چيٽي چنڊ

سنڌي سماج ۾ چيٽِي چَنڊُ اشتديو اُڏيرو لعل جو جنم ڏينهن ملهائڻ لاءِ هِڪُ اُتسَو ڏڻ آهي. هِنَ ڏينهن پاڻيءَ کي پُوڄيو ويندو آهي.

 جهولي لال جي ڪهاڻي 
جھُولي لعل جِي ڪهاڻِي هِنَ پرڪار آهي:مِيرڪ شاهه  سنڌ جو هڪ راجا هو. هُو سنڌين تي ڏاڍو ظلم ڪندو هو. سندس ظلمن کان پِريشان ٿِي سِنڌين 40 ڏينهن جو ورت (روزو) رکيو، انهن 40 ڏينهن ۾ نه ته ڪُجھه کائيندا نه ئي  پيئندا نه ئي ڪَپڙا مَٽائِيندا آهن، اِنَ کي چالِيهو صاحب چوندا آهن. 40 ڏينهن ۽ راتين جي تپسيا سنڌو ندي جي ڪناري ڪئي وئي ۽ پوءِ ورون ديوتا پراسن ٿيو. جھُولي لعل جو جنم نصرپور (حيدرآباد کان 30 ڪلوميٽر پري - سنڌ) جي رَتَن چند انهي ديويڪا جي گھر ۾ جنم ٿيو. هِڪُ پنجابِي جوتشِي هُنَ ٻارَ جو نالو اُڏيرو لعل رکيو. اُڏير جو مطلب سنسڪرت ۾ "جيڪو پاڻيءَ مان نڪتو هُجي. پنهنجو پاڻ اُڏيرو لعل جو جھُولو لُڏَڻ لڳو.  اُنَ کان پوءِ اُڏيرو جو نالو جھُولي لعل پئجِي ويو. مِيرڪشاهه ڏاڍو ئي اُتيجت ٿِي ويو ۽ هُنَ اعلان ڪيُو ته اُڏيرو لعل کي پَڪڙيو وڃِي. جِيئن ئي اُڏيرو لعل کي پڪڙڻ لاءِ سِپاهِي درٻار کان ٻاهِر نِڪتا ته تيز پاڻيءَ جِي ڌارا محل ۾ داخل ٿي وئِي ۽ محل ٻڏڻ لڳو. ميرڪشاهه کي پنهنجي غلطيءَ جو احساسُ ٿيو.  هُنَ اُڏيري لعل کان معافِي ورتِي ۽ اُنَ کان پوءِ سڀ شانت ٿِي ويو.

چيٽِي چَنڊ تِي Akhoo ( چانوَرَن ۽ کنڊ جو پرساد ) ٺاهيو ويندو آهي. لعل سائين جو پنجڙا، پَلَو پَيُون vandhee آهي ۽ سنڌي ناچ (ڊانس) ڇيج Chhej ڪبو آهي. 

سنڌو ڪئلينڊر مطابق چيٽ مهيني جو پهريون ڏينهن، جنهن تي سنڌ جا هندو هند سنڌ ۾ قومي ڏينهن طور خاص پروگرام رچائيندا آهن..ڪتاب:ادبي اصطلاحن جي تشريحي لغت؛مرتب: مختيار احمد ملاح؛پبلشر:سنڌ لئنگئيج اٿارٽي

 چيٽِي چَنڊَ جو ميلو 
ڇنڇر، اپريل 2، چيٽِي چَنڊَ جو ميلو 2022 (راجستان)

 حوالا 

زمرو:سنڌي ثقافت