ڪيئر ڪيڪارڊ

ڪيئر ڪيڪارڊ (Kierkegard) وجوديت جو باني سڏيو وڃي ٿو. پاڻ 1883ع ۾ ڪوپن هيگن ۾ ڄائو هو. ڪيئر ڪيڪارڊ مُنهن مهانڊي جو چڱو ڪونه هو ۽ ڪُٻڙو ٿي هلندو هو، پر ڏاڍو حساس ۽ ذهين هو. هن جا 8 ڪتاب لکيل آهن. هن ڏاڍي بهادراڻي نموني سان عيسايت تي ٺيڪ ٺاڪ ٽيڪاٽپڻي ڪئي هئي. تنهنڪري سندس خلاف پاڌرين جي طرفان محاذ قائم ڪرڻ سبب اهو پنهنجي گھر تائين محدود ٿي ويو هو.

ڪيئر ڪيڪارڊ پنهنجي فلسفي جو بنياد هيگل جي عقل پرستي واري فلسفي جي اُبتڙ رکي ٿو. هو چوي ٿو ته صداقت، حقيقت يا سچائي موضوعي آهي. يعني هر فرد وٽ پنهنجي صداقت يا سچائي آهي ۽ ان جو بنياد عقل نه پر جذبا آهن. سندس چوڻ آهي ته فرد جي لاءِ جوش ۽ جذبا وڌيڪ اهم آهن. گڏيل اجتماعيت ۾ فرد پنهنجي آزادي کي ڪَتب آڻي نٿو سگھي ۽ فرد اجتماعيت تي قربان ٿي وڃي ٿو. هو چئي ٿو ته، ”منهنجي چونڊ ۽ فيصلو، منهنجا انفرادي ۽ ذاتي آهن ۽ ڪوبه خدا منهنجي لاءِ فيصلا نٿو ڪري. پنهنجا فيصلا رڳو ۽ رڳو آئون پاڻ ڪري سگھان ٿو.“

سندس مطابق حقيقت يا سچائي رڳو موضوعي آهي ۽ موضوعي حقيقت عقلي نه پر جذباتي آهي. خدا هڪ حقيقت آهي پر معروضي ناهي ۽ اهو پنهنجي وجود جي لاءِ انسان آڏو مجبور آهي، ڇو جو انساني وجود کانسواءِ خدا جو تصور ئي ناهي. ان ڪري خدا کي ڄاڻڻ لاءِ اهو عقل جي بدران احساسن ۽ جذبن کي اهميت ڏيئي ٿو. ڪتاب: فلسفي جي مختصر تاريخ، ليکڪ: اڪبر لغاري

حوالا

زمرو:فلاسافي
زمرو:1855ع جون فوتگيون