لاهور ڊويزن

لاهور ڊويزن (اردو: لاہور ڈویژن) پاڪستان جي صوبي پنجاب جي هڪ پهرين سطح جي انتظامي ورهاست (ڊويزن) آهي. اها چار ضلعن؛ قصور، لاهور، ننڪانه صاحب ۽ شيخوپوره تي مشتمل آهي. سال 2000ع جي سڌارن تحت، ڊويزنن کي ختم ڪيو ويو، پر سال 2008ع ۾ ٻيهر بحال ڪيو ويو. ڊويزن جو انتظام ڪمشنر ھيٺ آهي ۽ ڪمشنر جي ھيٺ چار ايڊيشنل ڪمشنر آهن ۽ هر ضلعي لاءِ هڪ ڊپٽي ڪمشنر آهي. سال 2023ع جي آدمشماري جي موجب، لاهور ڊويزن جي آبادي 2,27,72,710، تقريبن سري لنڪا يا آمريڪي رياست فلوريڊا جي برابر آهي.

ورهاڱي کان اڳ، اهو ڇهن ضلعن؛ سيالڪوٽ، گجرانواله، لاهور، امرتسر، گورداسپور ۽ گجرات تي مشتمل هو  ۽ ڊويزن جي ڪل پکيڙ  44,430 چورس ڪلوميٽر هئي. 1947ع  ۾  پاڪستان ۽ ڀارت جي آزادي سان، لاهور ڊويزن ٻنهي ملڪن ۾ ورهائجي ويو ۽ اوڀر اڌ (امرتسر ۽ گرداسپور) امرتسر ضلعو بڻجي ويو. 

تاريخ
لاهور ڊويزن ورهاڱي کان اڳ، برطانوي هندستان جي صوبي پنجاب جو هڪ انتظامي ڊويزن هو. اهو ستلج درياءَ جي ساڄي ڪناري تي هماليه کان ملتان ڊويزن تائين پکڙيل هو ۽ هن ۾ سيالڪوٽ، گوجرانوالا، لاهور، امرتسر، گورداسپور ۽ گجرات جا ڇهه ضلعا شامل هئا. ڊويزن جو ڪل علائقو 44,430 چورس ڪلوميٽر (17,154 چورس ميل) هو ۽ آبادي هندستان جي 1901ع جي مردم شماري مطابق 55,98,463 هئي. چمبا جي جبل واري رياست پڻ ڊويزن جي ڪمشنر  جي سياسي ڪنٽرول هيٺ هئي.

ڪمشنر جو هيڊ ڪوارٽر لاهور (سياري ۾) ۽ ڊلهوزي (اونهاري ۾) ۾ هو. ڊويزن جي ڪل آبادي سال 1881ع ۾ 46,96,636 کان وڌي 53,21,535 ۽ سال 1891ع ۾ 55,98,463 ٿي وئي، جڏهن ته ڪل پکيڙ 44,430 چورس ڪلوميٽر (17,154 چورس ميل) هئي. آبادي جي گھاٽائي 326 ماڻهو في چورس ميل هئي. سال 1901ع ۾ مسلمانن جو تعداد 33,32,175 يا ڪل آبادي جو 60 سيڪڙو هو، جڏهن ته، 15,67,400 هندومت، 6,61,320 سک مذهب، 5,507 جين مت، 31,815 عيسائيت،  228 زرتشتي مذهب ۽ 6 ٻڌمت سان تعلق رکندڙ هئا.

ڊويزن ۾ ڇهه ضلعا هئا:
 ضلعو  پکيڙ 
(چورس ميل) آبادي
(1991ع آدمشماري) محصول ۽ ٽيڪس (هزار روپيه) گجرات 4,771 497,706 6,90 لاهور 3,704 1,162,109 12,55 امرتسر  1,601 1,023,828 14,54 گورداسپور 1,889 940,334 17,72 سيالڪوٽ  1,991 1,083,909 17,27 گوجرانواله  3,198 890,557 12,89 ڪل 17,154 5,598,463 81,87

گورداسپور ۾ ڪجهه چورس ميل جبل وارو علائقو شامل هو، جيڪو ڊلهوزي جي هل اسٽيشن، سڀ کان اچو نقطو: 7,687 فوٽ کي گهيرو ڪري ٿو، پر ٻي صورت ۾ ڊويزن جي مٿاڇري هموار هئي. ان ۾ 9,869 ڳوٺ ۽ 41 شهر هئا. جن مان سڀ کان وڏو لاهور (آبادي: 202,964 ؛ ڪينٽونمينٽ سميت)، امرتسر (1,62,429)، سيالڪوٽ (57,956)، گوجرانوالا (29,224)، بٽالا (27,365) ۽ گجرات (22,022) هئا. تجارتي اهميت ۾. لاهور ۽ امرتسر جا شهر ڊويزن جي ٻين سڀني شهرن کي گهٽائي ڇڏيو، پر سيالڪوٽ ۽ بٽاله شهر مقامي مرڪزن کان گهڻو وڌيڪ هئا. ڇهن برطانوي ضلعن جي انتظامي چارج کانسواء، لاهور جي ڪمشنر جو چمبا جي مقامي رياست تي سياسي ڪنٽرول هو، جن جو علائقو 8,330 چورس ڪلوميٽر (3,216 چورس ميل) ۽ آبادي سال 1901ع ۾ 1,27,834 هئي.

آبادي
سال 2023ع جي آدمشماري جي موجب، لاهور ڊويزن جي آبادي 2,27,72,710، لڳ ڀڳ سري لنڪا يا آمريڪي رياست فلوريڊا جي برابر آهي.

ضلعن جي فهرست
#ضلعاهيڊ ڪوارٽر پکيڙ (چورس ڪلوميٽر) آبادي (2023ع)آبادي جي گھاٽائي
(فرد في چورس ڪلوميٽر)
(2023)

************خواندگي جي شرح
(2023)1لاهورلاهور شهر1,77213,004,1357,336.679.62%2قصورقصور شهر3,9954,084,2861,021.462.85%3ننڪانه صاحب   ننڪانه صاحب 2,2161,634,871737.063.12%4شيخوپوره شيخوپوره3,7444,049,4181,080.368.88%

تعلقن جي فهرست
#تعلقو
___________پکيڙ 
(km²)آبادي 
(2023)گھاٽائي 
(ppl/km²)

(2023)خوانگي جي شرح 
(2023)ضلعو1چونيان1,212979,746808.3760.64%قصور ضلعو 2قصور1,4931,603,6581,074.1263.63%3ڪوٽ راڌا ڪشن 398424,8751,067.5364.66%4پتوڪي8921,076,0071,206.2962.98%5لاهور ڪينٽ 4661,885,0984,045.2781.01%لاهور ضلعو 6لاھور2144,123,35419,268.0180.36%7ماڊل ٽائون 3533,244,9069,192.3778.94%8رائيونڊ4671,080,6372,314.0072.35%9شاليمار ٽائون2722,670,1409,816.6981.21%10نشتر ٽائونN/AN/AN/AN/A11واهگه تعلقوN/AN/AN/AN/A12اقبال ٽائونN/AN/AN/AN/A13راوي ٽائونN/AN/AN/AN/A14صدر ٽائونN/AN/AN/AN/A15سانگله هل تعلقو223269,9931,210.7372.08%ننڪانه صاحب ضلعو 16نانڪانا صاحب1,6621,065,063640.8359.02%17شاهه ڪوٽ331299,815905.7969.28%18مريدڪي1,028721,192701.5569.10%شيخوپوره ضلعو19فيروز واله511997,2461,951.5666.55%20صفدرآباد461320,851695.9967.55 %21شيخوپوره1,3691,780,8371,300.8370.72%22شرقپور 375229,292611.4565.05%

انتخابي تڪ

 صوبائي اسيمبلي تڪ قومي اسيمبلي تڪ  ضلعو پ.پ - 132 نانڪانا صاحب- Iاين. اي- 111 نانڪانا صاحب-Iنانڪانا صاحب ضلعوپ.پ - 133 نانڪانا صاحب-IIپ.پ - 134 نانڪانا صاحب-IIIاين. اي- 112 نانڪانا صاحب-IIپ.پ - 135 نانڪانا صاحب-IVپ.پ - 136 شيخوپورا-Iاين. اي- 113 شيخوپورا-Iشيخوپورا ضلعوپ.پ - 137 شيخوپورا-IIپ.پ - 138 شيخوپورا-IIIاين. اي- 114 شيخوپورا-IIپ.پ - 139 شيخوپورا-IVپ.پ - 140 شيخوپورا-Vپ.پ - 141 شيخوپورا-VIاين. اي- 115 شيخوپورا-IIIپ.پ - 142 شيخوپورا-VIIپ.پ - 143 شيخوپورا-VIIIاين. اي- 116 شيخوپورا-IVپ.پ - 144 شيخوپورا-IXپ.پ - 145 لاھور-Iاين. اي- 117 لاھور-Iلاھور ضلعوپ.پ - 146 لاھور-IIپ.پ - 147 لاھور-IIIاين. اي- 118 لاھور-IIپ.پ - 148 لاھور-IVپ.پ - 149 لاھور-Vاين. اي- 119 لاھور-IIIپ.پ - 150 لاھور-VIپ.پ - 151 لاھور-VIIاين. اي- 120 لاھور-IVپ.پ - 152 لاھور-Xپ.پ - 153 لاھور-VIIIاين. اي- 121 لاھور-Vپ.پ - 155 لاھور-IXپ.پ - 155 لاھور-XIاين. اي- 122 لاھور-VIپ.پ - 156 لاھور-XIIپ.پ - 157 لاھور-XIIIپ.پ - 158 لاھور-XIVاين. اي- 123 لاھور-VIIپ.پ - 159 لاھور-XXپ.پ - 160 لاھور-XVاين. اي- 124 لاھور-VIIIپ.پ - 163 لاھور-XIXپ.پ - 165 لاھور-XXIاين. اي- 125 لاھور-IXپ.پ - 166 لاھور-XXIIپ.پ - 167 لاھور-XXIIIاين. اي- 126 لاھور-Xپ.پ - 168 لاھور-XXIVپ.پ - 160 لاھور-XVIاين. اي- 127 لاھور-XIپ.پ - 162 لاھور-XVIIIپ.پ - 161 لاھور-XVIIاين. اي- 128 لاھور-XIIپ.پ - 169 لاھور-XXVپ.پ - 170 لاھور-XXVIپ.پ - 171 لاھور-XXVIIاين. اي- 129 لاھور-XIIIپ.پ - 172 لاھور-XXVIIIپ.پ - 173 لاھور-XXIXاين. اي- 130 لاھور-XIVپ.پ - 174 لاھور-XXXپ.پ - 176 قصور-IIاين. اي- 131 قصور-Iقصور ضلعوپ.پ - 177 قصور-IIIپ.پ - 178 قصور-IVپ.پ - 175 قصور-Iاين. اي- 132 قصور-IIپ.پ - 179 قصور-Vپ.پ - 180 قصور-VIاين. اي- 133 قصور-IIIپ.پ - 181 قصور-VIIپ.پ - 182 قصور-VIIIاين. اي- 134 قصور-IVپ.پ - 183 قصور-IXپ.پ - 184 قصور-X

پڻ ڏسو
 پاڪستان جون ڊويزنون 
 سنڌ جون ڊويزنون
 پنجاب، پاڪستان جون ڊويزنون
 خيبر پختونخوا جون ڊويزنون
 بلوچستان، پاڪستان جون ڊويزنون
 پاڪستان جا ضلعا
 سنڌ جا ضلعا
 پنجاب، پاڪستان جا ضلعا
 خيبر پختونخوا جا ضلعا
 بلوچستان، پاڪستان جا ضلعا

حوالا

زمرو:پاڪستان جون ڊويزنون
زمرو:پنجاب جا ڊویزن
زمرو:پنجاب، پاڪستان
زمرو:لاهور
زمرو:لاهور ڊويزن