اوهم جو قانون

اوهم جو قانون (Ohm's Law) ٻڌائي ٿو ته ,ڪنهن ڪنڊڪٽر جي ٻن نقطن جي وچ ۾ برقي ڪرنٽ، ڪنڊڪٽر جي ٻن نقطن تي لاڳو ٿيل وولٽيج جي سڌو متناسب (directly Proportional) هوندو آهي.  

تناسب جي مستقل جي طور تي، مزاحمت (R) کي متعارف ڪرائڻ سان، اسان هن تعلق کي بيان ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندڙ ٽن رياضياتي مساواتن تي پهچون ٿا:

جتي "I" ڪنڊڪٽر ذريعي ڪرنٽ آهي، "V" ڪنڊڪٽر جي پار ماپيل وولٽيج آهي ۽ "R" ڪنڊڪٽر جي مزاحمت آهي. وڌيڪ خاص طور تي، اوهم جو قانون ٻڌائي ٿو ته هن تعلق ۾ R ڪرنٽ کان آزاد، هڪ    مستقل آهي. جيڪڏهن مزاحمت مستقل نه آهي، ته پوئين مساوات کي اوهم جو قانون نه ٿو چئي سگهجي، پر ان کي اڃا تائين جامد/ڊي سي مزاحمت جي تعريف طور استعمال ڪري سگهجي ٿو. اوهم جو قانون هڪ تجرباتي تعلق آهي جيڪو ڪرنٽ جي شدت جي ڪيترن ئي حڪمن تي برقي طور تي چالڪ مواد جي وڏي اڪثريت جي چالکائي کي صحيح طور تي بيان ڪري ٿو. تنهن هوندي به ڪجهه مواد اوهم جي قانون جي تابعداري نٿا ڪن؛ انهن کي غير اوهمڪ سڏيو ويندو آهي. 

قانون جو نالو جرمن فزڪسسٽ جارج اوهم جي نالي تي رکيو ويو هو، جنهن 1827 ۾ شايع ٿيل هڪ مقالي ۾، مختلف ڊيگهه جي تارن تي مشتمل سادي برقي سرڪٽ ذريعي لاڳو ٿيل وولٽيج ۽ ڪرنٽ جي ماپن کي بيان ڪيو. اوهم پنهنجي تجرباتي نتيجن کي مٿي ڏنل جديد شڪل کان ٿورو وڌيڪ پيچيده مساوات ذريعي بيان ڪيو. 

فزڪس ۾، اصطلاح "اوهم جو قانون" قانون جي مختلف عام ڪرڻ لاءِ پڻ استعمال ڪيو ويندو آهي؛ مثال طور، قانون جي ویڪٽر فارم  برقي مقناطيسي ۽ مادي سائنس ۾ استعمال ٿيندي آهي:

جتي J مزاحمتي مواد ۾ ڏنل جڳهه تي موجوده کثافت آهي. E ان جڳهه تي برقي ميدان آهي ۽ σ (سگما) هڪ مادي تي منحصر پيرا ميٽر آهي. جنهن کي چالکائي سڏيو ويندو آهي ۽ هن کي مزاحمت ρ  جي الٽ طور بيان ڪيو ويو آهي. اوهم جي قانون جي هي اصلاح گستاو ڪرچوف جي برقي سرڪٽ جي قانون جي ڪري آهي. 

تاريخ
جارج سائمن اوهم 16 مارچ 1789 تي جرمني جي شهر ارلانگن ۾ هڪ پروٽيسٽنٽ خاندان ۾ پيدا ٿيو. ننڍي عمر کان ئي، هن پنهنجي پيءُ جي تالا ٺاهڻ واري دڪان ۾ ڪم ڪيو، جتي سندس پيءُ پڻ سندس استاد طور ڪم ڪيو. يونيورسٽي کان پوءِ، هن نيورمبرگ پولي ٽيڪنڪ انسٽيٽيوٽ جي هدايت ڪئي ۽ پنهنجي زندگي جي آخر تائين ميونخ يونيورسٽي ۾ تجرباتي فزڪس پڙهايو. هو 6 جولاءِ 1854 تي ميونخ ۾ فوت ٿي ويو. تجرباتي فزڪس ۾ پنهنجي وجدان کي جانچڻ سان، هو برقي مزاحمت کي متعارف ڪرائڻ ۽ مقدار مقرر ڪرڻ ۾ ڪامياب ٿيو. اوهم ڪرنٽ، وولٽيج ۽ مزاحمت جي وچ ۾ تعلق جي جوڙجڪ لاءِ دنيا ۾ مشهور آهي، جيڪو اوهم جو قانون آهي. برقي مزاحمت جي يونٽ کي سندس اعزاز ۾ اوهم جو نالو ڏنو ويو آهي. 

هن کي يورپي سائنسي برادري جي سندس خيالن کي قبول ڪرڻ کان بيزار ٿيڻ کان گهڻو وقت برداشت ڪرڻو پيو، پر آخرڪار لنڊن جي رائل سوسائٽي کيس 1841 ۾ ڪوپلي ميڊل سان نوازيو ۽ ميونخ يونيورسٽي کيس 1849 ۾ فزڪس جي چيئر ڏني.

جنوري 1781 ۾، جارج اوهم جي ڪم کان اڳ، هينري ڪيوينڊش ليڊن جار ۽ شيشي جي ٽيوبن سان تجربو ڪيو جيڪي مختلف قطر ۽ ڊيگهه جا هئا جيڪي لوڻ جي محلول سان ڀريل هئا. هن ڪرنٽ کي ماپيو ته اهو نوٽ ڪندي ته هن کي ڪيترو مضبوط جھٽڪو محسوس ٿيو جڏهن هن پنهنجي جسم سان سرڪٽ مڪمل ڪيو. ڪيوينڊش لکيو ته "رفتار" (ڪرنٽ) سڌو سنئون "برقي ڪرڻ جي درجي" (وولٽيج) جي طور تي مختلف هئي. هن ان وقت پنهنجن نتيجن کي ٻين سائنسدانن کي نه ٻڌايو، ۽ هن جا نتيجا نامعلوم هئا جيستائين جيمس ڪلارڪ ميڪسويل انهن کي 1879 ۾ شايع نه ڪيو. 

فرانسس رونالڊس 1814 ۾ سون جي پتي جي اليڪٽروميٽر استعمال ڪندي خشڪ پائل لاءِ "شدت" (وولٽيج) ۽ "مقدار" (ڪرنٽ) بيان ڪيو. هن هڪ خشڪ پائل لاءِ ڏٺو ته ٻن پيرا ميٽرن جي وچ ۾ تعلق ڪجهه موسمياتي حالتن هيٺ متناسب نه هو.

اوهم 1825 ۽ 1826 ۾ مزاحمت تي پنهنجو ڪم ڪيو، ۽ 1827 ۾ پنهنجا نتيجا ڪتاب, "گيلوانڪ سرڪٽ جي رياضياتي طور تي تحقيق" (Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet) جي نالي سان شايع ڪيا. هن پنهنجي ڪم جي نظرياتي وضاحت ۾ جوزف فوريئر جي گرمي جي وهڪري تي ڪم کان ڪافي متاثر ٿيو. تجربن لاءِ، هن شروعات ۾ وولٽيڪ پائل استعمال ڪيا، پر بعد ۾ ٿرموڪپل استعمال ڪيو ڇاڪاڻ ته اهو اندروني مزاحمت ۽ مسلسل وولٽيج جي لحاظ کان هڪ وڌيڪ مستحڪم وولٽيج ذريعو فراهم ڪري ٿو.

دائرو
اوهم جو قانون, ڪيترن ئي تجربن جي (generalization) ڪري, هڪ تجرباتي قانون آهي, جنهن ڏيکاريو آهي ته ڪرنٽ تقريبن گهڻن مواد لاءِ برقي ميدان جي متناسب آهي. اهو ميڪسويل جي مساواتن کان گهٽ بنيادي آهي ۽ ان جي هميشه اطاعت نه ڪئي ويندي آهي. ڪو به ڏنل مواد هڪ مضبوط ڪافي برقي ميدان هيٺ ٽٽي ويندو ۽ برقي انجنيئرنگ ۾ دلچسپي جا ڪجهه مواد ڪمزور ميدانن هيٺ "غير اوهمڪ" آهن.

اوهم جو قانون ڊگھائي پيماني جي وسيع رينج تي ڏٺو ويو آهي. 20 صدي جي شروعات ۾, اهو سوچيو ويو هو ته اوهم جو قانون ايٽمي پيماني تي ناڪام ٿيندو. پر تجربن هن اميد کي پورو نه ڪيو آهي. 2012 تائين, محققن اهو ظاهر ڪيو آهي ته اوهم جو قانون سلڪون تار (چار ايٽم ويڪر ۽ هڪ ايٽم اوچو جيترو ننڍو) لاءِ ڪم ڪري ٿو. 
خوردبيني اصليت 
هائيڊرولڪ تشبيه
سرڪٽ تجزيو 
گرمي پد جا اثر 
گرمي جي وهڪري سان تعلق
ٻيا نسخا 
پڻ ڏسو
حوالا

وڌيڪ پڙهڻ 
ٻاهرين لنڪس
 Ohms Law Calculator

زمرو:اوهم جا قانون
زمرو:طبيعيات
زمرو:وولٽيج
زمرو:برق سڪونيات
زمرو:سائنسي قانون
زمرو:تجرباتي قانون  
زمرو:طبيعيات جا قانون
زمرو:اليڪٽرڪ انجنيئرنگ 
زمرو:بجلي جي مزاحمت 
زمرو:برق سڪونيات جا قانون