ڊومينيڪن ريپبلڪ

ڊومينيڪن ريپبلڪ (انگريزي: Dominican Republic؛ اسپينش:República Dominicana) ڪيريبين سمنڊ واري خطي ۾ ھسپانيولا ٻيٽ تي واقع ھڪ ملڪ جو نالو آهي. جيڪو ھسپانيولا ٻيٽ جي 62.5 سيڪڙو حصي تي مشتمل آهي ۽ ٻيٽ جي باقي حصي تي هڪ ٻيو ملڪ ھيٽي واقع آھي. ھي ملڪ پکيڙ ۾ ڪيوبا کان پوءِ ڪيريبئن سمنڊ جو ٻيون نمبر وڏو ملڪ آهي ۽ آبادي ۾ ٽيون نمبر آھي. سندس ھڪ ڪروڙ جي آبادي مان ٽيھ لک ماڻھو گاديء جي ھند، سانتو ڊومنگو ۾ رھن ٿا. Context:

تاريخ 
ھسپانيولا ٻيٽ پنج ريڊ انڊين سردارين يا ڪيسيڪڊم ۾ ورھايل ڏيکاريل
ستين صدي عيسويءَ کان ھتي ٽائنو نسل جا ماڻھو رھندڙ ھيا. 5 ڊسمبر 1492 ھتي ڪرسٽوفر ڪولمبس پھتو. سانتو ڊومنگو واري جاء تي آمريڪا جي  سڀ کان پھرين يورپي ڪالوني قائم ٿي. يورپين جي آمد کان پھرين اصل مقامي ماڻھن سڄي ھسپانيولا جي ٻيٽ کي پنجن سردارين ۾ ورھائي ڇڏيو ھو. ڪرسٽوفر ڪولمبس ان ٻيٽ دريافت ٿيڻ کانپوءِ ان پھرين سفر ۾ ئي ان  جي مالڪي جي دعویٰ ڪئي. ان ٻيٽ کي اسپين پنھنجو اڏو بڻايو جتان پوء ان کي  ڪيريبين جي ٻين علائقن ۽ آمريڪا کي فتح ڪرڻ ۾ ڪاميابي ملي. 1697 ۾ اسپين ٻيٽ جي اولھ واري ٺئين حصي تي فرانس جو ڪنٽرول تسليم ڪيو جيڪو 1804 م ھيٽي بڻيو.

ھيٽي جي قيام وقت موجوده ڊومينيڪن ريپبلڪ جو علائقو سانتو ڊومنگو سڏبو ھيو ۽ 1821 ۾ ان خودمختيار ٿيڻ چاھيو پئي پوء بہ ان تي 22 سال ھيٽي جي حاڪميت رھي آخرڪار 1844 ۾ ھيٽي کان آزادي حاصل ڪئي.1861 م ڊومينيڪن پنھنجي مرضيءَ سان اسپين جي ايمپائر ۾ شامل ٿيا پر ٻن سالن بعد اسپين سان جنگ شروع ڪري 1865 ۾ اسپين کان آزادي ورتي. 

1930 ۾ رافيل ليونائيڊس ٽروجيلو ڊڪٽيٽر شپ قائم ڪئي جيڪا  1961 تائين جاري رھي.
1962 ۾ جئان بوش اليڪشن ۾ صدر چونڊيو ويو پر 1963 ۾ فوج بغاوت ڪري اقتدار پنھنجي قبضي ۾ آندو. 1965 ۾ آمريڪا جي مدد سان جئان بوش جي بحالي جي تحريڪ ھلي. 
جيڪولين بلاگر ملڪ جو 22 سال صدر رھيو
1966 جي صدارتي اليڪشن ۾ جوئڪئين بلاگر بوش کي شڪست ڏني ۽ ٽيھ سالن تائين اقتدار ۾ رھيو.1996 ۾ اليڪشن ۾ ڌانڌلين جي ڪري عالمي دٻاءُ جي ڪري ھن اقتدار ڇڏيو ۽ پوء صدارتي اليڪشن ٿي جنھن ۾ مخالف ڌر جو اميدوار ليونيل فرننڊيز رينا چونڊون کٽي آيو ۽ 1996 کان 2000 تائين صدر رھيو . آئين ۾ ترميم ذريعي ٻئي مدي لاءِ چونڊ جي اجازت ملڻ بعد 2004 ۾ وري چونڊجي آيو ۽ لاڳيتو ٻئي مدي لاءِ وري چونڏجي آيو. 2012 ۾ ڊينيلو ميڊينا صدر چونڊجي آيو جيڪو ٻئي مدي لاءِ 2016 ۾ وري چونڊجي آيو(سي آء اي فيڪٽس بڪ)https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/do.html .

 ملڪ جو نالو
ملڪ جو نالو ڊومينيڪن ريپبلڪ آھي. مقامي نالو ريپبلڪا ڊومنيڪنا آھي. مختصرن ان کي لا ڊومينيڪنا چوندا آهن. ھن ملڪ جي گاديءَ جو هنڌ  سانتو ڊومنگو جي  نالي جو مطلب سينٽ ڊومينڪ اھي. ان شھر جي نالي تان ھن ملڪ جو نالو ڊومينيڪن ريپبلڪ رکيو ويو.

سياسي نظام

ملڪ جو سياسي نظام صدارتي آھي. حڪومت جي گادي سانتو ڊومنگو ۾ آهي. انتظامي طور تي ھي ملڪ ڏھن خطن ۾ ورھايل آھي:
 نارٿ ايسٽ ريجن (اسپيني:Cibao Nordeste)
 نارٿ ويسٽ ريجن (اسپيني:Cibao Noroeste)
 نارٿ ريجن (اسپيني:Cibao Norte)
 سائوٿ ريجن (اسپيني:Cibao Sur)
ال ويئييي(اسپيني:El Valle)
انرڪئييو (اسپيني:Enriquillo)
ھگئامو (اسپيني:Higuamo)
 اوزاما (اسپيني:Ozama)
والديسيا (اسپيني:Valdesia)
يوما (اسپيني:Yuma)
ھتان جو ديواني قانوني نظام فرانس جي سول ڪوڊ تي مشتمل آهي. ھتان جي فوجداري ڪوڊ کي 2004 ۾ ڪافي تبديل ڪيو ويو. ھي ملڪ ڄمڻ جي بنياد تي شھريت نہ ڏيندو آهي. ٻٽي شھريت کي تسليم ڪري ٿو. بين الاقوامي عدالت جي اختيار کي تسليم ڪندڙ ملڪ آھي. ماڻھن کي ووٽ جو حق 18 سالن جي عمر ۾ ملندو آھي پر شادي شده ماڻھو لاءِ ووٽ جي حق استعمال ڪرڻ ۾  عمر جي حد ڪانھي. ھن ملڪ ۾ فوج ۽ پوليس کي ووٽ جو حق ناھي مليل.


ھن ملڪ ۾ رياست ۽ حڪومت ٻنھي جو سربراھ صدر ھوندو آھي. ڪابينه جي نامزدگي صدر ڪندو آهي.ملڪ جي پارليامينٽ جو نالو نيشنل ڪانگريس(اسپيني: Congreso Nacional) آھي جيڪا ٻہ ايواني آھي. مٿيون ايوان سينيٽ(اسپيني:Senado) آھي جنھن جون 32 سيٽون آھن. ميمبر تڪن مان سڌي چونڊ وسيلي سادي اڪثريت سان چئن سالن لاءِ چونڊبا آھن. ھيٺيون ايوان  ھائوس آف ريپريزنٽيٽوز (اسپيني:Camara de Diputados) سڏبو آهي جنھن جون 190 سيٽون آھن. ميمبر گڏيل سيٽ جي تڪ مان سڌي طرح اليڪشن سان متناسب نمائندگي جي بنياد تي چئن سالن جي لاء چونڊبا آھن.

جاگرافي

ھن ملڪ جي جاگرافيائي بيهڪ 19 00 N, 70 40 W آھي ۽ دنيا جي نقشي ۾ ھي ملڪ وچ آمريڪا ۽ ڪيريبين واري خطي ۾ آھي. ان جي پکيڙ 48,670 چورس ڪلوميٽر آهي جنھن مان
48,320 چورس ڪلوميٽر خشڪي ۽ 350 چورس ڪلوميٽر پاڻي آھي. پکيڙ ۾ دنيا اندر 132 نمبر تي آهي. ھن ملڪ جي زميني سرحد 376 ڪلوميٽر آھي جيڪا ھيٽي سان ملي ٿي. بحري سرحد ٽوٽل 1288 ڪلوميٽر آهي.سمنڊ ۾ ھن ملڪ جي ايراضي 12 ناٽيڪل ميل آھي ۽ ان سان گڏوگڏ 24 ناٽيڪل ميلن جو علائقو بہ دعویٰ ۾ اٿس ۽ ان جي مخصوص معاشي زون جي دعویٰ  200 ناٽيڪل ميل آهي. 
upright=1.35|thumb|
ڪوپن واري موسمي درجابندي مطابق ملڪ جي موسم
ھن ملڪ جي آبهوا ٽراپيڪل آھي۽ برساتن ۾ موسم تبديل ٿي ويندي آهي. ھن ملڪ جي سراسري اوچائي 424 ميٽر آھي. ملڪ جو سڀ کان بلند ترين مقام پيڪو دئارٽي آھي جيڪو 3098 ميٽر بلند آھي. ھتان نڪرندڙ معدنيات ۾ نڪل، باڪسائيٽ، سون ۽ چاندي آھن. 
ملڪ جي 51.5 سيڪڙو زمين زرعي  آھي ۽ 16.6 سيڪڙو زمين پوکي لائق آھي ۽ ان مان 10.1 سيڪڙو زمين تي مستقل پوکي ٿيندي آهي. زرعي زمين جو 24.8 سيڪڙو زمين تي مستقل چراگاھون ۽ 40.8 سيڪڙو تي ٻيلا آهن.ملڪ جي آبپاشي واري زمين 2012 ۾ 3070 چورس ڪلوميٽر آهي.

ڊومينيڪن ماڻھو

ھن ملڪ جي آبادي جولاءِ 2017 ۾ 10,734,247 ھئي ۽ آبادي ۾ دنيا ۾ 86 نمبر تي ھيو. ھتان جي آبادي جو وڏو حصو مڪسڊ يا گڊرن وارو آھي جيڪي آبادي جو 70.4 سيڪڙو آھن.، جن مان 58 سيڪڙو ميسٽيزو ۽ 12.4 سيڪڙو مولاٽو آھن. ان کان علاوه ڪارا آفريڪي 15.8 سيڪڙو، گورا 13.5 سيڪڙو آھن. ھتان جي سرڪاري ٻولي اسپيني آهي. ماڻھن جو 95 سيڪڙو رومن ڪيٿولڪ مذھب سان تعلق رکندڙ آهي ۽ 5 سيڪڙو باقي ٻين مذھبن وارا آھن.

سياحت


حوالا

ٻاهريان ڳنڍڻا

  Presidency of the Dominican Republic (archived October 1, 2012)
 Official country website 
 ريپبلڪ جي صدارت(آرڪائيو ٿيل 1 آڪٽوبر 2012) 
 سرڪاري ملڪ جي ويب سائيٽ  

زمرو:ڊومينيڪن ريپبلڪ 
زمرو:ملڪ
زمرو:جمهوريتون 
زمرو:وچ آمريڪا
زمرو:عيسائي رياستون 
زمرو:ڪيريبين ۾ ملڪ 
زمرو:ٻيٽ وارا ملڪ 
زمرو:اتر آمريڪا جا ملڪ
زمرو:وچ آمريڪا جا ملڪ
زمرو:اڳوڻي اسپيني ڪالونيون 
زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ
زمرو:اڳوڻي فرانسيسي ڪالونيون 
زمرو:هيٽي ۾ 1822 قائم ڪيل رياستون زمرو:هيٽي ۾ 1844 قائم ڪيل رياستون 
زمرو:1860ع واري ڏهاڪي جون قائم ڪيل رياستون 
زمرو:اهي ملڪ ۽ علائقا جتي اسپيني هڪ سرڪاري ٻولي آهي 
زمرو:اتر ۾ اڳوڻيون ڪالونيون آمريڪا 
زمرو:نيو اسپين 
زمرو:وڏو اينٽيلس 
زمرو:ننڍي ٻيٽ واري ترقي پذير رياستون زمرو:اسپيني ويسٽ انڊيز 
زمرو:اسپيني ويسٽ انڊيز ۾ 1490ع واري ڏهاڪي جون قائم ڪيل رياستون 
زمرو:ڊومينيڪن ريپبلڪ ۾ 1821 قائم ڪيل رياستون 
زمرو:آمريڪا جي اسپيني نوآبادي 
زمرو: 1844ع ۾ قائم ڪيل رياستون ۽ علائقا

Category:1844 establishments in North America
Category:1490s establishments in the Spanish West Indies
Category:1821 establishments in the Dominican Republic
Category:1822 establishments in Haiti
Category:1844 disestablishments in Haiti
Category:1860s establishments in the Spanish West Indies
Category:1861 establishments in the Spanish Empire
Category:1860s disestablishments in the Spanish West Indies
Category:1865 disestablishments in the Spanish Empire
Category:Spanish colonization of the Americas
Category:States and territories established in 1844