیوٽو کي شڪست ڏني، جيڪو علائقي جي اصل رهاڪن هو، ۽ ڪیوٽو کي انڪا سلطنت ۾ شامل ڪري، ان کي انڪا سلطنت جي اترين علائقي جي گاديءَ جو هنڌ مقرر ڪيو. سا 1534ع ۾ شهر جي اسپيني فتح اها تاريخ آهي جيڪا اڪثر ڪري شهر جي باضابطه بنياد جي طور تي بيان ڪئي وئي آهي، جيڪو ڪیوٽو کي ڏکڻ آمريڪا جي قديم ترين گاديءَ جو هنڌ بڻايو. ڪوئٽو جو تاريخي مرڪز آمريڪا ۾ سڀ کان وڏو ۽ بهترين محفوظ ڪيل مرڪز آهي. سال 1978ع ۾، ڪیوٽو ۽ ڪراڪائو يونيسڪو پاران اعلان ڪيل پھريون عالمي ثقافتي ورثو سائيٽون آھن. ڪیوٽو خط استوا جي ويجھو گاديءَ جو شهر آهي، جيڪو ميٽروپوليٽن علائقي جي اترئين حصي مان، سان انتونيو جي پارش ۾ گذرندو آهي.
کاٻو|thumb|577x577 عڪسلون|پلازا ڊي سان فرانسسڪو، ڪیوٽو

 حوالا 

زمرو:ايڪواڊور
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:ڏکڻ آمريڪا ۾ راڄڌانيون
زمرو:يونيسڪو عالمي ثقافتي ورثي جا ماڳ