پلاٽينيم

پلاٽينيم (Platinum) هڪ ڪيميائي تت آهي جن جو نشان "Pt" ۽ ايٽمي نمبر "78" آهي. اها هڪ گھاٽائي واري، لچڪدار، نرم، انتهائي گهٽ ردعمل واري، چانديءَ جهڙي اڇي، قيمتي منتقلي ڌات آهي. ان جو نالو اسپيني لفظ پلاٽينا مان نڪتل آهي، جيڪو پلاٽا (معني: چاندي) جي تصغير (diminutive form) آهي.

اها عنصرن جي پلاٽينم گروپ جو ميمبر آهي ۽ عنصرن جي دوري جدول ۾، اها گروپ 10 ۾ آهي. ان جا ڇهه آئسوٽوپس قدرتي طور تي موجود آهن. اها ڌرتيء جي مٿان واري پرت، ڪرسٽ، ۾ موجود ناياب عنصرن مان هڪ آهي، جن جي سراسري گهڻائي تقريبن هڪ ڪلوگرام ۾ 5 مائڪرو گرام (0.000005 گرام) تائين هوندي آهي. اهو نڪل ۽ ٽامي جي ڪجهه ڪچڌاتن (ores) ۾ ملي ٿو ۽ گڏوگڏ اها کاڻن، گهڻو ڪري ڏکڻ آفريڪا جي کاڻن کان ڪڏهيو ويندو آهي، جن حصو دنيا جي ڪل پيداوار جي 80 سيڪڙي کان وڌيڪ آهي. زمين جي ڪرسٽ ۾ ان جي گهٽتائي جي ڪري، ساليانو صرف ڪجهه سو ٽن ائي حاصل ڪيو ويندو آهي ۽ ان جي اهم استعمال جي ڪري، اها هڪ تمام مهانگي ۽ اهم قيمتي ڌاتن ۾ شمار ڪيو ويندو آهي.
کاٻو|thumb|A native platinum nugget, Kondyor mine, Khabarovsk Krai
کاٻو|thumb|Platinum-palladium ore, Stillwater mine, Beartooth Mountains, Montana, US
کاٻو|thumb|Sulfidic serpentinite (platinum-palladium ore) from Stillwater Mine, Beartooth Mountains, Montana, USA
پلاٽينم تمام گهٽ ردعمل واري ڌاتن مان هڪ آهي. ان ۾ اها تيز گرميء پد تي به سنکنرن لاء قابل ذڪر مزاحمت هوندي آهي ۽ هن ڪري ان کي هڪ "نوبل  ڌات) سمجهيو ويندو آهي ۽ نتيجي طور اها ڌات، مرڪبن جي شڪل جي بجاء خالص عنصري حالت ۾ ملي ٿي. جيئن ته اهو قدرتي طور تي مختلف دريائن جي جلو واري ريتي ۾ ٿئي ٿو، اهو پهريون ڀيرو، آمريڪا جي دريافت کان اڳ، ڏکڻ آمريڪا جي مقامي ماڻهن پاران آرٽيفيڪٽ ٺاهڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو هو. ان جو حوالو 16هين صدي جي شروعات ۾ يورپي لکڻين ۾ ڏنو ويو، پر سائنسدانن طرفان ان جي جاچ شروع نه ڪئي وئي، جيستائين اينٽونيو ڊي اولوا سال 1748ع ۾، آمريڪا جي اصلوڪن پاران هن نئين ڌات جي استعمال تي هڪ رپورٽ شايع نه ڪيو. 

پلاٽينم کي بطور ڪيٽالسٽ، ليبارٽري جي سامان، اليڪٽروڊ، ڪنيڪٽر، پلاٽينم مزاحمت واري ٿرماميٽر، ڏند سازي جي آلات ۽ زيورن ۾ استعمال ڪيو ويندو آهي. پلاٽينم کي شيشي جي صنعت ۾ پگھريل شيشي کي هٿي وٺرائڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي. ڳري ڌاتو جي طور تي،  ان جا لوڻ صحت جي مسئلن جا سبب بڻجندا آهن، پر ان جي سنکنرن جي مزاحمت جي ڪري، ڌاتو پلاٽينم کي خراب اثرات سان نه ڳنڍيو ويو آهي. پلاٽينم تي مشتمل مرڪبن، جهڙوڪ سسپلٽين، آڪساليپلٽين ۽ ڪاربوپلٽين، ڪينسر جي ڪجهه قسمن جي خلاف ڪيموٿراپي ۾ استعمال ڪيا ويندا آهن.

نالو
خاصيتون: مرڪب: تاريخ: پيداوار: درخواستون: صحت جا مسئلا: پڻ ڏسو: ٻاهرين لنڪس:
پڻ ڏسو
 آئسوٽوپ
 دوري جدول
 ڪيميائي عنصرن جي فهرست

 حوالا
 حوالا

حوالا

زمرو:ڪيميائي تت
زمرو:پلاٽينئم گروپ