ڊھليا

ڊئليا (Dahlia) ( , ) entry "Dahlia" ٻوٽن جي هڪ نسل آهي، جنهن جو تعلق ٿلهي، ناليدار، جڙي ٻوٽين واري بارمياري ٻوٽن سان آهي، جيڪو ميڪسيڪو ۽ وچ آمريڪا جو اصل آهي. دال واري ٻج وارا، ڊائيڪوٽيلئڊينس (dicotyledonous) ٻوٽن جي اسٽيرئشيا (Asteraceae) خاندان جي ميمبر جي حيثيت سان، ان جي مائٽن ۾ سورج مکھی، ڊيزي، ڪرائسنٿيمم ۽ زينيا شامل آهن.  ڊئليا جي 49 نوعون آهن، جن ۾، سواءِ نيري جي، لڳ ڀڳ هر رنگ ۾ گل آهن.  هائبرڊن سان گڏ عام طور تي باغ جي ٻوٽن وانگر پوکيا ويندا آهن. 

ڊئليا، اسپينيئن جي فتح تائين صرف ايزٽيڪ (Aztecs) ۽ ٻين ڏکڻ اتر آمريڪي ماڻهن پاران سڃاتو ويندو هو، جنهن کان پوء ٻوٽن کي يورپ ڏانهن آندو ويو. کنڊ (Sugar) ۾ وڌيڪ، ڪجهه قسمن جا ٽيوبر (tubers) انسانن لاءِ قيمتي هوندا آهن. فرڪٽن (Fructan) جو هڪ خاص پولي سڪچرائڊ پڻ آهي، جيڪو انولن جي نالي سان مشهور آهي، هن جي ٽيوبر سان حاصل ڪيو ويندو آهي.

ڊيليا (Dahlia) هڪڙو ڏيک وارو انگريزي گل آهي، جو يڪن پنن وارو به ٿيندو آهي ۽ ٻٽن وارو به. هي گهڻن قسمن جو آهي ۽ ڏاڍا چڱا رنگ ڪندو آهي. وڏي يا ڊبل گل واري قسم جون پاڙون ڇني ڌار ڪري هڻندا آهن. انهيءَ ڪم لاءِ مئي مهينو چڱو آهي. ڪونڊيءَ ۾ جيسين ڦٽي، تيسين سنڀال سان پاڻي ڏجين. پوءِ ڪڍي ڪنهن چڱيءَ زمين تي رکجي. قلم به لڳي سگهنس ٿا، مگر انهن جي مٿان شيشي جو ڍڪ ڏيڻ کپي. ننڍن گلن واري قسم جو ٻج، مئي ۽ جولاءِ جي مهينن ۾ پوکبو آهي، جو ستت ئي ڦٽندو آهي. جڏهن سلا ٻن انچن جيڏا ٿين، تڏهن ڪڍي ڪونڊين يا ٻارن ۾ رکجن. زمين آلي ۽ پوسل واري هئڻ گهرجي. جڏهن ڇهن انچن جيڏا ٿين تڏهن وري ڪڍي ٻئي هنڌ رکجن.

هن ذات جي قسمن جا سڀ انگريزي نالا آهن، تنهنڪري نه ٿا ڏجن. سڃاڻپ جهڙو هڪڙو آهي جنهن کي آڪل ڪرهو چوندا آهن، جو ننڍڙا پيلا گل ڪندو آهي. ڊهليا سورج مکيءَ جي ذات کي بہ چون ٿا، جنهن کي آسٽر بہ چوندا آهن.ڪتاب: باغ ۽ باغباني؛ ليکڪ: مرزا قليچ بيگ؛ ايڊيشن:1960ع؛ پبلشر: سنڌي ادبي بورڊ، ڄامشورو، سنڌ.

حوالا

زمرو:گل
زمرو:ٻوٽا
زمرو:گلن جا قسم