ڊربن

ڊربن (انگريزي:Durban؛ زولو: eThekwini؛ جيڪا پاڻ هڪ بئي زولو لفظ، itheku مان نڪتل آهي، جن جا معنيٰ، "نار يا لاگون" آهي)، ڏکڻ آفريڪا جو، جوهانسبرگ ۽ ڪيپ ٽائون کان پوءِ ٽيون نمبر تي سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر ۽ ڪوازولو-نيٽال صوبي جو سڀ کان وڏو شهر آهي.

هندي سمنڊ جي نٽال نار تي، ڏکڻ آفريڪا جي اوڀر ساحل تي، ڊربن آفريڪا جي ذيلي صحارا علائقي ۾ سڀ کان مصروف بندرگاهه شهر آهي ۽ ان جو اڳ ۾ نالو پورٽ نٽال هو. بندرگاهه ۽ شهر جي مرڪز جي اتر ۾ امگيني نديءَ جو مُنهن آهي. هموار  شهر جو مرڪز اولهه ۾ بيريا جي ٽڪرين تائين وڌي ٿو ۽ ڏکڻ ۾ ساحل سان گڏ هلندڙ علائقي جو نالو "بلف" آهي. 

ڊربن ايٿيڪويني جي وڏي ميٽروپوليٽن ميونسپلٽي، جيڪا 2,556 چورس ڪلوميٽر (987 چورس ميل) جي ايراضي تي پکڙيل آهي ۽ سال 2022ع ۾ ان جي آبادي 42 لک (4.2 ملين) هئي، جيڪي هن کي هندي سمنڊ تي آفريڪا جي سڀ کان وڏين ميٽروپوليٽن آبادين مان هڪ بڻائي ٿي، جو مرڪز آهي. شهري حدن ۾ سال 2011ع ۾ ڊربن جي آبادي 5,95,061 هئي. شهر جي آبهوا، اونهاري ۾ گرم ۽ نم ۽ سياري ۾ هلڪي، خشڪ سياري سان، نمي واري آهي.

ڊريڪنسبرگ جبلن مان آثار قديمه جا ثبوت ظاهر ڪن ٿا ته هي علائقو هزارين سال اڳ چارو  گڏ ڪندڙن طرفان آباد هو. پوء اينگوني ماڻهو هن علائقي تي قبضو ڪيا. سال 1497ع جي ڪرسمس دوران، پرتگالي جهازي، واسڪو ڊي گاما ساحل ڏٺو ۽ ان کي نٽال جو نالو ڏنو، جيڪو ڪرسمس لاءِ پرتگالي لفظ آهي. سال 1824ع ۾، ڪيپ ٽائون جي انگريزي واپارين، فرانسس فيئرويل ۽ هينري فين جي اڳواڻي ۾، پورٽ نٽال ۾ هڪ واپاري پوسٽ قائم ڪئي ۽ هڪ سال پوء، زولو بادشاهه، شاڪا، انهن کي نار جي چوڌاري زمين ڏني. 

سال 1835ع ۾، آباديءَ جو نالو سر بينجمن ڊي اربان جي نالي تي رکيو ويو، جيڪو ان وقت ڪيپ ڪالوني جو گورنر هو. اها سال 1854ع ۾ هڪ بورو بڻجي ويو ۽ سال 1860ع کان پوءِ، برطانوي هندستان کان ڪانٽريڪٽ مزدور ۽ ٻيا عام هندستاني ڊربن ۾ پهتا. نٽال ڪالوني، جيڪا ڦهلجي وئي هئي، 1910ع ۾ ڏکڻ آفريڪا جي يونين جو هڪ صوبو بڻجي وئي ۽ ڊربن کي 1935ع ۾ شهر جو درجو ڏنو ويو.

ڊربن ۾، وڏي زولو، انڊين، اڇي ۽ رنگين آبادي سان، هڪ قيمتي ۽ رنگارنگ ورثو موجود آهي. تاريخي طور تي، اهو پنهنجي ساحلن ۽ گرم معتدل آبهوا جي ڪري مقامي طور تي هڪ مشهور سياحتي مقام هو، پر تازن سالن ۾، سياحت ۾ گهٽتائي آئي آهي.  ڪجهه خاص جڳهن ۾ گولڊن ميل بيچ، نباتاتي باغ، آرٽ گيلري ۽ سٽي هال ۾ فطري سائنس جو عجائب گهر، ٽيوڊر طرز جو ٿيٽر، يوشاڪا مئرين ورلڊ ۽ يوشاڪا انٽرنيشنل ڪنوينشن سينٽر آهن. 

مختلف آرڪيٽيڪچرل اندازن، وڪٽورين کان وٺي همعصر تائين، کانسواء آرٽ ڊيڪو ڊربن جي ڪيترين ئي عمارتن تي پنهنجا اثرات ڇڏيو آهي. سال 2018ع تائين، ميٽرو علائقو، صوبائي ۽ قومي مجموعي گھربل پيداوار (GDP) ۾ ترتيب وار %59.9 ۽ %9.6حصو ڏنو، جن ۾ مکيه شعبا ماليات، ڪميونٽي سروسون، صنعتون، واپار، ٽرانسپورٽ ۽ سياحت هئا. ڊربن سال 2010ع جي فيفا ورلڊ ڪپ جي ميزبان شهرن مان هڪ هو، جن لاءِ موسز مڀيدا اسٽيڊيم ٺاهيو ويو هو. اهو آفريڪا ۾ يونيسڪو جو پهريون "ادب جو شهر" آهي.

پڻ ڏسو
ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:ڊربن
زمرو:ڏکڻ آفريڪا
زمرو:ڏکڻ آفريڪا ۾ شهر

حوالا