Monti Arcuentu

S'Arcuentu est unu monti, artu unus 785 m, de sa Provìntzia de su Campidanu de Mesu, parti de una cadena parallela a unu tretu de sa Costa Birdi, po unus 8 km.

 Descritzioni 

 Orìgini e sinnificau de su nòmini 
Su nòmini de su monti est cumpostu de duus fueddus. Su primu est arcu, inditendi sa forma inarcada de is arrocas de su cùcuru.. Su segundu est bentu.Massimo Pittau ddu fùrriat a Arcu de su bentu. Esistit fintzas una varianti de su nòmini de su monti: Erculentu (fintzas argulentu), nòmini comunu de s'Artemisia abrotanum. Massimo Pittau - Toponimi della Sardegna Meridionale 

 Territòriu 
Su cumplessu at tentu s'orìgini sua in s'era tertziària, intre s'Oligocenu e su Miocenu, gràtzias a fainas vulcànicas intensas cun lava siat àtzida siat bàsica. Su tipu diferenti de lava at originau tipus de arroca diferentis. Cun su primu tipu s'osservant riolita, riodacita, ignimbrita e tufu, mentris su segundu at originau arroca de preda niedda..

S'Arcuentu tenit una crogorista chi si connoscit a discansu, originada de su tipu de arroca vulcànica de chi est fatu; de su cùcuru si biit sa penìsula de su Sinis, sa Giara, su monti Arci, su golfu de Aristanis, su Gennargentu, su Montiferru, su monti Grighine, is Seti Fradis, su monti Linas e sa pranura de su Campidanu. De su monti ndi calant cambas medas de àcua chi ant sgavau baddes strintas e profundas in s'arroca vulcànica..

Acanta de su monti s'agatant is minieras de Montièciu, aìnturu de is làcanas de su Parcu geomineràriu stòricu e ambientali de sa Sardìnnia. A oru-oru de sa costa s'agatant is marinas de arena groga e is dunas de Pistis, Turri de Flumentòrgiu e Piscinas. Concas a nord si biint is lagunas de Sant'Antoni de Santadi e Marceddì.

 Clima 
Su clima de sa zona est su tìpicu mediterràneu, cun ierrus mitis e istadis calentis e sicas. Sa temperadura mèdia annuale est asuba de 15,5 °C, cun una mèdia de 28,8 °C in su mesi prus calenti (austu) e de 5,5 °C in su mesi prus frius (gennàrgiu). Is precipitatzionis funt pruschetotu de caràtiri proinosu e ndi calant pruschetotu me is mesis de atòngiu, cun una mèdia annuali de 737 millìmetrus..

 Flora e fàuna 
In pitzeddu a s'Arcuentu s'agatat unu padenti seculari de ìlixi (Quercus ilex). Me is zonas abertas fait a agatai genias che sa matzigusa de Còrsica (Genista corsica), sa matzigusa de Moris (Genista morisii), sa matzigusa de su Sulcis (Genista sulcitana) e sa matzigusa de Valsecchi (Genista valsecchiae), chi s'acumpàngiant a formatzionis a magra de Calicotome villosa. Intra a is genias endèmicas s'agatat su gravellu de Sardìnnia (Dianthus sardous) e su càuli de Sardìnnia (Brassica insularis).. In su penditzu de su monti ddoi at una mància de modditzi (Pistacia lentiscus), ollastu (Olea europaea) e Phillyrea angustifolia. Intra is orchideas est comuna s'Anacamptis longicornu, sa Barlia robertiana, s'Ophrys apifera e Ophrys eleonorae.

Sa fàuna est fata de animalis comenti a su sirboni (Sus sue), su mraxani (Vulpes vulpes), sa martora (Martes martes), su bucameli (Mustela nivalis), su gatu aresti (Felis lybica sarda), su lèpori sardu (Lepus capensis mediterraneus) e su cerbu sardu (Cervus elaphus corsicanus). Intra is pillonis funt comunus meda su crabarissu (Erithacus rubecula), is Paridae, s'alibintu (Fringillidae), su Dendrocopos major e sa perdija (Alectoris bàrbara). Intra is agripiadoris chi bolant a giru-giru de su cùcuru ddoi funt su feridori (Accipiter nisus), s'astoreddu cudduventu (Falco tinnunculus), s'astori de pudda (Buteo buteo), s'astori pellegrinu (Falco peregrinus) e s'àbbila bera (Aquila chrysaetos). Intra s'arrèsiu ddoi at sa cabixeta Archaeolacerta bedriagae.

 Fogu de su 2011 
In s'austu de su 2011 unu fogu mannu at fatu dannu a totu sa costa e is montis innui s'aganant is comunus de Arbus e Gùspini. Is pampas no ant arrisparmiau mancu s'Arcuentu, distruendi-ndi ètarus de padenti a baddi de su massitzu vulcànicu.

 Escursionismu 
Fait a lompi a su cùcuru de su monti sighendi un'àndala escursionìstica de su Club Alpinu Italianu (s'àndala nùmeru 192) chi incumentzat de is minieras de Montièciu.

 Su dìciu 
A s'Arcuentu est assotziau unu dìciu famau in su Campidanu de Mesu e in su Campidanu de Terraba:

Custu bolit nai chi is nuis in pitzus de su monti annùntziant sa pròida in sa zona.

 Riferimentus 

 Bibliografia 


 G. Bacchetta, C. Pontecorvo; R. Vacca, La flora del Monte Arcuentu (Sardegna sud occidentale), in Webbia, vol.62, n.2, 2007, pp.175-204
Categoria:Provìntzia de su Campidanu de Mesu