لاطيني

لاطيني (Lingua Latina) يا لاطينم هڪ ڪلاسيڪل ٻولي آهي جيڪا انڊو-يورپي ٻولين جي اطالوي شاخ سان تعلق رکي ٿي. ڪلاسيڪل لاطيني کي مئل ٻولي سمجهيو ويندو آهي ڇاڪاڻ ته اهو هاڻي وڏيون لکڻيون پيدا ڪرڻ لاءِ استعمال نه ڪئي ويندي آهي، جڏهن ته وولگر لاطيني ترقي ڪري رومانوي ٻولين ۾ تبديل ٿي وئي آهي. لاطيني اصل ۾ لاطيئم (هاڻي لازيو جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو)، روم، اٽلي جي ڀرسان هيٺيون ٽائبر جو علائقو، ۾ ڳالهائي ويندي هئي. رومن ريپبلڪ جي توسيع جي ذريعي اها اطالوي اپٻيٽ ۾ ۽ بعد ۾ سڄي رومن سلطنت ۾ غالب ٻولي بڻجي وئي. جيتوڻيڪ مغربي روم جي زوال کان پوء، لاطيني 19هين صدي جي شروعات تائين يورپ ۾ بين الاقوامي رابطي، سائنس، اسڪالرشپ ۽ اڪيڊمي جي عام ٻولي رهي، جڏهن علائقائي زبانون، ان جي پنهنجي اولاد سميت، رومانوي ٻوليون، ان کي عام علمي ۽ سياسي استعمال ۾ شامل ڪيو.
کاٻو|thumb| The Duenos inscription, from the 6th century BC, is the earliest known Old Latin text.

لاطيني، ڪيس، نمبر، شخص، جنس، زمان، موڊ، آواز، ۽ پاسو لاء انفرافيوزن جي طبقن سان انتهائي فيوزنل آهي. رومن ريپبلڪ جي آخر تائين، پراڻي لاطيني معياري ڪلاسيڪل لاطيني ۾ ترقي ڪئي هئي. وولگر لاطيني زبان جو رجسٽر هو، جنهن ۾ گهٽ معزز متغيرن جي تصديق ٿيل لکتن ۽ ڪجهه ادبي ڪمن جهڙوڪ مزاحيه ڊراما نگارن پلاٽس ۽ ٽرينس ۽ ليکڪ پيٽرونيئس جا هئا. مرحوم لاطيني ٽين صدي عيسويءَ کان ادبي ٻولي هئي ۽ ولگر لاطيني جون مختلف علائقائي لهجا ڇٽين کان نائين صدي تائين جديد رومانوي ٻولين جي ابن ڏاڏن ۾ ترقي ڪري چڪيون هيون. لاطيني جي استعمال ۾ ابتدائي قرون وسطي واري دور کان ٻاهر، ان ۾ مقامي ڳالهائيندڙن جي کوٽ هئي. قرون وسطيٰ لاطيني وچين دور (Medieval Era) ۾ مغربي ۽ ڪيٿولڪ يورپ ۾ 9 صدي عيسويءَ کان ريناسنس تائين ڪم ڪندڙ ۽ ادبي ٻولي طور استعمال ٿيندي هئي، جنهن پوءِ هڪ ڪلاسيڪي شڪل ٺاهي، جنهن کي ريناسنس لاطيني سڏيو ويندو هو. اهو نئين لاطيني جو بنياد هو جيڪو جديد دور جي شروعاتي دور ۾ ترقي ڪئي. انهن دورن ۾ لاطيني کي پيداواري طور تي استعمال ڪيو ويو ۽ عام طور تي لکڻ ۽ ڳالهائڻ سيکاريو ويو، گهٽ ۾ گهٽ سترهين صديءَ جي آخر تائين، جڏهن ڳالهائڻ جون صلاحيتون ختم ٿيڻ لڳيون. ان کان پوءِ وڌ ۾ وڌ صرف پڙهڻ لاءِ سيکاريو ويو. لاطيني ويٽيڪن سٽي ۾ ڪيٿولڪ چرچ ۽ مقدس رومن رسم جي سرڪاري ٻولي رهي ٿي. 

چرچ لاطيني ٻولي جي Ecclesiastical لاطيني ۾ جديد ٻولين کان تصورن کي اپنائڻ جاري رکيو. همعصر لاطيني ٻولي ڳالهائڻ يا فعال طور تي استعمال ڪرڻ بجاءِ اڪثر پڙهڻ لاءِ پڙهجي ٿي. لاطيني ٻئين ٻولين تي تمام گهڻو اثر ڪيو آهي ۽ خاص طور تي اينگلو-سيڪسن جي عيسائي ٿيڻ ۽ نارمن فتح کان پوءِ، تاريخي طور تي ڪيترن ئي لفظن کي انگريزي لغت ۾ شامل ڪيو. لاطيني ۽ قديم يوناني جڙون وڏي پيماني تي انگريزي لغتن ۾ نظريي، سائنس، طب ۽ قانون ۾ استعمال ٿينديو آهن. 

تاريخ
ميراث
 لاطيني يا ليٽن ٻولي اصل ۾ اٽلي جي اپٻيٽ جي وچ اولھ واري علائقي ليٽيم ۾ ڳالھائي ويندي هئي جتي بعد ۾ روم شھر ٺھيو.Sandys, John Edwin (1910). A companion to Latin studies. Chicago: University of Chicago Press. pp. 811–812. رومن ريپبلڪ جي طاقت جي ڪري ھن ٻوليء جو غلبو وڌي ويو.
صوتياتي آرٿوگرافي
گرامر
لغت
انگ
مثالون
متن 
 لاطيني ٻوليون 
کاٻو|thumb|250x250px|A replica of the Old Roman Cursive inspired by the Vindolanda tablets
کاٻو|thumb|250x250px|The language of Rome has had a profound impact on later cultures, as demonstrated by this Latin Bible from 1407
 اطالوي ٻولي
 هسپانوي ٻولي
 پرتگالي ٻولي
 انگريزي ٻولي
 رومن يا لاطيني ٻولي

 تهذيب 
 قديم روم

 خارجي ڳنڍڻا 
 Latin Language, general overview
 Latin Online  from the University of Texas at Austin
 Latin  language history and Classical Latin texts translated into English.

ھی پڻ ڏسو

حوالا

 Bennett, Charles E., Latin Grammar (Allyn and Bacon, Chicago, 1908)
 N. Vincent: "Latin", in The Romance Languages, M. Harris and N. Vincent, eds., (اوڪسفورڊ يونيورسٽي پريس 1990), ISBN 0-19-520829-3
 Waquet, Françoise, Latin, or the Empire of a Sign: From the Sixteenth to the Twentieth Centuries (Verso, 2003) ISBN 1-85984-402-2; translated from the French by John Howe.
 Wheelock, Frederic, Latin: An Introduction (Collins, 6th ed., 2005) ISBN 0-06-078423-7
 Frank Palmer Grammar
زمرو:اٽلي جون ٻوليون
زمرو:اندورا جون ٻوليون
زمرو:ٻوليون
زمرو:پرتگال جون ٻوليون
زمرو:رومانيا جون ٻوليون
زمرو:فرانس جون ٻوليون
زمرو:ويٽيڪن سٽي جون ٻوليون
زمرو:يورپي ٻوليون