مهاديوي

مهاديوي آدي، پراشڪتي يا آدي شڪتي ()  (سنسڪرت: आदि पराशक्ति) هندومت جي پنٿ (فرقو) شڪتي مت جي مکيا ڌڻي (الک) ديوي آهي. جنهن کي "پرما شڪتي" ، "آدي شڪتي" ، "مهاشڪتي" ، "مهاديوي" ، ”مها شڪتي“، ”مها ديوي“، پاروتي،  "مهاگوري" ، "مهاسرسوتي" ، "مهالڪشمي" ، "مهاڪالي" ، ستيام شڪتي يا رُڳو "شڪتي" جي نالي سان پڻ سُڃاتي ويندي آهي. ڪيترن ئي شڪتي لکتن مطابق "پراما" جو مطلب مطلق (ڪامل الٰهي) آهي، "ستيا" جي معنيٰ سچائي آهي.Srimad Devi Bhagwatam, Devi Gita, Brahmand Purana, ديوي-ڀگواتا پورانا ۾ بيان ڪيل آهي تہ آدي پراشڪتي سموري سرشٽي (ڪائنات) جي اصلي سرجڻهار، ڏسندڙ (نگران) ۽ تباهي ڪندڙ آهي. اهو پڻ مڃيو ويندو آهي تہ ديوي پاروتي آدي پراشڪتي جي سموري (مڪمل) ۽ سڌو سنئون اوتار آهي.

بُڻ ڀاسُ (ايٽيمولاجي)
آدي پاراشڪتي جو مطلب آهي "پهريون سپريم-پاور". آدي (आदि،ādi) ٻولَ جي لفظي معنيٰ "مُنڍ، شروعات" آهي. شڪتي جسماني سرشٽي (ڪائنات) کان ٻاهر هڪ طاقت ڏانهن اشارو آهي؛ اهو لفظ پاڻ ئي پاڙَ کان شرشٽي (शक् ،śak) مان ورتل آهي، جنهن جي معنيٰ آهي "قابل ٿيڻ،" PIE * ḱak- کان ورتل آهي.

اهميت
ديوي گيتا ۾، اها رِٿ ڏنل آهي تہ هن پنهنجي هڪ شڪتين منجهان پاروتي جي سروُپ (اوتار) ۾ بدلجڻ کان اڳ هوءَ هماليا بادشاهہ ڏانهن سامهون آئي ۽ ان کي ايشوري (اِلاهي)، سدائين لازوالُ وديا نازل ٿي. هن پنهنجو پاڻ کي ويدن جي لفظن ۾ هن ريت بيان ڪيو، "جنهنکي نہ تہ شروعات ۽ نڪي ڪوبہ اَنتُ (پُڄاڻي) آهي. رُڳو هوءَ پاڻ ئي سدائين امر رهندڙ حقيقت آهي. هوءَ سمورو سَنسارُ (سرشٽي، ڪائنات، عالم، جهان) جي رچنا ڪندڙ آهي. هوءَ پنهنجو پاڻ ئي اڪيلي سوڀاري ۽ سوڀ جي پڌاري (ڏيکاءُ، اظهار) آهي. هوءَ پڌري (ڏيکاءُ ڏيندڙ، ظاهر)، ۽ اڻ ڏيکاءُ ڏيندڙ (ڳُجهي، لِڪيل) ۽ اعليٰ منتقلي ديوتا آهي. انکانپوءِ هن پنهنجي اڻ لڀ شڪل ۾ ڏيکاءُ ڏنائين: ستيالوڪا/برهمالوڪا هن جي مُکُ (مُنهن، نرڙ، نراڙ) ۾ ويهاريل هو؛ رچنا ڪيل سرشٽي (ڪائنات) سندس وارَ هُيا. سج ۽ چنڊ سندس اکيون هيون. سندس ڪنن ۾ چار طرف (رُخ، پاسا) هيا؛ ويدَ (ويدا) سندس چوڻيون (ٻولَ) هيا؛ موت، سِڪ پاٻوهه ۽ جذبا هن جا ڏند هيا. مايا هن جي مُرڪَ منجهان ڏيکُ ڏنو.

هندو ڌرم ۾ آدي پراشڪتي

شڪتا پِراڻن کانسواءِ، آدي شڪتي جو ڪڏهن بہ "آدي شڪتي" جي نالي سان ذڪر نہ آيو آهي. پر اَڻَ سِڌي ريت، هو پڻ کيس اعلي وَجُودُ (هَستي، جي وُ) مڃين ٿا.

شيوا پُراڻَ ۾
شيوا پوراڻ چئي ٿو تہ آدي پراشڪتي، سرشتي جي شروعات مهل پرابرهمڻ پاراشيوا يعني ڀڳوان شيوا جو کاٻو اَڌ سان پراما پراڪرتي/ ديوي آدي پرشڪتي جي رُوپَ ۾ مادياتي رُوپ (اوتار) بڻجي وئي هئي.

شڪتا پوراڻا ۾
"ديوي ڀاگوتا پوراڻا" چوي ٿو تہ شوا هزارين سالن تائين بيجي منتر "هريم"  وسيلي آدي پراشڪتي کي پرچائڻ لاءِ پوڄا (عبادت) ڪئي. تنهنکانپوءِ هوءَ پنهنجي هڪ شڪتي شيوا سامهون  سدهاداري جي روپ (اوتار) ۾ ڀڳوان شيو جي ساڄي اڌ کان ظاهر ڪئي.

سکھ مت ۾ آدي پراشڪتي
سکھ ازم  (سکهه مت) ۾ پڻ آدي شڪتي جو تصور کي پيش ڪيو ويو آهي. فرق ڇَڙو فلسفي ۾ آھي. سکھ ازم ۾، کاندا، خدا جي لامحدود طاقت جي علامت آهي، جڏهن ته هندومت ۾ ڀڳوان جي ان کاندا شڪتي کي "آدي شڪتي" سَڏيو ويو آهي.

نوٽس

 حوالا 
 Brown, Cheever Mackenzie (1998). The Devī Gītā: the song of the Goddess; a translation, annotation, and commentary.
 Kinsley, David. Hindu Goddesses: Vision of the Divine Feminine in the Hindu Religious Traditions. .

زمرو:هندو ديويون
زمرو:پاروتي جا اوتار
زمرو:يگانو ڌڻي
زمرو:شيوا جون ساٿياڻيون