Гелий

Гелий (Хелиум, Helium) диэн химия ууһуга. Химия бэлиэтэ He уонна атом нүөмэрэ 2.

Гелий атын гаастары кытта булкуспат уонна атын химия холбоһуктарын оҥорбот. Кудай куйаарыгар уулук кэнниттэн тарҕаныытынан иккис ууһук. Бары химия ууһуктарыттан ордук тымныы температураҕа оргуйар. Өҥө уонна сыта суох. Уматыллыннаҕына халлаҥ күөҕүҥү өҥнөөх уоттаах.

1868 сыллаахха арыллыбыта. Бастаан Күҥҥэ булуллубута, ол кэнниттэн эрэ Сиргэ, ол иһин гректыыттан Күн диэн тылбаастанар.
мини|Гелий
Салгыннаах одоннору уонна дирижабльлары көтөҕөр, тоҕо диэн салгынтан чэпчэки. Араас лаампаларга туттуллар.

 Туһайыы 
Гелий индустрияҕа уонна дьон хаһаайыстыбатыгар киэҥник туттуллар:

 металлургияҕа ыраас металлары ыларга көмүскүүр инертнэй гаас быһыытынан;
 астыыр- таҥастыыр индустрияҕа (астыыр- таҥастыыр хос эбиллии быһыытынан 1939) пропелент уонна суулуур гаас быһыытынан регистрацияламмыттар.;
 аһара намыһах температураны (чуолаан металлары аһара аһарар турукка көһөрүү) тымнытааччы быһыытынан;
 салгынынан таһар ааллары (дирижаблы уонна аэростаты) толорорго — уулугу кытта тэҥнээтэххэ, гелий наһаа куттала суох.;
 тыынар тыыҥҥа (дайвиҥҥа);
 салгынынан одоннору уонна бүрүөһүннэри оҥорор инниттэнСалгын одонун устуоруйата ;
 газ турбаларын толорорго анаан;
 үөскэх реактордар сорох тииптэригэр сылытааччы быһыытынан;
 газ хроматографиятыгар сылдьааччы быһыытынан;
 кустары, хочуолунайдары көрдүүргэ;
 гелийгэ үлэһит эттиктэр компоненнарын быһыытынан;
 кытаанах диискэ сорох аныгы моделларын толорооччутун быһыытынан;
 филамент сырдатар диодтаах лаампалар колбаларын толорооччутун быһыытынан.

Нуклид3 гааһы нейтроннаах детектордар үлэлиир сэктэрэ, ол иһигэр нейтроннаах ыһыы, нейтроннаах ыһыы техникатыгар поляризатор быһыытынан туһаныллар. Гелий-3 түмүл энергетикатын кэскиллээх оттуга буолар. Гелий-3 гелий-4ккэ суурайыллан сүдү алын температураны ыларга туһаныллар.

 Быһаарыылар 

Категория:химия элеменнара
Категория:мааны гаастар