عمان، اردن

عمان (، ) اردن جي گاديءَ جو هنڌ آهي.  ان سان گڏ شهر ملڪ جو اقتصادي، سياسي ۽ ثقافتي مرڪز پڻ آهي، عمان اردن جو سڀ کان قديم ۽ سرزمين شام جو سڀ کان وڏو ۽ عرب دنيا جو پنجون وڏو شهر آهي ۽ وچ اوڀر ۾ ڏهين نمبر وڏو ميٽروپوليٽن علائقو رکي ٿو، جنهن جي آبادي سال 2021ع تائين چاليهه لک هئي. اُتر وِچُ اولهه اردن ۾ واقع عمان شهر حڪومت جو انتظامي مرڪز آهي. 40,07,526 جي ابادي سان، شهر جو پکيڙ 1،680 چورس ڪلوميٽر (648.7 چورس ميل) آهي. عمان شهر کي جديد ترين عرب شهرن منجهان هِڪُ سمجيو وڃِي ٿو. هي علائقو خاص طور تي عرب ۽ يورپي سياحن جي لاءِ هڪ اهم سياحتي مقام پڻ آهي.

عمان ۾ آباديءَ جا ابتدائي آثار نئين پٿر جي دور (Neolithic) جي مقام "عين الغزال" جي ويجهو مليون آهن جِتي آڳاٽا ترين (7250 ق.م.  وارا) دنيا جا سڀ کان پراڻا، انساني شڪل وارا مجسما لَڌا ويا آهن. لوهه جي دور (Iron Age) ۾ شهر کي "رباط عمون"، عموني بادشاهت جو گاديءَ جو هنڌ" سڏيو ويندو هيو. رومي دور ۾ ان جو نالو، گريڪو-رومن ڊيڪاپولس جي ڏهه شهرن مان هڪ جي طور تي "فلاڊيلفيا" رکيو ويو. ستين صدي عيسوي ۾، خلافت راشده جي دور ۾ شهر جو نالو عمان رکيو ويو. 

عمان وچون دور ۽ وچون دور کانپوءِ هي هڪ غير آباد شهر هُيو. جديد عمان جي تاريخ اُڻويهين صديءَ ۾ روس سان آيل چرڪس (Circassian) مسلمانن جي عثماني سلطنت پاران اُتان سال 1867ع ۾ آباد ڪاري سان شروع ٿي هئي. سال 1904ع ۾ حجاز ريلوي سان ڳنڍڻ کان پوءِ شهر وڌيو، جنهن جي نتيجي ۾ 1909ع ۾ ان جي پهرين ميونسپل ڪائونسل ٺهي. سال 1921ع ۾ اردن جي گاديءَ جو هنڌ بڻجڻ کانپوءِ عمان تيزيءَ سان ترقي ڪئي. پناهگيرن جي لڳاتار لڏپلاڻ واري لهرن جي ڪارڻ شهر جي آبادي ۾  تيزي سان واڌ آئي، جنهن ۾ سال 1948ع ۽ 1967ع ۾ فلسطين کان، 1990ع ۽ 2003ع ۾ عراق کان ۽ سال 2011ع کانپوءِ شام جا پناهگير شامل آهن. 

اهو شروعات ۾ ستن ٽڪرين تي ٺهيل هو، پر هاڻي 19 ٽڪرين تي پکڙيل آهي، جيڪا شهر جي 22 علائقن کي گڏ ڪئي، گريٽر عمان ميونسپلٽي طور منظم ڪيا ويا آهن. ان جو هاڻوڪو ميئر يوسف الشواربه آهي. عمان جي علائقن جا نالا يا ته ٽڪرين يا وادين، جنهن جو اها گھيرو ڪندا آهن، جهڙوڪ جبل اللويبده ۽ وادي عبدون   مان مليا آهن.

اوڀر عمان، جن ۾ وادي عبدون جو علائقو پڻ شامل آهي، گهڻو ڪري تاريخي جڳهن سان ڀريل آهي، جيڪا اڪثر ثقافتي سرگرمين جي ميزباني ڪن ٿا. جڏهن ته اولهه عمان وڌيڪ جديد آهي ۽ شهر جي اقتصادي مرڪز طور ڪم ڪري ٿو. 

سال 2018ع ۾ لڳ ڀڳ ڏهه لک سياح عمان ۾ آيا.  عمان ۾ نسبتاً تيزي سان وڌندڙ معيشت آهي ۽ ان کي بيٽا-عالمي شهر جي حيثيت سان درجه بندي ڪيو ويو آهي. ان کان علاوه، ان کي وچ اوڀر ۽ اتر آفريڪا جي بهترين شهرن مان هڪ قرار ڏنو ويو آهي. هي شهر ملٽي نيشنل ڪارپوريشنن افسن جي  قيام لاءِ دوحا سان گڏ، عرب دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ مشهور جڳهن مان هڪ آهي ۽ ان معاملي ۾ هي رُڳو دبئي کان پُٺتي پيل آهي ۽ توقع آهي ته اِيندڙ 10 سالن ۾ هي ٽِي شهري علائقا ملٽي نيشنل ڪارپوريشنز جي گهڻي ئي سرگرمين جا مرڪز بڻجي ويندا. شهر ۾ هڪ بس نيٽ ورڪ آهي، جنهن ۾ هڪ بس ريپڊ ٽرانزٽ (BRT) سسٽم شامل آهي جيڪو نه صرف شهر جي اندرين جي ٽرانسپورٽ جي خدمت انجام ڏئي ٿو، پر ان کي ويجهي شهر زرقا شهر سان پڻ ڳنڍي ٿو.
نالو 
==تاريخ: جاگرافي: مقامي حڪومت: شهر جو منظر: معيشت: ٽرانسپورٽ: تعليم: 
جڙيل شهر 
عمان هيٺين شهرن سان جڙيل آهي: 
  مسقط، اومان (1986) 
  جده، سعودي عرب (1988) 
  قاهره، مصر (1988) 
  رباط، مراڪش (1988) 
  صنعاء، يمن (1989)
  اسلام آباد، پاڪستان (1989)
  انقره، ترڪي (1992) 
  خرطوم، سوڊان (1993) 
  دوحه، قطر (1995) 
  استنبول، ترڪي (1997)
  الجزائر شھر، الجزائر (1998)
  بخاريسٽ، رومانيا (1999) 
  نوآڪ شوط، موريتانيا (1999)
  تيونس شهر، تيونس (1999)
  صوفيا، بلغاريا (2000)
  بيروت، لبنان (2000) 
  پريٽوريا، ڏکڻ آفريڪا (2002)
  تيگوسيگلپا، هونڊوراس (2002)
  شڪاگو، آمريڪا (2004) 
  ماسڪو، روس (2005)
  آستانه،  قازقستان (2005)
  بشڪيڪ، ڪرغزستان (2006)
  سان فرانسسڪو، آمريڪا (2010) 
  سلهٽ، بنگلاديش 
  سينگاپور، سنگاپور (2014)
  يريوان، آرمينيا (2015)

ٻاهريان ڳنڍڻا
چترشالا

گيلري

رانديون


 خارجي ڳنڍڻا 

 Amman Street Food documentary on Youtube
 Amman Digital Community Facebook page
 Greater Amman Municipality Facebook page
 Amman public transportation map 

زمرو:اردن
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:ايشيا ۾ راڄڌانيون

حوالا

زمرو:اردن
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:ايشيا ۾ راڄڌانيون