تلنگانا

تلنگانا (Telangana) انڊيا جي ڏاکڻي حصي جي وچ تي دکن واري مٿاھين ميداني علائقي ۾ واقع ھڪ رياست جيڪا انڊيا جي پکيڙ ۽ آبادي ۾ ٻارھين وڏي رياست آھي.
ھن رياست جي پکيڙ  
آھي ۽ 2011 جي مردم شماري مطابق آبادي  35,193,978 اٿس. 
تاريخ 2 جون 2014 ۾ آنڌرا پرديش رياست جي اتر اولھ حصي کي ڌار ڪري ھي انڊيا جي 29 ھين رياست طور قائم ڪئي وئي ۽ حيدرآبادکي ان جو مستقل گادي جو هنڌ بڻايو ويو. ھن رياست جا ٻيا وڏا شھر وارانگل، نظام آباد، کمام۽ ڪريم نگر شامل آهن.  ھن رياست جون حدون اتر م مھاراشٽر، اوڀر ۾ ڇتيس ڳڙھ، اولھ ۾ ڪرناٽڪا، اوڀر ۽ ڏکڻ ۾ آنڌرا پرديش
سان ملن ٿيون. ھن رياست جي زمين پھاڙن، جابلو قطارن ۽ ٻيلن تي پڻ مشتمل
آھي.2019 جي انگ اکرن مطابق رياست جي پکيڙ ۾  27,292 چورس ڪلوميٽر زمين ٻيلن تي مشتمل آهي. رياست  انتظامي طور تي 33 ضلعن ۾ ورھايل آھي.

نالو

تيلنگانا يا تلنگانا نالي جي معني آهي ٽن لنگن وارو ديس. اھو نالو ان ڪري پيس جو اتي ٽي شواتي يا شو ڀڳوان واريون زيارتون  واقع آهي جن ۾ ڪاليشورام، سري سائلام ۽ دراڪشاراما شامل آهن.  آنڌرا پرديش جي اورينٽل مينيواسڪرپٽس لائبريري اينڊ ريسرچ سينٽر جي اڳوڻي ڊائريڪٽر جيانڌير ٿرومالا رائو مطابق تلنگانا لفظ گونڊي ٻولي جي لفظ تيلنگاڌ مان نڪتل آهي جنھن جي معني ڏکڻ آھي.

تاريخ
ھن علائقي جي تاريخ مطابق ھتي چولاس گھراڻي، موريا گھراڻي، ستاواھانا گھراڻي، چالوڪيا گھراڻي، ڪاڪاٽيا گھراڻي، دھلي سلطنت، بھامني سلطنت، گولڪنڊا جي قطب شاھي گھراڻي جي حاڪميت رھي. سورھين کان سترھين صدي عيسويءَ ۾ مغلن جي حاڪميت ۾ رھيو. ارڙھين صدي م ھتي حيدرآباد جي نظامن جي حاڪميت رھي.1823 ۾ نظامن کان آنڌرا واري ساحلي پٽي جو قبضو ايسٽ انڊيا ڪمپني کسي وئي ۽ رايالسيما ضلعو بہ کين ڪمپني سرڪار جي حوالي ڪرڻو پيو . P. N. Chopra, B.N. Puri & M.N. Das, A Comprehensive History of India, Volume 3. pg. 298
حيدرآباد جي رياست 1948 م پولو آپريشن نالي فوجي ڪاروائي جي نتيجي ۾ انڊيا ۾ شامل ٿي ھئي ۽ 1956 ۾ ھنان رياست کي اسٽيٽس ري آرگنائيزيشن ايڪٽ تحت ٽوڙيو ويو ۽ تيلگو ٻولي جي بنياد تي تيلنگانا وارو حصو آنڌرا پرديش رياست ۾ شامل ڪيو ويو جيڪا خود برٽش دور م مدراس جو حصو ھئي. ان انضمام بعد ھن علائقي جي ھارين تلنگانا جي آنڌرا پرديش کان ڌار ڪرڻ جي تحريڪ 1950 واري ڏھاڪي م ئي شروع ٿي وئي جيڪا لاڳيتو ھن نئين رياست جي قيام تائين جاري رھي. اھڙي طرح 2 جون 2014 تي ھي نئين رياست وجود ۾ آئي.

معيشت
تلنگانا جي معيشت انڊيا جي رياستن جي جي ڊي پي جي لحاظ کان انڊيا جي اٺين وڏي معيشت آھي ان جي ٽوٽل جي ڊي پي  پائونڊ آھي. ۽ في ڪس  پائونڊ آھي. انساني ترقي جي اشاريي جي لحاظ کان انڊيا جي رياستن ۾ ھي رياست سورھين نمبر تي آهي. ھي رياست دفاع جي صنعت ۽ سائنسي تحقيق جو پڻ مرڪز آھي. ھتي ڀارت ڊائنامڪس لميٽيڊ، ڊفينس ميٽلرجيڪل ريسرچ ليبارٽري، ڊفينس ريسرچ اينڊ ڊولپمينٽ آرگنائيزيشن ۽  ڊفينس ريسرچ اينڊ ڊولپمينٽ ليبارٽري  پڻ واقع آھن 

انتظامي ورھاست


رياست 33 ضلعن ۾ ورھايل آھي.,جيڪي ضلعا وري 68 روينيو ڊويزنن ۾ ۽ اھي وري 584 منڊلن  ۾ ورھايل آھن.   ضلعن جا نالا ھيٺ ڏجن ٿا:

 ضلعو  صدر مقام   اڳ حصو ھيو عادل آباد عادل آباد عادل آباد   ڀادرادري ڪوٿاگوديم  ڪوٿاگوديم   کمام ضلعو حيدرآباد ضلعو   حيدرآباد    حيدرآباد جاگٽيال ڪريم نگرڪريم نگر
  جنگائون جنگائونوارانگل، نلگونڊا جئي شنڪر ڀوپال پالي   ڀوپال پالي    وارانگل ضلعو  جوگلامبا گاڊوال   محبوب نگر  محبوب نگر  ڪاماريڊي نظام آبادنظام آباد  ڪريم نگرڪريم نگر ڪريم نگر  کمامکمامکمام  ڪمارام ڀيم آصف آبادآصف آبادعادل آباد  محبوب آباد   وارانگلوارانگل، کمام  محبوب نگرمحبوب نگرمحبوب نگر  مانچيريلمانچيريلعادل آباد  ميدڪميدڪميدڪ   ميڊچال ملڪاجگيريشميرپيٽرنگا ريڊي ملوگو ملوگوجئي شنڪر ڀوپال پالي نگر ڪرنولنگر ڪرنول محبوب نگر    نالگونڊانالگونڊانالگونڊا  نارائن پٽنارائن پٽمحبوب نگر نرملنرملعادل آباد. نظام آبادنظام آبادنظام آباد  پيڊاپاليپيڊاپاليڪريم نگر   رجنا سرسيلاسرسيلاڪريم نگر  رنگا ريڊيشمش آبادرنگا ريڊي  سنگار ريڊيميدڪميدڪ  سديپيٽسديپيٽ ميدڪ  سرياپيٽسرياپيٽنالگونڊا وقار آبادرنگا ريڊي  واناپارٿيواناپارٿيمحبوب نگر  وارانگل رورلگيسوگونڊاوارانگل وارانگل اربنوارانگلوارانگل  يادادري ڀوانگريڀونگيرنلگونڊا 

حوالا

زمرو:تلنگانا
زمرو:ڏکڻ ھندستان
زمرو:ڀارت جي رياستون