Муунта

Муунта ( диэнтэн — ыйааһын, гиирэPound term definition , ) — маасса кээмэйэ. Былыргыттан Европа дойдуларыгар туттуллар, ол эрээри тус-туһунан дойдуларга, ону ааһан араас феодаалларга тус туһунан ыйааһыннаах эбит, онон XVIII үйэ саҥатыгар диэри Европаҕа сүүстэн тахса араас муунта баараИрина Винокурова. Хлебная метрология // Техника — молодёжи. — 2011. — № 7 (июль). — С. 50..

 Ааҥыл муунтата 
Уруккуттан Улуу Британияҕа киирэр дойдуларга билигин да туттуллар (аҥ. pound). 

Хас да муунта баара  (тройскай, лондон муунтата, башеннай уо.д.а.). Билигин ааҥыл муунтата:

 (ааҥыл кээмэйдэрэ) = 16 унция = 7000 гран;
 (метр тиһигэ) = 0,45359237 кг.

Билигин Аан дойдутааҕы метрология сокуонун тэрилтэтэ () муунтаны «билигин туһаныллар сиригэр түргэнник туһаныллыбат буолуохтаах, оттон туһаныллыбат сиригэр киллэриллиэ суохтаах» диэн сүбэлиирМеждународный документ МОЗМ D2. Узаконенные (официально допущенные к применению) единицы измерений. Приложение В ..

 Муунта Арассыыйаҕа 
Муунта Арассыыйаҕа 1918 сыллаахха диэри миэтэрэ тиһигэ киирэ илигинэ туттуллара. Биир муунта 96 золотникка тэҥнэһэрэ. 1747 сыллаахтан эталон ыйааһын этэ. «Кээмэй уонна ыйааһын аан дойдутааҕы миэтэрэ тиһигин киллэрии туһунан» дэкириэтинэн В. И. Ленин 1918 сыллаахха муунтаны тохтоппута.

Бу муунтаны атыы-эргиэн ыйааһынын нуучча муунтата дииллэрэ. Ону таһынан аптека эбэтэр нюрнберг муунтата диэн баара. 1893 сыллааҕы Атыы-эргиэн устаабынан 1 аптека муунтата = 7/8, эбэтэр 0,875 муунтаҕа тэҥнэһэрэ.

 1 нуучча муунтата = 32 лот = 96 золотник = 9216 доля = 1/40 буут;
 1 аптека муунтата = 12 унция = 96 драхма = 288 скрупула = 5760 аптека грана.

Миэтэрэ тиһигин кытта сыһыанТаблицы для перевода метрических (десятичных) мер в русские и русских — в метрические:

 1 г = 0,23442557 золотник;
 1 г = 22,504855 доля;
 1 кг = 2,441933 муунта;
 1 кг = 2 муунта 42 золотник 40,855 доля;
 1 квинталь (центнер) = 6 буут 4,1933 муунта;
 1 т = 61 буут 1,933 муунта.

Миллиграмм, грамм уонна килограмм аптека ыйааһыннарын кытта сыһыаннара:

 1 мг = 0,016075 гран;
 1 г = 16,08 гран;
 1 кг = 2 муунта 9 унция 4 драхма;
 1 аптека грана = 62,2088 мг;
 1 драхма = 3,732527 г;
 1 унция = 29,860215 г;
 1 аптека муунтата = 0,358322 кг.

 Атын муунталар 

 Австрия муунтата 0,56001 кг (Баварияҕа эмиэ туттуллара)
 Амстердам муунтата 0,4941 кг
 Венеция муунтата 0,477 кг
 Дания муунтата 0,496 кг
 Былыргы Риим муунтата (libra)  0,32745 кг
 Испания муунтата 0,451 кг
 Каролинг муунтата 0,408 кг
 Португалия муунтата 0,459 кг
 Нуучча артиллериятын муунтата 0,4914 кг
 Франця муунтата (ливр)  0,489505 кг
 Швеция муунтата 0,425076 кг
 Ливония/Ганза муунтата  0,4847 кг
 Нюрнберг (аптека муунтатыттан атын) муунтата 0,5095 кг (атыы-эргиэн кээмэйин быһыытынан орто Германияҕа уонна артиллерияҕа киин Европаҕа)
 Пруссия муунтата 0,467711 кг (Кёльн маркатыттан төрүттээх уонна алын Германияҕа уонна Рейн уобаластарыгар тарҕаммыт)

Миэтэрэ тиһигин туһанар Европа сорох дойдуларыгар  «миэтэрэ муунтата» (, , ) диэн кээмэй туһаныллар, чопчу 0,5 киилэҕэ тэҥ.

 Эбии көр 

 Либра

 Быһаарыылар 

 Литэрэтиирэ 
 Вилинов Ю. А., Шишков С. М. Рыболовные грузила или невольничья пайка? // Мелитопольский краеведческий журнал, №7, 2016, с. 69-72.
 Каменцева Е. И., Устюгов Н. В. Русская метрология. Изд. 2-е. — М.: Высшая школа, 1975. — 328 с.

Категория:Ыйааһыны кээмэйдиир кэрчиктэр