ڳوٺ پيارو خان کوسو

پيارو خان کوسو جي ڳوٺ گاجي شاهه بادشاهه جي مُقام تي هڪ چوڪنڊي ٺهيل آهي، جنهن کي گنبذ ڪونهي، قبر جيڪا آهي سا پيارو خان کوسي جي آهي، جيڪو پنهنجي وقت جو وڏو سخي ٿي گذريو آهي، خبر ناهي ته هن پياري خان جو ان سان ڪو خانداني تعلقي آهي ته يا نه عموماً ٻروچ قوم جا نالا وڏن جي نالي سان رکبا آهن، بهرحال هن ڳوٺ جو باني پيارو خان کوسو درياڻي پاڙي جو چڱو مڙس هو، ڪٿان آيو: تنهن جي ڄاڻ ڪا نه ملي آهي، پياري خان ڳوٺ ۾ هڪ درياڻي کوسو جدا مسجد ٺاهيون ويٺو هو، نالو  هوس مولوي  عبدالرزاق صاحب پر ماڻهو کيس ملان طوطا خور  چوندا هيا، هن طوطو پکي حلال ڪري کائڻ شروع ڪيو هو ان ڪري ماڻهن اهو نالو رکيس، هي به هڪ عجيب وضع قطع جو مُلان هو، پٽڪو وڏو پيراڻي نموني سان ٻڌي وڏي ڊگهي لٺ هٿ ۾ کڻي هلندو هو، سفر گهڻو ڪري گهوڙي تي ڪندو هو، اسان وٽ به سالن ۾ ٽي چار ڀيرا ڏيندو هو، پنهنجي وهٽ کي طنبيلي ۾ ٻڌي سنج لاهي هٿيڪا ڪري گاهه وغيره وجهي آرام سان اچي اوطاق ۾ پڄندو، اول ته اوطاق ۾  رکيل چانهه جو سامان هٿ ڪري چانهه پاڻ ٺاهي پلٿي ماري نهايت استغراق واري حالت ۾ ويهي چانهه جا پسڪا ڀريندو هو،  ڪلاڪن کن ۾ چار پنج پياليون انهيءَ استغرافي حالت ۾ ويٺي پي ويندو هو، پوءِ ٿانو ساڳي الماڙي ۾ رکي دلجاءِ سان اچي کٽ تي ويهندو، پٽڪو پٽڪو لاهي پاري سان رکي لٺ پاسي سان  اڀي ڪري ڇڏيندو، ڏينهن ٻه ٽڪي وري واپس ورندو هو، ماني وغيره لاءِ گهر ڪو نه ڪندو هو، ڪنهن آڻي ڏنس ته کائي وٺندو پوءِ اها جهڙي قسم جي به هجي، هي بسم الله ڪري وٺندو ۽ الله جي نعمت سمجهي تناول ڪندو هو، چانهه جو شوقين هو، چانهه جو سامان اوطاق ۾ هميشهه  جهجهي مقدار ۾ موجود هوندو هو، سو مولوي صاحب  ان لاءِ ڪنهن کي تڪليف ۾ ڪو نه وجهندو هو، پاڻ ٺاهي پاڻ استعمال ڪندو هو، خيرات يا نذرانو به ڪونه وٺندو هو، نه ڪي مدرسي جي بهاني چندي لاءِ رسيد بوڪ ساڻ کنيو ايندو هو، هڪ الله لوڪ انسان هو نه ڪنهن جي پچار ۾ نه ڪنهن جي پڇاءُ ۾ بس پنهنجي استغراقي ڪيفيت ۾ هوندو هو، انهيءَ قسم جا مولوي هينئر ڪٿي آهن، اهڙن جي اڻاٺ ٿي وئي آهي، انهيءَ ماحول ۾ اکين اڳيان انهيءَ معصوم مولوي جو نقشو اچي يندو آهي ته پياري ڳوٺ جي ياد تازه ٿي ويندي آهي، اتي اهو مسڪين نماڻو لٺ هٿ ۾ کنيل مولوي پنهنجي مسجد اندر بيٺل تصوراتي دنيا ۾  جلوه نما پيو  ڏسبو.نئين ٺل جا پراڻا گل؛از: نظام الدين کوسو؛مھراڻ رسالو؛1992؛جلد،45؛سنڌي ادبي بورڊ ڄامشورو

 حوالا