يوراگوائي

يوراگوئي (Uruguay; ; entry "Uruguay") جنھن جو سرڪاري نالو اورينٽل ريپبلڪ آف يوراگوئي آهي جيڪو ڏکڻ آمريڪا کنڊ جي ڏکڻ اوڀر پاسي واقع آهي. ان جون سرحدون اولھ ۾ ارجنٽائن، اتر اوڀر ۾ برازيل، ڏکڻ ۾ ريو ڊي لا پلاٽا (چاندي واري درياء) ۽ ڏکڻ اوڀر ۾ ائٽلانٽڪ سمنڊ سان ملن ٿيون. اھو پکيڙ ۾ سورينام کان پوءِ ڏکڻ آمريڪا جو ٻيون نمبر ننڍڙو ملڪ آهي.Schenoni, Luis (2017) "Subsystemic Unipolarities?" in Strategic Analysis, 41(1): 74–86  ھن ملڪ جو نالو يوراگوئي ندي جي نالي تي رکيل آھي. يوراگوئي تقريبن 1,76,215 چورس ڪلوميٽر (68,037 چورس ميل) جي ايراضيءَ تي پکڙيل آهي. هن جي آبادي لڳ ڀڳ 34 لک آهي، جن مان لڳ ڀڳ 20 لک ماڻهو ان جي گاديءَ واري ۽ سڀ کان وڏي شهر مونٽي وئڊيو جي ميٽروپوليٽن علائقي ۾ رهن ٿا.

تاريخ

ھن ملڪ ۾ سڀ کان اول چار ھزار سال اڳ 
 چاروئا نسل وارن ماڻهن آباد ڪيو. 
1512 ۾ يورپي ماڻهن مان پورچوگيزن سڀ کان پھرين ھن علائقي کي دريافت ڪيو. انھن بعد 1516 ۾ اسپيني پڻ ھتي پھتا. ان بعد يوراگوئي اسپين جي ايمپائر ۽ پورچوگال جي ايمپائر جي وچ ۾ تڪرار وارو علائقو رھندو آيو. 1603 ۾ اسپين وارن ھتي چوپائي مال جي پالنا متعارف ڪرائي جيڪو ھتان جي ملڪيت جو ھڪ وڏو ذريعو بڻجي ويو. 1640 م ھتي اسپين پنھنجي پھرين مستقل آبادي ريئو نيگرو درياء جي لڳ سوريانو نالي سان قائم ڪئي جيڪو ھاڻي يوراگوئي جو ھڪ شھر آھي.1669 کان 1671 وچ ۾ پورچوگيزن ھتي ھڪ قلعو ڪالونيا ڊيل سيڪرامينٽو جوڙايو.
1680 ۾ پورچوگيزن ھن ملڪ کي پنھنجي بيٺڪ بڻايو. اسپيني جي ايمپائر ارڙھين صدي جي شروعات ۾ اتي قبضو ڄمائڻ لاءِ مانٽي وڊيئو جو فوجي ڇانوڻي طور بنياد وڌو. ھن ملڪ پنھنجي آزادي واري واري سان چئن طاقتن سان 1811 کان 1828 تائين جدوجھد ڪندي حاصل ڪئي جن ۾ اسپين، پورچوگال، ارجنٽينا ۽ آخر ۾ برازيل اچي وڃن ٿا. آزاديءَ وقت ھن ملڪ جي ڪل آبادي 758000 ھئي. آزاديءَ بعد ھي ملڪ گھرو ويڙھ جو شڪار ٿيندو رھيو جنھن بعد اٽلي ۽ اسپين مان ھن ملڪ م ڪافي لڏپلاڻ ٿي جنھن ڪري آبادي 1879 تائين وڌي 438500 تي پھتي. ويھين صديءَ جي شروعات کان ھلندڙ ھن ملڪ جو جمھوري نظام معاشي گھوٽالن جي ڪري 1973 م فوجي بغاوت ذريعي ختم ٿي ويو. جنھن بعد سول ملٽري ڊيموڪريسي جو آغاز ٿيو. فوجي حڪومت کاٻي ڌر جي ترقي پسند سوشلسن ۽ ڪميونسٽن کي تشدد جو نشانو بڻائي کوڙ ماري ڇڏيا . 1985 ۾ فوجي حڪومت اختيار سول حڪومت جي حوالي ڪيا. 1984 ۾ عام صدارتي چونڊون منعقد ٿيون ھيون جن م ڪولراڊو پارٽي جو اڳواڻ جوليو ماريا سينگوئنيٽي کٽي آيو ھو جنھن پوء 1955 کان 1990 تائين ملڪ جي صدارت سنڀالي. 1989 ۾ صدارتي چونڊن ۾ نيشنل پارٽي جو لوئيس البرٽو لاڪالي چونڊ کٽي آيو ان بعد 1994 جي صدارتي چونڊن ۾ جوليو ماريا سينگوئنيٽي ٻيھر چونڊ کٽي ورتي. ٻنھي ڄڻن ملڪ ۾ جمھوريت جي ۽ معاشي ۽ معاشرتي استحڪام لاء اھم ڪردار ادا ڪيو. ھن وقت ھي ملڪ ھڪ آئيني ريپبلڪ آھي جنھن جو رياستي ۽ حڪومتي سربراھ ملڪ جو صدر آھي.2017 م ھي ملڪ ڏکڻ آمريڪا ۾ رشوت جي ڪمي، جمھوريت ۽ امن ۾ پھرين نمبر تي شمار ٿيندڙ ملڪ ھيو. 

جاگرافي 



ھن ملڪ جي ايراضي 176214 چورس ڪلوميٽر آهي. ھن ملڪ جو سامونڊي ڪنارو 660 ڪلوميٽر ڊگھو آھي. ھن ملڪ م چار درياء ڇوڙ ڪن ٿا جن م ريئو ڊي لا پلاٽا درياء، يوراگوئي درياء، لاگونا ميرن درياء،  ۽ ريئو نيگرو درياء شامل آھن. ملڪ جو سڀ کان اوچو مقام سيرو ڪيٽيڊرل جبل جي چوٽي آھي جيڪا سامونڊي سطح کان 514 ميٽر بلند آهي. ھتان جي آبهوا گھم واري آھي ۽ اڪثر ڪوھيڙو رھندو آھي. سموري سال ھتي ھڪ ڪري موسم رھندي آھي. 

حڪومت 


ھن ملڪ ۾ وحداني رياست آھي جنھن ۾  صدارتي نظام لاڳو آھي، جنھن ۾ پارليامينٽ جا ميمبر پنجن سالن لاءِ بالغ ووٽرن جي ووٽ ذريعي چونڊبا آهي. ملڪ جو اقتدار صدر ۽ ان جي تيرھن رڪني وزيرن جي ڪابينه وٽ ھوندو آھي.


ملڪ جو قانونساز ادارو جنرل اسيمبلي آھي جيڪا ٻہ ايوانن تي ٻڌل آهي جن ۾ چيمبر آف ڊپٽيز ۽ چيمبر آف ريپريزنٽيٽوز شامل آهن. ملڪ جي وڏي م وڏي عدالت سپريم ڪورٽ آھي جنھن م ججن جي مقرري جنرل اسيمبلي ڪندي آھي ۽ ججن جي بينچ وري سينيٽ جي منظوري سان جڙندي آهي. يوراگوئي جو موجوده آئين 1967 ۾ ٺھيو.
 ان جا ڪافي حصا 1973 ۾ معطل ڪيا ويا پر 1985 ۾ ٻيھر بحال ڪيا ويا. 

حوالا

ٻاهريان ڳنڍڻا

 Key Development Forecasts for Uruguay from International Futures

سرڪاري
 Uruguay – Official website of the Oriental Republic of Uruguay
 Government – Official website of the Government of Uruguay
 Presidency – official website of the president of Uruguay
 General Assembly – official website of the General Assembly of Uruguay
 Senate – official website of the Senate of Uruguay
 Chamber of Representatives – official website of the Chamber of Representatives of Uruguay
 Statistics – official website of the National Statistics Institute

تاريخ
 Uruguay (1811–2011)  – website describes Uruguay in this period 
 "History" – Uruguayan history at Guía del Mundo
سياحت
 Visit Uruguay – Uruguay's official tourism portal

نقشا



زمرو:يوراگوئي
زمرو:ملڪ
زمرو:جمهوريتون
زمرو:اينڊيز جي ڪميونٽي 
زمرو:ڏکڻ آمريڪا جا ملڪ
زمرو:لاطيني آمريڪا جا ملڪ
زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ
زمرو:اڳوڻي اسپيني ڪالونيون 
زمرو:مرڪوسور جون ميمبر رياستون
زمرو:اڳوڻي اسپيني ڪالونيون 
زمرو:مرڪوسور جون ميمبر رياستون 
زمرو:اسپيني ٻولي ڳالھائيندڙ ملڪ ۽ علائقا
زمرو:اسپيني سرڪاري ٻولي وارا ملڪ ۽ علائقا
زمرو:برڪس ڊولپمينٽ بينڪ جون ميمبر رياستون 
زمرو:1825ع ۾ قائم ڪيل رياستون ۽ علائقا
زمرو:ڏکڻ آمريڪا ۾ 1820ع جي ڏهاڪي جون قائم ڪيل رياستون