لائوس

لاؤس (Laos)، سرڪاري طور لاؤ عوامي جمهوري جمھوريا، ڏکڻ اوڀر ايشيا ۾ زمين سان گھيريل هڪ سوشلسٽ رياست آھي جيڪا ڏکڻ اوڀر ايشيا ۾ هند-چيني جزيري نما جي وچ ۾ آهي. لاوس اتر۔اولهه ۾ ميانمار ۽ چين، اوڀر ۾ ويٽنام، ڏکڻ۔اوڀر ۾ ڪمبوڊيا ۽ اولهه ۽ ڏکڻ۔اولهه ۾ ٿائلينڊ کان سرحدون رکي ٿو. ان جي گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر ويانچان آهي.

موجوده ڏينهن لاؤس پنهنجي تاريخي ۽ ثقافتي سڃاڻپ "لانچان"، 13ھین کان 18ھین صدي تائين، ڏکڻ اوڀر ايشيا جي وڏي بادشاهتن مان هڪ، ڏانهن ڇڪي ٿو. ڏکڻ اوڀر ايشيا ۾ ان جي مرڪزي جاگرافيائي مقام جي ڪري، اها زميني رستن سان واپار جو مرڪز ۽ اقتصادي ۽ ثقافتي طور تي مالدار بادشاھت بڻجي وئي. اندروني تڪرار جي عرصي کان پوء، لانچان بادشاھت ٽي جدا جدا سلطنتن؛ لوانگ ڦرابانگ، ويانچان ۽ چمپاسڪ، ۾ ورهائي وئي. سال 1893ع ۾، ٽين رياستون فرانس جي سامراجي قبضي هيٺ آيون ۽ ھنن کي هڪ ئي نالي، "لائوس" سان فرانس پنهنجي انتظام هيٺ ڪيو.

لاؤس ٻي مهاڀاري جنگ دوران جاپان جي قبضي ۾ هو ۽ 1945ع ۾ جاپاني ڪٺ پتلي رياست جي حيثيت ۾ مختصر طور تي آزادي حاصل ڪئي پر فرانس طرفان ٻيهر نوآبادي ۾ رکيو ويو جيستائين ان کي 1949ع ۾ خودمختياري ملي. هن 1953ع ۾ لاؤس جي بادشاهت جي حيثيت سان آزادي حاصل ڪئي، جنهن ۾ آئيني بادشاهت سيساوانگ وانگ هيٺ آئي. 1959ع ۾ گهرو ويڙهه شروع ٿي، جنهن ۾ اتر ويٽنام ۽ سوويت يونين جي مدد سان ڪميونسٽ "پاٿئٽ لاو" ۽ آمريڪا جي حمايت واری "رائل لاؤ" هٿياربند فوجن خلاف وڙهندي ڏٺو. 1975ع ۾ ويٽنام جي جنگ ختم ٿيڻ کان پوءِ، لاؤ پيپلز ريووليوشنري پارٽي اقتدار ۾ آئي، گهرو ويڙهه ۽ بادشاهت جو خاتمو ڪيو. ان کان پوءِ لاوس سال 1991ع ۾ سوويت يونين جي خاتمي تائين، سوويت يونين جي فوجي ۽ معاشي امداد تي انحصار ڪندو هو.

لاوس ايشيا۔پئسفڪ واپاري معاهدي، آسيان، اوڀر ايشيا سمٽ، ۽ فرانسيسي ڳالھائيندڙ ملڪن جي تنظيم "لا فرانڪوفوني" جو ميمبر آهي. لاوس سال 1997ع ۾ ورلڊ ٽريڊ آرگنائيزيشن جي رڪنيت لاء درخواست ڪيو ۽ 2 فيبروري، 2013ع تي ان کي مڪمل رڪنيت ڏني وئي. اها هڪ پارٽي واري سوشلسٽ جمهوريه آهي، جن تي مارڪسزم۔ليننزم جي اصولن تي لاؤ پيپلز ريووليوشنري پارٽي جي حڪومت آهي، جنهن تحت غير سرڪاري تنظيمون ملڪ جي انساني حقن جي ريڪارڊ کي غير معمولي طور تي خراب قرار ڏينديون آھن. بار بار بدسلوڪي، جهڙوڪ تشدد، شهري آزادين تي پابندين ۽ اقليتن تي ظلم جو حوالو ڏينديون آھن. سياسي ۽ ثقافتي طور تي غالب لاؤ نسل اڪثر ڪري هيٺاهين علایقن رھندڙ آهي ۽ آبادي جو %53.2 ٺاهيندي آهي. مون۔کيمر، هامونگ ۽ ٻيا مقامي جبل واري قبيلن جا ماڻهو، اتر جي جابلي علائقي ۾ رهن ٿا. 

لاوس جي ترقيءَ لاءِ حڪمت عمليون دريائن مان بجلي پيدا ڪرڻ ۽ ان جي پاڙيسري ملڪن يعني ٿائيلينڊ، چين ۽ ويٽنام کي بجلي وڪڻڻ تي ٻڌل آهي. ان سان گڏ هڪ ”زمين سان جڙيل“ قوم ان جي ابتڙ آهي، جنهن جو ثبوت، لاوس ۽ پاڙيسري کي ڳنڍڻ لاء چار نئين ريلوي لائینن جي تعمير آهي. لاوس جو حوالو، ڏکڻ اوڀر ايشيا ۽ پئسفڪ جي تيز ترين وڌندڙ معيشتن مان هڪ مان ڏنو ويو آهي. ورلڊ بئنڪ پاران سالياني GDP جي اوسط 7.4 سيڪڙو جي اوسط 2009ع کان، باوجود اقوام متحده پاران گهٽ ۾ گهٽ ترقي يافته ملڪ جي طور تي درجه بندي ڪئي وئي.

نالو 
تاريخ
جاگرافي 
انتظامي ورھاست
حڪومت ۽ سياست
معيشت 
آباديات 
ثقافت 
حوالا

ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:لائوس
زمرو:ملڪ
زمرو:جمهوريتون
زمرو:ٻڌسٽ رياستون
زمرو:ايشيا ۾ ملڪ
زمرو:ڪميونسٽ ملڪ
زمرو:زمين بند ملڪ
زمرو:ڏکڻ اوڀر ايشيائي ملڪ
زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ
زمرو: آسيان جون ميمبر رياستون
زمرو:فرانسيسي ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪ ۽ علائقا