मातृभाषावक्तृणां सङ्ख्यानुसारं भाषासूचिः

अस्मिन् लेखे तेषां मातृभाषावक्तृणां सङ्ख्यानुसारं मानवभाषाणां सूची कृता अस्ति ।

तथापि, एतादृशानि सर्वाणि सूचीपत्राणि सावधानीपूर्वकं प्रयोक्तव्यानि, यतः उपभाषानिरन्तरतायां भाषाभेदार्थं भाषावैज्ञानिकमापदण्डानां सुसङ्गतसमूहं कल्पयितुं न शक्यते ।

 जनसङ्ख्यानुसारं शीर्षभाषाः 
 एथ्नोलॉग् (२०१९, २२ तमे संस्करणम्) 
एथ्नोलॉगस्य (Ethnologue), एसआईएल इन्टर्नेशनल् द्वारा प्रकाशितः भाषासन्दर्भः, २०१९ तमे संस्करणे निम्नलिखितभाषाः न्यूनातिन्यूनं १ कोटिः (10 मिलियन्) वक्तारः इति सूचीकृताः सन्ति ।

+न्यूनातिन्यूनं १ कोटिः (१० मिलियन्) प्रथमभाषाभाषिणः भाषाःश्रेणीभाषावक्ताःकोटिषु (मिलियने)विश्वजनसङ्ख्यायाःप्रतिशतम्(मार्च २०१९)भाषाकुटुम्बःशाखा1मन्दारिन चीनी९१.८ (918)11.922%चीनी-तिब्बतीयचीनीय2स्पैनिश४८.० (480)5.994%हिन्द-यूरोपीयरोमान्स3आङ्ग्ल३७.९ (379)4.922%हिन्द-यूरोपीयजर्मेनिक4हिन्दी (संस्कृतकृतं हिन्दुस्थानी)हिन्दी-उर्दू च प्रायः एकहिन्दुस्थानीभाषायाः मानकीकृतपञ्जिकाः इति वर्गीकृताः भवन्ति ।३४.१ (341)4.429%हिन्द-यूरोपीयहिन्द-आर्य5बाङ्गला३०.० (300)4.000%हिन्द-यूरोपीयहिन्द-आर्य6पुर्तगाली२२.१ (221)2.870%हिन्द-यूरोपीयरोमान्स7रूसी१५.४ (154)2.000%हिन्द-यूरोपीयबाल्टो-स्लाविक8जापानी१२.८ (128)1.662%जापानिकजापानी9पाश्चात्यपञ्जाबीराष्ट्रियसीमायां भाषायाः अपेक्षया भिन्नलिपिना परिभाषितम्९.२७ (92.7)1.204%हिन्द-यूरोपीयहिन्द-आर्य10मराठी८.३१ (83.1)1.079%हिन्द-यूरोपीयहिन्द्-आर्य11तेलुगु८.२० (82.0)1.065%द्राविडीयदक्षिण-केन्द्रीय12वू चीनी८.१४ (81.4)1.057%चीनी-तिब्बतीयचीनीय13तुर्की७.९४ (79.4)1.031%तुर्कीओझुज्14कोरियालि७.७३ (77.3)1.004%कोरियनिकएकान्तभाषा15फ्रेञ्च७.७२ (77.2)1.003%हिन्द-यूरोपीयरोमान्स16जर्मन (केवलं मानकजर्मन)७.६१ (76.1)0.988%हिन्द-यूरोपीयजर्मेनिक17वियतनामी७.६० (76.0)0.987%आग्नेयवियतीय18तमिऴ्७.५० (75.0)0.974%द्राविडीयदक्षिण19यू चीनी७.३१ (73.1)0.949%चीनी-तिब्बतीयचीनीय20उर्दू (फारसीकृतं हिन्दुस्थानी)६.८६ (68.6)0.891%हिन्द्-यूरोपीयहिन्द-आर्य21जावाभाषा६.८३ (68.3)0.887%आस्ट्रोनीशीयमलय-पोलिनीशियन22इतालवी६.४८ (64.8)0.842%हिन्द-यूरोपीयरोमान्स23मिस्रीय-अरबी६.४६ (64.6)0.839%अफ्रो-एशियाटिक्सामी24गुजराती५.६४ (56.4)0.732%हिन्द-यूरोपीयहिन्द-आर्य25ईरानीय फारसी५.२८ (52.8)0.686%हिन्द-यूरोपीयईरानीय26भोजपुरी५.२२ (52.2)0.678%हिन्द-यूरोपीयहिन्द-आर्य27दक्षिणमीन५.०१ (50.1)0.651%चीनी-तिब्बतीयचीनीय28हाक्का४.८२ (48.2)0.626%चीनी-तिब्बतीयचीनीय29जीन्-चीनी४.६९ (46.9)0.609%चीनी-तिब्बतीयचीनीय30हौसा४.३९ (43.9)0.570%अफ्रो-एशियाटिक्चाडिक31कन्नड४.३६ (43.6)0.566%द्राविडीयदक्षिण32इण्डोनेशियाभाषा४.३४ (43.4)इण्डोनेशियाभाषायां वक्तृणाम् अधिकदक्षतायाः कारणात् केषाञ्चित् तर्कः कृतः यत् एथ्नोलोग् प्रथमभाषा इति (यथा- जावाभाषा) परिभाषयति (कदाचित् दुष्कृतम्) इति भाषायाः अपेक्षया एषा सङ्ख्या बहु अधिका भवेत्, २१.५ तः २६.८ कोटि-(215 तः 268 मिलियन)-पर्यन्तं अनुमानं कृत्वा ।0.564%आस्ट्रोनीशीयमलय-पोलिनीशियन33पोलिश३.९७ (39.7)0.516%हिन्द-यूरोपीयबाल्टो-स्लाविक34योरुबा३.७८ (37.8)0.491%नाइजर्-काङ्गोवोल्टा–नाइजर्35शियङ्ग्-चीनी३.७३ (37.3)0.484%चीनी-तिब्बतीयचीनीय36मलयाळम्३.७१ (37.1)0.482%द्राविडीयदक्षिण37ओडिया३.४५ (34.5)0.448%हिन्द-यूरोपीयहिन्द-आर्य38मैथिली३.३९ (33.9)0.440%हिन्द-यूरोपीयहिन्द-आर्य39बर्मी३.२९ (32.9)0.427%चीनी-तिब्बतीयलोलो-बर्मी40पूर्वपञ्जाबी३.२६ (32.6)0.423%हिन्द-यूरोपीयहिन्द-आर्य41सुण्डाभाषा३.२४ (32.4)0.421%आस्ट्रोनीशीयमलय-पोलिनीशियन42सूडानी-अरबी३.१९ (31.9)0.414%अफ्रो-एशियाटिक्सामी43अल्जीरियन-अरबी२.९४ (29.4)0.382%अफ्रो-एशियाटिक्सामी44मोरोकन-अरबी२.७५ (27.5)0.357%अफ्रो-एशियाटिक्सामी45युक्रेनियन२.७३ (27.3)0.355%हिन्द-यूरोपीयबाल्टो-स्लाविक46इग्बो२.७० (27.0)0.351%नाइजर्-काङ्गोवोल्टा–नाइजर्47उत्तरीयउजबेक२.५१ (25.1)0.326%तुर्कीकर्लूक्48सिन्धी२.४६ (24.6)0.319%हिन्द-यूरोपीयहिन्द-आर्य49उत्तरलेवन्टीय-अरबी२.४६ (24.6)0.319%अफ्रो-एशियाटिक्सामी50रोमानियन२.४३ (24.3)0.316%हिन्द-यूरोपीयरोमान्स51तगालोग्२.३६ (23.6)0.306%आस्ट्रोनीशीयमलय-पोलिनीशियन52डच२.३१ (23.1)0.300%हिन्द-यूरोपीयजर्मेनिक53षैदी-अरबी२.२४ (22.4)0.291%अफ्रो-एशियाटिक्सामी54ग्यन्-चीनी२.२१ (22.1)0.287%चीनी-तिब्बतीयचीनीय55अम्हारिक२.१९ (21.9)0.284%अफ्रो-एशियाटिक्सामी56उत्तरपश्तो२.०९ (20.9)0.271%हिन्द्-यूरोपीयईरानीय57मगही२.०७ (20.7)0.269%हिन्द-यूरोपीयहिन्द-आर्य58थाई२.०७ (20.7)0.269%क्रा-दायीताई59सराइकी२.०० (20.0)0.260%हिन्द्-यूरोपीयहिन्द-आर्य60ख्मेर्१.६६ (16.6)0.216%आग्नेयख्मेर्61छत्तीसगढी१.६३ (16.3)0.212%हिन्द-यूरोपीयहिन्द-आर्य62सोमाली१.६२ (16.2)0.210%अफ्रो-एशियाटिक्कुशिटिक्63मलेशियाभाषा (मलेशीय मलय)१.६१ (16.1)0.209%आस्ट्रोनीशीयमलय-पोलिनीशियन64सिबुआनो१.५९ (15.9)0.206%आस्ट्रोनीशीयमलय-पोलिनीशियन65नेपाली१.५८ (15.8)0.205%हिन्द-यूरोपीयहिन्द-आर्य66मेसोपोटामियन-अरबी१.५७ (15.7)0.204%अफ्रो-एशियाटिक्सामी67असमिया१.५३ (15.3)0.199%हिन्द-यूरोपीयहिन्द-आर्य68सिंहल१.५३ (15.3)0.199%हिन्द-यूरोपीयहिन्द-आर्य69उत्तरीयकुर्दी१.४६ (14.6)0.190%हिन्द-यूरोपीयईरानीय70हिजाझी-अरबी१.४५ (14.5)0.188%अफ्रो-एशियाटिक्सामी71नाइजीरियन फुल्फुल्दे१.४५ (14.5)0.188%नाइजर्-काङ्गोसेनेगाम्बियन72बोआरिश्च१.४१ (14.1)0.183%हिन्द-यूरोपीयजर्मेनिक73दक्षिण-अजर्बैजानी१.३८ (13.8)0.179%तुर्कीओझुज्74यूनानी१.३१ (13.1)0.170%हिन्द-यूरोपीययूनानीय75चटगाँवी१.३० (13.0)0.169%हिन्द्-यूरोपीयहिन्द-आर्य76कजाक्१.२९ (12.9)0.168%तुर्कीकिपचक्77दक्खिनी१.२८ (12.8)0.166%हिन्द-यूरोपीयहिन्द-आर्य78हङ्गेरियन१.२६ (12.6)0.164%यूरालिकफिनो-ऊग्रिक79किन्यार्वाण्डा१.२१ (12.1)0.157%नाइजर्-काङ्गोबण्टू80जुलु१.२१ (12.1)0.157%नाइजर्-काङ्गोबण्टू81दक्षिणलेवन्टीय-अरबी१.१६ (11.6)0.151%अफ्रो-एशियाटिक्सामी82टुनिशियन-अरबी१.१६ (11.6)0.151%अफ्रो-एशियाटिक्सामी83सानानी-अरबी१.१४ (11.4)0.148%अफ्रो-एशियाटिक्सामी84उत्तरमीन१.१० (11.0)0.143%चीनी-तिब्बतीयचीनीय85दक्षिणपश्तो१.०९ (10.9)0.142%हिन्द-यूरोपीयईरानीय86रुण्डी१.०८ (10.8)0.140%नाइजर्-काङ्गोबन्टू87चेक्१.०७ (10.7)0.139%हिन्द-यूरोपीयबाल्टो-स्लाविक88ताईजी-अदनी-अरबी१.०५ (10.5)0.136%अफ्रो-एशियाटिक्सामी89उइगुर्१.०४ (10.4)0.135%तुर्कीकर्लूक्90पूर्वमीन१.०३ (10.3)0.134%चीनी-तिब्बतीयचीनीय91सीलेटी१.०३ (10.3)0.134%हिन्द-यूरोपीयहिन्द-आर्य

नेश्नलएन्सीक्लपीडन् (२०१०) 
निम्नसारणीयां स्वीडिश-विश्वकोशस्य नेश्नलएन्सीक्लपीडन् (Nationalencyklopedin) इत्यस्य २००७ तमे संस्करणे मातृभाषाभाषिणाम् अनुमानितसङ्ख्यायाः अनुसारं शीर्ष १०० भाषाः सन्ति । यथा यथा विभिन्नेषु देशेषु जनगणनाविधयः पर्याप्तप्रमाणेन भिन्नाः भवन्ति, केचन देशाः स्वजनगणनायां भाषां न अभिलेखयन्ति इति दृष्ट्वा च, मातृवक्तृभिः वा सम्पूर्णवक्तृभिः भाषाणां कापि सूची प्रभावीरूपेण अनुमानानाम् आधारेण भवति । २०१० तः अद्यतनम् अनुमानम् अपि प्रदत्तम् अस्ति ।Mikael Parkvall, "Världens 100 största språk 2007" [२००७ तमे वर्षे विश्वस्य १०० बृहत्तमाः भाषाः], नेश्नलएन्सीक्लपीडन् इत्यत्र। शीर्ष दर्जन भाषाणां कृते ताराचिह्नानि (*) २०१० अनुमानानि  चिह्नितवन्तः।

शीर्ष एकादशभाषासु नेश्नलएन्सीक्लपीडन् इत्यस्य २००७ तमे संस्करणात् अतिरिक्त दत्तांशः सन्ति । ९५ मिलियन् (९.५ कोटिः) तः अधिकाः सङ्ख्याः समीपस्थं 5 मिलियन् (५० लक्षाणि) प्रति पूर्णाङ्कनं भवन्ति ।

+जनसङ्ख्यानुसारं शीर्षभाषाः नेश्नलएन्सीक्लपीडन् इतस्यानुसारम् श्रेणी भाषा मातृभाषावक्ताःमिलियने२००७ (२०१०) विश्वजनसङ्ख्यायाःप्रतिशतम्(२००७) 1 मन्दारिन (सम्पूर्ण शाखा)  935 (955) % 2 स्पैनिश 390 (405) % 3 आङ्ग्ल 365 (360) % 4 हिन्दीअत्र केवलम् आधुनिकमानकहिन्दीभाषायाः उल्लेखः । भारतस्य जनगणना हिन्दी इत्यस्य परिभाषां शिथिलेन व्यापकेन च आधारेण करोति। अस्मिन् सम्पूर्णा हिन्दुस्थानीभाषा न समाविष्टा, केवलं तस्य हिन्दीपञ्जिका । मानकहिन्दीभाषायाः अतिरिक्तम्, अस्मिन् देवनागरीलिप्या लिखिताः हिन्दीसमूहस्य अधीनाः अवधी, ढूण्ढारी, भोजपुरी, हरियाणवी इत्यादि सहितं अन्यहिन्द-आर्यभाषाणां समुच्चयः समावेशितः अस्ति, येषु २००१ तमे वर्षे ४२.२ कोटिः (422 मिलियन्) तः अधिकाः मातृवक्तारः सन्ति। तथापि, जनगणना अपि मानकहिन्दी, उपर्युक्ताः भाषाः, अन्येभाषाः च हिन्दीभाषायाः पृथक् मातृभाषा इति स्वीकुर्वति, एतासां सर्वासां भाषाणां व्यक्तिगतं दत्तांशं प्रदाति च।Abstract of speakers' strength of languages and mother tongues – 2000 (वक्तृणां भाषाणां मातृभाषाणां च बलसारम् - २०००), भारतस्य जनगणना, २००१ 295 (310) % 5 अरबी 280 (295) % 6 पुर्तगाली 205 (215) % 7 बाङ्गला  200 (205) % 8 रूसी 160 (155) % 9 जापानी 125 (125) % 10 पञ्जाबी 95 (100) % 11 जर्मन 92 (95) % 12 जावाभाषा 82 % 13 वू (सङ्घायीय सहितं)  80 % 14 मलय (इण्डोनेशियाभाषा मलेशियाभाषा च सहितं)  77 % 15 तेलुगु 76 % 16 वियतनामी 76 % 17 कोरियालि 76 % 18 फ्रेञ्च 75 % 19 मराठी 73 % 20 तमिऴ् 70 % 21 उर्दू 66 % 22 तुर्की 63 % 23 इतालवी 59 % 24 यू (कण्टोनी सहितम्)  59 % 25 थाई 56 % 26 गुजराती 49 % 27 जीन 48 % 28 दक्षिणीयमीन (होकियन तिययू सहितम्)  47 % 29 फारसी 45 % 30 पोलिश 40 % 31 पश्तो 39 % 32 कन्नड 38 % 33 शियङ्ग् 38 % 34 मलयाळम् 38 % 35 सुण्डाभाषा 38 % 36 हौसा 34 % 37 ओडिया (उड़िया)  33 % 38 बर्मी 33 % 39 हाक्का 31 % 40 युक्रेनियन 30 % 41 भोजपुरी 29एतत् केवलं पूर्णवक्तृणाम् अंशः एव; अन्ये तु हिन्दीभाषायाः अधीनं गणिताः सन्ति यथा ते स्वभाषां हिन्दीभाषायाः उपभाषा मन्यन्ते।% 42 तगालोग् (फिलिपीनो)  28 % 43 योरुबा 28 % 44 मैथिली 27% 45 उजबेक 26 % 46 सिन्धी 26 % 47 अम्हारिक 25 % 48 फुला 24 % 49 रोमानियन 24 % 50 ओरोमो 24 % 51 इग्बो 24 % 52 अजर्बैजानी 23 % 53 अवधी 22% 54 ग्यन् चीनी 22 % 55 सिबुआनो (विसायन्)  21 % 56 डच 21 % 57 कुर्दी 21 % 58 सर्बो-क्रोएशियन 19 % 59 मालागासी 18 % 60 सराइकी 17उपरि पञ्जाबीभाषायाम् अपि सङ्ख्याः गणयितुं शक्यन्ते।% 61 नेपाली 17 % 62 सिंहल 16 % 63 चटगाँवी 16 % 64 झुआङ्ग् 16 % 65 ख्मेर् 16 % 66 तुर्कमेन् 16 % 67 असमिया 15 % 68 मधुर 15 % 69 सोमाली 15 % 70 मारवाडी 14% 71 मगही 14% 72 हरियाणवी14% 73 हङ्गेरियन 13 % 74 छत्तीसगढी 12% 75 यूनानी 12 % 76 चेवा 12 % 77 दक्खिनी 11 % 78 आकान् 11 % 79 कजाक् 11 % 80 उत्तरमीन 10.9 % 81 सीलेटी 10.7 % 82 जुलु 10.4 % 83 चेक 10.0 % 84 किन्यार्वाण्डा 9.8 % 85 ढूण्ढारी 9.6% 86 हेतीय क्रियोल् 9.6 % 87 पूर्वमीन (फूझो अपभ्रंस सहितम्)  9.5 % 88 इलोकानो 9.1 % 89 क्वेचुआ 8.9 % 90 किरुण्डी 8.8 % 91 स्वीडिश 8.7 % 92 ह्मोङ्ग् 8.4 % 93 शोना 8.3 % 94 उइगुर् 8.2 % 95 हिलिगेनन भाषा (विसायन्)  8.2 % 96 मोस्सी 7.6 % 97 कोसा 7.6 % 98 बेलारूसी 7.6केवलम् अर्धम् एव अनेके बेलारूसीभाषां स्वगृहभाषारूपेण उपयुञ्जते।% 99 बलूची 7.6 % 100 कोङ्कणी 7.4 % कुल  5,610%

 सीआईए, २०१८ 
सीआईए (CIA)-अनुसारं, २०१८ तमे वर्षे अधिकांशभाषितप्रथमभाषाः आसन् -

+ जनसङ्ख्यानुसारं शीर्षप्रथमाभाषाः सीआईए इत्यस्यानुसारम् श्रेणी भाषा विश्वजनसङ्ख्यायाःप्रतिशतम्(२०१८) 1  मन्दारिन चीनी  12.3% 2  स्पैनिश  6.0% 3  आङ्ग्ल  5.1% 3  अरबी  5.1% 5  हिन्दी  3.5% 6  बाङ्गला  3.3% 7  पुर्तगाली  3.0% 8  रूसी  2.1% 9  जापानी  1.7% 10  पश्चिमेयपञ्जाबी  1.3% 11 जावाभाषा  1.1%

 सम्बद्धाः लेखाः 
 भाषाकुटुम्बः
 भाषाकुटुम्बानां सूची
 भारतस्य आधिकारिकभाषाः
 भारतस्य भाषाः
 भारतम्

 सन्दर्भाः 
वर्गः:भाषाः