وچ ايشيا

وچ ايشيا (Central Asia) ايشيا ۾ هڪ علائقو آهي جيڪو ڏکڻ اولهه ۾ ڪيسپئن سمنڊ، اتر اولهه ۾ يورپي روس، اوڀر ۾ چين  ۽ منگوليا، ڏکڻ ۾ افغانستان ۽ ايران ۽ اتر ۾ سائبيريا سان جڙيل آهي. ان ۾ قازقستان، ڪرغزستان، تاجڪستان، ترڪمانستان ۽ ازبڪستان شامل آهن. اسلام کان اڳ ۽ ابتدائي اسلامي دور ۾ وچ ايشيا ۾ اڪثر ايراني ماڻهو آباد هئا، C. E. Bosworth, "The Appearance of the Arabs in Central Asia under the Umayyads and the establishment of Islam", in History of Civilizations of Central Asia, Vol. IV: The Age of Achievement: AD 750 to the End of the Fifteenth Century, Part One: The Historical, Social and Economic Setting, edited by M. S. Asimov and C. E. Bosworth. Multiple History Series. Paris: Motilal Banarsidass Publ./UNESCO Publishing, 1999. excerpt from page 23: "Central Asia in the early seventh century, was ethnically, still largely an Iranian land whose people used various Middle Iranian languages.". جنهن جي آبادي مشرقي ايراني ڳالهائيندڙ باخترين، سغدين، چوراميشيئن ۽ نيم خانه بدوش سيٿيئن ۽ داهائين جي آبادي هئي. ترڪ لڏپلاڻ جي نتيجي ۾، وچ ايشيا پڻ قازق، ڪرغز، تاتار، ترڪمان، ايغور ۽ ازبڪ لاء وطن بڻجي ويو. ترڪ ٻولين گهڻو ڪري علائقي ۾ ڳالهائيندڙ ايراني ٻولين کي تبديل ڪيو. 

سواء تاجڪستان ۽ انهن علائقن جي جتي تاجڪ ڳالهايو وڃي ٿو. ريشم روڊ واپاري رستا وچ ايشيا مان گذرندا هئا، جنهن جي ڪري خوشحال واپاري شهرن جو عروج ٿيو.  وچ ايشيا يورپ ۽ ڏور اوڀر جي وچ ۾ ماڻهن، سامان ۽ خيالن جي تحريڪ لاء هڪ سنگم طور ڪم ڪري رهيو آهي.  Ta'lim Primary 6 Parent and Teacher Guide (p. 72) – Islamic Publications Limited for the Institute of Ismaili Studies London  وچ ايشيا جا اڪثر ملڪ اڃا تائين دنيا جي معيشت جا حصا آهن.

19هين صدي جي وچ کان وٺي 20 صدي جي آخر تائين، وچ ايشيا کي روسين طرفان نوآبادي بڻايو ويو ۽ روسي سلطنت ۾، ۽ پوء سوويت يونين شامل ڪيو ويو. 19هين صدي جي وچ کان وٺي 20هين صدي جي آخر تائين، وچ ايشيا ۾ روسي نوآباديون ٺاهيا ۽ روسي سلطنت ۾ ۽ پوء سوويت يونين ۾ شامل ڪيا، جن جي ڪري روسي ۽ ٻيا سلاف ماڻهو علائقي ۾ لڏپلاڻ ڪرڻ لڳا. جديد وچ ايشيا يورپي آبادگارن جي هڪ وڏي آبادي جو گهر آهي، جيڪا گهڻو ڪري قازقستان ۾ رهن ٿا. 70 لک روسي، پنج لک يوڪريني ۽ لڳ ڀڳ 1,70,000 جرمن قازقستان ۾ رهن ٿا.Демоскоп Weekly – Приложение. Справочник статистических показателей . Demoscope.ru. Retrieved on 29 July 2013.Итоги переписи населения Таджикистана 2000 года: национальный, возрастной, половой, семейный и образовательный составы . Demoscope.ru (20 January 2000). Retrieved on 29 July 2013. اسٽالن جي دور ۾، سوويت يونين ۾ ڪوريا جي ماڻهن جي جبري جلاوطني جي نتيجي ۾ علائقي ۾ 3,00,000 کان وڌيڪ ڪورين جي آبادي پيدا ٿي. 

وچ ايشيا جي آبادي، پنج ملڪن ۾، لڳ ڀڳ ست ڪروڙ ويھه لک (72 ملين) آهي."Демографическая ситуация" (PDF). Statistika qo'mitasi. Retrieved 19 March 2019.

 ازبڪستان ٽي ڪروڙ 50 لک (35 ملين)
 قازقستان هڪ ڪروڙ 80 لک (18 ملين)
 تاجڪستان 90 لک (9 ملين)
 ترڪمانستان 60 لک (6 ملين) ۽
 ڪرغزستان 60 لک (6 ملين)

حوالا

ٻاهريان ڳنڍڻا


 Central Asia ethnicity, languages, and religious composition maps at Columbia University
 General Map of Central Asia I – World Digital Library a historic map from 1874
 The Central Asian Chronicles

زمرو:وچ ايشيا
زمرو:ايشيا جا علائقا
زمرو:ايشيا جا علائقا
زمرو:ايشيا جي جاگرافي
زمرو:ايشيا جا جاگرافيائي علائقا