1519

1519 сыл.

 Туох буолбута 
 Кулун тутар 4 — Эрнан Кортес ацтектар уонна кинилэр баайдарын-дуолларын көрдөөр соруктаах Миэксикэ кытылыгар тиксибит.
 Муус устар 21 — Миэксикэ кытылыгар Испания конкистадора Эрнан Кортес тиксибит.
 Атырдьах ыйын 10 — Фернан Магеллаан биэс хараабыллаах Сир шарын эргийээри Испанияттан арахпыт. Эспэдииссийэ үс сылынан төннөрүгэр 18 киһилээх биир эрэ хараабыл ордубут, Магеллан бэйэтэ аара Филиппин арыыларыгар өлбүт.

 Балаҕан ыйын 20 — Фернан Магеллан эспэдииссийэтэ саҕаламмыт.

 Сэтинньи 8 — Испания конкистадора Эрнан Кортес Ацтек импиэрийэтин киин куоратыгар Теночтитлаҥҥа этэрээтин кытары киирбит. Кинилэри ацтек ыраахтааҕыта Монтесума үөрүүлээхтик көрсүбүт уонна улахан малааһын тэрийбит. Онно Монтесума Кортеска элбэх кыһыл көмүс киэргэл бэлэхтээбитэ испанецтар бу дойдуну баһылыыр баҕа санааларын эбии күүһурдүбүт эбит. Кортес дьоно Теночтитлаҥҥа биир нэдиэлэ эйэ-дэмнээхтик сылдьан баран ыраахтааҕы Монтесуманы тутан ылан аманаат гыммыттар.

 Төрөөбүттэр 

 Өлбүттэр 
 Ыам ыйын 2 — Леонардо да Винчи өлбүт, Италия худуоһунньуга уонна саҥаны айааччыта.