Эсперанто

Эсперанто (Esperanto) диэн аан дойдуга ордук киэҥник тарҕаммыт оҥоhуу тыл. Людвик Лазар Заменхоф 1887 c. айбыта. 

Эсперантоны билээччилэр ахсааннара 100,000 - 2 млн кэриэтэ, биир тыhыынча кэриэтэ киhиэхэ эсперанто төрөөбүт тыллара.

 Тыл чинчилэрэ 
 Классификацията 
Оҥоhуу тыл буоларын быhыытынан, эсперанто хайа да омук тылыныын урууласпат. Фонологията, грамматиката, тылдьыта уонна семантиката арҕаа индо-эуропа тылларыгар олохтонор. Фонематын тутула уонна семантикатын улахан өттө славян гиэнэ, тылдьыта сүрүннээн роман тылларыттан уонна кыратык герман тылларыттан ылыллыбыт. Прагматикатыгар уонна тыл атын аспектарыгар нуучча, поляк, ниэмэс уонна француз тылларын дьайыылара баар.

Типологиятынан, эсперанто сылтахтаахтардаах уонна көҥүл прагматик өс быhыылаах, ол эбэтэр субъект-туохтуур-объект курдук быhыылаах. Даҕааһын ааттар көҥүл аат тыл иннинэ эбэтэр кэнниттэн туруохтарын сөп. Саҥа өстөр аффиксынан уонна суффиксынан үөскүүллэр.

 Суруга 
Эсперанто уларытыллыбыт латин алпабыытынан суруктанар. Алпабыыт 28 буукубалаах:
a b c ĉ d e f g ĝ h ĥ i j ĵ k l m n o p r s ŝ t u ŭ v z

 Фонологията 
Эсперантоҕа 22 бүтэй дорҕоон, 5 аhаҕас дорҕоон уонна 6 дифтоҥ баар.

 Грамматиката 

 Күннээҕи этиилэр 

Сахалыы  Эсперанто  IPAЭҕэрдэ  Saluton  Ээх  Jes  Суох  Ne  Үтүө сарсыарда  Bonan matenon  Үтүө киэhэ  Bonan vesperon  Көрсүөххэ диэри  Ĝis revido  Эн аатыҥ кимий?  Kiel vi nomiĝas?  Мин аатым  Mi nomiĝas  Хайдаххыный?  Kiel vi fartas?  Эсперантонан саҥараҕын дуо?  Ĉu vi parolas Esperanton?  Мин эниигин өйдөөбөппүн  Mi ne komprenas vin  Үчүгэй  Bone  Сөп  Ĝuste  Махтал  Dankon  Не стоит благодарности  Nedankinde  Баһаалыста  Bonvolu  (Желаю) Здоровья!  Sanon!  Эҕэрдэ  Gratulon  Мин эниигин таптыыбын  Mi amas vin  Биир пиибэтэ, баhаалыста  Unu bieron, mi petas  Бу тугуй?  Kio estas tio?  Бу ыт  Tio estas hundo  Үтүө түүн  Bonan nokton  Эйэ!  Pacon!  

 Хос быhаарыылар 

 Тас сигэлэр 

 UEA.org Эсперанто аан дойдутааҕы ассоциацията