कुक्कुटी

कुक्कुटी () इति कुक्कुटस्य (Rooster/Chicken) स्त्रीलिङ्गः पक्षी अस्ति। अयं विश्वस्य सर्वाधिकसामान्यः पालितपक्षी (domestic bird) अस्ति। कुक्कुटी मुख्यतया अण्डदानस्य (for laying eggs) कृते प्रसिद्धा अस्ति, तथा च तस्याः मासं भोजनरूपेण उपयुज्यते।

कुक्कुट्याः पालनं "कुक्कुटपालनम्" (poultry farming) इति कथ्यते। सा ग्रामेषु तथा नगरेषु अपि गृहाणां पृष्ठभागे पाल्यते। कुक्कुट्याः जीवनं मानवैः सह घनिष्ठतया सम्बद्धम् अस्ति।

 शारीरिकी संरचना 
कुक्कुटी स्वस्य पुंलिङ्गात्, कुक्कुटात्, आकारेण तथा वर्णेन किञ्चित् भिन्ना भवति।

 शिखा (Comb): कुक्कुट्याः शिरसि स्थिता रक्ता शिखा कुक्कुटस्य अपेक्षाया लघुतरा भवति।
 वर्णः: यद्यपि कुक्कुटाः बहुवर्णिनः भवन्ति, तथापि कुक्कुट्यः प्रायः शुभ्र-कृष्ण-भूवर्णीयाः च भवन्ति।
 स्वभावः: सा सामान्यतया शान्तस्वभावस्य भवति तथा च स्व-अण्डानां शावकानां (chicks) च रक्षणे अत्यन्तं सचेतना भवति।

 मानवैः सह सम्बन्धः 
कुक्कुटी मानवसभ्यतायाः कृते एकः महत्त्वपूर्णः भोजनस्रोतः अस्ति।

 अण्डदानम्: कुक्कुट्याः प्रमुखं कार्यम् अण्डदानम् अस्ति। तस्याः अण्डानि विश्वे प्रोटीन-तत्त्वस्य मुख्यस्रोतः सन्ति।Encyclopedia Britannica: "Chicken"
 मांसम्: कुक्कुट्याः तथा कुक्कुटस्य मांसं 'कुक्कुटमांसम्' (chicken meat) इति कथ्यते, यत् विश्वे अत्यधिकं खाद्यते।
 गृहपालनम्: सहस्रेभ्यः वर्षेभ्यः मनुष्याः कुक्कुटीं पालन्ति। अस्याः पालनं सरलम् अस्ति।

 कुक्कुटः तथा कुक्कुटी 

 कुक्कुटः (Rooster): पुंलिङ्गः पक्षी, यः प्रभाते 'कुक्-कु-डू' इति उच्चस्वरेण शब्दं करोति।
 कुक्कुटी (Hen): स्त्रीलिङ्गः पक्षी, या अण्डानि ददाति।
 कुक्कुटशावकः (Chick): तयोः शिशुः।

 अपि पश्यतु 

 कुक्कुटः
 पक्षी

 सन्दर्भाः