Математика

Математика диэн ахсаан, структура, куйаар уонна уларыйыы курдук өйдөбүллэри чинчийэр үөрэх. Математик Бендьамин Перс () математиканы «наадалаах түмүктэри оҥорор үөрэх» () диэн ааттыыра. Атын математика практиктара этэллэринэн математика холобур үөрэҕэ уонна ол холобурдары математиктар ахсааннарга, куйаарга, үөрэххэ, көмпүүтэрдэргэ, ойуу абстракцияларыгар уо.д.а. сирдэргэ көрдьөөн булаллар. Математиктар бу өйдөбүллэри чинчийэн, саҥа сабаҕалары сэрэйэн көрөллөр уонна кинилэр дьиҥнэрин кытаанах дедукциянан талыллыбыт аксиомалартан уонна быhаарыылартан таhаараллар.

 Этимологията 
«Математика» μάθημα (máthēma) диэн грек тылыттан тахсыбыта. Үөрэнии эбэтэр үөрэх диэн тылбаастанар.

 Историята 

Cаха Сиригэр математика сайдыыта 1960-с сылларга саҕаламмыта. Сахалартан бастакынан үөрэх кандидатынан Софронов Егор Трофимович (1965 сылаахха), онтон бастакы математика докторынан Томскай Григорий Васильевич (1987 сылаахха) буолбуттара.

 Үөрэх быhыытынан 

 Эйгэлэрэ 

 Ахсаан 

{| style="border:1px solid #ddd; text-align:center; margin: auto;" cellspacing="20"
|  ||  ||  ||  || 
|-
| Дьиҥ ахсаан || Бүтүн ахсаан || Табыгас ахсаан || Реальнай ахсаан || Комплекс ахсаан
|}

 Структура 

{| style="border:1px solid #ddd; text-align:center; margin: auto;" cellspacing="15"
| 96px || 96px || 96px || 96px
|-
| Ахсаан теорията || Абстракт алгебра || Бөлөх теорията || Бэрээдэк теорията
|}

 Куйаар 

{| style="border:1px solid #ddd; text-align:center; margin: auto;" cellspacing="15"
| 96px || 96px || 96px || 96px || 96px
|-
|Геометрия || Тригонометрия || Дифференциал геометрия || Топология || Фрактал геометрия
|}

 Уларыйыы 

 96px  96px  96px  96px  96px Математика анаалиhа  Вектор анаалиhа Дифференциал тэҥнэбил  Динамик система  Хаос теорията

 Олохтооhуна уонна философията 

{| style="border:1px solid #ddd; text-align:center; margin: auto;" cellspacing="15"
| || 128px || 96px
|-
| Математика логиката || Баhаамнар теориялара || Категория теорията ||
|}

 Дискрет математика 

{| style="border:1px solid #ddd; text-align:center; margin: auto;" cellspacing="15"
|  || 96px || 96px || 96px
|-
| Комбинаторика || Суоттааhын теорията || Криптография || Граф теорията
|}

 Туттуллар математика 

 Бутуллуу