زينون

زينون (Xenon) هڪ ڪيميائي تت آهي، ان جو نشان "Xe" ۽ ايٽمي نمبر (Z) "54" آهي. اهو هڪ گهاٽو، بي رنگ ۽ بوءِ کان پاڪ نوبل گيس آهي جيڪو زمين جي ماحول ۾ تمام گهٽ مقدار ۾ ملي ٿو. جيتوڻيڪ اهو عام طور تي غير رد عمل وارو (inert) آهي، پر ڪجهه رد عملن، جيهڙو کي زينون هيڪسا فلورو پلاٽينيٽ (پهريون نوبل گيس مرڪب جيڪو سنٿيسائز ڪيو ويو) جي ٺاهڻ ۾ ڪيميائي رد عمل کان گذرندو آهي.

زينون فليش ليمپ ۽ آرڪ ليمپ ۾ ۽ سرجري دوران، مريض کي بي هوش ڪرڻ لاء هڪ عام انيسٿيٽڪ طور به استعمال ڪيو ويندو آهي. پهرين زائمر ليزر ڊيزائن (Ximer Laser Design) ۾ هڪ ڊائمر زينون ماليڪيول (Xe2) کي وچولي طور استعمال ڪيو ويو، جڏهن ته ابتدائي ليزر ڊيزائنن ۾ زينون فليش ليمپ کي پمپ طور استعمال ڪيو ويندو هو. زينون کي فرضي ڪمزور رد عمل واري وڏي ذرڙن جي ڳولا ۽ خلائي جهاز ۾ آئن ٿرسٽرز کي اڳ وڌائڻ لاء، پروپيلنٽ طور به استعمال ڪيو ويندو آهي.

قدرتي طور تي موجود، زينون جا ست مستحڪم آئسوٽوپس ۽ ٻه ڊگهي عرصي تائين رهندڙ ريڊيو ايڪٽو آئسوٽوپس آهن. 40 کان وڌيڪ غير مستحڪم زينون آئسوٽوپس ريڊيو ايڪٽوپس جي زوال پذيري (decay) مان گذرن ٿا. زينون جي آئسوٽوپن جو هي تناسب شمسي نظام جي شروعاتي تاريخ جي مطالعي لاءِ هڪ اهم اوزار آهي. ريڊيو ايڪٽو زينون-135، آئيوڊين-135 (ايٽمي ڀنج جي پيداوار) جي بيٽا زوال (decay) ذريعي پيدا ٿئي ٿو. اهو ايٽمي ري ايڪٽرن ۾ سڀ کان اهم، پر هڪ مرحلي تي ناپسنديده، نيوٽرانن جو جاذب آهي.

حوالا

زمرو:ڪيميائي تت
زمرو:نوبل گيسون