پوٽاشيئم

پوٽاشيئم (Potassium) هڪ ڪيميائي تَتوَ آهي جنھن جو نشان K (لاطيني: Kalium مان) ۽ ايٽمي نمبر 19 آهي. اهو هڪ چانديءَ جي اڇي ڌاتو آهي جيڪو چاقو سان آساني سان ڪٽڻ لاءِ ڪافي نرم آهي. پوٽاشيئم ڌاتو فضائي آڪسيجن سان تيزي سان رد عمل ڪري ٿو ته جيئن صرف سيڪنڊن جي نمائش ۾ فلڪي اڇو پوٽاشيئم پيرو آڪسائيڊ ٺاهي. ان کي پهريون ڀيرو پوٽاش، ٻوٽن جي راھ کان الڳ ڪيو ويو، جنهن تان ان جو نالو نڪتو آهي. دوراني جدول ۾، پوٽاشيم الڪلي ڌاتو مان هڪ آهي، جن سڀني ۾ ٻاهرين اليڪٽران شيل ۾ هڪ واحد ويلنس اليڪٽران هوندو آهي، جيڪو آساني سان هٽائي هڪ مثبت چارج سان آئن ٺاهيندو آهي (جيڪو اينائن سان ملائي لوڻ ٺاهيندو آهي). فطرت ۾، پوٽاشيم صرف آئنڪ لوڻ ۾ ٿئي ٿو. عنصري پوٽاشيم پاڻي سان زور سان رد عمل ڪري ٿو، رد عمل ۾ خارج ٿيندڙ هائيڊروجن کي باهه ڏيڻ لاءِ ڪافي گرمي پيدا ڪري ٿو، ۽ هڪ ليلڪ رنگ جي شعلي سان جلندو آهي. اهو سمنڊ جي پاڻي ۾ حل ٿيل ملي ٿو (وزن جي لحاظ کان %0.04)   ۽ ڪيترن ئي معدنيات جهڙوڪ آرٿوڪليس ۾ ملي ٿو، جيڪا گرينائيٽ ۽ ٻين اگنيئس پٿرن جو هڪ عام جزو آهي.

پوٽاشيم ڪيميائي طور تي سوڊيم سان تمام گهڻو ملندڙ جلندڙ آهي، جيڪو دوراني جدول جي گروپ 1 ۾ پوئين عنصر آهي. انهن ۾ هڪجهڙائي پهرين آئنائيزيشن توانائي آهي، جيڪا هر ايٽم کي پنهنجي واحد ٻاهرين اليڪٽران کي ڇڏڻ جي اجازت ڏئي ٿي. اهو پهريون ڀيرو 1702 ۾ تجويز ڪيو ويو هو ته اهي الڳ عنصر هئا جيڪي ساڳين اينائنز سان گڏ هڪجهڙا لوڻ ٺاهڻ لاءِ ملن ٿا، جيڪو 1807ع ۾ ظاهر ڪيو ويو جڏهن عنصري پوٽاشيم کي پهريون ڀيرو اليڪٽرولائيزيشن ذريعي الڳ ڪيو ويو هو. قدرتي طور تي موجود پوٽاشيم ٽن آئسوٽوپس تي مشتمل آهي، جن مان پوٽاشيم-40 ريڊيو ايڪٽو آهي. P-40 جا نشان سڀني پوٽاشيم ۾ مليا آهن، ۽ اهو انساني جسم ۾ سڀ کان عام ريڊيو آئسوٽوپ آهي

پوٽاشيئم آئن سڀني جاندار سيلن جي ڪم لاءِ اهم آهن. پوٽاشيم آئنن جي منتقلي اعصاب سيل جھلين ۾ عام اعصاب ٽرانسميشن لاءِ ضروري آهي؛ پوٽاشيم جي گهٽتائي ۽ اضافي هر هڪ جي نتيجي ۾ ڪيتريون ئي نشانيون ۽ علامتون پيدا ٿي سگهن ٿيون، جن ۾ دل جي غير معمولي تال ۽ مختلف اليڪٽرو ڪارڊيوگرافڪ غير معمولي شيون شامل آهن. تازا ميوا ۽ ڀاڄيون پوٽاشيم جا سٺا غذائي ذريعا آهن. جسم غذائي پوٽاشيم جي آمد تي ردعمل ڏئي ٿو، جيڪو سيرم پوٽاشيم جي سطح کي وڌائي ٿو، پوٽاشيم کي ٻاهر کان اندر سيلن ڏانهن منتقل ڪندي ۽ گردئن پاران پوٽاشيم جي اخراج کي وڌائيندي.

پوٽاشيم جا گھڻا صنعتي استعمال پاڻي ۾ ان جي مرکبات جي اعلي حل پذيري جو استحصال ڪن ٿا، جهڙوڪ لوڻ واري پاڻي جو صابڻ. وڏي فصل جي پيداوار تيزي سان مٽي ۾ پوٽاشيم کي ختم ڪري ٿي، ۽ ان کي پوٽاشيم تي مشتمل زرعي ڀاڻن سان حل ڪري سگهجي ٿو، جيڪو عالمي پوٽاشيم ڪيميائي پيداوار جو 95٪ آهي.Greenwood, p. 73

حوالا

زمرو:ڪيميائي تت
زمرو:الڪلي ڌاتو
زمرو:غذائي معدنيات