नित्यानन्दमिश्रः

नित्यानन्दमिश्रः (Nityānanda Miśra; जन्म २४ अगस्त १९८२) भारतदेशीयनिवेशवित्तक्षेत्रे प्रवृत्तः विद्वान् अस्ति। सः संस्कृतहिन्दीधार्मिकसाहित्ययोः स्वाध्यायशीलः अध्येता, सम्पादकः, अनुवादकश्च। स विविधेषु वैश्विकवित्तीयसंस्थासु परिमाणात्मकवित्तसम्बद्धेषु कार्येषु नियोजितः आसीत्। तदतिरिक्तं तेन संस्कृतहिन्दीग्रन्थानां सम्पादनानुवादयोः कार्यं कृतम्। तेषु हनुमान् चालीसाया महावीरीनाम्ना प्रसिद्धाया टीकाया विस्तृतव्याख्यासहितः आङ्ग्लभाषानुवादः विशेषतया उल्लेखनीयः।

 प्रारम्भिकजीवनं शिक्षाच 
नित्यानन्दमिश्रस्य जन्म लक्ष्मणावत्यां अभवत्। सः वैज्ञानिकशैक्षणिकपृष्ठभूमियुक्तात् कुटुम्बात् उद्भूतः। तस्य पितामहः, बाल्यकाले च गृहे विद्यमानः ग्रन्थसञ्चयः, संस्कृतसाहित्ये तस्य रुचिविकासे महत्त्वपूर्णां भूमिकां निर्वहन्तौ।

तस्य पिता जे बी मिश्रः रसायनशास्त्रे शोधोपाधिसम्पन्नः आसीत्, जूनागढस्थिते मूङ्गफलीअनुसन्धाननिदेशालये च कार्यरतः। माता तु जैवरसायनशास्त्रे स्नातकोत्तरपदवीधारिणी, केन्द्रीयविद्यालये अध्यापनकार्ये संलग्ना आसीत्। ज्येष्ठा च भगिनी गान्धीनगरस्थिते प्लाज्माअनुसन्धानसंस्थाने सेवायोजिता आसीत्।

नित्यानन्दमिश्रेण विद्यालयीशिक्षा जूनागढे समापिता। सः संवत्सरे २००० गुजरातोच्चतरमाध्यमिकपरीक्षायां विज्ञानशाखायां तृतीयस्थानं प्राप्तवान्। अनन्तरं संवत्सरे २००४ गुजरातविश्वविद्यालयात् सूचनाप्रौद्योगिक्यां अभियान्त्रिकी स्नातकपदवीं लब्धवान्, ततोऽनन्तरं च भारतीयप्रबन्धसंस्थान-बेङ्गलूरुतः प्रबन्धनशिक्षां समापितवान्।

 आजीविका 

 वित्तं च परिमाणात्मकानुसन्धानम् 
नित्यानन्दमिश्रः परिमाणात्मकवित्ते तथा कलनविधिवाणिज्ये प्रवृत्तः आसीत्। सः मोर्गन् स्टेन्ली, गोल्ड्मन् सक्स्, सिटिग्रुप् इत्यादिषु वैश्विकवित्तीयसंस्थासु, हाङ्काङ्गे भारतदेशे च, तथा सी एल् एस् ए  (भारतम्) इत्यत्र निष्पादनसम्बद्धेषु तथा निष्पादनमार्गदर्शनसम्बद्धेषु कार्येषु नियोजितः आसीत्। प्रकाशितप्रतिवेदनानुसारं सः मुम्बैनगरे विदेशेषु च स्थितेषु कार्यालयेषु परिमाणात्मकविश्लेषकत्वेन निष्पादनमार्गदर्शकत्वेन च कार्यं कृतवान्। तस्य व्यवसायिकेषु उद्योगसम्बद्धेषु लेखनेषु वाणिज्यजोखिममापनप्रणाल्यः तथा कलनविधिवाणिज्यविषयकं अनुसन्धानं समाविष्टम्।

 संस्कृतानुसन्धानं सम्पादनं च अनुवादश्च 
यद्यपि नित्यानन्दमिश्रस्य संस्कृते औपचारिका शैक्षणिकी उपाधिः नास्ति, तथापि सः स्वाध्यायमार्गेण संस्कृतानुसन्धानसम्पादनानुवादयोः दीर्घकालिकं साधनं कृतवान्। सः जगद्गुरुरामभद्राचार्यस्य शिष्यः, रामभद्राचार्यकृतानां ग्रन्थानां तथा अन्येषां संस्कृतग्रन्थानां संस्करणेषु, अनुवादेषु, सम्पादकीयप्रकल्पेषु च कार्यरतः आसीत्।

 प्रमुखकृतयः विशेषप्रस्तुतयश्च 
नित्यानन्दमिश्रस्य प्रमुखकृतिषु हनुमान् चालीसाया महावीरीनामकायाः टीकायाः विस्तारितः आङ्ग्लभाषानुवादः, व्याख्यात्मकं च सम्पादनम्, विशेषतया उल्लेखनीयम्। सा कृतिः Mahāvīrī: Hanumān-Cālīsā Demystified इति शीर्षकेन संवत्सरे २०१५ (सितम्बरमासे) प्रकाशिताभवत्। अस्यां कृतौ प्रत्येकपदस्य शब्दशोऽर्थः, सरलाङ्ग्लभाषानुवादः सविवेचनः, विद्वत्तिप्पण्यः, व्याख्यात्मकसूचनाश्च समाविष्टाः।

अतिरिक्तं च, हनुमान् चालीसायां प्रयुक्तानां छन्दसां विषये पृथक् परिशिष्टं दत्तम्, यत्र पाठकानां कृते स्वरचिह्नयुक्ताः छन्दनिर्देशाः प्रदर्शिताः। वाद्यवादकानां गायकेभ्यश्च परम्परागतधुनः संगीतिकलिपिः, पाश्चात्यपञ्चरेखालिपिः, भारतीयस्वरलिपिश्च अपि तत्र समाविष्टाः।

 प्रकाशनानि 

 पत्राणि 

 नित्यानन्दमिश्रः (सम्पादकः), प्रज्ञाचक्षुर्जगद्गुरु-रामभद्राचार्यः : माहेश्वरसूत्रेषु रामकथा (संस्कृतम्)। संभाषणसंदेशः (संस्कृतभारती), खण्डः २१, अङ्कः ९, पृष्ठानि १८–२१ (जुलैमासः २०१६)।
 बेन् वैलन्टाइनः तथा नित्यानन्दमिश्रः, Algorithms in Emerging ASEAN Markets। The TRADE Asia, अङ्कः १२, पृष्ठानि ५८–५९ (मई-अगस्त २०१२)।

 मलय-भट्टाचार्यः, नित्यानन्दमिश्रः, भरत-कोदसे च, MaxVaR for Non-normal and Heteroskedastic Returns। Quantitative Finance, खण्डः ९, अङ्कः ८, पृष्ठानि ९२५–९३५ (दिसम्बर २००९)।

 सम्पादितग्रन्थाः 

 स्वामी रामभद्राचार्यः (२०१७)। रमाधर शर्मा तथा नित्यानन्दमिश्रः (सम्पादकौ), श्रीरामचरितमानसकथा : मानसान्तर्गतास्त्रिंशत्कथाः (हिन्दी)। चित्रकूटः : जगद्गुरु रामभद्राचार्य दिव्याङ्ग विश्वविद्यालयः। पृष्ठसंख्या ३३२। 
 स्वामी रामभद्राचार्यः (२०१६)। रमाधर-शर्मा तथा नित्यानन्दमिश्रः (सम्पादकौ), श्रीहनुमानचालीसा महावीरीव्याख्या (हिन्दी)। मुम्बै : निरामय प्रकाशनम्। पृष्ठसंख्या १०४। 
 स्वामी रामभद्राचार्यः (२०१५)। नित्यानन्दमिश्रः (सम्पादकः टिप्पणिकारश्च), अध्यात्मरामायणेऽपाणिनीयप्रयोगाणां विमर्शः (संस्कृतम्)। चित्रकूटः : तुलसीपीठः। पृष्ठसंख्या ४०५।
 गोस्वामी नारायणदासः तथा स्वामी रामभद्राचार्यः (२०१४)। रमाधर शर्मा, नित्यानन्दमिश्रः, मनीषकुमार शुक्लश्च (सम्पादकाः), श्रीभक्तमाला (मूलार्थबोधिनी टीकासहिता) (हिन्दी)। चित्रकूटः : जगद्गुरु रामभद्राचार्य-दिव्याङ्ग विश्वविद्यालयः। पृष्ठसंख्या २८५।
 स्वामी रामभद्राचार्यः (२०१३)। रमाधर शर्मा तथा नित्यानन्दमिश्रः (सम्पादकौ), श्रीगीतातात्पर्यम् (हिन्दी; द्वितीयं संस्करणम्)। चित्रकूटः : तुलसीपीठः। पृष्ठसंख्या १८८।

 स्वामी-रामभद्राचार्यः (२०१३)। नित्यानन्दमिश्रः (सम्पादकः), श्रीभार्गवराघवीयम् (संस्कृतम्)। चित्रकूटः : तुलसीपीठः। पृष्ठसंख्या १४७।

 अनुवादाः 

 Mahāvīrī: Hanumān-Cālīsā Demystified (सितम्बर २०१५)। निरामय-प्रकाशनम्। स्वामी रामभद्राचार्यप्रणीताया हनुमानचालीसायाः महावीरी टीकायाः आङ्ग्लभाषायां कृतः अनुवादः विस्तारश्च; प्रस्तावना करण-सिंहेन विरचिता। पृष्ठसंख्या २४६।

 ग्रहणं प्रभावश्च 
नित्यानन्दमिश्रस्य सम्पादकीयानुवादात्मकानि कार्याणि विविधेषु माध्यमिकपरिचयात्मकालेखेषु अस्य दृष्ट्या रेखाङ्कितानि यत् तेन शास्त्रीयसंस्कृतटीकाकारपरम्परायाः साहित्यं समकालीनपाठकानां कृते सुलभं बोधगम्यं च रूपेण प्रस्तुतम्। तस्य कार्याणां विषये विशिष्टाः समीक्षाः तथा स्वतन्त्रं माध्यमिककवरेजं च अधोलिखितेषु उद्धृतस्रोतःसु उपलब्धम्।

 सामाजिकमाध्यमम् 
नित्यानन्दमिश्रस्य अन्तर्जाले सामाजिकमाध्यमेषु च सक्रियोपस्थिति अस्ति। सः यूट्यूब्माध्यमे दीर्घव्याख्यानानि, प्रवचनानि, विषयगतसंवादांश्च प्रकाशयति। संवत्सरे २०२५, जनवरीमासस्य चतुर्थदिने स्थित्यनुसारं, तस्य यूट्यूबमाध्यमेन प्रायः चतुर्लक्षाधिकाः सदस्याः सम्बद्धाः।

इन्स्टाग्राममाध्यमं सः लघ्वालेखानां लघुचलचित्ररूपप्रस्तुतिनां च कृते उपयुङ्क्ते, यत्र संस्कृतनामव्युत्पत्तयः, संक्षिप्तशिक्षणसामग्री, ग्रन्थप्रकाशनसम्बद्धसूचनाश्च प्रकाश्यन्ते।

एतेषु सर्वेषु माध्यमेषु सः लघुपाठान्, प्रचलितानां तथाकथितानां संस्कृतनाम्नां विषये शुद्धिकरणम्, ग्रन्थसूचनाः, पाठप्रवचनयोः ध्वन्यङ्कनानि च साझा करोति।

 माध्यमिकोपस्थितयः 
नित्यानन्दमिश्रः दूरदर्शनस्य संस्कृतकार्यक्रमे वार्तावली इति नाम्नि सहभागितां कृतवान्। तदतिरिक्तं सः संस्कृतविषये, ग्रन्थपाठव्याख्यापरम्परायां, भारतीयसांस्कृतिकविषयेषु च विविधेषु संवादात्मककार्यक्रमेषु, साक्षात्कारेषु, वार्तासु च सहभागी अभवत्।

 बाह्यसम्पर्काः 

 नित्यानन्दमिश्रस्य यूट्यूब्माध्यमम्
 महावीरीः : हनुमानचालीसाया डिमिस्टिफाइड् (PDF) - जगद्गुरुरामभद्राचार्यकृतम्
 महावीरीः : हनुमानचालीसाया डिमिस्टिफाइड् - ब्लूम्स्बरी-सूचीकरणम्.

 सन्दर्भाः 

वर्गः:भारतीयलेखकाः
वर्गः:१९८२ जननम्
वर्गः:जीवतव्यक्तयः