Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ил Дархана

Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ил Дархана диэн ордук үрдүк Саха Өрөспүүбүлүкэтин дуоһунастаах сирэйэ. Өрөспүүбүлүкэ исполнительнэй былааһы сүгэр. Соруогун уһуна — 5 сыл. 2014 муус устарыгар диэри — Саха Өрөспүүбүлүкэтин БэрэсидьиэнэГосдума запретила главам регионов называться президентами.

Билигин дуоһунаска олорор — Николаев Айсен Сергеевич.

 Устуоруйа 
1990 сыллаахха, балаҕан ыйын 27 күнүгэр, Саха АССР судаарыстыбынай суверенитетын декларацията таҕыспыта. 1991 сыллаахха, олунньу 26 күнүгэр Саха АССР сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ Саха АССР судаарыстыбынай статуһун туһунан сокуну тааһарбыта. Бу сокуон Саха Өрөспүүбүлүкэтин төрүт сокуонун тахсыаҕын илигинэ, Саха Сирин Арассыыйа састаабыгар сувереннай өрөспүүбүлүкэ статуһун туруорбутаЗАКОН ЯКУТСКОЙ-САХА ССР ОТ 26.02.91 N 386-XII О ГОСУДАРСТВЕННОМ СТАТУСЕ ЯКУТСКОЙ-САХА СОВЕТСКОЙ СОЦИАЛИСТИЧЕСКОЙ РЕСПУБЛИКИ.

1991 сыллахха, алтынньы 17 күнүгэр, Саха АССР бэрэсидьиэнэ диэн дуоһунас баар буолбутаИстория выборов и назначений глав Якутии.

 1991. Бастакы быыбардар 
1991 сыллаахха, ахсынньы 20 күнүгэр, Саха Өрөспүүбүлүкэтин бэрэсидьиэнин быыбардара буолбуттара. Бастакы быыбардарга икки эрэ хандьыдаат кыттыбыта. Итиннэ Михаил Николаев кыайбытаГубернаторские выборы - 1991.
+Быыбар-1991ХандьыдаатХаартыска%Николаев Михаил Ефимовичкирбии|94x94пкс76,7%Черов Иван Данилович7,3%«Барыларыттан ураты»16%

 1996. Иккис быыбардар 
1996 сыллаахха, ахсынньы 22 күнүгэр, Саха Өрөспүүбүлүкэтин бэрэсидьиэнин быыбардара буолбуттара. Быыбардарга 5 хандьыдаат кыттыбыта. Итиннэ Михаил Николаев кыайбытаВыборы — 1996 .
+Быыбар-1996ХандьыдаатХаартыска%Николаев Михаил Ефимовичкирбии|94x94пкс58,96%Алексеев Артур Николаевич25,46%Архипов Николай Егорович11,84%Осипов Прокопий ДмитриевичСанников Михаил Семенович«Барыларыттан ураты»3,74%

 2001 — 2002. Үһүс быыбардар 
2001 сыллаахха, ахсынньы 23 күнүгэр, Саха Өрөспүүбүлүкэтин бэрэсидьиэнин быыбардара буолбуттара. Бастакы туурга 7 хандьыдаат кыттыбыта. Иккис туур 2002 сыллаахха, тохсунньу 13 күнүгэр Вячеслав Штыров кыайбыта.
+Быыбар-2001. Бастакы туурХандьыдаатХаартыска%Штыров Вячеслав Анатольевичкирбии|113x113пкс45,54%Тумусов Федот Семеновичкирбии|105x105пкс17%Борисов Спартак Степанович29,75%Максимов Афанасий СтепановичСанников Михаил СеменовичФилиппов Василий Васильевичкирбии|120x120пксШипков Руслан Юрьевич«Барыларыттан ураты»7,71%
+Быыбар-2002. Иккис туурХандьыдаатХаартыска%Штыров Вячеслав Анатольевичкирбии|113x113пкс59,25%Тумусов Федот Семеновичкирбии|105x105пкс34,59%«Барыларыттан ураты»3,89%
2006 уонна 2010 сыллаахха быыбардар буолбатахтара. Сокуон быһыытынан Ил Түмэн бэрэсидьиэннэри быһаарар этэ.

 2014. Төрдүс быыбардар 
2014 сыллаахха, балаҕан ыйын 14 күнүгэр, Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ил Дарханын быыбардара буолбуттара. Итиннэ 5 хандьыдаат кыттыбыта. Быыбар түмүктэринэн Егор Борисов кыайбытаВЫБОРЫ ГЛАВЫ РЕСПУБЛИКИ САХА (ЯКУТИЯ) 14 СЕНТЯБРЯ 2014 ГОДА .
+Быыбар-2014ХандьыдаатХаартыска%ПартиятаБорисов Егор Афанасьевичкирбии|120x120пкс58,79%«ЕР»Березкин Эрнст Борисовичкирбии|107x107пкс29,49%«Гражданская Платформа»Губарев Виктор Николаевичкирбии|80x80пкс5,31%«КПРФ»Максимов Владимир Юрьевич1,34%«РППС»Парахин Гаврил Павловичраамката_суох|80x80пкс3,19%«ЛДПР»

 2018. Бэһис быыбардар 
2018 сыллаахха, балаҕан ыйын 9 күнүгэр, Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ил Дарханын досрочнай быыбардара буолбуттара. Итиннэ 4 хандьыдаат кыттыбыта. Быыбар түмүгүнэн Айсен Николаев кыайбытаВрио главы Якутии Николаев победил на выборах с 71,41% голосовСводная таблица территориальной комиссии по итогам голосования на выборах Главы Республики Саха (Якутия) на территории города Якутска .
+ХандьыдаатХаартыска%ПартиятаБогданов Владимир Николаевич6,58%«СР»Губарев Виктор Николаевичкирбии|80x80пкс12,03%«КПРФ»Николаев Айсен Сергеевичраамката_суох|107x107пкс71,40%«ЕР»Парахин Гаврил Павловичраамката_суох|80x80пкс6,22%«ЛДПР»

 2023. Алтыс быыбардар 
2023 сыллаахха, балаҕан ыйын 8, 9 уонна 10 күннэригэр, Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ил Дарханын быыбардара буолбуттара. Итиннэ 4 хандьыдаат кыттыбыта. Быыбар түмүгүнэн Айсен Николаев кыайбытаВыборы Главы Республики Саха (Якутия).
+ХандьыдаатХаартыска%ПартиятаБорисов Игорь Алексеевич2%«Арассыыйа Коммуниистара»Губарев Виктор Николаевичкирбии|80x80пкс26%«КПРФ»Николаев Айсен Сергеевичраамката_суох|107x107пкс58%«ЕР»Парахин Гаврил Павловичраамката_суох|80x80пкс4%«ЛДПР»

 Ил Дарханнар тиһиктэрэ 
+№ХаартыскаАатаОлорбут кэмэСрокБолномуочуйаБыыбарСаҕаланыытаБүтүүтэПартиятаТүмүк1кирбии|94x94пксНиколаев Михаил Ефимович1937 — 2023Бастакы1991, ахсынньы 20 күнэ1996, ахсынньы 21 күнэ—76,7%Иккис1996, ахсынньы 21 күнэ2002, тохсунньу 21 күнэ58,96%2кирбии|113x113пксШтыров Вячеслав Анатольевичтөр. 1953Бастакы2002, тохсунньу 21 күнэ2007, тохсунньу 22 күнэ—45,54% (I туур),59,25% (II туур)Иккис2007, тохсунньу 22 күнэ2010, ыам ыйын 31 күнэ«ЕР»—кирбии|120x120пксБорисов Егор Афанасьевичтөр. 1954—2010, ыам ыйын 31 күнэ2010, бэс ыйын 27 күнэ«ЕР»—3 кирбии|120x120пксБорисов Егор Афанасьевичтөр. 1954Бастакы2010, бэс ыйын 27 күнэ2014, балаҕан ыйын 14 күнэ«ЕР»—Иккис2014, балаҕан ыйын 14 күнэ2018, ыам ыйын 28 күнэ58,79%раамката_суох|107x107пксНиколаев Айсен Сергеевичтөр. 1972—2018, ыам ыйын 28 күнэ2018, балаҕан ыйын 9 күнэ«ЕР»—4раамката_суох|107x107пксНиколаев Айсен Сергеевичтөр. 1972Бастакы2018, балаҕан ыйын 9 күнэ2023, балаҕан ыйын 10 күнэ«ЕР»71,40%Иккис2023, балаҕан ыйын 10 күнэ58%

 Быһаарыылар 

Категория:Саха Сирин политиката
Категория:Арассыыйа регионнарын кулубалара