گونڊوانا

گونڊوانا (Gondwana) هڪ ​​وڏو زميني علائقو هو، جنهن کي ڪڏهن ڪڏهن سپر کنڊُ سڏيو ويندو هو. گونڊوانا جي باقيات اڄ جي کنڊُ واري علائقي جو ٻه ٽيون حصو آهن، جن ۾ ڏکڻ آمريڪا، آفريڪا، انٽارڪٽيڪا، آسٽريليا، زيلينڊيا، عربستان، ۽ هندستاني برصغير ​​شامل آهن. هن وقت ٻيو همعصر سپر کنڊُ لوریشيا هو، ٻنهي پينگيا (Pangea) کي ٽوڙي ڇڏيو هو.

گونڊوانا ڪيترن ئي ڪراٽون (ڌرتيءَ جي ڪرسٽ جا وڏا مستحڪم بلاڪ) جي واڌ سان ٺهيو، 510 ملين ورهيه اڳ    کان اوڀر آفريڪا جي اوروجني سان شروع ٿيو، اوڀر آفريڪا سان انڊيا ۽ مڊگاسڪر جو ٽڪراءُ، ۽ 180 ملين ورهيه اڳ ۾ اوورليپنگ برازيلينو ۽ ڪونگا اوروجني سان ختم ٿيو. ڏکڻ آمريڪا جو آفريڪا سان ٽڪراءُ، ۽ آسٽريليا ۽ انٽارڪٽيڪا جو ترتيب سان اضافو تیو.  آخرڪار، گونڊوانا پیلیوزوئڪ  دور (Palaeozoic Era) جي براعظمي ڪرسٽ جو سڀ کان وڏو ٽڪرو بڻجي ويو، جيڪو 10,00,00,000 چورس ڪلوميٽر (3,90,00,000 چورس ميل) جي ايراضيءَ تي پکڙيل آهي، جيڪو ڌرتيءَ جي مٿاڇري جو اٽڪل پنجون حصو آهي. اهو ڪاربونيفيرس دوران يوراميڪا سان ملي ڪري پينگيا ٺاهي. اهو ٽراسڪ جي دور ۾ اتر پينجيا (لوراشيا) کان الڳ ٿيڻ شروع ڪيو، ۽ ابتدائي جراسڪ (تقريبن 180 ملين سال اڳ) دوران ٽڪرا ٽڪرا ٿيڻ شروع ڪيو. بريڪ اپ جا آخري مرحلو، جنهن ۾ ڏکڻ آمريڪا کان انٽارڪٽيڪا جو الڳ ٿيڻ (ڊريڪ گذرگاھہ جو ٺهڻ) ۽ آسٽريليا شامل آهن، پيليگين (تقريبن 35  ملين سال اڳ کان) دوران ٿيو. گونڊوانا کي قديم ترين وصف موجب سپر براعظم نه سمجهيو ويو، ڇو ته بالٽيڪا، لارينٽيا ۽ سائبيريا جي زميني ماڳن کي ان کان ڌار ڪيو ويو هو.ساڳئي نالي جي هندستاني علائقي کان ان کي مختلف ڪرڻ لاء، عام طور تي گونڊوانالينڊ پڻ سڏيو ويندو آهي.

علائقا جيڪي گونڊوانا جو حصو هئا انهن ۾ گلن ۽ حياتياتی عناصر شامل هئا جيڪي اڄ ڏينهن تائين برقرار آهن.

نالو
گونڊوانا جي کنڊُ جو نالو آسٽريائي سائنسدان ايڊوارڊ سوس، ساڳئي نالي جي وچ هندستان ۾ علائقي جي نالي تي رکيو، جيڪو سنسڪرت مان نڪتل آهي، مطلب آهي "گونڊن جو ٻيلو". نالو اڳي ئي ارضياتي حوالي سان استعمال ڪيو ويو هو، پهرين ايچ. بي. ميڊليڪوٽ سال 1872ع ۾، جنهن مان گونڊوانا جي سلاد جا سلسلا (پرميان ٽراياسڪ) پڻ بيان ڪيا ويا آهن. ڪجهه سائنسدانن ”گونڊوانالينڊ“ جي اصطلاح کي ترجيح ڏني آهي ته جيئن خطي ۽ کنڊُ جي وچ ۾ واضح فرق پيدا ٿئي. 
ٺهڻ 
پري۔گونڊوانا جي ترقي 
پيلیوزويڪ رفٽس ۽ واڌايون 
گونڊوانا پانگيا جي حصي طور
دير سان پيليوزوئڪ کان ابتدائي میسو زوئڪ دور:  
ٽٽڻ
ارضياتي سوانح عمري
پڻ ڏسو
• کنڊ

• لوریشيا 

• پينگيا

حوالا

ٻاهريان ڳنڍڻا


 Graphical subjects dealing with Tectonics and Paleontology
 Gondwana Reconstruction and Dispersion
 The Gondwana Map Project 


زمرو:عظيم کنڊ
زمرو:تاريخي کنڊ 
زمرو:اڳوڻا عظيم کنڊ 
زمرو:حياتياتي جاگرافي 
زمرو:پيلوزوئڪ پيليوجاگرافي 
زمرو:ميسووئڪ پيليوجاگرافي 
زمرو:آفريڪا جي ارضيات 
زمرو:انٽارڪٽيڪا جي ارضيات 
زمرو:ايشيا جي ارضيات 
زمرو:هندستان جي ارضيات 
زمرو:آسٽريليا جي ارضيات 
زمرو:ڏکڻ آمريڪا جي ارضيات 
زمرو:انٽارڪٽيڪا تاريخ کان اڳ 
زمرو:پيلوزوئڪ آفريڪا 
زمرو:پيلوزوئڪ انٽارڪٽيڪا 
زمرو:پيلوزوئڪ ايشيا 
زمرو:پيلوزوئڪ ڏکڻ آمريڪا 
زمرو:ميسوزوئڪ آفريڪا 
زمرو:ميسوزوئڪ انٽارڪٽيڪا 
زمرو:ميسوزوئڪ ايشيا 
زمرو:ميسوزوئڪ ڏکڻ آمريڪا

Category:Historical continents
Category:Former supercontinents
Category:Biogeography
Category:Paleozoic paleogeography
Category:Mesozoic paleogeography
Category:Geology of Africa
Category:Geology of Antarctica
Category:Geology of Asia
Category:Geology of India
Category:Geology of Australia
Category:Geology of South America
Category:Prehistory of Antarctica
Category:Paleozoic Africa
Category:Paleozoic Antarctica
Category:Paleozoic Asia
Category:Paleozoic South America
Category:Mesozoic Africa
Category:Mesozoic Antarctica
Category:Mesozoic Asia
Category:Mesozoic South America
زمرو:کنڊ
زمرو:ڌرتي
زمرو:ارضيات
زمرو:ڏکڻ آمريڪا جي ارضيات
زمرو:زمين
زمرو:دنيا