انتوائن ليوازئي

انتوائن لورينٽ ڊي ليوازئي (Antoine-Laurent de Lavoisier؛ 26 آگسٽ 1743ع – 8 مئي 1794ع)، ; , Lavoisier, le parcours d'un scientifique révolutionnaire CNRS (Centre National de la Recherche Scientifique) پڻ فرانس جي انقلاب کان پوءِ صرف انتوائن ليوازئي، هڪ فرانسيسي رئيس ۽ ڪيميا دان هو، جيڪو ارڙهين صديءَ جي ڪيميائي انقلاب جو مرڪز هو ۽ جنهن جو ڪيميا ۽ حياتيات، ٻنهي جي تاريخ تي وڏو اثر آهي.

اهو عام طور تي قبول ڪيو ويو آهي ته ڪيمسٽري ۾ ليوازئي جي عظيم ڪاميابيون گهڻو ڪري هن جي سائنس کي هڪ معيار کان مقدار ۾ تبديل ڪرڻ جي سبب آهن. ليوازئي سڀ کان وڌيڪ مشهور، هن جي دھڻ (Combustion) ۾ آڪسيجن جي ڪردار جي دريافت لاءِ آهي. هن 1778ع ۾ آڪسيجن جو نالو رکيو، ان کي هڪ عنصر طور تسليم ڪيو، هائڊروجن کي هڪ عنصر طور سڃاتو (1783ع) ۽ فلوجسٽن جي نظريي کي رد ڪيو. ليوازئي ميٽرڪ سسٽم جي تعمير ۾ مدد ڪئي، عناصر جي پهرين وسيع فهرست لکي ۽ ڪيميائي نالن جي سڌاري ۾ مدد ڪئي. هن 1787ع ۾ سليڪون جي وجود جي اڳڪٿي ڪئيIn his table of the elements, Lavoisier listed five "salifiable earths" (i.e., ores that could be made to react with acids to produce salts (salis = salt, in Latin)): chaux (calcium oxide), magnésie (magnesia, magnesium oxide), baryte (barium sulfate), alumine (alumina, aluminium oxide), and silice (silica, silicon dioxide). About these "elements", Lavoisier speculates:  "We are probably only acquainted as yet with a part of the metallic substances existing in nature, as all those which have a stronger affinity to oxygen than carbon possesses, are incapable, hitherto, of being reduced to a metallic state, and consequently, being only presented to our observation under the form of oxyds, are confounded with earths. It is extremely probable that barytes, which we have just now arranged with earths, is in this situation; for in many experiments it exhibits properties nearly approaching to those of metallic bodies. It is even possible that all the substances we call earths may be only metallic oxyds, irreducible by any hitherto known process." – from p. 218 of:   Lavoisier with Robert Kerr, trans., Elements of Chemistry, ..., 4th ed. (Edinburgh, Scotland: William Creech, 1799).  (The original passage appears in: Lavoisier, Traité Élémentaire de Chimie, ...  (Paris, France: Cuchet, 1789), vol. 1, p. 174.) ۽ دريافت ڪيو ته، جيتوڻيڪ مادو پنهنجي شڪل تبديل ڪري سگهي ٿو، پڻ ان جو ماس هميشه ساڳيو رهي ٿو. هن جي زال ۽ ليبارٽري اسسٽنٽ، ماري-اين پاولز لاويزيئر، پاڻ هڪ مشهور ڪيمسٽ بڻجي وئي. 

ليوازئي ڪيترن ئي اشرافيه ڪائونسلن جو هڪ طاقتور ميمبر، ۽ فرمئ جينيرالي (Ferme Générale) جو منتظم هو. فرمئ جينيرالي قديم شاهي حڪومت جي سڀ کان وڌيڪ نفرت واري جزن مان هڪ هو، ڇاڪاڻ ته اهو منافعو هن رياست جي خرچ تي ورتو، ان جي معاهدي جي شرطن جي رازداري ۽ ان جي هٿياربند ايجنٽن جي تشدد جي ڪري، سڀ کان وڌيڪ نفرت واري جزن مان هڪ هو. انهن سڀني سياسي ۽ معاشي سرگرمين هن کي پنهنجي سائنسي تحقيق کي فنڊ ڏيڻ جي قابل بڻايو. فرانسيسي انقلاب جي عروج تي، هن تي ٽيڪس فراڊ ۽ خراب تمباڪو وڪڻڻ جو الزام لڳايو ويو ۽ سائنس ۾ سندس تعاون جي اعتراف ۾ هن جي زندگي بچائڻ جي اپيل جي باوجود کيس گلوٽين تي موت جي سزا ڏني ويي. هڪ سال ۽ اڌ کان پوء، هن کي فرانسيسي حڪومت طرفان معاف ڪيو ويو. 

سوانح عمري
علم ڪيميا ۾ حصو
قابل ذڪر ڪم 
ورثو
ايوارڊ ۽ اعزاز
چونڊيل لکڻيون

پڻ ڏسو
 جوزف پرسٽلي
خارجي لنڪس

 Archives: Fonds Antoine-Laurent Lavoisier, Le Comité Lavoisier, Académie des sciences
 Panopticon Lavoisier a virtual museum of Antoine Lavoisier
 Bibliography at Panopticon Lavoisier
 Les Œuvres de Lavoisier
هن جي ڪم مٿان
 Location of Lavoisier's laboratory in Paris
 Radio 4 program on the discovery of oxygen by the BBC
 Who was the first to classify materials as "compounds"?  – Fred Senese
 Cornell University's Lavoisier collection
هن جي لکتون
 Les Œuvres de Lavoisier (The Complete Works of Lavoisier) edited by Pietro Corsi (Oxford University) and Patrice Bret (CNRS) 
 Oeuvres de Lavoisier (Works of Lavoisier) at Gallica BnF in six volumes. 
 WorldCat author page
 Title page, woodcuts, and copperplate engravings by Madame Lavoisier from a 1789 first edition of Traité élémentaire de chimie (all images freely available for download in a variety of formats from Science History Institute Digital Collections at digital.sciencehistory.org).

Category:1743 births
Category:1794 deaths
Category:Scientists from Paris
Category:University of Paris alumni
Category:18th-century French chemists
Category:18th-century French writers
Category:18th-century French male writers
Category:French biologists
Category:Members of the French Academy of Sciences
Category:Fellows of the Royal Society
Category:Discoverers of chemical elements
Category:Independent scientists
Category:Fermiers généraux
Category:People of the Industrial Revolution
Category:French Roman Catholics
Category:French people executed by guillotine during the French Revolution
Category:Executed scientists
Category:Burials at Picpus Cemetery
Category:Members of the American Philosophical Society
Category:18th-century French nobility

حوالا

زمرو:شخصيتون
زمرو:سائنسدان
زمرو:ڪيميا دان
زمرو:ماهر حياتيات