बी पी कोइराला

बि. पि. कोइराला इति नाम्ना प्रसिद्धः विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला  (८ सेप्टेम्बर् १९१४-२१ जुलाई १९८२) एकः नेपाली-क्रान्तिकारी, राजनैतिकः नेता, लेखकः च आसीत्। सः १९५९ तः १९६० पर्यन्तं नेपालदेशस्य प्रधानमन्त्री आसीत्। सः लोकतान्त्रिक- समाजबादी राजनैतिकदलस्य नेपाली-काङ्ग्रेस् इत्यस्य नेतृत्वं कृतवान्। सः बालिवुड्-अभिनेत्र्याः मनीषा-कोइराला-सिद्धार्थ-कोइराला-इत्येतयोः पितामहः, पूर्वप्रधानमन्त्रिणः [[गिरिजाप्रसाद कोइराला]] -इत्यस्य अग्रजः, पूर्वप्रधानमन्त्र्याः [[मातृकाप्रसाद कोइराला]]-इत्यस्य अनुजः च आसीत्।

कोइराला इत्ययं लोकतान्त्रिकरूपेण निर्वाचितः प्रथमः, नेपालदेशस्य २२ तमः प्रधानमन्त्री च आसीत्। सः १८ मासान् यावत् पदच्युतः भूत्वा, राज्ञः महेन्द्रस्य निर्देशेन कारावासे च न्निर्वासितः। तस्य शेषजीवनं बहुधा कारागारे वा निर्वासने वा व्यतीतम् आसीत्, तथा च क्रमेण स्वास्थ्यं क्षीणं च जातम्। 

नेपालदेशस्य महान् राजनैतिक-व्यक्तिषु अन्यतमः इति परिगणितः कोइराला लोकतन्त्रस्य दृढसमर्थकः आसीत्। सः दृढरूपेण अवदत् यत् नेपाल-सदृशस्य दरिद्रदेशे व्यक्तिगतस्वातन्त्र्यस्य, नागरिक-राजनैतिक-अधिकाराणां च प्रत्याभूतिः एव पर्याप्तं नास्ति, तथा च लोकतान्त्रिक-समाजवादः एव नेपालस्य अविकसितस्य समस्यायाः समाधानः अस्ति इति।

 राजनैतिक-वृत्तिः 
लघुचित्रम्|गृहमन्त्रिणः बी. पी. कोइराला-वर्यः १९५१  तमे वर्षे दिल्लीनगरे 
तस्य विमोचनानन्तरं, भारतस्य स्वातन्त्र्यं आसन्नम् इति कारणात्, सः नेपालदेशे परिवर्तनं आनेतुं प्रायतत। 1947 तमे वर्षे सः भारते समाजवादी-नेपाली-राष्ट्रिय-काङ्ग्रेस् इतीदं स्थापितवान्, यत् 1950 तमे वर्षे नेपाली-काङ्ग्रेस्-पक्षः अभवत्। 1947 मार्च्-मासस्य 9 दिनाङ्के, कोइराला नेपालदेशं गत्वा स्वभ्रातरं गिरिजा प्रसाद्-कोइराला-वर्यं बिराटनगरस्य जूट्-गिरणि-आन्दोलनस्य प्रेरणे साहाय्यम् अकरोत्। सः गिरिजा प्रसाद् कोयिराला इत्यनेन अन्यैः चतुर्णां राष्ट्रियकाङ्ग्रेस्-नेतृभिः सह गृहीतः, 21 दिवसदीर्घं, मन्दं च पर्वतैः गमनं कृत्वा, स्वसहकारीभिः आन्दोलनकारिणां सह काठमाण्डू-नगरं नीतः। बन्धितानां यात्रायाः विषये बहु अवधानं प्राप्तं, तथा च मार्गे ग्रामेषु स्थितानां कृषकाणां तीव्रगामित्वाय साहाय्यं च कृतम्। कोयिराला-जनाः अन्यैः बन्धितैः सह काठमाण्डू-बङ्ग्लौ स्थापिताः, परन्तु 27-दिनेभ्यः निराहार-आन्दोलनस्य, जन-विरोधस्य, 1947 आगस्ट्-मासे महात्मागान्धी-वर्यस्य आग्रहात् च शीघ्रमेव मुक्ताः अभवन्। 1990 तमे वर्षे प्रधानमन्त्री जुद्द् शम्शेर्-वर्यः अस्पृश्यतायाः विषये महात्माबौण्डास्-इत्येनं तथा महात्मसोणै दास्-इत्येनं च निर्वासितवान्। सः महात्माजोनाय् दास् यादव् इत्यस्य गृहे, सम्प्रति सुन्सारी, राजगञ्ज्, मोरङ्ग् इत्यत्र, वासं कृत्वा आन्दोलनं प्रारभत। बनारस्-नगरे महात्माबौण्डास्-यादवं मिलित्वा, महात्मसोणै दास्-वर्यः 1990 तमे वर्षे गुरुपूर्णिमा नेपालस्य औपनिवेशिकशासनस्य समाप्त्यर्थं बी. पी.-कोइराला-वर्यं 51 रूप्यकाणि साहाय्यम् अकरोत्। पश्चात् नेपालीकाङ्ग्रेस् इत्यस्य निर्माणं जातम्। 2015 तमे वर्षे, बी. पी. कोइराला इत्येषः मोरङ्ग्-नगरस्य राजगञ्ज्-नगरस्य बूत्-सङ्ख्या 32 इत्यत्र महात्मा-सोणै-दास-यादवस्य गृहे उपविश्य निर्वाचने विजयी अभवत्। महात्मा सोनै दास् इत्येषः स्वस्य शिष्यं सूर्यनाथ् दास् यादव् इत्येनं सिराहा-नगरात् मन्त्रिणं कृतवान्।

 साहित्यम् 
लघुचित्रम्|बिश्वेश्वरप्रसाद कोइराला
यद्यपि कोइराला नेपालदेशस्य अत्यन्तं करिश्माई-राजनैतिकनेतृषु अन्यतमः इति मन्यते, तथापि सः नेपाली-साहित्यस्य सुप्रसिद्धेषु, विचारशील-लेखकेषु अन्यतमः अपि आसीत्। सः लघुकथासु, कादंबरिषु, केषाञ्चन काव्येषु च अलिखत्। कोइराला हिन्दीभाषायां लघुकथालेखनम् आरब्धवान्।

संदर्भ सामग्री

वर्गः:हिन्दीलेखकाः
वर्गः:१९८२ मरणम्
वर्गः:१९१४ जननम्
वर्गः:नेपालदेशस्य प्रधानमन्त्रिणः
वर्गः:नेपाली साहित्यकाराः