शिवप्रसाद सिंह

जीवनस्य प्रकाशः 
चिकितसिक। शिवप्रसादसिंहस्य जन्म १९२८ तमे वर्षे अगस्तमासस्य १९ दिनाङ्के बनारसस्य जलालपुरग्रामस्य जमींदारपरिवारे अभवत् | परन्तु सः सर्वथा भिन्नासु रीतिरिवाजेषु वर्धितः यस्य तया वातावरणेन सह किमपि सम्बन्धः नासीत् । सः प्रायः स्वपितामही, पितामहः, मातुः च स्वस्य विकासे विशेषं योगदानं दत्तवन्तः इति वदति स्म । पितामह्याः अचलस्मृत्या सः एतावत् प्रभावितः अभवत् यत् सः स्वस्य प्रथमा कथा 'दादी माँ' इति अपि लिखितवान् । अनेन हिन्दीकथायाः नूतनः आयामः प्राप्तः । 'दादी माँ' इत्यस्मात् नूतना कथा रूपान्तरिता, एतदेव न, प्रथमस्थानीयकथायाः श्रेयः अपि अस्याः । पश्चात् डा. शिवप्रसादसिंहेन स्वकथासु प्रयुक्ता बोली प्रेमचन्दरेणुयोः भिन्ना अस्ति । एकप्रकारेण एतयोः मध्ये एकः मार्गः अस्ति । अत एव तस्य कथाः पाठकान् अधिकतया आकर्षितवन्तः । नूतनसाहित्य-आन्दोलनस्य आरम्भस्य श्रेयः दत्ताः तस्य कृतीः कस्यापि आन्दोलनेन सह न सम्बद्धाः इति विडम्बना । सः स्वतन्त्रतया लिखितवान्, स्वस्य अद्वितीयशैल्यां प्रवृत्तः । अत एव सः कालातीः कथाः उपन्यासाः च लिखितुं समर्थः अभवत् ।

शिक्षा : १९४९ तमे वर्षे उदयप्रतापमहाविद्यालयात् इन्टरमीडिएटं कृत्वा शिवप्रसादजी १९५१ तमे वर्षे बनारस हिन्दूविश्वविद्यालयात् बी.ए. १९५३ तमे वर्षे हिन्दीभाषायां प्रथमः एम.ए. शिवप्रसाद सिंह जी के 'कीर्तिलता - अवहत्थ भाषा' विषयक लघु शोध प्रबंध, एम.ए. हजारी प्रसाद द्विवेदी अकरोत्। यद्यपि सः आरम्भादेव द्विवेदी इत्यस्य प्रियशिष्येषु अन्यतमः आसीत् तथापि पश्चात् द्विवेदी इत्यस्य प्रियशिष्यः अभवत् । द्विवेद्याः निर्देशनेन सः 'सुर पूर्व ब्रजभाषा, तस्य साहित्यम्' इति विषये स्वस्य शोधं सम्पन्नवान्, यत् तस्य प्रकारस्य उत्कृष्टतमं मौलिकं कृतिं इति प्रसिद्धम् अस्ति ।

 स्रोतः 
शिवप्रसाद सिंह मंजुशिमा

वर्गः:हिन्दीकवयः