پاڪستان-چين لاڳاپا

پاڪستان جا چين سان تعلق انتھائي سٺا آھن. دنيا ۾ پاڪستان ۽ چين بئي ھڪ ٻئي جا سڀ کان سٺا دوست سڏرائيندا آھن. بئي ملڪ نہ صرف معاشي پر اقتصادي، اسلحائي ۽ توانائي ۾ ھڪ ٻئي سان تعاون ڪندا رھن ٿا.

 پاڪستان ۽ چين جي دوستي هماليا کان اُوچي 
پاڪ-چين تعلق ڪو چيني وزيراعظم ني يو بيان جي:

انهيءَ طرح وزير اعظم پاڪستان پڻ چيو:

 پاڪستان ۽ چين دوستي جي شروعات 

پاڪستان 1947ع محمد علي جناح جي مدبرانہ اڳواڻي ۾ آزاد ٿيو. جڏھن تہ چين 1949ع ۾ مائوزي تنگ جي عظيم اڳواڻي ۾ ۽ ان جي لانگ مارچ جي ثمرن جي نتيجي ۾ آزاد ٿيو. 1949ع ۾ چين جي آزادي سان گڏ ئي پاڪستان ۽ چين جا تعلق بھتري جي طرف وڌڻ شروع ٿي ويا ھئا. پاڪستان چين جي آزادي کي مڃيو، اھو پاڪستان ۽ چين جي دوستي جي شروعات جو نقطو ھيو يا ان کي ھيئن بہ چئي سگھجي ٿو تہ پاڪستان ۽ چين جي دوستي جي شروعات ٿي جيڪا پوءِ هماليا جبل کان بہ بلند دوستي ۾ تبديل ٿي وئي.

 ڀارت ۽ چين جو سرحدي تڪرار 

1962ع ۾ ڀارت ۽ چين جي سرحدي تڪرار جي شروعات ٿي ۽ ٻنھي ملڪن جون فوجون ھڪ ٻي جي آمھون سامھون اچي بيٽيون ۽ ڀارت۽ چين ۾ سرحدي جھڙپون شروع ٿي ويون اُن وقت چين عالمي برادري کان ڪٽيل ھو پر پاڪستان ان موقعي تي چين جي ڀرپور واھر ڪئي، جنھن جي ڪري چين جي نظر ۾ پاڪستان جو وقار بلند ٿيو ۽ پاڪستان ۽ چين جا لاڳاپا وڌيڪ بھتري طرف وڌڻ لڳا ۽ پاڪستان ۽ چين دوستي جي سگھاري رشتي ۾ ٻڌجڻ شروع ٿي ويا. اِن موقعي تي پاڪستان ۽ چين پنھنجا سرحدي مسئلا چڱي طريقي سان حل ڪري ورتا ۽ ھي پاڪستان ۽ چين جي دوستي جو ڪاميابي جي طرف سفر شروع ٿيو.

 1965ع جي پاڪ ڀارت جنگ ۽ چين جو ڪردار 

1965ع ۾ پاڪ بھارت جنگ شروع ٿي وئي. بھارت ڪشمير جي تڪرار تي جنگ ڪئي، پاڪستان جي فوجَ ڀارت کي منھن توڑجواب ڏنو. ان جنگ ۾ چين پاڪستان جي واھر ڪئي ۽ پنھنجي دوستي جو حق ادا ڪيو  ۽ پاڪستان ۽ چين جي دوستي  مثالي دوستي ۾ تبديل ٿي وئي

 1971ع جي پاڪ ڀارت جنگ ۽ چين جو ڪردار 

1971ع ۾ ڀارت 1965ع جي جنگ جي شڪست جو بدلو وٺڻ جي لاءِ اوڀر پاڪستان جي صورتِ حال مان فائدو وٺندي اوڀر پاڪستان ۾ سازش جي ذريعي پنھنجون فوجون موڪلي ڇڏيون ۽ اوڀر پاڪستان ۾ پاڪستان جي خلاف جنگ شروع ڪري ڏني. پاڪستان جي فوج جو مقابلو ڪيو پر الھندو پاڪستان ۽ اڀرندي پاڪستان ۾هڪ ہزار ميلن جو فاصلو هو، جينھن جي ڪري پاڪستان پنھنجا وسيلا اُتي چڱي نموني سان پھچائي نه سگھيو ۽ ڀارت جي سازش ڪامياب ٿي وئي، جنھن جي نتيجي ۾ پاڪستان ٽُٽي ويو ۽ ايئن  دُنيا ۾ اهڪ نئون ملڪ بنگلا ديش جي صورت ۾ وجود ۾ آيو،  اِان نازڪ موڙ تي چين دوستي جو حق ادا ڪيو، جنھن جي ڪري چين ۽ پاڪستان پاڻ ۾ ويجھا ٿي ويا.

 چين آمريڪا تعلق جي بھتري ۾ پاڪستان جو ڪردار 

جڏھن 1949ع ۾ چين آزاد ٿيو ته آمريڪا ۽ چين لاڳاپا ايترا ڪي سٺا نه هئا بلڪي اڻبڻت جي طرف مائل هئا، پر پاڪستان جي ڪوششن جي نتيجي ۾ ان وقت جي  امريڪي پرڏيھي وزير ڪسنجر چين جو دورو ڪيو . ايئن آمريڪا ۽ چين جي لاڳاپن ۾ بھتري جي شروعا ٿي ۽ چين جو عالمي برادري ۾ هڪ مقام ٺھڻ شروع ٿي ويو. چين کي گڏيل قومن جي مستقل رڪنيت ملي وئي ۽ چين کي اگڏيل قومن ۾ ويٽو پاور جو حق ملي ويو. پاڪستان جي ان ڪردار جي ڪري چين جي نظر ۾ پاڪستان جو وقار بہت بلندٿي ويو ۽ چين ۽ پاڪستان جي دوستي مثالي ۽ ڪوھہ هماليا کان به بلند سمجھي وڃڻ لڳي ۽ پاڪستان ۽ چين جي دوستي دُنيا جي نظرن قابل رشڪ ٿي وئي.

 اسلحي سازي ۽ ايٽم بم ۽ چين 

چين هر موقعي پاڪستان جي ساھتا ڪئي. چين ني پرماڻو بم ٺاھڻ  ۾ پاڪستان جي مدد ڪئي، ان کان سواءِ چين ني پاڪستان ۾ ٽينڪ سازي ۽ طيارا سازي ۾ بھرپور مدد ڪئي، جنھن جي ڪري پاڪستان جي اسلحي سازي جي صنعت اڳڀرائي ڪئي. چين، پاڪستان جي مختلف دفاعي رٿابندين ۾ بھرپور مدد ڪري رھيو آھي،  جنھن جي ڪري چين ۽ پاڪستان دوستي وڌيڪ سگھاري ٿي رھي آھي.

 توانائي ۽ ٻين رٿائن ۾ چين طرفان واھر 
چين توانائي ۽ ٻين رٿائن جن ۾ سيندڪ جي رٿا، گوادر پورٽ جي رٿا،  پاڪستان کي ريلوي انجڻ جي فراہمي ۽ ٻين اڻکُٽ رٿائن ۾  چين جي ڀرپور واھر حاصل آھي.

 پاڪ چين دوستي ھماليا جبل کان بہ اوچي 

پاڪستان ۽ چين جي دوستي کي ھماليا جبل کان اوچو سمجھيو ويندو آھي، ٻنھي ملڪن جي هي دوستي ان مقام تائين پھتي آھي، جيڪا سچائي، مخلصي ۽ محبت مظھر آھي.

 وڌيڪ ڏسو 
 پاڪ–چين اقتصادي راهداري

 حوالا 

زمرو:پاڪستان جا ٻه طرفا تعلقات
زمرو:پاڪستان جا ٻہ طرفا تعلق
زمرو:چين جا ٻه طرفا تعلقات
زمرو:چين جا ٻہ طرفا تعلق
زمرو:چين–پاڪستان تعلق
زمرو:چين–پاڪستان تعلقات