يار محمد ڪلهوڙو

ميان يار محمد ڪلهوڙو انگريزي (Yar Muhammad Kalhoro) سنڌ ۾ ڪلھوڙن جو دور جو پهريون ليکيو ويندڙ حڪمران، پنهنجي ڀاءُ ميان دين محمد ڪلهوڙو کان پوءِ 1701ع ۾ ميانوال تحريڪ ۽ ڪلهوڙا خاندان جي ورثي جو گادي نشين ٿيو. اٽڪل 1799ع ۾ ان وقت جي ملتان جي گورنر معزالدين ڪلهوڙن جي مرڪزي ڳوٺ ڳاڙهيءَ تي حملو ڪيو. گاج ندي ڪناري تي وڏي جنگ لڳي جنهن ۾ ٻنهي پاسي جا جنرل ماريا ويا.مير علي شير قانع ٺٽوي، تحفته الڪرام، سنڌي ادبي بورڊ، ڄامشورو. 2004ع ميان دين محمد ڪلهوڙو گرفتار ٿيو ۽ ملتان جيل ۾ ماريو ويو. ميان يار محمد ڪلهوڙو زيدي رستي قلات بلوچستان هليو ويو.رحيمداد خان مولائي شيدائي، جنت السنڌ، سنڌيڪااڪيڊيمي ڪراچي، 2008ع ڪجهه عرصي کانپوءِ اٽڪل 1701ع ۾ ميان يار محمد ڪلهوڙو بلوچستان کان واپس منڇر ڍنڍ ڪناري ڳوٺ سانوه (موجوده ساوڙو، جوهي تعلقو) کان ٿيندي قيصر پنهور کان ڳوٺ سامتاڻي کسي, ڳوٺ ڳاها ( هاڻ جوهي تعلقو) ۾ ويهي ميانوال تحريڪ کي سرگرم ڪيائين  شڪارپور پنهورڪِي (هاڻ خدا آباد)، مرکپور ( هاڻ دادو شهر جو محلو) ۽ فتحپور جا ڳوٺ قبضي ۾ آندائين. جھوڪ شريف جي جنگ کان پوءِ مغل سلطنت جي پرواني ۽ خدايار خان جي لقب ملڻ  بعد شڪارپور پنهورڪِي جو نالو خدا آباد رکي ان کي گاديءَ جو هنڌ بڻايائين.عزيز ڪنگراڻي، ڪاڇو هڪ اڀياس، انسٽيٽيوٽ آف سنڌالاجي، ڄامشورو. 2009ع هن اٽڪل 1701ع کان 1719ع تائين حڪومت ڪئي.Destruction in the name of preservation

دين محمد جو ڀاءُ ميان يار محمد سمجهداريءَ سان مغل درٻار ۾ حاضر ٿيو. کيس وڏي همدردي سان قبول ڪيو ويو ۽ جاگير عطا ڪئي وئي. ان سان گڏ کيس “خدايار خان” (يعني خدا جو دوست) جو لقب پڻ ڏنو ويو. هي واقعو سترهين صدي عيسويءَ جي آخر ڌاري پيش آيوTHE KALHORA DYNASTY AND ITS OVERTHROW  BY THE TALPUR CHIEFS OF SIND.  BY A. B. ADVANI, M.A., LL. B.  (Read on 20th May, 1934) Journal of Sindh Historical Society, Vol 1, Part 2, 1934.

 حوالا 

زمرو:سنڌي ماڻھو