رنجيت سنگهه جي خلاف سيد احمد بريلوي جو جهاد

مجاهدين پاران پشاور جي فتح کان پوءِ، سيد احمد انهن سڀني قبائلي رسمن جي خاتمي جو اعلان ڪيو جن کي هو بدعت سمجهندو هو. هن مختلف طريقن کي ختم ڪري ڇڏيو جهڙوڪ: 
 ڪنوار کي شادي لاءِ باقاعده قيمت ادا ڪئي ويندي هئي
 فوت ٿيل مسلمانن جي بيوه کي سندس وارثن ۾ ورهايو ويندو هو
چار کان وڌيڪ شادين جو رواج
عورتن کي وراثت کان انڪار.

هن پاليسي کي مقامي پٺاڻ قبائلين جي اتحاد پاران سخت مخالفت جو منهن ڏسڻو پيو، جيڪي مختصر طور تي پشاور تي قبضو ڪرڻ ۾ ڪامياب ٿي ويا. اتحاد کي شڪست ملي ۽ اسلامي اصلاح پسندن آخرڪار پشاور تي ٻيهر قبضو ڪيو. 1830 دوران ڪيترن ئي مهينن تائين، سيد احمد قائم ٿيل طاقت جي درجابندي جي وچ ۾ صلح ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي. پر 1830 جي آخر کان اڳ، هڪ ٻي منظم بغاوت ٿي، ۽ سيد احمد جي پشاور ۽ آس پاس جي ڳوٺن ۾ سپاهين کي قتل ڪيو ويو ۽ تحريڪ کي ٽڪرين ڏانهن پوئتي هٽڻ تي مجبور ڪيو ويو. اتي، 1831 ۾ بالاڪوٽ شهر ۾، سيد احمد کي سک فوج قتل ڪيو ۽ سر قلم ڪيو.

شيخ محمد اڪرام لکي ٿو ته توڙي جو سيد احمد شهيد شاهه عبدالقادر جي سلسلي نقشبنديه ۾ خليفو هو. سال 1810ع ۾ سيد احمد شاهه ٽونڪ جي والي نواب امير خان وٽ سوار جي طور ڀرتي ٿي ويو.ڪتاب: موج ڪوثر، از: شيخ محمد اڪرام، صفحو # 10 کان 22 -    جڏهن سيد احمد بريلوي، رامپور ويو ته اتي ڪيترائي ولايتي افغان آيا ۽ انهن سيد احمد کي پنجاب ۾ سکن طرفان مسلمان ڇوڪرين کي زوريءَ کڻڻ ۽ انهن کي سک ڪري پنهنجون زالون ٺاهڻ جا قصا ٻڌايا ۽ کيس درخواست ڪئي ته، 
 "اَي سيد! اوهان ولي الله آهيو، ڪجهه ڪيو ته جيئن انهن ڪافرن مان آجپو ملي.“ سوانح احمد، ليکڪ؛ مولوي محمد جعفر، حوالو؛ موج ڪوثر، صفحو 15 يوپي کان مجاهدن جو لشڪر سيد احمد بريلوي جي قيادت ۾ پشاور پهتو ۽ 1826ع کان 1831ع تائين سکن جي خلاف جهاد جاري رکيو.

بالاڪوٽ جي جنگ
پر ان اسلامي لشڪر سکن کان مسلمان ڇوڪريون ڇڏائڻ جي بدران پٺاڻ ڇوڪرين ۽ عورتن سان مجاهدن جا وهانءَ (شاديون) ڪرائڻ شروع ڪري ڇڏيون. ان جي نتيجي ۾ پشاور جي سردارن ۽ پٺاڻ عالمن جو يوپي جي مجاهدن جي خلاف هڪ گڏيل محاذ ٺهي ويو. جن مجاهدن کي ”خارج از اسلام“ ۽ ”واجب القتل“ جا فتوا ڏنا. مَلڪ سمهَ، پشاور جي حاڪم جي راضپي سان فيصلو ڪيو ته جيڪي به مجاهد تعلقي جي عشر ۽ انتظام تي مقرر آهن، انهن کي انهن ئي علائقن ۾ هڪ ئي رات ۾ قتل ڪري ڇڏيو وڃي. مقرر يا طئي ٿيل رات تي عشاء جي نماز کان پوءِ هر ڳوٺ ۾ نغارا وڳا ۽ صبح تائين سڀني اسلامي مجاهدن کي رڍن ۽ ٻڪرين وانگر ذبح ڪري انهن جو ڪم پورو ڪري ڇڏيو ويو. سيد احمد سان گڏ باقي جيڪي سندس ساٿي هئا انهن کي راجا شير سنگھه جي لشڪرين بالاڪوٽ وٽ گهيري ۾ آڻي قتل ڪري ڇڏيو.

حوالا

زمرو:تاريخ اسلام
زمرو:اسلامي جنگون