ڪريئول ٻوليون

ڪريئول ٻولي (Creole Lanuage)،  سادي طور صرف ڪريئول (Creole)، رابطي جي ٻولي جو هڪ مستحڪم روپ آهي، جيڪا مختلف ٻولين کي سادو ڪرڻ ۽ ملائڻ جي عمل سان هڪ نئين ٻولي (اڪثر ڪري هڪ پڊجن) جي شڪل ۾ وجود ۾ اچي ٿو، پوءِ اهو روپ، هڪ مختصر عرصي ۾، مقامي ڳالهائيندڙن سان گڏ هڪ مڪمل ٻولي ۾ ترقي ڪندو آهي ۽ ڦهلندو آهي.Millar, Robert M. (2015). Trask's historical linguistics. Routledge. pp. 305-306. 

جڏهن ته هن ٻولي جو تصور هڪ مخلوط يا هائبرڊ ٻولي وانگر آهي، ڪريول کي اڪثر ڪري انهن جي وراثت ۾ مليل گرامر کي منظم ڪرڻ (مثال طور، بي ضابطگين کي ختم ڪندي) جي رجحان سان منسوب ڪيو وينديو آهن. ڪنهن به ٻولي وانگر، ڪريول گرامر جو هڪ مستقل نظام ۽ وڏي مستحڪم لغتون رکن ٿيون ۽ ٻارن پاران انهن کي انهن جي مادري ٻولي طور سکيا ڏني وينديون آھن.Calvet, Louis-Jean. (2006). Toward an Ecology of World Languages. Malden, MA: Polity Press. [173-6] اها ٽي خاصيتون ڪريول ٻولي کي پڊجن کان ڌار ڪن ٿيون.McWhorter, J. H. (2005). Defining creole. Oxford University Press. ڪريولسٽڪس يا ڪريولوجي، ڪريول ٻولين جو مطالعو آهي ۽ هن ڪري لسانيات جو هڪ ذيلي ميدان آهي. ڪو ماڻهو جيڪو هن جي مطالعي ۾ مشغول ٿئي ٿو، ان کي ڪريولسٽ سڏيو ويندو آهي.

ڪريئول ٻوليون (Creole Language)،  اھڙي ٻوليون جيڪا ٻين ٻولين جي ملڻ سان ٺهڻ ٿيون ۽ پوء هڪ قدرتي ٻولي بڻجي وينديون آهن. انهن مان سڀ کان وڌيڪ مشهور هيٽي جي ڪريئول آهي، جيڪا هيٽي ۽ ٻين ڪئريبين ملڪن ۾ ڳالهائي ويندي آهي.

 تفصيل 
While the concept is similar to that of a mixed or hybrid language, creoles are often characterized by a tendency to systematize their inherited grammar (e.g., by eliminating irregularities). Like any language, creoles are characterized by a consistent system of grammar, possess large stable vocabularies, and are acquired by children as their native language. These three features distinguish a creole language from a pidgin.McWhorter, J. H. (2005). Defining creole. Oxford University Press. Creolistics, or creology, is the study of creole languages and, as such, is a subfield of linguistics. Someone who engages in this study is called a creolist.

ڪريول ٻولين جو صحيح تعداد معلوم نه آهي. خاص طور تي. ڇاڪاڻ ته ڪيتريون ئي خراب تصديق ٿيل يا دستاويز ٿيل آهن. 1500 کان وٺي لڳ ڀڳ هڪ سؤ ڪريئول ٻوليون پيدا ٿيون آهن. اهي گهڻو ڪري يورپي ٻولين تي ٻڌل آهن. جهڙوڪ انگريزي ۽ فرينچ. يورپي دريافت جي دور جي ڪري. ۽ ايٽلانٽڪ غلام واپار. جيڪو ان وقت پيدا ٿيو ۽ ترقي ڪئي. جهاز جي تعمير ۽ نيويگيشن ۾ بهتري سان. واپارين کي دنيا جي ماڻهن سان رابطو ڪرڻ سکڻو پيو. ۽ اهو ڪرڻ جو تيز ترين طريقو هڪ پڊجن تيار ڪرڻ هو. موڙ ۾، انهن پڊجن مان مڪمل ڪريئول ٻوليون ترقي ڪيون. ڪريئول کان علاوه جن ۾ يورپي ٻوليون پنهنجو بنياد رکن ٿيون. (مثال طور) عربي، چيني ۽ ملائي تي ٻڌل ڪريئول آهن.

The precise number of creole languages is not known, particularly as many are poorly attested or documented. About one hundred creole languages have arisen since 1500. These are predominantly based on European languages such as English and French due to the European Age of Discovery and the Atlantic slave trade that arose at that time.Linguistics, ed. Anne E. Baker, Kees Hengeveld, p. 436 With the improvements in ship-building and navigation, traders had to learn to communicate with people around the world, and the quickest way to do this was to develop a pidgin; in turn, full creole languages developed from these pidgins. In addition to creoles that have European languages as their base, there are, for example, creoles based on Arabic, Chinese, and Malay.

The lexicon of a creole language is largely supplied by the parent languages, particularly that of the most dominant group in the social context of the creole's construction. However, there are often clear phonetic and semantic shifts. On the other hand, the grammar that has evolved often has new or unique features that differ substantially from those of the parent languages.

پڻ ڏسو
ٻاهريان ڳنڍڻا

 International Magazine Kreol
 Association of Portuguese and Spanish Lexically-based Creoles
 Language Varieties

 Creole definition  at the Online Dictionary of Language Terminology (ODLT)
 Louisiana Creole Dictionary 
 Society for Pidgin & Creole Linguistics 
 Atlas of Pidgin and Creole Language Structures (APiCS)

فرينچ ۾
 Groupe Européen de Recherches en Langues Créoles

 Associação Brasileira de Estudos Crioulos e Similares
 Society for Caribbean Linguistics

زمرو:ٻوليون
زمرو:لسانيات
زمرو:آمريڪي ٻوليون
زمرو:آفريڪي ٻوليون
زمرو:لسانياتي اصطلاحون
زمرو:پجن ۽ ڪريئول بوليون

حوالا