اوهايو

اوهايو (Ohio؛  )   آمريڪا جي گڏيل رياستن مان، وچ اولهه واري علائقي ۾ هڪ رياست آهي. اوهايو اتر ۾ ڍنڍ ايري، اوڀر ۾ پينسلوانيا، ڏکڻ اوڀر ۾ ويسٽ ورجينيا، ڏکڻ اولهه ۾ ڪينٽڪي، اولهه ۾ انڊيانا ۽ اتر اولهه ۾ مشي گن سان سرحدون شيئر ڪري ٿي. 50 آمريڪي رياستن مان، اها ايراضيءَ جي لحاظ کان 34هين وڏي رياست آهي. تقريبن هڪ ڪروڙ ۽ 18 لک (11.8 ملين) جي آبادي سان، اوهايو ستين-سڀ کان وڌيڪ آبادي واري ۽ ڏهين-سڀ کان وڌيڪ گنجان آبادي واري رياست آهي. ان جي گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر ڪولمبس آهي، جنهن ۾ ٻين وڏن آبادي مرڪزن سميت ڪليولينڊ، سنسناٽي، ڊيٽن، اڪرون ۽ ٽوليڊو شامل آهن. اوهائيو کي ان جي اوهائيو "بڪ آئي" وڻن کان پوءِ ”بڪ آئي رياست“ جي لقب سان سڏيو ويندو آهي ۽ اوهائيون پڻ ”بڪ آئيز“ جي نالي سان سڃاتل آهن.  ان جو جھنڊو سڀني آمريڪي رياستن جو واحد غير مستطيل جھنڊو آھي. 

اوهايو جو نالو اوهايو نديءَ مان نڪتل آهي جيڪو ان جي ڏاکڻي سرحد ٺاهي ٿو، جيڪا اصل ۾، سينيڪا ٻولي جي لفظ، اوهي:يو (ohiːyo') مان نڪتل آهي، جنهن جي معنيٰ "سٺو درياهه"،  "وڏو درياهه" يا "وڏي ماڙي" آھي.  رياست ڪيترن ئي قديم ديسي تهذيبن جو گھر هو، انسانن سان گڏ 10,000 قبل مسيح جي شروعات ۾ موجود هئا. اهو اپالاچين جبلن جي اولهه واري زمينن مان پيدا ٿيو جن کي 17 هين صدي کان وٺي 18هين صدي جي آخر ۾ اتر اولهه انڊين جنگين ذريعي مختلف مقامي قبيلن ۽ يورپي نوآبادين پاران مقابلو ڪيو ويو. اوهايو کي اتر اولهه واري علائقي مان ورهايو ويو، نئين آمريڪا جي پهرين سرحد ۽  پهرين نارٿ ويسٽ آرڊيننس تحت،   17هين رياست بڻجي وئي جيڪا پهرين مارچ، 1803ع تي يونين ۾ داخل ٿي. اها پهرين پوسٽ-نوآبادياتي آزاد رياست هئي جنهن کي يونين ۾ داخل ڪيو ويو ۽ 20هين صدي دوران سڀ کان ابتدائي ۽ سڀ کان وڌيڪ بااثر صنعتي پاور هائوسز مان هڪ بڻجي ويو.

جيتوڻيڪ اهو 21 هين صدي ۾ وڌيڪ معلومات ۽ خدمت تي ٻڌل معيشت ڏانهن منتقل ٿي چڪي آهي، اها سال 2019ع تائين جي ڊي پي ۾ ستين نمبر تي، ٽيون نمبر وڏو پيداواري شعبي، ٻيو نمبر وڏي آٽو موبائيل پيداوار سان، هڪ صنعتي رياست رهي ٿي. 

ان جي وفاقي هم منصب تي ٺهيل، اوهايو جي حڪومت انتظامي شاخ تي مشتمل آهي، گورنر جي اڳواڻي ۾؛ قانون سازي شاخ، جنهن ۾ ٻه رڪني اوهايو جنرل اسيمبلي شامل آهي؛ ۽ عدالتي شاخ، رياست جي سپريم ڪورٽ جي اڳواڻي ۾. اوهائيو آمريڪا جي ايوان نمائندگان ۾ 15 سيٽون رکي ٿو جيڪا ستين نمبر تي وڏي نمائندگي آهي. آمريڪا جا ست صدر اوهائيو کان آيا آهن، هن ڪري، ان کي ”صدرن جي ماءُ“ جو نالو ڏنو ويو آهي.

تاريخ
فولسم ۽ ڪلووِس ٻنهي قسمن جي ڀاڙن جا آثار ظاهر ڪن ٿا ته اوهايو وادي 13,000 ق.م. کان آباد آهي.  اهي ابتدائي خانہ بدوش اوهائيو کان 1,000 قبل مسيح ۾ غائب ٿي ويا. 1,000 کان 800 ق.م. ايڊينا، "نيم مستقل ڳوٺ" قائم ڪيا ڇاڪاڻ ته انهن ٻوٽن کي پاليو جن ۾ سورج مُکي، اسڪواش ۽ ممڪن طور تي مڪئي شامل آهن؛ شڪار ڪرڻ ۽ گڏ ڪرڻ سان، هن پوکيءَ کي وڌيڪ آباد، پيچيده ڳوٺن جي مدد ڪئي. ايڊينا ڪلچر جو سڀ کان وڌيڪ قابل ذڪر ماڳ بچيل عظيم سرپينٽ مائونڊ آهي، جيڪو ايڊمس ڪائونٽي، اوهايو ۾ واقع آهي. 100 ق.م. جي آس پاس، ايڊينا هوپويل ماڻهن ۾ ترقي ڪرڻ ٿا، جيڪا پڻ دڙن جي تعمير ڪندڙ هئا. انهن جا پيچيده، وڏا ۽ ٽيڪنالاجيءَ سان نفيس زمين جا ڪم جديد دور جي ماريٽا، نيوارڪ ۽ سرڪل ويل ۾ ملي سگهن ٿا. اهي پڻ هڪ ترقي يافته واپاري سماج هئا، انهن جو واپاري نيٽ ورڪ براعظم جي ٽيون حصي تي پکڙيل هو. هوپ ويل 600ع ڌاري اوهائيو وادي مان غائب ٿي ويا. مسيسيپيئن ڪلچر اڀريو جيئن هوپ ويل ڪلچر زوال پذير ٿيو. ميدانن ۽ اوڀر ساحل کان ڪيترائي سيوآن ٻولي ڳالهائيندڙ ماڻهو انهن کي ابن ڏاڏن جي دعويٰ ڪن ٿا ۽ چون ٿا ته اهي تقريبن 13هين صدي عيسويءَ تائين اوهايو علائقي ۾ رهندا هئا. مسيسپيئن سان گڏ ٽي ٻيون ثقافتون؛ قديم فورٽ ماڻهو، وائيٽلسي ڪلچر ۽ مونونگا هيلا ڪلچر همعصر هيا. سڀني ٽي 17هين صدي عيسويء ۾ غائب ٿي ويا. انهن جي اصليت نامعلوم آهن. شاونن تهذيب شايد قديم فورٽ ماڻهن کي جذب ڪيو هجي. اهو پڻ ممڪن آهي ته مونونگهيلا آباديات جي دور دوران اوهايو ۾ ڪابه زمين نه رکندو هيو. مسيسپي ڪلچر ويجهو هو ۽ قديم فورٽ ماڻهن سان وڏي پيماني تي واپار ڪندا هئا.

 جاگرافي 

آباديات
معيشت 
ثقافت
حڪومت ۽ سياست 
تعليم 
ٽرانسپورٽ
پڻ ڏسو
 :باب:آمريڪا
 :باب:اتر آمريڪا
ٻاهريان ڳنڍڻا

حوالا

زمرو:اوهايو رياست
زمرو:اوڀرين اتر آمريڪا 
زمرو:اوڀرين اتر آمريڪا جون رياستون
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون رياستون