ماحوليات

ماحوليات (Ecology) جاندارن، بشمول انسان ۽ انهن جي طبعي ماحول جي وچ ۾ لاڳاپن جي قدرتي سائنس آهي. ماحوليات انفرادي آبادي، ڪميونٽي، ماحول ۽ حياتياتي سطح تي جاندارن کي سمجهي ٿو. ماحوليات حیاتیاتي جاگرافي،ارتقائي حياتيات،جينيات،اخلاقيات ۽ قدرتي تاريخ جي ويجھي لاڳاپيل سائنسن سان اوورليپ ڪري ٿي. 

ماحوليات حياتيات جي هڪ شاخ آهي ۽ ماحول جي حوالي سان جاندارن جي گهڻائي، بايوماس ۽ ورڇ جو مطالعو آهي. اهو زندگي جي عملن، رابطي ۽ موافقتن؛ زندہ برادرين ذريعي مواد ۽ توانائي جي حرڪت؛ ماحولياتي نظامن جي مسلسل ترقي؛ تعاون، مقابلو ۽ نسلن جي وچ ۾ اڳڪٿي ۽ جيو تنوع جا نمونا ۽ ماحولياتي نظام جي عملن تي ان جی اثر تي مشتمل آهي.

ماحوليات ۾ عملي ايپليڪيشنون ڪنزرويشن بايولوجي، ويٽ لينڊ مينيجمينٽ، قدرتي وسيلن جي انتظام (زرعي، زراعت، ٻيلن، زرعي ٻيلن، ماهي گيري، کان کني، سياحت)، شهري منصوبا بندي (شهري ماحوليات)، ڪميونٽي هيلٿ، اقتصاديات، بنيادي ۽ لاڳو ڪيل سماجي سائنس ۽ انساني ماحوليات آھن.

لفظ ماحوليات () 1866ع ۾ جرمن سائنسدان ارنسٽ هيڪل (Ernst Haeckel) ٺهرايو هو. ماحوليات جي سائنس جيئن ته اسان ڄاڻون ٿا ته اها اڄ 1890ع واري ڏهاڪي ۾ آمريڪي نباتات جي ماهرن جي هڪ گروهه سان شروع ٿي. S. E. Kingsland, "Foundational Papers: Defining Ecology as a Science", in L. A. Real and J. H. Brown, eds., Foundations of Ecology: Classic Papers with Commentaries. Chicago: U of Chicago Press, 1991. pp. 1–2. موافقت ۽ قدرتي چونڊ سان لاڳاپيل ارتقائي تصور جديد ماحولياتي نظريي جا بنياد آهن.

ماحولیاتي نظام متحرڪ طور تي جاندارن، اهي ڪميونٽي جيڪي اهي ٺاهيندا آهن ۽ انهن جي ماحول جي غير جاندار (Abiotic) اجزاء جا نظام آهن. ماحولياتي نظام جا عمل، جهڙوڪ پرائمري پيداوار، غذائيت جي سائيڪل ۽ خاص تعمير، ماحول جي ذريعي توانائي ۽ مادي جي وهڪري کي منظم ڪن ٿا. ماحولياتي نظامن وٽ بايو فزيڪل فيڊبيڪ ميڪانيزم آهن جيڪي سياري جي بايوٽڪ ۽ ابيٽڪ جزن تي اعتدال پسند عملن تي عمل ڪن ٿا. ماحولياتي نظام زندگي جي مدد ڪندڙ ڪمن کي برقرار رکن ٿا ۽ ماحولياتي نظام جون خدمتون مهيا ڪن ٿا، جهڙوڪ بايوماس جي پيداوار (کاڌو، ايندھن، فائبر ۽ دوائون)، آبهوا جي ضابطي، عالمي بايو جيو ڪيميڪل سائيڪل، پاڻي جي فلٽريشن، مٽي جي ٺهڻ، ايرويشن ڪنٽرول، ٻوڏ کان بچاء ۽ ٻيون ڪيتريون ئي قدرتي، سائنسي، تاريخي، اقتصادي، يا اندروني قدر جو خاصيتون برقرار رکن ٿا.

 تنظيم جي سطح، دائري ۽ پيماني تي 
 پيچيدگي 
 ارتقاء سان تعلق  
 انساني ماحوليات 
 ماحول سان تعلق 
 تاريخ 
پڻ ڏسو
باب:حياتيات
باب:ماحوليات
باب:ٻوٽا 
باب:وڻ 
باب:پاڻي 
 ڪيميائي ماحوليات 
 ثقافتي ماحوليات 
 ماحولياتي موت 
 ماحولياتي نفسيات 
 انساني ماحوليات 
 صنعتي ماحوليات * معلومات ماحوليات * نظارو ماحوليات 
 قدرتي وسيلا 
 معياري سائنس 
 ماحوليات جو فلسفو 
 سياسي ماحوليات 
 نظرياتي ماحوليات 
 حسي ماحوليات 
 روحاني ماحوليات 
 پائيدار ترقي 
 ماحوليات جي لغت 
 ماحوليات جي ماهرن جي فهرست * ماحوليات جي اصطلاح.

خارجي لنڪس

 The Nature Education Knowledge Project: Ecology


Category:Biogeochemistry
*
Category:Emergence

حوالا

زمرو:ماحوليات
زمرو:زندگي جي سائنس