زيتون

زيتون (Guava، اردو: امرود) هڪ ميوي ۽ ان جي وڻ جو نالو آهي. هندستاني ۾ ان کي جام ڦل يا پيارا يا سفري آم يا امرود چوندا آهن. انگريزيءَ ۾ گواوا (Guava) چون ٿا ۽ عربي ۾ جوافہ چئجي ٿو. ۽ انگريزي ۾ زیتون (Olive) سو هڪڙو ٻئي قسم جو وڻ آهي، جيڪو ننڍي کنڊ ۾ نہ ٿو ٿئي، اهو يورپ جي ڏکڻ ۾ ۽ ڪن ٻين ولايتن ۾ ٿئي ٿو.باغ ۽ باغباني؛ ليکڪ: مرزا قليچ بيگ؛ ايڊيشن:1960ع؛ پبلشر: سنڌي ادبي بورڊ ڄامشورو، سنڌ.

تعارف

ننڍي کنڊ جو زيتون يا جام ڦل اصل آمريڪا مان آيل آهي، پر ننڍي کنڊ ۾ بلڪل عام ٿي ويو آهي. اهو ننڍو وڻ ٿئي ٿو، جو وڌي وڌي پندرهن فوٽن جيڏو بہ ٿيندو آهي. آرڙھ جي ڏينھن ۾ ٻور جهلڻ لڳي ٿو، جيسين ڪ سانوڻ ۾ ڦر جهلي ٿو، جو سياري تائين هلي ٿو. موسم جي پڇاڙيءَ وارا ميوا وڏا ۽ عمدا بہ  ٿين ٿا. الھ آباد ۽ ان جي آسپاس عمدي قسم جا زيتون ٿيندا آهن.

پوکي

پچڻ مھل هن ميوي جا دشمن گهڻا آهن. جهڙوڪ: پکي، نوريئڙا ۽ چمڙا. بھتر آهي ته پچڻ کان ٿورو اڳڀرو پٽي، ڪپڙي ۾ ڍرا ٻڌي، رکي ڇڏجن تہ ڀل اُتي پچن. هي وڻ ٻج مان ٿيندو آهي. سانوڻ جي ڏينھن ۾، ڳر سميت ٻج جو گولو زمين ۾ پوکي ڇڏجي. چڱي قسم لاءِ پيوند ڪرڻ بھتر آهي. اوڌ بہ لڳيس ٿي. جهڙيءَ طرح ڏاڙهون ۽ ڊاک بيداڻي ٿيندا آهن، تھڙيءَ طرح زيتون بہ بيداڻي ٿي سگهن ٿا.

قسم

ڏيھي توڙي ولايتي زيتون جا گهڻا قسم ٿين ٿا. ڪي ٿورا هيٺ  ڏجن ٿا: پھريون ناسپاتي زيتون: هي وڏي ليمي جيڏو ٿئي ٿو. کل لسي ٿي ٿئيس ۽ اندران ڳر اڇي ۽ اهڙي ٿي نرم ٿئيس، جهڙو مکڻ. خوشبوءِ به گهڻي ٿي ٿئيس. ٻيو، ڪافري زيتون: هي آفريڪا مان آيل آهي. اهو مٿئين قسم کان وڏو ٿو ٿئي. شڪل بيڊولي اٿس ۽ آهي به سادو. ٽيون، صوفي زيتون: هن جو وڻ ننڍڙو ٿو ٿئي. ٻج تمام گهڻو ۽ ميوو اندران ڳاڙهو ٿو ٿئيس. هن کي ڳاڙهو زيتون به چوندا آهن. چوٿون، واڱڻائي زيتون: هن کي چيني زيتون بہ چوندا آهن، جو اصل انهيءَ ملڪ جو آهي. هي وڻ ڏهن کان ويھن فوٽن جيڏو ٿو ٿئي. پن ڪارا ۽ گهاٽا ٿا ٿينس. قد ۾ وڏي زردالوءَ جيڏو ٿو ٿئي. هي وڻ هندستان ۾ گهٽ آهي.

حوالا

زمرو:ميوا
زمرو:پاڪستان جا ميوا