Ыам ыйа

Ыам ыйа - сааскы ый, 5 ый.

Ыам ыйа — сааскы тиһэх ый. Айылҕа бүтүннүүтэ, көтөрдүүн-сүүрэрдиин, оттуун-мастыын барыта тиллэр, сэргэхсийэр. Үрэхтэр, өрүстэр быйаҥнаах ууларынан сири-дойдуну угуттууллар. Мутукча тыллар, ойуур иһэ минньигэс сытынан туолар. Хал-дьаайыга ньургуһун тахсар. Хонууга, ойуурга, күндү күөмэйдээх чыычаах эгэлгэтэ ырыатын тардар, күн сирин көҥүлүгэр көөчөөн көрүн түһэрэр, сааскы оонньуутун оонньуур.

Ыам ыйа — үөскүүр-төрүүр кэм. Көтөр бары кэриэтэ уйатын оҥостор, сымыыт баттыыр түбүккэ түһэр. Кыыллар оҕолорун бүөбэйдииллэр. Күн-дьыл сайыҥҥылыы итийэр, күөл мууһа сайар, ый бүтүүтүгэр балык ыары күөл кытыытыгар тахсар.

Бу кэмҥэ саха киһитин үлэтин-хамнаһын үгэнэ. Сүөһүлэр мэччирэҥҥэ тахсаллар. Мутукча тыллыытыттан көрөн сааскы ыһыы саҕаланар. Бурдук ыһаллар, ойуур көҕөрдөҕүнэ хортуоппуй олордоллор.

 Ыам ыйын күнүн-дьылын билгэтэ 

Тыаллаах саас сайынын ардахтаах буолар.
Хатыҥ уута элбэхтик сүүрдэҕинэ — ардах-таах сайын.

Саас ооҕуй ситимэ элбэхтик көттөҕүнэ — кураан сайын.
Тымныы сайыҥҥа көтөр уйатын саас тиит күннээх өттүгэр, оттон ичигэс сайыҥҥа күлүк өттүгэр туттар.

Уһун курааҥҥа көтөрдөр уйаларын саас уу чугаһыгар тутталлар.
Ыам ыйын 6-с күнүгэр тымҥыы буоллаҕына, сүөһү өссө икки нэдиэлэ кыһыҥҥылыы аһыыр.
 Түөлбэ тылыгар 
бииринньик;
сымыыт ыйа;
сынньалаҥ ыйа;
тиргэ ыйа;
тугут төрүүр ыйа;
хаас кэлэр ыйа.

 Сигэлэр 
 Sakhatyla.ru
 [Диалектологический словарь якутского языка. 1976]

*