भारतीयरेलमार्गस्य अञ्चलानि, विभागाः च

भारतीय धूमशकटमार्गः वा भारतीय रेलमार्गः स्वस्य कार्याणि अञ्चले विभजति, ये अग्रे विभागेषु विभक्ताः सन्ति, प्रत्येकं विभागीयमुख्यालयं धारयन् । (मेट्रो रेल कोलकाता सहितं) कुलम् 19 अञ्चलानि 70 विभागाः च सन्ति । प्रत्येकं विभागस्य नेतृत्वं धूमशकटमार्गस्य विभागीयप्रबन्धकः (Divisional Railway Manager, DRM) करोति, यः अञ्चलस्य महाप्रबन्धकं (General Manager, GM) प्रतिवेदयति ।


 अञ्चलानि तेषां विभागाः च सूची 
18 अञ्चलानि तेषां 70 विभागाः च अधः सूचीबद्धाः सन्ति । दक्षिणतटीयधूमशकटमार्गः अञ्चलम् भारतीयधूमशकटमार्गे नवीनतं अञ्चलं अस्ति ।
800px|center|Indian Railways Zones & Divisions
+ उपलब्धानां भारतीय धूमशकटमार्गः अञ्चलस्य सूची धूमशकटमार्ग अञ्चलम् संहिता (कोड्) अञ्चल मुख्यालयः परिचालन साङ्ख्यिकी (2011-2012 तमे वित्तवर्षे (FY)) धूमशकटमार्ग विभागाः मार्गलम्बः(km) स्थानकानि सङ्ख्या आयः  वहितानां यात्रिकाणां सङ्ख्या(मिलियन्) मध्यधूमशकटमार्गः CR मुम्बई सीएसएमटी 4,101.63 612  1,675 मुम्बई, भूसावल, पुणे, सोलापुरम्, नागपुर सीआर कोङ्कणधूमशकटमार्गः KR नवी मुम्बई 741 67  करवर, रत्नागिरी मेट्रोधूमशकटमार्गः, कोलकाता MTP कोलकाता 38.56 33 उत्तरधूमशकटमार्गः NR दिल्ली 6,968 1142  685 दिल्ली, आम्बाला, फिरोजपुरम्, लखनऊ एनआर, मोरादाबाद् उत्तरमध्यधूमशकटमार्गः NCR प्रयागराज 3,151 435  182 प्रयागराज, आगरा, झाँसी पूर्वोत्तरधूमशकटमार्गः NER गोरखपुर 3,667 537  250 इज्जतनगरम्, लखनऊ एनआर, वाराणसी पूर्वोतरसीमान्तधूमशकटमार्गः NFR मालिगाँव, गुवाहाटी 3,948 753  88 अलिपुरद्वार, कटिहार, रङ्गीया, लुम्डिङ्ग, तिनसुकिया उत्तरपश्चिमधूमशकटमार्गः NWR जयपुरम् 5,459 663  157 जयपुरम्, अजमेर, बिकानेर, जोधपुरम् पूर्वधूमशकटमार्गः ER फेयरलाई प्लेस्, कोलकाता 2,414 576  1,173 हावडा, सियालदाह, आसनसोल, मालदा पूर्वमध्यधूमशकटमार्गः ECR हाजीपुरम् 3,628 800  222 दानापुरम्, धनबाद, पण्डित दीन दयाल उपाध्याय, समस्तीपुरम्, सोनपुरम् पूर्वतटीयधूमशकटमार्गः ECoR भुवनेश्वरम् 2,204 342  86 खुर्दा रोड्, सम्बलपुरम्, रायगदा दक्षिणधूमशकटमार्गः SR चेन्नई सेन्ट्रल् 5,079 890  406 चेन्नई, तिरुचिरापळ्ळि, मधुरै, पलक्कड्, सेलम्, तिरुवनन्तपुरम् दक्षिणमध्यधूमशकटमार्गः SCR सिकन्दराबाद् जङ्क्शन् 3,127 883  378 सिकन्दराबाद्, हैदराबाद्, नान्देड दक्षिणतटीयपूर्वधूमशकटमार्गः SCoR विशाखपट्टणम् 3,496 वल्तैर, विजयवाडा, गुण्टूरु, गुन्तकल दक्षिणपूर्वधूमशकटमार्गः SER गार्डेन् रीच्, कोलकाता 2,631 353  263 अद्रा, चक्रधारपुरम्, खडगपुरम्, राँची दक्षिणपूर्वमध्यधूमशकटमार्गः SECR बिलासपुर 2,447 358  126 बिलासपुरम्, रायपुरम्, नागपुरम् एसईसी दक्षिणपश्चिमधूमशकटमार्गः SWR हुब्बळ्ळी 3,566 456  181 हुब्बळ्ळी, बेङ्गळूरु, मैसूरु पश्चिमधूमशकटमार्गः WR मुम्बई (चर्चगेट्) 6,182 1046  1,654 मुम्बई डब्ल्यूआर, रतलाम, अहमदाबाद्, राजकोट, भावनगरम्, वडोदरा पश्चिममध्यधूमशकटमार्गः WCR जबलपुरम् 2,965 372  138 जबलपुरम्, भोपाल, कोटा

कोलकाता अधिकांश-अञ्चल-मुख्यालयैः सह नगरम् अस्ति, पूर्वअञ्चलस्य, दक्षिणपूर्वअञ्चलस्य, मेट्रोधूमशकटमार्गः, कोलकाताअञ्चलस्य च मुख्यालयः भवति ।

 सम्बद्धाः लेखाः 
 भारतीय धूमशकटमार्गः
 भारतस्य राज्यानि
 भारतस्य केन्द्रशासितप्रदेशाः

 सन्दर्भाः 

वर्गः:भारतस्य रेल्-यानानि