روپاھ ماڙي

روپاھ ماڙي روپاهه ماڙي سومرن جي صاحبيءَ جو عظيم شهر هو. چون ٿا تہ: هيءُ شهر دودي ۽ چنيسر جي والد ڀونگر پنهنجي راڻيءَ جي رهائش لاءِ، تعمير ڪرايو هو. هن شهر ۾  جيڪا (جيڪو)بادشاهي محلات هئي (هو) ان جا دروازا چانديءَ جا ٺهيل هئا ۽ انهيءَ ڪري ئي شهر جو نالو روپاهه ماڙي پئجي ويو. هن جي ڀرسان ريڻ درياء وهندو هو { (مهراڻ نمبر پهريون 1974ع، صفحه 133، بحواله ڏسو روپاهه ماڙي تي لکيل ڪتاب شيخ محمد سومار جو). } ان جا کنڊر اڄ تائين موجود آهن، جتي سومرا قوم  پاران ساليانو  ميلولڳايو وڃي ٿو.
 ڪتاب جو  نالو ؛  تاريخ سومره سنڌ مصنف؛ وزير علي ايڊيشن: ڇاپو پهريون ايڊيشن؛ مارچ 2001ع ڇپائيندڙ؛ابن اسماعيل سومره پبليڪيشن جڙيا پور چڪس

روپا ماڙي ماڳ بدين ضلعي ۾ واقع هڪ قديم آثارِ قديمه جو هنڌ آهي، جتي دودو سومرو، جيڪو سومرا خاندان جو افسانوي حڪمران سمجهيو وڃي ٿو، جي قبر موجود آهي۔ هي ماڳ بدين شهر کان لڳ ڀڳ 50 ڪلوميٽر ڏکڻ طرف سيراڻي روڊ تي واقع آهي۔ وقت بوقت سمنڊ جي چاڙهائي ۽ تيز برساتن سبب ماڳ کي سخت نقصان پهتو آهي، جنهن ڪري ڪيترن تاريخي آثارن کي ناقابلِ تلافي زيان رسيو آهي۔
ماڳ تي ٽٽل مٽيءَ جي برتنن ۽ سرن جا وڏا ذخيرو پکڙيل حالت ۾ ڏسڻ ۾ اچن ٿا۔ مزار جي پويان ملبن جو هڪ وڏو دڙو موجود آهي، جنهن کي روايت موجب دودو سومرو جي رهائشگاهه سمجهيو وڃي ٿو۔ هن هنڌ تي هڪ قديم مسجد جا اڏاوتي نشان پڻ موجود آهن، جڏهن⁠تہ چنيسر (دودو سومرو جو ڀاءُ) جو دڙو مزار کان ٿوري مفاصلي تي واقع آهي۔
هر سال اپريل مهيني ۾ دودو سومرو جو ميلو ملهايو ويندو آهي، جنهن ۾ صوبي جي مختلف علائقن مان سومرا برادري جا ماڻهو وڏي انگ ۾ شرڪت ڪري مذهبي ۽ ثقافتي تقريبون منعقد ڪندا آهن۔

 حوالا