جائوتري

جائوتري (Mace) جيڪي  ميرسٽيڪيچيا  جي ٻوٽي جي مختلف قسمن جي ٻجن جي کل جو نالو آھن جيڪا کاڌن ۾ خوشبو ۽ ذائقي لاء مصالحي طور استعمال ٿيندي آهي. ٻين ٻولين ۾ ان جا نالا:  ،،،  (ھندي:جاؤتري، چارگون ۽ هوسيا) آھن. انھن جو ٻوٽو  گلن واري ٻوٽن جي خاندان سان تعلق رکندڙ آهي جيڪو آفريڪا، ايشيا، پيسيفڪ ٻيٽن ۽ آمريڪا ۾ پيدا ٿيندڙ آھي 

تفصيلي تعارف
ان جو شمار ڪڏهن ڪڏهن جائفل جي خاندان (nutmeg family) ۾ ٿيندو آهي. انھن ٻوٽن جي مشھور جنس ايشيا ۾ ميريسٽيڪا آھي ۽ ان خاندان جو مشھور مصالحو جائفل ۽ جاوتري  آھن جيڪي ايشيا کنڊ ۾ ڪثرت سان ٿيندا آهن. ميرسٽيڪيڪيائي خاندان جون 11 شاخون ۽ 520 جنسون آهن.  


جائوتري ھڪ مصالحو آھي جيڪو جائفل جي ڳاڙهي ٻج جي کل ھوندو آھي. ان جو ذائقو جائفل جھڙو پر ان کان وڌيڪَ مزيدار ھوندو آھي اھو پچائڻ وارين شين، گوشت، مڇي، ڀاڄين ۽ کٽاڻ ۾ استعمال ٿيندو آهي. جاوتري ٺاھڻ لاء جائفل جي کل لاھي 10 کان 14 ڏينھن سڪائبو آھي. سڪڻ سان ان جي رنگ تبديل ٿي پيلاڻ مائل يا نارنگي ٿي ويندو آهي. سڪل کلون کنھريون، لسيون ۽ ڀرندڙ ھونديون آھن. اھي 40 ملي ميٽر يا 1.6 انچ تائين ڊگھيون ٿينديون آھن.
ھارسفيلڊيا ايمگڊہلينا جا ٻج
هيءَ جائفل جي کل آهي، جنهن ۾ جائفل ڍڪيل رهندو آهي، ڳاڙهاڻ تي مائل هلڊي رنگ جي، ذائقي ۾ تمام تيز ٿيندي آهي.

 طبي خاصيت

دل ۽ دماغ کي خوش ڪندڙ آهي، معدي ۽ جگر کي طاقت ڏئي ٿي، وات ۾ خوشبوءِ پيدا ڪري ٿي، مني ۽ قوت باهه کي وڌائي ٿي، وائي باديءَ کي تحليل ڪري ٿي، پيشابن جي گهڻائي، سيني ۽ ڦڦڙن جي رطوبت، مثاني ۽ جگر جي بيمارين ۾ مفيد آهي. نزلي کي خشڪ ڪري ٿي ڪتاب فرھنگ جعفري :؛ ليکڪ: حڪيم محمد جعفر؛ايڊيشن: 2007؛ پبلشر: سنڌي ادبي بورڊ ڄامشورو.

حوالا

زمرو:ٻوٽا
زمرو:مصالحا