1996 сыл

1996 сыл.

 Туох буолбута 
 Тохсунньу 
 Тохсунньу 9 — Бастакы Чэчиэн сэриитин кэмигэр чэчиэн боевиктара аттынааҕы Дагестан өрөспүүбүлүкэтин куоратыгар Кизлярга саба түспүттэр, балыыһаҕа тыһыынчанан киһини толук ылбыттар.
 Тохсунньу 17 — Чиэхийэ Европа Сойууһугар киирэргэ сайаапка түһэрбит.

 Кулун тутар 
 Кулун тутар 26 — Аан дойдутааҕы валюта пуондата Арассыыйаҕа 6,9 млрд дуоллары кирэдьиит биэрбит — МВФ устуоруйатыгар саамай улахан кирэдьиит.
 Кулун тутар 27 — Аҕа дойду улуу сэриитин кэмигэр Илин Пруссия иһин кыргыһыыга хорсун быһыыны оҥорбут Михаил Стрекаловскайга Арассыыйа Дьоруойун аата иҥэриллибит.

 Ыам ыйа 
 Ыам ыйын 13 — Дохсун этиҥнээх ардах уонна талҕа буолбутун түмүгэр Бангладешка 600-тэн тахса киһи өлбүт.
 Ыам ыйын 27 — Бастакы чэчиэн сэриитин кэмигэр Борис Ельцин чэчиэн өрө турааччыларын кытта көрсөн уоту тохтотор туһунан сөбүлэспиттэр.

 Бэс ыйа 
 Бэс ыйын 2 — Санкт-Петербург күбүрүнээтэринэн Владимир Яковлев талыллыбыт. Саха сиригэр Өлүөхүмэҕэ 1944 с. төрөөбүтэ. Сэрии кэмигэр 1942 с. ийэтэ Хильма Ляхитнен диэн ингерманланд омук дьахтара Ленинград Лимузи дэриэбинэтиттэн көскө ыытыллыбыта.
 Бэс ыйын 5 — Дьокуускайга саҥа аэровокзал аһыллыбыт. Чааска 700 пассажиры аһарар кыахтаах вокзал дойдулар ыккардыларынааҕы сиэктэрдээх буолбут.
 Бэс ыйын 10 — «Интел» холбоһук «Pentium II» процессоры атыыга таһаарбыт.
 Бэс ыйын 16 — Арассыыйа бэрэсидьиэнин быыбара. 1991 сыллаахха талыллыбыт бэрэсидьиэн болдьоҕо бүппүтүнэн ыытыллыбыт. Хас да киһи кыттыбыта, сүрүн хандьыдааттарынан Борис Ельцин, Геннадий Зюганов уонна Александр Лебедь буолбуттара.
 Бэс ыйын 20 — Дьокуускай куорат былааҕа бигэргэммит.

 От ыйа 
 От ыйын 3 — Борис Ельцин РФ бэрэсидьиэнинэн иккиһин талыллыбыт. 1999 сыллаахха сыл бүтэһик күнүгэр бэйэтин баҕатынан солотуттан батыммыта.
 От ыйын 4 — Hotmail диэн төлөбүрдээх электрон почта сиэрбиһэ аһыллыбыт. Сиэрбис аһыллыбыт күнүн соруйан АХШ тутулуга суох буолуутун күнүгэр түбэһиннэрбиттэрэ, ол интернет-провайдердартан тутулуга суох буолууну кэрэһэлиир этэ. Бу электрон почта бастакы аһаҕас сиэрбиһэ этэ.
 От ыйын 5 — Долли диэн ааттаах хой бастакы клоннаммыт үүтүнэн иитээччи кыыл буолбут.
 От ыйын 29 — Microsoft саҥа операционнай систиэмэни Windows NT 4.0 көрдөрбүт.

 Атырдьах ыйа 
 Атырдьах ыйын 7 — Атлаанта (АХШ) куораттан Дьокуускайга Олимпиада уота кэлбит.
 Атырдьах ыйын 12 — Саха Өрөспүүбүлүкэтин Бырабыыталыстыбатын уурааҕынан Аллайыаха улууһугар "Кыталык", Булуҥ улууһүгар "Лена-дельта" уонна Горнай улууһугар "Сиинэ" эркээйи сирдэр тэриллибиттэр.

 Балаҕан ыйа 
 Балаҕан ыйын 2 — Арассыыйаҕа суутунан тиһэх өлөрүү буолбут.
 Балаҕан ыйын 3 — "Саха Өрөспүүбүлүкэтин Государственнай хранилищетын тэрийии туһунан" СӨ Бэрэсидьиэнин ыйааҕа тахсыбыт. Указ Президента Республики Саха (Якутия) "Об образовании Государственного хранилища ценностей Республики Саха (Якутия)"
 Балаҕан ыйын 21 — АХШ Конгреһа Дьиэ кэргэни харыстааһын туһунан сокуон ылыммыт. Бу сокуоҥҥа эр киһи уонна дьахтар холбоһуулара эрэ дьиэ кэргэн диэн буолара этиллибитэ. Ол эрэн кэлин АХШ Үрдүкү Суута сокуону сүрүннээн көтүрбүтэ.
 Балаҕан ыйын 24 — ХНТ-га 71 дойду ядернай дэлби тэбии тургутуутун ыытары бобор туһунан сөбүлэҥҥэ илии баттаабыттар.
 Балаҕан ыйын 27 — Кабулу талибтар сэриилээн ылбыттар. Афганистан Ислам эмираата диэн ааттаммыт. Афганистан Демократтыы Өрөспүүбүлүкэтин бэрэсидьиэнин Мохаммад Наджибулланы ыйаан өлөрбүттэр.

 Алтынньы 
 Алтынньы 9 — "Саха Өрөспүүбүлүкэтин ытык киһитэ" ытык аат туһунан балаһыанньа Ил Түмэн уурааҕынан бигэргэтиллибит. Ытык аат Өрөспүүбүлүкэ күнүгэр — балаҕан ыйын 27 күнүгэр — түбэһиннэрэн Ил Дархан ыйааҕынан иҥэриллэр.
 Алтынньы 23 — Өрөспүүбүлүкэ киин быыбардыыр хамыыһыйата бэрэсидьиэҥҥэ бастакы икки кандидааты бэлиэтээбит: Артур Алексеевы «Норуот патриотическай сойууһа» диэн тэрийэр бөлөхтөн, уонна Николай Архиповы Саха сирин социальнай-демократическэй баартыйатыттан. Бу сыл ахсынньытыгар буолбут быыбарга барыта 6 киһи кыттыбытыттан Михаил Николаев кыайбыта (58,96 % куолаһы ылан, «иккис миэстэлээх» Артур Алексеев 25,46 % ылбыта).

 Сэтинньи 
 Сэтинньи 16 — Каспийскай куоракка теракт түмүгэр 67 киһи өлбүт.
 Ахсынньы 
 Ахсынньы 1 — СТС телевидение ситимэ үлэтин саҕалаабыт.
 Ахсынньы 7 — Ил Түмэн Вячеслав Штырову иккис болдьоххо бэрэсидьиэнниирин өйөөбүт.
 Ахсынньы 10 — Нельсон Мандела Соҕуруу Африка Өрөспүүбүлүкэтин саҥа конституциятыгар илии баттаабыт. Бу дойдуга мантан ыла раасалар тэҥ бырааптаммыттар.
 Ахсынньы 20 — Саха Өрөспүүбүлүкэтин бэрэсидьиэнэ Михаил Николаев ыйааҕынан улуус кыттыылаах Ньурбаҕа регистрацияламмыт АЛРОСА-НЬУРБА акционернай уопсастыба тэриллибит. 2019 сыллаахха бу хампаанньаны ликвидациялыырга диэн быһаарыы ылыллыбыта.

 Төрөөбүттэр 
 Атырдьах ыйын 5 — Анжелика Протодьяконова, Саха сиригэр хойуу хаас уруһуйданан 2016 сыллаахха киэҥник биллибит кыыс, инстаблогер, фрик.

 Өлбүттэр 
 Избеков Иоаким Дмитриевич — Уустаах Избеков (03.02.1909—1996) — аатырбыт артыыс, драматург, хореограф, мас ууһа.
 Кулун тутар 7 — Шестаков Егор Петрович — Эрчимэн (31.05.1927—07.03.1996) — поэт, литератураны ырытааччы.
 Кулун тутар 18 — Одиссей Элитис, гириэк бэйиэтэ, литэрэтиирэ кириитигэ, Нобель бириэмиэйтин лауреата (1911 төр.).

 Кулун тутар 30 — Ковалевскай Олег Михеевич, худуоһунньук, график, Саха АССР култууратын үтүөлээх үлэһитэ.
 Муус устар 22 — Иванов Василий Федотович (10.08.1936—22.04.1996) — история билимин доктора.
 Бэс ыйын 6 — Кузьмин Ариан Ильич - космос сардаҥаларын үөрэппит физик-учуонай, билим салайааччыта, СГУ ректора, Аҕа дойду сэриитин кыттыылааҕа.

 От ыйын 17 — саха худуоһунньуга, живописец Афанасий Собакин (1928 с. Чурапчы Кытаанаҕар төр.).
 От ыйын 25 — Таривердиев Микаэл — сэбиэскэй уонна российскай композитор РСФСР норуот артииһа (1986).
 Атырдьах ыйын 5 — Соколов Эдуард Дмитриевич (Тулусхан) (03.07.1944 төр.) — суруйааччы.

 Атырдьах ыйын 24 — Зайнаб Биишева — Башкортостан норуодунай суруйааччыта, прозаик, бэйиэт, драматуур, тылбаасчыт.

 Сэтинньи 27 — Василий Семенович Яковлев-Далан - Саха норуодунай суруйааччыта.

*