ڊينمارڪ

ڊينمارڪ ، جنھن جو سرڪاري نالو ڪنگڊم آف ڊينمارڪ آھي، اسڪينڊينيويا جو ڏکڻ طرف نارڊڪ ملڪ آھي. ھي ھڪ خودمختيار رياست آھي جيڪا سويڊن جي ڏکڻ اولھ ۽ ناروي جي ڏکڻ ۾ واقع آھي.{The island of Bornholm is offset to the east of the rest of the country, in the Baltic Sea} ھن ملڪ جي زميني سرحد ڏکڻ ۾  جرمني سان ملي ٿي. ھن ملڪ م گرين لينڊ ۽ فارو ٻيٽ   پڻ شامل آهن جيڪي اتر ائٽلانٽڪ سمنڊ ۾ واقع آھن.
فوري ٻيٽن جو ھڪ ٻيٽ ڪيونوئي
ھي ملڪ دراصل ھڪ اپٻيٽ آھي جنھن جا 443 ٻيٽ پڻ آهي  جن ۾ وڏا ٻيٽ زيلينڊ، فونين . بارن ھوم ۽ اتر جوٽلينڊڪ ٻيٽ وڏي سائيز جا آھن. 
اھي ٻيٽ ھموار زمين، پوکي لائق زمين ۽ وارياسي سامونڊي ڪنارن وارا آھن.  سمنڊ کان گھٽ بلندي وارا آھن جن جي موسم ٽيمپريٽ آھي.ملڪ جي پکيڙ 42394 چورس ڪلوميٽر آهي. گرين لينڊ ۽ فوري ٻيٽن سميت ملڪ جي ايراضي 2210579 چورس ڪلوميٽر آهي.ملڪ جي آبادي 5.8 ملين آھي.  "Population at the first day of the quarter by municipality, sex, age, marital status, ancestry, country of origin and citizenship"Retrieved 13 February 2017. January 2017
ھي ملڪ نيٽو، نارڊڪ ڪائونسل، او.اي.سي.ڊي.، او.ايس.سي.اي. ۽  اقوام متحدہجو باني رڪن آهي. ملڪ شينجين واري خطي جو پڻ حصو آهي. ملڪ جو شمار دنيا اندر معاشرتي ۽ معاشي طور تي سڀ کان وڌيڪ ترقي يافتہ ملڪن ۾ ٿئي ٿو ۽ ھتان جي ماڻھن جي زندگيءَ جو معيار ھر شعبي ۾ بلند ترين آھي ۽ ھن ملڪ ۾ رشوت خوري سڄي دنيا ۾ سڀ کان ھيٺين سطح تي آهي.

 ڊينمارڪ جي تاريخ 

ڊينمارڪ جي متحد رياست ڏھين صدي عيسويءَ ۾ اڀري. ڊينش جھازراني ۾ مھارت رکندڙ قوم بڻجي بالٽڪ سمنڊ ۾ پنھنجو ڌاڪو ڄمايو. 1397 ۾ ڊينمارڪ، سويڊن، ۽ ناروي گڏجي ھڪ رياست واري ڪلمار يونين قائم ڪئي جيڪا 1523 ۾ سويڊن جي علحدگي جي ڪري ٽٽي وئي پر ناروي ۽ ڊينمارڪ وارو علائقو 1814 تائين ساڳي بادشاھت ھيٺ متحد رھيو جيڪو ڊينو- نارويئن يا ڊينمارڪ-ناروي خطو سڏبو هو.
نيپولين واري جنگن ۾ ناروي سويڊن جو حصو ٿي ويو ۽ ڊينمارڪ جي ڪنٽرول ۾ فوري ٻيٽ، گرين لينڊ ۽ آئس لينڊ رھيا. سترھين صدي ۾ ھن ملڪ جون سويڊن سان ڪافي تباھ ڪن جنگيون لڳيون جن جي نتيجي ۾ ھن ملڪ جو وڏو حصو سويڊن ايمپائر جي قبضي ۾ ھليو ويو.اڻوھين صدي ۾ قومي تحريڪن جي لھر ھلي پر 1864 ۾ ٻين شليسوگ جنگ  ۾ قومپرستن کي شڪست سان ختم ٿيون. پھرين جنگ عظيم ۾ ڊينمارڪ غيرجانبدار رھيو. اپريل 1940 ۾ جرمني فوجون مختصر چڪرين سان ملڪ ۾ گھري قبضو ڪيو. 1943 کان جرمن فوج خلاف منظم مزاحمت جي شروعات ٿي وئي جيڪا  مئي 1945 تائين جرمني جي شڪست تائين جاري رھي. اڻويھين صدي جي ٻئي اڌ ۾ ڊينمارڪ زرعي صنعت جو وڏو برآمد ڪندڙ ملڪ ٿي ويو ھو. ويھين صديءَ ۾ ھن ملڪ ڪينسلرگڊ ايگريمنٽ ذريعي معاشرتي ۽ مزدوري متعلق معاشي سڌارا آندا جن موجودہ فلاحي رياست جو بنياد فراهم ڪيو ۽ نارڊڪ قومن ۾ ھي ملڪ مثال بڻجي وڏي پيماني تي مخلوط معيشيت (سرڪاري ۽ خانگي معيشت)  وارو ترقي يافتہ ملڪ بڻجي ويو. ڊينمارڪ جي آئين جي توثيق 5 جنوري 1849 ۾ ٿي جنھن سان ھتي مطلق بادشاھت جو خاتمو ۽ آئيني بادشاهت جي پارلياماني نظام سميت جي شروعات ٿي. ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ ڪوپن هيگن رھيو جيڪو ھن ملڪ جو معاشي مرڪز آهي. 1948 ۾ فوري ٻيٽن ۾ مقامي ماڻھن کي پنھنجي حڪومت ٺاھڻ جو حق مليو. گرين لينڊ جي ماڻھن کي اھو حق 1979 ۾ مليو.2008 ۾ گرين لينڊ ۾ خودمختياري جي لاءِ ريفرنڊم ٿيو جنھن جي نتيجي ۾ 2009 ۾ گرين لينڊ خودمختيار ٿي ويو.1973 ۾ ڊينمارڪ يورپين ايڪانامڪ ڪميونٽي جو رڪن ٿيو.


 ڊينمارڪ جو نالو 
ھن ملڪ جو نالو ڪنگڊم آف ڊينمارڪ آھي پر مختصرن ڊينمارڪ سڏبو آهي. مقامي ٻوليء ۾ کيس ڪانگريس ڊينمارڪ سڏيندا اٿس. لفظ ڊينمارڪ ٻن لفظن ڊين ۽ مارڪ جو سنگم آھي ڊين ھتان جي ماڻھن جو نالو آهي ۽ مارڪ لفظ مارچ جي بگڙيل صورت آهي جنھن جي معني آھي سرحد واري زمين يا ٻيلو. اھڙي طرح ڊينمارڪ جي معني آهي ڊين ماڻھن جو سرحدي يا ٻيلي وارو  ملڪ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/da.html(سي آء اي فيڪٽس بڪ).

 ڊينمارڪ جو سياسي نظام 
ھتان جو رياستي نظام پارلياماني آئيني بادشاهت آهي ۽ حڪومت جي گادي ڪوپن هيگن ۾ آھي. 
ملڪ ۾ پھرين 271 ميونسپالٽيون ھيون جن کي پھرين جنوري 2007 ۾ گھٽائي 98 ڪيو ويو. پھرين ملڪ 13 ڪائونٽين ۾ ورھايل ھيو جيڪي ختم ڪري ملڪ جي انتظامي تقسيم پنجن خطن ۾ ڪئي وئي جن کي ريجن چيو ويندو آهي:
 ھوويسٽن(ڊچ اچار) (ڪوپن هيگن واري ريجن)
مجيلنڊ(سينٽرل جوٽ لينڊ) 
نارجيلينڊ(نارٿ جوٽ لينڊ)
شي لينڊ (زيلينڊ)
شوڊ ڊينمارڪ (سائوٿ ڊينمارڪ)

 ڊينش نالو  انگريزي نالو
  انتظامي مرڪز وڏو شھر(آبادي ۾) آدمشماري(جنوري 2017)  جملي پکيڙ (km²  ھوويسٽن
  ڊينمارڪ جي ڪيپيٽل ريجن  ھلرڊ  ڪوپن هيگن  1,807,404  2,568.29 مجيلينڊ  سينٽرل ڊينمارڪ ريجن  وائبورگ  آرھوس  1,304,253  13,095.80 نارجيلينڊ  اتر ڊينمارڪ ريجن  آلبورگ  آلبورگ  587,335  7,907.09 شي لينڊ
  زيلينڊ ريجن  سورو  راسڪيلڊ  832,553  7,268.75 شوڊ ڊينمارڪ
  ڏکڻ ڊينمارڪ ريجن  وائيل اوڊينس  1,217,224  12,132.21ڄاڻ جو ذريعو: ريجنل ۽ ٻي اھم ڄاڻ لاء ڏسو 

ملڪ 965 ۾ ھڪ متحد رياست بڻيو ھيرالڊ I گورمسن جي سربراهي ۾ عيسائيت ۾ داخل ٿيو ۽ 5 جنوري 1849 ۾ پارلياماني آئيني بادشاهت بڻيو. 5 جون 1849 ۾ ملڪ  جو آئين ٺھيو. ملڪ جو جھنڊو دنيا جو قديم ترين جھنڊو آھي
ملڪ ۾ ڄمڻ جي بنياد تي شھريت نہ ملندي آهي ۽ والدين مان ڪو ھڪ ھتان جو شھري ھجڻ لازم آھي. شھرين کي ووٽ ڏيڻ جو حق  18 سالن جي عمر کان ملندو آھي. ملڪ جي رياست جي سربراھ ھن وقت راڻي مارگريٿ II جنھن جي تاجپوشي 14 جنوري 1972 ۾ ٿي ۽ ان جو ولي عھد سندس وڏو پٽ شھزادو فريڊرڪ آهي جيڪو 26 مئي 1968 ۾ پيدا ٿيو. ملڪ جي حڪومت جو سربراھ وزيراعظم آھي ۽ 28 جنوري 2015 کان ان عھدي تي لارس لوڪي راسموسن فائز آھي.

ڪوپن هيگن ۾ ڪرسچين بورگ محل جنھن ۾ ڊينمارڪ جي پارليامينٽ، حڪومتي آفيسون ۽ سپريم ڪورٽ واقع آھن
ملڪ جي پارليامينٽ ھڪ ايواني آھي جنھن کي پيپلز اسيمبلي چوندا آهن ۽ ڊينش ٻولي ۾ فوڪيٽنگ چئبو آهي جنھن جون 179 سيٽون آھن جن ۾ 2 گرين لينڊ ۽ 2 فوري ٻيٽن جون سيٽون پڻ شامل آهن ۽ ميمبرن جي چونڊ چئن سالن لاءِ ٿيندي آهي. ملڪ جي سڀ کان وڏي ڪورٽ سپريم ڪورٽ آھي جنھن ۾ ڪورٽ جي پريزيڊنٽ سميت 19 جج آھن. انھن جي مقرري ججن ۽ وڪيلن جي 6 رڪني خودمختيار ڪائونسل جي صلاح تي وزير انصاف پاران سفارش ڪرڻ تي شاھي سربراھ ڪندو آھي جيڪي ستر سالن تائين ان عھدي تي رھي سگھندا آهن. ملڪ ۾ 2 ھاء ڪورٽون ۽ ماتحت عدالتون پڻ آھن جن ۾ مختلف خاص عدالتون پڻ شامل آهن.

 ڊينمارڪ جي جاگرافي 

ھن ملڪ جي جاگرافيائي بيهڪ 56 00 N, 10 00 E آھي ء نقشي ۾ ان جو مقام يورپ کنڊ ۾ آھي. ملڪ جي پکيڙ 43094 چورس ڪلوميٽر آهي جنھن مان 42434 چورس ڪلوميٽر خشڪي ۽ 660 چورس ڪلوميٽر پاڻي آهي. ان پکيڙ ۾ ان جو ٻيٽ بورن ھوم پڻ شامل آهي جيڪو بالٽڪ سمنڊ ۾ واقع آهي. ان کان سواءِ سيئلنڊ، فين وارا ٻيٽ ۽  جوٽ لينڊ وارو اپٻيٽ پڻ شامل آهن پر فوري ٻيٽ ۽ گرين لينڊ شامل ناھن.پکيڙ ۾ ھي ملڪ دنيا ۾ 134 نمبر تي آهي. ملڪ جي خشڪي واري سرحد 140 ڪلوميٽر آهي جيڪا جرمني سان ملي ٿي. ساحلي سرحد 7314 ڪلوميٽر اٿس.ملڪ جي سامونڊي علائقي جي دعویٰ 12 ناٽيڪل ميل، ان سان لاڳيتو زون 24 ناٽيڪل ميل ۽ معاشي زون جي سمنڊ اندر دعویٰ 200 ناٽيڪل ميلن تائين اٿس.
ھتان جي موسم ٽيمپريٽ، گھميل ۽ اڪثر جھڙ واري آھي. ھتي جو سيارو ھلڪو ء ھوادار ھوندو آھي ۽ اونھارو ٿڌو ھوندو آھي. ملڪ جي سراسري بلندي 34 ميٽر آھي ۽ سڀ کان بلند ترين مقام موليھوج آهي جيڪو سمنڊ جي سطح کان 171 ميٽر بلند آھي. ھتي جا قدرتي وسيلا پيٽرول، قدرتي گيس، مڇي، زرعي زمين، لوڻ، لائم اسٽون، چاڪ، بجري ۽ واري آھن.
ھتان جي 63.4 سيڪڙو زمين زرعي آھي جنھن مان 58.9 سيڪڙو پوکي لائق آھي جنھن جو وري 0.1 سيڪڙو مستقل پوک ٿيندي آهي. زرعي زمين جو 4.4 سيڪڙو مستقل چراگاھون ۽ 12.9 سيڪڙو مستقل ٻيلا اھن. 2011 ۾ ھتان جي زمين دنيا جي زرخيز ترين زمين ھئي. ھتي جي آبپاشي واري زمين 4350 چورس ڪلوميٽر آهي.

 ڊينش ماڻهو 

جولاءِ 2017 ۾ ھن ملڪ جي آبادي 5605948 ھئي۽ دنيا ۾ ھن ملڪ جو ابادي ۾ 116 نمبر ھيو. ھتان جي ماڻھن کي ڊينش يا ڊين سڏيو ويندو آهي.ڊينش نسل جا ماڻهو ڊينمارڪ ۾ گرين لينڊ ۽ فوري ٻيٽن سميت 86.7 سيڪڙو آھن.، ترڪ 1.1 سيڪڙو ۽ باقي ٻيا 12.2 سيڪڙو آھن جن ۾ پولش، شامي، جرمن، عراقي ۽ رومانين شامل آهن.ھتان جي ماڻھن جي ٻولي ڊينش، فوريسي، گرين لينڊڪ ۽ ڪجهه ماڻهن جي ٻولي جرمن پڻ آهي. انگريزي ھتان جي ماڻھن جي ھر مادري ٻولي کان پوءِ ٻين ٻولي آھي. ھتان جو سرڪاري مذھب انجيلي لوٿرن آھي ۽ 76 سيڪڙو آبادي ان مذھب سان تعلق رکندڙ آهي. مسلمان ھتي 4 سيڪڙو باقي ٻيا مذھب ھڪ سيڪڙو آھن.

حوالا

زمرو:ڊينمارڪ
زمرو:ملڪ
زمرو:يورپي ملڪ
زمرو:نورڊڪ ملڪ
زمرو:عيسائي رياستون
زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ
زمرو:يورپي اتحاد جا رڪن ملڪ
زمرو:يورپ جي ڪائونسل جون ڀاتي رياستون