Майя Аргунова күннүгэ

Майя Аргунова күннүгэ — 1942 сыл атырдьах ыйын 29 күнүттэн 1943 сыл ыам ыйын 18 күнүгэр дылы суруллубут, Чурапчыттан көһөрүллүбүт уон саастаах кыыс суруктара. Онно Майя дьиэ кэргэнэ барыта өлөр, оттон кыыс бүтэһик хаалахтаабыта, Сталиҥҥа сурук суруйан баран, эмиэ өлбүтэ. 

Күннүгү 1943 сыллаахха булбуттара, тоҕо диэтэххэ, Майялаах балаҕаннарыгар балыксыттар киирбиттэригэр, кини өссө тыыннаах этэ. Күннүк 1992 сыллаахха уопсай көрдөрүүгэ таһаарбыттара. Билигин Хатылы көһөрүллүү музейыгар уурулла сытар.

 Предыстория 
мини|Эдьигээҥҥэ турар Чурапчы көһөрүллүүтүн туһунан өйдөбүнньүк

Аргуновтар дьиэ кэргэнигэр 10 киһи олорор этэ: эһэ, эбэ, ийэ, аҕа (күннүккэ ааттара этиллибэтэхтэрэ) уонна оҕолор: Ньургун, Егор, Алексей, Михаил, Николай, Майя. Бииргэ төрөөбүт 6 этилэр.

1939—1942 сыллар Саха сиригэр кураан эбиттэр. 1941 сыллаахха бурдук 12% өлбүтэ, оттон 1942 сыллаахха — 32%.

1942 сыл атырдьах ыйын 11 күнүгэр «О мероприятиях по колхозам Чурапчинского района» диэн уураах таһаарыллыбыта. Ол уурааҕынан 41 холкуос, 1655 хаһаайыстыба, 4988 киһи хоту улуустарга көһөрүллүөхтээх. Аргуновтар дьиэ кэргэннэрэ «Коммунизм» холкуоһу кытта көһөрүллүбүттэрэ.

 Хронология 
Көһөрүллүү иннигэр Аргуновтар аҕалара Аҕа дойду Улуу сэриитигэр ыҥырыллыбыта.

1942 сылын атырдьыах ыйын 29 күнүгэр Аргуновтар олорбут нэһилиэктэригэр ол уурааҕы аахпыттара. Онно Кэбээйи улууһугар көһөрүллүү туһунан биллэрбиттэрэ. Бэлэмнэнииҕэ икки эрэ күн бэриллибитэ, 16 кг эрэ малы уонна аһы ылыахха сөп этэ.

Балаҕан ыйын 1 күнүгэр Бэстээххэ айаннаабыттара. Холкуос сүөһүлэрэ барыта эмиэ көһөрүлүүгэ барбыта. 5 күнүнэн Бэстээххэ тиийбиттэрэ. Айаҥҥа кинилэр саамай кыра оҕолоро, Ньургун, ыалдьыбыта.

Балаҕан ыйын 12 күнүгэр өссө даҕаны Өлүөнэ кытылыгар олорор этилэр. Ньургун өлөхтөөбүтэ, Егор диэн оҕо ыалдьыбыта. Ол күннэргэ тымныйан саҕалаабыта.

Балаҕан ыйын 13 күнүгэр пароход кэлбитэ. Пароход аата «Пропагандист» этэ. Аргуновтар аҕата өлбүт туһунан сурук кэлбитэ, ол эрээри син биир баржаҕа олорбуттара. Балаҕан ыйын 16 күнүгэр, Өлүөнэнэн уста турдахтарына эһэлэрэ эчэйбитэ. Сүөһүнү аһатар от бүппүтүн ыраатта.

Балаҕан ыйын 28 күнүгэр Кэбээйигэ тиийбиттэрэ. Ким даҕаны көрсүбэтэҕэ, дьиэ-уот суоҕа. Өлбүттэри көмөн баран, временнай отуулары туппуттара.

1943 сылын тохсунньу 3 күнүгэр Егор өлбүтэ. Тохсунньу 15 күнүгэр эһэлэрэ өлбүтэ. Кулун тутар 20 күнүгэр Николай сэриигэ ыҥырыллыбыта. Ол кытылга 3 эрэ эр киһи хаалбыта. Ыам ыйга Николай өлбүтэ, оттон 16 чыыһылаҕа ийэ эмиэ өлбүтэ, холкуос бэрэсэдээтэлэ уонна бригадир куоппуттара. Ыам ыйын 18 күнүгэр кини бүтэһик суругун суруйбута.

Балыксыттар кинини булбуттара, аһаппыттара иҥин. Майя күүстэрэ бүппүттэрэ, ол эрээри кини Сталиҥҥа сурук суруйбута, тыыннах хаалбыт көһөрүллүбүттэри төттөрү Чурапчыҕа төннөрөргө көрдөспүтэ, ол эрээри эппиэти истибэтэҕэ, өлбүтэ.

 Үйэтитии 

 Майя Аргунова күннүгэ Хатылы көһөрүллүү музейыгар уурулла сытар.
 Балаҕан ыйын 19 күнэ Насильственнай көһөрүллүбүттэр кутурҕаннарыгар күнүнэн ылыллыбыта.

 Быһаарыылар 

 Тас сигэлэр 

 Дневник Майи Аргуновой 

Категория:Күннүктэр
Категория:Кинигэлэр
Категория:Чурапчы көһөрүллүүтэ