نيو يارڪ رياست

نيو يارڪ رياست (New York State)، گڏيل رياستن جي اتر-اوڀر واري علائقي جي هڪ رياست آهي. رياست جي حدون اوڀر ۾ نيو انگلينڊ علائقي، اتر ۾ ڪينيڊا، ڏکڻ ۾ پنسلوانيا رياست ۽ نيو جرسي رياست سان ڳنڍيل آهن. ان جو علائقو ائٽلانٽڪ سمنڊ ۽ عظيم ڍنڍن واري علائقي (Great Lakes) ٻنهي ۾ پکڙيل آهي. لڳ ڀڳ ٻه ڪروڙ (20 ملين) رهاڪن سان،  نيو يارڪ آمريڪا ۾ چوٿين سڀ کان وڌيڪ آبادي واري رياست ۽ ڪل ايراضي 54,556 چورس ميل (1,41,300 چورس ڪلوميٽر) سان، پکيڙ جي لحاظ کان 27 هين وڏي رياست آهي.

نيو يارڪ رياست جي جاگرافي قسما قسم جي آهي. رياست جو ڏکڻ اوڀر حصو، جيڪا "ڊاؤن اسٽيٽ" جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو، نيو يارڪ شهر جيڪا آمريڪا ۾ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي، لانگ آئلينڊ جيڪو رياست جي آبادي جو تقريباً %40 ۽ ملڪ جو سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ٻيٽ آهي ۽ هيٺين هڊسن وادي ( شهرن، مضافاتي علائقن ۽ خاص واپاري علائقن) تي مشتمل آهي. اها علائقا نيويارڪ ميٽروپوليٽن ايريا جو مرڪز آهن ۽ رياست جي آبادي جو تقريباً ٻه ٽيون حصو آهن. "وڏو اپ اسٽيٽ علائقو" عظيم ڍنڍن جي علائقي ۾ گريٽ ڍنڍ کان چيمپلين ڍنڍ تائين پکڙيل آهي ۽ ان ۾ ايڊيرونڊڪ جبل ۽ ڪيٽسڪل جبل (اپالاچين جبلن جي سلسلي جا حصا) شامل آهن. اوڀر-اولهه موهاڪ درياءَ جي وادي "اپ اسٽيٽ" جي وڌيڪ جبلن وارن علائقن کي ورهائي ٿي. 

موهاڪ ندي رياست جي گاديءَ واري هنڌ الباني (Albany) جي ويجهي اتر-ڏکڻ هڊسن درياءَ جي وادي ۾ وهي ٿي. اولهين نيو يارڪ جيڪو بفيلو ۽ روچيسٽر شهرن جو گهر آهي، عظيم ڍنڍن واري علائقي جو حصو آهي ۽ اونٽاريو ۽ ڍنڍ ايري ڍنڍ سان ملي ٿو. مرڪزي نيويارڪ رياست جي وچ ۽ اولهه واري حصن جي وچ ۾، سائراڪيوز شهر جي چوڌاري آهي. اولهائين نيو يارڪ "آڳر ڍنڍ" (Finger Lake)، هڪ مشهور سياحتي جڳھه، سان نمايان ٿيل آهي. ڏکڻ ۾، پئنسلوينيا رياست سان رياست جي سرحد سان گڏ، ڏاکڻي ٽائر اليگيني پليٽو جي مٿان واقع آهي، اپالاچيئن سلسلي جي ڪجهه اترين پهچن جي نمائندگي ڪري ٿو.

نيو يارڪ رياست آمريڪا جي بنيادي تيرهن ڪالونين مان هڪ هئي، جيڪيون آمريڪا ٺاهڻ لاءِ متحد ٿيون. جڏهن ابتدائي يورپي آيا هئا، نيو يارڪ جو علائقو جيڪو ڪيترن ئي هزار سالن تائين الگونڪوئن ۽ ايروڪوئس ريڊ انڊين قبيلن جي ڪنفيڊريسي طرفان آباد هو. هنري هڊسن  جي مهم جي ڪارڻ يورپي ماڻهن جي وڏي پيماني تي لڏ پلاڻ ٿي ۽ سال 1609ع ۾ پهرين ابادي قائم ڪئي وئي. سال 1621ع ۾ ڊچ ماڻهن پاران "نيو هالينڊ" جي نالي سان هڪ نوآبادي قائم ڪئي وئي. انگلينڊ سال 1664ع ۾ ڪالوني کي، ڊچن کي شڪست ڏئي، پنهنجي قبضي هيٺ کڻي ورتو ۽ ان جو نالو نيو يارڪ جو صوبو رکيو.   آمريڪي انقلابي جنگن ۾  13 نوآبادين جو هڪ گروپ آخرڪار انگلينڊ کان آزادي ورتڻ ۾ ڪامياب ٿيو ۽ نيو يارڪ رياست 1788ع ۾ ان وقت جي نئين آمريڪي آئين جي تصديق ڪئي. 19هين صدي جي شروعات ۾، نيويارڪ جي ترقي، ان جي اندرين علائقن جي ترقي لاء ايري ڪينال، جن ان کي آمريڪا جي ٻين علائقن جي ڀيٽ ۾ بيمثال فائدا ڏنا، جي تعمير سان شروع ٿي.   رياست ايندڙ صدي دوران پنهنجي سياسي، ثقافتي ۽ اقتصادي عروج کي حاصل ڪيو، جيڪا ان کي "ايمپائر اسٽيٽ" جو نالو ورتڻ ۾ مدد ڪيائين. ان جي باوجود 20 صدي جي وچ ۾ غير صنعتي ٿيڻ جي ڪري ان کي زوال جو منهن ڏسڻو پيو. 21هين  صدي ۾ نيويارڪ کي تخليقيت، ڪاروباري ترقي، سماجي رواداري ۽ ماحولياتي استحڪام جي عالمي مرڪز طور سمجهيو ويندو آهي. 

رياست سڄي دنيا مان، سال 2022ع ۾ ڪنهن به آمريڪي رياست جي سڀ کان وڌيڪ ڳڻپ سان، سياحن کي راغب ڪري ٿي. ان جا ڪيترائي نشان مشهور آهن، جنهن ۾ سال 2013ع ۾ دنيا جي ڏهه سڀ کان وڌيڪ گهمڻ وارن سياحن جي جڳهن مان چار؛ سينٽرل پارڪ، نياگرا آبشار، گرينڊ سينٽرل ٽرمينل ۽ ٽائمز اسڪوائر، شامل آهن. نيويارڪ لڳ ڀڳ 200 ڪاليجن ۽ يونيورسٽين جو گهر آهي (جنهن ۾ آئيوي ليگ جا ميمبر ڪولمبيا يونيورسٽي ۽ ڪارنيل يونيورسٽي ۽ نيو يارڪ اسٽيٽ يونيورسٽي شامل آهن، جيڪي ملڪ جي سڀ کان وڏي يونيورسٽي سسٽم مان هڪ آهي. نيويارڪ شهر گڏيل قومن جي هيڊ ڪوارٽر جو گهر آهي ۽ ان کي ڪڏهن ڪڏهن دنيا جو سڀ کان اهم شهر (ثقافتي، مالي ۽ ميڊيا جو مرڪز) ۽ دنيا جي گاديءَ جو هنڌ قرار ڏنو ويندو آهي.

تاريخ

 جاگرافي 

 آباديات 

 معيشت 

 تعليم 

 حڪومت 

سياست
اپريل 2016 تائين، ڊيموڪريٽس نيويارڪ رياست ۾ ووٽرن جي اڪثريت جي نمائندگي ڪئي. ڪنهن به ٻئي سياسي پارٽي سان وابستگي يا ان جي کوٽ جي ڀيٽ ۾ ٻه ڀيرا وڌيڪ رجسٽرڊ ووٽرن جي نمائندگي ڪن ٿا. NYSVoter Enrollment by County, Party Affiliation and Status  Accessed April 30, 2016. 1984 ۾ رونالڊ ريگن جي زبردست فتح کان وٺي ڪو به ريپبلڪن صدارتي اميدوار نيويارڪ رياست تي فتح حاصل نه ڪئي آهي. نيو يارڪ شهر ۽ انهي سان گڏ رياست جا ٻيا وڏا شهري علائقا اهم ڊيموڪريٽڪ مضبوط قلعا آهن. بهرحال اپ اسٽيٽ نيو يارڪ جا ٻهراڙي حصا عام طور تي وڏن شهرن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ قدامت پسند آهن. ۽ ريپبلڪن جي حق ۾ هوندا آهن. 1990 جي ڏهاڪي تائين تمام گهڻي آبادي وارا مضافاتي علائقا (جهڙوڪ ويسٽ چيسٽر ڪائونٽي ۽ لانگ آئلينڊ) مضبوط طور تي ريپبلڪن هئا. پر ان کان پوءِ بنيادي طور تي ڊيموڪريٽڪ پارٽي جي حمايت ڪرڻ لاءِ منتقل ٿي ويا آهن.

نيو يارڪ رياست کي ٽن صدارتي چونڊن ۾ ٻنهي وڏين پارٽي جي اميدوارن لاءِ گهر رياست هجڻ جو اعزاز حاصل آهي. 

 سال 1904ع جي صدارتي چونڊ، ٿيوڊور روزويلٽ آلٽن بي پارڪر سان منهن ڏئي ٿو. *
 سال 1944ع جي صدارتي اليڪشن ۾ فرينڪلن ڊي روزويلٽ هو. *
 سال 2016ع جي صدارتي اليڪشن ۾، نيويارڪ جي سينيٽر هيلري ڪلنٽن ڊيموڪريٽڪ پارٽي جي اميدوار هئي.  ريپبلڪن پارٽي جي اميدوار ڊونلڊ ٽرمپ هو، جيڪو مين هٽن جو رهواسي ۽ ڪوئنز جو رهواسي هو. * نيو يارڪ شهر بين الاقوامي سفارتڪاري جو هڪ اهم مرڪز آهي. گڏيل قومن جو هيڊ ڪوارٽر 1952ع کان مڊ ٽائون مين هٽن جي اوڀر پاسي واقع آهي.

As of April 2016, the Democrats represented a plurality of voters in the State of New York, constituting more than twice as many registered voters as any other political party affiliation or lack thereof.NYSVoter Enrollment by County, Party Affiliation and Status  Accessed April 30, 2016. No Republican presidential candidate has won over New York State since Ronald Reagan's landslide victory in 1984. New York City, as well as the state's other major urban locales, are significant Democratic strongholds. Rural portions of upstate New York, however, are generally more conservative than large cities and tend to favor Republicans. Heavily populated suburban areas downstate, such as Westchester County and Long Island, were solidly Republican until the 1990s, but have since shifted to primarily supporting the Democratic Party.

New York City is the most important source of political fundraising in the United States for both major parties. Four of the top five ZIP Codes in the nation for political contributions are in Manhattan. The top ZIP Code, 10021 on the Upper East Side, generated the most money for the 2000 presidential campaigns of both George W. Bush and Al Gore.

The State of New York has the distinction of being the home state for both major-party nominees in three presidential elections. The 1904 presidential election saw former New York Governor and incumbent President Theodore Roosevelt face Alton B. Parker, chief judge of the New York Court of Appeals. The 1944 presidential election had Franklin D. Roosevelt, following in his cousin Theodore's footsteps as former New York Governor and incumbent president running for re-election against the then-incumbent New York Governor Thomas E. Dewey. In the 2016 presidential election, former United States Senator from New York Hillary Clinton, a resident of Chappaqua, was the Democratic Party nominee. The Republican Party nominee was businessman Donald Trump, a resident of Manhattan and a native of Queens.

New York City is an important center for international diplomacy. The United Nations headquarters is situated on the East Side of Midtown Manhattan since 1952.

 رانديون 

پڻ ڏسو
:باب:نيو يارڪ
 :باب:آمريڪا 
 :باب:اتر آمريڪا
 نيو يارڪ شهر

لاڳاپيل مضمون تي وڃو
 نيو يارڪ شهر: آمريڪا جو سڀ کان عظيم شهر
 رياست نيو يارڪ: آمريڪا جي هڪ رياست
نيو يارڪ ، آمريڪا جي اتر اوڀر ۾ هڪ رياست آهي.
نیویارک امریکہ کی پچاس ریاستوں میں رقبہ کے حساب سے ستائیسویں، آبادی کے تناسب سے تیسری اور شرح آبادی کے تناسب سے ساتویں بڑی ریاست ہے۔ نیویارک جنوب میں نيو جرسي اور پنسلوانيا اور مشرق میں ڪنيڪٽيڪٽ، ميساچوسٽس ۽ ورمونٽ کی ریاستیں ہیں۔ نیویارک کی بین الاقوامی سرحد ڪينيڊا سے ملتی ہے اور شمال مغرب میں اونٽاريو اور اتر ۾ ڪيوبيڪ جا صوبا آهن۔

 نيو يارڪ شهر

ٻاهريان ڳنڍڻا
 New York State Guide, from the Library of Congress

زمرو:نيويارڪ رياست
زمرو:نيو يارڪ رياست
زمرو:اوڀرين اتر آمريڪا 
زمرو:اوڀرين اتر آمريڪا جون رياستون
زمرو:ويڊيو ڪلپ وارا مضمون
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون رياستون
زمرو: ملحق آمريڪا
زمرو:آمريڪا ۾ 1788 ادارا 
زمرو:1788 ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا 
زمرو: آمريڪا جي اوڀر ساحل جون رياستون

حوالا