آر

آر ھڪ قسم جي ڪنڍيءَ وانگر لوھي تار يا سيخ، جيڪا اڻڻ جي ڪم ايندي آھي. ان ۾ سئيٽر وغيره ٺاھڻ لاءِ ڪم ايندڙ ڊگهو سوئو پڻ شامل ھوندو آھي. آر موچڪي ڪم جو بہ ھڪ اوزار آھي جيڪو چھنبارو ھوندو آھي.آر : (Sindhianaسنڌيانا)

آر يا آر جي سئي (Crochet hook) هڪ اهڙو اوزار آهي جيڪو سٽ يا اُن (Yarn) مان ڦاها (Loops) ٺاهڻ ۽ انهن کي پاڻ ۾ ڳنڍي آر جي ڀرت جا ٽوپا ٺاهڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي. هي هڪ گول لٺ وانگر هوندو آهي جنھن جي هڪ پڇاڙي نوڪدار هوندي آهي ۽ ان جي پويان هڪ نالي يا کڏو (Groove) هوندو آهي. نوڪ وارو حصو سئيءَ کي ڪپڙي يا سٽ مان لنگهڻ ۾ مدد ڏيندو آهي، جڏهن تہ ناليءَ وارو حصو ڦاهي کي واپس ڇڪڻ ۾ مدد ڪندو آهي.


 بناوت (Construction) 
آر هڪ الڳ فن طور 19هين صديءَ جي شروعات ۾ ظاهر ٿيو. ان دور جا ڪيترائي ڪنڊا اڄ بہ موجود آهن. اهي ٻن قسمن جا هوندا هئا: هڪ اهي جيڪي سنهي اسٽيل جا ٺھيل هئا ۽ الڳ هينڊلن ۾ لڳايو ويندو هو، ۽ ٻيا اهي جيڪي هڪ ئي ٽڪر (Single-piece) مان ٺھيل هئا.

اڄڪلهہ آر جا ڪنڊا 0.35 ملي ميٽر کان 25 ملي ميٽر تائين قطر (Diameter) ۾ تيار ڪيا ويندا آهن. 2.0 ملي ميٽر کان ننڍا ڪنڊا اسٽيل مان ٺاهيا ويندا آهن تہ جيئن اهي مضبوط رهن. جڏهن تہ 2.0 ملي ميٽر يا ان کان وڏا ڪنڊا ايلومينيم، بانس، ڪاٺ يا پلاسٽڪ مان ٺھيل هوندا آهن.

تاريخي طور تي، ڪنڊن جا هينڊل هڏن، پورڪوپائن (Porcupine) جي ڪنڊن، عاج (Ivory) ۽ پٿرن مان بہ ٺاهيا ويندا هئا.Donna Kooler, Donna Kooler's Encyclopedia of Crochet, Leisure Arts, Inc., Little Rock, Arkansas, 2011, p. 13.

 تاريخ (History) 
جيتوڻيڪ آر جي اصل شروعات جي خبر ناهي، پر چيو وڃي ٿو تہ هي 18هين صدي جي قديم هٿ جي ڪم جھڙوڪ "شيفيرڊز نٽنگ" (Shepherd's knitting) ۽ "ٽيمبور ايمبرائڊري" (Tambour embroidery) مان نڪتو آهي. ٽيمبور جو ڪم چين مان شروع ٿيو ۽ واپار ذريعي يورپ پھتو، جنھن ۾ هڪ ڪنڊي واري سئي استعمال ٿيندي هئي.

 سائيز جا معيار 
آر جي ڪنڊي جي سائيز ان جي شافٽ (Shaft) جي قطر مان معلوم ڪئي ويندي آهي. مختلف ملڪن ۾ سائيز جا مختلف نظام آهن، پر اڪثر پيڪٽن تي ملي ميٽر (Metric system) ۾ سائيز لکيل هوندي آهي.

 استعمال جا طريقا 
آر جي ڪنڊي کي پڪڙڻ جا ٻہ بنيادي طريقا آهن:
 پينسل وانگر پڪڙڻ (Pencil grip): جنھن ۾ ڪنڊي کي ائين پڪڙبو آهي جيئن لکڻ وقت پينسل کي پڪڙبو آهي.
 ڇري وانگر پڪڙڻ (Knife grip): جنھن ۾ ڪنڊي کي هٿ جي تري هيٺان رکي ائين پڪڙبو آهي جيئن ڇري کي پڪڙبو آهي.


 ضرورت مطابق ڪنڊا (Adaptive hooks) 
اهڙن ماڻهن لاءِ جن کي هٿن جي جوڙن جي تڪليف (Arthritis) يا ٻي ڪا جسماني معذوري هجي، خاص قسم جا "ارگونومڪ" (Ergonomic) ڪنڊا ٺاهيا ويندا آهن. انهن جا هينڊل نرم ۽ ٿلهي رٻڙ جا هوندا آهن تہ جيئن هٿن تي بار نہ پوي ۽ ڪم ڪرڻ ۾ آساني ٿئي.

 ٻيا استعمال 
آر صرف ڀرت لاءِ نہ، پر ٻين ڪمن لاءِ به استعمال ٿيندو آهي:
 سئيءَ مان ٽوٽل ٽوپي کي واپس ڳنڍڻ لاءِ.
 ڪپڙي جي نالي مان تڻي يا ڏوري لنگهائڻ لاءِ.
 "ڊريڊ لاڪس" (Dreadlocks) يعني وارن جون چڳون ٺاهڻ ۽ انهن جي سار سنڀال لاءِ.

 وڌيڪ ڏسو 
 ٽوپي واري سئي
 سٽ
 ڀرت جو ڪم

 حوالا 

زمرو:آر
زمرو:هٿ جو ڪم