Атырдьах ыйын 15

Атырдьах ыйын 15 диэн Григориан халандаарыгар сыл 227-с күнэ (ордук хонуктаах сылга 228-c күнэ). Сыл бүтүө 138 күн баар.

 Бэлиэ күннэр 
  — Дойду үрдүнэн кутурҕан күнэ
  — Тутулуга суох буолуу күнэ. Британияттан 1947 сыллаахха
  — Аччык иччилэр бэстибээллэрэ
 , Саҥа Шотландия — Акадия ()
  — Тутулуга суох буолуу күнэ. Францияттан 1960 сыллаахха
  — Дойду күнэ
  — Панама-Вьехо күнэ
  — Асунсьон олохтоммут күнэ
  — Сэбилэниилээх күүстэр күннэрэ
 ,  — Босхолонуу күнэ
  — Конституция күнэ
  — Нил өрүс халаанныыр күнэ (, Вафаа эль-Нил)

  — Археолог күнэ

 Түбэлтэлэр 
 1281 — Дьоппуоҥҥа байҕалынан устан тиийбит монгол сэриитин иккис төгүлүн тайфун ыспыт. Бу тайфуну дьоппуоннар камикадзе диэн ааттаабыттар, ол аата — "айыы тыала".
 1643 — Аллараа Халымаҕа Походскай сэлиэнньэ үөскээбит.
 1717 — Арассыыйа, Франция уонна Пруссия Амстердамнааҕы сөбүлэҥи түһэрсибиттэр.
 1723 — Петергоф аһыллыбыт, Арассыыйа импэрээтэрдэрин сайылыктара.
 1835 — Эргийэр барабаннаах таҥас сууйар массыынаҕа патент ылыллыбыт.
 1876 — Александр II ыраахтааҕы Аан дойдутааҕы ориенталистар кэҥгириэстэригэр быыстапка оҥоро кэлэ сылдьар сахалары уонна бүрээттэри кытта көрсүбүт. Онно Арҕаа Хаҥаластан икки саха киһитэ (Дьэр нэһилиэгин кинээһэ Боппосов уонна тылбаасчыт Слепцов) бааллара.
 1882 — Дьокуускайга үс кылаастаах дьахтар прогимназията аһыллыбыт (1884 сылтан — 4 кылаастаах). Дьиэни саха атыыһыта Петр Захаров сиэртибэлээбит. 1900 с. гиманзия буолбута, 1902 с. саҥа икки этээстээх дьиэни туппуттара. 1920 с. дылы үлэлээбитэ. 
 1893 — Третьяковскай галерея аһыллыбыт («Павел уонна Сергей Михайлович Третьяковтар Москуба куораттааҕы галереялара»).
 1908 — Пруссияҕа дьахталлар үрдүк үөрэххэ киирэллэрэ көҥүллэммит.
 1914 — Бастакы аал Панаама ханаалынан ааспыт.
 1918 — АХШ уонна Сэбиэскэй Арассыыйа дипломаттыы сыһыаннары тохтоппуттар. Ол күн уонна сарсыныгар АХШ сэриилэрэ Владивостокка түспүттэр, Антанта дойдуларын интервенциялара саҕаламмыт. 
 1920 — Польша Варшаватааҕы кыргыһыыга кыайбыт (Сэбиэскэй Арассыыйа уонна Польша 1919—1921 сс. сэриитэ).
 1921 — Женеваҕа Фритьоф Нансен салалтатынан Арассыыйа хоргуйааччыларыгар көмөнү тэрийэр кэмпириэнсийэ саҕаламмыт.
 1941 — Сангаар бөһүөлэгэ фроҥҥа бастакы дьонун атаарбыт
 1946 — ССКП Киин кэмитиэтин пленумугар А. Жданов «Арҕаа дойдуларга сүгүрүйүүнү» утары охсуһууну саҕалаабыт.
 1947 — Ииндийэ уонна Пакистан тутулуга суох буолбуттар. 190 сыл устата Улуу Британия баһылаабыт Ииндийэтин дьон итэҕэлинэн көрөн икки судаарыстыбаҕа араарбыттара. Арахсыы кэнниттэн саҥа судаарыстыбалар икки ардыларыгар улахан миграциялар саҕаламмыттара.
 2012 — Саха литэрэтиирэтин төрүттээччилэртэн биирдэстэрэ Алампа көмүс уҥуоҕа, Таатта улууһун олохтоохторун уонна бэйэтин аймахтарын көрдөһүүлэринэн, Ытык-Күөлгэ Хадаайы диэн сиргэ («Таатта» уус-уран литэрэтиирэ түмэлин аттыгар) иккистээн көмүллүбүтэ.

 Төрөөбүттэр 
 1891 — Анатолий Пепеляев, XX үйэ саҕаланыытыгар Саха Сиригэр гражданскай сэрии кыттыылааҕа, үрүҥ генераала, амнистияҕа түбэһэн Новосибирскайга үлэлээбитэ, 1937 сыллаахха хаайыллыбыта, 1938 сыллаахха ытыллыбыта.
 1917 — Семен Пестерев (1983 өлб.), худуоһунньук, муосчут.
 1921 — Саха АССР үтүөлээх учуутала, фольклорист Николай Степанов (1989 өлб.)
 1929 — Владимир Павлов (12.08.1999 өлб.) — Дьокуускай горисполкомун салайааччыта буола сылдьыбыт, 1980-90 сылларга «Сахамебель» Холбоһук салайааччыта.
 1931 — Микаэл Таривердиев (1996 өлб.) — композитор, РСФСР норуодунай артыыһа (1986).
 1949 — Юрий Буслаев, тутааччы, 1998 - 2003 сыллардаахха Саха Өрөспүүбүлүкэтин тутуу уонна архитектура миниистирэ.
 1954 — Егор Борисов — биллэр саха бэлиитигэ, 2003—2010 СӨ бырабыыталыстыбатын салайааччыта, 2010 с. от ыйын 17 күнүттэн 2018 сыл ыам ыйын 28 күнүгэр диэри Саха Өрөспүүбүлүкэтин бэрэсидьиэнэ (дуоһунас 2012 сыл бэс ыйын 8 күнүгэр Ил Дархан (Глава) диэн ааттаммыта).
 1988 — Нам улууһун Бастакы Хомустаах нэһилиэгэр Кэскил Баишев, саха эстрадатын артыыһа.

 Өлбүттэр 
 1980 — Семен Никифоров (27.08.1923 төр.) — саха суруйааччыта, Аҕа дойду сэриитин кыттыылааҕа.
 1990 — Виктор Цой (1962 төр.), бэйиэт уонна ырыаһыт, «Кино» рок-бөлөх салайааччыта.

Категория:Атырдьах ыйын 15