آئسوبيوٽئن

آئسوبوٽين، (Isobutane) جنهن کي، آئي بيوٽئن، ميٿائل پروپئن ۽ ميٿائل پروپئن-2 (i-butane, methylpropane, methylpropan-2) جي نالن سان پڻ سڃاتو وڃي ٿو، هڪ ڪيميائي مرڪب آهي جنهن جو  فارمولو HC(CH3)3 آهي. اهو بيوٽئن جو هڪ آئسومر آهي. آئسوبوٽين هڪ بي رنگ ۽ بوءِ کان سواءِ گئس آهي.اها، هڪ ٽرشيئري ڪاربان ايٽم سان گڏ سڀ کان سادو الڪين (CnH2n) آهي. آئسوبوٽين پيٽرو ڪيميڪل انڊسٽري ۾، مثال طور آئسو اوڪٽين جي ترڪيب (synthesis) ۾، هڪ اڳواٽ ماليڪيول طور استعمال ٿيندو آهي. 

آئسوبيوٽئن کي ريفريجرينٽ جي طور استعمال ڪيو ويندو آهي. ريفريجريٽرن ۾ ان جو استعمال بطور ريفريجرينٽ سال 1993ع ۾ شروع ٿيو،  جڏهن ماحول جي بچاء جي غير سرڪاري تنظيم، گرين پيس، اڳوڻي اوڀر جرمني جي ڪمپني، فورون (Foron) سان گڏ گرين فريز پروجيڪٽ   پيش ڪيو.  ان سلسلي ۾ خالص ۽ خشڪ آئسو بيوٽئن جو بلينڊ (R-600a، آئسوبوٽين جو هڪ آميزو) جا مرڪب، جيڪا اوزون (O3) جي حفاظتي پرت کي گھٽ نقصان پهچائڻ وارا آهن ۽ تمام گهٽ گلوبل وارمنگ جي صلاحيت (GWP)، ڪاربن ڊاءِ آڪسائيڊ جي نسبت 3.3 ڀيرا GWP جي گھٽ صلاحيت) وارا آهن ۽ روايتي ريفريجرينٽ ۽ ايئر ڪنڊيشننگ سسٽم ۾ R-12، R-22 (ٻئي فيريون جا ٽريڊ مارڪ)، R-134a ۽ ٻين ڪلورو فلورو ڪاربن (CFC) يا هائيڊروفلوورو ڪاربن (HFC) ريفريجرينٽ جي هڪ عملي متبادل طور ڪم ڪري سگهن ٿا. آئسو بيوٽئن ۽ بئين هائيڊرو ڪاربن ريفريجرينٽ ۾ باهه لڳڻ ۽ ڌماڪي جو وڌيڪ خطرو هوندو آهي، تنهن ڪري انهن جي گاڏين جي اير ڪنڊيشننگ نظام ۾ استعمال جي وڏي پيماني تي حوصلا افزائي نه ڪئي ويندي آهي يا انهن جو بلڪل ممنوع آهن.VASA on refrigerant legality & advisability   

هائيڊرو ڪاربن ريفريجرينٽ جا وڪرو ڪندڙ ۽ حامي اهڙين پابندين جي خلاف دليل ڏين ٿا ته  هائيڊرو ڪاربن سان ڀريل گاڏين جي ايئر ڪنڊيشننگ سسٽم جي تعداد جي نسبت، اهڙا واقعا تمام گهٽ آهن.  

هڪ فرج جي ريفريجرينٽ سسٽم ۾ آئسوبيوٽئن جي ليڪ جي ڪارڻ سال 2024ع ۾ اسپين جي شهر ويلنسيا ۾ هڪ رهائشي ڪمپليڪس ۾ باهه لڳي، جن جي ڪارڻ ڏهه ماڻهو مارجي ويا.

ٻاهريان ڳنڍڻا
International Chemical Safety Card 0901
NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards

زمرو:الڪين
زمرو:ريفريجرينٽ
زمرو:ڪيميائي مرڪب
Category:Alkanes
Category:Butane
Category:E-number additives
Category:Propellants
Category:Refrigerants

حوالا