Geodesia

Sa geodesia est una branca de sa geofísica chi istudat sa forma e sas dimensiones de sa Terra e de su campu de gravidade.«geodèsia». L'Enciclopèdia.cat.  Barcelona:  Grup Enciclopèdia Catalana. In generale, si dividit in sa geodesia fundamentale, chi istudiat sa forma tridimensionale e sa geodesia aplicada o sa mesura de superfìtzies in duas dimensiones segundu sa definitzione traditzionale de su geodesista tedescu Friedrich Robert Helmert (1843-1917) in suos duos libros subra sas teorias fìsicas e matemàticas de sa geodesia fundamentale.«Die Geodesie ist die Wissenschaft von der Ausmessung und Abbildung der Erdoberfläche» , tret de l'edició integral disponible en línia: F.R. Helmert, Die mathematischen und physikalischen Theorien der Höheren Geodäsie Tom I, Tom I Die mathematischen Theorieen., Leipzig, Ed. B.G. Teubner, 1980, fàcsimil de 1962 per l'editorial Minerva, Frankfurt del Main, pàgina 4F.R. Helmert, Die mathematischen und physikalischen Theorien der Höheren Geodäsie Tom II, Die physikalischen Theorien, mit Untersuchungen über die mathematische Erdgestalt auf Grund der Beobachtungen, Leipzig, Ed. B.G. Teubner, 1884 Sa paràula benit dae su gregu antigu γῆ (gè, Terra) e δαίω (dividire).Jordi Bruguera i Talleda  &  Assumpta Fluvià i Figueras, «Geodèsia», Diccionari etimològic, Barcelona, Enciclopèdia Catalana, 1996 (2004 4a edició), pàgina 451, ISBN 9788441225169

 Sa forma de sa terra 
Sa rapresentatzione fitiana est comente un'isfera. In realidade, però, tenet de prus sa forma de un ellissòide (o siat un'isfera pistada in sos polos), o mègius naradu unu geoide, una superfìtzie teòrica de sa Terra in totu sos puntos de sa cale sa diretzione de sa gravidade est perpendiculare a sa superfìtzie.

Comente chi est cumplicadu meda proare a agatare coordinadas chi sigant puntu a puntu sa forma de su geoide, sa grandu majoria de sos geofísicos ant decididu de traballare cun una forma prus simpre, s'ellissòide. Sos paràmetros chi definint sa forma e sa positzione de s'ellissòide impreadu sunt su datum. Sas mesuras geodèticas si fundant supra unu meridianu nord-sud autènticu definidu dae s'asse de rotatzione de sa Terra. De custu traballu si nd'incàrrigant sos topògrafos realizende subra su terrinu su chi si nùmenat intzurpada geodètica.

Si, normalmente, pro definire su tzentru de unu territòriu determinadu, pro esempru, de unu paisu, si pigant sas fronteras estremas, sas latitùdines chi currispondent, e de su puntu ecuidistante intre issas s'otenet su «tzentru geogràficu», su «tzentru geodèticu» s'at a agatare guasi semper desviadu rispetu a su tzentru geogràficu.

Riferimentos