ابخازيا

{{Infobox country
| conventional_long_name = ابخازيا جي جمهوريهRepublic of Abkhazia
| native_name = 
| common_name = ابخازيا Abkhazia
| national_motto = 
| national_anthem =  فائل:National anthem of Abkhazia – Aiaaira (Аиааира) (orchestral vocal version).ogg
| image_flag = Flag of the Republic of Abkhazia.svg
| image_coat = Abkhazia COA.svg
| symbol_type = قومي نشان
| image_map = Europe location ABX.png
| map_caption = نقشي ۾ قفقاز علائقي جي وچ ۾ ابخازيه نارنگي رنگ سان ڏيکاريل جارجيا اڇي ۽ اوسيتيا خاڪي رنگ سان ڏيکاريل.
| capital = سخومي
| coordinates = 
| largest_city = سخومي
| official_languages = 
| languages_type = ڳالھائيندڙ ٻوليون
| languages = 
| demonym = 
| government_type = وحداني، نيم صدارتي جمهوريه
| leader_title1 = صدر
| leader_name1 = رائل خجيمبا
| leader_title2 = وزيراعظم
| leader_name2 = بولان بارٽسٽس
| legislature = پيپلز اسيمبلي 
| sovereignty_type = جارجيا کيس جزوي تسليم ڪيو (جارجيا کان علحدگي) 
}}
| established_event1 = جارجيا سويت دور جي قانونن ۽ معاھدن کي منسوخ ڪرڻ جو اعلان ڪيو
| established_date1 = 20 جون، 1990ع
| established_event2 = ابخازيہ جو خودمختياري جو اعلان
| established_date2 = 25 آگسٽ، 1990ع
| established_event3 = جارجيا جو آزادي جو اعلان
| established_date3 = 9 اپريل، 1991ع
| established_event4 = سويت يونين جو خاتمو
| established_date4 = 26 ڊسمبر، 1991ع
| established_event5 = ابخازيه جو اعلان آزادي
| established_date5 = 23 جولاء، 1992ع
| established_event6 = رياستي خودمختياري جو قدم
| established_date6 = 12  آڪٽوبر، 1999ع
| established_event7 = پھرين ڀيرا بين الاقوامي مڃتا (ابخازيه ۽ ڏکڻ اوسيتيا جي بين الاقوامي مڃتا)
| established_date7 = 26 آگسٽ، 2008ع
| area_km2 = 8,660
| area_sq_mi = 3,344 
| area_rank = 
| area_magnitude = 
| population_census = 240,705 
| population_census_year = 2011
| population_estimate = 243,206
| population_estimate_year = 2015
| population_density_km2 = 28
| population_density_sq_mi = 72
| population_density_rank = 
| GDP_nominal = $50 ڪروڙ ڊالر

| GDP_nominal_rank = 
| GDP_nominal_year = 
| GDP_nominal_per_capita = 
| GDP_nominal_per_capita_rank = 
| GDP_PPP_year = 
| GDP_PPP = 
| GDP_PPP_rank = 
| GDP_PPP_per_capita = 
| GDP_PPP_per_capita_rank = 
| Gini_year = 
| Gini_change = 
| Gini = 
| Gini_ref = 
| Gini_rank = 
| HDI_year = 
| HDI_change = 
| HDI = 
| HDI_ref = 
| HDI_rank = 
| currency = 
| currency_code = RUB
| time_zone = GET
| utc_offset = +4
| time_zone_DST = 
| utc_offset_DST = 
| drives_on = سڄو
| calling_code = 
| footnote_a = 
| footnote_b = 
| footnote_c = 
| footnote_d = 
| footnote_e = 
| iso3166code = 
}}
ابخازيه (Abkhazia؛  ھڪ تڪراري علائقو ۽ جزوي طور تي ڪجهه ملڪن (روس، وينيزويلا، ناراو، شام ۽ نڪاراگوا) طرفان تسليم ڪيل رياست جو نالو آهي، جيڪا ڪاري سمنڊ جي اوڀر واري ڪناري تي، قفقاز جبلن جي ڏکڻ ۽ جارجيا جي ڏکڻ-اولھه طرف واقع آهي. ان جي پکيڙ 8,660 چورس ڪلوميٽر (3,340 چورس ميل) ۽ آبادي  2,45,000 جي لڳ ڀڳ آهي. ان جي گاديءَ جو هنڌ سخومي آهي. اھا رياست ھڪ خودمختيار جمهوريه ھجڻ جي دعويدار آھي. Olga Oliker, Thomas S. Szayna. Faultlines of Conflict in Central Asia and the South Caucasus: Implications for the U.S. Army. Rand Corporation, 2003, .The Guardian. Georgia up in arms over Olympic cash جارجيا جو ابخازيه تان ڪنٽرول ختم ٿي چڪو آھي، پر جارجيا سرڪاري طور تي ان کي پنھنجو حصو سمجھي ٿو ۽ دنيا جي ملڪن جي اڪثريت ان حق کي ۽ ابخازيه جي جلاوطن حڪومت کي مڃي ٿي.Emmanuel Karagiannis. Energy and Security in the Caucasus. Routledge, 2002. .

تڪراري علائقو

ابخازيہ جي علحدگي پسندن جي ھڪ سياسي پھچان ريپبلڪ آف ابخازيہ يا ابخازيہ جي حڪومت جي نالي سان آھي 
Olga Oliker, Thomas S. Szayna. Faultlines of Conflict in Central Asia and the South Caucasus: Implications for the U.S. Army. Rand Corporation, 2003, .Emmanuel Karagiannis. Energy and Security in the Caucasus. Routledge, 2002. .The Guardian. Georgia up in arms over Olympic cashابخازيہ کي اڃان تائين صرف ھڪ ملڪ تسليم ڪيو آهي جيڪو روس آھي باقي بين الاقوامي برادري ان کي جارجيا جو حصو سمجھي ٿي. ھن وقت جارجيا جي حڪومت جو ابخازيہ تي ڪنٽرول ناهي. ابخازيہ جي موجوده حيثيت جارجيا ۽ ابخازيہ وچ ۾ ۽ روس ۽ جارجيا جي تعلقاتن ۾ اھم تڪراري معاملو آهي. ابخازيہ سويت يونين جي پوئين دور يعني  1980 واري ڏھاڪي ۾ ئي سويت يونين جي ٽٽڻ کان اڳ علحدہ سويت سوشلسٽ ريپبلڪ جو درجو ماڻي چڪي هئي. علائقي ۾ اڪثريت ابخاز نسل جي ماڻهن جي ھئي جنھن جو جارجين نسل جي ماڻهن سان ٽڪراء وڌندو ويو ۽ 1992 کان 1993 دوران ابخاز ۽ جاجين لڙائي ۾ جارجيائي ڪنٽرول جو ان علائقي مان خاتمو ٿي ويو. جارجيائي ماڻھن جا علائقي مان نيڪال ٿي ويو ۽ علائقي ۾ علحدگي پسندن جي ڊي فيڪٽو حڪومت قائم ٿي وئي.  1994 ۾ علحدگي پسندن ۽ جارجيا جي وچ ۾ سيز فائر ٿيو پر تڪرار اڃان حل ٿي ناھي سگھيو.28 آگسٽ 2008 ۾ جارجيا جي پارليامينٽ ابخازيہ کي  روسي قبضي ۾ والاريل علائقو قرار ڏنو ۽ جارجيا جي ان موقف جي وڏي پيماني تي عالمي برادريءَ جي اندر تائيد ڪئي وئي.Территориальная целостность Грузии опирается на твердую международную поддержку

نالو

ابخازي پنھنجي وطن کي ابخازي ٻولي ۾ Аԥсны (اپسني) سڏيندا آهن جنھن جي معنيَ آهي روح (soul) جو ديس اپسني جي ٻي معني لافاني ماڻھن جو ديس آھي اپسني جو رڪارڊ تي پھريون ذڪر ستين صدي عيسويءَ ۾ آرمينيائي ٻولي جي ھڪ لکت ۾ پسين ۽ پسينوئن جي نالي سان ملي ٿو. لڳي ٿو تہ ان لفظ ذريعي اپسيلين يا اپسيلي جو تذڪرو ڪيو ويو آهي لفظ ابخازيتي'' جو تاريخ ۾ پھريون ذڪر جارجيا جي اتھاس ۾ ملي ٿو. ان جو ذڪر ابساغيه طور ٿيل آهي جيڪو جارجيا جي بادشاھت ۾ اولھ جارجيا وارو علائقئ جو نالو ھيو ۽ مسلمانن جي ذريعن ان کي ابخازيه سڏڻ شروع ڪيوProf.  Lordkipanidze M. The Abkhazians and AbkhaziaFor all practical purposes the term Abkhdz or Afkhdz, in early Muslim sources covers Georgia and Georgians . Barthold, Wasil & Minorsky, Vladimir, "Abkhaz", in The Encyclopaedia of Islam, Vol. 1, 1960.. ھڪ ٻئي خيال مطابق روسي ٻولي ۾ جارجيا واري ان ابساغيه کي ابخازيه سڏڻ شروع ڪيو ويو ۽ پوء ٻين ٻولين ۾ پڻ روسي ٻولي مان ان جو نالو ابخازيه ورتو ويو.

تاريخ
 ارڙھين صدي عيسويءَ تائين
نائين ۽ ڇھين صدي ق م ۾ ابخازيه وارو علائقو ڪولخيس واري قديم بادشاهت جو حصو ھيو... ڇھين صدي ق م ۾ يونانين اتي ڪاري سمنڊ واري ڪناري تي پيتسوندا ۽ ڊائوسڪيورئس شھرن ۽  پنھنجون واپاري ڪوٺيون قائم ڪيون ھيون. 63ق م ۾ ابخازيه وارو علائقو ليزيڪا بادشاهت جو حصو ھيو... پھرين صدي عيسويءَ ۾ رومن امپائر ليزيڪا فتح ڪيو تہ ابخازيه جو سمنڊ کان پرتي وارو اندروني حصو انھن جي قبضي هيٺ آيو چوٿين صدي عيسويءَ ۾ ليزيڪا آزادي ماڻي پر بازنطيني ايمپائر جي ي زير اثر رھيو.  ملڪ جي ماڻھن جي اڪثريت عيسائيت کي مڃيندڙ ھئي ۽ ليزيڪا جو گاديءَ جو هنڌ ان وقت ايناڪوپيا شھر ھيو جيڪو ھن وقت  نيو آٿوس جي نالي سان ابخازيه ۾ واقع آهيAnnuario Pontificio 2013 (Libreria Editrice Vaticana, 2013, ), p. 975. ڇھين صدي عيسويءَ واري دؤر ۾ بازنطيني ايمپائر ۽ ساساني ايمپائر وچ ۾ ويھ سالن تائين ابخازيه جي علائقي لاء جنگ ھلندي رھي جنھن کي ليزڪ جنگ سڏيندا آهن. 550ع ۾ ابساغيائي ماڻھن بازنطيني ايمپائر جي خلاف بغاوت شروع ڪئي ۽ ساساني ايمپائر کي مدد لاء پڪاريو جنھن ڪري ان جنگ جو آغاز ٿيو. 736ع ۾ اموي خليفي مروان ٻئين جي دؤر ۾ عربن ابساغيه تي حملو ڪيو جنھن کي ليئون پھرين ، ليزڪ ۽ ابيريائي پرنسپلٽي وارن گڏجي پسپا ڪيو. عربن سان ڪامياب مزاحمت ڪري ابساغيه جي شھزادي ليئون ٻئين  خزرين  سان گڏجي 778ع ۾ بازنطيني ايمپائر کان آزادي جو اعلان ڪري ڇڏيو ۽ پنھنجي گادي موجوده جارجيا جي شھر ڪوتائيسي منتقل ڪئي. ان جي دؤر ۾ يوناني ٻوليءَ جي جاء جارجيائي ٻولي ورتيAlexei Zverev, Ethnic Conflicts in the Caucasus; Graham Smith, Edward A Allworth, Vivien A Law et al., pages 56–58; Abkhaz by W. Barthold [V. Minorsky] in the Encyclopaedia of Islam; The Georgian-Abkhaz State (summary), by George Anchabadze, in: Paul Garb, Arda Inal-Ipa, Paata Zakareishvili, editors, Aspects of the Georgian-Abkhaz Conflict: Cultural Continuity in the Context of Statebuilding, Volume 5, 26–28 August 2000.

اولھ جارجيا ۾ 850 کان 950ع تائين ابخازيه جي بادشاھت جي واڌ ويجھ ٿيندي رھي. اوڀر جارجيا ۾ جارجيا جي بادشاھت قائم ھئي جنھن جو بادشاھ باغرات ٽيون ھيو. اھي ٻئي بادشاھتون پاڻ ۾ ملي ھڪ ٿي ويون.  1240ع ۾ منگولن جارجيا کي اٺ دومان (فوجي سيڪٽرن) ۾ ورھائي ڇڏيو ۽ ابخازيه اھڙي طرح ساني ڊڊائني (Tsotne Dadiani) نالي دومان جو حصو رھيو. سورھين صدي عيسويءَ ۾ جارجيائي بادشاھت ٽڪرن ۾ ورهائجي وئي جن مان ھڪ ٽڪرو شروانشيدزي گھراڻي جي ابخازيه جي پرنسپلٽي ھيو جيڪا ايمريٽي بادشاهت جي خراج گذار ھئي. 1570 واري ڏھاڪي ۾ خلافت عثمانيه جي بحريه سکمي واري قلعي تي قبضو ڪيو اھڙي طرح ابخازيه خلافت جي زير اثر ٿي ويو ۽ ابخازين جي اڪثريت مسلمان ٿي وئي. ابخازيه ان دؤر ۾ پنھنجي خودمختياري پڻ برقرار رکي. 1801ع ۾ ابخازيه روسي ايمپائر کان تحفظ ورتو. 1810 ۾ روسي ايمپائر ابخازيه جي خودمختيار حيثيت ھجڻ جو اعلان ڪيو 1864ع ۾ روسي ايمپائر ابخازيه کي پنھنجي ايمپائر ۾ شامل ڪري ڇڏيو. ابخازي مزاحمت کي چيڀاٽي مسلمانن کي خلافت عثمانيه ڏانھن نيڪالي ڏني وئي

ارڙھين صدي بعد
اوڻويھين صديءَ ۾ ابخازيه تي ڪنٽرول لاء روسي ايمپائر ۽ خلافت عثمانيه وچ ۾ مقابلو جاري رھيو تہ ابخازي عوام مذھب جي بنياد تي ورھائجي ويو. 1801ع ۾ جارجيا کي زار واري روسي ايمپائر ۾ ضم ڪيو ويو جنھن بعد ابخازيه کي روس سان تعلق قائم ڪرڻ جي پھرين ڪوشش پرنس ڪَلَيش بَي 1803ع ۾ ڪئي. 2 مئي 1808ع تي ڪليش بي کي پنھنجي پٽ اسلان بي قتل ڪري ڇڏيو جيڪو خلافت عثمانيه جو حامي هوMikaberidze, Alexander, "Historical Dictionary of Georgia", Rowman & Littlefield, 2015, p.84  2 مئي 1810ع تي روسي بحريه سکم ڪيل تي حملو ڪري اسلان بي کي ھٽائي ان جي مخالف ڀاء سفير علي بي (1810-1821) کي حاڪم بڻايو جنھن عيسائيت جو مذھب اختيار ڪيو ھو ۽ پنھنجو نئون نالو جارج رکيو ھو. ابخازيه اھڙي طرح 1810ع ۾ روسي ايمپائر ۾ شامل ٿي ان جي ھڪ خودمختيار پرنسپلٽي ٿي ويو تنھن ھوندي بہ جارج ۽ ان جي جانشين جي حڪومت رڳو سکم-ڪيل ۽ بزيب تائين محدود ھئي. 1853 کان 1856ع تائين ٿيل ڪرائميا واري جنگ ۾ روسي فوج کي ابخازيه ڇڏڻو پيو ۽ پرنس ميخائيل   (1822–1864)  خلافت عثمانيه جي پاسي ٿي ويو. 1864ع ۾ روس جي زار ابخازيه کي روسي ايمپائر ۾ ضم ڪري ھڪ فوجي صوبي جو درجو ڏنو، اھڙي طرح شروانشيدزي گھراڻي جي ي راڄ جو خاتمو ٿي ويو 


ابخازيه ۾ ان وقت 40 سيڪڙو آبادي مسلمان ھئي ۽ 1864ع کان 1878ع تائين انھن جو ۽ ڪوھ قاف جي علائقي جي مسلمانن جو وڏو تعداد خلافت عثمانيه طرف ھجرت ڪري ويو.


انھن مسلمانن جي جاء تي ابخازيه ۾ آرمينيائي، جارجيائي، روسي ۽ ٻيا اچي آباد ٿيا.Lortkipanidze M., The Abkhazians and Abkhazia, Tbilisi 1990. ان ٻاھرين آبادي جي آمد سان ابخازي اقليت ۾ تبديل ٿي ويا.


1917ع جي روسي انقلاب بعد 1918ع ۾ خودمختيار جارجيا وجود ۾ آئي جنھن ۾ ابخازيه پڻ واقع ھئي. 1918ع ۾ جرمني جي مدد سان جارجيا وارن بالشيوڪ خطري کي رد ڪري ڇڏيو. 1921 جي آئين ذريعي ابخازيه کي خودمختياري ڏني وئي. 1921ع ۾ بالشويڪ سرخ فوج جارجيا ۾ گھري آئي جنھن سان جارجيا جي ان مختصر خودمختياري جو خاتمو ٿيو. ابخازيه کي سوشلسٽ سوويت ريپبلڪ جو درجو ڏنو ويو پر ساڳي وقت ان کي عھدنامي واري ريپبلڪ قرار ڏيندي ان کي جارجيائي سوويت سوشلسٽ ريپبلڪ سان گڏ ڪيو ويو. 
1931ع ۾ جوزف اسٽالن ابخازيه کي جارجيا جي سوشلسٽ ريپبلڪ اندر ھڪ خودمختيار سوويت سوشلسٽ ريپبلڪ قرار ڏنو. جارجيائي ٻولي کي غالب ڪيو ويو تعليمي ادارن مان ابخازي ٻولي ختم ڪئي وئي.. ڪميونسٽ پارٽي جارجيا جي اڳواڻ ڪينڊڊ چرڪوياني ابخازيه کي جارجيائي رنگ ۾ تبديل ڪرڻ جي حمايت ڪئيBernard A. Cook (2014). "Europe Since 1945: An Encyclopedia ". Routledge. p.2. 
اسٽالن جي موت بعد ابخازي ماڻھن کي چيڀاٽڻ جي پاليسي ۾ نرمي آئي 
ھاڻي ابخازي ماڻھن کي حڪومت ۾ وڏو ڪردار ادا ڪرڻ جي اجازت ملي. ننڍڙين سوويت ريپبلڪن جي ثقافت ۽ ادب جي واڌ ويجھ ڪئي وئي.  ابخازي ٻولي کي آئين ۾ ابخازيه سوويت سوشلسٽ ريپبلڪ جي سرڪاري ٻولي جو درجو ڏنو ويو

سوويت يونين جي زوال بعد
1980واري ڏھاڪي ۾ سوويت يونين زوال پذير ٿيڻ شروع ڪيو تہ ابخازي ۽ جارجيائي نسلي ٽڪراء ڪر کنيو. جارجيا جي خودمختيار ٿيڻ واري عمل سان ابخازيه جي خودمختياري لاء خطرو وڌي ويو 1988ع ۾ ابخازيه جي پراڻي يونين ريپبلڪ واري درجي جي بحالي جا مطالبا شروع ٿي ويا  ابخازي ماڻھن لينن جي ڏسيل قومن جي حق خوداراديت جو مطالبو ڪيو. انھن مطابق 1931ع ۾ سندن خوداراديت واري حق کي اورانگھيو ويو.
 جون 1988ع ۾ ھڪ پڌرنامو ابخاز ليٽر جي عنوان سان ميخائيل گورباچوف ڏي موڪليو ويو. 16 جولاءِ 1989ع تي سکمي ۾ جارجيائي ۽ ابخاز نسلي فساد شدت اختيار ڪري ويو جنھن ۾ 16 جارجيائي مارجي ويا ۽ 137 زخمي ٿيا. مارچ 19990ع ۾ جارجيا پنھنجي خودمختياري جو اعلان ڪيو ۽ ريپبلڪ آف جارجيا  17 مارچ 1991ع ۾ ٿيندڙ ريفرينڊم جو بائڪاٽ ڪيو پر ابخازي ماڻھن ان ۾ حصو وٺي سويت يونين ۾ رھڻ لاء ووٽ ڏنوConciliation Resources. Georgia-Abkhazia, Chronology Парламентская газета (Parlamentskaya Gazeta). Референдум о сохранении СССР. Грузия строит демократию на беззаконии. 
 Георгий Николаев, 17 March 2006 .  ابخازيه ۾ غير جارجيائي آبادي جارجيا جي خودمختياري واري ريفرينڊم جي خلاف ووٽ ڏنو پر جارجيائي اڪثريت جارجيا جي خودمختياري جي حق ۾ ووٽ ڏنوCoppieters, Bruno et 
al.(2005), Statehood and security: Georgia after the Rose Revolution, p. 384. American Academy of Arts and Sciences, 
9 اپريل 1991ع تي جارجيا زيوائد گيمسخرڊيا جي اڳواڻي ۾ پنھنجي خودمختياري جو اعلان ڪري ڇڏيو. گيمسخرڊيا جي دؤر ۾ ٻنھي ڌرين ۾ اقتدار ۾ شراڪت ۽ مقننه ۾ ابخازي نمائندگي جي وڌائڻ واري ايگريمينٽ ٿيڻ ڪري حالات قابو ۾ رھياCoppieters, Bruno et al.(2005), Statehood and security: Georgia after the Rose Revolution, p. 384. American Academy of Arts and Sciences,  جلد ئي گيمسخرڊيا جي حڪومت خلاف ٽينگيز ڪيٽوواني جي سربراھي ۾ ھٿياربند جدوجهد جو آغاز ٿيو جنھن سبب جنوري 1992ع ۾  گيمسخرڊيا جي خلاف فوجي بغاوت ٿي ۽ پاڻ ملڪ ڇڏي ڀڄي ويو. سوويت يونين جو اڳوڻو پرڏيهي وزير ايڊورڊ شيورڊناڊزي ملڪ جو سربراھ ٿيو. 21 فيبروري 1992ع تي جارجيا جي حاڪم فوجي ڪائونسل سوويت دؤر واري آئين کي منسوخ ڪري پراڻو 19211ع وارو جارجيا جي ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ واري آئين کي بحال ڪري ڇڏيو. ابخازي ماڻھن جي اڪثريت ان کي پنھنجي خودمختيار حيثيت جي منسوخي قرار ڏنو باوجود ان جي ته آئين ۾ ابخازيه جي خودمختياري جو ذڪر ھيو1921 Constitution of the Democratic Republic of Georgia : Chapter XI, Articles 107–108 (adopted by the Constituent Assembly of Georgia 21 February 1921): "Abkhasie (district of Soukhoum), ..., which are integral parts of the Georgian Republic, enjoy autonomy in the administration of their affairs. The statute concerning the autonomy of [these] districts ... will be the object of special legislation". Regional Research Centre. Retrieved on 25 November 2008. 23جولاء 1992ع تي ريپبلڪ جي سپريم ڪائونسل ۾ ابخاز ڌر ابخازيه جي جارجيا کان آزادي جو اعلان ڪيو. ان اجلاس ۾ جارجيائي نمائندن اجلاس جو بائيڪاٽ ڪيو. ابخازي ماڻھن جارجيائي آفيسرن کي آفيسن مان ڪڍڻ شروع ڪيو جنھن سان تشدد جي شروعات ٿي. ابخاز اڳواڻ ولاديسلاف آردزنبا روسي سياستدانن ۽ فوجي جنرلن سان تعلقات وڌائي ڇڏيا ۽ جارجيا سان جنگ لاء تيار ٿي ويوSvante E. Cornell (2001), Small Nations and Great Powers: A Study of Ethnopolitical Conflict in the Caucasus, pp. 345–9. Routledge, .

جارجيا سان جنگ


آگسٽ 1992ع ۾ جارجيائي حڪومت گيمسخرڊيا جي حامين تي جارجيا جي وزير داخله کي اغوا ڪرڻ ۽ ان کي ابخازيه ۾ يرغمال ڪري رکڻ جو الزام لڳايو. جارجيائي حڪومت 3000 فوجين جو ھڪ دستو سکمي ۾ ڪاروائي ڪرڻ لاء موڪليو. ان ڪاروائيءَ ۾ فوجين آڏو معمولي مزاحمت ھئي پر انھن اتي قتل، ڦرلٽ ۽ مار ڪٽ شروع ڪري ڏنيFull Report by Human Rights Watch. Human Rights Watch. Georgia/Abkhazia. Violations of the laws of war and Russia's role in the conflict  Helsinki, March 1995. p. 22 ابخازي فوجي يونٽن کي سکمي کان گدئوتا ۽ تڪوارچلي شھرن ڏي ڌڪي ڪڍيو ويو. ان شڪست بعد جارجيائي حڪومت خلاف ابخازي علحدگي پسندن جي ويڙھ شروع ٿي وئي. ڪوھ قاف جي جابلو ماڻھن جي ڪنفيڊريشن ان ويڙھ ۾ ابخازين جو ساٿ ڏنو. سيپٽمبر جي مھيني ۾ ابخازي ۽ روسي نيم فوجي دستن ھڪ وڏو حملو ڪري ابخازيه جي شھر گاگرا تي قبضو ڪيو. شيورڊناڊزي روس تي باغين جي فوجي مدد ڪرڻ جو الزام لڳايو. 1992جي پڇاڙيءَ ۾ سکمي جي اتر اولھ پاسي وارو ابخازيه جو ھڪ وڏو علائقو علحدگي پسندن جي ڪنٽرول ۾ اچي چڪو ھو. جولاء 1993ع تائين تڪرار ڪنھن بہ نتيجي تي نہ پھچي سگھيو پر پوء ابخازي علحدگي پسندن سکمي جي چڙھائي ڪئي ۽ سخت بمباري ڪئي جنھن دوران شيورڊناڊزي  سکمي ۾ ڦاسي پيو ان وچ ۾ جولائي جي پڇاڙيءَ ۾ روس جي ٽياڪڙي سان ٻنھي ڌرين ۾ سوچي وارو صلح جو  معاھدو ٿيو. 16 سيپٽمبر 1993ع ۾ وري جنگ ڇڙي پئي ابخاز فوجين سکمي ۽ اوڪسمڪائرہ تي حملو ڪيو ۽ گڏيل قومن جي سڪيورٽي ڪائونسل
جي جنگبندي جي مطالبي ۽ مذمت جي پرواھ نہ ڪئي ۽ ويڙھ جاري رکي 27 سيپٽمبر 1993 تي ڇتي ويڙھ بعد سکمي ابخازي فوج جي قبضي هيٺ اچي ويو. شيورڊناڊزي مشڪل سان جان بچائي اتان نڪري ويو. سکمي ۾ جارجيائي نسل وارن جو قتل عام ڪيو ويو. ابخازي فوجين جلد ئي ابخازيه جي ٻين علائقن تي قبضو ڪري ورتو باقي اپر ابخازيه جو ننڍڙو ٽڪرو جارجيائي فوج جي ڪنٽرول ۾ رھيو سو بہ 2088ع تائين.

جنگ کان بعد وارو ابخازيه


3 آڪٽوبر 2004 تي ابخازيه ۾ صدارتي چونڊون ٿيون. روس رئول خدجمبا (Raul Khadjimba) جي حمايت ڪئي جيڪو ابخازيه ۾ ولاديسلاف آردزنبا کان پوءِ 2083 کان 2004 تائين ابخازيه جو وزيراعظم رهيو.Abkhazia Report , Freedom House, 2013 Profile of Raul Khadjimba , Lenta.ru پر ھي سرگي بگاپش کان چونڊن ۾ ھارائي ويو. سپريم ڪورٽ ان نتيجن کي ڪالعدم قرار ڏنو جنھن بعد ڌرين ۾ معاھدو ٿيو جنھن تحت بگاپش صدر جو ۽ خدجمبا نائب صدر جو اميدوار ٿيو. نئين چونڊ ۾ انھن 90 سيڪڙو کان وڌيڪَ ووٽ حاصل ڪيا. روسي روبل ابخازيه جي ڊي فيڪٽو ڪرنسي ٿي وئي. روس ابخازي ماڻھن لاء پاسپورٽ پڻ جاري ڪيا. جارجيا روسي امن فوج تي جارجيا جي فضائي حدن جي خلاف ورزي جا الزام پڻ لڳايا. 12 آگسٽ 2088 تي ابخازيه جي باقي جارجيا واري علائقي مان جارجيائي فوج ۽ جارجيائي شھري نڪري ويا. 26 آگسٽ تي روس ابخازيه کي ھڪ خودمختيار ملڪ طور تسليم ڪري ڇڏيو.  
28 آگسٽ 2008 تي جارجيا جي پارليامينٽ ھڪ قرارداد وسيلي ابخازيه جي روسي قبضي ۾ آيل خطو قرار ڏنو ويو

جاگرافي


ابخازيه جي ايراضي جارجيا جي اولھ واري پڇڙ تائين  آهي. اتر ۽ اتر اوڀر ۾ روس کي ابخازيه کان جدا ڪن ٿا. ان جي اوڀر ۽ ڏکڻ اوڀر ۾ جارجيا، ۽ ڏکڻ ۽ ڏکڻ-اولھ ۾ ڪارو سمنڊ واقع آهي. ابخازيه جو اتريون حصو جابلو آھي ۽ سڀ کان اوچيون جابلو چوٽيون ان جي اتر اوڀر ۾ واقع آھن جن مان کوڙ سامونڊي سطح کان  اوچيون آھن. ابخازيه ۾ ساحلي ٻيلا ۽ ان جي اترئين حصي ۾ گليشيئر ۽ برف وارن ھنڌن تي ترش ميون جي پوک پڻ ٿيندي آهي. ابخازيه جي زرخيز زمينن ۾ چانھن، تماڪ، ميون وغيره جي پوک ٿئي ٿي. ابخازيه جي سرزمين ۾ کوڙ ننڍيون نديون پڻ واقع آھن جن ۾ ڪوڊوري ندي، بزيب ندي، گالدزگا ندي، گومستا نديئ ۽  انگوري ندي شامل آھي جيڪا جارجيا ۽ ابخازيه وچ ۾ سرحد بڻجي الڳ ڪري ٿي.


ڪاري سمنڊ ۽ ڪوھ قاف جبلن جي اڙ جي ڪري ھتان جي موسم ڌيمي آھي. ساحلي علائقن جي موسم سب ٽراپيڪل آهي دنيا جي سڀ کان اونھي غار ابخازيه جي اولھندي ڪوھ قاف جبلن ۾ واقع وريووڪينا غار آھي.

سياسي نظام
ابخازيه نيم صدارتي ريپپلڪ آھي  قانونسازي جا اختيار پيپلز اسيمبلي آهي جنھن جا 35 چونڊيل رڪن آھن. ٻئي طرف جارجيا جي حامي ابخازيه جي خودمختيار ريپبلڪ جي جلاوطن حڪومت پڻ قائم آھي جنھن کي جارجيا اصل قانوني حڪومت تسليم ڪري ٿو. ابخازيه واري جنگ دوران علحدگي پسندن جي سکمي تي قبضي ٿيڻ وقت اھا حڪومت ۽ ابخازيه جي وزيرن واري ڪائونسل جارجيا جي شھر تبلسي منتقل ٿي ويا.


انتظامي ورهاست
2) گدئوتا ضلعو
3) سکمي ضلعو
4) گلريپشي ضلعو
5) اوڪسمڪائرہ ضلعو
6) تڪوارچلي ضلعو
7) گالي ضلعو
ابخازيه جي ريپپلڪ ستن ريئن يا ضلعن ۾ ورھايل آھي جن جا نالا انھن جي صدر مقام وارن شھرن جي نالن تي رکيل آھن. انھن ۾ گوئتا ريئن، سکمي ريئن، گاگرا ريئن، گلريپشي ريئن، اوڪسمڪائرہ ريئن، تڪوارچلي ريئن ۽ گالي ريئن شامل آهن. انھن مان تڪوارچلي ريئن يا ضلعي کان علاوه سڀ سوويت يونين واري دؤر جا آھن. تڪوارچلي ضلعي جو قيام 1995ع ۾ عمل ۾ آيو جيڪو گالي ضلعي ۽ اوڪسمڪائرہ ضلعي جي ڪجهه علائقن کي ڌار ڪري انهن مان ٺاھيو ويو.
ضلعي سربراھ جي مقرري ريپبلڪ جو صدر چونڊيل ضلعي اسيمبليءَ جي رڪنن مان ڪندو آهي.

معيشت

ابخازيه جي معيشت نومبر 2014ع واري روس سان ٻطرفي معاھدي ذريعي روسي معيشت منجھ جَڙيل آهي. ھي ريپپلڪ روبل کي ڪرنسي طور استعمال ڪري ٿي. ٻئي گڏيل معيشت ۽ يوريشيئن ڪسٽمز يونين ۾ ڀاڱيدار آھن سياحت ھن ريپبلڪ جي اھم صنعت آھي 2007 ۾  رڳو روس مان ڏھ لک سياح ھتي گھمڻ آياKommersant-Dengi, Тяжелая экономическая независимость  (Hard Economical Independence), 8 September 2008 . ھن ريپبلڪ جي زمين تمام زرخيز آهي جنھن ڪري زرعي پيدوار جي وڏي فراواني آھي جن ۾ تماڪ، ميوون وارو شراب، چانھن ۽ ميوا خاص طور تي نارنگي ۽ ھئزل نٽ شامل آهن. انگوري ندي تي واقع انگوري ڊيم تي ھائڊرو پاور اسٽيشن لڳل آھي جيڪو ھن ريپبلڪ جي بجلي جو وڏو ذريعو آهي

2012 جي پھرين ڇھ ماھي ۾ ابخازيه جا وڏا واپاري ڀائيوار روس ۽ ترڪي ھئا جن جو واپار ۾ حصو ترتيبوار 64 سيڪڙو ۽ 18 سيڪڙو ھيو

حوالا

زمرو:ابخازيا
زمرو:تڪراري علائقا
زمرو:اولھه ايشيا جا ملڪ
زمرو:ايشيا ۾ تڪراري علائقا
زمرو:جزوي سڃاڻپ واري رياستون
زمرو:روسي-ڳالهائيندڙ ملڪ ۽ علائقا