Төбө уҥуоҕун ниэрбэлэрэ

Төбө уҥуоҕун ньиэрбэлэрэ () — мэйииттэн тахсар уон икки паара ньиэрбэ. Кинилэри римскэй сыыппараларынан бэлиэтииллэр, тус бэйэ ааттаахтар. 1997 с. Сан-Паулга ылыллыбыт анатомичекай терминлогия быьыытынан — төбө уҥуоҕун ньиэрбэлэрэ диэн өйдөбул сөптөөх буолар. Ол эрэн араас источниктарга төбө уҥуоҕун уонна мэйии ньиэрбэлэрэ диэхтэрин сөп.

 Ньиэрбэлэр ааттара 
I паара — сыты билэр ньиэрбэ (лат. nervus olfactorius)

II паара — көрөр ньиэрбэ (лат. nervus opticus)

III паара —хараҕы хамсатар ньиэрбэ (лат. nervus oculomotorius)

IV паара — булуокабай ньиэрбэ (лат. nervus trochlearis)

V паара — тройничнай ньиэрбэ (лат. nervus trigeminus)

VI паара — тэйитэр ньиэрбэ (лат. nervus abducens)

VII паара — сирэй ньиэрбэтэ (лат. nervus facialis)

VIII паара — преддверно-улитковай ньиэрбэ (лат. nervus vestibulocochlearis)

IX паара — тыл-бэлэс ньиэрбэ (лат. nervus glossopharyngeus)

Х паара — мэлээриҥнэс ньиэрбэ (лат. nervus vagus)

XI паара —эбии ньиэрбэ (лат. nervus accessorius)

XII паара — тыл аннынаанны ньиэрбэ (лат. nervus hypoglossus)

 Ниэрбэлэр аналлара 
НиэрбэИннервация майгытаИннервация органаПуунсуйаIII паараХамсатарХалтаһа таһаарар былчыҥ, харах үөһээҥи, алларааҥы уонна ортоку көнө былчыҥнара, харах алларааҥы иҥнэри былчыҥаХарах хамсатааһын, халтаһа таһаараһынIII паараПарасимпатическайХарах иччитин синьэтэр былчыҥ (), кыламан былчыҥа ()Харах иччитин синьэтээһин уонна харах аккомодациятын оҥорооһунIII паараХамсатар, конвергенционнайХарах ортоку көнө былчыҥнараКонвергенцияIV паараХамсатарХарах алларааҥы иҥнэри былчыҥа (лат. m.obliquus superior)Хараҕы туора уонна аллараа илдьээһинV паараЭтинэн-хаанынан билиииСирэйТаһынааҕы ньуурунан билии, дириҥ этинэн-хаанынан билиииV паараХамсатарЫстыыр былчыҥнарЫстааһынVI паараХамсатартуора көнө былчыҥ()Харах мөкүнүгэүн туора илдьииVII паараХамсатарСирэй былчыҥнараСирэйи туттууVII,IX,X паараларЭтинэн-хаанынан билиииТылАмтан билииVII паараПарасимпатическайХарах уутун былчархайа, аллараа сыҥаах аннынааҕы уонна тыл аннынааҕы сил былчархайаХарах уутун, сили таһаарыыVIII паараЭтинэн-хаанынан билиииИһинээҕи кулгаах (истэр уонна вестибулярнай рецептордар)Тыаһы, саҥан итии уонна вестибулярный аппараат үэтэIX, Х, XI параларХамсатарСымнҕас таҥалай, бэлэс уонна куолай былчыҥнараЫстааһын, куолас, дорҕооннору этэргэ саҥа органнарын үлэлэрэ, ону тэҥэ кинилэр балапыанньалараIX параПарасимпатическоеКулгаах таһынааҕы былчархайСил таһаарыыIX, X паараларЭтинэн-хаанынан билиииАйах, ортоку уонна иһинээҕи кулгаахЫйыллыбыт уобаластар Уопсай билимтиэлэрэX паараПарасимпатическайСурэх, тыҥа, бронхалар, куртах, оһоҕос кылааккай былчыҥнараСүрэх ритмэ, куртах-оһоҕос куолаҕай былчархайын араарыллыылара , бронхалар кылааккай былчыҥнарын тонуһаXI паараХамсатарТрапеция бьыылаах , түөс уҥуох-хомурҕан-сосцевиднай былчыҥнара (лат. m.sternocleidomastoideus)Төбө эргийиитэ, сарын, көҕүс хаптаҕай уҥуоҕун уонна хомурҕан таһаарыта, сарын курун кэннигэр тлдьии уонна көҕүс хаптаҕай уҥуоҕун ис тоҥоһуутугар илдьииXII паараХамсатарТыл былчыҥнара уонна айах төгүрк былчыҥнараТыл хамсатыытта, ыйытааьын

 Туhаныллыбыт литература 
 Привес М. Г., Лысенков Н. К. Анатомия человека. — 11-е переработанное и дополненное. — Гиппократ. — 704 с. — 5000 экз. — ISBN 5-8232-0192-3.
 Андреева Н. Г., Обухов Д. К., Демьяненко Г. П., Каменская В. Г. Морфология нервной системы: Учеб. пособие / В. П. Бабминдра. — Изд-во Ленингр. ун-та, 1985. — 160 с. — 4000 экз.

 Сапин М.Р., Никитюк Д.Б., Ревазов В.С. Анатомия человека. В двух томах. Т.1 /Под ред. М.Р. Сапина -Издание пятое, переработанное и дополненное.- М: Медицина, 2001.- 640 с.- 20000 экз.