Фик Генрих

Генрих фон Фик (1678-1750) — Бүөтүр I ыраахтааҕы прожектера (атын дойдуттан кэлбит сүбэһитэ), Камер-коллегия советнига (1717 сыллаахтан), 
Коммерц-коллегия вице-бэрэсидьиэнэ (1726 сыллаахтан), Швецияттан тыһыынча кэриҥэ докумуону уоран аҕалбытын Арассыыйа судаарыстыбатын реформатыгар туһаммыттара, Германия Гамбург куоратыттан төрүттээх, омугунан швед. Арассыыйаҕа Билим акадьыамыйатын тэрийиигэ улахан өҥөлөөхГ. Фик 1718 с. ыам ыйын 9 к. акадьыамыйаны тэрийэр туһунан суругар Бүөтүр I аатырбыт резолюцията суруллубута: «Зделат Акаде­мию, ныне приискат из русских, хто учен и к тому склонность имеет. Также начат переводит книги юриспруденцию и протчии к тому. Сие учинит сего году начала». Көскө Саха сиригэр (бастаан Эдьигээҥҥэ онтон Орто Бүлүүгэ эбэтэр Үөһээ Бүлүүгэ 10 сыл) олоро сылдьыбыта, сахалар ыарахан олохторун туһунан Елизавета Петровна ыраахтааҕыга суругаВсеподданнее предложение и известие, касающееся якутов, тунгусов и и других в северной Сибири отдаленных Российской империи покорившихся ясашных народов и особливо о великих отягощениях" оччотооҕу олоҕу-дьаһаҕы тупсарыыга тиэрдибитэ.

 Олоҕун олуктара 
Аҕата Гилбрехт Фик бастакы ойоҕуттан 8 оҕолооҕо, Генрих алтыс этэ. 1678 сыл сэтинньи 3 күнүгэр сүрэхтэммитHofmann H. v. Heinrich v. Fick und seine Ahnen // Baltische Hefte. 1958. 
Heft. 4. S. 258., ол аата төрөөбүтүн кэннэ 8 хонугунан сүрэхтэммит буоллаҕына (оннук үгэс баара) алтынньы 27 күнүгэр төрөөбүт буолуон сөп (ол эрээри бу сабаҕалааһын эрэ). Дьоно Гамбург аттыгар Гамбург-Св. Георг (Hamburg-St. Georg) диэн сиргэ олорбуттар (билиҥҥи Гамбург киинэ). 1695 с. эргин Фиктэр Гамбуртан  Штральзунд эбэтэр Рюген диэн сирдэргэ көспүттэр диэн сабаҕалыыллар. Сотору кэминэн Г. Фик 1695 с. Стокгольмҥа баран швед байыаннай сулууспатыгар киирбитэ ону туоһулуур курдук. 

1699 с. Г. Фик Стокгольмҥа барбыт. 1700 с. Магнус Нирот пехотнай полкатыгар сулууспалыы киирбит уонна Лифляндияҕа барбыт. 1701 с. 
«полка дьыалалрынан» Стокгольмҥа ыытыллыбыт. 1702 с. Г. Фик полковой писарь (regementsskrivare) быһыытынан ахтыллар. 1704 с., 25 сааһыгар полка квартирмейстерынан анаммыт.

Сабаҕалааһын быһыытынан ол сыл Г. Фик Хелена фон Крузе диэн дьахтары ойох ылбыт. 1704/05 сс. Перновка олорбут (билигин Эстония Пярну куората), онно бастакы үс кыыһа төрөөбүттэр.

1710 сыллаахха оҕото ыалдьарынан уонна нэһилиэстибэтин боппуруостарын быһаарыынан ситимнээн байыаннай сулууспаттан барарга көрдөһүү биэрбит, ыам ыйыгар босхоломмут. Экернфёрд диэн Готторптар баһылаан олорор куораттарыгар (Голштиния) үлэҕэ киирбит (билигин Германия). Дания Хотугу сэриигэ киирбитин кэннэ Готторптар эрэ нейтралитеттаах хаалбыттара, онон бу порт хараабылларынан таһаҕас тиэйии элбээбитэ, куорат байбыта. Ол эрээри урукку бургомистр сатаан салайбатаҕыттан хааһына туруга мөлтөөбүтэ. Ол иһин 1711 с. герцог бырабыыталыстыбата реформа оҥорбута, Г. Фик бу сыл аан бастаан куорат сэбиэтин мунньаҕын ыыппыта биллэр. 1713 с. Голштинияны Дания "нейтралитеты кэспитин иһин" сэриилээн ылбыта. Фик шведтэри кытта "ыкса ситимнээҕин иһин" бургомистр солотуттан босхоломмута.

Стокгольмҥа барбыт, хас да Голштиния хараабылын Швеция тутан олорорун босхолууру ситсипит, ол эрээри 1714 с. Экернфёрдка төннүбүт, онно датчаннар хаайыыга укпуттар, онно икки ый сыппыт. Бу кэмҥэ Арассыыйа бэрэстэбиитэллэрин кытта кистэлэҥ сөбүлэҥ түһэрсибит буолуон сөп (1714 сыл ахсынньытыгар Яков Брюс Фигы С-Петербурга туох да харгыһа суох аһарарга сурук суруйбута баар). 

Өссө биир сылынан, 1715 с. Фик Санкт-Петербурга тиийбит, Швецияҕа барыахтаах харчытын ылбыт.

 Генрих фон Фик туһунан 
 Сафронов Ф. Г. Генрих Фик в якутской ссылке // Полярная звезда. 1966. № 4. С. 140.

 Быһаарыылар 

Категория:Дьон алпаабытынан
Категория:1678 сыллаахха төрөөбүттэр
Категория:1750 сыллаахха өлбүттэр