Омуктар ыккардыларынааҕы Олимпия комитета

мини
мини|Лозаннаҕа баар ыстаап-кыбартыыра
Омуктар ыккардыларынааҕы Олимпия кэмитиэтэ (кылг. ОыОК, нууч. кылг. МОК, , ) — Олимпия оонньууларын уонна Олимпия хамсааһынын көҕүлүүр омуктар икки ардыларынааҕы тэрилтэтэ. Ыстаап-кыбартыырата Швейцария Лозанна куоратыгар баар.

ОыОК 1894 сыл бэс ыйын 23 күнүттэн, Пьер де Кубертен тыл көтөҕүүтүттэн ыла Париж куоракка аан бастаан баар буолбут. Бастакы бэрэсидьиэнинэн Деметриус Викелас буолбутАлександр Губский. «Учтен каждый доллар», — Жак Рогге, президент Международного олимпийского комитета // Ведомости, 03.02.2010, 18 (2536). Онон, хас сыл аайы, бэс ыйын 23 күнүгэр Омуктар икки ардыларынааҕы Олимпия күнэ бэлиэтэнэр.

 Кэмитиэт суолтата, анала 
Аналын быһыытынан — Олимпия хартиятынан салайтаран, олимпия хамсааһынын уонна Олимпия оонньууларын сайдыытын салайыы. Кэмитиэт спорду уонна спортивнай оонньууну тэрийэри итиэннэ сайыннарыыны биһириир, Олимпия оонньуулара кэмигэр ыытылларын хааччыйар.

Олимпия оонньууларын бары бырааба - кэмитиэккэ баар. Ол гынан баран, Олимпия оонньууларын ыытыы - Кэмитиэккэ буолбакка, оонньуу буолар сиригэр тэриллибит Тэрийэр бөлөххө сүктэриллэр.

 Кэмитиэти үбүлээһин 
Кэмитиэккэ үп киирэр соҕотох суола - чааһынай эйгэ. Мантан баһыйар өттө - көрдөрөр-иһитиннэрэр хампаанньалар уонна спонсордар. Онон, Кэмитиэт ити үпкэ олоҕуран Олимпия оонньууларын ыытыыга, Нассыйалар Олимпиятааҕы кэмитиэттэрин сыллааҕы үлэлэригэр итиэннэ омукар икки ардыларынааҕы спорт делегаттарыгар олохтоохтук көмө оҥорор кыахтаах.

2010 саҥатынааҕы туругунан, Кэмитиэккэ сүрүн барыс Олимпия оонньууларын көрдөрүүгэ быраап атыытыттан (уопсай барыстан 53%), спонсортан (34%), билиэт атыытыттан (11%) уонна лисиэнсийэ биэрииттэн (2%) киирбит. 2008 сыллаахха Кэмитиэт уопсай барыһа $2,4 млрд тэҥнэспит.

 Кэмитиэт кыттыылаахтара (чилиэттэрэ) 
Кэмитиэ чилиэттэринэн, төһө да Наассыйалар Олимпиятааҕы кэмитиэттэрэ киирэллэр диэн алҕас санаа тарҕаммытын иһин, 115-тэн элбээбэт ахсааннаах киһи буолар. Олортон 70 киһи дуоһунаһа суох, манна сыһыаннаах дьарыга суох, 15 кыттыылаах - күөгэйэр күнүгэр сылдьар спортсмен, 15 кыттыылааҕы Омуктар икки ардыларынааҕы спорт федерациялара эбэтэр кинилэр ассоциациялара туруораллар уонна 15 кыттыылааҕы Наассыйалар Олимпиятааҕы кэмитиэттэрэ киллэрэр. Өр кэм устата Кэмитиэккэ эр дьону эрэ киллэрэ сылдьыбыттар, дьахталлары аан бастаан 1981 сыллаахха талбыттар.

Наассыйалар Олимпиятааҕы кэмитиэттэрэ ОыОК билиниитинэн эрэ үлэлииллэр. 2016 сыл саҥатыгар итинник кэмитиэт ахсаана 206 тиийбит. Олортон 193 ХНТ кыттыылаах-иллэри көрдөрөллөр, өссө 13 (Американскай Самоа, Аруба, Бермуд Арыылара, Британия Виргин арыылара, Виргин арыылара (АХШ), Гонконг, Гуам, Кайман арыылара, Кук арыылара, Палестина Ил, Пуэрто-Рико, Косово Өрөспүүбүлүкэ, Кытай Тайбэйэ) араас туруктаах сирдэри көрдөрөллөр. ХНТ билиммит дойдуларыгар баар Наассыйалар Олимпиятааҕы кэмитиэттэрэ ОыОК билиниитин эмиэ ылар. Хас биирдии Наассыйа Олимпиятааҕы кэмитиэтэ бэйэтин континентальнай Олимпия ассоциациятыгар бас бэринэр:

 Африка — ANOCA ( — Африка Наассыйалар Олимпиятааҕы кэмитиэттэрин Ассоциацията)
 Америка — PASO ( — Панамериканскай спортивнай тэрилтэ)
 Азия — OCA ( — Азия Олимпиятааҕы сэбиэтэ)
 Европа — EOC ( — Европатааҕы олимпия кэмитиэттэрэ)
 Океания — ONOC ( — Океаниятааҕы Наассыйалар Олимпиятааҕы кэмитиэттэрэ)

 Кэмитиэт толорооччу бөлөҕө (кэмитиэтэ) 
ДолжностьИмяСтранаБэрэсидьиэн Бах, Томас  Бииссэ-бэрэсидьиэн Эль-Мутавакель, Наваль  Бииссэ-бэрэсидьиэн Риди, Крейг  Бииссэ-бэрэсидьиэн Коутс, Джон  Бииссэ-бэрэсидьиэнЦайцын Ю Генеральнай дириэктэр Кеппер, Кристоф де Кыттыылаах Ву Чин-куо Кыттыылаах Фазель, Рене  КыттыылаахХики, Патрик КыттыылаахБокель, Клаудиа Кыттыылаах Самаранч, Хуан Антонио (аччыгыйа)  Кыттыылаах Бубка, Сергей Назарович  КыттыылаахЛухан, Вили Калтшмитт КыттыылаахДефранц, Анита Кыттыылаах Эрденер, Угур  КыттыылаахЛиндберг, Гунилла 

 Кэмитиэт хамыыһыйалара, хос кэмитиэттэрэ, тутула 
По состоянию на 23 июня 2015 года
Хамыыһыйа-кэмитиэтАнглийскайдыы суруллуутаТөрүттэммит сылаБэрэсэдээтэлэТолорооччу кэмитиэт IOC Executive Board  1921   Томас БахСпортсмен хамыыһыйата Athletes’ Commission  1981   Клаудия БокельСпортсменнар сыһыаннаһыыларын хамыыһыйата Athletes’ Entourage Commission    Сергей БубкаАудит хамыыһыйата Audit Committee    Пьер-Оливье Бекерс-ВьёжанКоммуникация хамыыһыйата Communications Commission    Камил Эйрлингс Рио-де-Жанейро-2016 салайар хамыыһыйата  Coordination Commission For Rio de Janeiro 2016    Наваль эль-Мутавакель Пхёнчхан-2018 салайар хамыыһыйата  Coordination Commission For PyeongChang 2018    Гунилла Линдберг Токио-2020 салайар хамыыһыйата  Coordination Commission For Tokyo 2020    Джон Коатс Лиллехаммер-2016 салайар хамыыһыйата  Coordination Commission For The Lillehammer 2016 YOG    Анджела Руджеро Буэнос-Айрес-2018 салайар хамыыһыйата  Coordination Commission YOG Buenos Aires 2018    Фрэнк Фредерикс Олимпия удьуорун уонна култуура хамыыһыйатаРанее — Комиссия по культуре и олимпийскому образованию  Culture and Olympic Heritage Commission    Ламбис Николау Delegate Members  Delegate Members    Патрик ХикиЭтика хамыыһыйата Ethics Commission  1999   Юссуфа Ндиай ЮОИ-2020 сыаналыыр хамыыһыйата  Evaluation Commission YOG 2020    Ян Ян (A) ЗОИ-2022 сыаналыыр хамыыһыйата  Evaluation Commission Olympic Winter Games 2022    Александр Жуков Үп хамыыһыйата  Finance Commission    Ын Сер Мианг Кэмитиэт кыттыылаахтарын талар хамыыһыйаРанее — Комиссия по номинациям  IOC Members Election Commission    Принцесса Анна ВАДА олохтооччу Сэбиэтигэр Кэмитиэт бэрэстэбиитэллэрэ  IOC Representatives on the WADA Executive Committee and Foundation Board    Крэйг Риди Быраап дьыалатыгар хамыыһыйаРанее — Юридическая комиссия и комиссия «Спорт и право»  Legal Affairs    Джон КоатсМаркетинг хамыыһыйата Marketing Commission    Цунэкадзу Такэда Наука уонна медицина хамыыһыйатаРанее — Медицинская комиссия  Medical And Scientific Commission    Угур Эрденер Олимпия үөрэхтээһинин хамыыһыйатаРанее — часть комиссии по культуре и олимпийскому образованию  Olympic Education Commission    Филип КрэйвенОлимпия бырагырааматын хамыыһыйата Olympic Programme Commission    Франко КаррароСолидарность олимпиятааҕы хамыыһыйата Olympic Solidarity Commission  1981   Ахмед аль-Фахад ас-Сабах Общественноһы кытта сибээс уонна спорт нөҥүө социальнай сайдыы кэмитиэтэРанее — Комиссия по международным отношениям  Public Affairs And Social Social Development Through Sport    Марио Песканте «Спорт уонна көхтөөх общество» хамыыһыйаРанее — Комиссия «Спорт для всех»  Sport And Active Society Commission  1983   Сэм Рамсами «Сайдыы уонна удьуор-утум» хамыыһыйаРанее — комиссия «Спорт и окружающая среда»  Sustainability and Legacy Commission  1995   Альбер II «Дьахталлар спортка» хамыыһыйаРанее — комиссия «Женщины и спорт»  Women In Sport Commission  2004   Лидия Нсекера Олимпия ханаала  Olympic Channel    Лэрри Пробст Olympic Channel Services S.A. (Швейцария)  Olympic Channel Services S.A.    Томас Бах Olympic Broadcasting Services S.A. (Швейцария)  Olympic Broadcasting Services S.A.    Ричард Паунд

Ылыллыбыт сирэ

 Кэмитиэт бэрэсидьиэннэрэ 
Кэмитиэт бары бэрэсидьиэннэрэ Брендеджтан ураты Европа дьоно.
БэрэсидьиэнИлСалайбыт сыллараБэлиэтээһиннэр Деметриус Викелас  Греция 1894—1896 Барон Пьер де Кубертен  1896—1916 уонна 1919—1925 1925 - 1937 сылларга ОыОК бочуоттаах бэрэсидьиэнэ Барон Годфруа де Блоне  1916—1919 (э. т.) Граф Анри де Байе-Латур  1925—1942 Зигфрид Эдстрём  1946—1952 (э. т. 1942—1946) Эвери Брендедж  1952—1972 Олимпия оонньууларыгар спортсмен быһыытынан кыттыыны ылбатах бастакы бэрэсидьиэн Лорд Майкл Моррис, 3-й барон Килланин  1972—1980 Маркиз Хуан Антонио Самаранч  1980—2001 2001 - 2010 сылларга ОыОК бочуоттаах бэрэсидьиэнэ Граф Жак Рогге  2001—2013 Олимпия оонньууларыгар хас да төгүл спортсмен быһыытынан кыттыбыт (1968, 1972 уонна1976)бастакы бэрэсидьиэн. 2013 сылтан ОыОК бочуоттаах бэрэсидьэнэ Томас БахТомас Бах стал новым президентом Международного олимпийского комитета.  с 2013 года Олимпия чемпиона буолбут бастакы бэрэсидьиэн (1976, фехтование)

 Бэлиэтээһиннэр 

 Сигэлэр 

 Официальный сайт Международного олимпийского комитета  
 МОК на сайте olympic-history.ru