سنڌي سنيما

سولي وڊ پاڪستاني فلمي صنعت جي مرڪز کي چيو ويندو آھي۔ ان ۾ سولي وڊ - پاڪستان جي صوبي سنڌ مان ورتو ويو آھي جاٿي هي صنعت قائم آھي۔

 سنڌي فلم سنسار جو اتهاس 
سنڌي سينيما يا سنڌي فلم صنعت پهرئين سنڌي فلم ايڪتا 1940 (1940) ۾ جاري (رليز) ٿي ان فلم جو ٺاهيندڙ رئيس ڪريم بخش نظاماڻي هيو ۽ ان فلم جو هدايتڪار هومي واڊيا، ليکڪ کيئلداس فاني، موسيقار گلشن صوفي، گُلوڪارَ بيگم ڪوشليا ۽ گلشن صوفي هيا. ڪتاب سنڌٽاڪيز (سنڌي فلمن جي ڪٿا)، ليکڪ محمود مغلاداڪارَن ۾ ڪوشليا بيگم، ڪريم بخش نظاماڻي، سڪندر نوحاڻي، فاني، هري شوداساڻي، پانڊو شوداساڻي، مايا ديوي، رام پنجواڻي ۽ گلشن صوفي هيا. ان فلم جي گيتَ (ٻولَ) هي هيا؛

انگُ شمار گيتَ، ٻَولَ  شاعر  فنڪار، آواز01 مونکي ننڍڙي ڀيڻ کپي   کيئلداس فاني  گلشن صوفي، ڪوشليا02 ڀَلو آهي ساري جهان کان   کيئلداس فاني  گلشن صوفي، ڪوشليا

پهرئين سنڌي فلم ايڪتا 1940 (1940) ۾ جاري (رليز) ٿيڻ کانپوءِ سنڌي سينيما جون وڌيڪ فلمون ٺهڻ شروع ٿي ويون. اباڻا فلم 1958 ۾ ٺهي.https://tribune.com.pk/story/1580713/4-first-sindhi-feature-film-works-since-cinema-revival/ آخري سنڌي فلم 1970 (1970) ۾ ٺهي جنهن جو نالو همٿ هيو، همٿ فلم کانپوءِ سنڌي سيمينا جون فلمون ٺهڻ بند ٿي ويون ۽ سنڌي فلمي صنعت جو هڪ باب پڻ پُڄاڻي تي پهتو.

مشتاق چنگيزي جو اصل نالو مشتاق ملاڻو هو. هن 60 کان وڌيڪ سنڌي فلمن ۾ ڪم ڪيو.https://tribune.com.pk/story/344165/transitions-mushtaq-changezi-the-dilip-kumar-of-sindhi-cinema-dies-at-70/ سنڌي ٻولي ۾ 1951 کان 1997 تائين 83 فلمون ٺھيون ھيونhttps://fp.brecorder.com/2018/10/20181016415501/-. سنڌالاجي پاران حيدرآباد ۾ آڪٽوبر 2018 ۾ منعقد ٿيل سنڌي فلم فيسٽيول ۾ اداڪار مصطفي قريشي سنڌ حڪومت کي سنڌ فلم ڊولپمينٽ ڪارپوريشن ٺاھڻ جو مشورو ڏنو ۽ پي ٽي وي جي جھوني ھدايتڪار ڊاڪٽر غلام مصطفي سولنگي فيسٽيول ۾ سنڌي فلم جي تاريخ تي پنھنجي ٺاھيل دستاويزي فلم ڏيکاري..

 ڪلاسيڪل سنڌي فلمون 

 ڪلاسيڪل سنڌي فلمن جي فهرست 

انگُ شمار سنڌي فلم جو نالو  جاري ٿيڻ جو سال  هدايتڪار  پروڊيوسر  اداڪارَ01 ايڪتا   1940   هومي واڊيا  رئيس ڪريم بخش نظاماڻي ڪوشليا بيگم، ڪريم بخش نظاماڻي، سڪندر نوحاڻي، فاني، هري شوداساڻي، پانڊو شوداساڻي، مايا ديوي، رام پنجواڻي ۽ گلشن صوفي02 عمر ماروي  12 مارچ 1957      سيد حُسين علي شاهه فاضلاڻي، رشيد احمد لاشاري، شيخ حسن، غلام علي عبدالطيف، ماسٽر محمد ابراهيم، نظير بيگم ۽ نگهت سلطانا03اباڻا  24 جنوري 1952     04 راء ڏياچ       05 پرديسي       حُسين علي شاهه فاضلاڻي 06 سسئي پنهون (سنڌي فلم)   1958 (1958)    اي جي منگي ۽ علي حسن منگي   نگهت سلطانا، سلطان، رخشي، ساقي07 پرائي زمين (فلم)   1958    شيخ حسن  سوزي ڊينيئل ، سلطان، چارلي08 شهرو فيروز (فلم)  1968      ماهپارا ، مشتاق چنگيزي09 چانڊوڪي (فلم)       10 تنهنجيون ڳالهيون سڄڻ (فلم)        11 نوري ڄام تماچي (فلم)        12 گونگهٽ لاهِه ڪنوار (فلم)         وسيم اداڪار13 رنگ محل (فلم)        14 پنو عاقل (فلم)        15  ليليٰ مجنون         16 محبوب مٺا         17 مٺڙا شال ملن        18 بادل (سنڌي فلم)         سعيدهه19 سورٺ (فلم)         20 جيجل ماءُ (فلم)        21 البيلي         22سوڍا پُٽ سنڌ جا (فلم)        23 پيار ڪيو سينگار (فلم)         24 پيار تان صدقي (فلم)         25 منهنجو پيار پڪاري (فلم)         26 غيرت جو سوال (فلم)        27لَڄ رَک (فلم)        28 بادل ۽ برسات (فلم)        29 رت جا رشتا (فلم)         30 سنڌڙيءَ تان صدقي (فلم)        31 ڌرتي لال ڪُنوار (فلم)        32 ڌرتي دل وارن جي (فلم)        33 اچ ته ڀاڪر پايون (فلم)  2 جولاءِ 1976   مشتاق چنگيزي   جي. ايم ميمڻ  شتاق چنگيزي، چڪوري، ملڪ انوکي، شبانه ناز، خميسي جانوري، عبدالحق ابڙي، الطاف سومري، مقبول کوکر، زاهده پروين ۽ شيخ سنڌي34 رت جي راند (فلم)        35 رت ۽ اجرڪ (فلم)  18 فبروري 1977   نذير صوفي   بشير احمد انصاري  چڪوري، مشتاق چنگيزي، روشن عطا، حڪيم کوسي، شبانه ناز، خميسي جانوري، عبدالحق ابڙي، نادر بلوچ، نور محمد لاشاري، اي. آر. بلوچ ۽ فرح ديبا36 ڌرتي ۽ آڪاش (فلم         37 حاضر سائين (فلم)         38 دوستن جو پِيار (فلم)        39 گهاتو گهر نه آيا (فلم)         40 اُميد (فلم)         41 کل ماشي (فلم)         42 پرديسي ۽ پيار (فلم)         چڪوري43 ممتا (سنڌي فلم)     يوسف نصير  آغا نظير ڪاوش  ريٽا44 زندگي يا موت (فلم)         45 سورمي سنڌ جي (فلم)         46 برسات جي رات (فلم)        47 جانو ڌاڙيل (فلم)         48 جلال چانديو (فلم)        49 حيدرخان (فلم)        50 سُهڻا سائين (فلم)        51 قُرباني (سنڌي فلم)        52 پوتي ۽ پَڳ (فلم)         53 حاڪم خان (فلم)        54 هوجمالو (سنڌي ڪلاسيڪل فلم)        55 پَرو چانڊيو (فلم)         56 طوفان (سنڌي فلم)        57 دُشمن (سنڌي فلم)        58 علي گوهر (فلم)        59مهراڻ جا موتي (فلم)         60 نادرگوهر (فلم)         61 جهومر ۽ بندوق (فلم)         62 پُڪار (سنڌي فلم)        63 ٽي قيدي (سنڌي فلم)         64 بيوَس (سنڌي فلم)         65 شهيد (سنڌي فلم)         66 فيصلو ضمير جو (سنڌي فلم)         67 مُورک (فلم)        68 پَلاندُ (سنڌي فلم)         69 ميران جمالي (فلم)         70 جيئي لطيف (فلم)        71 ڪاروماڇي (فلم)        72 درياخان (فلم)         73 مُحب شيدي (فلم)        74 باغي (سنڌي فلم)        75 وڏيرو سائين (سنڌي فلم)        76 الله بچايو (فلم)        77 ملاکڙو (فلم)        78 مسٽرشڪارپوري (فلم)         79 سنڌ جا سپوت (فلم)         80 ڏٺوويندو (فلم)        81 سِجاول (فلم)        82 ڌرتي منهنجي ماءُ (فلم)       83 همٿَ (سنڌي فلم)  1970   محمد شيخ   

 هاڻوڪو دور 
اڳوڻي صدر پريز مشرف جي دور ۾ پاڪستان ۾ نوان نجي ٽي وي چينل کُلڻ جي اجازت ڏني وئي ۽ پوءِ سنڌي اليڪٽرانڪ ميڊيا پڻ نئين دور ۾ داخل ٿي، سنڌي ٽي وي چينل کُلڻ شروع ٿيا جِن ۾ ڪي ٽي اين ٽي وي، سنڌ ٽي وي، آوزا ٽي وي، ڪشش ۽ ٻيا خبرن جا چينل کُليا.
ڪي ٽي اين ٽي وي ۽ سنڌ ٽي وي پاران سنڌي ٽيلي فلمون ٺاهيون ويون آهن.

 جديد دور جون سنڌي فلمون 
 پيار ڪري ڏس (فلم) ، پروڊيوسر منگهارام هرواڻي 2007 ۾ 1 ڪروڙ جي بجيٽ سان هيءَ فلم ٺاهي.

 سنڌي فلمي ستارا 
 مصطفيٰ قريشي،
 عبدالحق ابڙو
 مشتاق مغل
 قربان جيلاني
 محبوب عالم
 ساقي
 رشيد هميراڻي
 پروانو ڀٽي
 ڪامران ڀٽي
 ڪمال ايراني
 قمر ميمڻ
 انور سولنگي
 شهباز دراني
 آفندي
 ملڪ انوکو
 مشتاق جسڪاڻي
 اي آر بلوچ
 نور محمد لاشاري
 منصور بلوچ
 نادر بلوچ
 ابوبلال
 رشيد خمار
 گلاب چانڊيو
 منظور مراد
 يعقوب زڪريا
 شفيع محمد شاھ
 اسد قريشي
 صلاح الدين تنيو
 محمود صديقي
 سوزي ڊينيئل
 جميلا رزاق
 بينا
 غزالا رفيق
 روشن عطا
 شهزادي
 ڪرن
 عشرت
 نيما
 سئنيان
 انيلا نياز
 گلبانو
 جينا شيرازي
 شهناز ڀٽي
 ممتاز ڪنول
 نجما ڪاوش
 نسرين ناز
 شاهده ملڪ
 شيرين اشتياق
 يار محمد شاھ
 نظير بيگم
 نگهت سلطانا
 مشتاق چنگيزي
 ماهپارا
 ريٽا
 چڪوري 
 سعيدهه
 وسيم اداڪار

 پڻ ڏسندا 
 پاڪستاني سنيما
 سنڌي فلمن جي فھرست

 ٻَاهِريان ڳنڍِڻَا 
 سنڌي فلمي سينيما جي تاريخ
حوالا

زمرو:سنڌ
زمرو:سولي وڊ
زمرو:سنڌي ثقافت
زمرو:سنڌي ميڊيا
زمرو:سنڌي ٻولي
زمرو:پاڪستان جي سنيما
زمرو:پاڪستان ۾ فن
زمرو:پاڪستاني فلمون
زمرو:سنڌي ٻولي جي ماس ميڊيا
زمرو:سنڌ ۾ ماس ميڊيا