Sa die de sa Sardigna/campidanesu

Sa festa serbit po amentai s'arrebèllia de su 28 de abrili de su 1794. In cussa dii su vicerè Balbiano, impari cun is àterus aministradoris continentalis, si nc'est dèpiu fui de Casteddu e sa Sardìnnia, ca su guvernu torinesu iat arrefudau a is sardus unas cantu cuncessionis, comenti unu Cunsillu de Stadu insoru, sa sede de su vicerè e unu ministèriu po is afaris de sa Sardìnnia me in Torinu. Is piemontesou no iant acetau nudda de totu custu, e po cussu ddoi est stètiu s'atu de arrebellìa populari chi s'est acabau cun sa stratalliada de su vicerè.

 Stòria 
Cun su discuntentu chi fiat pesendi po s'aministratzioni piemontesa, me is ùrtimas dècadas de su setixentus s'est creau unu movimentu de arrebellia in totu s'ìsula, acanta de is eventus revolutzionàrius frantzesus e is fermentus nàscius in vàrias alas de Europa (Irlanda, Polònia, Bèlgiu, Ungheria, Tirolu). In su 1793 una flota frantzesa iat intentau de si pigai s'ìsula a oru de duas lìnias, una in su territòriu de Casteddu e s'àtera acanta a s'arcipèlagu de Sa Madalena, ghiada de su giòvanu ofitziali Napoleone Bonaparte, acobiau me in sa Frantza continentali apustis de s'insurretzioni paolina sustènnia de is inglesus. Is Sardus ant perou opònniu resistèntzia e strupiau custu pranu. At cumintzau duncas a cresci in s'opinioni pùbblica unu sentimentu de arrevesa contras a sa Corona sabàuda po sa defensa de su Rènniu.thumb|Pintura de Giuanne Maria AngioyIs Sardus ant pediu de ddis arreservai s'ala manna de is impreus civilis e militaris e un'autonomia prus manna respetu a is decisionis de sa classi dirigenti locali. A s'arrefudu perentòriu de su guvernu piemontesu de acolli calichisiat pedida, sa burghesia tzitadina at organizau cun s'agiudu de su restu de sa populatzioni su motu insurretzionali.
S'episòdiu finali de sa cuntestatzioni est stètiu s'arrestu cumandau de su vicerè de duus capus de su "Partidu Patriòticu", is abogaus casteddàius Vincenzo Crabas e Efisio Pintor. Su 28 abrili de su 1794 (data connota che sa dii de s'aciapa) sa populatzioni furiana at stesiau de sa citadi totu is 514 funtzionàrius continentalis, cumprèndiu su viceré Balbiano, chi in su mesi de maju de cuddu annu funt stètius imbarcaus cun sa fortza e bogaus de s'ìsula. Incoragiaus de is fatus de Casteddu, is populatzionis de S'Alighera e Tàtari ant fatu sa pròpiu cosa. Is motus antifeudalis funt stètius apustis ghiaus po unus àterus duus annus de Giovanni Maria Angioy, magistrau artu de su Rènniu de Sardìnnia, fintzas a candu funt stètius repressus de is fortzas lealistas, bessidas prus mannas a pustis de sa stipulatzioni de su tratau de paxi sutascritu de Napoleone e Vittorio Amedeo III. Su sperimentu revolutzionàriu sardu est acabau aici, e s'ìsula est abarrada asuta de sa giurisditzioni sabàuda. A cussu est sighiu unu perìodu de restauratzioni aristocràtica e monàrchica, acabau cun sa Fusioni perfeta de su 1847, chi no est arrennèsciu a studai unus cantu àterus incumentzus spontàneus de arrebèllia acontèssius intra su 1802 e su 1821, comenti sa "Congiura de Palabanda" de Casteddu de su 1812 e s'abbolotu aligheresu de su 1821.

 Notas 

 Bibliografia 

Anònimu (si pessat chi siet istadu Micheli Obino). L'Achille della sarda liberazione, 1796.
Lorenzo del Piano, Salvatore Frassu e i moti rivoluzionari della fine del '700 a Bono, Chiarella, 1989.
Federico Francioni (aincuru de), 1793: i franco-corsi sbarcano in Sardegna, Tàtari, Condaghes, 1993.
Federico Francioni, Vespro sardo : dagli esordi della dominazione piemontese all'insurrezione del 28 aprile 1794, Casteddu, Condaghes, 2001.
Alberto Loni e Giuliano Carta. Sa die de sa Sardigna - Storia di una giornata gloriosa. Tàtari, Isola editrice, 2003.
Girolamo Sotgiu. L'insurrezione di Cagliari del 28 aprile 1794, Agorà, 2005.
Massimo Pistis, Rivoluzionari in sottana. Ales sotto il vescovado di mons. Michele Aymerich, Roma, Albatros Il Filo, 2009.
Adriano Bomboi, L'indipendentismo sardo. Le ragioni, la storia, i protagonisti, Casteddu, Condaghes, 2014.




 Artìculus ligaus 

 Sa die de sa Sardigna
 Juanne Maria Angioy
 Revolutzione sarda de su 1794
 Istòria de sa Sardigna

 Ligàminis esternus 


Category:Istòria de Sardigna