آواران تعلقو

آواران  پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي قلات ڊويزن جي ڏاکڻي حصي ۾ واقع ضلعي آواران Tehsils & Unions in the District of Awaran - Government of Pakistan جي هڪ انتظامي ذيلي ورهاست يا تعلقو آهي. هي تعلقو لڳ ڀڳ 13,075 چورس ڪلوميٽر (5,048 چورس ميل)  ايراضيءَ تي پکڙيل آهي. سال 2023ع ۾ آواران تعلقي جي آبادي 45,774 ڄاڻائي وئي، جيڪا 59 وستين ۾ ورهايل آهي.  آباديءَ جو لڳ ڀڳ ٻه ٽه (2/3) حصو تعلقي جي انتظامي مرڪز آواران شهر ۾ رهائش پذير آهي، جيڪو علائقي جو انتظامي، سماجي ۽ معاشي سرگرمين جو مرڪز پڻ آهي.

 جاگرافي 
تعلقو آواران مڪرَان جي ساحلي جبلن جي سلسلي جي اترئين ڪنارن ۽ مڪران جي مرڪزي جبلن جي سلسلي جي ڍلانن جي وچ ۾ واقع آهي ۽ لڳ ڀڳ 13,075 چورس ڪلوميٽر (13,07,500 هيڪٽر)  ايراضيءَ تي پکڙيل آهي. تعلقي آواران جي ڏکڻ پاسي اورماڙہ تعلقو واقع آهي، جڏهن ته اوڀر ۽ اولهه طرف هي علائقو گشڪور تعلقو کي ٻن حصن ۾ ورهائي ٿو۔ اتر-اولهه پاسي ان جون حدون هوشاب، گووارگو ۽ گچڪ تعلقن سان ملن ٿيون، جڏهن ته اتر ۾ ماشڪئي تعلقو ۽ اوڀر ۾ جهل جهائو تعلقو واقع آهن. هي علائقو گهڻو ڪري غيرآباد، جابلو ۽ ٽڪرين تي ٻڌل آهي، جتي سراسري اوچائي لڳ ڀڳ  آهي. زميني بناوت خشڪ ۽ بنجر نوعيت جي آهي، جتي گهڻو ڪري عارضي وهڪرا (موسمي نديون) ۽ خشڪ سالي کي برداشت ڪندڙ خشڪ مزاج ٻوٽا (Xerophyte) ملن ٿا. سال 2013ع ۾ آيل زلزلي سبب هن تعلقي ۾ وڏي پيماني تي ڍانچائي نقصان ٿيو، جنهن علائقي جي آبادي ۽ تعميراتي ڍانچي تي گهرو اثر ڇڏيو.

 آبادي 

سن 2023ع جي قومي مردم شماري موجب، تحصيل آواران جي ڪُل آبادي 45,774 آهي، جنهن مان 16,994 ماڻهو ڳوٺاڻن علائقن ۾ ۽ 28,870 شهري علائقن ۾ رهن ٿا۔ تحصيل جو انتظامي مرڪز آواران شهر آهي۔
تحصيل ۾ ڪُل 6,471 گهرانا موجود آهن، جن مان 2,486 ڳوٺاڻن علائقن ۾ ۽ 3,985 شهري علائقن ۾ واقع آهن. تحصيل آواران ۾ مجموعي خواندگي جي شرح 42.90٪ آهي، جنهن ۾ مردن جي خواندگي 50.90٪ ۽ عورتن جي 34.92٪ آهي۔ اهي انگ اکر خاص طور عورتن لاءِ تعليم جي ميدان ۾ موجود نمايان عدم مساوات کي ظاهر ڪن ٿا۔

 ٻوليون 

آوران تعلقي ۾ بلوچي ٻولي انتهائي غالب حيثيت رکي ٿي، جيڪا لڳ ڀڳ 99.76٪ آبادي ڳالهائي ٿي. ٻين ٻولين ۾ اردو (36 ڳالهائيندڙ، لڳ ڀڳ 0.08٪)، سنڌي ٻولي (23 ڳالهائيندڙ، لڳ ڀڳ 0.05٪) ـ جيڪا هتي خاص طور تي لاسي لهجي (Sindhi جي هڪ ساحلي لهجي) طور ڳالهائي وڃي ٿي ـ ۽ براهوئي ٻولي (22 ڳالهائيندڙ، لڳ ڀڳ 0.05٪) شامل آهن.
هي ڳالهه قابلِ ذڪر آهي ته هتي “سنڌي” مان مراد گهڻو ڪري لاسي لهجو آهي، جيڪو سنڌي ٻولي جو هڪ جداگانہ علائقائي لهجو آهي ۽ خاص طور تي بلوچستان جي ساحلي علائقن ۾ ڳالهائجي ٿو.

حوالا

زمرو:آواران ضلعو
زمرو:بلوچستان جا تعلقا
زمرو:پاڪستان جا تعلقا