Кумык тыла

Кумык тыла (бэйэлэрин тылларынан: къумукъ тил) — кумыктар тыллара. Дагестааҥҥа, Чэчиэн өрөспүүбүлүкэтин хоту өттүгэр, Хотугу Осетия Моздок оройуонугар тарҕаммыт. Түүр тылларын кыпчаак бөлөҕөр киирэр (карачай-балкаар, ногаай уо.д.а. тыллары кытта). Саҥарар дьонун ахсаана 450—500 тыһыынча киһи.

Кумык тыла — Дагестаан алта «литератууралаах тылларыттан» биирдэстэрэ. XIX үйэ саҕалыытыгар дылы кумык тыла хотугу Дагестаан лингва-франка (омуктар ыккардыларыгар туттуллар) тыла этэ.

 Фонология 
+ Кумык Аһаҕас дорҕооннор  Инники Кэнники Сабыылаахи [i]уь [y]ы [ɯ]у [u] Ортоe [e]оь [ø] o [o]Аһаҕасә [æ]a [a]
+Кумык бүтэй дорҕооннорLabialDentalLateralPalatalVelarUvularGlottalPlosivevoicelessп [p]т [t]к [k]къ [q]¹voicedб [b]д [d]г [ɡ]къ [q̬]²Fricativevoicelessф [f]c [s]ш [ʃ]x [χ]гь [h]voicedв [β]з [z]ж [ʒ]гъ [ʁ]Affricatevoicelessч [tʃ]voicedдж [dʒ]Nasalм [m]н [n]нг [ŋ]нг ([ɴ])Liquid p [r]л [l]Approximantй [j]
¹- in the middle and at the end of words къ voiceless 
² - at the beginning of words къ voiced 

 Суруга 
 Латыын алпабыыта (1927–1937) 
 A a B b C c Ç ç D d E e F f G g Ƣ ƣ H h I i J j K k L l M m N n Ŋ ŋ O o Ɵ ɵ P p Q q R r S s Ş ş T t U u V v W w X x Y y Z z Ƶ ƶ Ь ь

 Кирииллиссэ (1937 - билингнги кэмэҕэ)

 А а Б б В в Г г Гъ гъ Гь гь Д д Е е Ё ё Ж ж З з И и Й й К к Къ къ Л л М м Н н Нг нг О о Оь оь П п Р р С с Т т У у Уь уь Ф ф Х х Ц ц Ч ч Ш ш Щ щ Ъ ъ Ы ы Ь ь Э э Ю ю Я я

 Диалектээх классификация 
Кумык тылаҕа араар аныгыскы диалектар:
Буйнак
Хасавюрт
Кайтаг
Хайа иннэ
Тер

 Быһаарыылар 

Категория:Тыллар
Категория:Түүр тыллара