پنجابي ماڻھو

پنجابي (Punjabis؛ ، ਪੰਜਾਬੀ) ھڪ نسلي گروھ آھي جنھن جو تعلق پنجاب سان آهي، جيڪي انڊو آرين پنجابي ٻولي ڳالھائيندا آھن. پنجاب جو علائقو جيڪو پاڪستان ۽ ڀارت جي وچ ۾ ورهايل آھي، جو ھڪ نسلي گروھ آھي. پاڪستان ۾ صوبي پنجاب، پاڪستان ۾ آباد آھن، جڏھن تہ ڀارت ۾ ڀارتي رياست، پنجاب ۾ آباد آھن. انھن جي مادري ٻولي پنجابي آھي جڏھن تہ ان کان علاوہ اردو، سرائيڪي ٻولي، پشتو، پوٺوهاري ٻولي ۽ انگريزي کي بطور ٻين ٻولي استعمال ڪندا آھن. ھاڻي ٻيا بہ گروھ بڻجي ويا آھن (جيئن سرائيڪي، پوٺوهاري وغيرہ) اھي بہ پنجابي نسلي گروھه جو ئي قسم آھن جنهن جو زمين جي فاصلي سان گڏوگڏ لھجو بدلجي ويو آهي.
250px|thumb
|پنجابي ماڻھن جي ثقافت ۾ ڍول اھم ساز آهي

پنجاب فارسي ٻوليءَ جي ٻن لفظن مان نڪتل آهي؛ پنج ۽ آب جن جي معني آهي پنج پاڻين واري سرزمين. پنجابي ان سرزمين تي رھندڙ ماڻھو آھن. ڏکڻ ايشيا جي فارسي ترڪ فاتحن ان سرزمين کي ھن نالي سان متعارف ڪرايو. ارڙھين صديءَ جي آغاز ۾ ڪيترن ئي قبيلن، ذاتين ۽ اتان جي رھندڙ ماڻھن جي سنگم انھن کي پنجابي جي نئين نالي سان سڃاڻپ ڏني. ان کان اڳ انھن قبيلن ۽ ذاتين ۾ ساڳي ٻولي ۽ نسلي يا ثقافتي ھڪجھڙائي ھجڻ باوجود ھڪ قوم جو تصور ڪونہ ھيو.

 تاريخ 

 محل وقوع 

پنجابي ماڻھو اصل ۾ خطي پنجاب ۾ آباد آھن۔ پنجاب جو مطلب پنج دريائن جو خطو آھي۔ مقامي پنجابي آبادي ان وقت بطور مقدر اڀري جڏھن ارڙھين صدي ۾ رنجيت سنگھ پھريون ڀيرو پنجاب اعظم جو بنياد رکيو جنھن ۾ ھاڻوڪو پاکستاني پنجاب، ڀارتي پنجاب، پورو آزاد ڪشمير ۽ ھاڻوڪو خيبر پختونخوا شامل آھن ھي سڀ علائقا پنجاب ۾ شمار ٿين ٿا۔

پنجابي ماڻھو اوڀر ۾ ڀارتي رياست ھماچل پرديش،ھرياڻہ ۽ راجسٿان کان وٺي ڪري اولھ ۾ پاڪستاني صوبي خيبر پختونخوا تائين جڏھن تہ اتر ۾ ڄمون ۽ ڪشمير کان وٺي ڏکڻ ۾ سنڌ تائين آباد آھن۔

 پاڪستاني پنجابي 
پاڪستان ۾ تقريباََ 40 کان 45 سيڪڙو ماڻھو آھن جيڪي پنجابي ٻولي ڳالھائن ٿا۔ پاڪستان ۾ پنجابي آبادي ٻن اھم گروھن ۾ ورزھايل سمجھي وڃي ٿي، زميندار ۽ قوم۔ زميندار اصل ۾ انھن پنجابين کي چيو وڃي ٿو جيڪي زراعت ۽ ھارپي سان لاڳاپيل ھوندا آھن۔ زميندار گروھ وڌيڪ راجپوت، جٽ، شيخ، گوجر، گاڪخر، ڊوگر ۽ رحماني ۾ ورھايل آھن. پاڪستان ۾ پنجابي اڪثريتي آبادي مسلمان آھن۔
 درجو صوبو پنجابي ڳالھائيندڙسيڪڙو —  پاڪستان  76,335,300  44.15 1  پنجاب  70,671,704  75.23 2  سنڌ 3,592,261  6.99 3  وفاقي گادي جو ھنڌ، اسلام آباد  1,343,625  71.62 5  بلوچستان  318,745  2.52

 ڀارتي پنجابي 
ڀارت ۾ پنجابي مذھبي اعتبار سان ٻن اھم گروھن ۾ ورھايل آھن، ھڪ سک آبادي ۽ ٻين ھندو آبادي۔ ڀارت ۾ پنجابي آبادي تقريباََ 4 سيڪڙو آھي جيڪي تقريباََ 3 ڪروڙ کان وڌيڪ فرد ٿين ٿا.

 مذھب 
پنجابي ماڻھن ۾ سڀ کان وڌيڪ ٻہ مذھب آھن، پاڪستان ۾ رھندڙ پنجابي اڪثريتي طور تي مسلمان جڏھن تہ ڀارت ۾ رھندڙ پنجابي سک مذھب جا پيروڪار آھن۔ پنجابي اڪثر مسلمان آھن جيڪي سني اسلام جي فقہ حنفي جا پيروڪار آھن.

 ثقافت 

 ٻولي 

پنجابي ماڻھن جي مادري زبان پنجابي آھي جيڪا ھڪ ھند يورپي ٻولي آھي جيڪا پنجاب جي باشندن ۾ مروج آھي۔ پنجابي ڳالھائيندڙ وارن ۾ ھندومت، سک مت، اسلام، ۽ مسيحيت جا پيروڪار شامل آھن۔ اول ذڪر ڪيل مذھب کان علاوه باقي ٽنھي مذھبن ۾ ھن زبان کي خاص حيثيت حاصل رھي آھي۔ پاڪستان ۽ ڀارت ۾ ڪيل مردم شمارين جي مطابق دنيا ۾ پنجابي ڳالھائڻ وارن جي تعداد 14-15ڪروڙ کان وڌيڪ آھي. ان کان علاوہ اردو،هندي ۽ انگريزي بطور ٻين زبان استعمال ڪندا آھن۔

 پنجابي ثقافتي کاڌو 

پنجاب ۾ تندوري کاڌا گھڻو عام آھن۔ پنجابي ثقافتي کاڌن ۾ مرغ تڪو،پٽاٽو گوبي، پراٺو، ديسي لسي، تندوري چجن، زيره چاول، پنجيري، تڙڪہ دال، سيون، گجر جو حلوو، اچار گوشت ۽ پنير شامل آھن.

 موسيقي 

 رقص 

پنجاب ۾ تمام گھڻا ثقافتي رقص عام آھن جن ۾ سڀ کان معروف رقص ڀنگڙو آھي جيڪو مختلف تقريبن ۽ ڏڻن تي ڪيو ويندو آھي۔ ٻيا ھيٺ ڏنل آھن:
 ڀنگڙڳ
 سمي
 گِدڌا
 ڪڪلي
 جھومر
 ڊنڊاس
 جگني
 لڊي

 ڏڻ 

 رانديون 

 پنجابي بلحاظ ملڪ 
 درجو ملڪ آبادي1   81,379,6152   33,109,6723  مملڪت متحدہ  2,300,0004   800,0005   720,0006   640,0007   620,0008  620,0009  ھانگ ڪانگ  260,00010  ملائيشيا  185,00011   140,00012   120,00013   90,00014   80,00015  ٿائيلينڊ 75,00016   75,000 17  موريشس  70,00018   70,00019   68,00020   65,00021   60,00022  ڪينيا  55,00023  تنزانيہ  45,00024  40,00025 ناروي  25,00026  ڊينمارڪ  15,000

 پڻ ڏسو 
 پنجاب جو خطو
 پنجابي ٻولي

 خارجي ڳنڍڻا 
 قبل از اسلام سنڌ جي واديء ۾ ماڻھو ۽ ٻوليون
 مفت پنجابي (گرمکي) پرائمر 
 پنجابي ڳنڍڻا 
حوالا

زمرو:پنجابي ماڻهو
زمرو:پاڪستاني ماڻهو
زمرو:پاڪستان ۾ نسلي گروهه
زمرو:پنجابي ثقافت