هراري

هراري (Harare)، جيڪو اڳ ۾ سالسبري جي نالي سان مشهور هو،  زمبابوي جي راڄڌاني ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي. هن شهر جي ايراضي 982.3 چورس ڪلوميٽر (378.7 چورس ميل) آهي. سال 2022ع جي مردم شماري جي مطابق ان جي آبادي 18,49,600 آهي ۽ ان جي ميٽروپوليٽن صوبي ۾ اندازي مطابق 24,87,209 ماڻهو آهن. هي شهر زمبابوي جي اتر۔اوڀر ۾ ملڪ جي ماشونالينڊ علائقي ۾ واقع آهي. هراري هڪ ميٽروپوليٽن صوبو آهي جنهن ۾ چيٽونگويزا (Chitungwiza)  ۽  اپ ورٿ (Epworth) جي ميونسپلٽيون پڻ شامل آهن. هي شهر سطح سمنڊ کان 1,483 ميٽر (4,865 فوٽ) جي اوچائي تي هڪ پليٽیو تي ويٺو آهي، ۽ ان جي آبهوا سب۔ٽراپیڪل هاءِلينڊ جي درجي ۾ اچي ٿي. 

هن شهر جو بنياد سال 1890ع ۾ برطانوي سائوٿ آفريڪا ڪمپنيءَ جي هڪ ننڍڙي فوجي یونٹ ”پائنيئر ڪالم“ طرفان رکيو ويو ۽ برطانوي وزيراعظم لارڊ سالسبري جي نالي پٺيان فورٽ سالسبري جو نالو رکيو ويو. ڪمپني ايڊمنسٽريٽرن شهر جي حد بندي ڪئي ۽ ان کي هلايو جيستائين ڏاکڻي روڊيشيا سال 1923ع ۾ ذميوار حڪومت حاصل ڪري ورتي. سالسبري ان کان پوءِ ڏاکڻي روڊيشيا (بعد ۾ روڊيشيا) حڪومت جي سيٽ ۽ سال 1953ع کان 1963ع جي وچ ۾ سينٽرل آفريڪن فيڊريشن جي گاديءَ جو هنڌ رهيو. اهو سال 1982ع تائين سالسبري جو نالو برقرار رکيو، جڏهن ان کي برطانيه کان زمبابوي جي آزادي جي ٻئي سالگره تي هراري جو نالو ڏنو ويو. اپريل 2022ع ۾ زمبابوي جي نئين پارليامينٽ جي مڪمل ٿيڻ تي هراري مان پارلياماني ونگ کي هٽايو ويو. مطلب ته زمبابوي وٽ هن وقت ٻه گادي وارا شهر، مائونٽ هيمپڊن ۽ هراري آهن.

زمبابوي جي تجارتي راڄڌاني جي طور تي، هراري تازو معاشي بحران ڏٺو آهي. اهو واپار، حڪومت، فنانس، ريئل اسٽيٽ، پيداوار، صحت جي سار سنڀار، ڊيزائن، تعليم، فن، ثقافت، سياحت، زراعت، کان کني ۽ علائقائي معاملن جو هڪ اهم مرڪز رھیو آهي.  هراري وٽ ڏکڻ آفريڪا ۾ سفارتخانن جو ٻيو وڏو نمبر آهي ۽ ورلڊ هيلٿ آرگنائيزيشن (WHO) جي آفريڪي هيڊڪوارٽر جي مقام جي طور ڪم ڪري ٿو، جيڪو برازاويل، جمهوريه ڪانگو سان حصيداري ڪري ٿو.

ھراري ڪيترن ئي بين الاقوامي ڪانفرنسن ۽ موقعن جي ميزباني ڪئي آهي، جن ۾ سال 1995ع جو آل آفريڪا گيمز ۽ سال 2003ع جو عالمی ڪرڪيٽ ورلڊ ڪپ شامل آهن. سال 2018ع ۾، هراري کي گاما ورلڊ سٽي جي طور تي درج ڪيو ويو. شهر جو مارڪي فيسٽيول هراري انٽرنيشنل فيسٽيول آف دي آرٽس آهي، جيڪو ايڊنبرگ فيسٽيول جی طرز تي ٺهيل آهي ۽ ڏکڻ اڌ گول ۾ سڀ کان وڏو آرٽس فيسٽيول آهي. اهو پڻ  فٽبال ڪلب، ڊائناموس ایف سی (Dynamos FC)، زمبابوي فٽبال ۾ سڀ کان وڌيڪ ٹائٹل سان گڏ ڪلب، جو گهر آهي.

ملڪ ۾ اعلي تعليم جو سڀ کان وڏو ۽ سڀ کان وڌيڪ جامع ادارو،  زمبابوي يونيورسٽي هتي واقع آهي. هي تمباکو، مڪئي، ڪپهه ۽ کٽي (Citrus) ميون جو هڪ اهم واپاري مرڪز آهي. هتي ٽيڪسٽائيل، اسٽيل ۽ ڪيميڪل جا ڪارخانا آهن، جڏهن ته سون (Gold) جي مائننگ پڻ اهم صنعت آهي. 

حوالا

زمرو:زمبابوي
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:آفريڪا جا شهر
زمرو:آفريڪا ۾ راڄڌانيون