اھتفاد

اھتفاد عربستان ۾ ھڪ بي رحم ۽ مايوسي واري ھڪ رسم جو نالو آھي جنھن جو خاتمو بني ھاشم خاندان جي باني ھاشم بن عبدالمناف  جي ڪوششن سان عمل ۾ آيو.

رسم جي وضاحت
ھن رسم مطابق جڏھن عربن جو ڪو غريب خاندان ان لائق نہ رھندو ھو جو خوراڪ حاصل ڪري سگھي تہ ان خاندان جا فرد ريگستان ۾ ڪنھن ڏورانهين ھنڌ ھليا ويندا هئا ۽ اتي خيمو لڳائي رھندا ھيا ۽ بک وگھي اتي فردن فردن موت جي حوالي ٿيندا ھئا. انھن جو خيال ھيو تہ ان ھنڌ تي ڪنھن کي بہ سندن ان غربت يا ڪسمپرسي جي خبر نہ پئجي سگھندي اھڙي طرح ان موت سان سندن خاندان جي آبرو محفوظ رھندي. ھاشم بن عبدالمناف قريش جي قبيلن سان ڳالھيون ڪري راضي ڪيو تہ غربت جو کاڄ بڻجڻ کان وڌيڪَ بھتر آھي تہ ان جو مقابلو ڪجي. ھن قبيلن آڏو تجويز رکي تہ جيڪڏهن غريب ۽ امير خاندان جا ڀاتي ھڪ جيترا آھن تہ انھن جو معاشي اشتراڪ ڪرايو وڃي جنھن تحت غريب خاندان جي ھڪ فرد جو  ۽ امير خاندان مان ھڪ فرد سان معاشي ڳانڍاپو ڪري غريب کي پابند ڪيو وڃي تہ امير جي واپاري سفر ۾ مدد ڪري ۽ ان سفر سان امير جي سرمايي ۾ جيڪا واڌ ٿئي ان مان اڌ حصو غريب کي ڏنو وڃي. ھن تجويز تي قبيلائي راضپي سان اھتفاد جي ان ظالمانہ رسم جو خاتمو ٿي ويوThe Life of Muhammad, the Prophet , by:Syed Saeed  Akhtar Rizvi, page ، 10 .

 حوالا