स्वयंभूनाथ

स्वयम्भू महाचैत्य (तिब्बती:རང་བྱུང་མཆོད་རྟེན रङज्युङ छोदतेन, वयली: rang byung mchod rten), काठमाडौँ नगरस्य पश्चिमभागे स्थित ख्यात बौद्ध स्तूप। बौद्धजना इयम् महाचैत्य इति कथयन्ति । आदौ काष्ठमण्डप उपत्यका विशाल सरोवर आसित्। तदा बिपस्वी बुद्ध आगत्य कमलबीज अवपत्। सरोवरस्य मध्यभागे तत् कमलं विकसितं । बिपस्वी बुद्ध नागार्जुन पर्वत शिखरं गत्वा तपस्यां अकरोत्। अनन्तरम् यत्र कमलं विकसतिस्म तत्र लघुद्वीप आसीत्। तदैव बैशाख पूर्णिमा दिने पञ्चरश्मि सहित स्वयम्भु महाचैत्य उत्पन्नं इति बौद्धशास्त्रे उल्लिखिता।
संस्कृते स्वयम्भू एतस्य अर्थ स्वतः उद्भव इति भवति। नेवारी भाषायाः स्येँ इति स्वयं, गुँ इति वनम्, स्येँगु शब्द अपभ्रंसद्वारा स्वयम्भू भवति इति लोकोक्ति प्राप्यन्ते। 

स्वयंभू परिसरे अनन्तपुर प्रतापपुरौ द्वौ धार्मिकस्तुपौ च स्तः।

संदर्भ ग्रंथ

वर्गः:बौद्धधर्मः
वर्गः:नेपालदेशस्य मन्दिराणि