پلازما (فزڪس)

پلازما (Plasma) مادي جي ھڪ حالت آھي. فزڪس جي اھڙي شاخ جنھن ۾ انھيءَ جي باري ۾ اڀياس ڪيو ويندو آهي ان کي پلازما فزڪس چيو ويندو آهي. ھي مادي جي اھڙي حالت آھي جنھن ۾ مادو ذراتي شڪل ۾ ھوندو آھي.

پلازما مادي جي چئن بنيادي حالتن مان هڪ آهي (ٻيون ٽي آهن سخت، مائع ۽ گئس) جنهن ۾ آئن يا اليڪٽران جي ڪنهن به ملاپ ۾ چارج ٿيل ذرڙن جي هڪ اهم حصي جي موجودگي جي خاصيت آهي. اهو ڪائنات ۾ عام مادي جو سڀ کان وڏو روپ آهي، گهڻو ڪري تارن (سج سميت) ۾، پر ناياب انٽرا ڪلسٽر ميڊيم  ۽ انٽرا گيليٽڪ ميڊيم تي پڻ غالب آهي. پلازما مصنوعي طور تي، مثال طور، هڪ غير جانبدار گيس کي گرم ڪرڻ يا ان کي مضبوط برقي مقناطيسي فيلڊ جي تابع ڪرڻ سان، ٺاهي سگهجي ٿو. 

چارج ٿيل ذرڙن جي موجودگي پلازما کي برقي طور تي متحرڪ بڻائي ٿي، انفرادي ذرات جي متحرڪ ۽ ميڪرو اسڪوپي پلازما موشن کي اجتماعي برقياتي مقناطيسي شعبن جي ذريعي سنڀاليو ۽ ٻاهرين طور تي لاڳو ٿيل شعبن لاء تمام حساس آهي. برقي مقناطيسي ميدانن ڏانهن پلازما جو هي ردعمل ڪيترن ئي جديد ڊيوائيسز ۽ ٽيڪنالاجيز ۾ استعمال ڪيو ويندو آهي، جهڙوڪ پلازما ٽيليويزن يا پلازما ايچنگ.

درجه حرارت ۽ کثافت تي مدار رکندي، غير جانبدار ذرات جو هڪ خاص تعداد پڻ موجود ٿي سگھي ٿو، ان صورت ۾ پلازما جزوي طور تي آئيونائز (ionized) سڏيو ويندو آهي. نيون نشانيون ۽ روشني جزوي طور تي آئيونائز پلازما جي مثالون آهن. مادي جي ٻين ٽن حالتن جي وچ ۾ مرحلن جي منتقلي جي برعڪس، پلازما جي منتقلي کي چڱي طرح بيان نه ڪيو ويو آهي ۽ وقت ۽ جاء جو معاملو آهي. ڇا آئنائيزيشن جو ڏنل درجو ڪنهن مادي کي "پلازما" سڏڻ لاءِ ڪافي آهي، ان جو دارومدار ان مخصوص رجحان تي آهي جنهن تي غور ڪيو پيو وڃي. 

حوالا

زمرو:طبيعيات
زمرو:مادي جي حالتون
زمرو:طبيعي خاصيتون
زمرو:طبيعيات جي اصطلاحون