انساني جينوم

انساني جينوم (Human Genome) انسانن لاءِ نيوڪليڪ ايسڊ جي ترتيبن جو هڪ مڪمل سيٽ آهي، جنهن کي 24 مختلف ڪروموسوم جيو گھرڙن جي نيوڪليس ۾  هر هڪ جي اندر، ڊي اين اي (DNA) جي طور تي انڪوڊ ڪيو ويو آهي. هڪ ننڍڙو ڊي اين اي ماليڪيول انفرادي مائٽوڪونڊريا ۾ ملي ٿو. اها عام طور تي نيوڪليائي جينوم ۽ مائٽوڪونڊريل جينوم جي طور تي الڳ الڳ مطالعو ڪيا ويا آهن. انساني جينوم ۾ پروٽين-ڪوڊنگ ڊي اين اي جي ترتيب ۽ مختلف قسم جا ڊي اين اي جيڪي پروٽين کي انڪوڊ نٿا ڪن، شامل آهن. پوء وارو هڪ متنوع قسم، جنهن ۾ ڊي اين اي ڪوڊنگ غير ترجمو ٿيل آر اين اي (RNA) لاءِ آهي، جيئن ته رائبوسومل آر اين اي، منتقلي آر اين اي، رائبوزيمس، ننڍڙا ماليڪيولي آر اين اي ۽ ڪيترن ئي قسمن جا ريگيوليٽري آر اين اي شامل آهن. ان ۾ پروموٽر ۽ انهن سان لاڳاپيل جين ريگيوليٽري عناصر، ڊي اين اي ادا ڪندڙ ڍانچي ۽ نقلي ڪردار، جهڙوڪ ڇڪڻ وارا علائقا، ٽيلوميرس، سينٽروميرس ۽ نقل جي اصليت، ان سان گڏ وڏي تعداد ۾ ٽرانسپوزيبل عناصر، داخل ٿيل وائرل ڊي اين اي، غير فنڪشنل سيڊوجينز ۽ سادو، انتهائي ورجائيندڙ سلسلو، انترون شامل آهن. انٽرون (Introns) غير ڪوڊنگ ڊي اين اي جو هڪ وڏو سيڪڙو ٺاهيندا آهن. ھن غير ڪوڊنگ ڊي اين اي مان ڪجھ غير ڪم ڪندڙ جنڪ ڊي اين اي آھن، جھڙوڪ سيڊوجينز (pseudogenes)، پر جنڪ ڊي اين اي جي ڪل مقدار تي ڪو به پختو اتفاق نه آھي.

جيتوڻيڪ انساني جينوم جو سلسلو مڪمل طور تي 2022ع ۾ ڊي اين اي جي ترتيب سان طئي ڪيو ويو آهي (ميٿيلوم سميت)، اهو اڃا تائين مڪمل طور تي سمجهي نه سگهيو آهي. سڀ کان وڌيڪ، پر سڀ نه، جينز جي سڃاڻپ ڪئي وئي آهي هڪ ميلاپ جي ذريعي اعليٰ قسم جي تجرباتي ۽ بايو انفارميٽڪس طريقن جي، پر انهن جي پروٽين ۽ آر اين اي پروڊڪٽس جي حياتياتي ڪمن کي وڌيڪ واضح ڪرڻ لاءِ، اڃا تائين گهڻو ڪم ڪرڻ جي ضرورت آهي. 

انساني جينوم جو ماپ
ماليڪيولر تنظيم ۽ جينز مواد 
تسلسل
انسانن ۾ جينومياتي تبديلي 
انساني جينياتي خرابيون
ارتقا
مائٽوڪونڊريل ڊي اين اي 
ايپي جينوم 
پڻ ڏسو
خارجي لنڪس

 Annotated (version 110) genome viewer of T2T-CHM13 v2.0
 Complete human genome T2T-CHM13 v2.0 (no gaps)
 Ensembl The Ensembl Genome Browser Project
 National Library of Medicine Genome Data Viewer (GDV)
 UCSC Genome Browser using T2T-CHM13 v2.0
 Uniprot: per chromosome gene list
 Human Genome Project
 The National Human Genome Research Institute
 The National Office of Public Health Genomics
 Simple Human Genome viewer

Category:Genetic mapping
Category:Genomics
Genome
Genome


حوالا

زمرو:جينيات
زمرو:حياتيات