ھيرانند شوقي رام آڏواڻي

سنڌي ٻوليءَ جو ليکڪ ھيرآنند شوقي رام سال 1863ع ۾ ڄائو ۽ 1893ع ۾ ٽيھن سالن جي ننڍڙي ڄمار ۾ وفات ڪيائين. ھو سنڌ جي ماڻھن جي دلين ۾ اڄ به رھي ٿو. ھن ٻارن جي مختصر ڪھاڻين جو ڪتاب "ھيرن جون کاڻيون" ترتيب ڏنو، جيڪو ھن جي فوت ٿيڻ کان پوءِ 1926ع ۾ ڇپيو. هيرنند شوڪيرام اڊواڻي، جيڪو سادھو هيرنند جي نالي سان مشهور هو (1863ع–1893ع)، سنڌي ليکڪ، صحافي، تعليمي ماهر ۽ سماجي مصلح هو. هن ڪلڪتي ۾ سوامي وويڪانند سان گڏ رامڪرشن آشرم ۾ تعليم حاصل ڪئي، جنهن سندس فڪري ۽ اخلاقي تشڪيل تي گهرو اثر ڇڏيو. 1884ع ۾ بنگال مان واپس سنڌ موٽڻ کان پوءِ، هيرنند اڊواڻي سنڌ سڀا جي شايع ڪيل هفتيوار سنڌ سڌار (1886ع–1887ع) جو ايڊيٽر مقرر ٿيو. هي هفتيوار عوام جي ترجماني ڪندڙ آواز هو، جيڪو غير ملڪي حڪمرانن جي زيادتين تي بيباڪيءَ سان تنقيد ڪندو رهيو. 1887ع ۾ هن ادارت ڇڏي. 1890ع ۾ هن سراسوَتي نالي ماهوار رسالو جاري ڪيو، جيڪو حيدرآباد، سنڌ ۾ قائم ڪيل سندس يونين اڪيڊمي (اسڪول) مان شايع ٿيندو هو. هن اداري ذريعي گڏيل تعليم (co-education) ۽ عورتن جي تعليم جي واڌ ويجهه لاءِ ڪوششون ڪيون ويونA DICTIONARY  OF  SINDHI : Jt.  LITERATURE  MOTILAL JOTWANIFirst Edition : 13 January, 1996 New Delhi, page:6.

تعليمي ۽ سماجي خدمتون

هيرنند اڊواڻي حيدرآباد ۾ ڇوڪرين لاءِ پهريون اسڪول قائم ڪيو ۽ سماجي براين، جهڙوڪ ٻارن جي شادي، خلاف سرگرم جدوجهد ڪئي. هن عورتن جي خواندگي ۽ سماجي سڌارن کي مرڪزي اهميت ڏني.

ادبي ورثو

هيرنند اڊواڻي جي وفات کان پوءِ، سندس مضمونن ۽ ڪهاڻين جو مجموعو هيرن جون ڪنيون 1926ع ۾ ڀيرومل مهراچند اڊواڻي ترتيب ڏئي شايع ڪيو. هي مجموعو سندس اصلاح پسند نثر ۽ فڪري ورثي کي محفوظ ڪري ٿو. هيرنند شوڪيرام اڊواڻي مختصر عمر هوندي به سنڌي صحافت، تعليم ۽ سماجي سڌارن ۾ نمايان اثر ڇڏيو. عوام دوست صحافت، عورتن جي تعليم ۽ سماجي انصاف لاءِ سندس ڪوششون جديد سنڌي فڪر جي تاريخ ۾ هڪ اهم باب طور سڃاتيون وڃن ٿيون.

حوالا

زمرو:اديب
زمرو:حيدرآباد، سنڌ جا ماڻھو
زمرو:سنڌي شخصيتون
زمرو:سنڌي ليکڪ
زمرو:ڪهاڻيڪار
زمرو:ليکڪ
زمرو:1863ع جون پيدائشون
زمرو:1893ع جون فوتگيون