ڪيولرام آڏواڻي

ڪيوَلرام سلامتراء آڏواڻي (1804ع–1879ع) سنڌي نثر جو اڳواڻ ۽ جديد دور جو بنياد وجهندڙ ليکڪ هو، جنهن جا ڪم عربي–فارسي بنياد واري (Perso-Arabic) سنڌي رسم الخط ۾ ابتدائي جديد سنڌي ادب جا نمايان مثال آهنA DICTIONARY  OF  SINDHI : Jt.  LITERATURE  MOTILAL JOTWANIFirst Edition : 13 January, 1996 New Delhi, page:7. سنڌي ٻوليءَ جو ليکڪ ڪيول رام 1804ع ۾ ڄائو. ھو حيدرآباد، سنڌ جو رھاڪو ھو. ھن ٽالپرن جي دور ۾ گورنمينٽ جي نوڪري ڪئي، جيڪا انگريزن جي دور تائين جاري رھي. ھن 1864ع ۾ ريٽائرمينٽ ورتي. ھوءَ سنڌي، ھندي، فارسي، پنجابي ٻولين جو ماھر ھو. ھن ٽي ڪتاب "گل شڪر"، "گل" ۽ "سوکڙي" لکيا، جيڪي تمام گھڻو مشھور ٿيا. ھن 1879ع ۾ وفات ڪئي.

اهم تصنيفون

ڪيوَلرام آڏواڻي 1864ع کان 1871ع جي عرصي ۾ سوکڙي، گل ۽ گل شڪر جهڙا اهم نثري ڪتاب تصنيف ڪيا، جيڪي بعد ۾ 1905ع ۾ شايع ٿيا. انهن تصنيفن ۾ رنگين، محاوراتي ۽ سينگاريل نثر ملي ٿو، جيڪو اخلاقي ۽ تعليمي قصن (didactic anecdotes) سان ڀرپور آهي. سوکڙي ۽ گل مان چونڊ حصا اڪثر انٿالاجي ۾ شامل ڪيا ويندا آهن ۽ انهن کي ابتدائي سنڌي مضمون نگاريءَ جا نمائندا نمونا سمجهيو وڃي ٿوA DICTIONARY  OF  SINDHI : Jt.  LITERATURE  MOTILAL JOTWANIFirst Edition : 13 January, 1996 New Delhi, page:7.

ابجد ۽ عنوان جي معنويت

ڪتاب گل ۾ ڪُل 50 تحريرون شامل آهن. هن عنوان جو چونڊڻ ابجد جي عددي نظام موجب ڪيو ويو آهي، جتي ‘گ’ (ڪاف = 20) ۽ ‘ل’ (لام = 30) گڏ ٿي 50 جو عدد ٺاهين ٿا. هي روايتي عربي عددي حساب (abjad) جو ذهين استعمال سنڌي ادبي روايتن ۾ آڊواڻي جي فني شعور ۽ جدت کي ظاهر ڪري ٿوA DICTIONARY  OF  SINDHI : Jt.  LITERATURE  MOTILAL JOTWANIFirst Edition : 13 January, 1996 New Delhi, page:7.

اسلوب ۽ اهميت

ڪيوَلرام آڏواڻي جو نثر پنهنجي دور ۾ نواڻ آڻيندڙ هو، سليس لهجو، محاوري جي رواني، ۽ اخلاقي مقصدن سان ڀريل بيان سندس لکڻيءَ جي سڃاڻپ آهن. هن جا ڪم جديد سنڌي نثر جي تشڪيل، ادبي ذوق جي تربيت ۽ مضمون نگاريءَ جي روايت قائم ڪرڻ ۾ بنيادي حيثيت رکن ٿا، ۽ اڄ به سنڌي ادبي تاريخ ۾ سنگِ ميل طور ياد ڪيا وڃن ٿا.

حوالا

زمرو:ليکڪ
زمرو:اديب
زمرو:سنڌي شخصيتون