پن بجلي

پڻ بجلي (Hydroelectricity)، هائيڊرو اليڪٽرڪ پاور، پاڻي جي طاقت مان پيدا ٿيندڙ بجلي آهي (پاڻيء جي امڪاني توانائي کي حرڪي توانائي ۾ تبديل ڪندي). پن بجلي دنيا جي بجلي جو 15 سيڪڙو (2023ع ۾ تقريبن 4,210 ٽريلين واٽ-آور) فراهم ڪري ٿي، جيڪو ٻين سڀني قابل تجديد ذريعن کان پيدا ٿيل بجلي ۽ ايٽمي توانائي جي ڪل مقدار، کان به وڌيڪ آهي. پن بجلي وڏي مقدار ۾ گهٽ ڪاربن جي آلودگي سان بجلي فراهم ڪري سگهي ٿي ۽ طلب ​​تي، ان کي محفوظ ۽ صاف بجلي جي فراهمي جي نظام ٺاهڻ لاءِ هڪ اهم عنصر بڻائي ٿو. 

هڪ هائيڊرو اليڪٽرڪ پاور اسٽيشن، جن جي تعمير ۾ هڪ ڊيم ۽ اچي جاء تي ذخيرو (مصنوعي ڍنڍ) شامل آهي، پن بجلي جي پيداور جو هڪ لچڪدار ذريعو آهي، جئين ته بجلي جي مختلف طلب جي جواب ۾، بجلي جي پيداوار کي سيڪنڊن يا منٽن ۾ وڌائي يا گهٽائي سگهجي ٿو. هڪ ڀيرا تعمير کانپوء، اها سڌي سنئون آلودگي يا فضلو پيدا نٿو ڪري ۽ تقريبن هميشه فوسل ايندھن (ڪوئلو، قدرتي گئس ۽ پيٽرول) تي هلندڙ توانائي پلانٽس جي ڀيٽ ۾ گهٽ گرين هائوس گئس خارج ڪري ٿو.Renewables 2011 Global Status Report, page 25, Hydropower, REN21, published 2011, accessed 2016-02-19. پڻ جڏهن برساتي ٻيلن واري، هيٺاهين زمين ۾ تعمير ڪيو ويندو آهي، برساتي ٻيلا ٻڏي وڄن ٿا ۽ گرين هائوس گيسن جي وڏي مقدار خارج ٿي سگهي ٿي.

هائيڊرو اليڪٽرڪ ڪمپليڪس جي تعمير جا ماحولياتي اثر، خاص طور تي قابلِ زراعت زمين جي نقصان ۽ آبادي جي بي گھر ٿيڻ ۾ اهم ٿي سگهن ٿا. اهي درياءَ جي قدرتي ماحوليات، جنهن ۾ رهائش ۽ ماحولياتي نظام کي متاثر ڪرڻ ۽ گاد ۽ ڪٽاؤ جا نمونا    شامل آهن، کي به خراب ڪن ٿا. جڏهن ته ڊيم ٻوڏ جي خطرن کي گهٽائي سگهن ٿا، ڊيمن جي ناڪامي تباهي آڻي سگهي ٿي. 

سال 2021ع ۾، عالمي طور تي نصب ٿيل هائيڊرو پاور بجلي جي گنجائش تقريبن 1,400 گيگا واٽ تائين پهچي وئي،December 2022, "Renewables 2022", IEA, Paris, license: CC BY 4.0. جيڪا سڀني قابلِ تجديد توانائي ٽيڪنالاجين ۾ سڀ کان وڌيڪ آهي. پن بجلي برازيل، ناروي ۽ چين جهڙن ملڪن ۾ هڪ اهم ڪردار ادا ڪري ٿي، پر جاگرافيائي حدون ۽ ماحولياتي مسئلا  هن کي محدود ڪندا آهن. ساحلي علائقن ۾ سامونڊي لهرن جي پاور (Tidal Power) استعمال ٿي سگهجي ٿي. 

چين سال 2022ع ۾ پنهنجي توانائي وسيلن ۾ 24 گيگا واٽ شامل ڪيو، اهو عالمي هائيڊرو پاور گنجائش ۾ اضافي جو تقريبن ٽي چوٿون 3/4 حصو آهي. يورپ پنهنجي توانائي وسيلن ۾ ٻه گيگا واٽ (سال 1990ع کان پوءِ علائقي لاءِ سڀ کان وڏي مقدار) بجلي شامل ڪئي. ساڳئي وقت، عالمي سطح تي، سال 2022ع ۾ هائيڊرو پاور جي پيداوار 70 ٽيرا واٽ-آور (%2) وڌي وئي ۽ ٻين سڀني ٽيڪنالاجين کي گڏ ڪري، سڀ کان وڏو قابل تجديد توانائي جو ذريعو رهي ٿو.

پڻ ڏسو
ٻاهريان ڳنڍڻا

Hydropower Reform Coalition 

European Small Hydropower Association
IEC TC 4: Hydraulic turbines (International Electrotechnical Commission - Technical Committee 4) IEC TC 4 portal with access to scope, documents and TC 4 website 

زمرو:توانائي
زمرو:ماحوليات
زمرو:قابل تجديد توانائي

Category:Bright green environmentalism

Category:Landscape
Category:Sustainable technologies

حوالا