خوشحال خان خٽڪ

خوشال خان خٽڪ (پشتو: خوشال خان خټک؛ 1613 – 20 فيبروري 1689) خوشال بابا جي نالي سان پڻ مشهور آهي 17 صدي جو پشتون شاعر، سردار ۽ جنگجو هو. خوشحال خان مغل سلطنت جي خدمت ڪئي ۽ ان کي پختون ويڙهاڪن کان بچائيندي پنهنجي زندگيءَ جو گهڻو حصو گذاريو. سندس قبيلي جي سرداريءَ مان برطرف ٿيڻ کان پوءِ ۽ سندس پٽ کي سندس مغل سردارن طرفان تبديل ڪرڻ بعد، خوشحال خان مغلن جي خلاف ٿي ويو. ان کان پوءِ، خوشحال سڀني پشتونن جي اتحاد جي تبليغ ڪئي، ۽ مغل سلطنت خلاف بغاوت جي ترغيب ڏني، پنهنجي زندگيءَ جي آخري سالن ۾ شاعريءَ ذريعي پختون قومپرستي کي فروغ ڏنو. خوشحال جي شاعري جو گهڻو حصو پشتو ۾ آهي پر ڪجهه فارسيءَ ۾ به آهي. خوشحال کي ”پشتو ادب جو پيءُ“ ۽ افغانستان جو قومي شاعر سمجهيو وڃي ٿو.

خوشحال جي زندگي مغل شهنشاهه جي خدمت ڪندي گذري ۽ پنهنجي آخري سالن ۾ هن مغل سلطنت جي خلاف جدوجهد ڪئي جنهن جا خيبر پختونخوا (موجوده پاڪستان) ۽ زابلستان (موجوده افغانستان) جي پشتونن سان لاڳاپا خراب هئا. سردار جي حيثيت ۾ پنهنجي حيثيت بحال ڪرڻ لاءِ، خوشحال مغل شهنشاهه، اورنگزيب جي طاقتن کي چيلينج ڪيو ۽ ڪيترن ئي جنگن ۾ مغل فوجن کي شڪست ڏني. هو هڪ نامور جنگجو هو، جيڪو ”پشتون ويڙهاڪ شاعر“ جي نالي سان مشهور ٿيو. خوشحال جو موقف ۽ ويڙهه وارو رويو پشتون تاريخ ۾ هڪ اهم موقف هو ۽ سندس رايا ۽ خيال پختونن جي نظرياتي ۽ فڪري ترقيءَ ۾ هڪ نئون مرحلو جوڙيو. خوشال شاعري ۽ نثر جي ڪمن کان علاوه فارسي ۽ عربي مان پشتو ۾ مختلف ترجما پڻ لکيا. هن بعد ۾ تيراه جي علائقي (هاڻي خيبر ضلعي) ۾ وفات ڪئي.

 شروعاتي زندگي 

 خانداني پس منظر 

 شيخ رحمڪار جي پيروڪار جي حيثيت ۾ 

 بغاوت ۽ مغل سلطنت 

 موت ۽ تعظيم 

 امن ۽ قومي سالميت لاءِ جدوجهد 

 شايع ٿيل ڪم 

 اقوال 

 ورثو 

 پڻ ڏسو 

 خارجي لنڪس 

حوالا

زمرو:شاعري
زمرو:قومپرستي
زمرو:خيبر پختونخوا 
زمرو:خيبر پختونخوا جون شخصيتون