प्रथमत्रिभुवनमहादेवी

प्रथमत्रिभुवन नमहादेवी

परम वैष्णवी ।गोश्वामिनीदेवीअथवा त्रिभुवनमहादेवीप्रथमा प्राचीना ओडिशायाम् भौम-कारवंशस्य प्रथमा महिला शासिका आसीत् तथा च राजा सन्तिकरप्रथमस्य वैर्धव्य आसीत् ।सा ८४३ तमे वर्षे ८४५ तमे वर्षे च तोसाली-उत्कल-सिंहासनं स्वीकृतवती । पुत्रस्य सुभकर:तृतीयस्य असामयिकमृत्युपश्चात् ८५० तमवर्षपर्यन्तं सा शासनं कृतवती । केचन इतिहासकाराः मन्यन्ते यत् सा ८६३ ई.पर्यन्तं शासनं कृतवती स्यात्, पौत्रस्य सन्तिकारदेवद्वितीयस्य कृते सिंहासनं त्यक्तवती । सा अतीव शक्तिशालिनी महिलाशासिका आसीत्, अरब-फारसी-भूगोलशास्त्रज्ञः विशारद-इत्ना-खोरदादबेहः, अन्वेषकः अहमद-अबू-रुसुः च महतीं शक्तिं प्रतिष्ठां च धारयति इति वर्णितम् अस्ति ।[३] गुहेश्वरपध्वजस्य उपरि सिंहासनमारुह्य सा कात्यायिन्याः (शक्तिरूपस्य) सह आत्मनः उपमाम् अकरोत् । अस्य उल्लेखः ढ़ेड्कनालमण्डले टिप्पणीयाम् अस्ति । पुरातनभुवनेश्वरस्य प्राचीनतमेषु जीवितेषु मन्दिरेषु अन्यतमं, खकारशैल्या निर्मितानाम् ओडिशा-देशस्य कतिपयेषु मन्दिरेषु अन्यतमं च बैताल-मन्दिरस्य निर्माणस्य श्रेयः अपि तस्मै प्राप्यते

 राज्ञ्याः्पत्तिः व्यक्तित्वं च