Palistina

La Palistina (latinu Syria Palestina, ebbràicu: Palestina [פלשתינה] o Eretz Yisrael [ארץ־ישראל], àrabbu Filasteen [فلسطين]), è na riggiuni stòrica dû Mediu Orienti chi s'affaccia a ovist nta lu Miditirràniu, a sud è dilimitata dô golfu di Aqaba, a sud-ovist dô disertu dû Sinai, a nord dê cuntrafforti miridiunali dû Libbanu e a est dû Disertu sirìcacu e dû ciumi Giurdanu. Hà statu na riggiuni unni si svilupparu tanti civiltati e riliggioni e di chissi li cchiù mpurtanti sù l’ ebbraìsimu, lu cristianèsimu e l’ islamìsimu.


Lu sò status pulìticu è, attuarmenti, assai contraversu. Autupruclamata nnipinnenti ntô 1988, lu statu di Palistina è arricanusciutu di 129 nazzioni ntô munnu. "Palistina" è puru lu nomu ca si desi na culònia britànnica c'occupava, cchiù o menu, lu tirritoriu di l'odierni stati di Israeli e Giurdania.

 Stòria 
Li primi abbitanti urigginari di l'antica Palistina risàlunu a nzidiamenti di tribbù Amriti, Cananei, Aramiti e Àrabbi. Agghiri lu sud dû lacu di Tiberiadi, s'attruvaru nzidiamenti d'òmini ca risàlunu a 600000 anni fa.

Asèrciti babbilunisi, pirsiani, macèduni, rumani, bizzantini e àrabbi duminaru sta terra nta tutta la sò stòria antica.

Ncuminciannu dô 10.000 ô 5000 a.C., cumunitati agrìculi si stabbileru nta ssa riggiuni, accussì comu si sapi grazzi a ritrovamenti fatti a Gèricu e ammeri lu Mari Mortu di travagghi fatti câ petra e lu rami.
Versu lu 3000 a.C. cci si stabbileru li Cananei, ca funnaru Ebla, ca, secunnu l'archiòlughi, è una di li cchiù antichi cità dô munnu; chisti s'urganizzaru n cità-statu, unni Gèricu appi na grannissima mpurtanza e èppiru na fidi ca appoi ntô futuru nfruinzau assai ô funnu li riliggioni ebbràica, cristiana e islàmica.
Pâ sò pusizzioni giugràfica, ô centru di tri cuntinenti, addivintau nu postu unni s'accuntraru razzi e culturi e riliggioni ca vinèvanu di l'Eggittu, dâ Sìria, dâ Misuputàmia e di l'Àsia Minuri.
Ntô II millenniu a.C., fu sutta a l'Eggittu e macari a àutri pòpuli, comu a li amorrei (o amorriti), li ittiti e li hurriti ca si stabbileru ntô tirritòriu.
Dô 1800 a.C ntâ riggiuni agghìcaru micrazzioni di pòpuli nòmadi ca vinìanu dâ Caldea e dâ Misuputàmia e di nu pòpulu marinaru ca vinìa di Creta, li Filistei, ca si stabbilisci ntâ costa e duna vita a la "pentapoli filistea" (di chisti la riggiuni pigghia lu numu di Filasteen - فلسطين . - "Palistina" è la furma "rumanizzata" di l'antica dinuminazzioni bìbbrica "Filistia", veni dû vucàbbulu Peleshet ca signìfica "terra di li Filistei").
L' Ebbrei, ca era na pupulazzioni nòmadi di pasturi e ca vineva di Ur 'n Caldea, si stabilisci ntô disertu dû Negev, ntô Sìnai e ntô disertu àrabbu, ma appoi si sposta nta l'Eggittu unni campa bonu nzinu a quannu nun vènunu di l'eggizziani misi 'n schiavitù; ammeri lu 1250 a.C, l'Ebbrei si nni tòrnanu ntâ Palistina e accumèncianu battagghi e lotti chê pupulazzioni dâ riggiuni, li Cananei e li Filistei.

Versu lu 1125 a.C. l'ebbrei vinceru li cananei; ntô mentri si junceru sutta a na munarchìa, cu Re Davide, pâ minazza rapprisintata dê filistei, ca ntâ costa miridiunali dâ Palistina avìanu criatu nu statu ndipinnenti.
Dopu lu 1000 a.C., l'ebbrei fìciru nu statu ndipinnenti cu capitali Gerusalemmi. Sutta a lu regnu di Salamuni, figghiu di Davide, s'eppi nu pirìudu di paci e stabbilitati, ma, a la sò morti, tra lu 722 e lu 721 a.C., lu regnu vinni spartutu n Israele, a nord, e Giudea, a sud.

 Tirritori occupati e statu palistinisi 
L'Auturitati Nazziunali Palistinisa si voli mettiri comu ntirlucuturi puliticu nfacci ô statu d'Israeli, c'òi òccupa na bona parti di lu tirritoriu dâ riggiuni stòrica dâ Palistina e circa mitati di chiddu occupatu dâ culonia ngrisa.
Lu scopu è di agghicari a na soluzzioni di paci ca prividissi nu statu palistinisi, sempri sutta lu nomu di "Palistina" c'avissi a cògghiri li pròfughi palistinisi. Li cunfini chi stu statu avissi a aviri nun sunnu difinuti: na parti dî stati àrabbi comu la Libbia e l'Iran nun arricanùscinu lu statu di Israeli, affirmannu ca la sò capitali, Girusalemmi, fa parti dû "statu palistinisi". L'upinioni cumuni, mmeci, è ca li cunfini di stu novu statu avìssiru a èssiri la striscia di Gaza e la Cisgiurdania ntê sò dilimitazzioni chi avìa prima dâ guerra dî sei jorna cu Israeli ntô 1967, cu nu status spiciali riguardu a lu pussessu di Girusalemmi Est. N effetti nu statu palisitinisi fu pruclamatu ggià ntô 1988, eggh'è arricanusciutu ggià di 133 Paisi ntî tuttu lu munnu. Ntô 2012 la Palistina agghicau a fari arricanuscirisi all'ONU comu statu ussirvaturi nun membru.
Ô 2013 lu prisidenti Abu Mazen ccu decretu appruvatu cca arricunisciuta 'n tutti ù ducumenti ccu la scritta 'n Statu di Palistina e nun cchiu usuranu la sigra ANP (Autoritati Nazziunali Palistinisa).

 Li cità palistinisi 
 Beit Jala
 Betlemmi
 Beit Hanoun
 Gaza (cità)
 Gerusalemmi
 Gerico
 Haifa
 Hebron
 Jenin
 Megiddo
 Nablus
 Qalqilya
 Rafah
 Ramallah
 Tel Hai
 Tulkarm

Membru Liga Arabba
La Palistina è membru, ô 1976, dâ Liga Àrabba.

Catigurìa:Mediu Urienti
Catigurìa:Tirritoriu