1794

1794 сыл.

 Туох буолбута 
 Кулун тутар 
 Кулун тутар 14 — АХШ айааччыта Эли Уитни хлопогы ыраастыыр массыынаҕа патент ылбыт.
 Кулун тутар 24 — Речь Посполита сиригэр Тадеуш Костюшко өрө туруута саҕаламмыт: Костюшко Краков куоракка Арассыыйа импиэрийэтин уонна Пруссияны утары сэриилэһэрин туһунан биллэрбит.

 Ыам ыйа 
 Ыам ыйын 8 — Францияҕа улахан террор кэмигэр нолуок хомуйааччынан үлэлээбит айылҕаны чинчийэр учуонай Антуан Лавуазье таҥнарыахсыт аатыран Парижка сууттаммыт уонна гильотиналаммыт. Лавуазье аныгы химия төрүттээччитинэн ааҕыллар.

 Бэс ыйа 
 Бэс ыйын 23 — Екатерина II ыраахтааҕы дьэбириэйдэр Киевкэ олохсуйалларын көҥүллээбит.

 От ыйа 
 От ыйын 27 — Парижка 9-с термидорга буолбутунан биллэр переворот буолбут. Бу кэнниттэн Улуу Француз өрөбөлүүссүйэтэ кэхтэн барбыт.
 От ыйын 28 — Француз өрөбөлүүссүйэтэ: Максимилиан Робеспьер уонна Луи Антуан де Сен-Жюст гильотинаҕа өлбүттэр.

 Атырдьах ыйа 
 Атырдьах ыйын 20 — Арассыыйаны уонна Пруссияны утары Костюшко өрө туруута: Великопольшатааҕы өрө туруу саҕаламмыт.

 Сэтинньи 
 Сэтинньи 4 — Александр Суворов сэриилэрэ Праганы (Варшава аттынааҕы сэлиэнньэ) ылбыттар. Поляктар өрө туруулара хам баттаммыт. Бу кэнниттэн элбэх поляк дворяннара Сибииргэ көскө уонна хаатыргаҕа ыытыллыбыттара.

 Төрөөбүттэр 

 Өлбүттэр 
 Ыам ыйын 8 — Антуан Лавуазье (1743 төр.), Франция учуонайа, аныгы химияны олохтооччу.