ريو ڊي جينيرو

ريو ڊي جئنيرو (پرتگالي: Rio de Janeiro)،Larousse Concise Dictionary: Portuguese-English, 2008, p. 339. يا رڳو ريو، برازيل جي رياست، "ريو ڊي جينيرو" جي گاديءَ جو هنڌ آهي. اهو ساؤ پاولو کانپوءِ برازيل جو ٻيو نمبر-سڀ کان وڌيڪ آبادي رکندڙ شھر آهي ۽ آمريڪا کنڊ ۾ ڇھون-سڀ کان وڌيڪ آبادي رکندڙ شھر آهي.

سال 1565ع ۾ قائم ٿيڻ وارو، شهر شروعات ۾ ريو ڊي جينيرو جي ڪئپٽنسي (پرتگالي سلطنت جو هڪ علائقو)  جي گاديءَ جو هنڌ هو. سال 1763ع ۾ اهو برازيل رياست جو گاديءَ جو هنڌ بڻيو. سال 1808ع ۾ جڏهن پرتگالي شاهي درٻار برازيل منتقل ٿيو، ريو ڊي جينيرو پرتگال جي راڻي ماريا پهرين جي درٻار جو گاديءَ جو هنڌ بڻجي ويو. سندس پٽ، شهزادو ريجنٽ جان آف برگنزا، جي اڳواڻي ۾، راڻي ماريا برازيل کي هڪ بادشاهت جي وقار تائين پهچايو. سال 1822ع تائين،  جڏهن برازيل جي آزادي جي جنگ شروع ٿي، پرتگال، برازيل ۽ الگارويس جي گڏيل بادشاھت جي اندر ريو گهڻ-کنڊ واري بادشاهت جي گاديءَ جي حيثيت سان رهيو. هي تاريخ ۾ ڪجهه مثالن مان هڪ آهي، ته هڪ ملڪ جي گاديءَ جو هنڌ، سرڪاري طور تي ان جي هڪ نوآبادي جي هڪ شهر ڏانهن منتقل ڪيو ويو. ريو ڊي جينيرو پوء 1889 تائين برازيل جي سلطنت جي گاديءَ ۽ پوءِ 1960ع تائين، جڏهن گاديءَ جو هنڌ برازيليا منتقل ڪيو ويو، جمهوريه برازيل جي گاديءَ جو هنڌ جي حيثيت سان ڪم ڪيو. 

ريو ڊي جينيرو ملڪ ۾ ٻئي نمبر تي وڏي ميونسپل جي ڊي پي وارو شھر ۽ 2008ع ۾ دنيا ۾ 30هون نمبر وڏو ميونسپل جي ڊي پي وارو شھر آهي، جن جو اندازو 343 ارب برازيلي رئيل آهي. شهر ۾ برازيل جي پيٽروليئم، ٽيليڪميونيڪيشن ۽ کاڻ ڪني جي ڪمپنين جا هيڊ ڪوارٽر آهن، جن ۾ ملڪ جون ٻه وڏيون ڪارپوريشنون، پيٽروبراس ۽ ويلئ ۽ لاطيني آمريڪا جو سڀ کان وڏو ٽيلي ميڊيا گروپ، گروپو گلوبو شامل آهن. ڪيترين ئي يونيورسٽين ۽ ادارن جو گھر، اهو برازيل ۾ تحقيق ۽ ترقي جو ٻيو نمبر وڏو مرڪز ۽ سال 2005ع جي ڊيٽا مطابق قومي سائنسي پيداوار جو 17 سيڪڙو حصو وٺيو. ڏوهن جي شهر طور تصور جي باوجود، شهر اصل ۾، برازيل جي اڪثر رياستي گاديءَ جي هنڌن جي ڀيٽ ۾، ڏوهن جي گهٽ شرح رکي ٿو.

ريو ڊي جينيرو ڏکڻ اڌ گول ۾ سياحن پاران سڀ کان وڌيڪ وزٽ ڪيل شهرن مان هڪ آهي ۽ پنهنجي فطري ترتيب، خاص ڪارنيوال، سامبا، بوسا نووا ۽ ساحل، جهڙوڪ برا دا تيجوڪا، ڪوپاڪابانا، ايپانيما ۽ ليبلون لاءِ مشهور آهي. "Rio de Janeiro's Beach Culture"  Tayfun King, Fast Track, BBC World News (11 September 2009) هن کان سواء ليند مارڪن ۾ ڪورڪوواڊو جبل جي چوٽي تي "ڪرائسٽ دي ريڊيمر جي مجسمو"، جن کي دنيا جي نئين ست عجائبات مان هڪ سڏيو ويندو آهي، شوگرلوف جبل، ڪيبل ڪار تفريح سان گڏ، سامبوڊرومو، هڪ مستقل پريڊ ايونيو، جيڪو ڪارنيوال دوران استعمال ٿيندو آهي ۽ ماراڪانا اسٽيڊيم، دنيا جي سڀ کان وڏي فٽبال اسٽيڊيم مان هڪ، شامل آهن. ريو ڊي جينيرو سال 2016ع جي سمر اولمپڪس ۽ پيرا اولمپڪس جو ميزبان هو، جيڪو شهر کي ٻه عالمي راندين جي ايونٽ جي ميزباني ڪندڙ پهريون ڏکڻ آمريڪي ۽ پرتگالي ڳالهائيندڙ شهر بڻايو ۽ ٽيون ڀيرا، اولمپڪس ڏکڻ اڌ گول جي هڪ شهر ۾ منعقد ڪيا ويا.  مئراڪانا اسٽيڊيم ۾ سال 1950ع ۽ 2014ع جا فيفا ورلڊ ڪپ، سال 2013ع جو فيفا ڪنفيڊريشن ڪپ ۽ 15هون پان آمريڪن راندين جو فائنل منعقد ٿيو. شهر 2024ع ۾ G-20 سربراهي اجلاس جي ميزباني ڪيو ۽ اها سال 2027ع ۾ فيفا جي عورتن جي ورلڊ ڪپ جي ميزباني ڪندو.

تاريخ
جاگرافي
سياست
آباديات

مذهب

انفراسٽرڪچر
معيشت
ثقافت

بين الاقوامي لاڳاپا
جاڙا شھر-ڀينر شھر
ريو ڊي جينيرو ھيٺين شھرن سان جاڙو قرار ڏنل آهي:

 آرگاني، پرتگال

 ايٽلانٽا، آمريڪا

 باڪو، آذربائيجان

 بارسلونا، اسپين
 بيجنگ، چين

 بيروت، لبنان
 براگا، پرتگال

 برسبين، آسٽريليا
 بيونس آئرس، ارجنٽائن

 بوسان، ڏکڻ ڪوريا

 ڪيپ ٽائون، ڏکڻ آفريڪا

 طنجه، مراڪش

 Cologne, Germany
 Guimarães, Portugal
 گيانگ، چين

 Istanbul, Turkey
 خيو، يوڪرين
 ڪوبئ، جاپان

 لاهور، پاڪستان

 لزبن، پرتگال

 ليورپول، گڏيل بادشاھت

 لوانڊا، انگولا
 M'banza Congo, Angola
 Madrid, Spain
 Montpellier, France
 Nice, France
 Nairobi, Kenya
 Oklahoma City, United States
 Olhão, Portugal
 Ramat Gan, Israel
 Ra'anana, Israel
 Saint Petersburg, Russia
 Samarkand, Uzbekistan
 Santa Comba, Spain
 Santa Cruz de Tenerife, Spain
 Viana do Castelo, Portugal
 Viseu, Portugal
 Warsaw, Poland

ڀائيوار شھر
ريو ڊي جينيرو سان ھيٺيان پارٽنر/دوستي وارا شھر آھن:
Rio de Janeiro has the following partner/friendship cities:

 Berlin, Germany
 Kansas City, United States
 Moscow, Russia
 New York, United States
 Paris, France
 Philadelphia, United States
 Tokyo, Japan
 Toronto, Canada
 Yerevan, Armenia

آئيبيرو آمريڪن راڄڌاني شهرن جي يونين
Rio de Janeiro is a part of the Union of Ibero-American Capital Cities.

حوالا

ٻاهريان ڳنڍڻا

Rio de Janeiro City Hall website 
back to Rio!. Royal Geographical Society of South Australia historical piece containing images of Rio, 1914.
Rio de Janeiro Photo Gallery – Year of Brazil. , Queens College, CUNY.
Rio de Janeiro clínica medica 
Images of Rio. Hundreds of images from the 1920s to the present.
Rio de Janeiro – The Marvellous City. , AboutBrasil.
Explore Rio de Janeiro: Carioca Landscapes between the Mountain and the Sea in the UNESCO collection on Google Arts and Culture

زمرو:ريو ڊي جينيرو
زمرو:برازيل
زمرو:وڏا شهر
زمرو:برازيل جا شھر
زمرو:ڏکڻ آمريڪا جا شهر
زمرو:يونيسڪو عالمي ثقافتي ورثي جا ماڳ
Category:Former capitals of Brazil
Category:Guanabara Bay
Category:Municipalities in Rio de Janeiro (state)
Category:Populated coastal places in Rio de Janeiro (state)
Category:Port cities and towns in Brazil
Category:Populated places established in 1565
Category:1565 establishments in Brazil
Category:1565 establishments in the Portuguese Empire
Category:World Heritage Sites in Brazil
Category:State capitals in Brazil