ٿامس پئن

ٿامس پين (Thomas Paine؛ 9 فيبروري، 1737ع - 8جون، 1809ع)  هڪ آمريڪي مصنف، موجد، ۽ سياسي فلسفي هو.  هن پمفليٽ، ”ڪامن سينس“ (1776ع) ۽ ”دي آمريڪن ڪرائسس“ (1776-1783ع) لکيا، جيڪي آمريڪي انقلاب جي شروعات ۾ ٻه سڀ کان وڌيڪ اثرائتو پمفليٽ آهن ۽ هن 1776ع ۾ نوآبادياتي دور جي محب وطن آمريڪن کي حوصلا افزائي ڪئي ته جيئن 1776ع ۾ عظيم برطانيا جي بادشاهت کان آزاديءَ جو اعلان ڪيئن. سندس خيال انساني حقن جي روشنيءَ واري دور جي نظرين جي عڪاسي ڪن ٿا.Solinger, J.D. (2010). "Thomas Paine's Continental Mind ." Early American Literature 45 (3), 593-617.

پين ٿٽفورڊ، نارفوڪ، انگلينڊ ۾ پيدا ٿيو ۽ 1774ع ۾ بينجمن فرينڪلن جي مدد سان برطانوي آمريڪي ڪالونين ڏانهن لڏي ويو، آمريڪي انقلاب ۾ حصو وٺڻ لاءِ وقت تي پهچي ويو. تقريبن هر آمريڪن محب وطن انهنجي 47 صفحن تي مشتمل پمفليٽ، "ڪامن سينس" کي پڙهيو، جنهن برطانيه کان آزاديء جي سڏ کي وڌايو, آمريڪي بحران ۾ اها هڪ آزادي جي حق ۾ پمفليٽ جي سيريز هئي. پين فرانس ۾ 1790ع جي اڪثر عرصي تائين رهندو رهيو ۽ فرانسيسي انقلاب ۾ تمام گهڻو حصو وٺيو. انگلينڊ ۾ رهڻ دوران، هن هڪ پمفليٽ، "رائيٽس آف مين" (1791ع) لکيو، جيڪو فرانسيسي انقلاب جي دفاع ۾ ۽ ان جي نقادن، خاص طور تي اينگلو-آئرش قدامت پسند ليکڪ،  ايڊمنڊ برڪي جي جواب ۾ لکيو ويو هيو. هن جي تصنيف جي پيچيدگي جي نتيجي ۾ 1792ع ۾ انگلينڊ ۾ هن کي غير حاضري ۾ هڪ مقدمي ۾  بغاوت جي ڏوهه ۾ سزا ڏني وئي.

وليم پٽ دي ينگر جي برطانوي حڪومت ان امڪان کان پريشان هئي ته فرانسيسي انقلاب برطانيه ۾ پکڙجي سگهي ٿو ۽ انهن اهڙي ڪمن کي دٻائڻ شروع ڪيو جيڪا بنيادي فلسفي جي حمايت ڪندا هئا. پين جي ڪم ماڻهن جي حڪومت جو تختو اونڌو ڪرڻ جي حق جي واکاڻ ڪئي ۽ ان ڪري سال 1792ع جي شروعات ۾ سندس گرفتاري لاءِ هن جي هڪ لکت کي نشانو بڻايو. پين فرانسيسي ڳالهائڻ جي قابل نه هئڻ جي باوجود سيپٽمبر ۾ فرانس ڀڄي ويو، پر هو جلد ئي فرانس ۾ قومي ڪنوينشن ۾ چونڊجي ويو. گيروندن (Girondins) هن کي هڪ اتحادي سمجهيا؛ نتيجي طور، مونٽگنارڊز، خاص طور تي جنرل سيڪيورٽي ڪميٽيءَ جو طاقتور صدر مارڪ گليوم الڪسس وادير، کيس دشمن سمجھندا هئا. ڊسمبر، 1793ع ۾ وادير پين کي گرفتار ڪري پئرس جي لگزمبرگ جيل ۾ بند ڪري ڇڏيو. هن جي گرفتاري کان اڳ ئي هن "ايج آف ريزن" جو پهريون حصو مڪمل ڪيو. مارڪ فلپ نوٽ ڪري ٿو ته ”جيل ۾ پين ”دي ايج آف ريزن“ لاءِ وقف ۽ ”رائٽس آف مين“ جو نئون ايڊيشن هڪ نئين پيشڪش سان  لکيو ۽ لنڊن جي بنيادي پبلشر، ڊينيل آئزڪ ايٽن کي پهچائڻ لاءِ، تيار ڪيو" جيمس منرو نومبر 1794ع ۾ پين کي آزاد ڪرائڻ لاءِ پنهنجا سفارتي لاڳاپا استعمال ڪيا.https://www.oxforddnb.com/display/10.1093/ref:odnb/9780198614128.001.0001/odnb-9780198614128-e-21133

پين پنهنجي پمفليٽن ۽ پنهنجن اڳوڻي اتحادين تي حملن جي ڪري بدنام ٿي ويو. جنهن کي هن محسوس ڪيو ته هن خيانت ڪيا آهن. "ايج آف ريزن" ۽ ٻين لکڻين ۾، هن ڊي ازم (Deism) جي حمايت ڪئي ۽ استدلال ۽ آزاد سوچ کي فروغ ڏنو ۽ عام طور تي مذهب ۽ خاص طور تي عيسائي نظريي جي خلاف بحث ڪيو.  سال 1796ع ۾، هن جارج واشنگٽن ڏانهن هڪ تلخ کليل خط شايع ڪيو. جنهن کي هن هڪ نااهل جنرل ۽ منافق قرار ڏنو. هن ملڪيت جي اصليت تي بحث لاء هڪ پمفليٽ، ”زرعي انصاف“ (1797ع) شايع ڪيو ۽ زميندارن تي ھڪڙي وقت واري ورثي واري ٽيڪس ذريعي ضمانت واري گھٽ ۾ گھٽ آمدني جي ٽيڪس جو تصور متعارف ڪرايو. سال 1802ع ۾ واپس آمريڪا آيو ۽ 8 جون 1809ع تي وفات ڪيائين، هن کي عيسائيت جي مذاق ۽ قوم جي اڳواڻن تي هن جي حملن جي ڪري رد ڪيو ويو ۽ سندس جنازي ۾ فقط ڇهه ماڻهو شريڪ ٿيا. yConway, Moncure D. (1892). The Life of Thomas Paine . Vol. 2, pp. 417–418. 

 ابتدائي زندگي ۽ تعليم 

 آمريڪي انقلاب 

 انسان جا حق 

 ايج آف ريزن 

 بعد جا سال 

 موت 

 افڪار ۽ خيالات 

 مذهبي نظريا 

 ورثو 

 پڻ ڏسو 

 خارجي لنڪس 

 پڻ ڏسو
حوالا 

زمرو:ليکڪ
زمرو:شخصيتون
زمرو:گڏيل رياستون
زمرو:1809ع جون فوتگيون
زمرو:آمريڪا جون گڏيل رياستون