ڪيمرون

ڪيمرون (Cameroon)، سرڪاري طور تي ڪيمرون جي جمهوريه، وچ آفريڪا ۾ هڪ ملڪ آهي. هن جون سرحدون اولهه ۽ اتر ۾ نائيجيريا، اتر اوڀر ۾ چاڊ، اوڀر ۾ وسطي آفريڪي جمهوريه ۽ ڏکڻ ۾ استوائي گني، گيبون ۽ جمهوريا ڪانگو سان ملن ٿيون. ان جو ساحل بائٽ آف بيافرا (Bight of Biafra)، گني جي نار ۽ ائٽلانٽڪ سمنڊ جو حصو، تي واقع آهي. اولهه آفريڪا ۽ وچ آفريڪا جي وچ ۾ چوراڊ تي ان جي اسٽريٽجڪ پوزيشن جي ڪري، ان کي درجه بندي ٻنهي ڪئمپن ۾ ڪيو ويو آهي. هن جا لڳ ڀڳ ٻه ڪروڙ ستر لک ماڻهو 250 ڏيهي ٻوليون، ان کان علاوه انگريزي ۽ فرينچ جي قومي ٻوليون، يا ٻئي ڳالهائين ٿا. 

علائقي جي شروعاتي رهاڪن ۾ چاڊ ڍنڍ جي چوڌاري ساو تهذيب ۽ ڏکڻ اوڀر واري برساتي جنگل ۾ باڪا شڪار گڏ ڪندڙ شامل هئا. پورچوگالي ڳولا ڪندڙ 15ھین صدي عيسويءَ ۾ ساحل تي پهتا ۽ ان علائقي جو نالو ريو ڊي ڪيماروس (Rio dos Camarões) جهینگا مڇي جي ندي رکيو، جيڪو انگريزيءَ ۾ ڪيمرون ٿيو. فولاني سپاهين 19ھین صدي عيسويءَ ۾ اتر ۾ ادماوا امارت قائم ڪئي، ۽ اولهه ۽ اتر اولهه جي مختلف نسلي گروهن طاقتور سرداریون قائم ڪيا.

ڪيمرون سال 1884ع ۾ هڪ جرمن ڪالوني بڻجي ويو، جيڪو ڪیمرون جي نالي سان مشهور ٿيو. پهرين عالمي جنگ کان پوءِ ان کي فرانس ۽ برطانيه جي وچ ۾ ليگ آف نيشنز جي مينڊيٽ طور ورهايو ويو. يونين ڊيس پاپوليشن دو ڪيمرون (يو پي سي) سياسي پارٽي آزادي جي حمايت ڪئي، پر فرانس طرفان سال 1950ع ۾ ان کي غيرقانوني قرار ڏنو ويو، جنهن جي نتيجي ۾ سال 1971ع جي شروعات تائين فرانسيسي ۽ يو پي سي جي ويڙهاڪن جي وچ ۾ قومي آزاديءَ جي بغاوت ٿي. سال 1960ع ۾، ڪيمرون جو فرينچ جي انتظام هيٺ حصو،  صدر احمدو اھدجو جي ماتحت،  جمهوريه ڪيمرون طور، آزاد ٿيو. برطانوي ڪيمرون جو ڏاکڻو حصو ان سان گڏ سال 1961ع ۾ ٿيو ۽ فيڊرل ريپبلڪ آف ڪيمرون ٺاهيو ويو. سال 1972ع ۾ وفاق کي ختم ڪيو ويو. سال 1972ع ۾ ملڪ جو نالو تبديل ڪري يونائيٽيڊ ريپبلڪ آف ڪيمرون رکيو ويو ۽ سال 1984ع ۾ صدر پال بيا جي صدارتي فرمان ذريعي ملڪ جو نالو ريپبلڪ آف ڪيمرون رکيو ويو. بيا، موجوده صدر، اھدجو جي استعيفي کان پوء سال 1982ع کان ملڪ جي اڳواڻي ڪئي؛ هن کان اڳ سال 1975ع کان پوءِ وزير اعظم جي عهدي تي رهيو. 

ڪيمرون هڪ گڏيل صدارتي جمهوريه طور سنڀاليو ويو آهي. ڪيمرون جون سرڪاري ٻوليون، اڳوڻي فرانسيسي ڪيمرون ۽ برطانوي ڪيمرون جون سرڪاري ٻوليون، فرانسيسي ۽ انگريزي آهن. عيسائيت ڪيمرون ۾ اڪثريتي مذهب آهي، اهم اقليتن سان گڏ اسلام ۽ روايتي عقيدن تي عمل ڪن ٿا. اهو انگريزي ڳالهائيندڙ علائقن مان ڇڪتاڻ جو تجربو ڪيو آهي، جتي سياستدانن وڌيڪ غير مرڪزيت ۽ حتي مڪمل علحدگي يا آزادي (جيئن ڏاکڻي ڪيمرون نيشنل ڪائونسل ۾) جي حمايت ڪئي آهي. سال 2017ع ۾، انگريزي ڳالهائيندڙ علائقن ۾ امبازونین رياست جي ٺهڻ تي تڪرار کليل جنگ ۾ وڌي ويو.

ڪيمرونين جي وڏي تعداد ننڍي روزيدار هارين وانگر رهن ٿا. ملڪ کي اڪثر ڪري، ان جي جيولوجيڪل، لساني ۽ ثقافتي تنوع لاء، "ننڍو آفريڪا" سڏيو ويندو آهي.
Highest Average Annual Precipitation Extremes. Global Measured Extremes of Temperature and Precipitation, National Climatic Data Center. 25 May 2012. Last accessed 1 July 2019.
هن جي قدرتي خاصيتن ۾ ساحل، ريگستان، جبل، برساتي ٻيلن ۽ سوانا شامل آهن. ان جو بلند ترين نقطو، لڳ ڀڳ 4,100 ميٽر (13,500 فوٽ) تي، ڏکڻ اولهه واري علائقي ۾ جبل ڪيمرون آهي. ان جا سڀ کان وڌيڪ آبادي وارا شهر ووري نديءَ تي دووالا، ان جي اقتصادي راڄڌاني ۽ مکيه بندرگاهه یائونڈی ۽ گاروا آھن. ان لیمبي ڏکڻ اولهه ۾ هڪ قدرتي بندرگاهه آهي. ڪيمرون پنهنجي مقامي موسيقي جي اندازن، خاص طور تي ماڪوسا، نجانگ ۽ بيڪٽسسي، ۽ ان جي ڪامياب قومي فٽبال ٽيم لاءِ مشهور آهي. اهو آفريڪي يونين، گڏيل قومن، تنظيم انٽرنيشنل ڊي لا فرانڪوفوني (OIF)، گڏيل قومن جي دولت مشترڪه، نان الائنڊ موومينٽ ۽ اسلامي تعاون جي تنظيم جو ميمبر رياست آهي.

حوالا

ٻاهريان ڳنڍڻا

زمرو:ڪيمرون
زمرو:ملڪ
زمرو:آفريڪا جا ملڪ
زمرو:وچ آفريڪا جا ملڪ
زمرو:او آئي سي جا ڀاتي ملڪ
زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ
زمرو:آفريڪي يونين جا رڪن ملڪ
زمرو:دولت مشترڪه جون رڪن قومون
زمرو:فرانسيسي ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪ ۽ علائقا
زمرو:فرانسيسي ڳالهائيندڙ ملڪن جي عالمي تنظيم جون ميمبر رياستون