Lìberu comunu de Tàtari

Su gai naradu Lìberu comunu de Tàtari est istadu un'istadu sèmi-indipendente chi s'agataiat in Sardigna intre su de XIII sèculos e su de XIV sèculos e cunfederadu in antis a Pisa e a fatu a Gènova.

 Istòria 
Segundu s'istòricu Francesco Cesare Casula su comunu fiat nàschidu in su 1272 a pustis de sa fine de su Giuigadu de Torres de chi, in s'ùrtimu perìodu, fiat istadu capitale.

In su primu perìodu sos podestades fiant istados pisanos, incarrigados dae sa populatzione de sa comuna de acumprire su guvernu suo cun giustìtzia, obietividade e impartzialidade.

A segus, a pustis de sa bisastrada Batalla de sa Melòria e sa paghe de Fucecchio chi fiat sighida, firmada in su 1293, Gènova fiat resìssida a pònnere a podestades funtzionàrios lìgures.

Fiat istadu in cuss'època chi Tàtari si fiat frunida de còdighes de lege, naradas Istatutos Tataresos, agiornados a pustis in època arborense e duncas in fatu de sa ruta de su Lìberu comunu. 

A pustis de s'arribu de su tando infante Alfonsu IV de Aragona a cabu de sa flota cadalana de su babbu, su Lìberu comunu si fiat ofèridu de si fàghere vassallu de su Rennu de Sardigna e Còrsica - dae pagu costituidu - peri s'imbasciadore Guantino Catoni.

Su coladòrgiu ufitziale fiat acontèssidu su 4 trìulas de 1323.

 Istatutos Tataresos 
Is gai narados Istatutos de Tàtari sunt atos formales e bàndidos cun sos cales fiat istabilidos sos printzìpios organizativos e istitutzionales de sa tzitade de Tàtari e de sa cussòrgia sua.

Sa prima còpia a nois abarrada est de su 1316, in su tempus de su podestade genovesu Cavallino degli Honestis, e est iscrita in limba latina, mancari nde permanentat una fintzas in limba sarda in sa variedade logudoresa. Est cumposta dae tres libros, chi cuntentent de pare a pare 160, 38 e 50 capìtulos.

Su primu libru trataiat de su deretu pùblicu internu e sas matèrias econòmicas, de su cummèrtziu, de sos deretos e de sa guàrdia urbana.

Su segundu pertocaiat su deretu tzivile e istabiliat s'amministratzione de sos benes privados.

Su de tres trataiat imbetzes de su deretu penale e istabiliat sas penas pro onni delitu

 Notas 

 Bibliografia 

 Francesco Cesare Casula, Dizionario Storico Sardo, Carlo Delfino Editore,Tàtari, 2003, ISBN 88-7138-241-2

Categoria:Istòria de Sardigna