Америка футбол куубага

мини|
Америка куубага () — футбол турнира, Соҕуруу Америка дойдуларын сборнайдарын ыккардыгар КОНМЕБОЛ эгидатынан ыытыллар. Бастакы күрэхтэһии 1910 ыытыллыбат, ол эрээри КОНМЕБОЛ үөскүү илигинэ буолбут буолан, официальнайдык билинниллибэт. Онон бастакы турнир 1916 сыллаахха буолбутунан ааҕыллар. Кэлин турнир Соҕуруу Америка сборнайдарын чөмпүйэнээтэ () диэн ааттаммыта. Онон, Америка куубага континент үрдүнэн ыытыллыбыт футбол турнирдарыгар саамай кырдьаҕастара буолар. Европатааҕы чөмпүйэнээттэн 44 сыл аҕа.  1975 сыллаахха күрэхтэһии аныгы аатын ылбыта.

Америка куубага хас да сылга биирдэ буолар — ыытар болдьоҕо хаста да уларыйа сылдьыбыта. 2007 сылтан 2019 сыллаахха диэри түөрт сылга биирдэ ыытыллара. Ол эрээри бу кэмҥэ эбии «Америка Үйэтээҕи куубага» 2016 сыллаахха ыытыллыбыта — аан бастаан Соҕуруу Америка таһыгар буолбута, уонна бастакы күрэхтэһии 100 сыла туолуутугар анаммыта. 2020 сыллаахха болдьоҕун уларытан, Европа чөмпүйэнээтин кытта тэҥнээн биэрэр былааннаах этилэр. Ол эрээри коронавирус пандемиятыттан сылтаан турнирдар иккиэн 2021 сылга көһөн биэрбиттэрэ.

Америка куубагар КОНМЕБОЛ бары 10 дойдута кыттар: Аргентина, Боливия, Бразилия, Венесуэла, Колумбия, Парагвай, Перу, Уругвай, Чили, Эквадор. 1993 сыллаахтан турнирга эбии икки атын сборнай ыҥырыллар — үксүн КОНКАКАФ зонатыттан. Сүүрбэ сыл иһигэр саамай элбэх ситиһиилээх Миэксикэ сборнайа.

Америка куубагын рекордсмена (1967 сыллаахха ыытыллыбыт чөмпүйэнээттэри ааҕан туран) бастакы чөмпүйүөн — 15-тэ кыайбыт Уругвай сборнайа буолар. Биир титулунан Уругвайтан Аргентина хаалан иһэр. Америка куубагын билиҥҥи хаһаайына Бразилия сборнайа 9 төгүл кыайбыта.

 Призёрдар 
Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэСыл{кыттааччыларын ахсаана}Буолбут сирэКыайыылаах1 миэстэ иһин  эбии матч2-с миэстэ3-с миэстэ4-с миэстэ19161 {4} АргентинаУругвай1-й титулАргентинаБразилияЧили1917 {4} УругвайУругвай2-й титулАргентинаБразилияЧили1919 {4} БразилияБразилия1-й титул1:0УругвайАргентинаЧили1920 {4} ЧилиУругвай3-й титулАргентинаБразилияЧили1921 {4} АргентинаАргентина1-й титулБразилияУругвайПарагвай1922 {5} БразилияБразилия2-й титул3:0ПарагвайУругвайАргентина1923 {4} УругвайУругвай4-й титулАргентинаПарагвайБразилия1924 {4} УругвайУругвай5-й титулАргентинаПарагвайЧили1925 {3} АргентинаАргентина2-й титулБразилияПарагвай1926 {5} ЧилиУругвай6-й титулАргентинаЧилиПарагвай1927 {4} ПеруАргентина3-й титулУругвайПеруБоливия1929 {4} АргентинаАргентина4-й титулПарагвайУругвайПеру19351 {4} ПеруУругвай7-й титулАргентинаПеруЧили1937 {6} АргентинаАргентина5-й титул2:0БразилияУругвайПарагвай1939 {5} ПеруПеру1-й титулУругвайПарагвайЧили1941 {5}1 ЧилиАргентина6-й титулУругвайЧилиПеру1942 {7} УругвайУругвай8-й титулАргентинаБразилияПарагвай1945 {7}1 ЧилиАргентина7-й титулБразилияЧилиУругвай1946 {6}1 АргентинаАргентина8-й титулБразилияПарагвайУругвай1947 {8} ЭквадорАргентина9-й титулПарагвайУругвайЧили1949 {8} БразилияБразилия3-й титул7:0ПарагвайПеруБоливия1953 {7} ПеруПарагвай1-й титул3:2БразилияУругвайЧили1955 {6} ЧилиАргентина10-й титулЧилиПеруУругвай1956 {6}1 УругвайУругвай9-й титулЧилиАргентинаБразилия1957 {7} ПеруАргентина11-й титулБразилияУругвайПеру1959 (1) {7} АргентинаАргентина12-й титулБразилияПарагвайПеру1959 (2)1 {5} ЭквадорУругвай10-й титул-АргентинаБразилияЭквадор1963 {7} БоливияБоливия1-й титулПарагвайАргентинаБразилия1967 {6} УругвайУругвай11-й титулАргентинаЧилиПарагвай
{| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 100%; text-align: center;"
|-
!colspan="10"|Кубок Америки
|-
!rowspan="2" width="5%"|Год{число участников}
!rowspan="2" width="14%"|
!width="1%" rowspan="30"|
!colspan="3"|Финальная игра
!width="1%" rowspan="30"|
!colspan="3"|Участники полуфиналов3
|-
!width="15%"|Победитель
!width="10%"|Счёт
!width="15%"|2-е место
!colspan="3"|(матч за 3 место не проводился)

|- align=center style="background: #D0E6FF;"
|1975 {10}||||Перу2-й титул||0:1, 2:0доп. матч1:0||Колумбия||colspan="3"| Бразилия и  Уругвай
|- align=center
|1979 {10}||||Парагвай2-й титул||3:0, 0:1доп. матч0:0||Чили||colspan="3"| Бразилия и  Перу
|- align=center style="background: #D0E6FF;"
|1983 {10}||||Уругвай12-й титул||2:0, 1:1||Бразилия||colspan="3"| Перу и  Парагвай
|- align=center
|-
!rowspan="2" width="5%"|
!rowspan="2" width="14%"|Место проведения
!width="15%"|
!width="10%"|
!width="15%"|

!colspan="3"|матч за 3-е место
|-
!width="15%"|
!width="10%"|
!width="15%"|
!width="15%"|3-е место
!width="10%"|Счёт
!width="15%"|4-е место
|- align=center style
|1987 {10}|| Аргентина||Уругвай13-й титул||1:0||Чили||Колумбия||2:1||Аргентина
|- align=center style="background: #D0E6FF;"
|1989 {10}|| Бразилия||Бразилия4-й титул||2||Уругвай||Аргентина||2||Парагвай
|- align=center
|1991 {10}|| Чили||Аргентина13-й титул||2||Бразилия||Чили||2||Колумбия
|- align=center style="background: #D0E6FF;"
|1993 {12}|| Эквадор||Аргентина14-й титул||2:1||Мексика||Колумбия||1:0||Эквадор
|- align=center
|1995 {12}|| Уругвай||Уругвай14-й титул||1:1(п. 5:3)||Бразилия||Колумбия||4:1||США
|- align=center style="background: #D0E6FF;"
|1997 {12}|| Боливия||Бразилия5-й титул||3:1||Боливия||Мексика||1:0||Перу
|- align=center
|1999 {12}|| Парагвай||Бразилия6-й титул||3:0||Уругвай||Мексика||2:1||Чили
|- align=center style="background: #D0E6FF;"
|2001 {12}|| Колумбия||Колумбия1-й титул||1:0||Мексика||Гондурас||2:2(п. 5:4)||Уругвай
|- align=center
|2004 {12}|| Перу||Бразилия7-й титул||2:2(п. 4:2)||Аргентина||Уругвай||2:1||Колумбия
|- align=center style="background: #D0E6FF;"
|2007 {12}||||Бразилия8-й титул||3:0||Аргентина||Мексика||3:1||Уругвай
|- align=center
|2011 {12}|| Аргентина||Уругвай15-й титул||3:0||Парагвай||Перу||4:1<small>||Венесуэла
|- align=center
|- align=center
|2015 {12}|| Чили|| Чили1-й титул||0:0<small>(п. 4:1)||Аргентина||Перу|| 2:0||Парагвай
|- align=center
|- align=center
|- align=center style="background: #D0E6FF;"
|2016 {16}||США||Чили2-й титул||0:0<small>(п. 4:2)||Аргентина|| Колумбия || 1:0 || США
|- align=center
|- align=center
|- align=center
|2019 {12}|| Бразилия||Бразилия9-й титул||3:1||Перу ||Аргентина || 2:1 ||'Чили
|- align=center
|- align=center
|- align=center style="background: #D0E6FF;"
|2021|| Аргентина/Колумбия|| || || || ||  ||
|- align=center
|- align=center
|- align=center
|- align=center
|2024|| Эквадор|| || || || || ||
|- align=center

|}Иҥнэри бичигинэн'' ыҥырыылаах хамаандалар бэлиэтэммиттэр.

1 Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ буолбатах эрээри, КОНМЕБОЛ билммит турнирдара.
2 Кыайыылаахтар 4 хамаандалаах финал турнирыгар быһаарыллыбыттара.
3 1975, 1979 уонна 1983 сыллааҕы турнирдар полуфинаалларыгар бу иннинээҕи турнир кыайыылааҕа аптамматынан киирэрэ, үс сырыыга үһүөннэригэр иккис буолбут хамаандаҕа хотторбута.

 Бастыҥ бомбардирдар 

Турнир бүтүн устуоруйатын бастыҥ бомбардиирдарынан 17-лии гуолу киллэрбит аргентинец Норберто Мендес уонна бразилец Зизиньо буолаллар. 15-тии мээчиги уругваец Северино Варела уонна перуанец Теодоро Фернандес киллэрбиттэрэ. 

 Бастыҥ оонньооччулар 

 Быһаарыылар 

 Сигэлэр 

 Кубок Америки на сайте КОНМЕБОЛ
 Статистика Кубка Америки на сайте RSSSF
 История Кубка Америки
 История Кубка Америки

Категория:футбол куоталаһыылара