1757

1757 сыл.

 Туох буолбута 

 Тохсунньу 2 — Британия Калькутта куораты (Ииндийэ) сэриилээн ылбыт.

 Бэс ыйын 23 — Плесси кыргыһыыта: 3000 киһилээх Британия Ост-Индиятааҕы хампаанньатын сэриитэ 50000 киһилээх Бенгалия сэриитин кыайбыт. Мантан ыла Улуу Британия Индияны баһылааһына саҕаламмыт.

 Атырдьах ыйын 30 — Илин Пруссияҕа Гросс-Егерсдорф диэн сэлиэнньэ аттыгар нуучча аармыйата Пруссия аармыйатын үлтүрүппүт. Бу Сэттэ сыллаах сэриигэ нуучча аармыйата кыттыылаах бастакы бөдөҥ кыргыһыы этэ (Пруссия өттүттэн 28 тыһ., Арассыыйа өттүттэн 55 тыһ. киһи кыттыбыта). Ол эрээри, аармыйа баһылыга генерал-фельдмаршал Апраксин Степан Федорович чугуйан биэрэн, кыайыы улахан түмүгү аҕалбатаҕа. Сэлиэнньэ билигин суох, буолбут сирэ аныгы Калининград уобалаһын Черняховскай оройуонугар баар.

 Ахсынньы 31 — Арассыыйа ыраахтааҕыта Елизавета I (Петровна) Кёнигсберг куораты Арассыыйа састаабыгар киллэрэр туһунан ыйаах таһаарбыт. 1758 сылтан 1762 сыллаахха диэри куораты 5 генерал-күбүрүнээтэр салайбыта; 1762 сыллаахха ыам ыйын 5 күнүгэр Арассыыйа импиэрийэтин уонна Пруссия ыккардыларыгар сөбүлэҥ түһэрсиллэн, нуучча аармыйата куораттан 1763 сыллаахха тахсыбыта, куорат Пруссияҕа төннөрүллүбүтэ.

 Төрөөбүттэр 

 Өлбүттэр