Primates

Li primati (Primates L. 1758) cumprènninu n'òrdini dî mammìfiri mmistati, ntra cui s'attròvanu la signa e l'omu stissu. Lu nomu veni dû latinu primus "lu cchiù megghiu".  

 Noma 
Li noma cchiù cumuna 'n sicilianu sunnu signa e scimia. S'arriggistra puru scimiuni usatu suprattuttu comu sinònimu di gurilla. 

 Carattirìstichi 
Lu primati cchiù nicu è lu uistitì pigmeu, lu cchiù granni è lu gurilla. Tutti ànnu sti tri carattirìstichi:

 5 jìdita pi ogni ciampa, cû puseri uppunìbbili e ugna curti pi vrancicari rami e manciari;
 na dintami nun spicializzata, pi na dieta onnìvura;
 vista a culura e binuculari, voli diri cu l'occhi ritti p'avanti ca ponnu fari vìdiri a na manera tridiminziunali.

 Classificazzioni 
Linnaeus, ntô so Systema Naturae, misi 4 gèniri nta l'Òrdini Primates:

 Homo, l'omu
 Simia, li signi
 Lemur, li prisigni
 Vespertilio, li taḍḍariti

Oji si sapi ca li primati sunnu mparintati chî lèmuri vulanti (Dermoptera) e chî tupaji (Scandentia) pi furmari lu cladi di Euarchonta, ca appoi, juncènnusi cu l'autra clade dî Glires, furma Euarchontaglires.

upright=3.2|thumb|520px|Àrbulu filuginèticu dî primati d'oji
L'Òrdini dî Primati si sparti nta du' suttaòrdini: Strepsirrhini e Haplorrhini.

 Òrdini Primates
 Suttaòrdini Strepsirrhini
 Infraòrdini Lemuriformes (lèmuri) 
 Suprafamigghia Cheirogaleoidea
 Famigghia Cheirogaleidae (30 speci)
 Suprafamigghia Lemuroidea
 Famigghia Lemuridae (19 speci)
 Famigghia Lepilemuridae (22 speci)
 Famigghia Indriidae (14 speci)
 Infraòrdini Chiromyiformes (aye aye) 
 Famigghia Daubentoniidae (1 specia)
 Infraòrdini  Lorisiformes (Lori)
 Suprafamigghia Lorisoidea
 Famigghia Lorisidae (9 speci)
 Famigghia Galagidae (19 speci)
 Suttaòrdini Haplorrhini 
 Infraòrdini  Tarsiiformes (Tarsi)
 Suprafamigghia Tarsioidea 
 Famigghia Tarsiidae (8 speci)
 Infraòrdini Simiiformes (signi) 
 Parbòrdini Platyrrhini o Signi dû Novu Munnu
 Suprafamigghia Ceboidea
 Famigghia Cebidae (56 speci)
 Famigghia Aotidae (7 speci)
 Famigghia Pitheciidae (41 speci)
 Famigghia Atelidae (24 speci)
 Parbòrdini Catarrhini o Signi dû Vecchiu Munnu
 Suprafamigghia Cercopithecoidea 
 Famigghia Cercopithecidae (135 speci)
Suttafamigghia Cercopithecinae
Suttafamigghia Colobinae
 Suprafamigghia Hominoidea 
 Famigghia Hylobatidae (13 speci)
 Famigghia Hominidae (7 speci)
 Suttafamigghia Ponginae
 Suttafamigghia Homininae

 Lijami di fora 
  High-Resolution Cytoarchitectural Primate Brain Atlases
  EUPRIM-Net: European Primate Network

Catigurìa:Mammìfiri