برونڊي

برونڊي  , )
جنھن جو سرڪاري نالو آھي  جمهوريه برونڊي (,Decret N 100/183 . justice.gov.bi. 25 June 2012اھو اوڀر آفريڪا  جو خشڪي سان گھيريل ملڪ آھي جنھن جون سرحدون اتر ۾  روانڊا، اوڀر ۽ ڏکڻ  ۾ تنزانيا، اولھ ۾ ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ آف ڪانگو سان ملن ٿيون. ھن جو شمار وچ آفريڪا جي ملڪن ۾ پڻ ٿيندو آهي. ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ بوجمبورا آهي. ھن ملڪ جي ڏکڻ اولھ واري سرحد ٽانگانيڪا ڍنڍ سان پڻ ملي ٿي.

بوجمبورا ۾ آزادي چوڪ تي ٺھيل يادگار

تاريخ

ھي ملڪ 1962 ۾ بيلجيئم کان آزاد ٿيو. ھن ملڪ جي تاريخ جو وڏو حصو سياسي تشدد ۽ غيرجمهوري اقتدار جي منتقلي تي مشتمل آهي. ھن ملڪ جو پھريون جمھوري طريقي سان چونڊيل صدر ھوتو آڪٽوبر 1993 رڳو 100 ڏينھن جي حڪومت ڪرڻ بعد  قتل ڪيو ويو. برونڊي ۾ ٻيون چونڊون 2005 ۾ ٿيون جن ۾ پيري نڪورونزيزا صدر چونڊجي آيو جيڪو ٻيون دفعو 2010 ۽ ٽيون دفعو 2015 ۾ وري صدر چونڊجي آيو.

جاگرافي
برونڊي جو نقشو

برونڊي جي جاگرافيائي بيهڪ آفريڪا ۾ 3 30 S, 30 00 E تي آھي.ھن ملڪ جي پکيڙ 
27,830 چورس ڪلوميٽر آهي جنھن مان 25,680 چورس ڪلوميٽر خشڪي آهي ۽  
2,150 چورس ڪلوميٽر پاڻي آهي. پکيڙ جي لحاظ کان دنيا جي ملڪن ۾ 147 نمبر تي آهي. ھن ملڪ جي خشڪي واري سرحد 1,140 ڪلوميٽر آهي جيڪا ٽن ملڪن سان ملي ٿي جن مان ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ آف ڪانگو سان 236 ڪ م روانڊا سان 315 ڪ م ۽ تنزانيا سان 589 ڪ م آھي. بحري سرحد ڪانہ اٿس جو زمين سان گھيريل ملڪ آھي. ملڪ جا جابلو ۽ ٽاڪرو علائقا اوڀر واري پليٽ ڏي لھندڙ آھن ۽ باقي ميداني علائقا آهن.

آبهوا
ھي ملڪ سمنڊ جي سطح کان 722 ميٽرن کان 2670 ميٽرن تائين بلند آھي ۽ ان جي سراسري بلندي  1504 ميٽرن تائين آهي ان بلندي جي ڪري ان جو ساليانو گرمي پد 17 کان 23 سينٽي گريڊ تائين رھندو آھي ۽ عام طور تي سراسري بلندي وارين جاين تي وچٿرو رھندو آھي. ھن ملڪ برسات پوڻ جي سراسري شدت 150 سينٽي ميٽر آھي ۽ سال ۾ ٻہ برساتي موسمون آهن: پھرين موسم فبروري کان مئي تائين ۽ ٻين برساتي موسم سيپٽمبر کان نومبر تائين آھي.ساڳئي طرح سال جا باقي ٻہ حصا خشڪ موسم وارا ھوندا آھن.

قدرتي وسيلا ۽ معدنيات
ھتي جي معدنيات ۽ قدرتي وسيلن ۾ نڪل، يورينيم، اڻ لڀ زميني آڪسائيڊ، ڪوئلو، ڪوبالٽ، ٽامو، پلاٽينيم ، ونيڊيئم، پوکي لائق زمين، ھائڊرو پاور، نيئوبيم، ٽينٽلم، سون، ٽين، ٽنگسٽن،  ڪيئولين  ۽ لائم اسٽون آھن

زراعت

ھن ملڪ جي زرعي زمين 73.3 سيڪڙو آھي جنھن مان 38.9 سيڪڙو زمين پوکي لائق آھي ۽ 15.6 سيڪڙو تي مستقل فصل ٿيندا آهن.18.8 سيڪڙو زرعي زمين تي مستقل چراگاھون آھن ۽ 6.6 سيڪڙو تي ٻيلا واقع آھن. 2012 ۾ ملڪ ۾ آبپاشيءَ تي آباد ٿيندڙ زمين 230 چورس ڪلوميٽر ھئي.

 برونڊي جا ماڻهو

برونڊي جون عورتون ٻڪريون چاريندي

ھي ملڪ آفريڪا جي ڳتيل آبادي وارن ملڪن ۾ شامل آھي.ھن ملڪ جي آبادي جولاءِ 2017 جي انگن اکرن مطابق 11,466,756 آهي. آبادي جي لحاظ کان ھي ملڪ دنيا جي ملڪن ۾ 78 نمبر تي آهي. ھتان جي ماڻھن کي برونڊين سڏيندا آهن. ھتان جي آبادي جو 85 سيڪڙو ھوتو نسل جا ماڻهو آھن، 14 سيڪڙو ٽوٽسي ۽ ھڪ سيڪڙو توا يا پگمي نسل جا آھن.ان کان علاوه 3000 ماڻھو يورپي ۽ 2000 ڏکڻ ايشيائي بہ اتي رھندڙ آھن. آبادي جو 29.7 سيڪڙو ماڻهن جي ٻولي ڪرونڊي آھي ، 9.1 سيڪڙو فرينچ ڳالھائيندڙ آھن ۽ اھي ٻئي ٻوليون ملڪ جون سرڪاري ٻوليون آهن.باقي آبادي کوڙ ٻولين ڳالهائيندڙن ۾ ورھايل آھي. ھتان جي 62.1 سيڪڙو ماڻهن جو مذھب رومن ڪيٿولڪ ۽ 23.9 سيڪڙو ماڻهن جو پروٽسٽنٽ آھي. مسلمان 2.5 سيڪڙو آھن. ملڪ جي 90 سيڪڙو آبادي جو پيشو زراعت آھي. ملڪ ۾ خانہ جنگي جي ڪري لکين ماڻهو ملڪ ڇڏي پاسي وارن ملڪن ۾ پناھگيرن جي صورت اختيار ڪئي جيڪي امن قائم ٿيڻ بعد واپس ٿيڻ شروع ٿيا ھئا.ڊيموڪرٽڪ ريپبلڪ آف ڪانگو ۽ روانڊا جي جنگي حالتن جي ڪري بروندي بہ انھن ملڪن جي ماڻهن کي پناھ ڏيندڙ ملڪ آھي. برونڊي ۾ ايندڙ پناھگيرن جي اڪثريت ڪانگو وارن جي آھي.

سياسي نظام

ھن ملڪ جا پراڻا نالا ارونڊي، جرمن اوڀر آفريڪا ۽ برونڊي جي بادشاھت آھن. ھتان جو رياستي نظام صدارتي ريپبلڪ آھي. گاديءَ جي هنڌ بوجمبورا جي جاگرافيائي بيھڪ  3 22 S, 29 21 E. ھن ملڪ ۾ 18 صوبا آھن جن جا نالا آهن: بوبانزا، بوجمبورا مائرئي ، بوجمبورا ٻھراڙيءَ، بروري، ڪينڪوزو، سبيٽوڪ، گائٽيگا، ڪاروزي، ڪايانزا، ڪرونڊو، ماڪامبا،  مورامويا، موارو، مويينگا، نگوزي، رمونگي، روتانا ۽ روييگي.ھن ملڪ پھرين جولاءِ 1962 م گڏيل قومن جي بيلجيئم جي نگراني ۾ قائم ڪيل ٽرسٽ کان ازادي ورتي. ملڪ جو سياسي نظام موجوده آئين ذريعي جڙيل آھي جيڪو 28 فبروري 2005 جي ريفرنڊم جي ذريعي لاڳو ڪيو ويو. ھن ملڪ جو قانوني نظام بيلجيئم واري قانوني نظام تحت جڙيل آھي. ھي آڪٽوبر 2017 کان ملڪ انٽرنيشنل ڪورٽ آف جسٽس جي اختيار کي نہ ٿو مڃي. ھي ملڪ ٻٽي شھريت کي ني ٿو مڃي ۽ ٻار جي ڄمڻ سان شھرت ملڻ کي بہ تسليم نہ ٿو ڪري. ھن ملڪ ۾ شھريت لاء لازم آھي تہ پيء ھن ملڪ جو شھري ھجي يا شھرت وٺندڙ لاڳيتو ڏھ سال ملڪ ۾ رھندڙ ھجي.. ھتي ووٽ جو يونيورسل حق 18 سالن جي عمر ۾ ملندو آھي.    سي آء اي فيڪٽس بڪ__

حوالا

زمرو:برونڊي
زمرو:ملڪ
زمرو:آفريڪا جا ملڪ
زمرو:اڳوڻيون بادشاهتون
زمرو:اوڀر آفريڪا جا ملڪ
زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ
زمرو:آفريڪي يونين جا رڪن ملڪ
زمرو:سواحلي ٻولي ڳالھائيندڙ ملڪ ۽ علائقا