Mussumeli

Mussumeli (o Mussumieli nta àutri parrati siciliani) è un cumuni di 11.302 abbitanti dâ pruvincia di Caltanissetta.

 Storia 
Si penza ca lu tirritoriu di Mussumeli fu abbitatu finu di l'èbbuca priellènica (prima dû 1500 a.C.) di li Sicani e di li Sìculi, attratti dâ sicurizza ufferta dû tirritoriu e dâ firtilitati dâ terra. Chistu è tistimuniatu di nummirusi zoni archiològgichi ntê vicinanzi dû paisi. Quarchi migghiaru d'anni doppu, li Rumani sciggheru sti terri macari pirchì svurgìa duranti li guerri un rolu di raccordu tra lu centru Sicilia e li costi.

Ntô 1370 Manfredi di Chiaramunti naugurau lu Casteddu Manfridònicu Chiaramuntanu di stili gòticu-nurmannu, custruutu supra na pricidenti furtilizza àrabba, ca si susi sinu a 778 metri: "Lu nidu d'àcula".

 Giografìa 

E' nu tirritoriu di cullina àuta, di frunti ô Munti Cammarata.

 Biddizzi dû paisaggiu 

Lu tirritoriu dû cumuni di Mussumeli cumprenni nummarusi tistimunianzi dû passatu, comu lu Casteddu Manfridònicu Chiaramuntanu, lu situ archiològgicu di Pulizzeddu, lu centru stòricu, unu dî cchiù antichi e megghiu cunzirvati dâ Sicilia. Tra li palazzi, lu Trabia, palazzu Langela e palazzu Minneci ca rapprisenta n'asempiu d'un baroccu. E ancora la turri cìvica custruuta dâ famigghia Lanza ntô 1533. Nummarusi li cresi custruuti ntô cursu dî sèculi tra li quali la biddìssima matrici di San Dumìnicu, e lu santuariu didicatu â Madonna dî Miràculi, funnata di patri Franciscu Langela, pruvinenti d'una dî famigghi cchiù nòbbili e putenti dû paisi, patruna dâ citati, ca si vènira l'8 di sittèmmiru d'ogni annu. D'arricurdari macari lu chiostru custruutu picca cchiù tardu dû niputi frati Nicola Langela.

 Pirsunaggi lijati a Mussumeli 
 Pàulu Emiliani Giùdici (1812-1872)
 Don Disideriu Langela (1598-1679)
 Giuseppi Sorgi (1857-1937)
 Pàulu Giùdici (1887-1964)
 Enzu Giùdici (1902-1985)
 Dumìnicu Canalella - parrinu e tradutturi talianu.
 Totò Surci - professuri dell'agrariu

 Tradizzioni 
 Riti pasquali e Casazze ducumintati..
 13 giugnu, Festa di Sant'Antoniu di Pàduva. Fistiggiamenti.

 Bibliografia 



 Noti 

 Bibliografìa 
 Giuseppi Sorgi: "Mussomeli, dall'origine all'abolizione della feudalità" - 1910-1916
 Giuseppi Sorgi: "Mussomeli nel secolo XIX, Cronache dal 1812 al 1900" - 1931 

 Lijami di fora 
 Storia e tradizzioni di Mussumeli (Mussomeli Live)
 Guida mussumilisi n internet (Bibliografìa mussumilisa)
 Casteddu ncantatu: Nutizzi, fotu e vìdiu di Mussumeli
 Situ dâ Pro Locu di Mussumeli
 Tuttu supra lu casteddu di Mussumeli e supra la Simana santa

Catigurìa:Cumuni dâ pruvincia di Caltanissetta