ويٽيڪن سٽي

{{Infobox country
| conventional_long_name = ويٽيڪن سٽي رياست
| native_name = 
| image_flag = Flag of Vatican City State - 2023 version.svg
| image_coat = Coat of arms of Vatican City State - 2023 version.svg
| coa_size = 90
| symbol_type = Coat of arms
| common_name = ويٽيڪن سٽي
| other_symbol =  (ويٽيڪن سٽي جي قومي مهر)
100px
| other_symbol_type = قومي مهر
| national_anthem = "پونٽيفيڪل ترانو ۽ مارچ"noicon|center
| image_map = Location of the Vatican City in Europe.svg
| map_caption = 
| capital = ويٽيڪن سٽي (شهر-رياست)
| coordinates =  
| official_languages = اطالوي<ref name="Visiting The Vatican 2023 x452">

ويٽيڪن سٽي (اٽلي: Vatican City: اٽلي: Status Civitatis Vaticanae) اٽلي جي شهر روم ۾ واقع هڪ خودمختيار رياست آهي. رياست تقريبن چئين طرفن کان ديوارن سان گھريل آهي, جن جو ڪل رقبو 49 هيڪٽر آهي ۽ هي دنيا جي سڀ کان ننڍي خودمختيار رياست چورائيندي آهي. اها دنيا ۾ ٻئي نمبر تي گهٽ آبادي واري راڄڌاني آهي.  جيئن ته اها "هولي سي" (Holy See) پاران سنڀالي ويندي آهي، ويٽيڪن هڪ مذهبي يا مقدس-بادشاهي رياست آهي جن تي پوپ جي حڪومت آهي، جيڪا روم جو بشپ ۽ ڪيٿولڪ چرچ جو سربراهه آهي.  اعليٰ ترين رياستي عملدار تمام ڪيٿولڪ پادري مختلف اصلن جا آهن.

49 هيڪٽر (121 ايڪڙ) جي ايراضيءَ سان ۽ 2023 جي آدمشماري اٽڪل 764 آهي، اها ايراضي ۽ آبادي جي لحاظ کان دنيا جي سڀ کان ننڍي رياست آهي. اها پڻ دنيا ۾ ٻئي نمبر تي گهٽ آبادي واري   راڄڌاني آهي. 

رياست کي 1929ء ۾ قائم ڪيو ويو ۽ رياست جو سربراهه پاپائي روم هوندو آهي، ۽ هتي ئي پاپائي روم جي رهائش گاهه اپوسٽالڪ محل ۽ رومي ڪريا (پاپائيت) واقع آهن. ويٽيڪن سٽي کي بلاشبه ڪيٿولڪ عيسائين جو مذهبي دارالخلافو چئي سگھجي ٿو.

اويگنون پاپسي (1309-1377) کان پوءِ پوپ بنيادي طور تي اپوسٽولڪ محل ۾ رھيا آھن جيڪو ھاڻي ويٽيڪن سٽي آھي، جيتوڻيڪ ڪڏھن ڪڏھن روم يا ٻي جاءِ تي ڪوئرينل محل ۾ رھندو ھو. هولي سي تاريخن جي شروعات عيسائيت ڏانهن آهي ۽ ڪيٿولڪ چرچ جو پرنسپل ايپي اسڪوپل ڏس آهي، جنهن ۾ 2018 تائين لاطيني چرچ ۽ 23 مشرقي ڪيٿولڪ گرجا گھرن ۾ دنيا ۾ تقريبن 1.329 بلين بپتسما ڏيندڙ ڪيٿولڪ آهن. ٻئي طرف ويٽيڪن سٽي جي آزاد رياست، 11 فيبروري 1929 تي هولي سي ۽ اٽلي جي وچ ۾ لاتيرن معاهدي ذريعي وجود ۾ آئي، جنهن ان کي هڪ نئين تخليق جي طور تي چيو، نه ته وڏين وڏين پوپل رياستن ( 756-1870)، جيڪو اڳ ۾ مرڪزي اٽلي جو گهڻو حصو شامل هو. ويٽيڪن سٽي مذهبي ۽ ثقافتي ماڳن تي مشتمل آهي جهڙوڪ سينٽ پيٽر بيسليڪا، سيسٽين چپل، ويٽيڪن اپوسٽولڪ لائبريري، ۽ ويٽيڪن ميوزيم. انهن ۾ دنيا جي سڀ کان مشهور پينٽنگس ۽ مجسما شامل آهن. ويٽيڪن سٽي جي منفرد معيشت کي مالي طور تي مدد ڪئي وئي آهي ڪيٿولڪ مومنن جي عطيا، پوسٽ اسٽيمپ ۽ يادگارن جي وڪري، عجائب گهرن ۾ داخلا جي فيس، ۽ اشاعتن جي وڪرو جي ذريعي. ويٽيڪن سٽي ۾ ڪوبه ٽيڪس نه آهي، ۽ شيون ڊيوٽي آزاد آهن.thumb|ويٽيڪن شهر جو جھنڊو

نالو
تاريخ
رومي ڪريا (پاپائيت) جو بنياد پاپ سڪسٽس پنجين سورهين صدي عيسوي ۾ رکيو جنهن جا ابتدائي مقصد مذهبي ۽ سماجي هيا۔ اڻويهين صدي عيسوي ۾ پيدمونتيز اطالوي حڪومت جي ڦهلاء سان هن جا اختيار گھتجڻ لڳا۔ 1860ء تائين اطالوص حڪومت اطالوص ٻيٽ نما جو گھڻو حصو جيڪو پاپائي روم جي رياست (پاپائي رياستن) ۾ شامل هيو زير اقتدار آڻي چڪي هئي۔ 1870ء ۾ روم به اطالوي حڪومت جي زير اقتدار هيو جنهن سان گڏ ئي پاپائي روم جي طاقت جو خاتمو ٿي ويو۔ 1919ء تائين اطالوي حڪومت پوري ٻيٽ نما بشمول سسلي ۽ ساردينيا تي قائم ٿي چڪي هئي۔ 1929ء ۾ پاپائي روم ۽ اطالوي حڪومت ليٽرن معاهدي (Lateran Treaties) تي اتفاق ڪيو۔ جنهن جي رو سان رومي ڪريا اڳوڻي پاپائي رياست (Papal States) کان دستبردار ٿي ويو هاڻ رومي ڪريا گھڻو ڪري پاپائي روم ۽ ڪيٿولڪ عيسائي مذهبي خدمتون سرانجام ڏيندو آهي۔
جاگرافي 
گورننس 
معيشت
ڊيموگرافڪ
ثقافت 
انفراسٽرڪچر ۽ عوامي خدمتون
 پاڪستان سان تعلقات 
پاڪستان جا ويٽيڪن سٽي سان خاص تعلقات آهن۔ ويٽيڪن سٽي جي لء پاڪستان جو هڪ مخصوص سفير آهي. ان جي تبادلئه خيال ۾ عموما سڀ کان اهم موضوع پاڪستان ۾ عيسائين سان ورتاء هوندو آهي.
 وڌيڪ پڙهو 
 پاپائي روم جي فهرست
 رومي ڪيٿولڪ ڪليسا
 مقدس شهر
ٻاهريان ڳنڍڻا
 حڪومت ويٽيڪن سٽي جي ويب سائيٽ

زمرو:ويٽيڪن سٽي
زمرو:ملڪ
زمرو:شهر
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:يورپي ملڪ
زمرو:خدائي راڄَ
زمرو:يورپ ۾ راڄڌانيون
زمرو:عيسائي رياستون
زمرو:زمين بند ملڪ
زمرو:ڏاکڻي يورپ جا ملڪ
زمرو:يورپ جون بادشاھتون

حوالا