खारवेलः

खारवेलशासनसमये चेदीराजवंशः क्षमतायाः शिर्षकं प्राप्तवान्।कलिङ्गस्य पूर्ववैभवं तस्य  आधिन्ये  पुनः आगतम् । तस्य शासनकाले कलिङ्गस्य नौवाणिज्यं तदानीन्तनकाले सिंहलः ( श्रीलङ्का ), बर्मा ( म्यांमार ), सियाम ( थाईलैण्ड् ), वियतनाम, कम्बोडिया, बोर्निओ, बाली, समुद्र ( सुमात्रा ) जाभाद्वीपं ( जाभा ) च यावत् व्यापकमासीत्।। तदरिक्तं मगधं, अङ्गं, सातवाहनं, पाण्ड्यासाम्राज्यम् ( आधुनिकतमिलनाडु ) इत्यादीनि दक्षिणभारतीयप्रान्ताः च जित्वा गङ्गातः कावेरीपर्यन्तं कलिंगस्य सीमां विस्तारितवान् । सः जैनधर्मस्य ग्रहणं कृतवान्। .  

 प्रारम्भिकम् जीवनम् 
खारवेलः चेदीवंशस्य वंशजः आसीत् । सः अस्य वंशस्य तृतीयः राजा आसीत् ।

सः न केवलं १३ वर्षाणि यावत् शासनं कृतवान् । तस्य साम्राज्यं मौर्यवंशस्य संस्थापकस्य चन्द्रगुप्तमौर्यस्य अपेक्षया बृहत्तरम् आसीत् । इतिहासकाराः अनुमानयन्ति यत् तस्य सेना प्रायः षट्लक्षतः अधिकैः सैनिकैः समृद्धाः आसन्। [ <span title="This claim needs references to reliable sources.">सन्दर्भस्य आवश्यकता</span> ]
ଶ୍ରେଣୀ:Pages containing citation needed template with deprecated parameters
खारवेलस्य बहव्यह राज्ञ्यः आसन् । तस्य  प्रमुखायाः राज्ञायाः नामा आसीत् धूसिः। सा लालराज्यस्य हास्तिसाहः अथवा हस्तिसिंहः इति नाम्नी राज्ञः पुत्री आसीत् ।। [ <span title="This claim needs references to reliable sources.">सन्दर्भस्य आवश्यकता</span> ]  उदयगिरि-नगरस्य मञ्चपुरी, यमपुरी इत्याख्यनगरे तस्य पुत्रद्वयस्य नाम वर्तेते।यत् ब्राह्मणी-शिलालेखेषु प्राप्यते। । कन्दर्पश्रीः धूस्याः  ज्येष्ठः पुत्रः आसीत्, सम्राजः खारवेलस्य अनन्तरं सः कलिङ्गसाम्राज्यस्य उत्तराधिकारी अभवत् ।

बरेषश्रीः (अथवा कुमारबडुखः) यमपुरीगुहां निर्माणं कारयामास।

खारवेलस्य सम्बन्धिनः मुख्यतथ्यानि आधुनिकभुवनेश्वरस्य समीपे स्थितस्य उदयगिरिपर्वतस्य हाथीगुम्फाशिलालेखात् प्राप्यते। तस्मिन् शिलालेखे निर्दिष्टं यत् खारवेलः चेदी
ଶ୍ରେଣୀ:Pages containing citation needed template with deprecated parameters
वंशस्य राजा आसीत्। एवं सःमहर्षेः वासोः वंशजः आसीत्। लोककथाजनिततथ्यानां लिखितप्रमाणानां च अभावात् अनेके ऐतिहासिकाः खारवेलः ओड़ियावंशीयः इति वदन्ति स्म।

उत्तर-पूर्वभारते खारवेलनाम्ना एकः जाठवंशः स्वयं सम्राजः खारवेलस्य वंशधराः इति वदन्ति। ऐरः नामः एकः नागवंशीराजा ऐरावतात् उद्धृतः  इति ज्ञायते।खारवेलविाषये अधिकं ज्ञातुं अद्यापि बहु संशोधनस्य अधिका आवश्यकता अस्ति।
वर्गः:जैनमतम्