باسمتي چانور

باسمتي (Basmati) ڊگهي، پتلي داڻي واري، خوشبودار چانورن جي هڪ قسم آهي. جيڪا ننڍي ​​مان، خاص طور تي نيپال، سنڌ ۽ پنجاب، پاڪستان ۽ پنجاب، هريانا ۽ ڀارت جي ڪيترن ئي ٻين رياستن ۽ صوبن ۾ ٿيندي آهي.Big money in "specialty rices" Food and Agriculture Organization, United Nations (2002) سال 2019ع تائين، ڀارت جو باسمتي چانورن جي بين الاقوامي واپار ۾ حصو 65 سيڪڙو هو، جڏهن ته باقي 35 سيڪڙو پاڪستان جي حصي ۾ آيو.  ڪيترائي ملڪ مقامي طور تي پوکيل باسمتي چانورن جي فصلن کي استعمال ڪن ٿا، پر باسمتي چانور جي اصل پوک جاگرافيائي طور تي ڀارت ۽ پاڪستان جي ڪجهه ضلعن تائين مخصوص آهي.Rice Sales From India to Reach Record as Iran Boosts Reserve  Bloomberg News (13 February 2014) 

پاڪستان ۾ باسمتي چانور سنڌ، پنجاب، ڪشمير ۽ خيبر پختونخواه جي ڪجهه علائقن ۾ ٿيندو آهي. انهن چانورن جا به گهڻائي قسم آهن. "سيلا" باسپتي چانورن جو هڪڙو جدا قسم آهي، جنهن کي جوشي به چوندا آهن. انهن چانورن جي سارين کي فصل لهڻ کانپوءِ وڏن لوهي ڪڻاهن ۾ وجهي، ٽهڪائيندا آهن.باسپتي : (Sindhianaسنڌيانا)
 thumb | 220x124px | right | باسپتي چانور
انڊين ايگريڪلچرل اينڊ پروسيسڊ فوڊ پراڊڪٽس ايڪسپورٽ ڊولپمينٽ اٿارٽي (APEDA) باسمتي چانور جي تعريف هن طرح ڪري ٿو؛Madhya Pradesh loses GI tag claim for Basmati; India may ask Pakistan to check farming  Financial Express (19 March 2018)
 "چانور جي هڪ قسم کي باسمتي سڏڻ لاء ضروري آهي ته ٻين پيرا ميٽر سان گڏ، پچائڻ کان اڳ ان جي داني جي سراسري ڊيگهه گهٽ ۾ گهٽ 6.61 ملي ميٽر (0.260 انچ) ۽ ويڪر 2 ملي ميٽر (0.079 انچ) تائين هجي."

نالو
لفظ باسمتي سنسڪرت جي ٻن بنيادي لفظن، "واس" معنيٰ خوشبو ۽ "ميوپ" معنيٰ موجود يا جڙيل، مان نڪتل آهي. جڏهن ٻنهي کي گڏ ڪيو ويندو آهي، تڏهن ميوپ "متي" طور مختصر ٿي ويندو آهي ۽ نتيجي طور پورو نالو "واسمتي" بڻجي ٿو، جيڪا عام طور تي "باسمتي" تلفظ ڪيو ويندو آهي.

تاريخ
باسمتي چانورن کي صدين کان ننڍي کنڊ ​​۾ پوکيو ويندو رهيو آهي. باسمتي چانورن جو پهريون ذڪر "هير رانجھا"، پنجابي شاعر وارث شاهه پاران 1766ع ۾ لکيل هڪ داستان، ۾ ڪيو ويو.

پيداوار ۽ پوک 
خوشبو ۽ ذائقو 
باسمتي چانورن ۾، نامياتي مرڪب 2-ايسٽيل-1-پائرولين جي ڪري، هڪ عام پئنڊين، پئنڊئنس امريلي فوليئس پنن، جهڙو ذائقو هوندو آهي. باسمتي جي داڻي ۾ قدرتي طور تي هن خوشبودار ڪيميائي مرڪب جو 0.09 ذرڙا في ملين (ppm)، هڪ سطح جيڪا غير باسمتي چانورن جي قسمن کان تقريباً 12 ڀيرا وڌيڪ آهي، هوندا آهن، جيڪا باسمتي چانور کي ان جي مخصوص خوشبو ۽ ذائقو ڏين ٿا. هي قدرتي خوشبو پنير، ميون ۽ ٻين اناج ۾ پڻ ملي ٿي. 

پچائڻ دوران، 2-ايسٽيل-1-پائرولين (pyroline)-2-acetyle)-1) جي سطح گهٽجي ويندي آهي، پر چانورن کي پچائڻ کان اڳ 30 منٽن لاءِ پاڻيء ۾ رکڻ سان پچائڻ جو وقت 20 سيڪڙو گهٽ لڳندو آهي ۽ هن طور 2- ايسٽيل-1-پائرولين جي مقدار کي وڌيڪ محفوظ رهندي آهي.  
گليسيمڪ انڊيڪس 
قسمون ۽ ميلاپ
دنيا جي چوڌاري لاڳاپيل قسمون
باسمتي سرٽيفڪيشن 
ملاءُ ۽ نقلي قسمون 
پيٽنٽ جي جنگ 
پڻ ڏسو 

 سُغداسي چانور 
 ايري-370 
 جاسمين چانور 
 چانورن جي قسمن جي فهرست 
 اورزا ستيوا

حوالا

ٻاهريان ڳنڍڻا

Basmati rice at Great Norwegian Encyclopedia
Basmati at TasteAtlas
زمرو:چانور
زمرو:زراعت
زمرو:نباتيات
زمرو:باسمتي چانور
زمرو:چانور جي قسمون
زمرو:ڀارت جي معيشت
زمرو:پاڪستان ۾ زراعت
زمرو:پاڪستان جي پوکون
زمرو:پاڪستان جي معيشت
زمرو:ڀارت ۾ چانورن جي پيداوار 
زمرو:پاڪستان ۾ چانورن جي پيداوار 
زمرو:سنڌ ۾ جاگرافيائي اشارا 
زمرو:پنجاب ۾ جاگرافيائي اشارا 
زمرو:اتر پرديش ۾ جاگرافيائي اشارا 
زمرو:هريانه ۾ جاگرافيائي اشارا 
زمرو:ڄمون ۽ ڪشمير ۾ جاگرافيائي اشارا 
زمرو:هماچل پرديش ۾ جاگرافيائي اشارا 
زمرو:خيبر پختونخوا ۾ جاگرافيائي اشارا