مشاھير اسلام ( ڪتاب)

مشاهير اسلام ڪتاب ”مشاهير اسلام“ انسٽيٽيوٽ آف سنڌ الاجي شايع ڪيو.، ڪتاب جو مصنف مولانا عبدالرحيم منگسي صاحب آهي. ڪتاب جي ضخامت 94 صفحا آهي ۽ مشاهير اسلام، جن جي سلسلي ۾ لکيو ويو آهي، انهن جو تعداد 54 آهي، جنهن ۾ هر مشاهير انهيءَ پايي جو آهي جو ان لاءِ هڪ هڪ ڪتاب جي ضرورت آهي. ليڪن مولانا صاحب نهايت اختصار کان ڪم وٺي درياءَ کي ڪوزي ۾ بند ڪرڻ جو فرض سرانجام ڏنو آهي. عام معلومات جيڪا ڪنهن تمام اڻ ڄاڻائي واري طبقي لاءِ هجي، ان جي پيش نظر ڪتاب لکيل ٿو ڏسجي. مشاهير جو هر اسم اهڙو آهي، جيڪو هن دور ۾ روشناسي جي خيال کان ڪافي توجه لهڻي.

مشاهيرن جي سلسلي ۾ صرف انهن جي حياتي جي احوال کي مختصر صورت ۾ قلمبند ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي ويئي آهي، جيڪا پنهنجي جاءِ تي قابل قدر آهي ۽ پڙهندڙن لاءِ ان جو مطالعو فائدي جو باعث آهي. انهن مشاهيرن ۾ صحابه به آهن ته ائمه حديث به آهن، ائمه فقه به آهن ته صاحبِ تصوف به آهن. اختصار جي صورت ۾ هر مشاهير جي سلسلي ۾ جيڪو عام تصور علمي حلقن ۾ آهي، اهو پڙهڻ کان پوءِ تشنه رهجي وڃي ٿو. هي ڪتاب جنهن وقت جو لکيل آهي، ان وقت جي لحاظ کان اهو صحيح هو، ليڪن جنهن وقت ۾ ان جي اشاعت هڪ اهم سنڌي اداري طرفان ٿي آهي، ان صورت ۾ اداري تي ڪي فرض به عائد ٿين ٿا.

الف: ڪتاب ۾ بيان ڪيل هر مشاهير جي ڏنل احوال کي مولانا موصوف جي لفظن ۾ پيش ڪيو وڃي ها.
ب: ان سلسلي ۾ فوٽ نوٽ ۽ تشريحات جو طريقو اختيار ڪري هر مشاهير جي سلسلي جي مڪمل معلومات ڏني وڃي ها. اسان وٽ اهڙو هڪ نه پر ڪيترائي مثال آهن. مرحوم پير حسام الدين راشدي ”مڪلي نامه“ جي مختصر ڪتاب کي تشريح ۽ توضيح جي سلسلي ۾ جيڪا اوجر ڏني ان اصل مصنف جي ڪتاب کان به وڌيڪ ان کي چارچنڊ لڳائي ڇڏيا.
ج: اهم ادارن جو فرض صرف ڪتاب شايع ڪرڻ نه آهي، پر ان سلسلي ۾ ان کي جامع ۽ بهتر صورت ۾ پيش ڪرڻ به ضروري آهي. جيڪڏهن انهيءَ حيثيت سان ”مشاهير اسلام“ کي شايع ڪيو وڃي ها ته آءٌ ڀانيان ٿو ته ڪتاب جي اهميت ۽ افاديت ۾ نهايت واڌارو ٿئي ها ۽ ڪتاب موجوده دور جي علمي تقاضائن کي پورو ڪري سگهي ها. باوجود انهن اوڻاين جي ڪتاب ٻولي ۽ سٽاءُ توڙي بيان ڪيل معلومات جي روشنيءَ ۾ سنڌي ادب توڙي ٻولي ۾ هڪ انگ جي واڌاري جي حيثيت رکي ٿو ۽ پنهنجي معيار جي خيال کان پڙهندڙن جي معلومات ۾ ضرور اضافو آڻيندو.تبصرا؛عبدالغفار صديقي ؛مھراڻ رسالو؛ جلد 35؛ 1986؛
سنڌي ادبي بورڊ ڄامشورو 

 حوالا