اسواتيني

ايسواتيني (Eswatini؛ )، سرڪاري طور تي ايسواتيني جي سلطنت ۽ ان جي اڳوڻي سرڪاري نالو سوازي لينڊ ۽ اڳوڻي سوازي لينڊ جي بادشاهي سان پڻ مشهور آهي، ڏاکڻي آفريڪا ۾ واقع هڪ زمين بند ملڪ آھي. هن ملڪ جو سرحدون ڏکڻ آفريڪا ۽ موزمبيق سان ملن ٿيون. 200 ڪلوميٽر (120 ميل) اتر کان ڏکڻ ۽ 130 ڪلوميٽر (81 ميل) اوڀر کان اولهه، ايسواتيني آفريڪا جي ننڍن ملڪن مان هڪ آهي؛ پڻ ان جي باوجود، ان جي آبهوا ۽ جاگرافيائي بيهڪ، ٿڌي ۽ جبلن کان وٺي گرم ۽ خشڪ هيٺاهين تائين، مختلف آهي. ان جي گاديء جو ھنڌ لوبامبا/ايمبابانی آھي. ملڪ جي ڪرنسي، ليلانگيني، ڏکڻ آفريڪا جي رينڊ ڏانهن وڌي وئي آهي.

آبادي بنيادي طور تي نسلي سوازين تي مشتمل آهي. مروج ٻولي سوازي يا سيسواتي ڏيهي صورت ۾ آهي. سوازين 18ھین صدي جي وچ ڌاري نگوان ٽين جي اڳواڻي ۾ پنهنجي سلطنت قائم ڪئي. ملڪ ۽ سوزي پنهنجا نالا 19هين صديءَ جي بادشاهه مسواتي ٻين کان وٺي، جن جي حڪومت هيٺ ملڪ کي وڌايو ۽ متحد ڪيو ويو؛ ان جون حدون 1881ع ۾ آفريڪا لاءِ اسڪرامبل جي وچ ۾ ٺھي ويون.  ٻي بوئر جنگ کان پوءِ، بادشاهت، سوازيلينڊ جي نالي سان، سال 1903ع کان برطانوي هاءِ ڪميشن جو علائقو هو، جيستائين هن 6 سيپٽمبر، 1968ع تي آزادي حاصل ڪئي. اپريل 2018ع ۾، ان جو سرڪاري نالو ڪنگڊم آف سوزايلينڊ مان تبديل ڪري ڪنگڊم آف ايسواتيني ڪيو ويو، جيڪو عام طور تي سوازي ٻولي ۾ استعمال ٿيندو هو.

ايسواتيني هڪ ترقي پذير ملڪ آهي جنهن کي هڪ هيٺين وچولي آمدني واري معيشت سان درجه بندي ڪيو ويو آهي. ڏکڻ آفريڪي ڪسٽمز يونين جي ميمبر جي حيثيت سان ۽ اوڀر ۽ ڏاکڻي آفريڪا لاءِ عام بازار، ان جو مکيه مقامي واپاري پارٽنر ڏکڻ آفريڪا آهي؛ معاشي استحڪام کي يقيني بڻائڻ لاءِ، ايسواتيني جي ڪرنسي، ليلانگيني، ڏکڻ آفريڪي رينڊ ڏانهن وڌي وئي آهي. ايسواٽيني جا وڏا اوورسيز واپاري پارٽنر آمريڪا ۽ يورپي يونين آهن. ملڪ ۾ روزگار جي اڪثريت ان جي زرعي ۽ پيداواري شعبن مان مهيا ڪيل آهي. ايسواتيني ڏاکڻي آفريڪي ترقياتي برادري، آفريڪي يونين، ڪامن ويلٿ آف نئشنز ۽ گڏيل قومن جو ميمبر آهي.

حڪومت هڪ مطلق بادشاهت آهي، جيڪا آفريڪا ۾ پنهنجي قسم جي آخري بادشاهت آهي.  1986ع کان بادشاهه مسواتي ٽيون (Mswati III) حڪومت ڪري رهيو آهي. اسيمبليءَ ۽ سينيٽ جي اڪثريت جو تعين ڪرڻ لاءِ هر پنجن سالن ۾ چونڊون ڪرايون وينديون آهن، پر سياسي پارٽيون ٺاهڻ جي اجازت ناهي. ان جو آئين سال 2005ع ۾ منظور ڪيو ويو. "اُملنگا" (Umhlanga) آگسٽ/سيپٽمبر ۾ منعقد ٿيندڙ ريڊ ڊانس (Reed Dance) ۽ ڊسمبر/جنوري ۾ منعقد ٿيندڙ شاهي ناچ انکوالا (incwala)، قوم جا سڀ کان اهم تهوار آهن. ملڪ جي آبادي کي صحت جي اهم مسئلن کي منهن ڏيڻو پوي ٿو. ايڊز ۽ تپ دق وڏي پيماني تي ڦهليل آهي.Swaziland: Dual HIV and Tuberculosis Epidemic Demands Urgent Action updated 18 November 2010 88 سيڪڙو بالغ آبادي ايڇ آئي وي مثبت آهي. سال 2018ع تائين، ملڪ دنيا ۾ 12هين گھٽ ۾ گھٽ زندگي، 58 سالن، جي اميد رکي ٿو. ايسواتيني جي آبادي نوجوان آهي، سال 2018ع تائين، 14 سال يا ان کان گهٽ عمر وارا ماڻهو ملڪ جي آبادي جو %35 هئا. وچين عمر 22 سال آهي. 

تاريخ
جاگرافي
سياست
انتظامي ورهاست
معيشت 
آباديات
سياحت 
ايسواتيني ۾ سياحت نسل پرستي جي دور ۾ خاص طور تي ترقي ڪئي، ڏکڻ آفريڪا کان مختلف پاليسين جي ڪارڻ سياحن کي راغب ڪيو. سياح ٽيليويزن پروگرامن، راندين جي واقعن ۽ جوا (gambling) لاءِ آيا. سياحن جو انگ سال 1972ع ۾ 89,015 کان وڌي سال 1989ع ۾ 2,57,997 ٿي ويو. نسل پرستي کان پوءِ، ترقي سست ٿي وئي جيئن پاڙيسري ملڪ وڌيڪ پرڪشش بڻجي ويا. هاڻي، ايسواتيني پنهنجي روايتي ثقافت ۽ ذيلي صحارا جي آخري آفريقي بادشاهت جي حيثيت تي زور ڏئي ٿو جيڪي سياحن کي راغب ڪري ٿي. ايسواتيني ٽوئرزم بورڊ، جيڪو 2003ع ۾ قائم ٿيو، شاهي جشن ۽ گيم پارڪ کي فروغ ڏئي ٿو. سال 2006ع ۾، ايسواتيني ڏکڻ آفريڪا ۽ موزمبيق سان لبومبو روٽ معاهدي ۾ شامل ٿيو، جنهن سان هڪ ئي ويزا تي سرحد پار سفر جي اجازت ڏني وئي. 
ثقافت 
پڻ ڏسو

حوالا

زمرو:ملڪ
زمرو:اسواتيني
زمرو:آفريڪا جا ملڪ
زمرو:زمين بند ملڪ
زمرو:ڏاکڻي آفريڪا جا ملڪ
زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ
زمرو:دولت مشترڪه جون رڪن قومون