Адыыг тыла

Адыыг тыла — адыыг омуктар тыллара. 

Адыыг тыла абхааз-адыыг (арҕаа-кавказ) тыллар кэргэннэригэр киирэр.

Арассыыйаҕа Адыгеяҕа, Краснодаар кыраайын Лазаревскай уонна Туапсе оройуоннарыгар тарҕаммыт; ону таһынан Турцияҕа, Сирияҕа, Ливияҕа, Эгиипэккэ, Иорданияҕа балайда киэҥник, оттон Израильга уонна атын дойдуларга аҕыйахтык тарҕаммыт.

Арассыыйаҕа бу тылынан 117 489 киһи саҥарар (2010).

 Алпабыыт 
Адыыг тылын алпабыыта уонна буукубалар ааттара:
 А а
а Б б
бы В в
вы Г г
гы Гу гу
гуы Гъ гъ
гъы Гъу гъу
гъуы Д д
ды Дж дж
джы Дз дз
дзы Дзу дзу
дзуы Е е
йэ (Ё ё)
йо Ж ж
жы Жъ жъ
жъы Жъу жъу
жъуы Жь жь
жьы З з
зы И и
йы Й й
йы кІаку К к*
кы Ку ку
куы Къ къ
къы Къу къу
къуы КІ кІ**
кІы КІу кІу
кІуы Л л
лы Лъ лъ
лъы ЛІ лІ
лІы М м
мы Н н
ны О о***
уэ П п
пы ПІ пІ
пІы ПІу пІу
пІуы Р р
ры С с
сы Т т
ты ТІ тІ
тІы ТІу тІу
тІуы У у
уы Ф ф
фы Х х
хы Хъ хъ
хъы Хъу хъу
хъуы Хь хь
хьы Ц ц
цы Цу цу
цуы ЦІ цІ
цІы Ч ч
чы ЧІ чІ
чІы Ш ш
шы Шъ шъ
шъы ШІ шІ
шІы ШІу шІу
шІуы Щ щ
щы (Ъ ъ)
пытэ тамыгь Ы ы
ы (Ь ь)
шъэбэ тамыгь Э э
э (Ю ю)
йыу (Я я)
йа I
Іы Іу
Іыу
Адыыг алпабыытыгар 64 буукубалаах: 7 аһаҕас дорҕоонноох уонна 57 бүтэй дорҕоонноох. ё, к, ъ, ь, ю, я буукубалар киирии тылларга туттуллаллар; «о» буукуба уэ/эу, кІ>чІ дифтону биэрэр. Урут алпаабыкка щІ, щІу буукубалар киирэллэр эбит.
Адыыг тылыгар дорҕооннору (фонемалары) бэлиэтииргэ нуучча буукубалара туттуллаллар. Эбии биир буукуба туттуллар: I («палочка»).

Тыл дорҕооннорун сөпкө биэрэргэ (гортанных, губных, смычных, щелевых, боковых)  «у», «ь», «ъ», «I» буукубалары кытта атын буукубалар холбуу туттуллаллар: гу, гь, гьу, къ, къу, кІ, кІу, жъ, жъу, шъ, шъу, шІ, шІу уо.д.а. Бу холбуу буукубалар тус туһунан дорҕоону (фонеманы) бэлиэтииллэр, холобур саха тылыгар: нь, дь курдук.

 Кириллица Омуктар ыккардыларынааҕы Фонетика Алпабыыта Саҥарыыта Тыллар А а aː File:Adygheа.oga ачъэ, апчъы Б б b File:Adygheб.ogg баджэ́, бэ В в v File:Adygheв.ogg кэнау Г г ɣ File:Adygheг2.ogg гыны́, чъыгы ɡ File:Adygheг.ogg Гу гу ɡʷ File:Adygheгу.ogg гу, гущыӀ Гъ гъ ʁ File:Adygheгъ.ogg гъатхэ́, гъэмаф Гъу гъу ʁʷ File:Adygheгъу.ogg гъунэ́гъу, гъунджэ Д д d File:Adygheд.ogg дыджы́, дахэ Дж дж dʒ File:Adygheдж.ogg джан, лъэмыдж Дз дз dz File:Adygheдз.ogg дзыо, дзын Дзу дзу dzʷ File:Adygheдзу.ogg хьандзу, хьандзуачӀ Е е e ja aj File:Adygheе.ogg ешэн, еплъы́н (Ё ё) o jo File:Adygheё.ogg ёлк Ж ж ʒ File:Adygheж.ogg жэ, жакӀэ Жъ жъ ʐ File:Adygheжъ.ogg жъы, жъажъэ Жъу жъу ʐʷ File:Adygheжъу.ogg жъун, жъуагъо Жь жь ʑ File:Adygheжь.ogg жьыбгъэ, жьау З з z File:Adygheз.ogg занкӀэ, зандэ И и i ə jə File:Adygheи.ogg ихьан, икӀыпӀ Й й j File:Adygheй.ogg йод, бай К к k File:Adygheк.ogg кнопк, ручк Ку ку kʷ File:Adygheку.ogg кушъэ, ку Къ къ q File:Adygheкъ.ogg къалэ, къэкӀон Къу къу qʷ File:Adygheкъу.ogg къухьэ, къушъхьэ КӀ кӀ kʼ kʼʲ tʃʼ File:Adygheк1.ogg кӀымаф, кӀыхьэ (кӀ, шкӀэ) КӀу кӀу kʷʼ File:Adygheк1у.ogg кӀун, кӀуакӀэ Л л l File:Adygheл.ogg лы, кӀалэ ɮ File:Adygheл2.ogg блы Лъ лъ ɬ File:Adygheлъ.ogg лъэбэкъу, лъащэ ЛӀ лӀ ɬʼ File:Adygheл1.ogg лӀы, лӀыгъэ М м m File:Adygheм.ogg мэзы́, мэлы Н н n File:Adygheн.ogg нэ, ны О о o w wa aw File:Adygheо.ogg мощ, коны (о, осы, ощхы) П п p File:Adygheп.ogg пэ, сапэ ПӀ пӀ pʼ File:Adygheп1.ogg пӀэ, пӀэшъхьагъ ПӀу пӀу pʷʼ File:Adygheп1у.ogg пӀун, пӀур Р р r File:Adygheр.ogg рикӀэн, риӀон С с s File:Adygheс.ogg сэ, сэшхо Т т t File:Adygheт.ogg тэтэ́жъ, тэ ТӀ тӀ tʼ File:Adygheт1.ogg тӀы, ятӀэ ТӀу тӀу tʷʼ File:Adygheт1у.ogg тӀурыс, тӀурытӀу У у u w File:Adygheу.ogg ушхун, убэн Ф ф f File:Adygheф.ogg фыжьы́, фэен Х х x File:Adygheх.ogg хы, хасэ Хъ хъ χ File:Adygheхъ.ogg хъыен, пхъэн Хъу хъу χʷ File:Adygheхъу.ogg хъун, хъурай Хь хь ħ File:Adygheхь.ogg хьэ, хьаку Ц ц ts File:Adygheц.ogg цагэ, цы Цу цу tsʷ File:Adygheцу.ogg цуакъэ, цу ЦӀ цӀ tsʼ File:Adygheц1.ogg цӀынэ, цӀыфы Ч ч tʃ kʲ File:Adygheч.ogg чэфы, чэты ЧӀ чӀ tʃʼ File:Adygheч1.ogg чӀыпӀэ, чӀыфэ Чъ чъ tʂ File:Adygheчъ.ogg чъыгай, чъыӀэ Ш ш ʃ File:Adygheш.ogg шы, шыблэ Шъ шъ ʂ File:Adygheшъ.ogg пшъашъэ, шъабэ Шъу шъу ʂʷ File:Adygheшъу.ogg шъугъуалэ, шъукъакӀу ШӀ шӀ ʃʼ File:Adygheш1.ogg шӀын, шӀэны́гъ ШӀу шӀу ʃʷʼ File:Adygheш1у.ogg шӀуцӀэ, шӀуфэс Щ щ ɕ File:Adygheщ.ogg щагу, щатэ (Ъ ъ) ″ Ы ы ə File:Adygheы.ogg ыкӀи, зы (Ь ь) ′ Э э a File:Adygheэ.ogg этаж, нэнэжъ (Ю ю) u ju File:Adygheю.ogg Юсыф, Юныс Я я jaː File:Adygheя.ogg яй, ябгэ Ӏ ʔ File:AdygheӀ.ogg Ӏэ, кӀасэ Ӏу ʔʷ File:Adygheӏу.oga ӀукӀэн, Ӏусын, Ӏудан

 Кириллица Омуктар ыккардыларынааҕы Фонетика Алпабыыта Гъу гъу ʁʷə Гъо гъо ʁʷa Жъу жъу ʐʷə Жъо жъо ʐʷa Ку ку kʷə Ко ко kʷa Къу къу qʷə Къо къо qʷa КӀу кӀу kʷʼə КӀо кӀо kʷʼa Шъу шъу ʂʷə Шъо шъо ʂʷa Ӏу ʔʷə

Диалект буукубата
 Кириллица Омуктар ыккардыларынааҕы Фонетика Алпабыыта Саҥарыыта Тыллар Гь гь ɡʲ File:Adygheгь.ogg гьанэ, гьэгун Кь кь kʲ File:Adygheкь.ogg кьэт, кьэхьы, жакьэ СӀ сӀ sʼ File:Adygheсӏ.oga сӀэ, шӀусӀэ ФӀ фӀ fʼ File:Adygheфӏ.oga фӀы, фӀыцӀэ Ху ху xʷ File:Adygheху.ogg хуабэ, махо, хужьы Чу чу tʃʷ File:Adygheчу.ogg чуакъо, чу ЩӀ щӀ ɕʼ щӀалэ Ӏь h Ӏьыгь, Ӏьыдэдэм, дэӀьэ

Адыыг тылынан «Адыгэ макъ» («Адыыг куолаһа») хаһыат тахсар.

Категория:Тыллар