نميبيا

نميبيا  (، )،  جنھن جو سرڪاري نالو ريپبلڪ آف نميبيا آهي آفريڪا کنڊ جي ڏکڻ ۾ واقع ھڪ ملڪ آھي جنھن جون سرحدون اولھ ۾ ايٽلانٽڪ سمنڊ سان، اتر ۾ زيمبيا ۽ انگولا سان، اوڀر ۾ بوٽسوانا سان ۽ ڏکڻ اوڀر ۾ سائوٿ آفريڪا سان ملن ٿيون. زمبابوي سان ھن ملڪ جي سرحد  صرف 200 ميٽر لڳي ٿي جتي ٻنهي کي زيمبيزي ندي ٻنھي کي ھڪٻئي کان ڌار ڪري ٿي. ھي ملڪ 21 مارچ 1990 ۾ آزادي جي جنگ جي نتيجي ۾ سائوٿ آفريڪا کان آزاد ٿيو ھو. ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شھر ونڊھوئڪ آهي.  

نميبيا، سرڪاري طور تي نميبيا جمهوريه، ڏاکڻي آفريڪا جي اولهه ڪناري تي هڪ ملڪ آهي. ان جون سرحدون اولهه ۾ ايٽلانٽڪ سمنڊ, اتر ۾ انگولا ۽ زامبيا, اوڀر ۾ بوٽسوانا ۽ ڏکڻ ۾ ڏکڻ آفريڪا. اتر اوڀر ۾، ڪازونگولا، زامبيا جي ويجهو زمبيزي نديءَ سان هڪ چوٿون پوائنٽ جي ويجهو، زمبابوي 200 ميٽر (660 فوٽ) کان گهٽ فاصلي تي واقع آهي.  نميبيا جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر ونڊهوڪ آهي.

نميبيا صحارا رڻپٽ کان ھيٺ آفريڪا جو سڀ کان وڌيڪَ خشڪ ترين ملڪ آھي.   ۽ پراگيتاريڪ دور کان وٺي خوئي، سان، دمارا ۽ ناما ماڻهن طرفان آباد ڪيو ويو آهي. چوڏھين صدي عيسويءَ جي آس پاس لڏپلاڻ ڪندڙ بنتو ماڻهو بنتو جي توسيع جي حصي طور لڏي آيا. 1600 کان اووامبو ماڻهو بادشاهتون, جهڙوڪ اونڊونگا ۽ اوڪوانياما  قائم ڪيون.

1884 ۾ جرمن سلطنت اڪثر علائقي تي حڪمراني قائم ڪئي. جرمن ڏکڻ اولهه آفريڪا جي نالي سان مشهور ڪالوني ٺاهي. 1904 ۽ 1908 جي وچ ۾ جرمن فوجن هيرو ۽ ناما جي خلاف هڪ سزا واري مهم هلائي. جيڪا 20 صدي جي پهرين نسل ڪشي ۾ وڌي وئي. پهرين عالمي جنگ دوران  1915 ۾ ڏکڻ آفريقي فوجن جي شڪست سان, جرمن حڪمراني ختم ٿي وئي. 2021 ۾ جرمن ۽ نميبيا جي سفارتڪارن, جرمن نوآبادياتي دور جي ظلمن کي تسليم ڪندي, هڪ "مفاهمت جو معاهدو" ٺاهيو. 1920 ۾ جنگ جي خاتمي کان پوءِ, ليگ آف نيشنز ڏکڻ آفريڪا کي ڪالوني جي انتظاميه جو حڪم ڏنو. 1948 کان نيشنل پارٽي اقتدار ۾ اچڻ سان ڏکڻ آفريڪا ان وقت ڏکڻ اولهه آفريڪا جي نالي سان ان ۾ شامل هو, مشهور نسل پرستي لاڳو ڪئي.

20 صدي جي آخر ۾ بغاوتون ۽ سياسي نمائندگي جا مطالبا نتيجي ۾ گڏيل قومن 1966 ۾ علائقي تي سڌي طرح ذميواري سنڀالي. پر ڏکڻ آفريڪا 1973 تائين ڊي فيڪٽو حڪمراني برقرار رکي. ان سال گڏيل قومن ڏکڻ اولهه آفريڪا پيپلز آرگنائيزيشن (SWAPO) کي نميبيا جي ماڻهن جي سرڪاري نمائندي طور تسليم ڪيو.

نميبيا 21 مارچ 1990 تي ڏکڻ آفريڪا کان آزادي حاصل ڪئي. ڏکڻ آفريڪا جي سرحد جنگ کان پوءِ. تاهم. والوس بي ۽ پينگوئن ٻيٽ 1994 تائين ڏکڻ آفريڪا جي ڪنٽرول هيٺ رهيا.

نميبيا هڪ مستحڪم پارلياماني جمهوريت آهي. زراعت، سياحت ۽ کان کني جي صنعت, جنهن ۾ جواهر هيرا، يورينيم، سون، چاندي ۽ بنيادي ڌاتو جي کان کني شامل آهي, ان جي معيشت جو بنياد بڻجن ٿا. جڏهن ته پيداواري شعبو نسبتاً ننڍو آهي. ان جي آزادي کان وٺي  اهم GDP واڌ جي باوجود ملڪ ۾ غربت ۽ عدم مساوات اهم رهي ٿي.  آبادي جو %40.9 گھڻ-طرفي غربت کان متاثر آهي  ۽ 4,00,000 کان وڌيڪ ماڻهو غير رسمي گهرن ۾ رهن ٿا. ملڪ ۾ آمدني جي تفاوت, 2015 ۾ 59.1 جي گني ڪوفيشيٽ سان, دنيا جي بلند ترين ملڪن مان هڪ آهي.

3.1 ملين ماڻهن جي آبادي سان, نميبيا دنيا جي سڀ کان گهٽ آبادي وارن ملڪن مان هڪ آهي. سرد جنگ جي خاتمي کان وٺي, جرمني، انگولا ۽ زمبابوي کان قابل ذڪر لڏپلاڻ کي راغب ڪيو آهي. 

نميبيا گڏيل قومن جي اداري جو رڪن ھجڻ سان گڏ  ڏکڻ آفريڪن ڊولپمينٽ ڪميٽي (SADC)، آفريڪن يونين ۽ دولت مشترڪه ۾ پڻ شامل آهي.

حوالا 

زمرو:نميبيا

زمرو:ملڪ
زمرو:جمهوريتون
زمرو:آفريڪا جا ملڪ
زمرو:ڏاکڻي آفريڪا جا ملڪ
زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ
زمرو:آفريڪي يونين جا رڪن ملڪ
زمرو:دولت مشترڪه جون رڪن قومون