Тобуроков Николай Николаевич

Тобуроков Николай Николаевич — саха хоһоонун, Сибиир омуктарын литэрэтиирэлэрин чинчийбит лингвист учуонай, литератураны ырытааччы, филология билимин дуоктара, бэрэпиэссэр, Аан дойдутааҕы Түүр акадьыамыйатыйн чилиэнэ.

 Олоҕун олуктара 
 Үөһээ Бүлүү улууһун Ороһу нэһилиэгэр 1932 сыллаахха кулун тутар 1 күнүгэр төрөөбүт. Дьэбдьэкиэй уонна Ньукулай Тобуруокаптар сэттис оҕолоро, кыра уоллара. 
 1940 сыллаахха бастакы кылааска киирбит. 
 1947 с. — Үөһээ Бүлүү Намын сэттэ кылаастаах оскуолатын бүтэрбит уонна Бүлүүтээҕи педучилищеҕа киирбит. 
 1951 с. — Бүлүү училищетын туйгуннук үөрэнэн бүтэрбит. 
 17 саастааҕар Абыйга учууталлыы барбыт, Мугурдаах сэттэ кылаастаах оскуолатыгар үлэлээбит. 
 Икки сыл буолан баран Кириэс Мойуор начальнай оскуолатыгар сэбиэдиссэйинэн анаммыт. Онно 1953-54 үөрэх сылыгар үлэлээбит.
 1954-1958 сс. — Саха государственнай университетын РОЯШ салаатыгар үөрэммит, туйгуннук бүтэрбитСеверо-Восточный федеральный университет имени М. К. Аммосова:Тобуроков Николай Николаевич. 
 Үһүс кууруска сылдьан Родченкова Валентиналыын эр-ойох буолбуттар.
 Онтон 1958-60 сс. кэргэнин Валентина Родченкова-Тобуруокабалыын Бүлүү Хампа орто оскуолатыгар учууталлаабыттар, кэлин дириэктэрдээбит. 
 1960—1964 сс. — аспирант, Тыл, литература уонна история институтун научнай үлэһитэ.
 1965 с. — Томскайдааҕы судаарыстыбаннай үнүбэрсиэт учуонай сэбиэтин иннигэр «Эрилик Эристиин. Олоҕо уонна айар үлэтэ» диэн тиэмэҕэ хандьыдаат диссэртээссийэтин көмүскээбит.
 1964-73 сс. Саха сирин баартыйа обкуомугар бастаан инструктор, онтон билим уонна үөрэх салаатын сэбиэдиссэйэ.
 1974-84 сс. Тыл, литэрэтиирэ уонна устуоруйа үстүтүүтүн дириэктэри солбуйааччыта.
 1985 - ССРС Суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ буолбут.
 1985-93 сс. - ТЛИНЧИ билим үлэһитэ.
 1987 с. — «Түүр тыллаах Сибиир омуктарыгар сэбиэскэй поэзия сайдыыта» диэн тиэмэҕэ дуоктар диссэртээссийэтин Казаах ССР Алма-Ата куоратыгар көмүскээбитэ. 
 1994-99 с. - СГУ ФЯФК саха литэрэтиирэтин хаапыдыратын сэбидиссэйэ.
 1999 сылтан — М. К. Аммосов аатынан Хотугулуу-Илин федеральнай университет саха литературатын кафедратын бэрэпиэссэрэ.
 2013 сылтан — чинчийээччи-бэрэпиэссэр.
2021 сыл бэс ыйын 8 күнүгэр Дьокуускайга өлбүтэ.

 Дьиэ кэргэнэ, аймахтара 
 Родченкова-Тобурокова Валентина Максимовна — кэргэнэ, М. К. Аммосов аатынан Хотугулуу-Илин федеральнай университет тыл үөрэҕэр уонна риторикаҕа кафедратын доцена.парламентская газета «Ил Тумэн»:Выдающийся учёный России
 Тобуроков Петр Николаевич — бииргэ төрөөбүт убайаСеверо-Восточный федеральный университет имени М. К. Аммосова:Выдающийся ученый России (к 80-летию Н.Н. Тобурокова), Саха норуодунай поэта, Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа. 

 Айар үлэтэ 
30 кинигэ, монография уонна 300-н тахса научнай ыстатыйалары суруйбут. 
А. Е. Кулаковскай, П. Ойуунускай, Эрилик Эристиин, Н. Е. Мординов — Амма Аччыгыйа, Суорун Омоллоон, Иван Гоголев, Сэмэн Руфов о. д. а. саха суруйааччыларын, поэттарын айымньыларын сиһилии чинчийбит.
 Сүрүн үлэлэрэ 
 «Якутский стих» — Якутск, 1985.
 «Хакасский стих» — Абакан, 1991.
 «Проблемы сравнительного стиховедения» — М.: Наука, 1991.
 «Сибирью рожденные: Очерки о поэзии народов Сибири». — Якутск, 1992.
 «Саха литературатын историята» . — Якутск, 2001.
 «Саха литературата». X кылаас учебнига (соавтор Филиппова Н. И.) — Дьокуускай, 2007 с..   
 «Саха литературата». XI кылаас учебнига. (Соавтордар Сивцева П. В., Филиппова Н. И.) — Дьокуускай, 2007 с. 
 «Алампа». (Соавтор Семенова В. Г.) — Дьокуускай, 2004 с. 
 «П. Тобуруокап. Талыллыбыт айымньылар» — Дьокуускай, 2010 с. 
 «О жизни и деятельности Афанасия Уваровского» (Соавтор Васильев Ю. И.) — Якутск, 2001 г.  
 «К 95-летию народного поэта Петра Тобурокова» — Якутск, 2012 г.

 Наҕараадалара уонна ытык ааттара 
 Эрилик Эристиин аатынан литературнай бириэмийэ лауреата (1992)
 Саха Өрөспүүбүлүкэтин билимин үтүөлээх диэйэтэлэ (1996)
 «За заслуги перед Отечеством» II ст. уордьан
 «За доблестный труд в ознаменование 100-летия В.И. Ленина» мэтээлНациональнай библиотека Республики Саха (Якутия):70 лет со дня рождения Н.Н. Тобурокова 
 «За трудовую доблесть» мэтээл
 «За доблестный труд в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.» мэтээл
 Российскай Федерация билимин Академиятын Сибиирдээҕи салаатын үтүөлээх бэтэрээнэ
 Чурапчы улууһун Чакыр нэһилиэгин Ытык олохтооҕо
 Үөһээ Бүлүү улууһун Ороһу нэһилиэгин Ытык олохтооҕо

 Быһаарыылар 

 Сигэлэр 
 Якутский государственный литературный Музей имени П. А. Ойунского:Тобуроков Николай Николаевич
 Северо-Восточный федеральный университет имени М. К. Аммосова:Тобуроков Николай Николаевич
 Северо-Восточный федеральный университет имени М. К. Аммосова:Выдающийся ученый России (к 80-летию Н.Н. Тобурокова)
 парламентская газета «Ил Тумэн»:Выдающийся учёный России
 Национальнай библиотека Республики Саха (Якутия):70 лет со дня рождения Н.Н. Тобурокова 

Категория:Дьон алпаабытынан
Категория:1934 сыллаахха төрөөбүттэр
Категория:Кулун тутар 1 күнүгэр төрөөбүттэр
Категория:Үөһээ Бүлүү улууһугар төрөөбүттэр
Категория:2021 сыллаахха өлбүттэр
Категория:Бэс ыйын 8 күнүгэр өлбүттэр
Категория:Тыл үөрэхтээхтэрэ
Категория:Чинчийээччилэр
Категория:Саха учуонайдара