ويھند

ويھند ھڪ قديم شھر جيڪو عربن جي دؤر ۾ سنڌ جو حصو ھيو. جنت السنڌ مطابق: ويهند جي جاءِ وقوع متعلق ڪنهن به سنڌ جي مؤرخ بيان ڪين ڏنو آهي ته هيءَ رياست ڪهڙي هنڌ تي هئي. مولوي نور محمد نظاماڻي مرحوم ’تاريخ سنڌ‘ ڀاڱي-2، ص – 173 تي فقط ايترو لکيو آهي ته ويهند هڪ عظيم الشان شهر هو، جو منصوره کان به زياده آباد هو؛ ان جي چوڌاري باغ هئا ۽ اتي سڀ ڪاشيءِ سستي هئي  تاريخ سنڌ، ڀاڱو-2: مولوي نور محمد نظاماڻي، ص 173، سنڌ مسلم ادبي سوسائٽي، حيدرآباد سنڌ، 1933ع. . مسٽر عبدالغني عبدالله ’تاريخ سنڌ‘ ڀاڱي-2، صفحي 4 ۽ 5 ۾ سنڌ جي خودمختيار رياستن جو ذڪر ڏنو آهي، پر ويهند جي نالي نشان کان گويا بي خبر آهي. تاريخ سنڌ، ڀاڱو-3: عبدالغني عبدالله، ص 4-5، سنڌ مسلم ادبي سوسائٽي، حيدرآباد سنڌ، 1941ع. 
سنڌ جي هيءَ رياست ’گنڌارا‘ به سڏبي هئي. سندس تختگاه ’ويهند‘، اٽڪ کان ٿورو مٿڀرو مهراڻ جي اوڀرندي ڪپ تي هو. سندس الهندي ۾ چارسده (پشڪالاوتي) ۽ اڀرندي ۾ تشڪلا (ٽئڪسلا) هو. هندستان جي پراڻن شهرن مان هو. هتي جو راجا هندو هو، پر رياست اندر مسلمانن جي آبادي هئي سلطان محمود غزنويءَ پشاور فتح ڪرڻ کان پوءِ مٿس قبضو ڪيو هو.  ڪتاب جو  نالو ؛  جنت السنڌ
تصنيف؛
رحيمداد خان مولائي شيدائي
ايڊيشن؛
پهريون 2000، ٻيون 2006ع
ڇپائيندڙ؛

سنڌيڪا اڪيڊمي ڪراچي

 حوالا