Nadia Murad

Nadia Murad Basee Taha (àrabu: نادية مراد باسي طه‎; Kocho, 1993) est un'ativista Irachena Yazidi po is deretus umanus. In su 2014, est stètia arrapiada de sa bidda sua Kocho e tènnia po tres mesis de su Stadu Islàmicu.

Murad est sa fundadora de sa Nadia's Initiative, un'organizatzioni dedicada a "agiudai a is fèminas e pipius vìtimas de genocìdiu, atrocidadis de massa e tràficu de umanus a sanai e torrai a fraigai is vidas e comunidadis insoru".

In su 2018, issa e Denis Mukwege ant gadangiau impari su  Prèmiu Nobel po sa Paxi po "su sfortzu insoru po acabai cun s'impreu de sa viòlentzia sessuali comenti arma de gherra e cuntierra armada". Est sa primu irachena e Yazidi a gadangiai su Prèmiu Nobel.

In dii de donniasantu 2020, est un'abogada po is Obietivus de Svilupu Sostenìbili stabilèssius de sa Segreteria Generali de is Natzionis Unidas.

 Giovunesa e catura de s'ISIS 
Murad est nàscia in sa biddixedda de Kocho in su distretu de Sinjar, Iraq de una famìlia de fatoris de sa minoria Yazidi. A s'edadi de 19 annus, Murad fiat una studianti candu su 15 Austu 2014 unus cantu cumbatentis de su Stadu Islàmicu funt arribaus in sa bidda de Kocho e anti bociu a 600 personis, inclùdius ses fradis de Nadia, e ant pigau a is fèminas prus giòvunas comenti sciadas. Cussu annu, Murad fiat una de is prus de 6700 fèminas Yazidi chi su Stadu Islàmicu at fatu presoneras in Iraq. Dd'ant tènnia comenti sciada in sa citadi de Mosul, scùtia, abruxada cun sigaretas e violada prus bortas. Est fuida candu s'arrapiadore suu at lassau sa domu aberta. Murad est istada acollida de una famìlia bixina, chi est arrennèscia a dda fai bessiri a scusi de s'àrea cuntrollada de su Stadu Islàmicu, permitendi-ddi de lompi a unu campu de refugiaus in Duhok, Regioni de Kurdistan. Est bessida a foras de su territòriu de s'ISIS in is primus diis de cabudanni o donniasantu 2014.

In friaxu 2015, at testimoniau s'esperièntzia sua a is giornalistas de su cotidianu belga La Libre Belgique candu biviat in unu cuntenidori po carrìngiu postu a domu in su campu de Rwanga. In su 2015, fiat una de is 1000 fèminas e pipius a si serbiri de unu programa de refugiu de su governu de Baden-Württemberg, Germània, chi est bessida sa domu sua noa.

 Carrera e ativismu 
Su 16 de Idas de su 2015, Murad at chistionau a su Cunsillu de Seguràntzia de is Natzionis Unidas in contu de tràficu de umanus e cunflitus. Custa est stètia sa primu borta chi su Cunsillu s'est atobiau po chistionai de tràficu de umanus. In calidadi de ambassadora, Murad at a pigai parti a acuntessimentus localis e globalis po fai connòsci is problemas de su tràficu de umanus e de is refugiaus. Murad at ascurtau is testimònias de is vitimas de tràficu de umanus e genocìdiu me is comunidadis de refugiaus e scampaus.

In cabudanni de su 2016, s'abogada Amal Clooney at chistionau a s'Ofìtziu de Droga e Crìmini de is Natzionis Unidas a pitzus de sa decisioni de làmpadas 2016 de arrepresentai a Murad comenti clienti in un'atzioni legali contras a is cumandantis de s'ISIL. Clooney at definiu su genocìdiu, stupru e tràficu de s'ISIL comenti "burocratzia de su mali a mannesa industrali", descriendi-dda comenti mercau de sciaus chi esistit in lìnia e in Orienti Mèdiu, ativu ancora oi. Murad at arriciu amanetzus sèrius po su traballu suu.
In cabudanni de su 2016, Murad at annuntziau sa Nadia's Initiative in s'interis de un'acuntessimentu acòlliu de Tina Brown in sa citadi de New York. S'idea est de fruniri assistèntzia a is vitimas de genocìdiu. In su pròpiu mesi, est stètia nominada Ambassadora de bona voluntadi po sa Dinnidadi de is scampaus a su tràficu de umanus de is Natzionis Unidas.

Su 3 maju 2017, Murad at atobiau a Paba Frantziscu in Citadi de su Vaticanu. In s'interis de custu atòbiu, at "pediu un'agiudu po is Yazidis chi funt ancora pisoneris de s'ISIS, cuncordau su suportu de su  Vaticanu po is minorias, arraxonau apitzus de sa possibilidadi de una regioni autònoma po is minorias me in Iraq, arregordau sa situatzioni de oi e is problemas chi is minorias religiosas depint afrontai me in Iraq e Sìria, a manera speciali is vìtimas e is sfollaus internus e is imigrantis.".

Unu lìbru de memòrias de Murad, The Last Girl: My Story of Captivity, and My Fight Against the Islamic State, est stètiu publicau de Crown Publishing Group su 7 donniasantu 2017.

In su 2018, sa diretora Alexandria Bombach at prodùssiu su documentàriu On Her Shoulders (Apitzus de is palas suas) chi contat sa vida de Murad e s'ativismu suu.

In su 2019, Murad at chistionau a su segundu atòbiu mininsteriali annuali po sa promovidura de sa libertadi religiosa,  de sa stòria sua e de is problemas chi su pòpulu Yazidis at afrontau me is giai cincu annus apustis de is atacus de su 3 austu 2014 e propostu unu "pranu de atzioni in cincu puntus" po binci is disafias chi afrontant me in Iraq. Murad fiat parti de una delegatzioni de scampaus a sa persecutzioni religiosa de totu su mundu chi ant contau s'esperièntzia insoru in s'atòbiu. Comenti parti de sa delegatzioni, su 17 trìulas 2019, Murad at atobiau a su presidenti Donald Trump, contendi-ddi sa stòria de sa pèrdida de una parti de sa famìlia sua, inclùdius sa mama e ses fradis e pedendi-ddi de fai càncua cosa.

 Vida personali 
In austu 2018, Murad s'est fidantzada cun Abid Shamdeen, ativista Yazidi po is deretus umanus. Is duus apustis si funt cojuaus.

 Prèmius e onorificèntzias 

 2016: Prima Ambassadora po sa Dignidadi de is Scampaus a su tràficu de umanus de is Natzionis Unidas
 2016: Prèmiu Václav Havel de su Cunsillu d'Europa po is Deretus Umanus
 2016: Prèmiu Sakharov po sa libertadi de pensada (impari cun Lamiya Haji Bashar)
 2018: Prèmiu Nobel po sa Paxi (impari cun Denis Mukwege)
 2019: Prèmiu Bambi

 Òperas 




 Filmografia 

 Alexandria Bombach, On Her Shoulders, 2018

 Riferimentus 

 Ligòngius de foras 

 Nadia's Initiative
 Nadia Murad in Twitter 
 Yazda.org
 Nadia Murad in C-SPAN
 Nadia Murad in Nobelprize.org
Categoria:Premiados cun su Nobel
Categoria:Irachenos
Categoria:Deretos umanos