ناروي

فائل:Animated-Flag-Norway.gif

ناروي:  يورپ جي خطي اسڪينڊينيويا جو ھڪ ملڪ جنھن جي گاديءَ جو ھنڌ اوسلو آھي.   ، رسمي طور 'ڪنگڊم آف ناروي'، (بوڪو ميلي: نورج؛ ؛ اتر سامي: نورگا؛ لول سامي: وودنا؛ ڏاکڻي سامي : نينورسڪ) اتر يورپ ۾ هڪ نورڊڪ ملڪ آهي، جيڪو اسڪينڊينويائي جزيره نما تي واقع آهي. ڏورانهين آرڪٽڪ ٻيٽ جان ميين ۽ سوالبارڊ جا ٻيٽ پڻ ناروي جو حصو آهن. سويل بارڊ Svalbard ۾ واقع آهي، هڪ انحصار آهي. ناروي پڻ  سب انٽارڪٽڪ Subantarctic دعويٰ ۾ علائقائي  پيٽر l ٻيٽ ۽ راڻي موڊ لينڊ جي انٽارڪٽڪ علائقن دعويٰ ڪري ٿو.  ناروي جي گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر اوسلو آهي. ناروي جي ڪل ايراضي 3,85,207 چورس ڪلوميٽر  ۽ جنوري 2023 ۾ آبادي 54,88,984 هئي. 

ملڪ سويڊن سان هڪ ڊگهي مشرقي سرحد حصيداري ڪري ٿو. ان جي اتر اوڀر ۾ فنلينڊ ۽ روس جي سرحد ۽ ڏکڻ ۾ اسڪاگراڪ اسٽريٽ آهي. ناروي وٽ ھڪڙو وسيع ساحل آھي جيڪو اتر ائٽلانٽڪ سمنڊ ۽ بارنٽس سمنڊ جي سامھون آھي. ھائوس آف گلڪسبرگ جو ھيرالڊ V، ناروي جو موجوده بادشاهه آھي. جوناس گور ساٽوري  2021  کان ناروي جو وزير اعظم آهي. آئيني بادشاهت سان گڏ هڪ متحد رياست جي حيثيت سان، ناروي رياستي طاقت کي پارليامينٽ، ڪابينا ۽ سپريم ڪورٽ جي وچ ۾ ورهائي ٿو، جيئن 1814 جي آئين ۾ طئي ٿيل آهي. ناروي جي متحد سلطنت 872 ع ۾ قائم ڪئي وئي جيئن ننڍين بادشاهن جي ضم ٿي ۽ 872  تائين مسلسل موجود آهي. 1537 کان 1814 تائين، ناروي ڊنمارڪ-ناروي جو حصو هو، ۽، 1814 کان 1905 تائين، اهو سويڊن سان ذاتي اتحاد ۾ هو. ناروي پهرين عالمي جنگ دوران غير جانبدار هو ۽ ٻي عالمي جنگ ۾ اپريل 1940 تائين غير جانبدار هو جڏهن نازي جرمني طرفان حملو ڪيو ويو ۽ جنگ جي خاتمي تائين ان تي قبضو ڪيو ويو. ناروي ۾ ٻن سطحن تي انتظامي ۽ سياسي ذيلي تقسيم آهن: ڪائونٽيز ۽ ميونسپلٽيز. سامي قوم کي ساومي پارليامينٽ ۽ فنمارڪ ايڪٽ ذريعي روايتي علائقن تي ڪجهه خاص خود اراديت ۽ اثر رسوخ حاصل آهي. ناروي يورپي يونين ۽ آمريڪا سان ويجهي لاڳاپن کي برقرار رکي ٿو. ناروي گڏيل قومن، نيٽو (NATO)، يورپي آزاد واپاري ايسوسيئيشن، يورپي ڪائونسل، انٽارڪٽڪ معاهدو ۽ نورڊڪ ڪائونسل جو هڪ باني ميمبر آهي؛ يورپي اقتصادي علائقي جو ميمبر، ورلڊ ٽريڊ آرگنائيزيشن (WTO)، ۽ او اي سي ڊي ۽ شينگن ايريا جو هڪ حصو آهي. ناروي جي ٻوليون ڊئنمارڪ ۽ سويڊش سان باهمي سمجهه جي حصيداري ڪن ٿيون. ناروي نارڊڪ ويلفيئر ماڊل کي عالمي صحت جي سار سنڀار ۽ هڪ جامع سماجي تحفظ واري نظام سان برقرار رکي ٿو، ۽ ان جا قدر برابري واري نظريي ۾ جڙيل آهن.

ناروي جي رياست کي اهم صنعتي شعبن ۾ وڏي ملڪيت آهي، جنهن وٽ پيٽروليم، قدرتي گئس، معدنيات، لمبر، سامونڊي کاڌي ۽ تازي پاڻي جا وسيع ذخيرا آهن. پيٽروليم صنعت ملڪ جي مجموعي گھربل پيداوار (GDP) جو چوٿون حصو آھي. في کس جي بنياد تي، ناروي وچ اوڀر کان ٻاهر تيل ۽ قدرتي گئس جو دنيا جو سڀ کان وڏو پيدا ڪندڙ آهي. ورلڊ بئنڪ ۽ آءِ ايم ايف جي لسٽ تي دنيا ۾ چوٿين نمبر تي ۽ اٺين نمبر تي في کس آمدني آهي. ان وٽ دنيا جو سڀ کان وڏو خود مختيار دولت فنڊ آهي، جنهن جي قيمت 1.3 ٽريلين آمريڪي ڊالر آهي.

نالو 
ناروي جا ٻه سرڪاري نالا آهن: نارج (بوڪ ميل ۾) ۽ نوريگ (نينورسڪ ۾). انگريزي نالو ناروي 880 ۾ ذڪر ڪيل پراڻي انگريزي لفظ نورپويگ (Norpweg) مان ورتل آهي، جنهن جي معنيٰ آهي ”اتر جو رستو“ يا ”اُتر طرف ويندڙ رستو“، جنهن کي اينگلو-سيڪسن ائٽلانٽڪ ناروي جي ساحلي پٽي ڏانهن اشارو ڪيو آهي. برطانيه جي اينگلو-سيڪسن پڻ 880 ۾ ناروي جي بادشاهي کي نارڊمن زمين جو حوالو ڏنو. ان بابت ڪجهه اختلاف آهي ته ڇا ناروي جو اصل نالو انگريزيءَ جي صورت ۾ ساڳيو ئي هو. روايتي غالب راءِ موجب، پهريون جزو اصل ۾ نارڊ ويگر هو، جيڪو انگريزيءَ جي اتر جي سڃاڻپ آهي، تنهن ڪري پورو نالو نارڊ ويگر (Nord Vegar) ”اتر طرف رستو“ هو، ناروي جي سامونڊي ڪناري سان هلندڙ سامونڊي رستي ڏانهن اشارو ڪندي، ۽ سورڊ ويگر ( surdvegar) سان متضاد ”ڏکڻ طرف رستو" جرمني لاءِ، ۽ بالٽڪ لاءِ آسٽرويگر ”اڀرندي رستو“. 

تاريخ 

قبل از تاريخ
ناروي ۾ انساني قبضي جا ابتدائي نشان سامونڊي ڪناري سان مليا آهن، جتي آخري برفاني دور جي وڏي برفاني شيلف پهريون ڀيرو 11,000 ق.م ۽ 8,000 ق.م جي وچ ۾ ڳري هئي. سڀ کان پراڻا ڳولها پٿر جا اوزار آهن، جيڪي 9,500 ق.م کان 6,000 ق.م تائين جا آهن، جيڪي اتر ۾ فنمارڪ (ڪومسا ڪلچر) ۽ ڏکڻ اولهه ۾ روگالينڊ (فوسنا ڪلچر) ۾ مليا آهن. ٻن ثقافتن جي الڳ الڳ هجڻ بابت نظريا 1970 جي ڏهاڪي ۾ ختم ٿي ويا. 3000 ق.م ۽ 2500 ق.م جي وچ ۾، نوان آبادڪار (ڪورڊيڊ وئير ثقافت) اوڀر ناروي ۾ پهتا. اهي هند-يورپي هارين هئا، جيڪي اناج پوکيندا هئا ۽ مال چاريندا هئا، ۽ آهستي آهستي اولهه واري ساحل جي شڪار ڪندڙ ماهيگيري آباديءَ کي تبديل ڪري ڇڏيو.

حوالا

زمرو:ناروي
زمرو:ملڪ
زمرو:يورپي ملڪ
زمرو:اترين يورپ جا ملڪ
زمرو:اسڪينڊينيويا جا ملڪ
زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ
زمرو:يورپ جي ڪائونسل جون ڀاتي رياستون