ميلانوما

ميلانوما (Melanoma) چمڙي جي ڪينسر جو سڀ کان خطرناڪ قسم آهي؛ اهو ميلانين پيدا ڪندڙ جيو گهرڙن مان پيدا ٿئي ٿو جيڪو ميلانوسائٽس طور سڃاتو وڃي ٿو. اهو عام طور تي چمڙي ۾ ٿئي ٿو پر شايد گهٽ ۾ گهٽ وات، اندرين يا اکين ۾ پڻ ٿئي ٿو (يوول ميلانوما).

عورتن ۾ عام طور تي پيرن (legs) تي ٿينديون آهن؛ جڏهن تي مردن ۾، پوئتي (back) تي ٿيندو آهي. ميلانوما کي اڪثر ڪري "خطرناڪ ميلانوما" (malignant melanoma) طور حوالو ڏنو ويو آهي. تنهن هوندي، طبي برادري زور ڏئي ٿو ته اتي ڪا به شيء "ھلڪو ميلانوما" (Benign melanoma)  ناهي ۽ سفارش ڪري ٿو ته اصطلاحن جي هلڪي ۽ خطرناڪ جو استعمال بيڪار آهي ۽ ھلڪو اڳ وڌي خطرناڪ ٿي ويندو آهي ۽ سڀني جان ليوا آهن.

اٽڪل 25 سيڪڙو ميلانوما تل (mole) مان پيدا ٿين ٿا. هڪ تل ۾ تبديليون جيڪي ميلانوما ۾ اضافو ظاهر ڪري سگھن ٿيون ۾، سائيز ۾ خاص طور تي تيزيءَ سان واڌ، بي ترتيب ڪنڊن، رنگ ۾ تبديلي، خارش، يا چمڙي جي خراب ٿيڻ شامل آهن. ميلانوما جو بنيادي سبب، چمڙي جي رنگت ميلانين جي گهٽ سطح سان، ڊارڪ ڪرڻ لاء، الٽرا وائلٽ لائيٽ (UV) جي نمائش آهي، جن ۾  UV روشني سج يا ٻين ذريعن، جهڙوڪ ٽيننگ ڊوائيسز کان ٿي سگهي ٿي. جن وٽ ڪيترائي ٿلها تل آهن، متاثر ٿيل جي خانداني تاريخ (family history) ۽ خراب مدافعتي ڪارڪردگي وڌيڪ خطرو آهن. ڪيتريون ئي ناياب جينياتي حالتون، جهڙوڪ چمڙي جي اندرين کي رنگن (xeroderma pigmentosum)، پڻ خطرو وڌائي ٿو.

تشخيص بايوپسي جي ذريعي ڪئي ويندي آهي ۽ ڪنهن به چمڙي جي زخم جو تجزيو ڪيو ويندو آهي جنهن ۾ امڪاني طور تي سرطان جا نشان آهن. الٽرا وائليٽ UV روشني کان بچڻ ۽ روشن سج جي حالتن ۾ سن اسڪرين استعمال ڪرڻ شايد ميلانوما کي روڪي سگھي ٿو يا هن جي خطري کي ڪم ڪري سگهي ٿو. 

علاج ۾ عام طور تي ميلانوما جي سرجري ذريعي متاثر تل يا حصي کي ۽ ممڪن طور تي متاثر ٿيل ويجھي ٽشو ميلانوما جي سرحد سان، هٽايو ويندو آهي. انهن ۾ جيڪي ٿورڙا وڏا ڪينسر آهن، ويجھي لمف نواز ۾ ڦهلائڻ (Metastasis) جو سبب ٿي سگهجي ٿو. گهڻا ماڻهو علاج ڪرڻ جي ڪوشش ڪندا آهن جيڪڏهن ميٽاساساسس نه ٿيو آهي. انهن لاءِ جن ۾ ميلانوما پکڙجي چڪو آهي، اميونوٿراپي، حياتياتي علاج، تابڪاري جو علاج، يا ڪيموٿراپي بقا کي بهتر بڻائي سگهي ٿي. علاج سان، آمريڪا ۾ پنجن سالن جي بقا جي شرح 99 سيڪڙو آھي، جن ۾ مقامي بيماري %65، جڏھن ته لمف نوڊز تائين پکڙيل بيماري %25 آھي.
پڻ ڏسو
 پروسٽيٽ ڪينسر
 ڇاتين جو ڪينسر
 دماغ جو ڪينسر

ٻاهريان ڳنڍڻا


Category:Cancer
Category:Medical mnemonics
Category:Wikipedia medicine articles ready to translate

حوالا

زمرو:طب
زمرو:بيماريون
زمرو:سرطان جا قسم