استادن جو عالمي ڏينهن

استادن جو عالمي ڏينهن ، هر سال 5 آڪٽوبر تي ملهايو ويندو آهي. هي ڏينهن پهريون دفعو 1994ع تي ملهايو ويو. هي ڏينهن 1966ع تي گڏيل قومن جي تعليمي، علمي ۽ ثقافتي تنظيم ۽ مزدورن جي عالمي اداري پاران  استادن جي حالت بابت دستخط ڪيل دستاويز جي ياد ۾ ملهايو ويندو آهي. جيڪا دستاويز دنيا جي  استادن جي مسئلن ۽ مرتبي بابت آگاهي ڏئي ٿو. دستخط ڪيل دستاويز ۾ تعليمي پاليسي، ڀرتي، استادن جي شروعاتي تربيت، استادن جي تعليم، ڪم جي حالت بابت ڪجهه پيمانا مقرر ڪيا ويا. هن ڏينهن جو مقصدن استادن جي محنت کي خراج تحسين پيش ڪرڻ ۽ استادن جي بنيادي مسئلن جي حل لاءِ جاڳرتا اجاگر ڪرڻ آهي.

عالمي استادن جو ڏهاڙو: تقريبون ۽ موضوعات
عالمي استادن جو ڏهاڙو هر سال گڏيل قومن جي تعليمي، سائنسي ۽ ثقافتي اداري (يونيسڪو) ۽ ايڊيوڪيشن انٽرنيشنل جي سهڪار سان ملهايو ويندو آهي. هن ڏينهن جي ملهائڻ جو بنيادي مقصد استادن جي حيثيت، سندن پيشه ورانه ڪردار ۽ تعليم توڙي سماج جي ترقي ۾ سندن اهميت بابت عالمي سطح تي آگاهي پيدا ڪرڻ آهي. ان مقصد لاءِ يونيسڪو ۽ ايڊيوڪيشن انٽرنيشنل نجي شعبي، خاص طور ميڊيا ادارن سان پڻ ڀائيواري ڪن ٿا.
هر سال عالمي استادن جي ڏهاڙي لاءِ هڪ مخصوص موضوع مقرر ڪيو ويندو آهي، جنهن ذريعي استادن کي درپيش اهم مسئلن کي نمايان ڪيو ويندو آهي. سال 2017ع ۾ “استادن کي بااختيار بڻائڻ” موضوع اختيار ڪيو ويو، جيڪو 1997ع واري يونيسڪو سفارش بابت ويهين سالگرهه سان لاڳاپيل هو. هي سفارش اعليٰ تعليمي ادارن ۾ تدريسي عملي جي حيثيت بابت هئي، ۽ ان موضوع ذريعي اعليٰ تعليم جي تدريسي عملي کي استادن جي مجموعي حيثيت بابت عالمي بحث ۾ شامل ڪيو ويو.
سال 2018ع ۾ عالمي استادن جي ڏهاڙي جو موضوع “تعليم جو حق، تربيت يافته استاد جو حق آهي" مقرر ڪيو ويو. هي موضوع 1948ع جي انساني حقن جي عالمي پڌرنامي جي سترهين سالگرهه جي مناسبت سان اختيار ڪيو ويو، جنهن جو مقصد اهو واضح ڪرڻ هو ته تربيت يافته ۽ اهل استادن کان سواءِ تعليم جو بنيادي حق عملي صورت اختيار نٿو ڪري سگهي. يونيسڪو هن موقعي تي ان ڳالهه تي زور ڏنو ته استادن جي پيشي کي ملهائڻ، استادن سان لاڳاپيل مسئلن بابت آگاهي وڌائڻ ۽ سماج ۾ استادن جي عزت کي بنيادي قدر طور قبول ڪرڻ ضروري آهي.
عالمي استادن جو ڏهاڙو هن وقت دنيا جي سئو کان وڌيڪ ملڪن ۾ ملهايو وڃي ٿو. هر ملڪ پنهنجي قومي روايتن ۽ تعليمي نظام موجب هن ڏينهن کي مختلف نمونن سان ملهائي ٿو. مثال طور، ڀارت ۾ قومي استادن جو ڏهاڙو هر سال 5 سيپٽمبر تي ملهايو ويندو آهي، جڏهن⁠ته آسٽريليا ۾، ڇو⁠ته هي ڏينهن اڪثر اسڪولي موڪلن دوران اچي ٿو، تنهنڪري اتي آڪٽوبر جي آخري جمعي تي استادن جو ڏهاڙو ملهائڻ جو رواج آهي.
سال 2023ع لاءِ عالمي استادن جي ڏهاڙي جو موضوع “اُهي استاد، جيڪي اسان کي اها تعليم ڏئي سگهن، جيڪا اسان چاهيون ٿا” مقرر ڪيو ويو. هن موضوع تحت عالمي سطح تي استادن جي کوٽ، پيشو ڇڏڻ جي وڌندڙ رجحان ۽ نوجوانن ۾ تدريسي پيشو اختيار ڪرڻ جي گهٽ دلچسپي تي ڌيان ڇڪايو ويو. يونيسڪو جي اندازن موجب، سال 2030ع تائين دنيا کي لڳ ڀڳ 69 ملين نون استادن جي ضرورت پوندي.
سال 2024ع ۾ عالمي استادن جي ڏهاڙي جو موضوع “استادن جي آواز کي اهميت ڏيڻ: تعليم لاءِ نئين سماجي معاهدي ڏانهن” مقرر ڪيو ويو. هن موضوع جو مرڪزي خيال اهو هو ته تعليم کي درپيش جديد چيلينجن کي منهن ڏيڻ لاءِ استادن جي راءِ، تجربي ۽ علم کي پاليسي ۽ فيصلا سازيءَ جي عمل ۾ شامل ڪرڻ انتهائي ضروري آهي.

 حوالا