مناجات

مناجات, حمد، ڀڄن، گيت يا رچنا   شاعري ۾ عاجزي ۽ التجا سان گهريل دعا کي چوندا آهن. مناجات مذهبي شاعريءَ جو قسم آهي.مناجات عربي لفظ ناجيٰ مان نڪتل آھي. مداح وانگر ھي بھ خاص قسم جو شعر اھي. ھن ۾ شاعر پنھنجي ڏکن ۽ تڪليفن جو حال اوري ڌڻي تعاليٰ کان سوال گھرندو آھي ۽ سن کي ٻاڏائيندو آهي. اسلام ۾ ڪن حالتن ۾ پنھنجي ذاتي عقيدت جي بنياد تي پيغمبر صلي الله عليه واٰلهٖ وسلم، اصحابن سڳورن، اولياءَ  ۽ درويش کي بہ واسطي طور ڪم آندو ويندو اھي. مداح ۽ مناجات ۾ خاص فرق ھيءُ اھي تہ مداح ۾ خاص مضمون ساراھ ۽ تعريف جو ھوندو اھي ۽ ضمني طور سوال يا عرض بہ ڪيو ويندو اھي. پر مناجات ۾ خاص مضمون، حال اورڻ ۽ مدد لاءِ سوال ڪرڻ ھوندو اھي ۽ ضمني طور ساراھ ۽ تعريف ڪبي اھي. مجموعي طور مداح ۾ ساراھ ھوندي اھي ۽ مناجات ۾ سوال جو عنصر غالب هوندو آهي ڪتاب: ادبي اصطلاحن جي تشريحي لغت؛ مرتب: مختيار احمد ملاح؛ پبلشر: سنڌي لئنگئيج اٿارٽي، حيدرآباد، سنڌ-   .

ترتيل
مناجات يا رچنا کي عربي ۾ ترتيل چوندا آهن. ان جو ذڪر قرآن جي سورة المزّمّل جي چوٿين آيت ۾ ٿيل آهي.

رچنا يا ڀڄن
ھندو مذھب ۾ ويد رچنائن تي مشتمل آھن-  سنڌي ٻوليءَ جي تاريخ، پهريون ڇاپو 1956ع، ليکڪ؛ ڀيرو مل مهرچند آڏواڻي  پاران سنڌي ادبي بورڊ. مناجات کي سنڌي ۽ ھندي ۾ رچنا يا ڀڄن چوندا آهن.

ھم
ھم يا hymn (اين خاموش ) انگريزي ٻوليءَ جو لفظ آهي جنھن جي معني حمد يا حمديه گيت آهي. عبراني بائيبل يا عيسائي بائيبل جي پراڻي عھدنامي ۾ ڏنل حمديه گيتن کي سامز  يا سامز وارو ڪتاب چوندا آهن. عيسائي پادريت وارن ليکڪن اھڙن حمديه بيتن کي لاطيني ٻولي جي لفظ ھمس (hymnus) سان سڏڻ شروع ڪيو جيڪو انگريزي ۾ بگڙي ھم (hymn) ٿي ويوEntry on , Liddell and Scott, A Greek-English Lexicon (Oxford: Clarendon Press, 8th edition 1897, 1985 printing), p. 1849; entry on 'hymnus,' Lewis and Short, A Latin Dictionary (Oxford: Clarendon Press 1879, 1987 printing), p. 872.. <be>

عيسائيت م حمديه گيتن جي لاءِ ڏسو :(; ; ; ; ; ; ; cf. ; ).

سامز

سامز 
بائيبل جا حمديه گيت آھن جن کي زبور جا گيت پڻ سڏين ٿا.
thumb

عبارت جا اچار: ھلّلُو اث۔ یھواہ ڪل گوھس شبھوئي ھوئي ڪل ھوامِس ڪي جبار، علینوي ہصرائو وآمث یھواہ لائوس ھلّلُویاہ۔

ترجمو: اي قومن وارؤ! سڀئي خدا جي حمد ڪيو۔ اي اُمت وارؤ! سڀئي ان جي تعريف ڪيو، ڇو ته اھو اسان تي مھربان (۽ رحم ڪندڙ) آھي ۽ رڳو ان جي ذات ابدي آھي. خدا جي حمد ڪيو.(ھلّلُو یاہ)۔(زبور۔ 117)

 حوالا