कलिङ्गमघा

कलिंग मघा (    ) 'मघा-आततायी' एवं 'कुलङ्कनयसिङ्कायी- अरियान' नाम्ना प्रसिद्धः आसीत् । सः मुख्यरुपेण  एकः दुर्दर्ष: आक्रमणकारी नाम्ना प्रसिद्धः। सः जाफना राज्यस्य संस्थापकः आर्यकावर्तीवंशस्य प्रथमः राजा आसीत् । आर्यकावर्तीवंशस्य प्रथमराजा सेगरससेकरस्य मते मलाईजनाः जाफ्नातः गङ्गवंशस्य कलिङ्गपर्यन्तं राज्यं विस्तृतम् । ये पश्चिमगङ्गवंशस्य चोलवंशस्य च वंशजाः आसन् [१] मघायाः परिवारस्य सम्बन्धः तमिलनाडु प्रदेशस्य रामनाथपुरमस्य शासकैः सह आसीत्, ये पश्चात् प्रसिद्धस्य धामरामेश्वरमन्दिरस्य पालनं, रक्षणं च कृतवन्तः | [२] सः १२१५ तमे वर्षे पराक्रमपाण्डियान-व्दितीयं गदिच्युतं कृतवान्। [३] तस्य शासनकाले सिंहलीजनाः तस्य शक्तिं सहनं कर्त्तुं असमर्थाः आसन् अतः सिंहलियाः श्रीलङ्कायाः दक्षिणपश्चिम दिशं पलायितवन्तः . । 

 उत्पत्तिकथा 
यद्यपि कलिंगमघायाः उत्पर्ति विषये कुत्रापि सम्यक रुपेण न दत्तम् । तथापि भारतस्य प्राचीनराज्यं  कलिङ्गं ( वर्तमानस्य ओड़िशा) इति नाम्ना प्रसिद्धः ।  तथापि तस्य उत्पत्तिविषये बहवः सिद्धान्ताः उपलब्धाः सन्ति।  

उपलब्धानां उत्तमप्माणानुसारं सः गङ्गवंशस्य राजकुमारः, कलिङ्गराज्यस्य प्राचीनः शासकः आसीत् ।   ते पश्चिमगङ्गवंशीय चोलवंशीय च प्रसिद्धाः ।  

 आक्रमणं शासनं च 
कलिङ्ग मघा १२१५ तमे वर्षे विराट् २४,००० तमिल-मलयाली-सैनिकैः सह करियानगरम् आगतः । [१] [२] स्वसैनिकान् करियानगरे वल्लीपुरे च स्थापयित्वा जाफ्नाप्रदेशं स्वाधिकारभुक्तं कृतवन्तः । ततः सः पोलोन्नारुवा-नगरं प्रति गत्वा :पाण्डियन-द्वितीयं राजानं निष्कासितवान् । स्वसैनिकाः तं तत्र सैनिकाः स्न शासक रुपे स्वीकृतवन्तः । तत्र २१ वर्षाणि यावत् शासनं कृतवान् । १२३६ तमे वर्षे सः पदच्युतः, परन्तु १२५५ तमे वर्षे जाफ्ना-नगरे शासनं कृतवान् । [३]   

मघाकाले सेल्यान्-जनानाम् (वर्तमानस्य श्रीलङ्का ) शक्तिः क्रमेण द्वीपस्य उत्तरतः दक्षिणपश्चिमपर्यन्तं केन्द्रीभूतः असीत् । ते कदापि भारतीय उपमहाद्वीपे पूर्ववर्तमानं पुनः प्राप्तुं न शक्तवन्तः ।

 कुलभास्मायां मधायाः  नाम 
कुलभास्मया कलिङ्गमघायाः वर्णनं  इति  अस्ति । तमिल आर्यराजः इति अर्थः अस्ति । निशाङ्कमल्ल इत्यनेन द्वारैव  स्थापितः .कलिङ्गवंशस्य उत्तराधिकारी इति मन्यते । परन्तु तस्य क्रूरतायाः कारणात् सः उत्तराधिकारः क्रमेण नष्टः अभवत् । 

सः बौद्धधर्मं घृणया पश्यत ।अनेकाः बौद्धस्तूपाः लुन्ण्ठितवान्, नाशितवान् च।