قصاص

قصاص جی معنیٰ برابر بدلو آھي يعني جان جي عيوض جان، مال جي عيوض مال، اک جي بدلي اک، ڏند جي بدلي ڏند وغيره. قرآن جي سورة البقرة جي آيت نمبر 178 ۾ چيل آهي تہ:

تفھيم القرآن مٿئين آيت جي تفسير ۾ لکي ٿو تہ قصاص يعني خون جو بدلو خون، اھو ايئن تہ ماڻھو سان اھو ڪيو وڃي جيئن ان ٻئي ماڻھو سان ڪيو. پر ان جو مطلب اھو ناھي تہ قاتل جنھن طريقي سان مقتول کي قتل ڪيو ان طريقي سان کيس قتل ڪيو وڃي پر قصاص جو مطلب صرف اھو آھي تہ جان وٺڻ جي فعل جيئن ان مقتول سان ڪيو ايئن ھن سان بہ ڪيو وڃي. مولانا مودودي لکي ٿو تہ مٿين آيت ۾ ڀاءُ جو لفظ نرمي جي لاءِ سفارش طور استعمال ٿيل آهي ان جو مطلب آھي تہ وير جي باوجود اھو ھڪ انساني ڀاءُ آھي ۽ ان گنھگار انساني ڀاء جي لاءِ اگر تون ڪاوڙ پي سگهين تہ اھو تنھنجي شان وارو عمل آهي. اسلامي تعزيري قانون م قتل جو ڏوھ راضي نامي جي قابل آھي. مقتول جي وارثن کي حق ٿو پھچي تہ قاتل کي معاف ڪن، ان لاءِ عدالت جي لاءِ اھو جائز ناھي تہ قاتل جي جان وٺڻ تي اصرار ڪري. ان جي باوجود آيت م اھو حڪم آھي تہ معافي جي صورت ۾ قاتل خون بھا ادا ڪري. مٿئين آيت ۾ استعمال ٿيل لفظ معروف لاءِ مولانا مودودي تفھيم القرآن ۾ لکي ٿو تہ ان لفظ جو استعمال قرآن ۾ ڪثرت سان ٿيل آهي جنھن جي معنيٰ اھڙو صحيح طريقو جنھن سان عام انسان واقف ھوندا آھن جنھڻ لاءِ ھر اھو ماڻھو جنھن جو ان ۾ ذاتي مفاد وابستہ نہ ھجي ان طريقي کي ڏسي اھو چئي ڏئي تہ بي شڪ اھو حق ۽ انصاف آھي ۽ اھو ئي مناسب طريقو آهي. رواج عام (common law)  کي  بہ اسلامي اصطلاح ۾ عرف يا معروف سمجهيو ويندو آھي ۽ اھو اھڙن سڀني معاملن ۾ معتبر آھي جن ۾ شريعت ڪو خاص قاعدو مقرر نہ ڪيو آھي.تفھيم القرآن؛ جلد 1 ؛مولانا ابوالاعلي مودودي؛ صہ 137,138,139؛ اداره ترجمان القرآن، لاھور.

 حوالا 

زمرو:اسلامي اصطلاح
زمرو:اصطلاح قرآن