سرائيوو

سرائيوو (سائیریلڪ:Сарајево؛ انگریزي:Sarajevo) بوسنيا ۽ ھرزگوينيا جو سڀ کان وڏو شهر ۽ راڄڌاني آهي. ان جي آبادي 2,75,524 آھي. سرائيوو ميٽروپوليٽن علائقو جنهن ۾ سرائيوو ڪینٽون، اوڀر سرائيوو ۽ ڀرپاسي جي ميونسپلٽيون شامل آهن، 5,55,210 باشندن جو گھر آهي. بوسنيا جي وڏي سرائيوو وادي ۾، اهو ڊينارڪ الپس جبلن جي چوڌاري ۾ واقع آهي ۽ بلقان (ڏکڻ يورپ جو تاريخي علائقو) جي مرڪز ۾ ملجاسڪا نديء جي ڪناري تي واقع آهي.

سرائيوو بوسنيا جو سياسي، مالي، سماجي ۽ ثقافتي مرڪز آهي ۽ بلقان ۾ ثقافت جو هڪ نمايان مرڪز آهي. اهو تفريح، ميڊيا، فيشن ۽ آرٽ ۾ علائقي جي اثر کي وڌائيندو آهي.  مذهبي ۽ ثقافتي تنوع جي ڊگهي تاريخ جي ڪري، سرائيوو کي ڪڏهن ڪڏهن "يورپ جو يروشلم"  يا "بلقان جو يروشلم" سڏيو ويندو آهي.  اهو چند وڏن يورپي شهرن مان هڪ آهي جنهن ۾ هڪ ئي پاڙي ۾ ڪيٿولڪ چرچ، مشرقي آرٿوڊوڪس چرچ، مسجد ۽ یھودی عبادت گاهون موجود آهن. 

جيتوڻيڪ قديم زماني کان وٺي هن علائقي ۾ انساني آباديءَ جا ثبوت موجود آهن، جديد شهر 15هين صدي عيسويءَ ۾ هڪ عثماني ڪوٽ جي طور تي اڀريو، جڏهن عثماني سلطنت يورپ ۾ وڌي.  سرائيوو پنهنجي تاريخ ۾ ڪيترائي ڀيرا بين الاقوامي شهرت حاصل ڪري چڪو آهي. سال 1885ع ۾ اهو يورپ جو پهريون شهر ۽ دنيا جو ٻيو شهر هو، جنهن ۾ امريڪا جي سان فرانسسڪو کان پوءِ شهر جي ذريعي هلندڙ فل ٽائيم برقي ٽرام نيٽ ورڪ موجود هو.  

سال 1914ع ۾ سراجيوو هڪ مقامي سرب نوجوان ۽ بوسنيا جو سرگرم ڪارڪن، گيورلو پرنسپ پاران آرچڊيوڪ، فرانسز فرڊيننڊ جي قتل جو ماڳ هو، قتل جنهن پهرين مهاڀاري جنگ کي جنم ڏنو، جن جي نتيجي ۾ بوسنيا ۾ آسٽرو۔هنگري راڄ جو خاتمو ٿيو ۽ بلقان جي علائقي ۾ يوگوسلاويا جي گهڻ ثقافتي بادشاهت جو قيام ٿيو. ٻي مهاڀاري جنگ کان پوءِ علائقي کي سوشلسٽ جمهوريه بوسنيا ۽ هرزيگوينا جي گاديءَ جو هنڌ مقرر ڪيو ويو. سوشلسٽ فيڊرل ريپبلڪ آف يوگوسلاويا جي اندر، بنيادي ڍانچي ۽ اقتصادي ترقي ۾ سيڙپڪاري سان، شهر جي آبادي ۽ ڪاروبار ۾ تيزيءَ سان واڌارو ٿيو.

يوگوسلاویا جي جنگ جي شروعات کان اڳ،  سال 1984ع ۾، سرائيوو 1984ع جي سرمائي اولمپڪس جي ميزباني ڪئي، جنهن شهر لاءِ خوشحالي جي دور جي نشاندهي ڪئي. پر شهر بوسنيا جي جنگ دوران، اپريل 1992ع کان فيبروري، 1996ع تائين، مجموعي طور تي 1,425 ڏينهن تائين، جديد جنگ جي تاريخ ۾ گاديء واري شهر جو سڀ کان ڊگهو گهيرو محاصري کي منهه ڏنو.

جنگ کان پوءِ جي بحاليءَ سان، سرائيوو بوسنيا ۽ هرزيگوينا ۾ تيز ترين وڌندڙ شهر ٿي ويو. Kelley, Steve.  ٽريول گائيڊ سيريز "لونلي پلانٽ" سرائيوو کي دنيا جو 43 هين بهترين شهر قرار ڏنو. Lonely Planet (March 2006).  ڊسمبر، 2009ع ۾ هن سرائيوو کي سال 2010ع ۾ گهمڻ لاءِ مٿين ڏهن شهرن مان هڪ قرار ڏنو.  

سال 2011ع ۾ سرائيوو کي سال 2014ع ۾ "يورپي ثقافت جي راڄڌاني" طور نامزد ڪيو ويو، ۽ يورپي نوجوان اولمپڪ فيسٽيول جي ميزباني لاء چونڊيو ويو.   ان کانسواء، آڪٽوبر، 2019ع ۾، سراجيوو کي، "يونيسڪو تخليقي شهر" جي طور تي ان جي ترقي جي حڪمت عملي جي مرڪز تي ثقافت کي رکڻ لاء نامزد ڪيو ويو.   اهو پڻ دنيا جي فلمبندي لاء اٺ وڏي شهرن مان هڪ آهي. 

 حوالا 

زمرو:بوسنيا ۽ هرزيگوينا
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:يورپ ۾ راڄڌانيون