ٽينيسي

ٽينيسي (Tennessee)، سرڪاري طور تي رياست ٽينيسي، آمريڪا جي ڏکڻ اوڀر واري علائقي ۾ هڪ زمين بند رياست آهي. هن جون حدون اتر ۾ ڪينٽڪي، اتر اوڀر ۾ ورجينيا، اوڀر ۾ اتر ڪيرولينا، ڏکڻ ۾ جارجيا، الاباما ۽ مسيسپي، ڏکڻ اولهه ۾ آرڪنساس ۽ اتر اولهه ۾ مسوري سان لڳن ٿيون. ٽينسي علائقي جي لحاظ کان 36 نمبر وڏي ۽ 50 رياستن مان 15هين وڏي آبادي واري رياست آهي. ٽينيسي جغرافيائي ۽ ثقافتي طور تي اوڀر، وچ ۽ اولهه ٽينيسي جي ٽن وڏن ڊويزنن ۾ ورهايل آهي. نئشول رياست جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي ۽ ان جو سڀ کان وڏو ميٽروپوليٽن علائقو آهي. ٻين وڏن شهرن ۾ ميمفس، نوڪس ول (Knoxville)، چٽانوگا (Chitanooga) ۽ ڪلارڪس ويلي شامل آهن. 2020ع جي آمريڪا جي مردم شماري جي مطابق ٽينيسي جي آبادي تقريبن 69 لک هئي.

ٽينيسي واتگا ايسوسيئيشن، هڪ 1772ع فرنٽيئر معاهدو عام طور تي پهرين آئيني حڪومت جي اولهه ۾ اپالاچيئن جبلن جي طور تي سمجهيو ويندو آهي،  ۾ جڙيل آهي. ان جو نالو تناسي (ᏔᎾᏏ) تان ورتل آهي، جيڪو رياست جي اڀرندي حصي ۾ هڪ چروڪي انڊين شهر آهي، جيڪو پهرين يورپي آمريڪي آباديءَ کان اڳ موجود هو. ٽينيسي شروعات ۾  ۽ پوء ڏکڻ اولهه وارو علائقو، 16هين رياست طور يونين ۾ 1 جون 1796ع تي داخل ٿيڻ کان اڳ اتر ڪيرولينا جو حصو هو. هن پنهنجي تاريخ جي شروعات ۾ ”رضاڪار رياست“ جو لقب حاصل ڪيو. آمريڪي گهرو ويڙهه تائين هڪ غلام رياست، ٽينيسي سياسي طور تي ورهايل هئي، ان جا اڪثر اولهائين ۽ وچين حصا ڪنفيڊريسي جي حمايت ڪيا ۽ اڪثر اوڀرين علائقا يونين جي حامي جذبي کي هٿي وٺن ٿا. نتيجي طور، ٽينيسي آخري رياست هئي جيڪا باضابطه طور تي يونين کان الڳ ٿي ۽ ڪنفيڊرسي ۾ شامل ٿي ۽ پهرين اڳوڻي ڪنفيڊريٽ رياست کي ٻيهر يونين ۾ داخل ڪيو ويو جڏهن جنگ ختم ٿيڻ کان پوءِ ڊگھي تعميراتي دور ۾ 20 صدي جي دوران، ٽينيسي هڪ بنيادي طور تي زرعي سماج کان وڌيڪ متنوع معيشت ڏانهن منتقل ڪيو. اهو جزوي طور تي ٽينيسي وادي اٿارٽي (TVA) ۽ اوڪ رج (Oak Ridge) جي شهر ۾ وڏي پئماني تي وفاقي سيڙپڪاري سان مدد ڪئي وئي، جيڪا ٻي عالمي جنگ دوران قائم ڪئي وئي هئي دنيا جي پهرين ايٽم بم جي تعمير لاءِ مئنهٽن پروجيڪٽ جي يورينيم افزودگي جون سهولتون. جنگ کان پوء، اوڪ رج نيشنل ليبارٽري سائنسي تحقيق جو هڪ اهم مرڪز بڻجي ويو. 2016ع ۾، ائٽمي عنصر ٽينيسي کي، گهڻو ڪري انجي دريافت ۾ اوڪ رج واندربلت يونيورسٽي ۽ ٽينيسي يونيورسٽي پاران ادا ڪيل ڪردارن جي اعتراف ۾، رياست لاء نامزد ڪيو ويو. ٽينيسي ميوزڪ جي ڪيترن ئي شڪلن جي ترقي ۾ پڻ اهم ڪردار ادا ڪيو آهي، جنهن ۾ بلوز، ڪنٽري، راڪ اينڊ رول، اسپرٽ ۽ گوسپال شامل آهن.

ٽينيسي ۾ متنوع علائقا ۽ زميني شڪلون آهن، ۽ اوڀر کان اولهه تائين، ثقافتي خاصيتن جو هڪ ميلاپ شامل آهي جنهن ۾ ايپالاچين، اپلينڊ سائوٿ، ۽ ڊيپ سائوٿ شامل آهن. اڀرندي سرحد سان گڏ بليو ريج جبل اڀرندي اتر آمريڪا ۾ ڪجهه بلند ترين بلندين تائين پهچن ٿا، ۽ ڪمبرلينڊ پليٽيو ڪيترن ئي خوبصورت وادين ۽ آبشارن تي مشتمل آهي. رياست جو مرڪزي حصو غار جي بيڊروڪ ۽ غير منظم رولنگ جبلن ۽ سطح مرتفع سان نشان لڳايو ويو آهي. زرخيز ميدانن اولهه ٽينيسي جي وضاحت ڪن ٿا. رياست ٻه ڀيرا ٽينيسي نديءَ سان جڙيل آهي، ۽ مسيسپي درياءَ ان جي الهندي سرحد ٺاهي ٿي. هن جي معيشت تي صحت جي سنڀال، ميوزڪ، فنانس، گاڏين، ڪيميائي ۽ اليڪٽرانڪس صنعت ۽ سياحت جي شعبن جو تسلط آهي. سويابين، مکڻ، ڍور، پولٽري ۽ ڪپهه ان جي بنيادي زرعي پيداوار آهن. گریٽ اسموڪي جبل نيشنل پارڪ، ملڪ جو سڀ کان وڌيڪ دورو ڪيو ويو نيشنل پارڪ، اوڀر ٽينيسي ۾ آهي.


 نالو 
نالو: 
تاريخ 
جاگرافي 
قانون ۽ حڪومت
سياست 
شهر ۽ ڳوٺ 
آبادي
معيشت 
ٽرانسپورٽ
تعليم
ثقافت 
ميڊيا
رانديون 
پڻ ڏسو
ٻاهريان ڳنڍڻا

حوالا

زمرو:ٽئنيسي رياست
زمرو:ڏاکڻي آمريڪا
زمرو:اوڀر ڏکڻ مرڪزي رياستون
زمرو:ڏاکڻي آمريڪا جون رياستون
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون رياستون