عالمي ٻولي

عالمي ٻولي

سماجي لسانيات ۾، هڪ عالمي ٻولي (ڪڏهن ڪڏهن عالمي ٻولي، گهٽ ۾ گهٽ بين الاقوامي ٻولي) هڪ ٻولي آهي جيڪا جغرافيائي طور تي وسيع آهي ۽ مختلف ٻولين جي برادرين جي ميمبرن لاء گفتگو ڪرڻ ممڪن بڻائي ٿي. اصطلاح پڻ استعمال ٿي سگھي ٿو تعمير ٿيل بين الاقوامي معاون ٻولين جھڙوڪ ايسپرانٽو جي حوالي سان.

انگريزي سڀ کان اول آهي - ۽ ڪجهه اڪائونٽن ذريعي صرف - عالمي ٻولي. ان کان سواء، اتي ڪو به علمي اتفاق نه آهي ته ڪهڙيون ٻوليون قابل آهن؛ عربي، فرينچ، روسي ۽ هسپانوي ٻيون ممڪنه عالمي ٻوليون آهن. ڪن ليکڪن جو خيال آهي ته لاطيني اڳ ۾ هڪ عالمي ٻولي هئي.

تصور

عالمي ٻوليءَ جي اصطلاح جون مختلف معنائون تجويز ڪيون ويون آهن؛ ڪو به عام اتفاق نه آهي جنهن بابت استعمال ڪيو وڃي.

ڪانگو جي لسانيات دان ساليڪوڪو مفوين پاران پيش ڪيل هڪ وصف آهي ”ٻوليون ٻوليون ٻوليون يا ٻوليون فرانڪا پنهنجي وطن کان ٻاهر ۽ آباديءَ کان سواءِ جيڪي انهن سان نسلي يا قومي طور تي جڙيل آهن“. لسانيات دان محمد بنرابه عالمي ٻولي جي اصطلاح کي ڊچ سماجيات جي ماهر ابرام ڊي سوان پنهنجي عالمي ٻوليءَ جي سرشتي ۾ ”سپر سينٽرل ٻولين“ سان تشبيهه ڏئي ٿو.اسپيني سماجي لسانيات جي ماهر ڪليئر مار-مولينرو تجويز ڪيل تجربن جو هڪ سلسلو پيش ڪري ٿو جيڪي هڪ ٻولي کي پاس ڪرڻ جي ضرورت آهي، ڊيموگرافڪ سان لاڳاپيل، ٻولي ڏانهن رويي، ۽ سياسي، قانوني، اقتصادي، سائنسي، ٽيڪنالاجي، تعليمي، تعليمي، ۽ ثقافتي ڊومينز.

 جرمن سماجي لسانيات دان الريچ امون [de] چوي ٿو ته ڇا اهو طئي ڪري ٿو ته ڇا ڪا شيء عالمي ٻولي آهي ان جو "عالمي ڪم" آهي، جنهن کي عالمي رابطي لاء ان جي استعمال کي چوندا آهن، خاص طور تي انهن ماڻهن جي وچ ۾ جيڪي ان کي مادري ٻولي ۽ استعمال سان حصيداري نٿا ڪن. lingua franca جي طور تي - يعني رابطي ۾ جتي اها ڪنهن به شرڪت ڪندڙن جي مادري ٻولي نه آهي - سڀ کان وڌيڪ وزن کڻندي. امون عالميت جي اشارن جو هڪ سلسلو ترتيب ڏئي ٿو، يعني عنصر ان حد تائين جو اندازو لڳائڻ لاءِ ڪارآمد آهي ته ڪنهن ڏنل ٻولي کي عالمي ٻولي سمجهي سگهجي ٿو.انهن اشارن مان مکيه غير ملڪي ڳالهائيندڙن جو تعداد آهي. ٻيو اشارو آهي ڏيهي ڳالهائيندڙن جو تعداد، جيڪو جيتوڻيڪ پاڻ ۾ عالميت جو معيار نه آهي، پر تجرباتي طور ان سان مثبت تعلق رکي ٿو ۽ ٻولي کي وڌيڪ پرڪشش بڻائي اڻ سڌي طرح ان تي اثر انداز ٿي سگھي ٿو. ٻيا امڪاني اشارا آهن معاشي طاقت (ماپا ويل ڳالهائيندڙن جي جي ڊي پي جي طور تي)، انهن ملڪن جو تعداد جيڪي ٻولي کي سرڪاري ٻولي طور استعمال ڪن ٿا ۽ انهن ملڪن جي جاگرافيائي ورڇ، بين الاقوامي ڪاروباري استعمال، ۽ سائنسي اشاعتن ۾ اڳڀرائي.
مثال

عربي

زمرو:ثقافتي عالمگيريت