Чувашия

Чувашия Өрөспүүбүлүкэтэ диэн Арассыыйа Федерациятын субъега, Волгатааҕы федеральнай уокурукка киирэр. Судаарыстыбаннай тыллара - нуучча уонна чуваш тыллара. Киин куората - Чебоксаар.

 Географията 

Чуваш Өрөспүүбүлүкэтэ Илин-Европа намталын илин өттүгэр, үксэ Волга уҥа кытылыгар, Сура уонна Свияга салааларын ыккардыгар сытар. Территорията — 18,3 тыһ. кв. км.

Арҕаа Нижнэй Новгород уобалаһын, хоту Марий Эл Өрөспүүбүлүкэтин, илин Татарстаанныын уонна Мордовиялыын, соҕуруу Ульяновскай уобаластыын быысаһар.

 Килиимэтэ 

Чувашия сымнаһыар континент килиимэттээх, ойуурдаах куйаар уонна ойуур айылҕа зоналарыгар киирэр. Орто элбэх сыллааҕы салгынын температуурата тохсунньуга -13°С буолар; от ыйыгар +19°С. Сөҥүү сыллааҕы орто таһыма — 530—570 мм.

 Устуоруйата 
1925 — Чуваш автономиялаах уобалаһа өрөспүүбүлүкэ статуһун ылбыт - Чуваш АССР үөскээбит. Чувашияны өрөспүүбүлүкэ гыналларыгар хас да барылы сыымайдаабыттара биллэр. Ол курдук ол саҕана Симбирскай билигин Ульяновскай куоракка кииннээн саҥа өрөспүүбүлүкэ оҥорор былаан баара. Ол эрээри, чувааштар бэйэлэрин этиилэрин улахаҥҥа уурбатахтара, чувааштар түөлбэлээн олорор кыра сирдэрин Казаан күбүөрүнэтиттэн эбэн биэрбиттэрэ эрээри, сорох сирдэрин төттөрүтүн атын күбүөрүнэлэргэ быһан биэрбиттэрэ, оттон Симбирскэй тула сир билигин Ульяновскай уобалас буолан сытар.

Нэһилиэнньэтэ
Госкомстат ааҕыытынан кыраайга1 243 431 киһи олорор (2013). Дьон чиҥэтэ 67.79  киһи/км2.  Онтон куорат олохтоохторун бырыһыана — 59.81% (2013).

Национальнай састааба
2002 сыллаах биэрэпис түмүгүнэн республика территориятыгар 106 национальность баар эбит, онтон чуваштар үс гыммыт иккитин, онтон нууччалар чиэппэртэн элбэх элбэх эбит:

Национальность1926 год,  тыһ киһи. (*)1939,  тыһ киһи.. (*)1959,  ттыһ киһи. (*)1970 сыл, тыһ киһи.,  тыс. чел. (*)1979 сыл,  тыһ киһи.(*)1989,  тыһ. киһи (*)2002 сыл,  тыһ киһи. (* )2010 тыһ киһи.Информационные материалы об окончательных итогах Всероссийской переписи населения 2010 годачуваштар 667,7 (74,7 %) 777,2 (72,2 %) 770,4 (73,0 %) 856,2 (70,0 %) 887,7 (68,4 %) 906,9 (67,8 %) 889,3 (67,7 %) 814,8 (67,7 %)нууччалар 178,9 (20,0 %) 241,4 (22,4 %) 263,7 (24,0 %) 299,2 (24,5 %) 338,2 (26,0 %) 357,1 (26,7 %) 348,5 (26,5 %) 323,3 (26,9 %)татаардар 22,6 (2,5 %) 29,0 (2,7 %) 31,4 (2,9 %) 36,2 (3,0 %) 37,6 (2,9 %) 35,7 (2,7 %) 36,4 (2,8 %) 34,2 (2,8 %)мордвалар 24,0 (2,7 %) 22,5 (2,1 %) 23,9 (2,2 %) 21,0 (1,7 %) 20,3 (1,6 %) 18,7 (1,4 %) 16,0 (1,2 %) 13,0 (1,1 %)

2002 сыллаах биэрэпис түмүгүнэн атын национальностары эптэххэ маннык буолар эбит Всероссийская перепись населения 2002 года. Национальный состав населения по регионам России:

НациональностьАхсаанаБарыһыанаЧувааштар889 26867,69 %Нууччалар348 54326,53 %Татаардар36 4012,77 %Мордвалар16 3831,25 %Украинецтар6 4220,49 %Марийдар3 6000,27 %Белорустар1 8810,14 %Эрмээннэр1 2610,14 %Азербайдьаннар8570,07 %Цыганнар7510,06 %Ниэмэстэр5200,05 %

 Эбии маны көр 
 Чувашия бэлиэ күннэрэ

 Сигэлэр 

Категория:Арассыыйа
Категория:Арассыыйа Өрөспүүбүлүкэлэрэ
Категория:Чувашия