رجب طيب اردگان

رجب طيب اردگان يا اردوگان ( ترڪي : Recep Tayyip Erdoğan ) (پيدائش: 26 فيبروري 1954 ) هڪ ترڪ سياستدان، استنبول جو اڳوڻو مئیر، جمهوريه ترڪي جو اڳوڻو وزيراعظم ۽ ٻارهين چونڊيل صدر آهي. اردوگان 28 آگسٽ 2014ع کان صدارت سنڀالي چڪو آهي ۽ جسٽس اينڊ ڊولپمينٽ پارٽي (ترڪي) (AKP) جو سربراهه آهي، جيڪا ترڪي جي پارليامينٽ ۾ اڪثريت رکي ٿي.رجب طيب اردگان کي 28 مئي، 2023ع تي ٿيندڙ صدارتي چونڊن ۾ هڪ ڀيرو ٻيهر ترڪي جو صدر چونڊيو ويو. 

اردگان استنبول جي بي اوغلو جي ڪاسمپاشا پاڙي ۾ پيدا ٿيو، جتي هن پرائمري اسڪول ۾ تعليم حاصل ڪئي. هن 1973 ۾ استنبول جي فتح ضلعي جي امام هاتپ هاءِ اسڪول مان گريجوئيشن ڪئي ۽ خانگي شعبي ۾ صلاحڪار ۽ سينئر مئنيجر طور ڪم ڪرڻ کان اڳ، مارمارا يونيورسٽي جي اکساري اڪيڊمي آف اڪنامڪ اينڊ ڪمرشل سائنسز ۾ بزنس ايڊمنسٽريشن جو اڀياس ڪيو. ان دوران، اردگان پارٽيءَ ۾ سرگرم ٿيو، جنهن جي اڳواڻي ۾ بزرگ اسلام پسند سياستدان نجم الدين اربکان، 1984ع ۾ سندس پارٽيءَ جي بيوغلو ضلعي چيئرمين ۽ 1985ع ۾ استنبول جي چيئر جي حيثيت سان ڪم شروع ڪيو. 1994ع جي استنبول جي ميئر جي چونڊن کان پوءِ، اردگان استنبول جو ميئر چونڊيو ويو، جتي هن هڪ آئين لاڳو ڪيو. سڌارن جو سلسلو جنهن شهر جي بنيادي ڍانچي ۽ معيشت کي جديد بڻايو. 1998 ۾ هن کي مذهبي نفرت کي ڀڙڪائڻ جي سزا ڏني وئي ۽ ضيا گوڪلپ جي هڪ نظم پڙهڻ کانپوءِ سياست کان منع ڪئي وئي جنهن ۾ مسجدن کي بيرڪن ۽ وفادارن کي فوج سان تشبيهه ڏني وئي هئي.

ترڪي جو سڀ کان مشهور وزير اعظم، اردگان 1999 ۾ جيل مان آزاد ٿيو ۽ بعد ۾ اڪ پارٽي قائم ڪرڻ لاء اربکان سان ٽوڙي ڪري کليل اسلام پسند سياست کي ڇڏي ڏنو. اردگان 2002 ۾ ترڪي جي عام چونڊن ۾ اڪ پارٽي جي اڳواڻي ڪئي، 2002 ۾ ترڪي جي گرانڊ نيشنل اسيمبليءَ جي چونڊن ۾ وڏي ڪاميابي سان، پارٽيءَ جي قيام کان صرف هڪ سال پوءِ. وزيراعظم عبدالله گل طرفان سياسي پابندي هٽائڻ کان پوءِ، اردگان 2003ع ۾ سيرت ۾ ضمني چونڊ کٽڻ کانپوءِ وزيراعظم ٿيو. اردگان 2007 جي ترڪي جي عام چونڊن ۽ 2011 جي ترڪي جي عام چونڊن ۾ اڪ پارٽي کي ٻه وڌيڪ چونڊون کٽيون. وزيراعظم جي حيثيت سان اردگان جي دور جي شروعاتي سالن ۾ ڪيل سڌارن ترڪي کي يورپي يونين جي رڪنيت جي ڳالهين ۾ ترڪي جي الحاق جي شروعات ڏني.

ترڪي 2001 جي ترڪي جي معاشي بحران مان بحاليءَ جو تجربو ڪيو ۽ انفراسٽرڪچر ۾ سيڙپڪاري کي ڏٺو جنهن ۾ روڊ، ايئرپورٽ ۽ تيز رفتار ٽرين نيٽ ورڪ شامل آهن. هن 2007 ۽ 2010 ۾ ٻه ڪامياب آئيني ريفرنڊم پڻ کٽيا. اردگان سياست تي فوجي اثر کي گهٽايو، هٿياربند فوج جي اي-ميمورنڊم دستاويزن جي تنقيد کي برداشت ڪيو ۽ گولن تحريڪ سان ويجهن لاڳاپن جي ڪري تڪراري رهيو جنهن سان اڪ پارٽي تي الزام هنيو ويو. بيل يوز ۽ ارگن نيڪون ٽرائل ذريعي فوجي آفيسرن جي خلاف صفائي شروع ڪرڻ جو. 

سال 2012ع جي آخر ۾، هن جي حڪومت ڪردستان ورڪرز پارٽي (PKK) سان ڪرد-ترڪي تڪرار کي ختم ڪرڻ لاءِ امن ڳالهين جي شروعات ڪئي، ڳالهيون جيڪي ٽن سالن بعد ختم ٿيون. 2014 ۾، اردگان ملڪ جو پهريون سڌي طرح چونڊيل صدر ٿيو. اردگان جي صدارت جمهوري پٺڀرائي ۽ حڪومت جي هڪ وڌيڪ آمرانه طرز جي طرف هڪ شفٽ جي نشاندهي ڪئي وئي آهي ۽ انساني حقن جي ڀڃڪڙي، اختلافن کي دٻائڻ ۽ تقرير جي آزادي کي دٻائڻ جي الزامن کي منهن ڏنو آهي. . .

حوالا

زمرو:ترڪي
زمرو:ترڪي جي سياست
زمرو:ترڪ شخصيتون
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:1954ع جون پيدائشون