بصريات

بصريات (Optics) فزڪس جي شاخ آهي جيڪا روشني جي رويي ۽ خاصيتن جو مطالعو ڪري ٿي، جنهن ۾ مادي سان ان جي لاڳاپن ۽ اوزارن جي تعمير شامل آهي جيڪي ان کي استعمال ڪن ٿا. بصريات عام طور تي ظاهر، الٽراوائليٽ ۽ انفراريڊ روشني جي رويي کي بيان ڪري ٿي. روشني هڪ قسم جي برقي مقناطيسي تابڪاري آهي ۽ برقي مقناطيسي تابڪاري جا ٻيا روپ جهڙوڪ ايڪس ريز، مائڪرو ويو (Microwave) ۽ ريڊيائي لهرن کي ساڳيون خاصيتون ڏيکاري ٿو.

روشنيءَ جي ڪلاسيڪل برقي مقناطيسي تشريح کي استعمال ڪندي اڪثر نظرياتي واقعن جو حساب ڪري سگهجي ٿو، پر روشنيءَ جي مڪمل برقي مقناطيسي وضاحتن کي عملي طور لاڳو ڪرڻ اڪثر مشڪل هوندو آهي. عملي بصريات جو اطلاق عام طور تي سادي نموني استعمال ڪندي ڪيو ويندو آهي. انهن مان سڀ کان عام، بصريات جي جاميٽري، روشنيءَ کي شعاعن جو مجموعو سمجھي ٿي، جيڪي سڌي لڪيرن ۾ سفر ڪن ٿيون ۽ جھڪيون وڃن ٿيون، جڏهن اهي ٻئي سطحن مان گذرن ٿيون يا ظاهر ٿين ٿيون. طبيعي بصريات روشنيءَ جو هڪ وڌيڪ جامع نمونو آهي، جنهن ۾ لهرن جا اثر شامل آهن جهڙوڪ تفاوت ۽ مداخلت جنهن جو حساب جاميٽري آپٽڪس ۾ نه ٿو ڪري سگهجي. تاريخي طور تي، "روشنيءَ جو شعاعن تي ٻڌل ماڊل" پهريون پيش ڪيو ويو پوءِ "روشنيءَ جو موج ماڊل" پيش ڪيو ويو. 19هين صدي عيسويء ۾ برقي مقناطيسي نظريي ۾ پيش رفت ٿي ته روشني لڀڻ حقيقت ۾ برقي مقناطيسي تابڪاري آهي. 

ڪجھ واقعا روشنيءَ تي ڀاڙين ٿا، جن ۾ موج جھڙي ۽ ذرڙي جھڙي ٻين خاصيتون آھن. انهن اثرن جي وضاحت لاءِ ڪوانٽم ميڪانيات (quantum mechanics) جي ضرورت آهي. جڏهن روشنيءَ جي ذرڙن جهڙين خاصيتن تي غور ڪيو وڃي ته، روشنيءَ کي ذرڙن جي مجموعن جي نموني سان ٺاهيو ويندو آهي، جنهن کي ”فوٽون“ (Photon) سڏيو ويندو آهي. ڪوانٽم آپٽڪس آپٽيڪل سسٽم ۾ ڪوانٽم ميڪنڪس جي ايپليڪيشن سان واسطو رکي ٿو. 

بصري سائنس ڪيترن ئي لاڳاپيل شعبن ۾ اڀياس ڪيو ويو آهي جن ۾ فلڪيات، مختلف انجنيئرنگ جا شعبا، فوٽوگرافي ۽ طب (خاص طور تي آپٿالمولوجي، اکين جي بيمارين جو علم ۽ آپٽوميٽري، جنهن ۾ ان کي طبيعي بصريات سڏيو ويندو آهي) سان لاڳاپيل آهي. آپٽڪس جي عملي ايپليڪيشن مختلف ٽيڪنالاجيز ۽ روزمره جي شين، بشمول آئيني، لينس، دوربين، خوردبين، ليزر ۽ آپٽيڪل فائبر، ۾ ملي ٿي.

تاريخ
ڪلاسيڪل بصريات
جديد بصريات 
ايپليڪيشن
پڻ ڏسو
 ابن الهيثم
 ڪتاب المناظر

خارجي لنڪس

Relevant discussions

Textbooks and tutorials
 Light and Matter – an open-source textbook, containing a treatment of optics in ch. 28–32
 Optics2001 – Optics library and community
 Fundamental Optics – Melles Griot Technical Guide
 Physics of Light and Optics – Brigham Young University Undergraduate Book
 Optics for PV – a step-by-step introduction to classical optics

Further reading
 Optics and photonics: Physics enhancing our lives by Institute of Physics publications

سوسائٽيون

 يورپين آپٽيڪل سوسائٽي – link
 آپٽيڪل سوسائٽي (OSA) – link
 SPIE – link

 يورپين فوٽونڪس انڊسٽري ڪنسورشيم – link


>
>
Category:Applied and interdisciplinary physics
Category:Atomic, molecular, and optical physics
Category:Natural philosophy

حوالا

زمرو:بصريات
زمرو:طبيعيات
زمرو:قدرتي فلاسفي
زمرو:ڪلاسيڪل فزڪس
زمرو:طبيعيات جون ذيلي شاخون