مسيسپي ندي

مسيسپي درياھہ (Mississippi River) آمريڪا جي سڀ کان وڏي نيڪال جي بيسن مان پرائمري ندي ۽ ٻيو ڊگهو ۽ دُنيا جو ٽيون وڏو درياءُ آهي. اها 3,800 ڪلوميٽر ڊگهو آهي. اهو آمريڪا جي رياستن الينوائس، آرڪنساس، ٽينيسي، لوزيانا ۽ مسيسپي ۾ هڪ وڏو آبي رستو آهي. هي درياهه ميڪسيڪو جي نار ۾ ڇوڙ ڪري ٿو. 

اتر مينيسوٽا ۾ اتاسڪا ڍنڍ جي پنهنجي روايتي ماخذ کان،United States Geological Survey Hydrological Unit Code: 08-09-01-00- Lower Mississippi-New Orleans Watershed اهو عام طور تي ڏکڻ طرف 2,340 ميل (3,766 ڪلوميٽر) تائين ميسيسيپي نديءَ جي ڊيلٽا ۾ ميڪسيڪو جي نار ۾ وهي ٿو. ان جي ڪيترن ئي شاخن سان، مسيسپي جي واٽرشيڊ 32 آمريڪي رياستن جي سڀني يا حصن ۽ ٻن ڪينيڊا جی صوبن ۾ راڪي ۽ اپالاچين جبلن جي وچ ۾ وهائي ٿو. مکيه اسٽيم مڪمل طور تي آمريڪا جي اندر آهي. پاڻي جي نيڪال جو ڪل علائقو 11,51,000 چورس ميل (29,80,000 چورس ڪلوميٽر) آهي، جنهن مان فقط هڪ سيڪڙو ڪئناڊا ۾ آهي. مسيسپي دنيا ۾ ٿلهي جي لحاظ کان تيرهون نمبر وڏو درياهه آهي. درياءَ يا ته سرحدون لڳن ٿيون يا مينيسوٽا، وسڪونسن، آئووا، ايليينوس، مسوري، ڪينٽڪي، ٽينيسي، آرڪنساس، مسسيپي ۽ لوزيانا جي رياستن مان گذري ٿي.

اصلي آمريڪن مسسيپي نديءَ ۽ ان جي شاخن سان گڏ هزارين سالن کان رهن ٿا. گهڻا شڪاري گڏ ڪندڙ هئا، پر ڪجهه، جهڙوڪ مائونڊ بلڊرز، وڏي زرعي ۽ شهري تمدن ٺاهيا. 16 صدي عيسويءَ ۾ يورپين جي آمد، زندگيءَ جو اصل انداز بدلائي ڇڏيو، جيئن پهرين ڳولا ڪندڙ، پوءِ آبادگار، وڌندڙ تعداد ۾ بيسن ۾ داخل ٿيا. درياهه ڪڏهن ڪڏهن هڪ رڪاوٽ جي طور تي ڪم ڪيو، نيو اسپين، نيو فرانس، ۽ شروعاتي آمريڪا لاء سرحدون ٺاهيندي، ۽ هڪ اهم ٽرانسپورٽ شريان ۽ مواصلاتي لنڪ جي طور تي. 19هين صديءَ ۾، پڌري تقدير جي نظريي جي اونچائي دوران، مسيسپي ۽ ڪيتريون ئي شاخون، خاص طور تي ان جون سڀ کان وڏيون، اوهائيو ۽ مسوري، آمريڪا جي مغربي توسيع لاءِ رستا ٺاهيا. درياهه آمريڪي ادب جو موضوع بڻجي ويو، خاص طور تي مارڪ ٽوائن جي لکڻين ۾. درياهه جي گاد جي ذخيرن جي ٿلهي پرتن مان ٺهيل، مسيسپي ايمبيمينٽ آمريڪا جي سڀ کان زرخيز علائقن مان هڪ آهي؛ ٻاڦ وارا ٻيڙيون 19 هين ۽ 20 صدي جي شروعات ۾ زرعي ۽ صنعتي سامان موڪلڻ لاءِ وڏي پيماني تي استعمال ٿينديون هيون. آمريڪي گهرو ويڙهه دوران، يونين فورسز پاران مسيسپي جي قبضي فتح جي طرف هڪ موڙ جي نشاندهي ڪئي، درياهه جي اسٽريٽجڪ اهميت جي ڪري ڪنفيڊرٽ جنگ جي ڪوشش لاءِ. ڇاڪاڻ ته شهرن جي وڏي ترقي ۽ وڏن جهازن ۽ بجرن جي ڪري جيڪي اسٽيم بوٽن کي تبديل ڪندا هئا، 20 صديءَ جي پهرين ڏهاڪن ۾ وڏي پيماني تي انجنيئرنگ ڪمن جهڙوڪ ليويز، لاڪز ۽ ڊيمن جي تعمير کي ڏٺو ويو، اڪثر ڪري ميلاپ ۾ ٺهيل آهن. هن ڪم جو هڪ وڏو توجهه هيٺين مسيسپي کي اتچافلایا نديءَ  (Atchafalaya River) جي چينل ۾ منتقل ٿيڻ ۽ نيو اورلينز کي پاس ڪرڻ کان روڪڻ آهي. 20 صدي کان وٺي، مسيسپي درياء پڻ وڏي آلودگي ۽ ماحولياتي مسئلن؛ خاص طور تي زرعي وهڪري کان غذائي ۽ ڪيميائي سطحن جي بلندي، ميڪسيڪو جي مئل زون جي نار ۾ بنيادي مدد ڪندڙ، جو تجربو ڪيو آهي.

حوالا

زمرو:دریاھہ ۽ نديون
زمرو:گڏيل رياستون
زمرو:اتر آمريڪا جي جاگرافي
زمرو:آمريڪا جون گڏيل رياستون
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي جاگرافي