ڦوڪر مول

ڦوڪر مول (ٻيا نالا: گجراتي- پوهڪر مول، اردو - پهوکر مول، هندي - پوڪر، ڪشميري- پوشڪر، بنگالي - پشڪر مول، انگريزي - ايرولا ريسي موسا [Arula Racemos]) هڪڙي ٻوٽي جي پاڙ آهي، جنهن کي تندون جام ٿين ٿيون. وزن ۾ شيهي جيان ڳري لڳندي آهي. منجهانئس ڪافور جي بوءِ اچي ٿي. هن جا گل سورج مکيءَ جئان ۽ ڦر وڏي بکڙي وانگي، مگر بنا ڪنڊن جي هوندو آهي. گرمين جي پڇاڙيءَ ڌاري ٻجن پچڻ تي، هي پاڙون هٿ ڪيون وينديون آهن.

”ڀاءُ پرڪاش“ جي فاضل مصنف ڪـُـٺ ۽ ڦوڪرمول کي هڪ ئي جنس لکيو آهي، مگر ڪٺ ۽ ڦوڪرمول ٻه الڳ الڳ شيون آهن. هن جو رنگ ٻاهران ڪارو ۽ اندران گلابي ٿئي  ٿو، ذائقي ۾ تمام تلخ ۽ تيز آهي.

 طب 
مزاج: گرم خشڪ ٻئي درجي ۾،
مقدار خوراڪ: ٻن کان چار ماسا.
پيدائش: اصل ڪشمير جي پيداوار آهي، اڄڪلهه بنگال، ڪارومنڊل وغيره جي آليءَ ڌرتيءَ ۾ ڇانوري واريءَ جڳهه تي به جام ٿئي ٿو.
خاصيت: هي محلل، اشتها وڌائيندڙ، بلغم خارج ڪندڙ، (منفث) ۽ ڪاسرالرياح آهي. هن کي گهڻو ڪري ريحي ۽ بلغمي بيمارين لاءِ ڪتب آندو وڃي ٿو. هڏڪي، کنگھ، دمه ۽ اشتها جي ضعف (Anorexia) ۽ بلغمي تپ (Slow Fever) ۽ مليريا جي ڳنڍيل بخار (Continued Malarial Fever) لاءِ ازحد نافع آهي. پاسي جي سور ۾ ليپ طور استعمال ڪيو وڃي ٿو. هٿن ۽ پيرن جي زياده پسيني اچڻ لاءِ ڪٽي مـَـليو وڃي ٿو. ڪينئن پوندڙ ڦٽن لاءِ هن جو ٻورو ڪارآمد ٿئي ٿو.ڪتاب فرھنگ جعفري؛ ليکڪ: حڪيم محمد جعفر؛ايڊيشن: 2007ع؛ پبلشر: سنڌي ادبي بورڊ، ڄامشورو

 حوالا