Usu dâ «DD» mmeci dâ «LL»

Diffusioni

La prununza cacuminali tìpica siciliana «DD» si scrivi ntô sicilianu littirariu mudernu pirchì s'usa nta tutti l'àrii di la Sicilia. Lu sicilianu littirariu anticu si scrivìa sempri cu la «LL», ma stu sonu hà canciatu ntê sèculi e dunca macari lu modu di scrivìrilu. ffittivamenti di arcuni sèculi si scrivi usannu la «DD» (la "d" doppia minùscula).

Accura la canciata dâ "LL" antica 'n "DD" nun è na cosa sistimàtica (nun succedi sempri): mudellu, cavallarìa, culleggiu, ecc. P'arcuni palori asìstinu li dui furmi (addivari / allivari, addattari / allattari, addiccari / alliccari, ecc.).

E' mpurtanti di nutari ca nta certiduni nzidiamenti gallu-sìculi, pi mutivi stòrici e linguìstici, la «LL» arresta nta tutti li palori lucali.

 Nu finòminu prisenti nta àutri lingui 

Ci voli nutari ca stu finòminu funèticu nun è tìpicu sulu dû sicilianu, pirchì asisti nta àutri lingui neolatini, comu p'asempiu la lingua corsa ca havi li furmi:

addivà (zoè 'n sicilianu: "addivari")

agneddu (zoè 'n sicilianu: "agneddu")

ascedda (zoè 'n sicilianu: "ascidda", "scidda")

bedda (zoè 'n sicilianu: "bedda")

beddu (zoè 'n sicilianu: "beddu")

capeddu (zoè 'n sicilianu: "capiddu")

cavaddu (zoè 'n sicilianu: "cavaddu")

ghjaddina (zoè 'n sicilianu: "jaddina", "gaddina")

coddu (zoè 'n sicilianu: "coddu")

giaddu (zoè 'n sicilianu: "jarnu", "giarnu")

peddi (zoè 'n sicilianu: "peddi")

spadda (zoè 'n sicilianu: "spadda")

ecc.

Comu ntô sicilianu, ntô corsu si ponnu attruvari li dui furmi (chidda cu la "DD" e chidda cu la "LL"):

cancillà / canciddà (zoè 'n sicilianu: "cancillari")

bolle / bodda (zoè 'n sicilianu: "buddiri", "vuddiri" dû latinu "bullìre")

ecc.

Rifirimenti ca ùsanu la «DD»
Grammàtica di Pitrè, 1870 
Dizziunariu etimològgicu di Giarrizzo, 1989 
Vucabbulariu di Camilleri, 1998 
Vucabbulariu di Luigi La Rocca - Terzo Milennio, 2000
Grammàtica di Bonner, 2001 
Vucabbulariu di Lucio Zinna - Antares Editrice, 2002

Rifirimenti ca nun ùsanu la «DD»

Ntâ littiratura siciliana
Dî pruverbi siciliani cugghiuti di Giuseppi Pitrè:
Corda fa viteddu, zimma fa purceddu, costa fa agneddu, para fa ciaraveddu. 

Lu beddu di lu jocu è fari fatti e parrari pocu. 

Jinnaru fa l'agneddi, frivaru fa li peddi.

Traduzzioni di William Shakespeare di Renzu Porcelli:
l'amuri, pî vasceddi persi, è a stidda

A Lupa di Gaitanu Cipolla
ô suli e ô mari
e pura ê stiddi

Sicilianu standard usatu ntâ wikipedia

Raccumannamu d'usari la furma scritta «DD» (p'asempiu: "beddu", ecc) pi li palori unni stu sonu sonu esisti (cavaddu, beddu, ecc.) mentri la "ll" poti arristari p'arcuni ccizzioni (cullega, cavallirìa, mitallu, ecc.). Puru siddu arcuni autura siciliani, mmeci d'usari la "DD" cràssica prifirìscinu usari furmi urigginali comu «DDR», «DR», «DDH», «DH», «DD.», «D.D.», «DDRH», «DRH», «DDHR», «DHR», nuàutri cunzigghiamu d'usari sempri la «DD» pirchì la maiuranza di li scrittura siciliani l'usaru.

Raccumannamu di nun usari li palori siciliani gallu-sìculi ca sàrvanu la «LL», pirchì sunnu furmi assai lucali.

Fonti usati

I Diffirenzi principali ntra i parrati siciliani (a cura di J. K. "Kirk" Bonner)

Catigurìa:Lingua siciliana