ڪٻر

ڪَٻر (اردو: مينا؛ انگريزي: Mayna؛ سائنسي نالو: Acridotheres)، اسٽرلنگ خاندان (اسٽرنيڊائي) ۾ پکين جو هڪ گروپ آهي. اها وچ ايشيا ۽ ڏکڻ ايشيا جي وڏي حصي، خاص طور تي ايران، افغانستان، ڀارت، پاڪستان، بنگلاديش، نيپال ۽ سري لنڪا جا رهواسي پکي آهن. اتر آمريڪا، آسٽريليا، ڏکڻ آفريڪا، فجي ۽ نيوزي لينڊ جهڙن علائقن ۾ ڪيتريون ئي نوعون، خاص طور تي عام مينا متعارف ڪرايون ويون آهن. جنهن کي اڪثر هڪ ناگوار نسل سمجهيو ويندو آهي. سنگاپور ۾، انهن کي ملائي ٻولي ۾ "سيلارنگ" ۽ چيني ٻولي ۾ "ٽيڪ مينگ" جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو ڇاڪاڻ ته اتي انهن جي آبادي وڌيڪ آھي. هن کي انگريزي ۾ Myna چئبو آهي. هن جو سائينسي نالو ''Acridotheres آهي. هن کي ڪٿي ڪٿي لالي پڻ چوندا آهن، اُردو ۾ مينا چئبو آهي

 سنڌ ۾ ڪَٻر جا قسم 
نمبر شمارسنڌي نالوانگريزي نالوسائينسي نالو1ڪَٻرCommon MynaAcridotheres tristis2ننڍي ڪَٻرBank MynaAcridotheres ginginianus

ڪَٻر جي جِسامت
+
ڪَٻر جي جِسامت 23 سينٽي ميٽر آهي.پيمانو/جِنسنرماديسراسري وزن گرامن ۾109.8120-138پَر ملي ميٽرن ۾138-153138-147پيٽ ملي ميٽرن ۾25-3025-28پُڇ ملي ميٽرن ۾81-9579-96
ڪَٻر (نر) ۽ ڪَٻرِي (مادي) هڪ جھڙا ٿيندا آھن. گھڻو ڪري گاهير ۽ هيٺانهن علائقن ۾ رهي ٿي. رنگ جو چمڪدار ناسي آهي. مُنڍي، پُڇ ۽ پَرن جا پاسڙا ڪارسرا گھرا ناسي هوندا اٿس. پَر جي وچ ۾ اَڇو ٽِڪو ٿئيس. جيڪو اُڏامڻ مهل صاف نظر ايندو آهي. چُهنب هيڊي رنگ ۽ اک جي پويان سُهڻو هيڊو نشان اَٿس. ٽنگون ۽ پير بہ هيڊا هوندا اٿس. پير ۽ چنبا مضبوط ٿين ٿا ۽ پُڇ ڪي قدر ننڍو هوندو اٿس.

 کاڌ خوراڪ 
ڪَٻر ٻج، ميوا، جيت، ڪينئان ۽ گهريلو اوبر کائي ٿو.

رهائش
هي سنڌ کان علاوه پوري هند اُپکنڊ، افعانستان، ازبڪستان، ترڪمانستان، تاجڪستان، ميانمار(برما)، ملائيشيا، ٿائيلينڊ ۽ چين ۾ پڻ ملي ٿو.

ڪَٻر مقامي پکي آهي، لڏپلاڻ ڪونہ ڪندو آهي. اِن پاڻ ۾ انساني آبادين جي ويجھو رهڻ جي همت پيدا ڪري ورتي آهي ۽ عام طور تي بي خوف آهي.  

ڪَٻر وڻ جي پور يا عمارتن ۾ سادو پيالي نما آکيرو ٺاهي ٿو. جيڪو گاھ، پاڙن ۽ تيلين جو هوندو آهي.

 سنڌي ادب ۾ 
سنڌي ادب جي لوڪ ڪهاڻين ۾ بادشاهن جي قصن ڪهاڻين سان ڪَٻرين جو ذڪر پڻ ملي ٿو.

 گيلري 

 طِب 
خاصيت: هن جو گوشت خفقان، دل هول ۽ چريائيءَ لاءِ مُفيد آهي، بدن کي ٿُلهو ڪري ٿو. هن  جي وِٺ ۽ رت ڪوڙھہ، چِٽي ۽ ڇانئن جي داغن تي مَکجي تہ انهن کي ڇُٽائيندو، اکين جي ڌُنڌ ۽ ڦُلي لاءِ فائديمند آهي..

 ڪَٻر جي ٻولي 

 نسل جي واڌ ويجھ 

 ننڍي ڪَٻر 
سنڌي ۾ ننڍي ڪَٻَرِ کي لالي، ڪناري واري ڪَٻر، ۽ کوهي واري ڪٻر نالي سان سڏيو ويندو آهيhttps://pahenjiakhbar.com/%D8%B3%D9%86%DA%8C-%D8%AC%D8%A7-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85%D9%8A-%DB%BD-%D9%84%D8%A7%DA%8F%D8%A7%D8%A6%D9%88-%D9%BE%DA%A9%D9%8A-%D9%86%D9%86%DA%8D%D9%8A-%DA%AA%D9%BB%D8%B1-bank-myna-%D8%AE/، ۽ هن کي انگريزي ۾ بينڪ مانيا (Bank Myna) ۽ اردو ۾ ديائي مينا جي نالي سان سڏيو ويندو آهي.

 ننڍي ڪَٻر جي جِسامت 
هيءَ ڪَٻر عام ڪَٻر کان ڪجهه ننڍي هوندي آهي. 20 سينٽي ميٽر جِسامت واري هيءَ ڪَٻر ڏسڻ ۾ عام ڪَٻر کان گھڻو مختلف نہ هوندي آهي. اُنڪري اڪثر ماڻهو هن کي بہ عام ڪَٻر سمجھندا آهن. پر ٿورو ئي ڌيان ڏبو تہ هن ڪَٻر جون جدا وصفون ڏسي سگھبيون. هيءَ ڪَٻر رنگ ۾ عام ڪَٻر کان ڪجهه مختلف آهي. قد بت بہ عام ڪَٻر کان ڪجهه ننڍو ٿيندو آهي. بالغ ننڍي ڪَٻر جي اک واري پاپڙي ڳاڙهسري نارنگي ۽ چُهنب به نارنگي ڳاڙهي هوندي آهي. پَرن جي ڪناريءَ وارن کَنڀن تي نارنگي ۽ ڀُورو چِٽو ٿئيس. پُڇ جي پُڇڙي بہ نارنگي ۽ ڀُوري هوندي اَٿس. مٿو ۽ ڳل چمڪيلو ڪارو ناسي اَٿس. ڄڻڪ نقابي ڪَن ٽوپ پاتل هُجيس. جسم ميرانجھڙي سُرمائي ٿيئس. ڳِچي، ڇاتي ۽ باقي اندريان کَنڀ عام ڪَٻر وانگر اَٿس ۽ پيشاني تي ننڍڙو پر تمام نُمايان مُچو ٿئيس ٿو. پُڇ جي هيٺيان ۽ اندريان کَنڀ ڀُورا اَٿس. ٻَچي جو رنگ سادو ۽ ڦِٽل ڦِٽل ٿئي ٿو، مٿو ۽ ڪنپٽي گھري ناسي ٿئيس ٿي.

عام طور تي سياري ۾ وڏن وَڳرن (وَلرن) ۾ گُھمندي آهي.

 ننڍي ڪَٻر جي ٻولي 
ننڍي ڪَٻر جون ٻوليون عام ڪَٻر جھڙيون اَٿس پر آواز اوترو اُوچو ڪونہ ٿئيس.

 ننڍي ڪَٻر جي رهائش 
هن جون عادتون به عام ڪَٻر جھڙيون آهن پر عام ڪَٻر کان وڌيڪ گروھ پسند آهي. آباد پوکن ۾ رهندي آهي، واھ جي ڪَپرن، سِم نالن ۽ گِھميل چراگاهن ۾ ۽ اُتي رهي ٿي جِتي مال ۽ ڳوٺ هجن. شهرن ۽ ڳوٺن ۾ ڏِسبي آهي. هي ڪَٻريون 50 کن جي تعداد ۾ گڏيل ڪالوني ٺاهي رهن ٿيون. آکيرو اُڀ ڪَپرين ڀِڪن ۾ سوراخ کوٽي ٺاهين ٿيون يا وري ڪڏهن ڪڏهن درياھ ، ندي، واھ، بند، يا روڊ جي ڀِڪ ۾ قدرتي ڏرڙ ۾ آکيرو ڪن ٿيون.

سنڌ ۽ پنجاب کان علاوه گُجرات (انڊيا) کان مهاراشٽرا تائين ۽ بنگلاديش ۾ جام ملي ٿي. اڪثر ڪري ساريالن علائقن ۾ تمام گھڻي ٿيندي آهي.

 ننڍي ڪَٻر جي نسل جي واڌ ويجھ 
لڳ جي مُند ۾ ننڍن وَڳرن ۾ گُھمنديون آهن. مارچ کان اپريل ۾ آنا لاهنديون آهن. باقي هي به 3 کان 6 آنا لاهنديون آهن ۽ 17 کان 18 ڏينهن آري جو وقت ھوندو اَٿن.

حوالا

ٻاهريان ڳنڍڻا

 Myna videos on the Internet Bird Collection
 Recording of a Myna bird in Yogyakarta, Indonesia on internet Archive

زمرو:پکي
زمرو:مينا
زمرو:پکين جا عام نالا