اٺ سٽا

اٺ سٽا يا مثمن (Musamin) قديم فارسي ۽ عربي نظم مثمن جيڪو سنڌي شاعري ۾اٺن سٽن وارو يا اٺ سٽو جي نالي سان رائج ٿيو سو اٺ سٽو سڏيو ويو ۽ صرف اٺن سٽن تي مشتمل آهي. روايتي سنڌي شاعرن عربي ۽ فارسي شاعري جي تتبع تي ’مثمن‘ نظم لکيا، جيڪي علم عروض جي بحر وزنن تي آڌاريل هئا پر جديد سنڌي شاعرن اٺ سٽي ۾ هيئتي نواڻ آندي آهي. جديد شاعري ۾ صرف ’اٺ سٽا‘ لکيا ويا جيڪي عروض توڙي ڇند تي لکيا وڃن ٿا. اصل ۾ مثمن اهڙو نظم آهي جنهن جو ٿلھ ٻن سٽن تي ۽ هر شعر يا مصرع اٺڻ سٽن تي مشتمل هوندو هو ۽ هڪ مثمن نظم ۾ اٺن سٽن تي مشتمل ڪيترائي بند يا شعر هوندا هئا پر جديد شاعرن صرف اٺ سٽو لکيو ۽ ڪيترن ئي شاعرن اٺ سٽا لکيا آهن. اٺ سٽا ترائيل کان مختلف آهن.ڪتاب: ادبي اصطلاحن جي تشريحي لغت؛ مرتب: مختيار احمد ملاح؛ پبلشر: سنڌي لئنگئيج اٿارٽي، حيدرآباد، سنڌ.

”مثمن“ عربي ٻوليءَ جو لفظ آهي، جنهن جي معنيٰ آهي، ”اٺن مصرعن وارو شعر“. اصطلاحي معنيٰ موجب، مثمن اهو نظم آهي، جنهن جو هر هڪ بند اٺن مصرعن تي مشتمل هجي ۽ اهي مصرعون پاڻ ۾ هموزن هجن. مثمن جو پهريون بند اڪثر سڄو هم قافيہ هوندو آهي ۽ باقي هر هڪ بند جون پهريون ست مصرعون پاڻ ۾ هم قافيہ ٿينديون آهن، پر اٺين مصرع وري پهرئين بند سان ساڳئي قافيي ۾ ايندي آهي.ڪتاب: ادبي اصطلاحن جي تشريحي لغت؛ مرتب: مختيار احمد ملاح؛ پبلشر: سنڌي لئنگئيج اٿارٽي، حيدرآباد، سنڌ.

 حوالا 

زمرو:شاعري