लाघव चिह्न

लाघवचिह्नः (॰) हिन्दीभाषायाम् तथा देवनागरीलिप्याः आधारे अन्येषु भाषासु संक्षेपचिह्नरूपेण प्रयुज्यते। अस्य यूनिकोड् कूटमानम् ०९७० अस्ति।Devanagari - Unicode Consortium, Unicode Chart, http://unicode.org/charts/PDF/U0900.pdf

अङ्ग्लभाषायां संक्षेपाय पूर्णविरामबिन्दुः (.) प्रायेण प्रयुज्यते। हिन्दीमध्ये तस्याः स्थानं प्रयोजनार्थं लाघवचिह्नः (॰) अस्ति। बहुशः एषः चिह्नः कुंजीपटलले वा टंकनसाधने सुलभो न भवेत्, अतः का॑चन लोकाः अज्ञानतः तस्य स्थानं पूर्णविरामबिन्दुना पूरयन्ति; तद्यत् सम्यक् न अस्ति।

 उदाहरणानि 
सम्यक् — डॉ॰ राजेन्द्र प्रसादः।

असम्यक् — डॉ. राजेन्द्र प्रसादः।

सम्यक् — ऍम्॰ ए॰।

असम्यक् — ऍम्. ए.

हिन्दी शून्याङ्कस्य चिह्नः (०, यूनिकोड् कूटमानम् ०९६६) अपि लाघवचिह्ने समरूप इति कतिचित् लोका अज्ञानात् शून्याङ्कं लाघवचिह्नस्य स्थानं प्रयोजयन्ति।-अन्तरम् एतत् यत् लाघवचिह्नः आकारे शून्ये अपेक्षया लघुतरः भवति; शून्याङ्कः क्षैतिजरूपेण पङ्क्तेः मध्यभागे स्थितः भवति, परन्तु लाघवचिह्नः क्षैतिजरूपेण ऊर्ध्वभागे स्थितः भवति।

 लाघवचिह्नस्य टंकनम् 
हिन्दीमानक-कुंजीपटलस्य InScript नामकस्य उपयोगेन लाघवचिह्नं टंकितुं विन्डोज्-मध्ये “देवनागरी — इन्स्क्रिप्ट्” इति आभासी-कुंजीपटलम् योजयेत। ततः दक्षिणा अल्ट्ग्र्-कुञ्ज्या (अल्ट्-ग्र्) सह अल्पविराम-कुञ्जी (,) दाब्यते।

एषा चिह्नः शीघ्रतरतया टंकितुं शक्यते, यदि कस्यापि शब्द-प्रोसेसर् मध्ये अस्य यूनिकोड् कूटमानम् ०९७० लिखित्वा तत् चयन्य अल्ट्-एक्स् इति दत्ते तर्हि तत् लाघवचिह्ने परिवर्त्यते।

विकिपीडियासम्पादने लाघवचिह्नस्य टंकनार्थं सम्पादनपृष्ठस्य अधस्तात् प्रदत्तेषु ‘‘सम्पादनसाधनेषु’’ देवनागरीविकल्पं चयनयेत। तस्मिन् देवनागरीाङ्कानन्तरं अन्तिमे स्थानि लाघवचिह्नः (॰) दत्तः दृश्यते। पुष्ट्यर्थं कोणस्य् बटन् उपरि माउस्-प्वाइण्टर् स्थाप्य टूलटिप् अवलोकयेत।

 सन्दर्भः