پري-رومن آئرن دؤر

پري رومن آئرن دؤر (انگريزي: Pre-Roman Iron Age) اتر يورپ، خاص طور تي اسڪينڊينيويا جي تاريخ جو هڪ اهم آثار قديمه وارو دؤر آهي. هي دؤر تقريباً پنجين يا چوٿين صدي قبل مسيح کان شروع ٿي پھرين صدي قبل مسيح تائين جاري رهيو. هي دؤر نارڊڪ برانز دؤر کان پوءِ ۽ رومن آئرن دؤر کان اڳ وارو زمانو سمجهيو وڃي ٿو.

تاريخي پسمنظر 
پري رومن آئرن دؤر بابت جديد تحقيق موجب، هي زمانو اتر يورپ ۾ لوھ جي ٽيڪنالاجي جي شروعاتي مرحلي کي ظاهر ڪري ٿو، جتي ڪانسيءَ جي دؤر کان لوھ واري سماج ڏانهن تبديلي آئي. پري رومن آئرن دؤر دوران اسڪينڊينيويائي علائقن ۾ لوھ جو استعمال آهستي آهستي وڌڻ لڳو. شروعاتي طور تي لوھ ناياب ۽ قيمتي ڌاتو هو، جيڪو گهڻو ڪري هٿيارن ۽ اوزارن لاءِ استعمال ٿيندو هو. هن دؤر ۾ مقامي آبادي اڃا تائين رومن سلطنت سان سڌي سياسي لاڳاپي ۾ نه هئي، پر واپار ۽ ثقافتي اثر موجود هئا.

ثقافتي خصوصيتون 
ثقافتي لحاظ کان هي دؤر نارڊڪ سماجن ۾ اهم تبديليون آنديون، جن جا آثار قبرستانن، اوزارن ۽ رهڻي ڪهڻي مان ظاهر ٿين ٿا.

 لوھ جا اوزار ۽ هٿيار ڪانسيءَ جي اوزارن جي جاءِ وٺڻ لڳا.
 زرعي طريقن ۾ بهتري آئي، جنهن سان آبادي ۾ واڌ ٿي.
 قبرن جا نمونا مختلف ٿيا، جن ۾ ساڙڻ (cremation) ۽ دفن ڪرڻ ٻئي رواج ملن ٿا.
 هٿ سان ٺهيل مٽيءَ جا ٿانوَ عام استعمال ۾ هئا.

سماجي ۽ معاشي زندگي
هن دؤر جي سماجي ۽ معاشي ڍانچي بابت آثار قديمه جا ثبوت ڏيکارين ٿا ته واپار ۽ زراعت گڏجي سماج جي ترقيءَ جو ذريعو هئا. هن دؤر ۾ سماج گهڻو ڪري ڳوٺاڻو هو. ماڻهو زراعت، مال پالڻ ۽ شڪار تي ڀاڙيندا هئا. واپار ذريعي بالٽڪ علائقن، مرڪزي يورپ ۽ ٻين پاڙيسري ثقافتن سان لاڳاپا وڌيا، خاص طور تي لوھ، امبر (ڪهرُو) ۽ ٻين شين جي مٽاسٽا ٿي.

اهميت
پري رومن آئرن دؤر اسڪينڊينيويا جي تاريخ ۾ اهم حيثيت رکي ٿو، ڇاڪاڻ ته هن دؤر دوران ٽيڪنالاجي، سماجي ڍانچي ۽ ثقافتي روايتن ۾ اهي تبديليون آيون، جيڪي بعد ۾ رومن آئرن دؤر جي ترقيءَ جو بنياد بڻيون.

 پڻ ڏسو 

نارڊڪ برانز دؤر
آئرن دؤر
رومن آئرن دؤر

 حوالا