Тектурмас

Тектурмаз мавзолейа (кумбез) () — XIV–XV үйэлэрдээҕи архитектура пааматынньыга, Тараз куорат соҕуруулуу-илиҥҥи кытыытыгар, Талас үрэх үрдүгэр, Тектурмас томторго турар. Мавзолейы ким туппута биллибэт. Олохтоохтор мавзолейга Султан-Махмуд-хан сибэтиэй (аулие) көмүллэн сытар дииллэр.

 Архитектурата 
Мавзолей дьиэтэ биллэр эргэрбит, алдьаммыт этэ. 1890-с сыллардааҕы хаартыскаттан көрдөххө, оччолорго мавзолей умайбит кирпииччэттэн оҥоһуллубут, түөрт кырыылаах, купаллаах дьиэ. Мавхолей муннуктара пилястраларынан түмүктэнэллэр, эркиннэригэр штукатурка тобоҕо көстөр. Мавзолей декоротивнай оҥоһуутуттан аҥаардас оһуордаах-дьарҕаалаах терракотавоай эрэ билиитэ көстөр. Онтон сэдиптээн Михаил Массон архитектор бу мавзолей XV үйэҕэ тутуллубут диэн сылыктаабыт.

Киирэр аана -- арката арҕаа диэки Тараз куоракка хайыһан турар.

 Устуоруйата 
XIX үйэ бүтүүтүгэр мавзолейы Василий Каллаур үөрэппитэ, в 1939-1940 сыллардаахха Г.И. Пацевичем чинчийбитэ. Мавзолейы тулалыыр некрополлортан зароастриецтар киһи дьардьаматын харайар оссуарнай көмүүлэрэ көстүбүтэ. Онно орто үйэлэрдээҕи христианнар уонна мусульманнар кырамталара баара. Номохторго кэпсэнэринэн, мавзолей Махмуд-хан Султан (Тектурмас-ата) уҥуоҕун үрдүгэр тутуллубут. Кини эрэгийиэҥҥэ ислам итэҕэлин сайыннарыыга улахан өҥөлөөҕө, олохтоохтор кинини сибэтиэйдэр ахсааннарыгар киллэрэр.

1864 сыллаахха мавзолей Аилие-Ата куораты сэриилэр ылыыларыгар эмсэҕэлээбитэ.

1935 сыллаахха мавзолей кирпииччэтин тутуу ыытаары барытын көтүрбүттэрэ. Ол кэннэ олохтоохтор мавзолей турбут сирин таһыгар, сибэтиэй уҥуоҕун аттыгар, үҥэр сүктэр дьоҕус сири -- зияраты -- оҥорбуттара.

2001 сыллаахха Тараз 2000 сылын көрсө, А.Итенев бырайыагынан урукку мавзолейы үтүгүннэрэн саҥа тутууну туппуттара.

 Бэлиэтээһиннэр 

Категория:Казахстаан
Категория:Казахстан куораттара
Категория:Түүрдэр
Категория:Пааматынньыктар
Категория:Азия куораттара