جونء

جُون
جُون جو بت ٿورو شفاف آهي يعني انهيءَ مان شيشي وانگي آرپار ڏسي سگهجي ٿو. ڀوري يا خاڪي رنگ جو ٿئي ٿو ۽ مٿس ڪارا دَٻَڪ ٿا ٿين. مٿو گول اٿس، جنهن ۾ ڌاڳي جهڙا ٻه سڱ لڳل آهن. هلڻ مهل اُهي هميشہ 	پيا چُرندا آهن. ٻه گول اکيون اٿس ۽ هڪڙي سونڊ جي 	چهنب ۾ ڇهه نوڪدار ڪُنڊا لڳل اٿس، جي پُٺ تي وريل رهن ٿا. اهي هوءَ ماڻهوءَ جي کَلَ ۾ اٽڪائي ٿي. ٽنگن ۾ انبورين جهڙا چنبا اٿس، جن سان وار کي پڪڙي ٿي.
جُيون آنن مان پيدا ٿين ٿيون، جن کي ليکون سڏيندا آهن. اهي رنگ جا اڇا آهن ۽ وارن ۾ چھٽل رهن ٿا. پنجن- ڇهن ڏينهن ۾ آنن مان ٻچا ڦُٽن ٿا ۽ اٺانوي (98) ڏينهن ۾، اهي پاڻ وري ٻين ٻچن پيدا ڪرڻ جهڙا ٿين ٿا.
مٿي جي جُون، مٿي جي وارن ۾ رهندي آهي ۽ بُت جي جُون، ڪپڙن ۾ آنا لاهي ٿي. ڪن جانورن جي بت تي جُيون رهنديون آهن.
صفائي رکڻ، جُيُن کان بچڻ جو چڱو علاج آهي. مٿي ۾ گهڻي تيل وجهڻ سان جُيون مري وڃن ٿيون.
ڪتاب: حشرات الارض؛ليکڪ: مرزا قليچ بيگ؛ ايڊيشن :1973؛سنڌي ادبي بورڊ ڄامشورو

380px|thumb|upright|Detail showing delousing from Jan Siberechts' painting Cour de ferme ("Farmyard"), 1662

طب
نالا: ع. قمقام، ف. سپش، هه. وغيره___ جوئي، قمل، بيت ۽ طفاحه.
اثر: گرم خشڪ 1، نقصان: قلب کي، ميل: ماکي، عيوض: ___-، وزن: 7 عدد.
سڃاڻپ: ماڪوڙيءَ جي قريب قد جيترو جيت، جيڪو ماڻهوءَ ۾ گهاٽي رت جي پيدائش کان پوءِ يا گهڻو عرصو بيمار رهڻ ۾ ضعف هجڻ کان بدن ۾ پيدا ٿين ٿيون.
خاصيت: ڇهه عدد جوئون جهلي، چونري ولايتيءَ ۾ وجهي اهو چؤنرو ٻيئڙ ۽ ٽيئڙ تپ واري کي کارائبو ته تپ ڇڏي ويندو. زيتون جي تيل ۾ گڏ مالش ڪري اهو تيل آلت جي سوراخ ۾ وجهي ته امساڪ گهڻو ٿيندو. حمل واري عورت جي جـُـون جهلي تيل ۾ وجهي، جي جـُـون مري ويئي ته پٽ، نه ته ڌيءَ ڄڻيندي.ڪتاب فرھنگ جعفري :؛ ليکڪ: حڪيم محمد جعفر؛ايڊيشن: 2007؛ پبلشر: سنڌي ادبي بورڊ ڄامشورو،

 حوالا