آڀون

آڀُون، (انگريزي: Aabhoon، يا Roasted Green Wheat) سنڌ، پنجاب ۽ بلوچستان ۾ کاڌي جي هڪ روايتي وٿ آهي، جيڪا اَن جي اڌ ڪچن ۽ اڌ پڪن سنگن ۾ موجود داڻن مان تيار ڪئي ويندي آهي. هيءَ وٿ خاص طور تي ڪڻڪ، جوئر ۽ ٻاجهريءَ جي سنگن مان ڪچا داڻا ڪڍي ٺاهي ويندي آهي، جنهن ۾ ڪچا داڻا ڪڍي، باهه يا ٽانڊن تي سيڪي، مهٽي ۽ کلون ڌار ڪري کائڻ لاءِ تيار ڪيا ويندا آهن. هن طريقي سان تيار ٿيل داڻن کي سنڌي ۾ "آڀون"  ۽ ان جي ابتدائي حالت کي "کيرو اَنُ" سڏيو ويندو آهي. هن کيري ان کي سنڌ ۾ آڀون چوندا آهن. ٻاجهريءَ جي سنگ کي ”کلي“ چئبو آهي.

ڪچو اَنُ، سائو اَنُ (پوک جي نسرڻ بعد سنگ ٻوري جهليندا آهن ان بعد ڪچا کير جهڙا داڻا پيدا ٿيندا آهن، جنهن حالت کي ’کيرو‘ چئبو آهي جڏهن داڻا اَنُ حالت کان بدلجي ڪجهه پڪا ٿيندا آهن، تڏهن انهيءَ کي ”آڀون“ چئبو آهي آڀون ٽانڊن تي سيڪي، يا رڌي کائبا آهن ته ڏاڍا سوادي ۽ سگھ ڏيندا آهن آبون، ڪڻڪ ۽ جُوئر جا ٿيندا آهن.

 تاريخ ۽ نالو 
"آڀون" لفظ خاص طور تي سنڌي ۽ پنجابي ثقافت ۾ استعمال ٿيندو آهي ۽ ان جو لاڳاپو زرعي روايتن سان جڙيل آهي. اَن جي پوک کان پوءِ جڏهن سنگ ٻوري جهلڻ شروع ڪندا آهن، تڏهن انهن ۾ کير جهڙا ڪچا داڻا پيدا ٿيندا آهن، جن کي "کيرو" چئبو آهي. جڏهن اهي داڻا اڌ پڪا ٿيڻ شروع ٿيندا آهن، تڏهن انهن کي "آڀون" سڏيو ويندو آهي. ٻاجهريءَ جي سنگ کي خاص طور تي "کلي" چئبو آهي.

 تياري جو طريقو 
آڀون ٺاھڻ لاءِ ڪڻڪ، جوئر يا ٻاجهريءَ جي اڌ پڪل سنگن مان داڻا ڪڍيا ويندا آهن. ان کان پوءِ انهن کي ھلڪي باھ ۽ ٽانڊن تي سيڪيو ويندو آهي يا رڌيو ويندو آهي، جنهن سان اهي سواد ۽ توانائيءَ سان ڀرپور کاڌو بڻجي ويندا آهن. سيڪڻ کان پوءِ داڻن کي مهٽي، کلون پري ڪيون وينديون آهن ۽ پوءِ کائڻ لاءِ آڇيو ويندو آهي.

 غذائي اهميت 
آڀون نه رڳو سواد ۾ شاندار هوندا آهن پر توانائي ڏيڻ ۾ پڻ اهم ڪردار نڀائيندا آهن. ان ۾ موجود قدرتي جزا جسم کي سگھ ۽ تازگي ڏيندا آهن، جيڪو ان کي روايتي ۽ سادي کاڌي جي طور تي مشھور بڻائيندو آهي.

 ثقافتي اهميت 
سنڌ، پنجاب ۽ بلوچستان جي ڳوٺاڻي زندگيءَ ۾ آڀون هڪ سادي پر روايتي کاڌي جي حيثيت رکن ٿا، جيڪي زراعت ۽ فطرت سان گھاٽي لاڳاپي جي عڪاسي ڪن ٿا. هيءَ وٿ اڄ به انهن علائقن ۾ پنهنجي سادگي ۽ ذائقي جي ڪري پسند ڪئي ويندي آهي.

 حوالا 


1. سنڌي کاڌن جي روايت، جلد 1، ص 45  
2. پنجابي ثقافت ۽ کاڌا، ص 23  
3. زرعي روايتون ۽ ان جا کاڌا، ص 12
 ٻاھرين ڳنڍڻا 


زمرو:ذراعت
زمرو:سنڌي کاڌا
زمرو:پنجابي کاڌا
زمرو:بلوچي کاڌا
زمرو:سنڌي ثقافت