Винокуров Захар Порфирьевич

Винокуров Захар Порфирьевич (12.03.1922Sakha Diaspora:Захар Порфирьевич Винокуров Захар Порфирьевич Винокуров—17.01.1957) — сахалартан биир бастакы композитор.

 Олоҕун олуктара 
 Дьадаҥы сылгыһыт Порфирий Васильевич уонна кини кэргэнэ Кэтириинэ дьиэ кэргэнигэр, Нам улууһун Хатыҥ-Арыы нэһилиэгин Кэҥкэмэ үрэх диэки арҕаа алаастарыттан биирдэстэригэр 1922 сыл кулун тутар 12 күнүгэр төрөөбүт.Захар Порфирьевич Винокуров:Ахтыылар Элбэх оҕоттон ситэр саастарын биэс эрэ оҕо туолбут: Семен, Иннокентий, Захар, Василий уонна Мария. Ийэлэрэ, кыра кыыһын Марияны төрөтөөт, өлбүт. Төрөөбүт күнэ чуолкайа биллибэт, сабаҕалааһынынан, 1922 сыл кулун тутар 12 күнүнэн бэлиэтэммит.
 1930 сыллаахха Захар Кыһыл дэриэбинэ начальнай оскуолатыгар, ону бүтэрээт оройуон киинигэр Нам сэттэ кылаастаах оскуолатыгар үөрэммит. 
 Намҥа үөрэнэ сылдьан аан бастаан балалайка, гитара, мандолина, баян, гармонь курдук музыкальнай инструменнар тыастарын истибит-көрбүт. Хойут, ааспыты санаан, бииргэ үөрэнэр оҕотугар баран иһэн, уулуссаҕа аһаҕас түннүктэн кутуллар дьикти кэрэ дорҕооннору истэн, сөхпүтүн-дьиктиргээбитин кэпсээбит. Ол дьикти дорҕооннору истэн, түннүк анныгар барыны барытын умнан өр турбут. Ити күнтэн ыла ырыа истээри күн аайы кэриэтэ ол дьиэ түннүктэрин анныгар турара үһү. Сотору кэминэн оскуолатыгар учуутала Константин Иванович Горохов музыкальнай куруһуок тэрийбитигэр Захар бастакынан суруттарбыт, музыкальнай инструменнарга оонньуурга үөрэммит. 
 1937 сыллаахха оскуолатын бүтэрэн, Дьокуускайга педагогическай училищеҕа үөрэнэ киирэр.
 1941 сыллаахха училищены бүтэрээт, төрөөбүт дойдутугар Хатырык сэттэ кылаастаах оскуолатыгар история уонна география учууталынан ананан үлэлии барар.
 1943—1944 сс. —   Намнааҕы райкомун секретарын солбуйааччыта.
 1944 сыл сааһыгар, Саха АССР искусствотын Салалтата уонна Саха театра эдэр ыччаты үрдүк музыкальнай үөрэхтэргэ киирэллэригэр бэлэмнииллэрин истэн, райкомтан туһайар суруктаах Дьокуускайга тиийэн, театр оркестрыгар суруттарбыт, бэлэмнэнии куурустарыгар дьарыктаммыт. 
 Захар Порфирьевич музыкант буолар дьылҕатыгар улахан кыһамньытын, оччотооҕуга Саха АССР   иһинэн искусство Салалтатын начальнига,  Семен Семенович Сюльскай уурбут. Сюльскай туруорсуутунан Москваҕа Саха театрын иһинэн музыкальнай студия, Дьокуускайга уонна Ньурбаҕа народнай куукула театрдара тэриллибиттэр.
 1944 с. — Саха Сириттэн туһайар суругунан Москваҕа музыкальнай консерваторияҕа үөрэнэр. Ол эрэн, ыалдьан, үһүс курс кэнниттэн академическай уоппуска ылбыт; кэлин үөрэҕин төһө да баҕарбытын иһин, ыарыытынан үөрэнэрэ бобуллан, бүтэрбэтэх.
 1947 с. — Дьокуускайдааҕы музыкальнай драма театрыгар музыка салаатын сэбиэдиссэйинэн үлэлиир. Бу сылларга саха поэттарын хоһоонноругар музыка айарга холонор. Айбыт ырыалара театр сценатыттан, радиоҕа ылланан бараллар. Бу кэннэ Дьокуускайдааҕы педучилищеҕа музыка салаатыгар преподавателинэн үлэлиир.
 1957 сыллаахха тохсунньу 17 күнүгэр Хаҥалас улууһун Покровскайыгар санаторийга сытан ыалдьан, 35 сааһын ситэ туолбакка, эдэр сааһыгар олохтон туораабыта. 
Захар Порфирьевич айан хаалларбыт бастыҥ ырыаларын күн бүгүнүгэр диэри саха дьоно сөбүлээн ыллыыр. 

 Дьиэ кэргэнэ 
 Кэргэнэ — Сивцева Анастасия Иннокентьевна (1914—2002), саха биллиилээх географа.  
Оҕолоро (икки кыыс):
 Зоя (23.10.1946);
 Таня (1950).

 Айар үлэтэ 
 «Эҕэрдэ ырыата» 
1955 сыл сайыныгар Варшаваҕа буолар ыччаттар уонна студеннар Аан дойдутааҕы фестивальларыгар бэлэмнэнии саҕаланар. Саха Сириттэн ырыаһыт Анастасия Лыткина делегатынан талыллыбыт. Бу фестивальга анаан композитор Захар Винокуров, поэт Сэмэн Данилов «Эҕэрдэ ырыатын» суруйбуттар. Ырыа табыллан Саха Сирин биир бастыҥ ырыата буолар, өр сылларга республика радиотын сарсыардааҥҥы биэриилэригэр ылламмыта.
Бу ырыаны sakhaopenworld.org  ситим-сиргэ Н. П. Осипов аатынан народнай инструменнар Россия Национальнай академическай оркестрынан доҕуһуоллаах Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуодунай артыыһын Мария Николаева толоруутугар истиэххэ сөп.

 Ырыалара 
 Балыксыттар (Иван Гоголев тыллара)Ырыа кырдала:Балыксыттар 
 Бэҕэһээ кулууп дьиэтигэр (Семен Данилов тыллара)Ырыа кырдала:Бэҕэһээ кулууп дьиэтигэр 
 Бүлүү (Леонид Попов тыллара)Ырыа кырдала:Бүлүү 
 Дорообо, Москва (Леонид Попов тыллара)Ырыа кырдала:Дорообо, Москва 
 Костя уол ырыата (Н. Тобулахов тыллара)Ырыа кырдала:Костя уол ырыата 
 Кыталык (Макар Хара тыллара)Ырыа кырдала:Кыталык 
 Кыталыктар кырдаллара (Леонид Попов тыллара)Ырыа кырдала:Кыталыктар кырдаллара 
 Кыыс ырыата (Күннүк Уурастыырап тыллара)Ырыа кырдала:Кыыс ырыата 
 Лена биэрэгэр (Н. Сергеев тыллара)Ырыа кырдала:Лена биэрэгэр 
 Махтал ырыата (Семен Данилов тыллара)Ырыа кырдала:Махтал ырыата 
 Оһуордьут ырыа (Иван Гоголев, Иван Федосеев тыллара)Ырыа кырдала:Оһуордьут ырыа 
 Өйдөбүл (Чаҕылҕан тыллара)Ырыа кырдала:Өйдөбүл 
 Сааскы ырыа (Абаҕыыныскай тыллара)Ырыа кырдала:Сааскы ырыа  Саха марша (П. Тулааһынап тыллара)
 Сибэккилээх түннүк (Баал Хабырыыс тыллара)Ырыа кырдала:Сибэккилээх түннүк 
 Сылгыһыт (Дьуон Дьаҥылы тыллара)Ырыа кырдала:Сылгыһыт 
 Сүрэҕим тэптэҕиэн (Баал Хабырыыс тыллара)Ырыа кырдала:Сүрэҕим тэптэҕиэн 
 Таарый, таарый хомускун (Баал Хабырыыс тыллара)Ырыа кырдала:Таарый, таарый хомускун 
 Тапталлааҕым хараҕа (Иван Гоголев тыллара)Ырыа кырдала:Тапталлааҕым хараҕа 
 Таптыыр эбээт сүрэҕим (Алексей Бродников тыллара)Ырыа кырдала:Таптыыр эбээт сүрэҕим 
 Фестиваль ырыата (Савва Тарасов тыллара)Ырыа кырдала:Фестиваль ырыата 
 Чуумпуга (Макар Хара тыллара)Ырыа кырдала:Чуумпуга 
 Эҕэрдэ ырыата (Семен Данилов тыллара)Ырыа кырдала:Эҕэрдэ ырыата 
 Эйэ ырыата (Суорун Омоллоон тыллара)Ырыа кырдала:Эйэ ырыата 
 Хоптолор (Леонид Попов тыллара)Ырыа кырдала:Хоптолор 
 Юбилей ырыата (Макар Хара тыллара)Ырыа кырдала:Юбилей ырыата 

 Библиография 
 «Дьол, үөpүү ырыалара». Ырыа хомуурунньуга. (Г. Григорян ред.). — Дьокуускай:Кинигэ кыһата, 1955. — 68 с.
 «Кыталыктар кырдаллара». Ырыанньык / А. Кулаковскай аатынан культура уонна искусство киинэ, Респ. норуот айымньытын киинэ. Нам оройуонун олохтоох администрацията; хомуйда А. Н. Семенов — Дьокуускай:«Ситим» КИФ, 1992. — 31 с.

 Аатын үйэтитии 
 1962 сыллаахха Нам оройуонун музыкальнай оскуолатыгар З. П. Винокуров аата иҥэриллибит.

 Кини туһунан 
 «Эҕэрдэ аҕаллым — сахалыы ырыабар…». Хомуурунньук (хомуйан оҥорбут Т. Н. Семёнова) — Дьокуускай:2007.

 Быһаарыылар 

 Сигэлэр 
 Sakha Diaspora:Захар Порфирьевич Винокуров 
 Захар Порфирьевич Винокуров
 Виртуальный музей имени И. Е. Винокурова:Мелодистар:З. Винокуров 

Категория:Дьон алпаабытынан
Категория:1922 сыллаахха төрөөбүттэр
Категория:Кулун тутар 12 күнүгэр төрөөбүттэр
Категория:Нам улууһугар төрөөбүттэр
Категория:1957 сыллаахха өлбүттэр
Категория:Тохсунньу 17 күнүгэр өлбүттэр
Категория:Саха композитордара