Уус-Алдан улууһа

Уус-Алдан — Саха Сирин киин өттүгэр тайаан сытар улуус. Билиҥҥи көрүҥүнэн 1930 сыл тохсунньу 9 күнүгэр тэриллибитэ.

Киинэ — Бороҕон (). Нэһилиэнньэлээх пууннара — 35, нэһилиэктэрэ — 22. Нэһилиэнньэтэ 2002 сыллаахха — 23 тыһ. тахса. Нэһилиэнньэ сир иэнигэр тиксиитэ — 1,23 киһ./км². Нэһилиэнньэ баһыйар үгүс өттө (2002 с.) — сахалар (98 %).

Улуус сирин-уотун иэнэ көнө хаптал сир. Улуус улахан өртө Саха киин хаптал сиринэн тайыыр. Тохсунньу орто температурата — -42 °C, от ыйыгар - +17…+18 °С. Сөҥүү түһүүтэ сылга 200–250 мм. Улууһу таарыйар улахан өрүстэр — Өлүөнэ, Алдан. Элбэх күөллэрдээх, олортон ордук улаханнара — Мүрү, Өнөр, Таргылдьыма.

Улууска бороҥ чох, тутуу матырыйаала буолар хостонор баай саппааһа булуллубута.

Уус-Алдан улууһа саха уустарын икки ордук бөдөҥ холбоһуктарыттан (Хаҥаластары тэҥэ) биирдэстэрэ — Бороҕон ууһун сирдэрин ылар. «Бороҕон» диэн ааты түүрдүү-моҥуоллуу уустар улуу иллэрин терүттээччи Чыҥыс Хаан тахсыбыт бордьигин ууһун аатыттан сэдиптииллэр. Уйбаан Белолюбскай уонна Майаҕатта Бэрт Хара төрөөбүт улуустара.

 Демография 

500px|thumb|center|Биэрэпис ыытыллыбыт сыллырга уонна 2007 сылга нэһилиэнньэ ахсаана

 Администрацияларынан араарыы 


#НэһилиэктэрКииннэрэКыра 
бөһүөлэктэрУлуус 
кииниттэн,

кмПочта 
индексаНэһилиэнньэ 
ахсаана

(2007 сыл)1 Мүрү Бороҕон, улуус киинэ Мындааба, Томтор 0 73532 Суотту  Оҕуруоттаах  Саһылыкаан, Хоноҕор 72 20103 Лөгөй  Кэптэни  Хомустаах, Даалы 36 15904 Дүпсүн  Дүпсүн  Бээди, Остуойка 56 13765 Курбуһах  Уус Күөлэ  Окоёмовка, Балаҕаннаах 73 12106 Найахы  Балыктаах  73 10187 Өлтөх  Бэйдиҥэ  Арыылаах 51 10028Бороҕон Тумул  Арыы Тиит, Элэһин 57 10009 Бэрт-Уус  Сыырдаах  Чирэпчи 28 90810 Байаҕантай  Танда  48 78111 Бастакы Хоро  Чараҥ  4 69612 Өнөр  Эһэлээх 35 61313 Баатаҕай Хомустаах 65 60714 Иккис Лөгөй  Тулуна  17 57215 Түүлээх  Кылаайы  132 56716 Хоро Майаҕас  6 53317 Бастакы Өспөх  Уһун Күөл  45 51018 Чэриктэй  Чэриктэй  91 46419 Өспөх  Дыгдал  110 35020 Тиит Арыы  Тиит Арыы  60 30821 Бээрийэ  Бээрийэ  77 301Барыта        23423

 Үөрэҕирии 

 Уус-Алдан улууһуттан төрүттээх биллиилээх дьон 
 Стрекаловскай Михаил Михайлович (1914—29.07.1989) — Арассыыйа Федерациятын Дьоруойа, Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа.
Босиков Николай Афанасьевич (18.12.1931—2008) — поэт, сэһэнньит.
Лонгинов Владимир Дионисьевич (02.09.1919- 1943) — Советскай Союз Геройа, Аҕа Дойду сэриитин кыттыылааҕа.
Егоров Гаврил Васильевич-Бартыһаан Дьөгүөрэп — гражданскай сэрии дьоруойа.
Окоемов Николай Николаевич - государственнай, политическай диэйэтэл.
Тарскай Николай Николаевич - спорт эйгэтигэр республика биллиилээх тэрийээччитэ, салайааччыта.
Иван Васильевич Мигалкин - саха народнай поэта.

Категория:Саха сирин улуустара