نائيجيريا

نائجيريا (Nigeria)، سرڪاري نالو وفاقي جمهوريه نائيجيريا، اولھہ آفريڪي ملڪ آهي. اهو ائٽلانٽڪ سمنڊ ۾ اتر ۾ ساحل ۽ ڏکڻ ۾ گني جي نار جي وچ ۾ واقع آهي. اهو 9,23,769 چورس ڪلوميٽر (3,56,669 چورس ميل) جي ايراضيءَ تي پکڙيل آهي. 23 ڪروڙ (230 ملين) کان وڌيڪ جي آبادي سان، اهو آفريڪا ۾ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ملڪ آهي، ۽ دنيا جو ڇهين نمبر تي سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ملڪ آهي. نائيجيريا   جون حدون اتر ۾ نائيجر، اتر۔اوڀر ۾  چاڊ، اوڀر ۾ ڪيمرون، اولھ ۾ بينن ء ڏکڻ ۾ ائٽلانٽڪ سمنڊ سان ان جي سرحد گني جي نار ۾ ملي ٿي. راڄڌاني شھر ابوجا آهي ۽ ڪرنسي جو نالو نائيرا آهي.

نائجيريا جو وفاق 36 صوبائي رياستن ء ھڪ وفاقي گادي واري خطي تي مشتمل آهي جتي  راڄڌاني، ابوجا واقع آهي.Nigeria نائيجيريا ۾ سڀ کان وڏو شهر لاگوس آهي، جيڪو دنيا جي وڏي ۾ وڏي ميٽروپوليٽن علائقن مان هڪ آهي ۽ آفريڪا ۾ سڀ کان وڏو آهي.

نائيجيريا ٻئي هزار سال قبل مسيح کان وٺي ڪيترن ئي مقامي اڳ-نوآبادياتي رياستن ۽ بادشاهتن جو گهر رهيو آهي. 15ھین صدي قبل مسيح ۾ نوڪ تهذيب پهريون اندروني اتحاد جي نشاندهي ڪري ٿو. جديد رياست جي شروعات 19ھین صدي ۾ برطانوي نوآبادياتي نظام سان ٿي، سال 1914ع ۾ ڏاکڻي نائيجيريا پروٽيڪٽوريٽ ۽ اتر نائيجيريا پروٽيڪٽوريٽ جي ضم ٿيڻ سان ان جي موجوده علائقائي شڪل اختيار ڪئي. انگريزن روايتي سردارن جي ذريعي اڻ سڌي طرح حڪمراني جي مشق ڪندي انتظامي ۽ قانوني جوڙجڪ قائم ڪئي. نائيجيريا 1 آڪٽوبر 1960ع تي باضابطه طور تي آزاد وفاق بڻجي ويو. هن 1967ع کان 1970ع تائين گهرو ويڙهه جو تجربو ڪيو، جنهن کانپوءِ فوجي آمريتن ۽ جمهوري طور تي چونڊيل سويلين حڪومتن جو تسلسل رهيو، جيستائين 1999ع جي صدارتي چونڊن ۾  پيپلز ڊيموڪريٽڪ پارٽي جي اولوسيگن اوبوسانجو جي چونڊ سان هڪ مستحڪم حڪومت حاصل نه ٿي. ملڪ اڪثر ڪري چونڊين جو تجربو ڪري ٿو ۽ ڪرپشن نائيجيريا جي سياست جي مختلف سطحن ۾ ڦهليل آهي. 

نائيجيريا هڪ  ڪثير قومی رياست آهي جيڪا 250 کان وڌيڪ نسلي گروهن جي آبادي آهي جيڪا 500 مختلف ٻوليون ڳالهائيندڙ آهي، سڀني کي مختلف ثقافتن سان سڃاڻي ٿو. ٽي سڀ کان وڏو نسلي گروهه اتر ۾ هائوسا، اولهه ۾ يوروبا ۽ اوڀر ۾ اگبو آهن، جيڪي مجموعي طور تي ڪل آبادي جو 60 سيڪڙو کان وڌيڪ آهن. سرڪاري ٻولي انگريزي آهي، جيڪا قومي سطح تي لساني اتحاد کي آسان ڪرڻ لاءِ چونڊيل آهي. نائيجيريا جو آئين مذهب جي مڪمل آزادي کي يقيني بڻائي ٿو، ۽ اهو دنيا جي سڀ کان وڏي مسلمان ۽ عيسائي آبادي جو گهر آهي. نائيجيريا تقريبن اڌ ۾ مسلمانن، جيڪي گهڻو ڪري ملڪ جي اتر واري حصي ۾ رهن ٿا ۽  عيسائين، جيڪي گهڻو ڪري ڏکڻ ۾ رهن ٿا، جي وچ ۾ ورهايل آهي ۽  مقامي مذهب، جهڙوڪ اِگبو ۽ يوروبا نسلن جا اصل، اقليت ۾ آهن.

نائيجيريا آفريڪا ۾ هڪ علائقائي طاقت ۽ بين الاقوامي معاملن ۾ وچولي طاقت آهي. نائيجيريا جي معيشت آفريڪا ۾ چوٿين نمبر تي وڏي،  جی ڈی پی جي لحاظ کان دنيا ۾ 53 نمبر وڏي ۽ جی ڈی پی (PPP) جي لحاظ کان 27 هين وڏي معيشت آھي. نائيجيريا کي ان جي وڏي آبادي ۽ معيشت جي ڪري اڪثر ڪري آفريڪا جو ديو سڏيو ويندو آهي ۽ ورلڊ بئنڪ پاران هڪ اڀرندڙ منڊي سمجهيو ويندو آهي. نائيجيريا افريقي يونين جو هڪ باني ميمبر آهي ۽ ڪيترن ئي بين الاقوامي تنظيمن جو ميمبر آهي، جن ۾ گڏيل قومن، گڏيل دولت، غير جانبدار ملڪن جی تحریڪ (NAM)،  مغربي افريقا رياستن جي اقتصادي ڪميونٽي (ECOWAS)، اسلامي تعاون جي تنظيم (OIC) ۽ تيل پيدا ڪندڙ ملڪن جي تنظيم، (OPEC) شامل آهن. اهو پڻ ملڪن جي غير رسمي گروپ (MINT) جو ميمبر آهي ۽ هڪ ايندڙ يارهن معيشتن مان آهي.

 نالو 
تاريخ
جاگرافي 
حڪومت ۽ سياست
سال 1979ع جي آئين جي منطوري کان پوءِ فوجي حڪومت وفاقي اسمبلي ٺاهئي، جنهن ۾ سڌو وزير اعظم ء وزير اعلي کي چونڊيو ويو. ڊسمبر 1983ع ۾ فوجي حڪومت بغاوت ڪري جمهوري حڪومت جو تختو الٽو ڪيئين.

معيشت
 آٻادي 
سن 2003ع ۾ گڏيل ملڪن نائيجيريا ۾ مردم شماري ڪئي جنهن ۾ نائيجيريا جي ڪل آبادي 12,40,09,000 هئي جيڪا دنيا جي 193 ملڪن ۾ 10ھین نمبر تي هئي. جنهن ۾ 3 في صد آٻادي 65 سالن جي ماڻهن جي هئي، 44 في صد 15 سالن جي نوجوانن جي هئي. هڪ سو هڪ ماڻهن جي مقابلي ۾ هڪ سو عورتون هيون.Population - Nigeria - growth, annual
سرڪاري زبان
نائيجيريا جي سرڪاري زبان انگلش آهي. 300 مختلف زبانون پر ڳالهايون وينديون آهن جنهن ۾ چاليهه في صد حوسه زبان شمالي علاقن ۾ ڳالهائبي آهي.
مذهب
نائيجيريا جي ڪل آبادي جو 50 سيڪڙو مسلمان آهي، 40 سيڪڙو عيسائيت جا پوئلڳ آهن ء 10 سيڪڙو جو تعلق مقامي آفريڪي مذھبن سان آهي يا ڪنهن به مذهب جا پوئلڳ نه آهن. مسلمانن ء عيسائين ۾ تڪرار هلندي رهندي آهي. مسلمانن ء عيسائين جي مذهبي تهوارن جي ڏينهن تي عام تعطيل ڪئي ويندي آهي.Religions - Nigeria

ثقافت
پڻ ڏسو
ٻاهريان ڳنڍڻا



 Know More about Nigeria 
 Nigeria . The World Factbook. Central Intelligence Agency.

زمرو:نائيجيريا

زمرو:ملڪ
زمرو:وفاقي جمهوريا
زمرو:آفريڪا جا ملڪ
زمرو:اولهه آفريڪا جا ملڪ
زمرو:او آئي سي جا ڀاتي ملڪ
زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ
زمرو:آفريڪي يونين جا رڪن ملڪ
زمرو:دولت مشترڪه جون رڪن قومون
زمرو:هائوسا ٻولي ڳالھائيندڙ ملڪ ۽ علائقا
زمرو:اولهه آفريڪي ملڪن جي اقتصادي برادري

حوالا