Ыам ыйын 29

Ыам ыйын 29 диэн Григориан халандаарыгар сыл 149-с күнэ (ордук хонуктаах сылга 150-c күнэ). Сыл бүтүө 216 күн баар.

 Бэлиэ күннэр 
  — ХНТ эйэлээх күүстэрин күнэ ХНТ эйэни хааччыйар дьонун аан дойдутааҕы күнэ (Международный день миротворцев ООН) (A/RES/57/129)

 Гастроэнтеролог быраастар Ас буһарар куолаҕай чэгиэн туругун күнүн бэлиэтииллэр

  — Сатыы сэрии күнэ (1810)
  — Ийэ күнэ
  — Кырдьаҕас дьон күнэ
 , Сэбилэниилээх күүстэр күннэрэ (1994)День Вооруженных сил Кыргызстана — 29 мая. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020
 :
 Байыаннай суоппар күнэ (2000)
 Таможня бэтэрээннэрин күнэ (1999)[https://www.calend.ru/holidays/0/0/2452/ День ветеранов таможенной службы России — 29 мая. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020.
 :
 Висконсин күнэ (1848)
 Род-Айленд АХШ-ка киирбит күнэ
  — Стамбулу ылыы күнэ (1453)День взятия Стамбула — 29 мая. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020
  — Бэтэрээннэр күннэрэ

 Түбэлтэлэр 
 1233 — монгуол сэриитэ кытай Цзинь саарыстыбатын киин куоратын ылбыт.
 1453 — Константинополь сууллуута: Султан Мехмед II салалталаах осмаан сэриилэрэ Константинополь куоратын 53 күннээх төгүрүктээһин кэнниттэн ылбыттар. Түмүгэр Византия, о.э. Илин Рим импиэрийэтэ урусхалламмыт, онтон бу куорат Осмаан импиэрийэтин киинэ буолбут, Истанбул диэн ааттаммыт.
 1719 сыллаахха Сенат уурааҕынан Сибиир күбүөрүнэтэ үс провинцияҕа арахсыбыта. Саха сирэ уезд диэн ааттанан Тобольскай провинциятыгар киирбитэ. Онтон биэс сылынан араарыллан, Иркутскай провинциятыгар киирэр буолар.
 1860 — атыыһыт, мэссэнээт уонна кэллиэксийэлээччи Павел Третьяков мунньубут хартыыналарын Москуба куоракка кэриэс хаалларарын туһунан суруйбут. Ону таһынан 8186 солкуобайы дьадаҥы кыргыттар үтүө дьоҥҥо сүктэллэригэр туһанарга анаабыт.
 1867 — Австрия импиэрийэтин иһигэр Венгрия киэҥ аптаныамыйаны ылар. Мантан ыла бу импиэрийэ Австро-Венгрия диэн ааттанар.
 1867 — Арассыыйаҕа мөрөбүөй суут баар буолбут.
 1870 — Арассыыйа миниистирдэрин кэмитиэтин быһаарыытынан Оренбург генерал-күбүрүнээтэрэ башкиирдары Сибииргэ ыытар быраабын бигэргэппиттэр. 1887 сыллаахха Саха уобалаһыгар дьиэ кэргэттэрин  кытта көскө кэлбит башкиирдар ахсааннара 3 тыһ. тиийбит.
 1886 — Кока-кола бастакы эрэкэлээмэтэ хаһыакка тахсыбыт.
 1903 — Петербурга Неваны туоруур Троицкай муоста (сэбиэскэй кэмҥэ Кировскай) аһыллыбыт.
 1919 — Күн өлүүтүн кэтээн көрөннөр Альберт Эйнштейн айбыт относительность түөрүйэтин бигэргэппиттэр.
 1923 — ССРС-ка Кыһыл Кириэс уонна Кыһыл Ый Сойуустара тэриллибит.
 1942 — Харьков таһыгар сэбиэскэй сэриилэр хотторбут күннэрэ. Кыһыл аармыйа 270 тыһыынча киһи сүтүктэммитэ (онтон 171 тыһыынчата төннүбэт сүтүк). Бу түмүгэр ньиэмэстэр Хапхааска уонна Волгаҕа чугаһыыр кыахтаммыттара.
 1947 — Ииндийэҕэ «тыытыллыбаттар» каасталарын боппуттар.
 1947 — Саха театрыгар Жирков М. Н. уонна Г. Литинскэй суруйбут "Сир симэҕэ" («Полевой цветок») диэн саха маҥнайгы балета туруоруллубут. Сүрүн баартыйаны Иннокентий Христофоров толорбут.
 1953 — Саҥа Зеландияттан төрүттээх альпинист Эдмунд Хиллари (Edmund Hillary) уонна Непал олохтооҕо шерпа Тенцинг Норгей (Tenzing Norgay) Джомолунгма (Эверест) чыпчаалыгар тахсыбыт дьонтон бастакы буолбуттар.
 1964 — Палестинаны босхолуур тэрилтэ олохтоммут.
 1969 — Өлүөхүмэҕэ Кыыллаах Арыыттан халаан кэмигэр дьону таһаара сылдьыбыт Ми-2 бөртөлүөт лүөччүктэр буруйдарынан саахалламмыт, 25 киһи өлбүт. Лүөччүктэр иккиэн тыыннаах хаалбыттар. Экипаж хамандыыра силиэстийэ кэмигэр суукка  тиийбэккэ эрэ биллибэт төрүөттэн өлбүт, иккиһин (штурманы) сууттаан ытарга уурбуттар, ол эрээри кэлин 8 сыл хаайыынан солбуйбуттар.
 1975 — Белоруссия собуотугар ССРС-ка саамай улахан таһаҕас тиэйэр оҥоһуллан тахсар буолбут (БелАЗ—7520).
 1985 — Аҥаар атаҕа быһыллыбыт(ампутацияламмыт) спортсмен Стив Фоньо (Steve Fonyo) Канааданы барытын ааһар 7924 килэмиэтирдээх марафону 14 ыйынан ситиһиилээхтик түмүктээбит.
 1988 — АХШ бэрэсидьиэнэ Рональд Рейган ССРС-ка ыалдьыттыы кэлбит. 
 1990 — Оппозиционер дьокутаат Борис Ельцин РСФСР Үрдүкү Сэбиэтин бэрэстээтэлинэн талыллыбыт.

 Төрөөбүттэр 
 1917 — АХШ бэрисидьиэнэ Джон Кеннеди. Кини салайар кэмигэр ССРС баһылыга Никита Хрущев Америкаҕа ыалдьыттаабыта, Кариб кириисиһэ диэн ааттаммыт түбэлтэ түмүгэр аан дойду сэриитэ буола сыспыта.
 1932 — Иван Бубякин — саха биллиилээх мелодиһа.
 1959 — Прокопий Рахлеев — горняк-шахтер, "Төлөн" таас чох хостуур тэрилтэ дириэктэрэ, Ил Түмэн VII ыҥырыытын дьокутаата.
 1981 — путбуоллааччы Андрей Аршавин.

 Өлбүттэр 
 1979 — Саҥата суох киинэ аатырбыт артыыһа Мэри Пикфорд (1892 с.т.).

Категория:Ыам ыйын 29