1857

1857 сыл.

 Туох буолбута 
 Тохсунньу 
 Тохсунньу 24 — Калькутта университета олохтоммут, Соҕуруу Азияҕа бастакы университет.

 Кулун тутар 
 Кулун тутар 3 — Опиум иккис сэриитэ: Франция уонна Британия Кытайга сэрини биллэрбиттэр.
 Кулун тутар 26 — 1856 сыллаахтан (биир сылтан арыый ордук) Саха уобалаһын салайан олорбут бырабылыанньа старшай советнига кавалер Николай Скрябин оннугар күбүрүнээтэр дуоһунаһыгар действительнай статскай советник Юлий Штаубендорф (1811-1878) киирбит.
 Кулун тутар 29 — 34-с бенгальскай пехота сипаайа Мангал Пандей Ост-Индскай хампаанньа салататын утары өрө турууну тэрийбит. Устуоруйаҕа Сипаайдар өрө туруулара диэн ааттанар уһун дьалхаан саҕаламмыт. Ииндийэҕэ Улуу Моҕуоллар саҕаларыттан сипаай диэн тиэрмининэн сатыы сэрииһити ааттыыллара.

 Ыам ыйа 
 Ыам ыйын 10 — Ииндийэҕэ 1857 сыллааҕы өрө туруу: Ииндийэҕэ Мирут диэн сиргэ сипай саллааттар ааҥыл хамандыырдарын утары өрө турбуттар. Ииндийэ тутулуга суох буолуутун иһин бастакы сэрии саҕаламмыт.
 Ыам ыйын 11 — Ииндийэҕэ 1857 с. өрө туруу: Британияны утары өрө турааччылар Дели куораты ылбыттар.

 От ыйа 
 От ыйын 13 — Лондоҥҥа Герцен «Колокол» сурунаал бастакы нүөмэрин таһаарбыт. Бу сурунаал Арассыыйаҕа бастакы оппозиционнай таһаарыыннан ааҕыллар.

 Балаҕан ыйа 
 Балаҕан ыйын 21 — Ииндийэтээҕи өрө турууну хам баттааһын кэмигэр Улуу Британия сэриилэрэ Делини штурмалаан ылбыттар. Уруккута Ииндийэни бас билэн олорбут Улуу Моҕол импиэрийэтэ ыһыллыбыт.

 Алтынньы 
 Алтынньы 31 — Лаамы байҕалын кытылыгар сытар Үт (Чумикан) сирэ Саха уобалаһыттан Приморье уобалаһыгар бэриллибит. Билигин бу Хабаровскай кыраай сирэ.

 Ахсынньы 22 — Арассыыйаҕа бастакы почта маарката тахсыбыт. выпущена первая почтовая марка в России.

 Төрөөбүттэр 
 От ыйын 5 — Клара Цеткин (1933 өлб.), ньиэмэс уонна аан дойду хомуньуус хамсааһынын дьайыксыта.

 Балаҕан ыйын 20 — Ястремскай Сергей Васильевич (1857-1931) - Саха сиригэр көскө кэлэ сылдьан саха тылын грамматикатын үөрэппит киһи.
 Балаҕан ыйын 20 — Николай Виташевскай — этнограф, суруйааччы, народниктар хамсааһыннарын биллэр-көстөр диэйэтэлэ, политсыылынай. 1882 сыллаахха былааһы утаран Сибииргэ көскө ыытыллыбыт, онно Саха сирин олоҕун-дьаһаҕын чинчийбит.

 алтынньы 10 — Бүлүү куоратыгар Кондаков Иван Лаврентьевич (1857—1931) — Саха сиригэр төрөөбүт синтетиичэскэй эрэһиинэни оҥоруу ньыматын бастакынан тобулбут биллиилээх хиимик-учуонай.
 Сэтинньи 26 — Фердинанд де Соссюр — Швейцария тыл үөрэхтээҕэ, Женева лингвистическэй оскуолатын саҕалааһыныгар семиология уонна структурнай лингвистика төрүттэрин укпут киһи. Фердинанд де Соссюру XX үйэтээҕи лингвистика "аҕатынан" ааттыыллар.

 Өлбүттэр 
 Олунньу 15 — Михаил Глинка (1804 төр.), нуучча композитора. "Иккиэн саҥа нуучча тылын айбыттара — биирэ поэзияҕа, иккиһэ муусукаҕа" - диэн кириитик Владимир Стасов Пушкины уонна кинини эппиттээх.
 Ыам ыйын 15 — Василий Тропинин (1776 с.т.), аатырбыт нуучча реалист уонна романтик худуоһунньуга, мэтириэти суруйарынан биллэрэ.

*