مڌيا پرديش

مڌيا پردیش  جنھن جو پراڻو نالو "سينٽرل پراونس" يا "سي پي" ھيو؛ وچ انڊياجي ھڪ رياست جو نالو آهي جنھن جي گادي جو هنڌ ڀوپال شھر آھي ۽ وڏي ۾ وڏو شھر اندور آهي ۽ ٻيا وڏا شھر جبلپور، گواليار، اجئين ۽ ساگر آھن. ھن رياست کي ان جي مقام جي ڪري انڊيا جي دل پڻ چوندا آهن. پکيڙ ۾ ھي انڊيا جي ٻين ۽ آبادي ۾ پنجين وڏي رياست آھي جنھن ۾ ساڍا ست ڪروڙ ماڻهو رھن ٿا.

جاگرافي

thumb
ھن رياستجي اتر اوڀر ۾ اتر پرديش، ڏکڻ اوڀر ۾ ڇتيس ڳڙھ،  ڏکڻ ۾ مھاراشٽر، اولھ ۾ گجرات، اتر اولھ ۾ راجھستان آھي. ھن رياست جي ڪل پکيڙ  308,252 km2 آھي. سن 2000 عيسويءَ کان اڳ جڏهن ڇتيس ڳڙھ مڌيا پرديش جو حصو ھيو تہ ھي رياست ملڪ جي سڀ کان وڏي رياست ھئي. ھن رياست جي اوڀر کان اولھ طرف نرمدا درياء وھي ٿو. ھن رياست جو بلند ترين مقام ڌوپ ڳڙھ آھي جيڪو سامونڊي سطح کان 4429 فٽ بلند آھي.



مڌيا پرديش جي سڀ کان وڏي ندي نرمدا آهي ان جي شاخن ۾  بنجر، تاوا ندي، مچنا, شاڪار ندي، دينوا ۽ سون ڀادرا نديون شامل آهن. ھي ندي علائقي م مقدس سمجھي ويندي آهي۽ ان جي پوڄا پڻ ڪئي ويندي آهي

تاريخ 

ڇھين صدي ق م ۾ اجئين  ھن علائقي جي ھڪ وڏي مرڪز طور اڀريو ھيو ء اھو ايوانتي بادشاھت جو گاديءَ جو هنڌ ھيو. ٻين بادشاھتن جھڙوڪ:, دسارنا،  مالوا، ڪاروشا ۽ نشاد جو ذڪر پراڻن رزميہ قصن ۾ مليو آهي جيڪي پڻ ھن موجوده رياست جو حصو آهن. 320 ق م ۾ ھي علائقو چندر گپت موريا جي ايمپائر جو حصو ٿي ويو. ھي علائقو اشوڪ موريا جي ايمپائر جو پڻ حصو رھيو. موجوده رياست جي علائقي ۾ قديم مھاجنپدا وارو خطو پڻ شامل آهي. ارڙھين صدي جي شروعات ۾ ھي علائقو ڪيترين ئي ننڍہن بادشاھتن ۾ ورھايل ھيو جن تي پوء برٽش ايمپائر قبضو ڪيو. انگريزن انھن سڀني کي ملائي سينٽرل پراونسز اينڊ بيرار ۽ سينٽرل انڊين ايجنسي قائم ڪيا. انڊيا جي آزادي بعد مڌيا پرديش رياست قائم ڪري ناگپور ۾ ان جي گادي جو هنڌ رکيو ويو. ان نئين رياست ۾ موجوده رياست جو ڏاکڻو حصو ۽ موجودہ مھاراشٽر جو اتر اوڀر وارو حصو شامل ھيا. 1956 ۾ اسٽيٽس ري آرگنائيزيشن ايڪٽ تحت ھن رياست جي ان وقت جي حصن کي مڌيا ڀارت ، ونڌيا پرديش ۽ ڀوپال رياست سان ملائي نئين مڌيا پرديش رياست قائم ڪئي وئي. ان م مراٺي يا مرھٽي ٻولي ڳالهائيندڙ ماڻھن جو ودارڀا علائقو ھن رياست کان ڌار ڪري بمبئي رياست م شامل ڪيو ويو. 2000 ۾ ھن رياست جي ھڪ حصي کي ڌار ڪري ڇتيس ڳڙھ رياست قائم ڪئي وئي.

معيشت
انڊيا جي معيشت ۾ ھن رياست جي معيشت جو ڏھون نمبر آھي، 8.9 لک پائونڊ ۽ ان جي گراس ڊوميسٽڪ پراڊڪٽ يا جي ڊي پي في ڪس  آھي. انساني ترقي جي اشاريي مطابق انديا جي رياستن م ھن رياست جو مقام ڇويھون آهي.ھن رياست ۾ انڊيا جا سڀ کان وڌيڪ ھيرا ۽ ٽامو نڪرن ٿا. ھن رياست جي 30 سيڪڙو کان وڌيڪ زمين ٻيلن تي مشتمل آهي. ھتان جي سياحتي صنعت ۾ بہ ڪافي واڌارو آيو آهي.

انتظامي ورھاست
مڌيا پرديش جي ورھاست ڏھ ڊويزنن ۾ ٿيل آهي جن ۾ 52 ضلعا واقع آھن.

 ڀوپال ڊويزن
 چمبل ڊويزن
 گواليار ڊويزن
 اندور ڊويزن
 جبالپور ڊويزن
 نرمداپورم ڊويزن
 ريوا ڊويزن
 ساگر ڊويزن
 شاھدول ڊويزن
 اجئين ڊويزن

شمار نالو ضلعو قسم*آبادي 2011مرد عورتونآبادي
  5سالن کان گھٽ  تعليمي شرح 1اندور اندور ضلعو شھر2,167,4471,129,3481,038,099 254,10886.732ڀوپال ڀوپال ضلعو شھر1,883,381985,408897,973 217,41585.293جبالپور جبالپور ضلعو شھر1,267,564663,096604,468 128,67989.134 گواليار گواليار ضلعوUA1,101,981588,752513,229 120,34785.105اجئين اجئين ضلعوشھر515,215265,291249,92457,63085.556ساگر ساگر ضلعوUA370,296194,659175,63743,83589.987ديواس  ديواس ضلعو شھر289,438150,193139,24534,43585.838ساتنا ساتنا ضلعو شھر283,004149,460133,54434,43586.339رتلام  رتلام ضلعو UA273,892139,766134,12629,39787.8910ريوا  ريوا ضلعو شھر235,422124,634110,78824,23487.7411مروارا(ڪاٽني) ڪاٽني ضلعوشھر221,875115,463106,41225,16887.4212سنگرائولي  سنگرائولي ضلعو شھر220,295117,276103,01929,56977.3513برھانپور  برھانپور ضلعوشھر210,891108,234102,65728,10781.7014کانڊوا  کانڊوا ضلعو شھر200,681102,87397,80224,07986.9815ڀنڊ ڀنڊ ضلعو شھر197,332105,39491,93824,48684.2016ڇندوارا ڇندوارا ضلعوUA190,00897,04092,96819,22789.2517گونا گونا ضلعوشھر180,97894,64586,33323,75781.7118شوپوري شوپوري ضلعوشھر179,97295,22784,74522,68379.2419 ڇترپور ڇترپور ضلعو UA147,68878,07069,61818,31278.4621داموھ  داموھ ضلعو UA147,51576,95170,56417,51986.9422مانڊسئور  مانڊسئور ضلعو شھر141,46872,37069,09815,72186.7923کارگوني  کارگوني ضلعو UA133,36168,67264,68916,66283.0124نيموچ   نيموچ ضلعو UA128,57567,56661,00915,00885.8825پٿامپور  ڌار ضلعوشھر126,0970,57755,52220,43882.7326ھوشنگ آباد ھوشنگ آباد ضلعو شھر117,95661,61056,34613,01287.9727اتارسي  ھوشنگ آباد ضلعو UA114,43059,38255,05811,83290.3028سيھور  سيھور ضلعو UA109,02556,39752,62812,86985.4829بيتل  بيتل ضلعو شھر103,34152,90250,43911,00590.2730سيئوني سيئوني ضلعو شھر102,37752,35450,02310,41391.1631داتيا  داتيا ضلعو شھر100,46652,93147,53512,21880.5432ناگدا   اجئين ضلعوشھر100,03651,41048,62611,05381.61

 تصوير خانو 

حوالا 

زمرو:ڀارت
زمرو:ڀارت جي رياستون