پاڪستان ۾ فوجي حڪومتون

پاڪستان ۾ فوجي حڪومتون:

فوجي انقلاب يا فوج پاران ڪنھن بہ ملڪ جي سياسي اقتدار تي قبضي واري عمل کي فرانسيسي محاوري ڪو ديتا coup d'état (; ) جي نالو ڏنو ويندو آهي. 
پاڪستان ۾ چار دفعا فوج اقتدار تي قبضو ڪيو آهي  پھريون دفعو 1958 ۾ ، ٻيون دفعو 1969 ۾ ، ٽيون دفعو 1979 ۾ ۽ چوٿون دفعو 1999 ۾ . ڊاڪٽر مبارڪ علي مطابق ھر ڀيري فوج جو اقتدار ۾ اچڻ جو جواز ھڪڙو رھيو آھي تہ سياستدان بد عنوان آهن، ملڪ بيروني خطرن جو شڪار آهي ۽ ملڪ ۾ افراتفري آھي.پر فوج جي  ھر ڀيري زبردستي اقتدار ۾ اچڻ باوجود  آھي سڀ مسئلا حل ڪانہ ٿيا پر فوجي حڪومتون ويندي ويندي مسئلن جا انبار ڇڏي ويون.{کتاب: تاریخ کی باتیں؛ از: ڈاکٹر مبارک علی؛ پبلشرز: تاریخ پبلیکیشنز،لاہور صہ14} ڊاڪٽر مبارڪ علي جي تجزيي مطابق اسان پنھنجي ماضي کي پري پري واري ماضي ۾ وڃي تلاش ڪندا آھيون پر 1947 کان پوءِ ڇا ٿيو يا ويجھڙ جي تاريخ ۾ ڇا ٿيو ان کان اسان ماڻهن کي پري رکي ڇڏيو آهي جنھن جو فائدو حڪمران طبقن ۽ سياستدانن کي پيو آهي ڇوته ھلندڙ حادثن جي ذميواري انھن جي ھوندي آھي  ۽ تاريخ کان عام ماڻهن کي پري رکڻ جي ڪري ٿوري ئي عرصي ۾ آھي حادثا ماڻھن کا وسرڻ شروع ٿي وڃن ٿا ۽ سالن پراڻن واقعن جي ياد ڌنڌلي ٿي وڃي ٿي. فوجي حڪومتون اچڻ کان پوءِ ناڪامي جي صورت ۾ ماڻھن کان وسري وڃي ٿو تہ اليڪشن ۾ بيھندڙ سياستدان بدعنوانيون ڪري اقتدار ۾ خزانو لٽي چڪو آهي ۽ آھي سياستدان ھڪ دفعو ٻيھر پاڪ صاف بڻجي ماڻھن ۾ وڃن ٿا ۽ وري پنھنجي ايماندار ھجڻ جون ڳالهيون ڪري ماڻھن کان ووٽ وٺي اقتدار ۾ ٻيھر اچن ٿا . تاريخ کان عام ماڻهو کي پري رکڻ جي نتيجي ڪري حڪمران طبقو اھڙي طرح فائدو وٺي رھيو آھي. سياستدان ۽ فوجي جنرل اقتدار ۾ اچي پنھنجي تاريخ لکرائيندا آھن جنھن ۾ ڪوئي بہ مجرم نہ ھوندو آھي ۽ سڀ قوم ۽ ملڪ جا ھمدرد ھوندا آھن اھڙي طرح حڪومت تبديل ٿيڻ سان تاريخ بہ تبديل ٿي ويندي آھي ۽ نصاب به بدلجي ويندو آهي. ڪڏھن ايوب خان ملڪ جو ھيرو ھيو تہ ڪڏھن ذولفقار علي ڀٽو . ضياء الحق آيو تہ ڀٽو گم ٿي ويو ۽ ضياء الحق مرد مومن ٿي ويو اھڙي طرح پاڪستان ۾ تاريخ جي شطرنج جي راند ھلندي پئي اچي.  ڊڪٽر مبارڪ علي ھڪ سوال اٿاري ٿو تہ "اگر مسخ ٿيل تاريخ ذريعي ھڪ ڪوڙو شعور ماڻھن ۾ جاڳي پئي تہ ان جو ڪهڙو نتيجو پيدا ٿيندو " {کتاب: تاریخ کی باتیں؛ از: ڈاکٹر مبارک علی؛ پبلشرز: تاریخ پبلیکیشنز،لاہور صہ15}

 فيلڊ مارشل جنرل ايوب خان جي مارشل لا   

جنرل آغا يحي خان جي مارشل لا

جنرل محمد ضياءَ الحق واري مارشل لا

جنرل پرويز مشرف واري مارشل لا

 حوالا 

زمرو:پاڪستان جي سياسي تاريخ
زمرو:پاڪستان جي آزاد کان پوءِ جي تاريخ