Calabbria Ultiriuri

La Calabbria Ultiriuri (o Calabbria greca) era ntô Mediuevu la zona ca currispunni cchiù o menu a la "Calabbria centru-miridiunali". St'ària cumprinnìa la pruvincia di Riggiu Calabbria, la pruvincia di Vibbu Valenzia, la pruvincia di Catanzaru e la parti miridiunali dâ pruvincia di Crutoni, e dunca la citati di Crutoni facìa parti dâ Calabbria Ultiriuri ca cunfinava a Nord cu la Calabbria Citiriuri. 

 Linguìstica 

Li parrati calabbrisi centru-miridiunali zoè chiddi parrati ntâ Calabbria Ultiriuri assimìgghianu a lu sicilianu e si diffirènzianu assai dî parrati calabbrisi dâ zona "Citiriuri". 

 Assenza dû passatu pròssimu 

Nta li parrati calabbrisi dâ zona "Ultiriuri", lu passatu pròssimu è quasi scanusciutu ntâ cuniugazzioni dî verbi e s'usa nveci lu passatu rimotu . 

Asempi:

Pigghiai.
Ivi.

Mentri ntâ zona "Citiriuri" s'usa sistimaticamenti lu passatu pròssimu ("haju pigliatu" e "signu jutu").

 Assenza dû nfinitu doppu li verbi mudali 

Ntê parrati calabbrisi dâ Calabbria Ultiriuri ginirarmenti nun s'usa lu nfinitu doppu li verbi mudali.

Asempi:

Ntô dialettu riggitanu si dici: Vògghiu mi mángiu. (littirarmenti "vogghiu ca manciu" ma ca si traduci "vogghiu manciari")

Ntô dialettu vibbunisi si dici: Vorrìa chi fussi. (littirarmenti "ju vulissi ca ju fussi" ma ca si traduci "ju vulissi èssiri")

Ma ntô dialettu catanzarisi si dici: Vògghiu màngiara. ("vogghiu manciari")
o vuogliu mangiare (costa tirrenica).

 Usu dû lèssicu d'urìggini greca antica 

Ntê dialetti calabbrisi centru-miridiunali s'ùsanu supratuttu li palori ca vèninu dû grecu anticu (mentri ntê dialetti calabbrisi sittintriunali s'ùsanu ginirarmenti li palori calabbrisi d'urìggini latina antica).

 Calabbrisi miridiunali Grecu Talianuagrofàcuβάτραχος (vátrakhos)ranocchiozinnapòtamuενυδρίδα + ποταμος (potamos)lontrabampurìddha / lampurìdda / vampurìddhaλαμπο (lampein)lucciola

 Calabbria Riggitana e Calabbria Brezzia 

La Calabbria Ultiriuri era dividuta 'n dui pruvinci:
 la Calabbria Ultiriuri Prima (o Calabbria Riggitana): distritti di Riggiu, Jeraci e Parmi
 la Calabbria Ultiriuri Secunna (o Calabbria Brezzia): distritti di Catanzaru, Muntalauni (Vibbu), Nicastru (Lamezzia Termi) e Cutroni (oi Crutoni).

 Lijami di dintra 

Calabbrisi centru-miridiunali

Catigurìa:Calabbria
Catigurìa:Lingua siciliana