يمن

يمن (Yemen), سرڪاري طور تي يمن جي جمهوريه, اولهه ايشيا ۾ واقع وچ اوڀر جو هڪ مسلم ملڪ آهي۔ هن جي اتر ۽ اوڀر ۾ سعودي عرب ۽ اومان، ڏکڻ ۾  گارڊافوئي چينل ۽ عدن جو نار آهي ۽ اولهه ۾ احمر (ڳاڙهو) سمنڊ آهي. يمن اوڀر آفريڪا جي ساحل کان ڏکڻ ۾ سوڪوٽرا (217 ميل) ٻيٽ جو مالڪ آهي. يمن جي گادي جو هنڌ صنعاء آهي ۽ عربي هن جي قومي ٻولي آهي۔ يمن جي آبادي 3 ڪروڙ 45 لک کان وڌيڪ آهي، جن ۾ بيشتر عربي ڳالهائيندا اهن.

وچ اوڀر ۾ يمن عربن جي اصل سرزمين آهي. يمن قديم دور ۾ واپار جو هڪ اهم مرڪز هيو، جيڪو مصالحن جي واپار جي لاء مشهور هيو۔ عرب جي ٻين ملڪن جي برعڪس يمني اڪثر ڪري نسلي طور تي يهودي آهن جن ۾ مختلف ڏکڻ سامي قوم جا ننڍا گروهه آهن. قديم زماني ۾ يمن واپار ۽ طاقت جو اهم مرڪز هو. يمن ۾ ڪيتريون ئي طاقتور سلطنتون هيون، جن ۾ سبا جي سلطنت به شامل آهي. اهو قديم رومن ۾ عرب فيلڪس (لاطيني ۾ "خوشحال عرب") طور سڃاتو ويندو هو. ڇاڪاڻ ته اهو علائقو تمام خوبصورت ۽ طاقتور هو, اُن کي ”خوشحال عرب“ سڏيو ويو. سال 700ع جي ڏهاڪي ۾، يمني پهريون ماڻهو هئا، جيڪي نئين مذهب اسلام ۾ شامل ٿيا. ان وقت کان وٺي، يمني سخت مسلمان رهيا آهن، جيڪي سڀني اسلام جي فتحن ۾ اڳڀرا هئا. مسلمان جن جا ابا ڏاڏا يمن مان آيا هئا، تن صدين تائين الندلس (مسلم اسپين) تي حڪومت ڪئي. 20 صدي جي شروعات ۾ عثماني سلطنت اتر يمن تي قبضو ڪيو ۽ برطانوي سلطنت ڏکڻ يمن تي قبضو ڪيو. ٻئي حصا سال 1990ع ۾ متحد ٿيا ۽ بعد ۾ گهرو ويڙهه وڙهي. تازو هڪ سال 2015ع ۾ شروع ٿيو، اڳوڻي صدر علي عبدالله صالح سميت ڪجهه مشهور ماڻهو مارجي ويا ۽ هزارين بک وگهي مري ويا.
يمن، پائيدار ترقي ۾ اهم رڪاوٽن کي منهن ڏيڻ، دنيا جي گهٽ ۾ گهٽ ترقي يافته ملڪن مان هڪ آهي ۽ وچ اوڀر ۽ اتر آفريڪا جي غريب ملڪن مان هڪ آهي. سال 2019ع ۾ گڏيل قومن ٻڌايو ته يمن ۾ انسانيت جي امداد جي ضرورت ۾ سڀ کان وڌيڪ ماڻهن جو تعداد، تقريبن 24 ملين ماڻهن، يا ان جي آبادي جو تقريبا 75 سيڪڙو آهي. سال 2020ع تائين، يمن جي درجه بندي نازڪ رياستن جي انڊيڪس تي سڀ کان وڌيڪ ۽ گلوبل ڀک انڊيڪس تي ٻئي نمبر تي بدترين، صرف مرڪزي آفريڪي جمهوريه کان اڳتي وڌي وئي. اضافي طور تي، اهو سڀ کان گهٽ انساني ترقي انڊيڪس سڀني غير آفريقي ملڪن کان ٻاهر آهي.

نالو
يمنات جو پهريون ذڪر قديم ڏکڻ عربن جي لکت ۾ ٻي هميري سلطنت جي بادشاهن مان هڪ جي لقب تي ملي ٿو، جنهن کي شمر يحيٰ جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو. اهو اصطلاح غالباً عرب جزيره نما جي ڏکڻ-اولهه سامونڊي ڪناري ۽ عدن ۽ حضرموت جي وچ ۾ ڏاکڻي ساحلي پٽي ڏانهن اشارو ڪيو ويو آهي. تاريخي يمن ۾ موجوده قوم جي ڀيٽ ۾ تمام وڏو علائقو شامل آهي، جيڪو ڏکڻ اولهه سعودي عرب ۾ اتر عسير کان ڏکڻ عمان ۾ ظوفر تائين پکڙيل آهي. هڪ شڪل يمن (𐩺𐩣𐩬: يمنت) مان نڪتل آهي، جنهن جي لفظي معنيٰ آهي "ڏکڻ" (جزير العرب جو)، ۽ خاص طور تي ساڄي طرف زمين جي تصور تي ادا ڪري ٿي. ٻيا ذريعا دعويٰ ڪن ٿا ته يمن جو تعلق يمن سان آهي، جنهن جي معنيٰ ”خوشحالي“ يا ”برڪت وارو“ آهي، ڇاڪاڻ ته ملڪ جو گهڻو حصو زرخيز آهي، عرب جي اڪثر بنجر زمينن جي مقابلي ۾  زرخيز آهي. رومن ان کي       عرب ريگستان ("ريگستاني عرب") جي برخلاف عربستان فيلڪس ("خوش" يا "خوش قسمت" عربستان) سڏيو.

تاريخ
اصل مضمون: يمن جي تاريخ

يمن 7,000 سالن کان وڌيڪ عرصي تائين پنهنجي تمدن جي سنگم تي موجود آهي. ملڪ ۾ اهڙين شخصيتن جو گهر هو جهڙوڪ شيبا جي راڻي جيڪا بادشاهه سليمان لاءِ تحفن جو قافلو کڻي آئي هئي. صدين تائين، اهو موچا جي بندرگاهن ۾ برآمد ٿيندڙ ڪافي جو بنيادي پروڊڪٽر بڻجي ويو. 7هين صدي عيسويء ۾ اسلام قبول ڪرڻ کان وٺي، يمن اسلامي سکيا جو مرڪز بڻجي ويو، ۽ ان جي فن تعمير جو گهڻو حصو جديد دور تائين زنده رهيو.

 قديم تاريخ 
اصل مضمون: يمن جي قديم تاريخ ۽ هميرائي سلطنت

جاگرافي 
سياست 
معيشت 
ڊيموگرافي 
ثقافت 
پڻ ڏسو
• حوثي تحريڪ

حوالا

ٻاهريان ڳنڍڻا

 حڪومت يمن  سرڪاري موقع حباله
 Yemen  ڪتاب عالمي حقائق ۾ معلومات
 يمن  منصوبو مفتوح فهرست تي 
 وڪيميڊيا نقشي نامو Yemen
 link=|16x16px Yemen سفري رهننما طرفان وڪي سفر

زمرو:يمن
زمرو:ملڪ
زمرو:ايشيا ۾ ملڪ
زمرو:عربستان جا ملڪ
زمرو:وچ اوڀر جا ملڪ
زمرو:اولھه ايشيا جا ملڪ
زمرو:عرب ليگ جا ميمبر ملڪ
زمرو:او آئي سي جا ڀاتي ملڪ
زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ
زمرو:عربي ٻولي ڳالھائيندڙ ملڪ ۽ علائقا
زمرو:عربي سرڪاري ٻولي وارا ملڪ ۽ علائقا

حوالا