Usu dâ dittungazzioni dâ «O» accintata

Stu finòminu (p'asempiu: l'usu di "puortu" mmeci di "portu" o l'usu di "nuastru" mmeci di "nostru") veni chiamatu macari metafunèsi dâ «O» timàtica.

Diffusioni dâ dittungazzioni dâ "o" 'n "uo"

Comu ntô latinu (schola, rota, bonus, ecc.) e comu ntô corsu (bonu, cori, scola, ecc.), lu sicilianu rifiuta spissu stu dittongu dâ "o" (mentri lu talianu l'usa spissu). Li tri àrii siciliani unni s'attrova sta dittungazzioni di la «O» accintata sunnu la parrata di Giurgenti (Sicilia occidintali), la parrata di Enna-Caltanissetta (Sicilia cintrali) e la parrata di Ragusa (Sicilia urientali). E' puru prisenti stu finòminu nta la citati di Palermu (duvutu a la talianizzazzioni mpurtanti) mentri nun è prisenti nta lu restu di la pruvincia palirmitana.

 Esempi cu sta dittungazzioni 

buonu (bonu)

prupuonu (pruponu)

puocu (pocu)

si puonu (si ponu, si ponnu)

truovu (trovu)

uora uora (ora ora)

uò jautrhi cosi (o àutri cosi)

uò shiuri (o ciuri)

vuogghiu (vogghiu)

uò no? (o no?)

Rifirimenti ca ùsanu sta dittungazzioni

Vucabbulariu di Piccittu, 1950-1980 (ma sulu p'ammustrati li variazzioni lucali)

Rifirimenti ca nun ùsanu sta dittungazzioni

Grammàtica di Pitrè, 1870
Dizziunariu etimològgicu di Giarrizzo, 1989
Dizziunariu di Luigi La Rocca, 2000
Grammàtica di Bonner, 2001
Vucabbulariu di Lucio Zinna - Antares Editrice, 2002 
Vucabbulariu di Camilleri, 1998

Diffusioni dâ dittungazzioni dâ "o" 'n "ua"

Stu finòminu s'attrova nta vari parrati siciliani (comu p'asempiu nta chidda di Vaddilurmu PA).

 Asempi cu sta dittungazzioni 

cuamu (comu)

nuastru (nostru)

na puacu di (na pocu di)

vuannu (vonnu)

puannu (ponnu)

vuagghiu (vogghiu)

nnuamu (nnomu, nomu)

Rifirimenti ca ùsanu sta dittungazzioni

Rifirimenti ca nun ùsanu sta dittungazzioni
Grammàtica di Pitrè, 1870
Dizziunariu etimològgicu di Giarrizzo, 1989
Dizziunariu di Luigi La Rocca, 2000
Grammàtica di Bonner, 2001
Vucabbulariu di Lucio Zinna - Antares Editrice, 2002 
Vucabbulariu di Camilleri, 1998

Ntâ littiratura siciliana
Traduzzioni di William Shakespeare di Renzu Porcelli:
si p'aviri u me affettu idda m'arrobbi,
pi l'usu chi nni fai chi pozzu diri;
ma fatti diri chi nganni sulu a tia,
pigghiannu soccu lu to cori spreggia.
Latru gintili, stu furtu t'abbonu,
puru s'arrobbi a sula cosa chi haiu:
Puisìa d'amuri di Nat Scammacca
Ora lu sai zoccu pò fari un omu
siddu avi la so truppa a ciancu.
Dî pruverbi siciliani cugghiuti di Giuseppi Pitrè:
Cui bonu simìna, megghiu arricogghi.

Forti burrasca pocu dura.

Comu mi canti ti sonu.

Sicilianu standard usatu ntâ wikipedia

Raccumannamu di nun usari sti dittungazzioni di la «O» accintata.

Fonti usati

I Diffirenzi principali ntra i parrati siciliani (a cura di J. K. "Kirk" Bonner)

Catigurìa:Lingua siciliana