محمد عثمان ڏيپلائي

محمد عثمان ڏيپلائي (Muhammad Usman Diplai)) (پيدائش: 13 جون، 1908ع - وفات: 7 فيبروري، 1981ع) پاڪستان سان لاڳاپو رکندڙ سنڌي ۽ اردو جو مشھور ناول نگار، افسانہ نگار، ترجميڪار، ڊراما نويس ۽ صحافي ھو، جنھن سنڌي ٻولي ۾ جڳ مشهور ناول سانگھڙ لکيو۔

 زندگي 
محمد عثمان ڏيپلائي 13 جون، 1908ع تي ڏيپلو، ٿرپارڪر ضلعي، سنڌ، برطانوی ھندستان, (ھاڻوڪي پاڪستان) ۾ پيدا ٿيا.محمد عثمان ڏيپلائي، سوانح و تصانيف ويب، پاڪستانص 509، پاڪستان ڪرونیڪل، عقيل عباس جعفري، ورثہ / فضلي سنز، ڪراچي، 2010ء۔ ھو ڪنھن درسگاھ جو فارغ التحصیل نه ھو پر ننڍپڻ کان ئي ھن کي علم حاصل ڪرڻ جي لگن ھئي۔

 ادبي خدمتون 
محمد عثمان ڏيپلائي ننڍپڻ کان ئي سنڌي ۽ اردو زبان ۾ ڪھاڻيون لکڻ شروع ڪري ڇڏيون۔ ھن لاتعداد علمي ۽ ادبي مضمون ۽ سو جي لڳ ڀگ تاريخي ناول تحرير ڪيا جن ۾ انھن جو ناول سانگھِڙ شھرۂ آفاق جي حيثيت رکي ٿو۔ ھن ناول ۾ سنڌ صوبي ۾ انگريز سامراج جي خلاف پير صبغت اللہ شاھ راشدي ۽ ان جي حوارين جي آزادي جي لاءِ جدوجھد کي موضوع بڻايو ويو آھي۔

محمد عثمان ڏيپلائي سنڌي جي ھڪ اخبار روزاني عبرت جو باني ھو۔ ھن صحافت جي آزادي لاءِ قيد تڪليفون به سَٺيون پنھنجي آخري زماني ۾ ھو ھڪ ماھوار ادبي رسالي ساڻيھه (وطن) سان گڏ انگريزي ڊيلي سنڌ ٽائيمز جو ايڊيٽر به ھو۔

ڏيپلائي عالمي ادب جي سگهاري تحريڪ جو سنڌ جهڙي نظر انداز ٿيل پرڳڻي جو ميمبر هو، هو رڳو پنهنجي ضمير جو پوئلڳ هو. اُهو ضمير، هن جو منشور هو، هن جي سياست هو. منڍ کان وٺي، هن جي لکڻين ۾ ڪيئي لاها چاڙها ۽ ذهني ۽ فڪري تضاد نظر اچن ٿا. پر اُنهن تضادن ۽ عمر جي مختلف منزلن ۾ اختيار ڪيل، سندس لاڙن ۾ ڪنهن به ذهني ۽ فڪري بدديانتيءَ جو عنصر نظر نٿو اچي. اُن ڪري هن پنهنجي ضمير جي روشنيءَ ۾ هلندي، ڪڏهن به سرڪار يا سَرنديءَ وارن طبقن جو راضپو حاصل نه ڪيو. هن ڪيتريون ئي تڪليفون سٺيون، ذهني گهاءَ کاڌا، مالي قربانيون ڏنيون، جيل ياترائون ڪيون، اخبارون ۽ پريسون ضبط ڪرايون، پر پنهنجي ضمير جي پيروي نه ڇڏي. اُها ضمير جي پوئلڳي ئي هئي، جنهن ٿر جي هڪ گمنام ڇوڪري مان، سنڌي ادب جي آسمان تي چوڏهينءَ جي چنڊ وانگر چمڪايو ۽ عزت، شهرت ۽ حيثيت ڏيارائي. پر اُنهيءَ سڀ ڪجهه ملڻَ کان پوءِ به سندس طبيعت ۾ هٺ ۽ وڏماڻهپائي نه پيدا ڪئي ۽ هو پنهنجي سڀاءَ ۾ آخري گهڙيءَ تائين، ڏتڙيل، غريب ۽ بي پهچ ماڻهن جي گهڻائيءَ جو ئي پاڻ کي فرد سمجهندو رهيو. هو هڪ بيڊپو انسان هو. سادگي هن جي زندگيءَ جو حصو هئي، جيڪا هن جي کاڌي ۽ لکڻ ۾ بنهه ظاهر پئي ٿيندي هئي. ڪتاب: ويراڳي جي وڃڻا ها، عبدالواحد آريسر

 لکڻيون 
 سانگھڙ (ناول)
 گلستان حسن (ناول)
 اسلام تي مقدمو (ڊرامو)
 گمراھ مسافر (ناول)
 مجاھد ڪشمیر (ناول)
 بلبل ايران (ناول)
 عيد جو چنڊ (ناول)
 درد جو شھر (افسانا)
 سنگدل شھزادي (ناول)
 آخري اميد
 وطن فروش (ڪھاڻي)
 شاھ جي رسالي جو رھبر (لطيفيات)
 مجاھد مصر (ناول)
 غازي اورنگ زيب عالمگير
 درگاھ شريف
 احمد شاھ ابدالي

 ايڊيٽري 
 روزانہ عبرت (سنڌي) حيدرآباد
 روزانہ سنڌ ٽائيمز (انگريزي) حيدرآباد
 ماھوار ادبي جريدو سانٽريھہ (وطن)

 محمد عثمان ڏيپلائي جي فن ۽ شخصيت تي ڪتاب 
 محمد عثمان ڏيپلائي : شخصيت ۽ فن، پروفيسر آفاق صديقي، اڪادمي ادبيات پاڪستان، 2009ء

 اعزاز 
محمد عثمان ڏيپلائي کي حڪومت پاڪستان جي طرفان ھن جي وفات کان بعد صدارتي تمغو براءِ حسن ڪارڪردگي جي اعزاز سان نوازيو ويو۔

 وفات 
محمد عثمان ڏيپلائي 7 فيبروري، 1981ع تي وفات ڪري ويو.
حوالا

زمرو:سنڌي اديب
زمرو:سنڌي شخصيتون
زمرو:سنڌي مصنف
زمرو:پاڪستاني افسانہ نگار
زمرو:پاڪستاني صحافي
زمرو:پاڪستاني ليکڪ
زمرو:پاڪستاني مترجم
زمرو:پاڪستاني شخصيتون
زمرو:پاڪستاني ناول نگار
زمرو:پاڪستاني نثر نگار
زمرو:پاڪستاني ڊراما نگار
زمرو:سنڌ جون شخصيتون
زمرو:1908ع جون پيدائشون
زمرو:1981ع جو وفاتون
زمرو:1981ع جون فوتگيون
زمرو:ضلعو ٿرپارڪر جون شخصيتون
زمرو:وصول ڪندڙ تمغو حسن ڪارڪردگي
زمرو:ويھين صدي جا ناول نگار
زمرو:ٿرپارڪر ضلعي جون شخصيتون