عظيم برطانيا ۽ آئرلينڊ جي گڏيل بادشاھت

عظيم برطانيه ۽ آئرلينڊ جي گڏيل بادشاهت سال 1801ع ۾ يونين جي قانونن ذريعي قائم ڪئي وئي هئي. جنهن برطانيه جي بادشاهت ۽ آئرلينڊ جي بادشاهت کي هڪ خودمختيار رياست ۾ متحد ڪيو. اهو 1927ع تائين هن شڪل ۾ جاري رهيي ۽ سال 1922ع ۾ آئرش آزاد رياست جي آزادي جي ڊگري حاصل ڪرڻ کان پوءِ، اهو برطانيه ۽ اتر آئرلينڊ جي گڏيل بادشاهت ۾ تبديل ٿي. 

تيز صنعتي ترقي، جيڪا رياست جي ٺهڻ کان ڏهاڪن اڳ ۾ شروع ٿي، 19هين صدي جي وچ تائين جاري رهي. عظيم آئرش قحط، جيڪو 19هين صدي جي وچ ۾ حڪومت جي بي عمليءَ سان وڌيو، آئرلينڊ جي گھڻي حصي ۾ آبادي جي خاتمي جو سبب بڻيو ۽ آئرش زميني سڌارن لاءِ مطالبا وڌيا. 19 صدي صنعتي انقلاب ۽ واپار ۽ ماليات جي واڌ جو دور هو، جن ۾ برطانيه وڏي پيماني تي عالمي معيشت تي حاوي هو. ٻاهرين لڏپلاڻ برطانوي پرڏيهي نوآبادين ۽ آمريڪا ڏانهن وڏي هئي. 

برطانيه، يورپ جي ساحل کان پنهنجي ٻيٽن مان، اتحاد جي مالي مدد ڪئي، جنهن نيپولين جنگين دوران فرانس کي شڪست ڏنيا ۽ پنهنجي غالب شاهي سامونڊي فوج کي ترقي ڏني ۽ برطانوي سلطنت کي ايندڙ صدي لاءِ سڀ کان وڏي عالمي طاقت بڻجڻ جي قابل بڻايو. نيپولين جي شڪست کان وٺي پهرين عالمي جنگ تائين، برطانيه تقريبن مسلسل عظيم طاقتن سان امن ۾ هو. بهرحال، برطانيه پنهنجي سلطنت ۽ اثر کي وڌائڻ لاءِ آفريڪا ۽ ايشيا ۾ وسيع جنگين، جهڙوڪ آفيم جنگيون، ۾ مشغول رهيو. نوآبادياتي آفيس ۽ هندستان آفيس ٿوري تعداد ۾ منتظمين ذريعي حڪومت ڪئي. جيڪي مقامي طور تي سلطنت جي ايڪائين کي منظم ڪندا هئا، جيستائين مقامي ادارا ترقي ڪيا. برطانوي هندستان تمام گهڻو اهم پرڏيهي قبضو هو. پرڏيهي پاليسي ۾، مرڪزي پاليسي آزاد واپار هئي، جنهن برطانوي ماليات ۽ واپارين کي ٻي صورت ۾ آزاد ملڪن ۾، جيئن ڏکڻ آمريڪا ۾، ڪاميابي سان ڪم ڪرڻ جي قابل بڻايو. اها 19هين صدي جي ٻئي اڌ ۾ سنجيدگي سان شروع ٿيو ته شاهي حڪومت، ڪالونين، جتي اڇا آبادگار سياسي طور تي غالب هئا، مقامي حڪومتن کي وڌندڙ خودمختياري ڏني.  هن عمل جي نتيجي ۾ ڪئناڊا، آسٽريليا، نيوزي لينڊ، نيو فائونڊ لينڊ ۽ ڏکڻ آفريڪا خودمختيار حڪومتون بڻجي ويون. جڏهن ته اهي سلطنت جو حصو رهيا، انهن کي انهن جي اندروني معاملن جو وڌيڪ انتظام ڪرڻ جي اجازت هئي. برطانيه انهن جي پرڏيهي ۽ واپاري پاليسين جو ذميوار رهيو.

ٻين طاقتن جي حوالي سان، برطانوي 20هين صدي تائين غير وابسته رهيا. جڏهن جرمن سلطنت جي وڌندڙ بحري طاقت کي برطانوي سلطنت لاءِ هڪ وجودي خطري طور ڏٺو ويو. جواب ۾، لنڊن جاپان، فرانس ۽ روس سان تعاون ڪرڻ شروع ڪيو ۽ آمريڪا جي ويجهو هليو ويو. جيتوڻيڪ 1914ع تائين انهن مان ڪنهن به طاقت سان باضابطه طور تي اتحاد نه ڪيو ويو. جيڪڏهن پوء فرانس تي حملو ڪيو برطانوي پاليسي جرمني تي جنگ جو اعلان ڪرڻ لاءِ پرعزم هئي. اهو سال 1914ع ۾ ظاهر ٿيو، جڏهن جرمني بيلجيم جي رستي، فرانس، جن جي غير جانبداري جي لنڊن طرفان ضمانت ڏني وئي هئي، تي حملو ڪيو. ايندڙ پهرين عالمي جنگ اتحادي ۽ لاڳاپيل طاقتن کي ڇڪايو. جنهن ۾ جرمني ۽ مرڪزي طاقتن، آسٽريا-هنگري ۽ عثماني سلطنت جي خلاف، برطانوي سلطنت، فرانس، روس، اٽلي ۽ آمريڪا شامل هيا. جنگ 1918 ۾ اتحادين جي فتح سان ختم ٿي، پر برطانوي افرادي قوت، سامان ۽ خزاني کي وڏي قيمت ادا ڪرڻي پئي. 

آئرش خودمختيار حڪومت جي وڌندڙ خواهش، آئرش جنگ آزادي جو سبب بڻي. جنهن جي نتيجي ۾ 1922ع ۾ برطانوي آئرش آزاد رياست کي تسليم ڪيو ويو. جيتوڻيڪ آزاد رياست واضح طور تي ڊومينيئن جي حيثيت سان حڪومت ڪئي وئي هئي ۽ ان ڪري مڪمل طور تي آزاد سياسي وجود نه هئي، هڪ ڊومينيئن جي طور تي اهو هاڻي برطانيه جو حصو نه رهيو ۽ ويسٽ منسٽر پارليامينٽ ۾ نمائندگي ڪرڻ بند ٿي ويو. آئرلينڊ ۾ ڇهه اتر اوڀر ڪائونٽيون، جيڪيون 1920ع کان وٺي گهر حڪمراني جي وڌيڪ محدود شڪل هيٺ حڪومت ڪري رهيون هيون، آزاد رياست ۾ شامل ٿيڻ کان انڪار ڪيو ۽ يونين جو حصو رهيون. انهن تبديلين جي روشني ۾، برطانوي رياست جو نالو 12 اپريل 1927ع تي رائل ۽ پارلياماني ٽائيٽل ايڪٽ سان برطانيه ۽ اتر آئرلينڊ جي گڏيل بادشاهت رکيو ويو. جديد ڏينهن جي گڏيل بادشاهت، آئرش آزاد رياست جي علحدگي کان پوءِ، جيڪو رهيو ان جو سڌو تسلسل هڪ مڪمل طور تي نئين جانشين رياست هجڻ جي برعڪس، ساڳي رياست آهي.

تاريخ
عظيم برطانيه ۽ آئرلينڊ جي گڏيل بادشاهت (United Kingdom of Great Britain and Ireland) هڪ خودمختيار رياست هئي جيڪا سال 1801ع ۽ 1922ع جي وچ ۾ موجود هئي.

حوالا

ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:عظيم برطانيه ۽ آئرلينڊ جي گڏيل بادشاهت
زمرو:اڳوڻي سلطنتون
زمرو:ويلز ۾ 18هين صدي 
زمرو:انگلينڊ ۾ 18هين صدي
زمرو:اسڪاٽلينڊ ۾ 18هين صدي 
زمرو:اڳوڻي عيسائي رياستون 
زمرو:يورپ جا اڳوڻا ملڪ
زمرو:يورپ جي قديم تاريخ
زمرو:گڏيل بادشاهت جي تاريخ
زمرو:يورپ جون اڳوڻيون بادشاھتون
زمرو:گڏيل بادشاهت جي قديم تاريخ
زمرو:1707ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا
زمرو:گڏيل بادشاهت ۾ 1707ع جا ادارا 
زمرو:برطانيه ۾ 1800ع جا ادارا 
زمرو:يورپ ۾ 1707ع جا ادارا 
زمرو:يورپ ۾ 1800ع جا ادارا 
زمرو:رياستون ۽ علائقا جيڪا 1801ع ۾ ختم ٿيا
زمرو:يورپ جون اڳوڻيون بادشاھتون