1790

1790 сыл.

 Туох буолбута 
 Тохсунньу 
 Тохсунньу 30 (Юлиан халандаарынан тохсунньу 19) — Екатерина II Саха уобалаһын быыбарданар баһылыгын (предводитель) талар, исправнигы аныыр, саха оҕолоругар училище арыйар уонна суут (словесный суд) тэрийэр туһунан ыйаах таһаарбыт.

 От ыйа 
 От ыйын 9 — Фиин хомотугар Швеция флота Арассыыйа флотун үлтүрүппүт (билиҥҥи Финляндия Котка куоратын аттыгар). Бу кыргыһыы Швеция байҕалга саамай бөдөҥ кыргыһыытынан буолбута, ону тэҥэ Балтика байҕалыгар буолбут саамай бөдөҥ кыргыһыы (Швеция 275 хараабылыгар 14 тыһ. киһилээҕэ, Арассыыйа 240-274 хараабылыгар 18,5 тыһ. киһилээҕэ). Манан Арассыыйа-Швеция 1788–1790 сс. сэриитэ түмүктэммитэ.

 Балаҕан ыйа 
 Балаҕан ыйын 19 — Нуучча суруйааччыта Александр Радищев Арассыыйа олоҕун-дьаһаҕын кириитикэлиир «Петербургтан Москубаҕа айан» диэн сэһэни суруйбутун иһин Сибииргэ көскө ыытыллыбыт.

 Алтынньы 
 Алтынньы 6 — Швейцария Женеватыгар олохтоох ювелир Якоб Швепп гаастаах ууну оҥоруу процеһын көрдөрбүт. 
 Алтынньы 26 — Дьокуускай куорат дьаралыга бигэргэммит. Ол саҕана быһаарыыта маннык эбит: «Үрүҥ көмүс хонууга кииһи туппут хотой».
 Ахсынньы 
 Ахсынньы 22 — Александр Суворов хамаандалаах нуучча сэриилэрэ Туурсуйа Измаил кириэппэһин сэриилээн ылбыттар.

 Төрөөбүттэр 

 Өлбүттэр 
 От ыйын 17 — Адам Смит, Британия филосова уонна экономиhа

 Быһаарыылар