زمبابوي

زمبابوي (Zimbabwe)، ڏکڻ آفريڪا ۾ واقع هڪ زمين بند ملڪ آهي. جنهن جي اتر ۾ زيمبيا، اوڀر ۾ موزمبيق، اولهه ۾ بوٽسوانا ۽ ڏکڻ ۾ ڏکڻ آفريڪا واقع آهي. گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر هراري آهي، ۽ ٻيو نمبر وڏو شهر بلاويو آهي. 2022 جي مردم شماري موجب تقريبن 15 ملين ماڻهن جو ملڪ،  زمبابوي جو سڀ کان وڏو نسلي گروهه شونا آهن، جيڪي آبادي جو 80 سيڪڙو ٺاهين ٿا، ان کان پوءِ اترين ديبيلي ۽ ٻيون ننڍيون اقليتون آهن. زمبابوي ۾ 16 سرڪاري ٻوليون آهن،   جن ۾ انگريزي، شونا ۽ ندابيلي سڀ کان وڌيڪ عام آهن. زمبابوي گڏيل قومن، ڏاکڻي آفريڪي ڊولپمينٽ ڪميونٽي، آفريڪن يونين، ۽ مشرقي ۽ ڏاکڻي آفريڪا لاءِ گڏيل منڊي جو ميمبر آهي. 

9 صدي جي شروعات ۾، ان جي آخري لوھ جي دور ۾، بنتو ماڻھن (جيڪي شونا نسلي ٿي ويندا آھن) وڏي زمبابوي جي شھري رياست ٺاھيو؛ شهر-رياست 11 صدي عيسويءَ تائين هڪ اهم آفريقي واپاري مرڪز بڻجي وئي پر 15 صدي جي وچ ڌاري ان کي ڇڏي ڏنو ويو. اتان کان زمبابوي جي سلطنت قائم ڪئي وئي، جنهن جي پٺيان روزوي ۽ متاپا سلطنتون قائم ڪئي وئيو.

برٽش سائوٿ آفريڪا ڪمپني آف سيسل روڊس 1890ع ۾ روڊيشيا علائقي جي حد بندي ڪئي جڏهن انهن ميشونالينڊ کي فتح ڪيو ۽ بعد ۾ 1893ع ۾ ميٽابيلي لينڊ کي پهرين ميٽابيل جنگ کان پوءِ فتح ڪيو. ڪمپني راڄ 1923ع ۾، ڏکڻ روڊيشيا جي قيام سان هڪ خودمختيار برطانوي ڪالوني طور، ختم ٿي ويو. سال 1965ع ۾، سفيد اقليتي حڪومت هڪ طرفي طور تي روڊيشيا جي طور تي آزاديء جو اعلان ڪيو. رياست بين الاقوامي اڪيلائي برداشت ڪئي ۽ ڪارو قوم پرست قوتن سان 15 سالن جي گوريلا جنگ؛ اهو هڪ امن معاهدي ۾ ختم ٿيو جنهن اپريل 1980ع ۾ زمبابوي جي طور تي قانوني خودمختياري قائم ڪئي. 

رابرٽ موگابي 1980ع ۾ زمبابوي جو وزير اعظم ٿيو، جڏهن سندس ZANU-PF پارٽي سفيد اقليتي راڄ جي خاتمي کانپوءِ عام چونڊون کٽيون ۽ ان وقت کان وٺي ملڪ جي غالب پارٽي رهي آهي. هو سال1987ع کان، ملڪ جي شروعاتي پارلياماني نظام کي صدارتي نظام ۾ تبديل ڪرڻ کان پوءِ، سال 2017ع ۾ استعيفيٰ ڏيڻ تائين، زمبابوي جو صدر هو. موگابي جي آمرانه حڪومت جي تحت، رياستي سيڪيورٽي سامان ملڪ تي غلبہ حاصل ڪيو ۽ انساني حقن جي وڏي ڀڃڪڙي جو ذميوار هو. سال 1997ع کان 2008ع تائين معيشت مسلسل زوال جو تجربو ڪيو (۽ پوئين سالن ۾ افراط زر جو)، جيتوڻيڪ زمبابوي ڊالر کان سواء ٻين ڪرنسي جي استعمال جي اجازت ڏني وئي هئي، ان کان پوء تيز رفتار ترقي ڪئي وئي آهي. سال 2017ع ۾، زمبابوي جي تيزيءَ سان زوال پذير معيشت ۽ سندس حڪومت جي خلاف هڪ سال کان وڌيڪ احتجاجن جي نتيجي ۾، هڪ بغاوت جي نتيجي ۾ موگابي استعيفيٰ ڏئي ڇڏي. ايمرسن منانگاگوا زمبابوي جي صدر طور ڪم ڪري رھیو آهي.


حوالا

زمرو:ملڪ
زمرو:زمبابوي
زمرو:آفريڪا جا ملڪ
زمرو:زمين بند ملڪ
زمرو:وچ آفريڪا جا ملڪ
زمرو:ڏاکڻي آفريڪا جا ملڪ
زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ
زمرو:آفريڪي يونين جا رڪن ملڪ