نيٽوفائٽا

نيٽوفائٽا (Gnetophyta) ٻوٽن جي هڪ تقسيم آهي (متبادل طور تي ذيلي ڪلاس نيٽيڊائي Gnetidae يا آرڊر نيٽاليس Gnetales سمجهيو ويندو آهي)، جمنوسپرم (جنهن ۾ ڪونيفر، سائڪڊ ۽ جينگو پڻ شامل آهن) ۾ شامل آهن، جيڪي ٽن نسلن؛ نيٽم (Gnetum)، خاندان: نيٽاشيا (Gnetaceae)، ويلوچيا (Welwitschia)، خاندان:ويلوچياشيا (Welwitschiaceae) ۽ ايفيڊرا (Ephedra)، خاندان:ايفيڊراشيا (Ephedraceae)، جي ڪجهه 70 نوعن تي مشتمل آهن. 

گروهه جا سڀ کان اوائلي غير واضح رڪارڊ جوراسڪ دور تائين پهتا آهن ۽ انهن پنهنجي اعليٰ تنوع کي ابتدائي ڪريٽيسيس دور ۾ حاصل ڪيو. نيٽوفائٽس (Gnetophytes) ۽ ٻين جمنوسپرم جي وچ ۾ بنيادي فرق ويسل عناصر، ننڍڙن نلڪن جو هڪ نظام، زائلم (Xylem) جيڪو ٻوٽن جي اندر پاڻي منتقل ڪري ٿو، جهڙوڪ گلن واري ٻوٽن ۾، جي موجودگي آهي. ان جي ڪري، نيٽوفائٽس کي ڪنهن زماني ۾ گلن واري ٻوٽن (Angiosperm) سان ويجھو جمنوسپرم رشتيدار سمجهيو ويندو هو، پر وڌيڪ تازو ماليڪيولر اڀياس هن مفروضي کي سوال ۾ آڻي ڇڏيو آهي، ڪيترن ئي تازي فائيلوجنز سان مليا آهن ته انهن کي ڪونيفر جي اندر داخل ڪيو وڃي.

جيتوڻيڪ اهو واضح آهي ته اهي سڀئي نسل لاڳاپيل آهن، پر نيٽوفائٽس جي وچ ۾ صحيح ارتقائي لاڳاپا واضح نه آهن. ڪجهه طبقن جو خيال آهي ته سڀني ٽن نسلن کي هڪ ئي ترتيب (Order) نيٽاليس (Gnetales) ۾ رکڻ گهرجي، جڏهن ته ٻين درجه بندي ڪرڻ وارن جو چوڻ آهي ته انهن کي ٽن الڳ ترتيب، هر هڪ کي، هڪ خاندان ۽ نسل تي، ۾ ورهايو وڃي.  سڀ کان وڌيڪ مورفولوجيڪل  ۽ ماليڪيولر مطالعي جي تصديق آهي ته جنرا، نيٽم (Gnetum) ۽ ويلوچيا (Welwitschia) هڪ ٻئي کان وڌيڪ تازو ڌار ٿيا آهن بنسبت هنن ٻئي جي ايفيڊرا (Ephedra) کان ڌار سان.thumb|Welwitschia mirabilis bearing male cones
 ماحوليات ۽ مورفولوجي 

 درجه بندي 

 فوسل نيٽوفائٽس 

حوالا

زمرو:نباتيات
زمرو:ٻوٽن جا ڊويزن
زمرو:ٽيڪسانومي (حياتيات)