ويلنگٽن

ويلنگٽن (Wellington) نيوزيلينڊ جي راڄڌاني آهي، جيڪو نيوزي لينڊ جي اتر واري ٻيٽ جي ڏکڻ-اولهه ٽپ تي، ڪڪ اسٽريٽ ۽ ريموتاڪا رينج جي وچ ۾ واقع آهي. شهر نيوزيلينڊ جو ٽيون نمبر وڏو شهر آهي ۽ ويلنگٽن علائقي جو انتظامي مرڪز آهي. اهو هڪ خودمختيار رياست جي دنيا جي سڀ کان ڏاکڻي راڄڌاني آهي.  ويلنگٽن هڪ معتدل سامونڊي آبهوا جي خصوصيت رکي ٿو، ۽ سراسري هوا جي رفتار جي لحاظ کان دنيا جو سڀ کان تيز ترين ھوا وارو شهر آهي. 

موآري زباني روايت ٻڌائي ٿي ته ڪوپ ماڻهو 10هين صدي عيسويءَ ۾ هن علائقي کي دريافت ڪيو ۽ ڳولهيو. علائقي کي شروعات ۾ ماوري آئيوي، جهڙوڪ رنگيتاني ۽ موائوپوڪو آباد ڪيو. مسڪيٽ جنگن جي رڪاوٽن جي ڪري ان کي 19هين صدي جي شروعات تائين اتر آئيوي جهڙوڪ تيتي آوا طرفان مغلوب ڪيو ويو.  

ويلنگٽن جو موجوده روپ اصل ۾ ايڊورڊ ويڪفيلڊ جي نيوزي لينڊ ڪمپنيءَ جو پهريون سرويئر جنرل، ڪئپٽن وليم مينسمٿ،   سال 1840ع ۾ ٺاهيو.  اسمٿ جي منصوبي ۾ هڪ ٻئي سان ڳنڍيل وادين ۽ هيٺين ٽڪرين جي سلپ سان گڏ، گرڊ منصوبن جو هڪ سلسلو شامل ھو.  ويلنگٽن شهري علائقو، جنهن ۾ صرف ويلنگٽن شهر اندر شهري علائقا شامل آهن، جي آبادي جون،  2025ع تائين 2,09,800 هئي. وسيع ويلنگٽن ميٽروپوليٽن علائقي، لوئر هٽ، پوريروا ۽ اپر هٽ شهرن سميت، جي آبادي جون،  2025ع تائين 4,33,900 هئي. شهر 1865ع کان نيوزي لينڊ جي گاديءَ جو هنڌ، هڪ اهڙي حيثيت جيڪا قانون سازي ۾ بيان نه ڪئي وئي آهي پر ڪنوينشن ذريعي قائم ڪئي وئي آهي، رهيو آهي. نيوزي لينڊ جي حڪومت ۽ پارليامينٽ جون عمارتون، سپريم ڪورٽ ۽ گهڻيون عوامي خدمتن جا هيڊ ڪوارٽر شهر ۾ آهن.   

ويلنگٽن جي معيشت بنيادي طور تي، حڪومتي ڪمن، مالياتي ۽ ڪاروباري خدمتن ۽ فلم انڊسٽري تي زور ڏيڻ سان، خدمتن جي صنعتن تي ٻڌل آهي. ويلنگٽن نيوزي لينڊ جي فلم ۽ خاص اثرات (Special Effects) جي صنعتن جو مرڪز آهي ۽ ٻه عوامي تحقيقي يونيورسٽين سان گڏ انفارميشن ٽيڪنالاجي ۽ جدت جو هڪ مرڪز آهي. ويلنگٽن نيوزي لينڊ جي مکيه بندرگاهن مان هڪ آهي ۽ ملڪي ۽ بين الاقوامي سامونڊي اچ وڃ، ٻنهي جي خدمت ڪري ٿو. شهر خاص طور تي رونگوٽائي ۾ ويلنگٽن انٽرنيشنل ايئرپورٽ، ملڪ جو ٻيو مصروف ترين ايئرپورٽ، طرفان فضائي اچ وڃ لاء خدمت فراهم ڪري ٿو. ويلنگٽن جي ٽرانسپورٽ نيٽ ورڪ ۾ ٽرين ۽ بس لائينون شامل آهن، جيڪي پريورا، ڪپيٽي ڪوسٽ ۽ ويراراپا تائين   پهچن ٿيون ۽ ٻيڙيون شهر کي ڏکڻ ٻيٽ سان ڳنڍين ٿيون.

اڪثر ڪري، نيوزي لينڊ جي ثقافتي راڄڌاني جو حوالو ڏنل، ويلنگٽن جو ڪلچر هڪ متنوع ۽ اڪثر نوجوانن تي مبني آهي جنهن جو اثر سڄي اوشينيا ۾ آهي.    دنيا جي سڀ کان وڌيڪ رهڻ لائق شهرن مان هڪ، 2021 گلوبل لائيوبلٽي رينڪنگ ويلنگٽن کي ٽوڪيو سان گڏ دنيا ۾ چوٿين نمبر تي رکیو آھي.  سال 2017ع کان 2018ع تائين، ڊوئچئ بینک (Deutsche Bank) ان کي دنيا ۾ رھڻ جي قابليت ۽ غير آلودگي جي لحاظ کان پھريون نمبر ڏنو آھی.   ثقافتي حدون جهڙوڪ ڪيوبا اسٽريٽ ۽ نيوٽن تخليقي جدت، "اوپي شاپس"، تاريخي ڪردار ۽ کاڌي لاءِ مشهور آهن. ويلنگٽن ايشيا-پئسفڪ علائقي ۾ هڪ اهم مالي مرڪز آهي، جيڪا سال 2021ع لاءِ گلوبل فنانشل سينٽرز انڊيڪس پاران دنيا ۾ 35 هين نمبر تي آهي. هي عالمي شهر هڪ ماوري آباديءَ کان وڌيو آهي، هڪ نوآبادياتي چوڪ تائين ۽ اتان کان آسٽريليا جي گاديءَ واري هنڌ تائين، جنهن هڪ ”قابل ذڪر تخليقي بحالي“ جو تجربو ڪيو آهي.    

حوالا

زمرو:ويلنگٽن
زمرو:نيوزي لينڊ
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:اوشينيا ۾ راڄڌانيون
زمرو:اوشينيا جا شهر
زمرو:نيوزيلينڊ جا شهر
زمرو:نيو زيلينڊ ۾ آباد ساحلي هنڌ
زمرو:نيوزيلينڊ ۾ بندرگاهن جا شهر