Ыаҕас

Ыаҕас — улахан, киэҥ истээх, элбэх үүтү-сүөгэйи, кымыһы хаһаанарга аналлаах сиэдэрэй тигиилээх, ойуулаах-бичиктээх ытык туос иһитСаха ойуута-бичигэ: альбом / Мандар Уус. Дьокуускай: Бичик, 2007. — 288 с.: ил. ISBN 978-5-7696-2696-8. 

 Ыаҕас көрүҥнэрэ 
 саар ыаҕас
 сылгы ыаҕаһа
 кыллаах ыаҕас
 талахтаах ыаҕас

 Ыаҕас Э. К. Пекарскай тылдьытыгар 

Э. К. Пекарскай ыаҕаһы ыа- туохтуурга -ҕас сыһыарыы сыстан, үөскээбит быһыылаах диэн, саарбахтаатар да, быһаарбыт. 
М. С. Иванов — Багдарыын Сүлбэ быһаарыытаБагдарыын Сүлбэ. «Аал уоту оттунан». — Дьокуускай: Саха Сиринээҕи кинигэ кыһата, 1993. — 192 с.:
Ыаҕас, кырдьык, итинник ыа- туохтууртан үөскээбит буоллаҕына, кини хара маҥнайгыттан үрүҥ аһы тутарга аналлаах эбит диэхпитин сөп. Ыаҕаһы саха дьоно хотунан-соҕуруунан, ханна тиийбит сирдэригэр барытыгар диэххэ сөп, туппутунан сылдьыбыттара. <…> 1989 сыллаахха Амурскай уобаласка Ньугдьа Төрдө диэн сиргэ сылдьыбытым. Онно оскуолаларыгар кыраайы үөрэтэр муннугу тэриммиттэр этэ. Туос тууйас турара, ону быһааран: «Эхас — бидон для молока и масла» диэн суруйбуттар этэ. Хаан уруу норуоппунан киэн туттубутум уонна онтубун «Чолбон» сурунаалга (1990, № 12) маннык тылларынан биллэрбитим: «Ити аата манна саха тыллаах, дьиҥ саха дьоно сүөһү тутан, үрүҥ аһы астанан олорбуттара итэҕэтиилээхтик көстөр».

 Ыаҕас сирдэр ааттарыгар 
Ыаҕас сир аатыгар элбэхтэ ааттаммыт. Ол иһигэр Ыаҕас Ыйаабыт диэн топонимнар бааллар.
 Саар Ыаҕастаах 
Таатта улууһунааҕы Маҥнайгы Дьохсоҕон кыстыга. Бу сиргэ 1926 сыллаахха, биэрэпис көрдөрөрүнэн, икки ыал кыстаабыт.
 Алта Ыаҕас 
Амма Өнньүөһүгэр баар салаа үрэх. 
 Ыаҕас Үрэҕэ 
Кэбээйи Сиэгэн Күөлүгэр Кэлэ үрэх салаата.

 Таабырыннар 
 Көмүс ыаҕас көхөҕө ыйаммат үһү (сымыыт).
 Түгэҕэ суох көмүс ыаҕас баар үһү (күн).
 Айыы кыыһа алтан ыаҕастаах, Күн кыыһа көмүс ыаҕастаах (күн уонна ый).

 Өс хоһоонноро, өс номохторо 
 Ыырга баппат ыаҕас атах, суолга баппат суон атах, маска баппат баҕана атах.

 Быһаарыылар 

 Өссө маны көр 
 Ыаҕайа
 Оҥоойук
 Холлоҕос
 Туос ымыйа
 Туос тымтай
 Күҥкүр
 Туос ымыйа
 Чабычах

Категория:Иһит-хомуос