حماس

اسلامي مزاحمتي تحريڪ، مختصراً حماس (عربي جو مخفف: حركة المقاومة الإسلامية)، فلسطين جي هڪ قومپرست سني اسلامي سياسي تنظيم آهي، جنهن جو هڪ فوجي ونگ عزالدين القسام برگيڊ آهي. حماس کي آمريڪا، برطانيه، يورپي يونين ۽ اسرائيل سميت ٻين ملڪن پاران دهشتگرد گروپ قرار ڏنو ويو آهي. اهو 2007ع ۾ فتح ڪرڻ کان وٺي اسرائيل جي قبضي واري غزه جي پٽي تي حڪومت ڪري رهيو آهي.

حماس تحريڪ جو بنياد فلسطيني اسلامي اسڪالر، شيخ احمد ياسين 1987ع ۾ اسرائيلي قبضي خلاف پهرين انتفاضه جي شروعات کان پوءِ رکيو. اهو سندس 1973ع ۾ اخوان المسلمين سان لاڳاپيل اسلامي خيراتي تنظيم، مجمة الاسلاميه مان ظاهر ٿي. سال 2006ع جي فلسطيني قانون سازي جي چونڊن ۾، ڪرپشن کان پاڪ حڪومت جي واعدن تي مهم ڪندي ۽ فلسطين کي اسرائيلي قبضي کان آزاد ڪرائڻ لاءِ مزاحمت جي حمايت ڪندي، حماس فلسطيني قانون ساز ڪائونسل ۾ اڪثريت حاصل ڪئي. غزه جي جنگ (2007ع) ۾، حماس غزه جي پٽي جو ڪنٽرول حریف فلسطيني گروپ الفتح کان ورتو ۽ ان کان پوء هن علائقي کي فلسطيني نيشنل اٿارٽي کان الڳ ڪري ڇڏيو. حماس جي قبضي کان پوء، اسرائيل حماس تي پابندين کي تيز ڪري ڇڏيو ۽ غزه جي پٽي تي مڪمل بندش لاڳو ڪئي. مصر سال 2007ع ۾ غزه جي ناڪابندي شروع ڪئي. ان کانپوءِ اسرائيل سان ڪيتريون ئي جنگيون ٿيون، جن ۾ 2008-2009ع، 2012ع، 2014ع ۽ سال 2021ع جي جنگون شامل آهن ۽ سال 2023ع کان جاري جنگ، جيڪا 7 آڪٽوبر تي حماس جي اسرائيل تي حملي سان شروع ٿي. 

حماس اسلامي حوالي سان فلسطيني قومپرستي کي فروغ ڏنو آهي. جڏهن ته شروعاتي طور تي اڳوڻي لازمي فلسطين ۾ هڪ رياست جي طلب ڪرڻ دوران هن 2005ع، 2006ع ۽ 2007ع ۾ الفتح سان دستخط ڪيل معاهدن ۾ 1967ع جي سرحدن کي قبول ڪرڻ شروع ڪيو. سال 2017ع ۾، حماس هڪ نئون چارٽر جاري ڪيو جنهن ۾ 1967ع جي سرحدن اندر فلسطيني رياست جي حمايت ڪئي وئي. سال 1967ع جي سرحدن جي بنياد تي حماس جي بار بار جنگبندي جي آڇ (10-100 سالن جي عرصي تائين) ڪيترن ئي ماڻهن کي ٻه رياستي حل سان مطابقت جي طور تي ڏٺو وڃي ٿو، جڏهن ته ٻيا چون ٿا ته حماس اڳوڻي لازمي فلسطين ۾  هڪ رياست قائم ڪرڻ جي ڊگهي مدي واري مقصد کي برقرار رکي ٿي. جڏهن ته سال 1988ع جي حماس جي چارٽر کي وڏي پيماني تي يهودي دشمن قرار ڏنو ويو، حماس جي سال 2017ع جي چارٽر ۾ يهودي دشمن ٻولي ختم ڪئي وئي ۽ چيو ويو ته حماس جي جدوجهد صهيونين جي خلاف  آهي، نه که يهودين جي خلاف.

پرڏيهي پاليسي جي لحاظ کان، حماس تاريخي طور تي مصر، ايران، قطر، سعودي عرب، شام ۽ ترڪي سان لاڳاپن جي ڪوشش ڪئي آهي. ان جا ڪجهه لاڳاپا "عرب بهار" کان متاثر ٿيا. حماس ۽ اسرائيل ڊگهي هٿياربند ويڙهه ۾ مصروف آهن. تڪرار جي اهم حصن ۾ اولهه ڪناري ۽ غزه جي پٽي تي اسرائيلي قبضو، يروشلم جي حيثيت، اسرائيلي غير قانوني آباديون، سرحدون، پاڻي جا حق، اجازت نامي جي حڪومت، فلسطين جي آزادي جي تحريڪ ۽ فلسطيني مهاجرن جي واپسي جا حق، شامل آهن. آسٽريليا، ڪينيڊا، اسرائيل، جاپان، نيوزيلينڊ، برطانيه ۽ آمريڪا سميت ڪيترن ئي ملڪن حماس کي دهشتگرد تنظيم قرار ڏنو آهي. سا 2018ع ۾، گڏيل قومن ۾ حماس جي مذمت ڪرڻ لاء هڪ تحريڪ پيش ڪئي وئي جن کي رد ڪيو ويو. 

 اصطلاح 

 تاريخ 

 اسرائيل ۽ فلسطين بابت پاليسيون 

 مذهبي پاليسي 

 چارٽر ۽ پاليسي دستاويز 

 تنظيم 

 نشان 

 تشدد 

 تنقيد 

 چونڊين ۾ ڪارڪردگي 

 حمايت 

 پرڏيهي لاڳاپا 

پڻ ڏسو

 اسرائيل حماس جنگ
 اسماعيل هنيه
 غزه جي پٽي
 غزه نسل ڪشي
 اسماعیل ھانيہ جو قتل

خارجي لنڪس

 Hamas official website  
 Palestinian National Authority Council of Ministers Web site  
 Britannica 
 Hamas leaders  CFR
 Hamas Charter 
 The Covenant of the Islamic Resistance Movement (Hamas) (includes interpretation) 
 Hamas Shifts From Rockets to Public Relations  The New York Times, Juli 23, 2009
 22 years on the start of Hamas  Al-Qassam Brigades' Information Office
 Fatah and Hamas Human Rights Violations in the Palestinian Occupied Territories in 2007  by Elizabeth Freed of Palestinian Human Rights Monitoring Group
 Sadiki, Larbi, Tests and contests: Hamas without Syria 
 Sherifa Zuhur, Hamas and Israel: Conflicting Strategies of Group-Based Politics (PDF File)  Desember 2008

حوالا 

زمرو:اسلامي سياسي جماعتون
زمرو:ساڄي ڌر جون جماعتون
زمرو:سياست
زمرو:فلسطین