1819

Туох буолбута 
Грузияҕа бастакы хаһыат тахсар буолбут («Сакартвелос газети»).
 Олунньу 1 — Улахан Ордуу кыргыыстара Арассыыйаҕа бас бэринэр буолбуттар.
 Олунньу 6 — Британия Ост-Ииндийэтээҕи хампаанньатын бэрэстэбиитэлэ сэр Томас Стэмфорд Раффлз Сингапуру олохтообут.
 Кулун тутар 19 — Арассыыйаҕа бастакы суһал көмө ыстаансыйата Бөтөрбүүргэ арыллыбыт.

 От ыйын 8 — Санкт-Петербурга Исаакий собуорун тутуута саҕаламмыт.

 От ыйын 16 — Антарктиданы эргийэр Беллинсгаузен уонна Лазарев хамаандалаах «Восток» уонна «Мирнэй» шлюптар эспэдииссийэрэ саҕаламмыт. 190 киһиэхэ анаан икки сыллааҕы астарын-үөллэрин илдьэ барбыттар, ол иһигэр, холобур, 20,5 туонна горох, 65,8 туонна сухарыы, 3926 л водка. Ону таһынан хас сылдьыбыт портарыгар астарын, арыгыларын толоруналлар эбит. Устуу кэмигэр үс мотуруос (биир ис тиибиттэн, икки - мачтаттан сууллан), биир аҕабыыт ("айаны тулуйбакка") өлбүттэр, кэлэн баран өссө биир эппиһиэр быстыбыт — устуу кэмигэр саҕаламмыт психическэй ыарыыттан.

 Ахсынньы 17 — Соҕуруу Америкаҕа Испания колонияларын босхолооччу Симон Боливар Улуу Колумбия тутулуга суоҕун биллэрбит.

 Төрөөбүттэр 
 Атырдьах ыйын 1 — аатырбыт "Моби Дик" диэн айымньыны суруйбут АХШ суруйааччыта Герман Мелвилл.

 Өлбүттэр 

*