نڪل

نڪل (Nickel) هڪ ڪيميائي تت آهي. هن جو نشان "Ni" ۽ ايٽمي نمبر "28" آهي. اهو هڪ چانديءَ جيڙو اڇي چمڪندڙ ڌاتو آهي جنهن ۾ ٿوري سون رنگت آهي. نڪل هڪ سخت ۽ نرم منتقلي ڌاتو آهي. خالص نڪل ڪيميائي طور تي رد عمل ڪندڙ آهي، پر وڏا ٽڪرا معياري حالتن ۾ هوا سان رد عمل ڪرڻ ۾ سست هوندا آهن ڇاڪاڻ ته نڪل آڪسائيڊ (NiO) جي هڪ غير فعال پرت مٿاڇري تي ٺهندي آهي جيڪا وڌيڪ سنکنرن کي روڪيندي آهي. تنهن هوندي به، خالص اصلي نڪل زمين جي ڪرسٽ ۾ صرف ٿوري مقدار ۾ ملي ٿو، عام طور تي الٽرامافڪ پٿرن ۾ ۽ وڏن نڪل-لوهه جي ميٽيورائٽس جي اندروني حصي ۾ جيڪي زمين جي ماحول کان ٻاهر آڪسيجن جي سامهون نه آيا هئا.

اهو لوهه جي ميلاپ سان، جيڪو انهن عنصرن جي اصليت جو عڪس آهي، جيئن سپرنووا نيوڪليوسنٿيسس جي مکيه آخري پيداوار، ۾ ملي ٿو. هڪ خيال اهو آهي ته  زمين جي ٻاهرين ۽ اندروني ڪور لوهه-نڪل مڪسچر سان ٺهيل آهن.

نڪل جو استعمال (قدرتي ميٽيورڪ نڪل-لوهه جي مصر جي طور تي) 3500 قبل مسيح ۾ ڳولي لڌو ويو آهي. نڪل کي پهريون ڀيرو سال 1751ع ۾ ايڪسل فريڊرڪ ڪرونسٽيڊٽ پاران الڳ ڪيو ويو ۽ هڪ عنصر جي طور تي درجه بندي ڪيو ويو، جنهن شروعاتي طور تي لاس، هيلسنگ لينڊ، سويڊن جي ڪوبالٽ مائنز ۾، تانبا جي معدنيات طور غلط سمجهيو. عنصر جو نالو جرمن ڏند ڪٿا جي هڪ شرارتي ڪردار، نڪل (پراڻي نڪ سان ملندڙ جلندڙ) مان آيو آهي. نڪل معدنيات، ٽامي جي معدنيات وانگر سائو ٿي سگهي ٿو ۽ "ڪپفرنڪل" (Kupfernickel؛ نڪل جو ٽامو) جي نالي سان سڃاتو ويندو آهي ڇاڪاڻ ته انهن ڪو به ٽامو نه پيدا ڪندا آهن.

جيتوڻيڪ زمين جي ڪرسٽ ۾ گهڻا نڪل آڪسائيڊ جي طور تي موجود آهن، اقتصادي طور تي وڌيڪ اهم نڪل معدنيات سلفائيڊ آهن، خاص طور تي پينٽلينڊائيٽ. مکيه پيداواري هنڌن ۾ سولاويسي، انڊونيشيا، سڊبري علائقو، ڪينيڊا (جيڪو موسميات جي اصليت جو سمجهيو ويندو آهي)، پئسفڪ ۾ نيو ڪيليڊونيا، مغربي آسٽريليا، ۽ نورلسڪ، روس شامل آهن.

نڪل چئن عنصرن مان هڪ آهي (ٻيا لوهه، ڪوبالٽ ۽ گڊولينيم آهن) جيڪي ڪمري جي حرارت تي فيرومگنيٽڪ آهن. جزوي طور تي نڪل تي ٻڌل النيڪو مستقل مقناطيس لوهه تي ٻڌل مستقل مقناطيس ۽ نادر زمين جي مقناطيس جي وچ ۾ وچولي طاقت جا آهن. ڌاتو خاص طور تي مصر ۽ سنکنرن جي مزاحمتي پليٽنگ ۾ استعمال ٿيندو آهي.

دنيا جي پيداوار جو تقريباً %68 اسٽينلیس سٹیل ۾ استعمال ٿيندو آهي. %10 وڌيڪ نڪل تي ٻڌل ۽ ٽامي تي ٻڌل مصر لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي. %9 پليٽنگ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي.  %7 اسٽيل جي مصر لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي.  %3 فاؤنڊيريز ۾ استعمال ڪيو ويندو آهي ۽ %4 ٻين ايپليڪيشنن ۾ استعمال ڪيو ويندو آهي جهڙوڪ ريچارج ايبل بيٽرين ۾، جن ۾ برقي گاڏين (EVs) شامل آهن. نڪل کي سڪن ۾ وڏي پيماني تي استعمال ڪيو ويندو آهي، جيتوڻيڪ نڪل پليٽ ٿيل شيون ڪڏهن ڪڏهن نڪل الرجي کي جنم ڏين ٿيون. هڪ مرڪب جي طور تي، نڪل ۾ ڪيترائي خاص ڪيميائي پيداوار جا استعمال آهن، جهڙوڪ هائيڊروجنيشن لاءِ هڪ ڪيٽالسٽ، ريچارج ايبل بيٽرين لاءِ ڪيٿوڊ، رنگ ۽ ڌاتو جي مٿاڇري جي (treatment) شامل آهن. نڪل ڪجهه مائڪروجنزمن ۽ ٻوٽن لاءِ هڪ ضروري غذائيت آهي جن ۾ نڪل سان گڏ اينزائمز هڪ فعال سائيٽ طور تي آهن.

طبيعي خاصيتون
حوالا

زمرو:ڪيميائي تت
زمرو:پلاٽينئم گروپ