گئليليو گئليلي

گليليئو گليليئي (Galileo Galilei) سال 1564ع ۾ اٽليءَ جي شھر پيسا ۾ پيدا ٿيو ۽ بعد ۾ پنھنجي خاندان سان گڏ فلورنس لڏي آيو ھو. سال 1581ع ۾ ھي طب جي تعليم حاصل ڪرڻ لاءِ يونيورسٽي آف پيسا ۾ داخل ٿيو پر بعد ۾ ھن طب کي ڇڏي رياضي ۽ فطرت جي فلسفي جي تعليم اختيار ڪئي.

گليلو رفتار، ڪشش ثقل ۽ آزاد زوال، رشتي جي اصول، جڙت، پروجيڪٽائيل موشن جو اڀياس ڪيو ۽ لاڳو ٿيل سائنس ۽ ٽيڪنالاجي ۾ پڻ ڪم ڪيو، پينڊولم جي خاصيتن ۽ "هائيڊرو اسٽيٽڪ بيلنس" جي وضاحت ڪئي. هو ٿرمو اسڪوپ جي شروعاتي ريناسنس ڊولپرز ۽ مختلف فوجي کمپاسز جو موجد هو. هن هڪ بهتر ٺاهيل دوربين جي مدد سان، ملڪي واٽ جي تارن جو مشاهدو ڪيو، وينس جي مرحلن، مشتري جا چار سڀ کان وڏو سيٽلائيٽ، زحل جي حلقن، قمري پٿر ۽ سج جا نشان. هن هڪ ابتدائي خوردبين پڻ ٺاهي. 
گليلو جي ڪوپرنيڪن هيليو سينٽرزم جي چيمپيئننگ کي ڪيٿولڪ چرچ جي اندر ۽ ڪجهه فلڪيات جي ماهرن جي مخالفت سان ملاقات ڪئي وئي. 1615ع ۾ رومن انڪوائيزيشن (Roman Inquisition) ان معاملي تي تحقيق ڪئي، جنهن نتيجي تي پهتو ته سندس رايا بائبل جي مڃيل تشريحن جي تضاد ۾ هئا. گيليليو بعد ۾ ٻن مکيه عالمي نظامن (1632) بابت ڊائلاگ ۾ پنهنجي خيالن جو دفاع ڪيو، جيڪو ظاهر ٿيو ته پوپ اربن VIII تي حملو ڪيو ۽ اهڙي طرح ٻنهي پوپ ۽ جيسوٽس کي ڌار ڪري ڇڏيو، جن ٻنهي ان وقت تائين گليلو جي حمايت ڪئي هئي. هن کي انڪوائيزيشن پاران آزمائيو ويو، مليو "سخت طور تي بدعت جو شڪ" ۽ مجبور ڪيو ويو ته هو واپس. 

باقي زندگي گهر ۾ نظربنديءَ ۾ گذاريائين. ان دوران هن، بنيادي طور ڪائنيميٽيڪس ۽ مواد جي طاقت بابت, ”ٻه نيون سائنسون“ (1638ع) لکيو.
380px|thumb|گليليئو گليليئي جو پورٽريٽ جنھن ۾ جيل اندر ھي ديوار کي تڪي رهيو
ابتدائي زندگي ۽ خاندان
ڪيريئر ۽ پهريون سائنسي تعاون
گليليئو گليلئي پنھنجي جو دور جو برک عالم (polymaths) ھيو
ھن سائنس جي ڪيترن ئي شعبن ۾ ڪم ڪيو پر ھن جي مشھوري مشتريء جا چار چنڊ دريافت ڪرڻ جي ڪري ٿي. انھن کي اڄ تائين گليليئو جا چنڊ چوندا آهن. گليليئو جي مشاھدن سان خبر پئي تہ اسان جي شمسي نظام جو مرڪز زمين نہ پر سج آهي. ان دؤر ۾ گليليئو جي ان دعوا جي سخت مخالفت ٿي ڇو ته اھا رومن ڪئٿولڪ چرچ جي تعليم جي ابتڙ ھئي. جنھن ڪري سال 1633ع ۾ ان تي مقدمو ھلايو ويو ان کي مجبور ڪيو ويو تہ پنھنجي ان دعوا تان ھٿ کڻي. ان کي گھر ۾ نظر بند ڪرڻ جي سزا ڏني وئي جيڪا ان جي باقي زندگيءَ تائين جاري رھي.
موت
پنھنجي نظربندي دوران ھن تحقيق جاري رکي ۽ علم حرڪيات (Kinematics) تي ھن پنھنجو ڪتاب لکيو ۽ سال 1642ع ۾ وفات ڪيائين.ڪتاب:سائنس اور سائنسدان؛ ليکڪ:ايڊم ھارٽ،ڊيوس جان فرينڊن٬ ڊين گرين؛ ايڊيشن:،2018؛ تخليقات پبلشرز،لاھور
سائنسي تعاون 
ورثو 
لکڻيون
ٻہ ھزار سالن تائين رڳو چند ماڻهن ارسطوءَ جي ان دعوا کي چيلينج ڪيو تہ

 "ٻاھرين قوت شين کي حرڪت ڏيندي آهي."

۽ اھا ته

 "ڳريون شيون ھلڪين شين جي ڀيٽ ۾ تيزيءَ سان ڪرنديون آهن." 

سترھين صديءَ ۾ اٽليءَ جي ھن فلڪياتي ماهر ۽ رياضي دان ارسطوءَ جي انھن تصورن جي آزمائش جو ارادو ڪيو ۽ ان لاءِ تجربا ڪيا ۽ سمجھيو ته ڪيئن شيون حرڪت ڪن ٿيون ۽ پوءِ رڪجي وڃن ٿيون. ھي پھريون سائنسدان ھيو جنھن جمود جي اصول تي تحقيق ڪئي. ھن ٻڌايو ته شيون حرڪت دوران تبديليء جي مزاحمت ڪنديون آهن ۽ حرڪت ڪرڻ، رفتار وڌائڻ ۽ رفتار گھٽائڻ لاءِ انھن کي ڪنھن قوت جي ضرورت ھوندي آھي. ڪرندڙ شين جي باري ۾ گليليئو ٻڌايو ته

 "ھيٺ ڪرڻ وقت سموريون شين جي رفتار ھڪجھڙي ھوندي آھي." 

ھن اھو اندازو به ڪيو ته 
 "ھيٺ ڪرڻ جي رفتار ۾ ڪمي ۾ رڳڙ (Friction) ڪردار ادا ڪندي آهي."

پڻ ڏسو 
خارجي لنڪس





 Works in Galileo's Personal Library at LibraryThing


Category:1564 births
Category:1642 deaths
Category:16th-century Italian astronomers
Category:16th-century Italian inventors
Category:16th-century Italian mathematicians
Category:16th-century Italian writers
Category:16th-century Italian male writers
Category:16th-century Roman Catholics
Category:17th-century Italian astronomers
Category:17th-century Italian inventors
Category:17th-century Italian mathematicians
Category:17th-century Italian philosophers
Category:17th-century Italian physicists
Category:17th-century Italian writers
Category:17th-century writers in Latin
Category:17th-century male writers
Category:17th-century Roman Catholics
Category:Academic staff of the University of Padua
Category:Academic staff of the University of Pisa
Category:Articles containing video clips
Category:Ballistics experts
Category:Burials at Basilica of Santa Croce, Florence
Category:Catholicism-related controversies
Category:Christian astrologers
Category:Copernican Revolution
Category:Discoverers of moons
Category:Experimental physicists
Category:Galileo affair
Category:Italian astrologers
Category:Italian blind people
Category:Italian Roman Catholics
Category:Italian scientific instrument makers
Category:Members of the Lincean Academy
Category:Natural philosophers
Category:Philosophers of science
Category:Scientists with disabilities
Category:Blind scholars and academics
Category:Italian theoretical physicists
Category:University of Pisa alumni
Category:Writers about religion and science

حوالا

زمرو:سائنسدان
زمرو:شخصيتون
زمرو:فلڪيات دان
زمرو:طبيعيات دان