پيهنوم پين

پهنوم پين (انگريزي: Phnom Penh؛ کمير: ភ្នំពេញ) ڪمبوڊيا جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي. سال 1865ع ۾ قومي گاديءَ جي هنڌ بنجڻ وارو، پهنوم پين، ملڪ جو سڀ کان وڏو شهر ۽ ان جو سياسي، اقتصادي، صنعتي ۽ ثقافتي مرڪز بڻجي چڪو آهي. شهر جو نالو "واٽ پيهنوم"، هڪ ٻڌ مندر ۽ شهر جي باني "ليڊي پينه" تان ورتل آهي. اهو ٽونلئساپ ۽ ميڪونگ دريائن جي سنگم تي واقع آهي ۽ باسڪ نديءَ جي شروعات آهي. اها ڪمبوڊيا جي بادشاهت جو مرڪز پڻ آهي، جيڪو شاهي محل تي ٻڌل آهي.

سال 1372ع ۾ قائم ٿيو، پنوم پين 1434ع ۾ انگڪور ٿام جي جاءِ تي قومي گاديءَ جو هنڌ بڻيو. انگڪور جي زوال کانپوءِ، 1497ع تائين راڄڌاني طور رهيو. فرانسيسي نوآبادياتي دور ۾ ان پنهنجي گاديءَ جي هنڌ واري حيثيت ٻيهر حاصل ڪيو. ڪمبوڊيا جي آزادي کانپوء ان ۾ سيڙپڪاري ۽ جديديت جو دور گذريو. هن جي نوآبادياتي فرانسيسي، نئين کمير ۽ آرٽ ڊيڪو فن تعمير لاءِ "ايشيا جو موتي" جو لقب حاصل ڪيو.     1960 ۽ 1970ع جي ڏهاڪي ۾، جيئن ويٽنام جنگ دوران پناهگير گهرو ويڙهه ۽ آمريڪي بمباري کان ڀڄي هتي آيا، شهر جي آبادي وڌي وئي. پيهنوم پين جي پوري آبادي کي 1975ع ۾ کمير روج حڪومت پاران زبردستي خالي ڪرايو ويو ۽ شهر  ظلم، جبري مزدوري ۽ نسل ڪشي جو سامنا ڪيو. "جمهوريه ڪمپوچيا" دور ۾، جيستائين ويٽنام جي حمايت يافته فوجون سال 1979ع ۾ شهر تي قبضو نه ڪيو، پنوم پين وڏي پيماني تي غير آباد رهيو. هن کانپوء شهر کي ٻيهر تعمير ڪيو ويو ۽ بين الاقوامي سيڙپڪاري ۽ امداد سان انفراسٽرڪچر بهتر ڪيو ويو. سال 2019ع تائين، اهو ويهه لک کان وڌيڪ (ڪمبوڊيا جي ڪل آبادي جو لڳ ڀڳ %14) جو گهر هو. 

گريٽر پيهنوم پين علائقي ۾ ويجھي "ٽا کماؤ شهر" ۽ ڪانڊال صوبي جا ڪجهه ضلعا شامل آهن. شهر اڳ ۾ ڪپڙي، دواسازي، مشينون ٺاهڻ ۽ چانورن جي صفائي سان گڏ پروسيسنگ سينٽر طور ڪم ڪندو هو. اهو ڪيترن ئي مشهور اسڪولن، ڪاليجن ۽ يونيورسٽين جو گهر پڻ آهي. ان جا ثقافتي ادارا ۽ تقريبون، ان کي ملڪي ۽ بين الاقوامي سياحت جو مرڪز بڻايو آهن.

شهر ڪيترن ئي علائقائي ۽ بين الاقوامي تقريبن ۽ رانديون جي مقابلن جي ميزباني ڪئي آهي، جن ۾ سڀ کان وڌيڪ قابل ذڪر 2002ع، 2012ع ۽ 2022ع آسيان سربراهي اجلاس، 32هين ڏکڻ اوڀر ايشيائي رانديون ۽ 12هين آسيان معذورن جي رانديون آهن. پينوم پين سال 2029ع ۾ ايشيائي نوجوانن جي راندين جي ميزباني ڪرڻ وارو پهريون ڪمبوڊين شهر ۽ ڏکڻ اوڀر ايشيا جو ٻيو شهر هوندو.

نالو
تاريخ
جاگرافي
انتظام، حڪومت ۽ سياست

آباديات
شهر جو لينڊ اسڪيپ
معيشت
ٽرانسپورٽ
انفراسٽرڪچر
تعليم
صحت جي سار سنڀال
سياحت

 ثقافت

جڙيا شهر
پيهنوم پين هن شهرن سان جوڙيو ويو آهي:

  بينڪاڪ، ٿائيلينڊ
  بيجنگ، چين
  بوسان، ڏکڻ ڪوريا
  Chongqing, China
  Cleveland, United States
  Hanoi, Vietnam
  Hefei, China
  Ho Chi Minh City, Vietnam
  Incheon, South Korea
  Kitakyushu, Japan
  Kunming, China
  Long Beach, United States
  Lowell, United States
  Shanghai, China
  Shenzhen, China
  Shantou, China

پڻ ڏسو

ٻاهريان ڳنڍڻا

 Official city website
Time in Phnom Penh

زمرو:ڪمبوڊيا
زمرو:پيهنوم پين
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:ايشيا ۾ راڄڌانيون
زمرو:ڪمبوڊيا ۾ شهر

حوالا