نئپولين بوناپارٽ

نيپولين بوناپارٽ (Napoléon Bonaparte؛پيدائش: نيپولين دي بوناپارٽ  15 آگسٽ 1769ع – 5 مئي 1821ع)، جيڪو بعد ۾ سندس شاهي نالي، "نيپولين پھريون" سان مشهور ٿيو، هڪ فرانسيسي فوجي آفيسر ۽ سياستدان هو، جيڪو فرانس جي انقلاب دوران مشهور ٿيو ۽ سڄي يورپ ۾ ڪامياب مهمن جي هڪ سلسلي جي اڳواڻي ڪئي. سال 1796ع کان 1815ع تائين فرانس جي انقلابي ۽ نيپولين جنگين دوران هو 1799ع کان 1804ع تائين فرنچ ريپبلڪ جو فرسٽ قونصلر، پوءِ سال 1804ع کان 1814ع تائين فرانسيسي سلطنت جو شهنشاهه، ۽ مختصر طور تي وري 1815ع ۾ شهنشاهه هو.

ڪورسيڪا ٻيٽ تي اطالوي نسل جي خاندان ۾ پيدا ٿين وارو، نيپولين سال 1779ع ۾ سرزمين فرانس لڏي ويو ۽ 1785ع ۾ فرينچ رائل آرمي ۾ آفيسر طور ڪم ڪيو ويو. هن 1789ع ۾ فرانس جي انقلاب جي حمايت ڪئي ۽ ڪورسيڪا ۾ پنهنجي مقصد کي اڳتي وڌايو. سال   1793ع ۾ طولون (Toulon) جو گهيرو کٽڻ ۽ سال 1795ع ۾ 13 وينڊميائر تي پيرس ۾ شاهي باغين کي شڪست ڏيڻ کان پوءِ هو تيزيءَ سان صفن مان اڳتي وڌيو. سال 1796ع ۾ نيپولن آسٽريا ۽ انهن جي اطالوي اتحادين جي خلاف جنگ ۾ پهرين اتحاد جي جنگ ۾ فوجي مهم جو حڪم ڏنو ۽ فيصلا ڪن فتحن سان قومي هيرو بڻجي ويو. هن سال 1798ع ۾ مصر ۽ شام تي حملي جي اڳواڻي ڪئي جيڪا سياسي طاقت لاءِ اسپرنگ بورڊ طور ڪم ڪيو. نومبر 1799ع ۾، نيپولين ڊائريڪٽري جي خلاف 18 بروميئر جي بغاوت کي انجنيئر ڪيو ۽ جمهوريه جو پهريون قونصلر ٿيو. هن سال 1800ع ۾ مارينگو جي جنگ کٽي، جنهن ٻي جنگ ۾ فرانس جي فتح حاصل ڪئي ۽ 1803ع ۾ لوزيانا جو علائقو آمريڪا کي وڪڻي ڇڏيو. ڊسمبر 1804ع ۾ نيپولين پاڻ کي فرانس جو شهنشاهه بڻائي، پنهنجي طاقت کي وڌيڪ وڌايو.  

امينز (Amiens) جي معاهدي جي ڀڃڪڙي سال 1805ع ۾ ٽن اتحاد جي جنگ جو سبب بڻيو. نيپولين آسٽرلز (Austerlitz) جي جنگ ۾ هڪ فيصلي واري فتح سان اتحاد کي ٽوڙي ڇڏيو، جنهن جي نتيجي ۾ مقدس رومن سلطنت کي ختم ڪيو ويو. چوٿين اتحاد جي جنگ ۾، نيپولين 1806ع ۾ جينا-اورسٽڊٽ جي جنگ ۾ پروشيا کي شڪست ڏني، پنهنجي گرانڊي آرميءَ کي اوڀر يورپ ڏانهن روانو ڪيو، ۽ 1807ع ۾ فريڊلينڊ جي جنگ ۾ روسين کي شڪست ڏني. برطانيه جي خلاف پنهنجي واپاري پابندي کي وڌائڻ جي ڪوشش ڪندي، نيپولين آئبيرين جزيري نما تي حملو ڪيو ۽ 1808ع ۾ پنهنجي ڀاء جوزف کي اسپين جو بادشاهه مقرر ڪيو، جزيري جي جنگ جو سبب بڻيو. 1809ع ۾ آسٽريا وارن پنجين اتحاد جي جنگ ۾ فرانس کي ٻيهر چيلينج ڪيو، جنهن ۾ نيپولين وگرام جي جنگ کٽڻ بعد يورپ تي پنهنجي گرفت مضبوط ڪئي. 1812ع جي اونهاري ۾، هن روس تي حملو ڪيو، جيڪو سياري ۾ هن جي فوج جي تباهي واري پٺڀرائي ۾ ختم ٿي ويو. 1813ع ۾ پروشيا ۽ آسٽريا روس سان ڇهين اتحاد جي جنگ ۾ شامل ٿيا، جنهن ۾ ليپزگ جي جنگ ۾ نيپولين کي عبرتناڪ شڪست ڏني وئي. اتحاد فرانس تي حملو ڪيو ۽ پيرس تي قبضو ڪيو، نيپولين کي اپريل 1814ع ۾ تخت ڇڏڻ تي مجبور ڪيو. انهن کيس ميڊيٽرينين ٻيٽ ايلبا تي جلاوطن ڪيو ۽ بوربونن کي اقتدار ۾ بحال ڪيو. ڏهن مهينن کان پوءِ، نيپولين ايلبا کان هڪ بريگيڊ تي ڀڄي ويو ۽ هڪ هزار ماڻهن سان فرانس ۾ آيو ۽ پيرس ڏانهن روانو ٿيو ۽ ٻيهر ملڪ تي قبضو ڪيو. سندس مخالفن جواب ۾ ستين اتحاد ٺهرايو، جنهن کيس جون 1815ع ۾ واٽرلو جي جنگ ۾ شڪست ڏني. نيپولن کي ڏکڻ ائٽلانٽڪ جي ڏورانهن ٻيٽ سينٽ هيلينا ڏانهن جلاوطن ڪيو ويو، جتي هو سال 1821ع ۾ معدي جي ڪينسر سبب 51 سالن جي عمر ۾ وفات ڪري ويو.     

نيپولين کي تاريخ ۾ سڀ کان وڏو فوجي ڪمانڊر سمجهيو ويندو آهي ۽ نيپولين جي حڪمت عملي اڃا تائين سڄي دنيا ۾ فوجي اسڪولن ۾ پڙهائي رهيا آهن. هن جي ورثي کي جديد قانوني ۽ انتظامي سڌارن جي ذريعي برداشت ڪري ٿو، جيڪو هن فرانس ۽ مغربي يورپ ۾ نافذ ڪيو، نيپولين ڪوڊ ۾ شامل ڪيو ويو. هن عوامي تعليم جو هڪ نظام قائم ڪيو، جاگيرداري جا نشان ختم ڪيا،  يهودين ۽ ٻين مذهبي اقليتن کي آزاد ڪيو،  اسپينش انڪويزيشن کي ختم ڪيو،  هڪ اڀرندڙ وچولي طبقي لاءِ قانون آڏو برابري جو اصول نافذ ڪيو ۽ مذهبي اختيارين جي جاء تي رياستي طاقت کي مرڪزي حيثيت ڏني. سندس فتوحات سياسي تبديليءَ ۽ قومي رياستن جي ترقيءَ لاءِ اتساهه جو ڪم ڪيو. بهرحال، هو جنگين ۾ پنهنجي ڪردار جنهن يورپ کي تباهه ڪيو، سندس فتح ڪيل علائقن جي ڦرلٽ ۽ شهري حقن تي سندس مخلوط رڪارڊ جي ڪري تڪراري آهي.    

هن آزاد پريس کي ختم ڪيو، سڌي طرح چونڊيل نمائندن جي حڪومت کي ختم ڪيو، پنهنجي حڪومت جي نقادن کي جلاوطن ڪيو ۽ جيل ۾ وڌو، هيٽي کان سواء فرانس جي نوآبادين ۾ غلامي کي بحال ڪيو، فرانس ۾ ڪارين ۽ ملٽي جي داخلا تي پابندي لڳائي، فرانس ۾ عورتن ۽ ٻارن جي شهري حقن کي گهٽايو، هڪ موروثي بادشاهت ۽ شرافت کي ٻيهر متعارف ڪرايو ۽ هن جي حڪمراني جي خلاف عوامي بغاوت کي تشدد سان دٻايو.    

 شروعاتي زندگي 

 شروعاتي ڪيريئر 

 فرانس جو حڪمران  

 سينٽ هيلينا تي جلاوطني 

 مذهب 

 شخصيت 

 ظاهر ۽ تصوير 

 سڌارا 

ورثو ۽ مان

 تنقيد 

ڪيترن ئي مؤرخن دليل ڏنو ته هن جي توسيع پسند پرڏيهي پاليسي "نيپولين جنگين" جو هڪ وڏو عنصر هو،Charles Esdaile (2008), Napoleon's Wars: An International History 1803–1815, p. 39 جنهن ۾ 60 لک زندگيون ضايع ٿيون ۽ هڪ نسل لاءِ معاشي خلل پيدا ٿيو.  ميڪلين ۽ ڪوريلي بارنيٽ جو چوڻ آهي ته نيپولين جي هڪ فوجي جينيئس جي حيثيت ۾ شهرت مبالغو آهي. ڪوبن ۽ سوسن پي. ڪونر جو چوڻ آهي ته نيپولين پنهنجي سپاهين جي جانن جي پرواهه نه ڪندو هو ۽ هن جي جنگي حڪمت عملين جي ڪري گهڻو جاني نقصان ٿيو.

نقاد پڻ نيپولين طرفان فتح ڪيل علائقن جي استحصال جو حوالو ڏين ٿا. هن جي جنگين جي ماليات لاء، نيپولن شامل ڪيل علائقن ۽ سيٽلائيٽ رياستن مٿان ٽيڪس ۽ فوجي محصولات وڌايو. هن غير مساويانه چنگي (Tariff) جي پاليسين کي پڻ متعارف ڪرايو جنهن اتحادين ۽ سيٽلائيٽ رياستن جي جاء تي فرانس جي واپار کي وڌايو. هن ڦرلٽ کي قانوني شڪل ڏنو: فرانسيسي عجائب گهر نيپولين جي فوجن طرفان سڄي يورپ مان چوري ڪيل فن پارن تي مشتمل آهن. نوادرات کي پيرس ۾ آندو ويو، هڪ عظيم مرڪزي عجائب گھر، "لوور ميوزيم" (Musée du Louvre) لاء، ھڪڙي مثال، جن جي پوء اچڻ واري سامراجي قوتون پيروي ڪيون. 

ڪيترا ئي مؤرخ نيپولين جي آمرانه طرز حڪمراني تي تنقيد ڪيا آهن، خاص ڪري 1807ع کان پوءِ، جنهن ۾ سينسرشپ، آزاد اخبارن جي بندش، سڌين چونڊن ۽ نمائندن جي حڪومت جي پاسداري، آزاديءَ ڏيکاريندڙ ججن جي برطرفي ۽ راڄ جي نقادن جي جلاوطني شامل هئي. مورخ پڻ نيپولين تي عورتن، ٻارن ۽ رنگ دار ماڻهن جي شهري حقن کي گهٽائڻ ۽ سول موت ۽ ملڪيت جي ضبطي جي قانوني سزا کي ٻيهر متعارف ڪرائڻ جو الزام پڻ لڳائڻ ٿا. موروثي بادشاهت ۽ شرافت جو سندس ٻيهر تعارف تڪراري رهي ٿو. هيٽي جي انقلاب ۾ سندس ڪردار ۽ ڪيريبين ۽ هندي سمنڊ ۾ فرانس جي نوآبادين ۾ غلاميءَ کي بحال ڪرڻ جو فيصلو سندس شهرت تي منفي اثر پيو.

Propaganda and memory


Napoleon's use of propaganda contributed to his rise to power, legitimated his regime, and established his image for posterity. Strict censorship and control of the press, books, theatre, and art were part of his propaganda scheme, aimed at portraying him as bringing peace and stability to France. Propaganda focused on his role first as a general then as a civil leader and emperor. He fostered a relationship with artists, commissioning and controlling different forms of art to suit his propaganda goals.

Napoleonic propaganda survived his exile to Saint Helena. Las Cases, who was with Napoleon in exile, published The Memorial of Saint Helena in 1822, creating a legend of Napoleon as a liberal, visionary proponent of European unification, deposed by reactionary elements of the Ancien Régime. Napoleon remained a central figure in the romantic art and literature of the 1820s and 1830s.

The Napoleonic legend played a key role in collective political defiance of the Bourbon restoration monarchy in 1815–1830. People from different walks of life and areas of France, particularly Napoleonic veterans, drew on the Napoleonic legacy and its connections with the ideals of the 1789 Revolution. The defiance manifested itself in seditious materials, displaying the tricolour and rosettes. There were also subversive activities celebrating anniversaries of Napoleon's life and reign and disrupting royal celebrations.

Bell sees the return of Napoleon's remains to France in 1840 as an attempt by Louis-Phillipe to prop up his unpopular regime by associating it with Napoleon, and that the regime of Napoleon III was only possible due to the continued resonance of the Napoleonic legend.

Venita Datta argues that following the collapse of militaristic Boulangism in the late 1880s, the Napoleonic legend was divorced from party politics and revived in popular culture. Writers and critics of the Belle Époque exploited the Napoleonic legend for diverse political and cultural ends.

In the 21st century, Napoleon appears regularly in popular fiction, drama and advertising. Napoleon and his era remain major topics of historical research with a sharp increase in historical books, articles and symposia during the bicentenary years of 1999 to 2015.

Long-term influence outside France


Napoleon's regime abolished remnants of feudalism in the lands he conquered and in his satellite states. He liberalized property laws, ended manorialism, abolished the guild of merchants and craftsmen to facilitate entrepreneurship, legalized divorce, closed the Jewish ghettos and ended the Spanish Inquisition. The power of church courts and religious authority was sharply reduced and equality before the law was proclaimed for all men.

Napoleon reorganized what had been the Holy Roman Empire, made up of about three hundred Kleinstaaterei, into a more streamlined forty-state Confederation of the Rhine; this helped promote the German Confederation and the unification of Germany in 1871, as it sparked a new wave of German nationalism that opposed the French intervention.

The movement toward Italian unification was similarly sparked by Napoleonic rule. These changes contributed to the development of nationalism and the nation state.

The Napoleonic invasion of Spain and ousting of the Spanish Bourbon monarchy had a significant effect on Spanish America. Many local elites sought to rule in the name of Ferdinand VII of Spain, whom they considered the legitimate monarch. Napoleon indirectly began the process of Latin American independence when the power vacuum was filled by local political leaders such as Simón Bolívar and José de San Martín. Such leaders embraced nationalistic sentiments influenced by French nationalism and led successful independence movements in Latin America.John Lynch, Caudillos in Spanish America 1800–1850. Oxford: Clarendon Press 1992, pp. 402–403.

Napoleon's reputation is generally favourable in Poland, which is the only country in the world to evoke him in its national anthem, Poland Is Not Yet Lost.

ٻار
نيپولين 1796ع ۾ جوزيفائن سان شادي ڪئي، پر ان شاديءَ مان ڪوبه اولاد نه ٿي. سال 1806ع ۾، هن پنهنجي سوٽ پٽ، يوگين ڊي بيوهارنيس (1781-1824ع) ۽ انهن جي ٻئي کزن، اسٽيفني ڊي بيوهارنيس (1789-1860ع) کي گود ورتو ۽ انهن لاء خانداني شاديون ترتيب ڏنيون.

نيپولين جي ميري لوئس سان شادي هڪ ٻار، نيپولين فرانسس جوزف چارلس (نيپولين بيون؛ 1811-1832ع) پيدا ڪيو، جيڪو ڄمڻ کان وٺي روم جي بادشاهه طور سڃاتو ويندو هو. جڏهن نيپولين سال 1815ع ۾ تخت تان دستبردار ٿيو ته هن پنهنجي پٽ جو نالو ”نيپولين ٻيون“ رکيو، پر اتحادين کيس سڃاڻڻ کان انڪار ڪيو. هن کي سال 1818ع ۾ ڊيوڪ آف ريخسٽڊٽ جو لقب ڏنو ويو ۽ هي 21 سالن جي عمر ۾ تپ دق (TB) جي سبب وفات ڪيائين، جنهن ۾ ڪوبه اولاد نه هو.

نيپولن ايلونور ڊينيلي ڊي لا پليگين طرفان هڪ ناجائز پٽ، چارلس ليون (1806-1881ع) تسليم ڪيو. اليگزينڊر ڪولونا-والوسڪي (1810-1868ع)، هن جي پولستاني رکيل ماريا ويلوسڪا جو پٽ، پڻ وڏي پيماني تي مشهور هو ته هن جو ٻار هو، جيئن ڊي اين اي ثبوت تصديق ڪئي آهي. ٿي سگهي ٿو ته هن کي وڌيڪ ناجائز اولاد هجي.

ٽائيٽل

نشان
On becoming emperor, Napoleon adopted the French Imperial Eagle as his arms.

حوالا

ٻاهريان ڳنڍڻا

 The Napoleonic Guide
 Napoleon Series
 International Napoleonic Society
 Biography by the US Public Broadcasting Service
 Daily tracking of Napoleon's location

زمرو:فرانس
زمرو:شخصيتون
زمرو:فرانس جي تاريخ
زمرو:1821ع جون فوتگيون
  زمرو: 1769 پيدائشون زمرو: 1821 موت زمرو: جنگ ۽ امن ۾ ڪردار زمرو: ڪورسيڪن سياستدان زمرو: فرانسيسي شهنشاهه زمرو: جلاوطن شاهي خاندان زمرو: فرانسيسي فوجي اهلڪار زمرو: فرانسيسي قونصل خانو زمرو: فرانسيسي ديوتا زمرو: فرانسيسي جلاوطن زمرو: فرانسيسي جنرل زمرو: مصر جا فرانسيسي گورنر زمرو: فرانسيسي فوجي اڳواڻ زمرو: نيپولين جنگيون زمرو: فرانسيسي قوم پرست زمرو: اطالوي نسل جا فرانسيسي ماڻهو زمرو: فرانسيسي انقلابي جنگيون زمرو: فرانسيسي رومن ڪيٿولڪ زمرو:پهرين فرانسيسي سلطنت جا جنرل زمرو:بوناپارٽ جو گھر زمرو:اڳواڻ جيڪي بغاوت ذريعي اقتدار تي قبضو ڪيو زمرو:فرانس جا مارشل زمرو:پهرين فرانسيسي سلطنت جا مارشل زمرو:پيرس جا فوجي گورنر زمرو:اجيسيو جا فوجي اهلڪار زمرو:جنگ جي وقت ۾ قيد ڪيل بادشاهن زمرو:بادشاهن جيڪي دستبردار ٿيا زمرو:فرانسيسي اڪيڊمي آف سائنسز جا آفيسر زمرو:ٽسڪن نسل جا ماڻهو زمرو:اجيسيو جا سياستدان زمرو:شاهي تدفين