ڪدونا رياست

ڪدونا رياست (هائوسا: جىِهَر كَدُنا، مدينة كدونا؛ فولا: 𞤤𞤫𞤴𞤣𞤭 𞤳𞤢𞤣𞤵𞤲𞤢، لئيدي ڪدونا؛ Sitet Kaduna) نائيجيريا جي اتر اولهه جيو پوليٽيڪل زون ۾ هڪ رياست آهي. رياست جو گاديءَ جو هنڌ، ڪدونا شهر، جيڪو 2006ع تائين ملڪ جو اٺون وڏو شهر هو. سال 1967ع ۾ نارٿ-سينٽرل رياست، جنهن جديد ڪاتسينا رياست کي به شامل ڪيو ويو هو، ڪدونا رياست سال 1987ع ۾ پنهنجون موجوده سرحدون حاصل ڪيون. ڪدونا رياست ايراضي جي لحاظ کان ملڪ جي چوٿين وڏي رياست ۽ ٽئين سڀ کان وڌيڪ آبادي واري رياست آهي. رياست ۾ اهم تعليمي ادارن جي موجودگي، جئين ته احمدو بيلو يونيورسٽي, ڊيفينس اڪيڊمي، ايئر فورس انسٽيٽيوٽ آف ٽيڪنالاجي (AFIT) ۽ ڪدونا پولي ٽيڪنڪ وغيره جي ڪري، رياست کي سکيا جو مرڪز سڏيو ويندو آهي.

جديد ڪدونا رياست آفريڪا جي قديم ترين تهذيبن جي جڳهن جو ماڳ آهي، جنهن ۾ نوڪ تهذيب شامل آهي جيڪا 1500 ق.م. کان 500ع تائين ترقي ڪئي .Breunig, Peter. 2014. Nok: African Sculpture in Archaeological Context: p. 21.Fagg, Bernard. 1969. Recent work in west Africa: New light on the Nok culture. World Archaeology 1(1): 41–50.  نائين صدي جو جاگرافيدان ۽ تاريخدان، يعقوبي، هائوسا بادشاهتن جي وجود کي دستاويز ڪيو، جيڪيون سال 1800ع جي شروعات ۾ علائقي کي سوڪوٽو خلافت ۾ شامل ڪرڻ تائين موجود هيون. نوآبادياتي دور ۾، برطانوي قيادت پاران ڪدونا شهر کي اتر نائيجيريا پروٽيڪٽوريٽ جو گاديءَ جو هنڌ بڻايو ويو.

رياستي معيشت زراعت تي، خاص طور تي ڪپهه ۽ مونگ پھلي جي پيداوار تي منحصر آهي. ڪدونا رياست پرتشدد نسلي ۽ مذهبي تڪرار جو هنڌ رهي آهي،  سال 2002ع ۾ مس ورلڊ فسادن سان رياست جي گاديءَ واري هنڌ ۾ توهين مذهب تي تقريباً 250 موت ۽ تقريبن 30,000 گهرن کي نقصان پهتو.

حوالا

زمرو:نائيجيريا جي رياستون