سومقاييت

سومقاييت (; 
آبادي جي لحاظ کان ھي شھر باڪو ۽ گنجه کان پوءِ آذربائيجان جي ٽيون نمبر وڏو شهر آهي جيڪو ڪيسپئن سمنڊ جي ڀرسان باڪو کان  جي فاصلي تي واقع آهي. شھر جي آبادي 265,000 آھي. بطور ريئن يا ضلعي جي ھن شھر جي پکيڙ شھر ۽ ٻئي ضلعي علائقي سميت  آھي. شھر جي ضلعي يا ريئن واري حيثيت جو قيام 22 نومبر 1949ع ۾ ٿيو. سومقاييت شھر کان علاوه ھن ضلعي ۾ جورات ۽ حاجي زين العابدين جي نالي سان ٻہ ٻھراڙيءَ واريون وسنديون واقع آھن. پوئين وسندي ھڪ سخي تيل جي واپاري حاجي زين العابدين تيغيئيف جي نالي سان قائم ٿي ھئي. ھن شھر ۾ سومقاييت اسٽيٽ يونيورسٽي پڻ واقع آهي.

 شھر جو نالو 

ھن شھر جو نالو سومقاييت ندي جي نالي تان پيو. ان نالي جي پسمنظر لاء ھڪ ڏندڪٿائي
روايت مشھور ٿي تہ جنھن مطابق موجوده سومقاييت ندي جي پاڻي کي ھڪ ديو روڪي ڇڏيو ھو ۽ سوم ھڪ سورمو ھيو جنھن ان ديو کي ماري پاڻي کوليو ھو پر پاڻي سان گڏ لڙھي ويو ھو ۽ پوء ڪڏهن بہ نظر نہ آيو جنھن بعد ان جي محبوبا ندي تي وڃي رڙيون ڪري آذربائيجاني ٻولي ۾ سوم قايت:(سوم موٽي اچ) سڏڻ شروع ڪيو اھڙي طرح ندي تي سومقاييت نالو پئجي ويو.

 تاريخ 

مؤرخن مطابق وچولي دؤر ۾ ھن شھر واري مقام تي ميدي نسل وارا ماڻھو رھندا ھيا. تاريخ ۾ سومقاييت واري شھر جي رھائشي وسندي جو ذڪر 1580ع ۾ ھڪ انگريز سياح ايڇ برو ڪيو ھو. ان بعد 1858ع ۾ اليگزينڊر دوماس پنھجي ڪتاب ٽرپ آف قفقاز ۾ ڪيو ۾ ڪيو. سويت ريپبلڪ جي قيام تائين ھتي ڪا خاص قابل ذڪر ترقي ڪانہ ٿي ھئي. فيبروري 1988ع ۾ سومقاييت شھر ۾ آرمينيائي ماڻھن جو قتل عام ٿيو ھو. سومقاييت جي ان فساد سان آرمينيائي ۽ آذربائيجاني تڪرار اڀري نگورنو ڪاراباخ واري جنگ ۾ تبديل ٿي ويوModern hatreds: the symbolic politics of ethnic war - Page 63 by Stuart J. Kaufman.

 جاگرافي 

سومقاييت شھر آذربائيجان جي گادي جي هنڌ باڪو جي اتر اولھ ۾ 31 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي ڪيسپئن سمنڊ لڳ واقع آهي.

 آبهوا 

 ماحول 

سوويت يونين جي دور ۾ وڏي پيماني تي صنعتن جي قيام سان ھي شھر ماحولياتي آلودگي جو شڪار آهي. آذربائيجان جي خودمختياري بعد ھتي جي صنعت ۾ زوال آيو آهي. سومقاييت جو بيھڪ ابشرون ٻيٽ نما ۾ آهي ۽ سائنسدانن جو خيال آهي تہ آذربائيجان ۾ اھو ٻيٽ نما وارو علائقو ماحولياتي آلودگي سان سڀ کان وڌيڪَ تباھي جو شڪار ٿيو آھيSumgayit: Soviet's Pride, Azerbaijan's Hell  by Arif Islamzade at Azer.com, Autumn 1994 Sumgayit, Azerbaijan – The World's Most Polluted Places  TIME, September 12, 2007 صنعتي ڪيميائي مادن واري ماحولياتي آلودگي سومقاييت ۾ ڪينسر جي شرح ۾ زبردست اضافو ٿيو آهي ۽ ملڪ جي قومي شرح جي ڀيٽ ۾ ھن شھر جي شرح 51 سيڪڙو وڌيڪ آھي. ان آلودگي جي ڪري انساني جينياتي تبديلين ۽ پيدائشي نقصن جا ميڊيڪل ڪيس عام ٿي پيا آھنWorld's Worst Polluted Places  — by the Blacksmith Institute (accessed 2007-12-3). 2003 کان 2010 تائين جي مدي لاء شھري انتظاميه ان ماحولياتي آلودگي کي گھٽائڻ لاءِ ھڪ منصوبو پڻ جوڙيو جنھن تحت ھڪ جامع نگراني شروع ڪئي وئي. 1990 واري ڏهاڪي ۾ صنعتي آلودہ پاڻي جي نيڪال ۾ 
کان  تائين لاٿ آئي. 2005ع ۾ ڪچرو 300,000 لک ٽن ساليانو کان گھٽجي 3,868 ٽن ساليانو تائين پھتو.

 حوالا 

زمرو:ڪئسپين سمنڊ تي آباد ٿيل جڳھون
زمرو:آذربائيجان جا ضلعا
زمرو:آذربائيجان ۾ بندرگاهہ شهر
زمرو:آذربائيجان ۾ آباد ساحلي هنڌ
زمرو:آذربائيجان ۾ آباد مقام