ميھڙ

تاريخ
ايم ايڇ پنهور مطابق ھن شھر جو بنياد ڪلھوڙن جي دور ۾ پيو. ايم.ايڇ پنهور پنهنجي مضمون ۾ سن 1701ع کان 1758ع تائين قائم ٿيل ٽن وسندين (جنهن ۾ وارهه به اچي وڃي ٿو). جي باري ۾ لکي ٿو:
”ٿڌ واري زماني جي حرارت ۾ ٿوري تبديلي آئي، ڪجهه گرمي ٿي ۽ ڪلهوڙن پوکي راهي ڏهن لکن ايڪڙن مان وڌائي ٻاويهه لک ايڪڙ تائين پهچائي ۽ ماڻهن جي آبادي 14 لکن مان وڌي وڃي 30 لکن کي رسي. نوان شهر اُسريا، جن ۾ شهدادڪوٽ، قنبر، وارھ، ميهڙ، خيرپور ناٿن شاھ، ميرپور خاص، نئون خدا آباد (هالن جي ڀرسان)، شهدادپور، نوشهروفيروز،  خانڳڙھ (جيڪب آباد)، فتح ڳڙھ، جوهي، دوست علي، رتن ديرو (رتو ديرو) ۽ وڳڻ شامل هئا.{پنهور، ايم.ايڇ ]1/1996ع[، ٽماهي ”مهراڻ“صہ 35، سنڌي ادبي بورڊ ڄام شورو.} “

آبپاشي
. جيئن ڪلهوڙن جي دور ۾ جيڪي به واهه کوٽايا ويا، تن تي ان وقت جي حاڪمن ۽ حاڪمن جي خاص ماڻهن جا نالا ڏنا ويا آهن. مثال طور: نورواهه، ڏاتوءَ جي ڪُور، ڪُور هاشم، مراد واهه وغيره تيئن وري گل محمد واهه ۽ راڄ واهه وغيره مشهور آهن. گل محمد واهه جي لاءِ عام راءِ آهي ته اِهو واهه ميان گل محمد کهاوڙ کڻايو هو. اهو واهه ناري کان کوٽائي علائقي جي غيرآباد زمين کي آباديءَ هيٺ آندو ويو. هيءُ واهه هن وقت ميهڙ تعلقي جي زمينن کي سيراب ڪري ٿو، ۽ ميهڙ شهر جي اتر طرف ڪجهه فاصلي تي اوڀر کان اولهه طرف وهي ٿو.{ڊاڪٽر علي اڪبر اسير قريشي جو مضمون "گاجي کھاوڙ: تحقيق ۽ تعارف" ، مھراڻ رسالو سال 2018, شمارو ،1 ۽ 2، سنڌي ادبي بورڊ ڄامشورو}

 حوالا