Тумуу

Тумуу (, ) — тыынар органнары сүһүрдэр вирус ыарыыта, ыарыыны үөскэтээччиннэн пневмотропнай вирустар буолаллар.

 Тарҕаныыта 
Тумуу сир аайы баар уонна ордук тарҕаммыт инфекционнай ыарыыннан биллэр, ол иһин бу ыарыыннан төһө элбэх киьи ыалдьарын бэлиэтиир кыаллыбат. Саамай улахан көрдөруу кыра саастаах о5олорго бэлиэтэнэр, бу оҕо учреждениетыгар сылдьыытынан сибээстээх. Бу 2017 сыл бүтүүтүгэр Саха сирин нэһилиэнньһэтин 42% тумуу ыарыытын утары быһыы ылбыта бэлиэтэнэр.

 Инфекция источниктара 
Тумуу ыарыыннан киһи  атын киһиттэн олус чэпчэкитик ыалдьыан сөп. Ыалдьыбыт киһи сөтөлүн уонна ытырдыытын нөҥүө тарҕанар(илии тутуһуутунан эмиэ ыалдьыахха сөп) . Кыыллар, көтөр кынаттааххтар ыарыы источниктарынан эмиэ буолуохтарын сөп.

 Инфекция тарҕаныыта 
Тумуу үксэ салгын нөҥүө тарҕанар. 

 Ыарыы үөскээһинэ 
Тумуу ыарыыны үөскэтээччилэринэн араас вирустар буолаллар, холобура  аденовирустар, риновирустар, реовирустар уо.д.а. Барыта  300-тэн тахса арааһа биллэр.

 Ыарыы биллиитэ 
Симптомнара сөтөл, ытырдыы, төбө ыалдьыыта, температура тахсыыта, харах өттүгэр ыалдьар, сэниэтэ суох буолуу, тоҥуу. Атын кутталлаах ыарыыларга-  ринитка, синуситка, отитка, трахеитка, тонзиллитка, пневмонияҕа, менингитка,  радикулоневритка дылы тириэрдиэн сөп.

 Ыарыыттан сэрэтэр дьаһаллар 
Тумуу ыарыы күргүүһүгэр элбэх киһи сылдьар сиригэр сылдьыллыбат, араас мероприятияларга, ыалдьа сылдьар киһини кытта тумна сылдьары бобуллар, илиини чаастатык суунуллар. Онтон ыалдьыбыт киһи эмиэ бу быраабылалары тутуһуохтаахː элбэх киһи мустар сиригэ сылдьыа суохтаах, доруобай киһини кытта сибээьин бобуохтаах, марлевай кэлгиэһи кэтэ сылдьыахтаах.

 Эмтэнии 
Бастатан туран ыалдьыбыт киһи атын дьону ыарытымаары больничнай лиис ылыахтаах, элбэхтэ уу иһиэхтээх (отон морсун иһиэххэ сөп - отон С витаминынан баай, ол аата иммунитеты бөҕөргөтөр; лимоннаах, мүөттээх итии чэй иһиэххэ сөп), араас противовируснай препараттары ылыахтаах.

 Туһаммыт литература 
 Дрейзин Р. С., Астафьева Н. В. Острые респираторные заболевания: Этиология, эпидемиология, патогенез, клиника / Р. С. Дрейзин, Н. В. Астафьева. — М.: Медицина, 1991. — 136 с. — (Библиотека практического врача. Инфекционные и паразитарные заболевания). — 20 000 экз. — ISBN 5-225-00398-2.
 http://www.aif.ru/health/leksprav/1066539

Категория:Сыстыганнаах ыарыылар