Storia dâ Calàbbria

La storia dâ Calàbbria principiau ùnnici millenni arredi. Lu sò tirritòriu vinni abbitatu di n'assai granni nùmmira di pòpuli di l'antichitati, comu a Aschenazi, Îtali, Ausoni, Enotri, Bruzi, Greci e Rumani; ntô mediuevu di li Bizzantini, Àrabbi e Nurmanni; appoi, jennu appressu a la sorti dû Regnu di Nàpuli, di l'Angiuini e  Aragunisi; pi finiri, ntâ l'èbbica mudernu, è cullucata,  apprima ntô Regnu d'Italia e oggi ntâ Ripùbbrica taliana.

Etati Antica
Li primi nzidiamenti preistòrichi
La prima tistimunianza di prisenza d'òmini ntâ Calàbbria è lu famusu bos primigenius dâ Grutta dû Rumitu di Papasideru, atruvatu ntô  1961 e, comu dìciunu li studiusi, risalenti a ortri 9.000 anni apprima di Cristu, ca si nni pò taliari na copia sarvata ntô Museu Nazziunali di Riggiu Calàbbria. Nta tanti lucalitati calabbrisi s'hannu attruvati signali dâ prisenza di l'òmini 'n etati paliolìtica e misolìtica: a Castella di Santu Petru di Maida, a Tòrtura, a Praia a Mari, a Scalea, a Santu Nicola Arcella, a Santa Fèmia, a Briàticu, supra lu Munti Poru, a Archi di Riggiu Calàbbria. Ô pirìudu di l'etati neulìtica risàlunu anveci li nzidiamenti di Favedda di la Corti, Cassanu, Amennulara, Curinga , Girifalcu e Acri. Sparti di chissu, dui mpurtanti nicròpuli neulìtichi foru scupruti a Turri Galli e a Turri Murdillu.

 Pòpuli mitulòggichi 
Aschenazi e Ìtali

 Pòpuli di l'etati dû bronzu 
Ausoni e enotri

 Li nzidiamenti di li Bruzi e di li Greci 

 La Calàbbria greca e bruzia 

 La Calàbbria rumana 
 La cunquista rumana 

 L'etati ripùbbbricana 

 L'etati mpiriali 

 Mediuevu 

 Li duminazzioni di li Bizantini e di l'Àrabbi 

La dinastìa nurmannu-sveva

Li nurmanni agghicaru n Calàbbria versu lu 1044 quannu Gugghiermu Vrazzu di Ferru doppu una di sò primi 'ncursioni fici custruiri nu casteddu a Scalea.

Lu piriudu viciriali
La duminazzioni di li Burbona
Lu Regnu d'Italia
Dû Secunnu doppuguerra a oggi

Catigurìa:Storia dâ Calabbria
Catigurìa:Storia
Catigurìa:Storia (Cal)