वन्देभारतद्रुतयानम्

वन्देभारतद्रुतयानम् (वन्देभारत-एक्स्प्रेस्; Vande Bharata Express) अथवा ट्रेन् १८ (Train 18) भारतीयरेलमार्गेन सञ्चालयता अल्पदूरगामी रेलसेवा अस्ति । शताब्दीद्रुतयानस्य सदृशाः एताः अहन्लौहपथसेवाः सन्ति ये अह्नः समयात् न्यूनदूरीकृतान् प्रमुखान् भारतीयनगरान् सम्बध्नाति । शकटः अर्धोच्चवेगस्य समर्थ्यतुं शक्नुवन्ति परन्तु पटलस्य वेगक्षमता, बहुविधविरामः, यातायातस्य बाधा च इति कारणेन सेवानां परिचालनवेगः देहली-भोपालसेवायाः एकस्मिन् खण्डे १६० कि॰मी॰प्रतिघण्टापर्यन्तं, अन्यसेवासु ११०–१३० कि॰मी॰प्रतिघण्टापर्यन्तं च सीमितः अस्ति ।
शकटयानम् अनुसन्धानाभिकल्पमानकसंस्थानेन (RDSO) परिकल्पितम्, समग्रशकटकर्मागारेन (ICF) निर्मितं तथा च अ॰अ॰मा॰संस्थानेन विनिर्देशाः मानकीकृताः। अल्पलाभानुरक्षणपरिचालनानुकूलनेभ्यः निर्मितम् । १६ शकटयुक्तस्य वन्देभारतरेलयानस्य व्ययः प्रायः ११५ कोटिरूप्यकाणि (14 मिलियन् अमेरिकीडॉलर्) अस्ति ।

२०१९ वर्षस्य जनवरीमासस्य २७ दिनाङ्के ट्रेन १८ शकटस्य उपयोगेन सेवानां नाम वन्देभारतद्रुतयानम् (वन्देभारत-एक्स्प्रेस्) इति अभवत् । प्रथमा सेवा १५ फरवरी २०१९ दिनाङ्के आरब्धा ।

 सेवाः 
परिचालनम्
वर्तमानकाले उत्तरपूर्वभारते केचन राज्येभ्यः अपवादं कृत्वा सर्वेषु राज्येषु वंदे भारत एक्सप्रेसः प्रचलति। प्रथमं वन्दे भारतः फरवरी २०१९ तमे वर्षे दिल्ली-वाराणसी-मध्यम् अगच्छत् । प्रयागराजं विहाय एव एव एकमेव वन्दे भारतः १०० कि. मी. प्रतिघंटेभ्यः अधिकं गच्छति ।

दिल्ली-वाराणसी-मध्यं ७६९ कि. मी. अस्मिन् रेलयानस्य यात्रायाः समयः अष्टोत्तरघण्टाः अस्ति । अत्र द्वौ कार्यकारिणी चौरकारौ १४ चौरकारौ च सन्ति । यद्यपि या रेलयानस्य यात्रा अन्य रेलयानानां तुल्यम् अल्पतरं भवति तथापि यात्रिकानां कृते दिल्लीतः प्रयागराजपर्यन्तस्य यात्रायां षट्-आठ-घण्टाः, वाराणसीपर्यन्तस्य यात्रायां अष्ट-घण्टाः च व्यतीतवन्तः। अस्मिन् वर्षे स्लीपर कोचः अपि उपयुज्यते। चेन्नैस्थितं इंट्रिगल कोच कारखानायां अस्य निर्माणं कृतम् ।

२०२३ वर्षस्य जनवरीमासपर्यन्तं निम्नलिखितरेलयानानि सेवायां सन्ति : 
+सङ्ख्यारेलयाननामरेलयानसङ्ख्याउत्थस्थानकम्अन्त्यस्थानकम्शकटसङ्ख्याप्रचालकःआवर्तनम्यात्रावधिःदूरत्वम्वेगः (किमी/घण्टा)उद्धाटनम्समास्थासंस्कृतनामस्थानीयनामअधिकतमः अनुज्ञेयवेगःमध्यमवेगःसेवायाम्१नवदेहली-वाराणसीवन्देभारतद्रुतयानम् (हिन्दी) (भोजपुरी)२२४३५/२२४३६नवदेहलीवाराणसीसङ्गमः१६उत्तरगुरुवासरं विहाय०८घ ००नि १५ अक्तुबर् २०१९कानपुरमध्यम्,प्रयागराजसङ्गमः२नवदेहली-श्रीमातावैष्णोदेवीकटरावन्देभारतद्रुतयानम् (हिन्दी/डोगरी)२२४३९/२२४४०नवदेहलीश्रीमातावैष्णोदेवीकटरा१६उत्तरमङ्गलवासरं विहाय०८घ ००नि ३ अक्तुबर् २०१९अम्बालासैन्यावाससङ्गमः,लुधियानासङ्गमः,जम्मूतवी३मुम्बई मध्य-गान्धीनगरराजधानीवन्देभारतद्रुतयानम् (मराठी) (गुजराती)२०९०१/२०९०२मुम्बई मध्यगान्धीनगरराजधानी१६पश्चिमबुधवासरं विहाय०६घ २५नि  ३० सितम्बर् २०२२बोरीवली,वापी,सुरत,वडोदरासङ्गमः,अहमदाबाद् सङ्गमः४नवदेहली-अम्बान्दौरावन्देभारतद्रुतयानम् (हिन्दी)२२४४७/२२४४८नवदेहलीअम्बान्दौरा१६उत्तरशुक्रवासरं विहाय०५घ १०नि १३ अक्टोबर् २०२२अम्बालासैन्यावाससङ्गमः,चण्डीगढसङ्गमः,आनन्दपुरसाहिब,ऊनाहिमाचलः५एम् जी आर् चेन्नैमध्य-मैसूरुवन्देभारतद्रुतयानम् (तमिळ्) (कन्नड)२०६०७/२०६०८एम् जी आर् चेन्नैमध्यमैसूरुसङ्गमः१६दक्षिणबुधवासरं विहाय०६घ ३०नि११ नवम्बर् २०२२काटपाडीसङ्गमः,के एस् आर् बेङ्गळूरु६बिलासपुर-नागपुरवन्देभारतद्रुतयानम् (छत्तीसगढी/हिन्दी) (मराठी)२०८२५/२०८२६बिलासपुरसङ्गमःनागपुरसङ्गमः८द पू मशनिवासरं विहाय०५घ ३०नि११ दिसम्बर् २०२२रायपुरसङ्गमः,दुर्गसङ्गमः,राजनन्दग्रामः,गोन्दियासङ्गमः७हावडा-नवजलपाईगुडीवन्देभारतद्रुतयानम् (बाङ्गला)२२३०१/२२३०२हावडासङ्गमःनवजलपाईगुडीसङ्गमः१६पूर्वबुधवासरं विहाय०७घ ३०नि३० दिसम्बर् २०२२बोलपुरशान्तिनिकेतन,मालदानगर,बारसोइ सङ्गमः८विशाखपट्टणम्-सिकन्दराबाद् वन्देभारतद्रुतयानम् (तेलुगु)२०८३३/२०८३४विशाखपट्टणसङ्गमःसिकन्दराबाद् सङ्गमः१६पू तभानुवासरं विहाय०८घ ३०नि१५ जनवरी २०२३राजमण्ड्री,विजयवाडासङ्गमः,खम्मं,वरङ्गल्९मुम्बई छ शि ट-सोलापुरवन्देभारतद्रुतयानम् (मराठी)२२२२५/२२२२६मुम्बई छ शि टसोलापुर१६मध्यबुधवासरं विहाय (२२२२५)गुरुवासरं विहाय (२२२२६)०६घ ३०नि  १० फरवरी २०२३दादर,कल्याणसङ्गमः,पुणेसङ्गमः,कुर्डुवाडीसङ्गमः१०मुम्बई छ शि ट-साईनगरशिर्डीवन्देभारतद्रुतयानम् (मराठी)२२२२३/२२२२४मुम्बई छ शि टसाईनगरशिर्डी१६मध्यमङ्गलवासरं विहाय०५घ २०नि  १० फरवरी २०२३दादर,ठाणे,नाशिकमार्गः११रानीकमलापति-हजरतनिजामुद्दीनवन्देभारतद्रुतयानम् (माळवी/हिन्दी)२०१७१/२०१७२रानीकमलापतिहजरतनिजामुद्दीन१६प मशनिवासरं विहाय०७घ ३०नि१ एप्रिल् २०२३झाँसी,ग्वालियर,आगरा१२सिकन्दराबाद्-तिरुपतिवन्देभारतद्रुतयानम् (तेलुगु)२०७०१/२०७०२सिकन्दराबाद् सङ्गमःतिरुपतिः१६द मरविवासरं विहाय०८घ १५नि८ एप्रिल् २०२३नल्कोण्ड,गुण्टूरसङ्गमः,ओङ्गोलु,नेल्लूरु१३एम् जी आर् चेन्नैमध्य-कोयम्बत्तूरुवन्देभारतद्रुतयानम् (तमिळ्)२०६४३/२०६४४एम् जी आर् चेन्नैमध्यकोयम्बत्तूरुसङ्गमः८दक्षिणबुधवासरं विहाय०५घ ५०नि८ एप्रिल् २०२३सेलम्-सङ्गमः,ईरोडुसङ्गमः,तिरुपुर१४देहलीसैन्यावास-अजमेरवन्देभारतद्रुतयानम् (हिन्दी/राजस्थानी)२०९७७/२०९७८देहलीसैन्यावासःअजमेरसङ्गमः१६उ पबुधवासरं विहाय०५घ १५नि१२ एप्रिल् २०२३गुरुग्रामः,अलवरसङ्गमः,जयपुरसङ्गमः१५कासरगोड्-तिरुवनन्तपुरवन्देभारतद्रुतयानम् (मलयाळम्)२०६३३/२०६३४कासरगोड्तिरुवनन्तपुरमध्य१६दक्षिणगुरुवासरं विहाय०८घ ०५नि२५ एप्रिल् २०२३कन्नुर्,कोळिकोडे,षोरणूरसङ्गमः,तृश्शूर्,एरणाकुळनगरम्,कोट्टायम्,कोलम्-सङ्गमः१६हावडा-पुरीवन्देभारतद्रुतयानम् (बाङ्गला) (ओडिया)२२८९५/२२८९६हावडासङ्गमःपुरी१६द पूगुरुवासरं विहाय०६घ २५नि१८ मे २०२३खडगपुरसङ्गमः,बालेश्वरम्,भद्रक,जाजपुरकेन्दुझरमार्गःकटकसङ्गमः,भुवनेश्वरम्,खोर्द्धामार्गसङ्गमः१७आनन्दविहारटर्मिनल्-देहरादूनवन्देभारतद्रुतयानम् (गढवळि/हिन्दी)२२४५७/२२४५८आनन्दविहारटर्मिनल्देहरादून८उत्तरबुधवासरं विहाय०४घ ४५नि२५ मे २०२३मेरठनगरम्,मुजफ्फरनगरम्,सहारनपुरसङ्गमः,रुडकी,हरिद्वारम्१८नवजलपाईगुडी-गुवाहाटीवन्देभारतद्रुतयानम् (बाङ्गला) (असमिया)२२२२७/२२२२८नवजलपाईगुडीसङ्गमःगुवाहाटी८पू सीमङ्गलवासरं विहाय०५घ ३०नि२९ मे २०२३नवकोचबिहारसङ्गमः,नव-अलिपुरद्वारम्,कोकराझाड़,नवबङाइग्रामसङ्गमः,कामाख्यासङ्गमः१९मुम्बई छ शि ट-मठग्रामवन्देभारतद्रुतयानम् (मराठी) (कोङ्कणी)२२२२९/२२२२३०मुम्बई छ शि टमठग्रामसङ्गमः८मध्यशुक्रवासरं विहाय(अवृष्टिकाले)०७घ ४५नि(अवृष्टिकाले)(अवृष्टिकाले)२७ जुन् २०२३दादरसङ्गमः,ठाणे,पनवेल,खेड,रत्नागिरी,कणकवली,थिविमसोमबुधशुक्रवासराः (२२२२९)मङ्गलगुरुशनिवासराः (२२२३०)(वृष्टिकाले)१०घ ०५मि(वृष्टिकाले)(वृष्टिकाले)२०पटना-राँचीवन्देभारतद्रुतयानम् (मगधी/हिन्दी)२२३४९/२२३५०पटनासङ्गमःराँचीसङ्गमः८पू ममङ्गलवासरं विहाय०६घ ००नि२७ जुन् २०२३गयासङ्गमः,कोडरमासङ्गमः,हजारीबागनगरम्,बरकाकानासङ्गमः२१के एस् आर् बेङ्गळूरु-धारवाडवन्देभारतद्रुतयानम् (कन्नड)२०६६१/२०६६२बेङ्गळूरुनगरम्धारवाड८द पमङ्गलवासरं विहाय०६घ २५नि२७ जुन् २०२३दावणगेरे]],हुब्बळ्ळिसङ्गमः२२रानीकमलापति-जबलपुरवन्देभारतद्रुतयानम् (माळवी/बघेली/हिन्दी)२०१७३/२०१७४रानीकमलापतिजबलपुरसङ्गमः८प ममङ्गलवासरं विहाय०४घ ४०नि२७ जुन् २०२३नर्मदापुरम्,इटारसीसङ्गमः,पिपरिया,नरसिंहपुरम्२३इन्दौर-भोपालवन्देभारतद्रुतयानम् (माळवी/हिन्दी)२०९११/२०९१२इन्दौरसङ्गमःभोपालसङ्गमः८पश्चिमभानुवासरं विहाय०३घ ०५नि२७ जुन् २०२३नर्मदापुरम्,इटारसीसङ्गमः,पिपरिया,नरसिंहपुरम्२४जोधपुर-साबरमतीवन्देभारतद्रुतयानम् (राजस्थानी) (गुजराती)१२४६१/१२४६२जोधपुरसङ्गमःसाबरमतीसङ्गमः८उ पमङ्गलवासरं विहाय०६घ १०नि७ जुलै २०२३पालीमारवाड,फालना,आबूमार्गः,पालनपुरसङ्गमः,महेसाणासङ्गमः२५गोरखपुर-लखनौवन्देभारतद्रुतयानम् (भोजपुरी/अवधी/हिन्दी)२२५४९/२२५५०इन्दौरसङ्गमःभोपालसङ्गमः८उ पूशनिवासरं विहाय५घ ३०नि७ जुलै २०२३बस्तीआगामिनि सेवाः

प्रस्तावितम्
 आसीनशकटेन सह वन्देभारतद्रुतयानम् : नवदेहली-चण्डीगढ, नवदेहली-अमृतसर, देहली-लखनौ, हावरा-राँची, मुम्बई छशमअ-पुणे, देहली-भोपाल (रानीकमलापति), हावरा-पुरी अपि सूच्याम् उल्लिखिताः सन्ति । तेषु केचन केषाञ्चन शताब्दीद्रुतयानानां स्थाने स्थास्यन्ति ।
 शयनशकटेन सह मुम्बई छशमअ-फिरोजपुरकटकः मार्गः ।

 सम्बद्धाः लेखाः 
 भारतीय रेलमार्गः
 भारतदेशे नगरीयरेलपरिवहनव्यवस्था
 प्यालेस् आन् व्हील्स्
 स्वर्णरथः (गोल्डन् चारियट्)

 सन्दर्भाः 

वर्गः:भारतस्य रेल्-यानानि