پد

پد __(A Part of couplet):

ڪنهن اکر مٿان ڪا حرڪت لڳي ۽ آواز پيدا ٿئي ته ان "آواز " کي پد چئجي ٿو.
يا لفظ جا اهڙا ڀاڱا جيڪي آواز اچارين تِن کي "پد" چيو ويندو آھي
لفظن جو  ڇيد ڪرڻ ۽ اشتقاق ڪرڻ لاء پدن ۾ ورهائبو آهي.
مثال جي طور تي؛ 

نيٺ, هيٺ ۽ آهي،  ٻن پدن وارا ٻولَ آهن.

سا, ري، گا، ما، پا، دا، ني ۽ سا.

مٿيان آواز هڪ پد جو مثال آهن.
محقق ۽ ٻوليدان؛ غلام شبير سھتو

علم لغت موجب پد لفظ جو هڪ ڀاڱو (Syllable) ٿيندو آهي، پر شاعري جي زبان ۾ بيت يا شعر جو هڪ ڀاڱو يا رڪن.”پد“ سنسڪرت ٻوليءَ جو لفظ آهي، جنهن جي لفظي معنيٰ آهي، ”آواز، ڀاڱو، ٽڪرو، حصو، فقرو“. اصطلاحي معنيٰ ۾ ”پد“ ان کي چئجي ٿو، جو ڪنهن جملي يا سٽ جو حصو يا ٽڪرو هجي ۽ اهو ٽڪرو ڪن لفظن جي ملائڻ سان ٺهيو هجي ۽ منجهانئس اڻ پورو مطلب نڪري.”پد“ کي سنڌي ٻوليءَ ۾ ”ٺپ“ به چئبوآهي.”پد“ اڪثر نظم يا شعر سان واسطو رکي ٿو؛ ڇاڪاڻ ته شعر يا بيت جي هر سٽ يا مصرع ٻن حصن ۾ ورهايل ٿيندي آهي، جن مان هر هڪ حصي کي ”پد“ چيو وڃي ٿو. اهڙي طرح هڪ سٽ ۾ ٻه پد ۽ ٻن سٽن ۾ چار پد ٿيندا آهن. هر پد کي ڪاما ’،‘ سان ڌار ڪبو آهي. هير صبح جي ٿڌي ٿڌي، سج جو نرم شعاع، شبنم گل کان ٿي ڪئي، ڪهڙي وقت وداع (نارائڻ شيام) .ڪتاب:ادبي اصطلاحن جي تشريحي لغت؛مرتب: مختيار احمد ملاح؛پبلشر:سنڌ لئنگئيج اٿارٽي

 حوالا