1889

1889 сыл.

 Туох буолбута 

 Тохсунньу 
 Тохсунньу 15 — АХШ Атланта куоратыгар Coca-Cola хампаанньа бэлиэтэммит(регистрацияламмыт), ол саҕанааҕы аата Пембертон мэдиссиинэ хампаанньата диэн эбит.

 Кулун тутар 
 Кулун тутар 31 — Эйфель башнятын тутуута түмүктэммит.

 Ыам ыйа 
 Ыам ыйын 1 — Чикаго куоракка оробуочайдар 8 чаастаах үлэ күнүн туруорсан забастовкалаабыттар уонна демонстрацияҕа тахсыбыттар. Полицейскайдар бөлөхтөрүгэр ким эрэ буомба бырахпыт, онтон сылтаан полиция демонстраннары ытыалаабыт.
 Ыам ыйын 1 — атыыга аан бастаан аспирин тахсыбыт.

 Ыам ыйын 6 — Парижка Аан дойдутааҕы быыстапка аһыллыбыт. Манна анаан Эйфель башня туппута, быыстапка кэнниттэн суох гынар былааннаахтара.

 Бэс ыйа 
 Бэс ыйын 30 — Парижтааҕы эйэ кэмпириэнсийэтигэр Түмэннэр (парламеннар) сойуустара олохтоммут. Бу тэрилтэ билигин да үлэлиир.

 От ыйа 
 От ыйын 12 — Александр III ыраахтааҕы земскэй начаалынньыктар тустарынан ыйаахха илии баттыыр.

 Атырдьах ыйа 
 Атырдьах ыйын 6 — Бэрчээккитэ суох бүтэһик буоксаҕа матч буолбут.

 Балаҕан ыйа 
 Балаҕан ыйын 23 — Дьоппуоҥҥа Nintendo диэн видео оонньуу уонна оонньуур консоллары оҥорор хампаанньа төрүттэммит. Маҥнай кини хаарты оҥоруутунан дьарыктанар эбит.
 Балаҕан ыйын 28 — Генеральнай кээмэй уонна ыйааһын конференциятыгар метр устатын уонна килограмм ыйааһынын быһаарбыттар.

 Олунньу 
 Олунньу 11 — Дьоппуон импиэрийэтин көнөстүүссүйэтэ ылыллыбыт. Дьоппуон көнөстүүссүйэлээх монархия буолбут.

 Ыам ыйа 
 Ыам ыйын 1 күнүгэр Чикаго куоракка рабочайдар 8 чаастаах үлэ күнүн туруорсан забастовкалаабыттар уонна демонстрацияҕа тахсыбыттар. Полицейскайдар бөлөхтөрүгэр ким эрэ бомба бырахпыт, онтон сылтаан полиция демонстраннары ытыалаабыт.

 Төрөөбүттэр 
 Пестун Ефим Григорьевич, 1923 - 1925 сыллардаахха ВКП(б) Саха обкомын сэкрэтээрэ 
 Харитонов Иона Матвеевич — Саахардаах (1889 - 1972), олҥхоһут.

 Муус устар 16 — Чарли Чаплин, аатырбыт киинэ артыыһа, режиссера

 Муус устар 20 — Адольф Хитлер
 Бэс ыйын 23 — Анна Андреевна Ахматова (Горенко), нуучча поэтессата төрөөбүт.
 Сэтинньи 14 — Джавахарлал Неру — Ииндийэ босхолонуутун иһин хамсааһынын басхана, Ииндийэ бастакы премьер-миниистирэ (1947-1964). Кини кыыһа Индира Ганди (1966-1977, 1980-1984) уонна сиэнэ Раджив Ганди (1984-1989) эмиэ премьер-миниистир буолан өр сылларга дойдуну салайбыттара.
 Сэтинньи 27 — Желобцов Н.Е. (1889 — 1921), техничесдэй хайысхаҕа саха бастакы инженера.

 Өлбүттэр 
 От ыйын 29 — Ибрай Алтынсарин — хаһаах уопсастыбаннай диэйэтэлэ, сырдатааччыта, Казахстааҥҥа элбэх оскуоланы арыйбыта.

 Алтынньы 29 — Николай Чернышевскай — Бүлүү куоракка олорбут нуучча уһулуччулаах революционер демократа, сырдатааччы-энциклопедист, суруйааччы, литэрэтиирэ кириитигэ.

*