1774

1774 сыл.

 Туох буолбута 
 Тохсунньу 17 — Саха сирин бойобуодатынан Ларион Черемисинов анаммыт. Кини бу солоҕо бэс ыйын 15 күнүгэр диэри сыл аҥаара сулууспалаабыт. 

 Муус устар 2 — 1773—1775 сс. Бааһынай сэриитин кэмигэр Татищева кириэппэс аттынааҕы кыргыһыыга Емельян Пугачёв сэриилэрэ аан бастаан бөдөҥнүк хотторбуттар.
 Муус устар 12 — Сакмарскай аттыгар буолбут кыргыһыыга генерал Петр Голицын сэриитэ Емельян Пугачёв сэриитин үлтүрүппүт.

 Бэс ыйын 15 — аҕыйах ый (1774 сыл тохсунньу 17 күнүттэн) Саха сирин бойобуодатынан ананан сулууспалаабыт киһи Ларион Черемисинов дуоһунаһыттан уурайбыт. 
 От ыйын 21 — Арассыыйа уонна Осмаан импиэрийэтэ Күчүк-Кайнардьатааҕы эйэ сөбүлэҥэр илии баттаан 1768—1774 сс. Нуучча-туурак сэриитин түмүктээбиттэр. Кырыым тутулуга суох дойду быһыытынан билиниллибит.
 От ыйын 26 — Емельян Пугачёв сэриилэрэ Казань аттыгар үс хонуктаах кыргыһыыга Иван Михельсон хамаандалаах сэриититтэн бүтэһиктээхтик хоттороллор.
 Атырдьах ыйын 1 — Англия учуонайа Джозеф Пристли кислороду арыйбыт.
 Атырдьах ыйын 11 — Емельян Пугачев крепостной бааһынайдары босхолуур туһунан манифеһа Пензаҕа ааҕыллыбыт. 

 Ахсынньы 14 — Cекунд-майор Степан Шатилов Саха сирин бойобуодатынан анаммыт. Кини бу солоҕо 1778 сыллаахха дылы сулууспалаабыт.

 Төрөөбүттэр 
 Муус устар 18 — Григорий Лангсдорф (Георг Генрих фон Лангсдорф, 1774–1852), айылҕаны чинчийээччи, этнограф, Бөтөрбүүрдээҕи НА акадьыамыга.  1807 с. Охуоскайтан Дьокуускайга аттаммыт уонна аара Өлүөхүмэҕэ, Битиимҥэ, Киренскэйгэ, Верхоленскайга уо.д.а. чинчийиилэри ыыппыт.

 Өлбүттэр