1893 сыл

1893 сыл.

 Туох буолбута 
 Кулун тутар 22 — Саха сирин губернатора Бүлүүгэ мунньах ыыппыт, онно араҥ ыарыһахтары Бүлүүттэн 15-18 биэрэстэлээх сиргэ, түҥ тайҕа быыһыгар, холуонньаны олохтооһун туһунан боппуруос көрүллүбүтэ. Ол бириэмэҕэ ыарыһахтарга анаан 9 балаҕан тутуллубута. Москубаттан үс сиэстэрэ — Соколова, Гладушкина, Немкова кэлэннэр ыарыһахтары көрбүттэрэ-истибиттэрэ. Кэнники эбии таҥара дьиэтэ тутуллубута. Холуонньа фермалааҕа, онно уон ынах баарын ыарыһахтар бэйэлэрэ көрөллөрө. Холуонньа көҥүл сиэртибэлээһин харчытынан үбүлэнэрэ. Саха уобалаһыттан бүтүннүүтүттэн ыарыһахтары булан, Бүлүүтээҕи лепрозорийга илдьэллэрэ.

 Бэс ыйын 8 — Саха сиригэр Бүлүү уокуругар араҥ ыарыылаахтарга анаммыт тэрилтэҕэ биир бырааһы уонна икки биэлсэри аныыр туһунан докумуону ыраахтааҕы бигэргэппит. Ол саҕана Бүлүү уокуругар араҥ ыарыылаахтар ахсааннара 120-ҕэ тиийбит, Дьокуускай уокуругар 10, оттон Халыма уокуругар 20 киһиэхэ тиийэр эбит.
 Бэс ыйын 21 — Чикагоҕа Аан дойдутааҕы быыстапкаҕа бастакы туланы көрөр көлүөһэ аһыллыбыт.

 Атырдьах ыйын 15 — Третьяковскай галерея аһыллыбыт («Павел уонна Сергей Михайлович Третьяковтар Москуба куораттааҕы галереялара»).

 Балаҕан ыйын 19 — Саҥа Зеландияҕа дьахталларга барыларыгар быыбардыыр быраабы биэрэр сокуоҥҥа күбүрүнээтэр илии баттаабыт.

 Сэтинньи 28 — Саҥа Зеландияҕа аан дойдуга бастакыннан дьахталлар бүтүн дойдутааҕы быыбарга кыттыбыттар.

 Төрөөбүттэр 
 Тохсунньу 30 — Иван Платонов — Мэҥэ-Хаҥалас улууһун Иккис Наахара нэһилиэгин маҥнайгы учуутала.

 Олунньу 2 — Буссенго Жан Батист — Боронтуус учуонайа, акадьыамык, агрохимияны төрүттээччи.
 Олунньу 2 — Сүхбаатар (Сухэ-Батор, сахалыы тылбааһа Сүгэ Боотур) — 1921 сыллааҕы Монголия өрөбөлүүссүйэтин салайааччыта.

 Кулун тутар 25 — Винокуров Иван Николаевич, саха политика диэйэтэлэ.
 Кулун тутар 29 — Кралин (Иванов) Алексей Евсеевич (29.03.1893—1974) — Гражданскай сэрии кыттыылааҕа, салайааччы, политик.
 Бэс ыйын 13 — II Одунуга (билигин Горнай улууһун сирэ) Мамаев Иван Федорович төрөөбүт, муосчут, чеканщик, ювелир, Саха сирин норуодунай художнига, ССРС худуоһунньуктарын Сойууһун чилиэнэ, (өлбүт сыла — 1954).

 От ыйын 19 — бэйиэт Владимир Маяковскай.

 Сэтинньи 11 — Ойуунускай Платон Алексеевич, улуу политик, суруйааччы.
 Ахсынньы 26 — Мао Цзэдун, Кытай салайааччыта (09.09.1976 өлб.)

 Өлбүттэр 

*