Тиэкис таһымнара

ТИЭКИС ТАҺЫМНАРА (тиэкис тутулун таһымнара) (УРОВНИ ТЕКСТА). Тиэкис формальнай тэриллиитин таһымнарын уонна ис хоһоонун таһымнарын бэлиэтииллэр. Таһымы маннык быһаараллар: 1) тиэкиһи дьүүллээһин аспега; 2) систиэмэ сороҕо 3) тиэкис бүттүүн тэриллиитин дьаарыһа. 

Тыл үөрэҕин аспегар маннык таһымнар бааллар: 

1) фонетическай; 

2) морфологическай; 

3) лексическэй; 

4) синтаксическай; 

5) композиционнай-синтаксическай; 

6) стилистическэй. 

Литература үөрэҕин аспегар маннык таһымнар бааллар: 

1) персонажтар; 

2) фабула; 

3) идеялар. 

Культуроведческай майгылаах концепцияларга манныктары бэлиэтииллэр: 

1) культурнай; 

2) эстетическэй; 

3) духуобунай; 

4) тиэкис тутулугар тыл макрокомпоненнара. 

Сибээс-дьайыы (коммуникативно-деятельностный) сыһыаныгар билии-суолта (информативно-смысловой) уонна прагматическай таһымҥа олоҕуран тыл үөрэҕин уонна саамай үрдүкү тыл үөрэҕин (экстралингвистический) аспегар дьүүллэнэр. 
Тиэкис тутулун сүрүн компоненнара биллэллэр: 

1) тиэмэ; 

2) идиэйэ; 

3) действительность матырыйаала; 

4) сюжет; 

5) композиция; 

6) тыл; 

7) ньыма (В.В. Одинцов). 

Тиэкис тэриллиитигэр лингвистическай уонна экстралингвистическай аспектар сибээстэрэ маннык олохтоноллор: 

1) былааныгар көстүүтэ – ис хоһооно; 

2) тиэкис лингвистическай төрүтэ иккис сибээстиир дьайыы процеһыгар кини экстралингвистическай төрүтүн олохтуур; 

3) тиэкис үөскээһинэ этэринэн маннык экстралингвистическай төһүүлэр бастыҥ буолаллар; 

4) интерпретация этэринэн – тылын үөрэҕин төрүтэ. 

Тиэкис билиитин-суолтатын таһыма атын-атыннык модификацияланар: 

1) тыл үөрэҕэ этэринэн маннык таһым сороҕолорун киирэллэр: 

а) бэниэтикэлии; 
б) лиэксикэлии; 
в) морпулуогуйалыы; 
г) сиинтэксистии; 

2) экстра тыл үөрэҕэ этэринэн маннык: а) бэрэдимиэт-логика; б) тематика; в) сюжет-композиция.

Прагматическай таһымҥа маннык таһым сорохторо киирэллэр: 

1) экспрессивнай-стилистическай 

2) функциональнай-стилистическэй.

Экстралингвистика көрөрүнэн прагматическай таһым манныктаах буолар: 

1) иэйиилээх; 

2) уобарастаах; 

3) идиэйэлээх таһым сороҕолоро.

Категория:Тыл үөрэҕэ
Категория:Лингвистика