ڪوئيٽا ضلعو

ڪوئيٽا (Quetta District) پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي اتر اولهه واري حصي ۾ هڪ ضلعو آهي. سال 2023ع جي پاڪستاني مردم شماري مطابق ڪوئيٽا ضلعي جي آبادي 22,72,290 (2.2 ملين) آهي. 

اهو ڪوئيٽا ڊويزن جو حصو آهي. ضلعو پنهنجي زرعي پيداوار لاءِ مشهور آهي، خاص طور تي ميوي جا باغ، جن ۾ سيب ۽ انگور شامل آهن. هنه وادي هڪ اهڙو علائقو آهي جتي بادام پوکيا ويندا آهن. 1998ع جي مردم شماري ۾ آبادي 7,60,000 هئي، جڏهن ته سال 2010ع ۾ ان جو اندازو 12,35,000 هو ۽ سال 2023ع ۾ 2,272,290 ٿي وئي.
تاريخ
ڪوئيٽا جو قديم نالو شالڪوٽ هو، هڪ اصطلاح جنهن سان اهو اڃا تائين ملڪ جي ماڻهن ۾ مشهور آهي. هن علائقي تي غزنوين، غوري، ارغونن ۽ مغلن جي حڪومت رهئي آهي. پندرهين صديءَ جي آخر ۾، اهو هرات جي حڪمران شاهه بيگ ارغون کي عطا ڪيو ويو، مغلن جي وڌندڙ طاقت اڳيان ٿوري دير ۾ ئي رستو ڇڏڻو پيو. آئين اڪبري ۾ شال ۽ پشين ٻنهي جو ذڪر آهي جيڪي اڪبر کي فوجي خدمت ۽ آمدني فراهم ڪندا هئا. تنهن هوندي به، اهي علائقا قنڌار سان گڏ صفوين جي حوالي ٿي ويا. ارڙهين صديءَ جي شروعات ۾ قنڌار ۾ خلجي طاقت جي عروج تي، ساڳئي وقت قلات ۾ بلوچن جي طاقت سان، ڊيورنڊ جي معاهدي ذريعي ڪوئيٽا ۽ پشين انگريزن جي هٿ ۾ ڪينٽ بڻجي ويا.

 برطانوي دور 

19 صدي دوران ڪوئيٽا (شالڪوٽ) تي سال 1879ع جي ٻي اينگلو-افغان جنگ دوران برطانوي فوج قبضو ڪيو.   1839ع ۾ سنڌو درياءَ جي برطانوي فوج جي اڳڀرائي تي، ڪيپٽن بين کي شالڪوٽ ۾ پهريون پوليٽيڪل ايجنٽ مقرر ڪيو ويو ۽ ملڪ جو انتظام شاهه شجاع الملڪ جي طرفان هن جي طرفان ڪيو ويو. 1876 ۾ سر رابرٽ سنڊيمن جي قلات جي مشن کان پوءِ، ڪوئيٽا قلعي تي سندس محافظ قبضو ڪيو ويو ۽ ملڪ جو انتظام خان آف قلات جي طرفان 1883 تائين ڪيو ويو، جڏهن ان کي خان ۽ برطانوي سلطنت جي وچ ۾ هڪ معاهدي ذريعي 25,000 رپين جي سالياني ڪرائي تي برطانوي حڪومت کي ليز تي ڏنو ويو. 1883ع ۾ پشين ۽ شورارود سان گڏ هڪ انتظامي چارج ۾ ان کي قائم ڪيو ويو. 1888ع تائين پراڻو چمن سرحد تي سڀ کان وڌيڪ ترقي يافته پوسٽ هئي؛ پر، خواجه امران جي پار ريلوي جي واڌ تي، ٽرمينس ان جي موجوده جڳهه تي مقرر ڪيو ويو، ان جڳهه کان 7 ميل (11 ڪلوميٽر). افغانستان سان سرحد آخرڪار 1895-1896 ۾ حد بندي ڪئي وئي.

شالڪوٽ جو شهر جو علائقو ڪاسي قبيلي جي آبادي هو ۽ ان جي چوڌاري بازئي قبيلي جي قبضي ۾ هو، جنهن ۾ سليمان خيل، خروٽي، نصر ۽ بيتنائي جا قبيلا شامل هئا. قنڌار جي ٻاهرئين پاسي هجڻ ڪري، اهو گهڻو ترقي يافته نه هو. برطانوي فوجن جي آمد سان، ترقي جا دروازا کوليا ويا. تمام جلد، ماڻهن علائقي ۾ روڊ، ٽرينون ۽ اسڪول ڏٺا.

انتظامي تقسيم
تعلقا
In 1975, Quetta and Pishin were made separate districts. Quetta District today consists of two towns and one sub-tehsil. Quetta District was designated as a City District in 2001, having two tehsils and one sub-tehsil with a total of 67 union councils.
TehsilArea
(km²)Pop.
(2023)Density
(ppl/km²)

(2023)Literacy rate
(2023)Union CouncilsChiltan Tehsil...............Zarghoon Tehsil...............Panjpai Tehsil1,20521,37117.7437.67%...Sadar Tehsil1,283330,421257.5456.66%...Kuchlak Tehsil180310,2461,723.5950.59%...Sariab Tehsil221572,8542,592.1042.99%...

آباديات
قابل ذڪر ماڻهو
 Abdul Samad Khan Achakzai
 Ali Ahmad Kurd
 Habib Jalib Baloch
 Iftikhar Muhammad Chaudhry
 Qazi Faez Isa
 Qazi Muhammad Essa
 Sardar Yaqoob Khan Nasar
 Zeenat Karzai
 Yahya Bakhtiar

ٻاهريان ڳنڍڻا

 Quetta District at 
 Quetta District  at 


Category:Districts of Balochistan, Pakistan

حوالا

زمرو:ڪوئيٽا ضلعو
زمرو:بلوچستان جا ضلعا
زمرو:پاڪستان جا ضلعا