صوماليا

صوماليا (Somalia) آفريڪا جو هڪ مسلم اڪثريت وارو ملڪ آهي. نالي جو مطلب کير سان ڀريل پيالو آهي. صوماليا جي اتر اولهه ۾ جبوتي، ڏکڻ اولهه ۾ ڪينيا، اتر ۾ يمن، اوڀر ۾ هندي وڏو سمنڊ ۽ اولهه ۾ ايٿوپيا واقع آهن. گاديء وارو شھر  موغاديشو آهي. صوماليا جي آبادي لڳ ڀڳ هڪ ڪروڙ 71 لک (17.1 ملين) آهي، جنهن مان 20 لک (2 ملين) گاديءَ واري شهر موغاديشو ۾ رهن ٿا. ان جا تقريبن 85 سيڪڙو رهواسي صومالي نسل جا آهن. صوماليا جون سرڪاري ٻوليون صومالي ۽ عربي آھن. صوماليا جا ماڻهو مسلمان آهن، جن جي اڪثريت سني آهي.  

قديم زماني ۾، صوماليا هڪ اهم تجارتي مرڪز هو. وچين دور ۾، ڪيترن ئي طاقتور صومالي سلطنتن علائقائي واپار تي غلبہ حاصل ڪيو، جن ۾ اجوران سلطنت، عادل سلطنت، امامت آف اوسام، ۽ گليدي جي سلطنت شامل آهن. 19 صدي جي آخر ۾، صومالي سلطنتن کي اطالوي ۽ برطانوي سلطنتن طرفان نوآبادي بڻايو ويو، جن انهن سڀني قبائلي علائقن کي ٻن نوآبادين ۾ ضم ڪيو: اطالوي سوماليلينڊ ۽ برطانوي سوماليلينڊ. 1960 ۾، ٻئي علائقا متحد ٿي هڪ سول حڪومت جي تحت آزاد صومالي جمهوريه ٺاهي. سپريم انقلابي ڪائونسل (SRC) جي سياد بيري 1969 ۾ اقتدار تي قبضو ڪيو ۽ صومالي ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ قائم ڪيو، ملڪ جي اتر ۾ صومالي لينڊ جي آزاديءَ جي جنگ کي بيدردي سان اسڪواڊ ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي. SRC 1991 ۾ صوماليا جي گهرو ويڙهه جي شروعات سان ختم ٿي وئي. صوماليا جي عبوري قومي حڪومت (TNG) 2000 ۾ قائم ڪئي وئي، جنهن کانپوءِ 2004 ۾ صوماليا جي عبوري وفاقي حڪومت (TFG) جو قيام عمل ۾ آيو، جنهن صوماليا جي هٿياربند فوجن کي ٻيهر قائم ڪيو. 2006 ۾، آمريڪا جي حمايت يافته ايٿوپيائي مداخلت سان، TFG نئين قائم ٿيل اسلامي ڪورٽس يونين (ICU) کان ملڪ جي ڏکڻ واري تڪراري علائقن جي اڪثريت تي قبضو ڪيو. ICU بعد ۾ وڌيڪ بنيادي گروپن ۾ ورهايو ويو، جن ۾ جهادي گروپ الشباب به شامل آهي، جيڪو علائقي جي ڪنٽرول لاء TFG ۽ ان جي AMISOM اتحادين سان وڙهندو هو. 2012 جي وچ تائين، باغي گهڻو ڪري علائقو وڃائي چڪا هئا، جن تي قبضو ڪيو هو، ۽ وڌيڪ مستقل جمهوري ادارن جي ڳولا شروع ٿي وئي. ان جي باوجود، باغي اڃا تائين مرڪزي ۽ ڏاکڻي صوماليا تي ڪنٽرول ڪن ٿا، ۽ حڪومت جي ڪنٽرول وارن علائقن ۾ اثر رسوخ رکي ٿو، جلب جو شهر باغين جي حقيقي سرمائي جي حيثيت سان ڪم ڪري ٿو. آگسٽ 2012 ۾ هڪ نئون عارضي آئين منظور ڪيو ويو، صوماليا کي وفاق جي طور تي سڌارو. ساڳئي مهيني، صوماليا جي وفاقي حڪومت قائم ڪئي وئي ۽ موغاديشو ۾ بحاليء جو هڪ دور شروع ڪيو ويو، باوجود الشباب اڪثر ڪري اتي حملا ڪرڻ جي باوجود. صوماليا دنيا جي گهٽ ۾ گهٽ ترقي يافته ملڪن مان آهي، جيئن ته ان جي درجه بندي جي معيارن مان ثابت ٿئي ٿو جهڙوڪ GDP في ماڻهو، انساني ترقي انڊيڪس، ۽ نازڪ رياستن جي انڊيڪس. هن هڪ غير رسمي معيشت کي برقرار رکيو آهي بنيادي طور تي جانورن جي بنياد تي، ٻاهرين ڪم ڪندڙ صومالين کان موڪلون، ۽ ٽيليڪميونيڪيشن. اهو گڏيل قومن، عرب ليگ، آفريقي يونين، غير الائنڊ موومينٽ، ايسٽ آفريڪن ڪميونٽي ۽ آرگنائيزيشن آف اسلامڪ ڪوآپريشن جو ميمبر آهي.

 تاريخ
جاگرافي
سياست ۽ حڪومت
معيشت
آبادي
ثقافت 
پڻ ڏسو

 خارجي ڳنڍڻا 
 صوماليا  ڪتاب عالمي حقائق ۾ معلومات
 صوماليه  منصوبو مفتوح فهرست تي 
 صوماليه جو پروفائيل بي بي سي نيوز کان
 وڪيميڊيا نقشي نامو Somalia
 link=|16x16px صوماليا سفري رهنما طرفان وڪي سفر

زمرو:آفريڪي سڱ
زمرو:آفريڪي سڱ جا ملڪ
زمرو:وفاقي جمهوريا
زمرو:آفريڪا جا ملڪ
زمرو:اوڀر آفريڪا جا ملڪ
زمرو:1960ع ۾ قائم ٿيل ملڪ ۽ علائقا

حوالا

زمرو:صوماليا
زمرو:ملڪ
زمرو:وفاقي جمهوريا
زمرو:آفريڪا جا ملڪ
زمرو:اوڀر آفريڪا جا ملڪ
زمرو:او آئي سي جا ڀاتي ملڪ
زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ
زمرو:آفريڪي يونين جا رڪن ملڪ