Ыам ыйын 14

Ыам ыйын 14 диэн Григориан халандаарыгар сыл 134-с күнэ (ордук хонуктаах сылга 135-c күнэ). Сыл бүтүө 231 күн баар.

 Бэлиэ күннэр 
  — Тамароба (Тамара ыраахтааҕыны ахтар күн)Тамароба в Грузии — 14 мая.
  — Тутулуга суох буолуу күнэ
  — Табаҕы утарар фетва күнэ
  — Интеграция күнэ. Эбэтэр Наассыйа сомоҕолоһуутун күнэ диэн ааттанар. Америкаттан кэлэн олохсуйбут кулуттар сыдьааннарын уонна төрүт олохтоох дьон сыһыаннарын тупсарыыга туһуланар. 1960 сылтан бэлиэтэнэр.
  — Гастингс Камузу Банда күнэ. 1964-1994 сылларга дойдуну салайбыта, 1966 сылтан дойду бастакы бэрэсидьиэнэ.
  — Конституция күнэ

 Түбэлтэлэр 
 1097 — Сөлдьүүк туурактар баһылаан олорор Никея куораттарын Бастакы кириэстээх бохуот кэмигэр христианнар төгүрүктээбиттэр.
 1607 — Ааҥгылыйаттан сылдьар дьон Амыарыкаҕа бастакы кириэппэстэрин билиҥҥи Вирджиния ыстаат сиригэр төрүттэбиттэр уонна Джеймс Форта (кириэппэһэ) диэн ааттаабыттар. Кэлин бу сэлиэнньэ Джеймстаун куорат буолбута.
 1692 — Бүөтүр I уонна Преображенскай полка гренадердара кыттыылаах тутуллубут Арассыыйа бастакы байыаннай хараабыла ууга киллэриллибит.
 1743 — Саха сирин бойобуодата буола сылдьыбыт Дмитрий Павлуцкай чукчалары хам баттыы сылдьан кыргыһыыга өлбүт. 
 1811 — Парагвай тутулуга суох буолбут.
 1796 — Британия эмчитэ Эдуард Дженнер аан бастакынан хара уоспа утары быһыы оҥорбут. Бастакы быһыы ынах уоспатыттан оҥоһуллубута, онон эмп аата латыынныы variola vaccinia диэн ааттаммыта (vacсa — латыынныы ынах), ол ынах тириитэ билигин да түмэлгэ көрдөрүүгэ турар.
 1900 — Парижка Иккис Олимпиада саҕаламмыт.
 1920 — РСФСР бырабыыталыстыбата Уһук Илин өрөспүүбүлүкэтин билиммит. Бу өрөспүүбүлүкэ киинэ Верхнеудинскай куорат этэ (билигин Улан-Удэ).
 1922 — Башкирия киинэ Стерлитамактан Уфа куоракка көһөрүллүбүт.
 1940 — Аан дойду иккис сэриитэ: Роттердамы ньиэмэстэр буомбалаабыттар (Нидерланд), 900-чэ киһи өлбүт, куорат былыргы киинэ урусхалламмыт.
 1948 — Израиль тутулуга суох судаарыстыба буолбут, быстах кэмнээҕи бырабыыталыстыба төрүттэммит. Дэкилэрээссийэ тахсаатын кытта аттыгар сытар арааб дойдулара саба түспүттэрэ.
 1954 — Гаага куоракка ХНТ-га киирэр дойдулар «Сэбилэниилээх иирсээн кэмигэр култуура сыаннастарын көмүскүүр Гаагатааҕы конвенция» ылыммыттар.
 1955 — ССРС, Албания, Болгария, Венгрия, ГДР, Польша, Румыния уонна Чехословакия Варшава сөбүлэҥэр илии баттаабыттар.
 1971 — Ойуунускай аатынан Судаарыстыбаннай бириэмийэ график худуоһунньук Валериан Васильевка анаммыт.
 1972 — Литваҕа Каунас куоракка Роман Каланта диэн эдэр киһи дойдутун оккупациялааһыны утаран бэйэтин уматыммыт.
 1976 — Саха АССР Миниистирдэрин сэбиэтэ өрөспүүбүлүкэҕэ олорор көс олохтоох ыаллары биир сиргэ олохсутары түмүктүүр миэрэлэр тустарынан уураах таһаарбыт“О мерах по завершению перевода на оседлый образ жизни кочующих семей народностей Севера Якутской АССР”.
 1993
 Литва, Словения уонна Эстония Европа Сэбиэтин чилиэннэрэ буолбуттар.
 Тутулуга суох судаарыстыбалар холбоһуктара (Содружество Независимых Государств, СНГ) диэн экэниэмикэ сойууһа үөскээбит.

 Төрөөбүттэр 
 1927 — Сунтаар Элгээйитигэр Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ытык Субэтин 2000—2008 сылларга бэрэстээтэлэ, уруккута тыа хаһаайыстыбатын миниистирдии сылдьыбыт Николай Шадринов
 1956 — Чурапчы Хайахсытыгар Тарас Тарасов — Өр кэмҥэ Саха араадьыйатын салайбыт суруналыыс. Кэлин Тускул диэн аатынан халлааны билгэлииринэн биллэр.
 1969 — Кейт Бланшетт, Австралияттан төрүттээх артыыс, икки «Оскар», үс «Көмүс глобус» лауреаттара.
 1984 — Марк Цукерберг, программист, Facebook түмэт-ситими олохтообут уонна бас билэр киһи.

 Өлбүттэр 
 1998 — Фрэнк Синатра (1915 с.т.), АХШ ырыаһыта, артыыс уонна шоумен.
 2004 — Үөһээ Бүлүү Оҥхойуттан төрүттээх Симон Федотов (01.04.1939 төр.) — Арассыыйа Федерациятын үтүөлээх артыыһа.

Категория:Ыам ыйын 14