दिवसः

भारतीयकालमानस्य कश्चित् १२होरात्मकः घटकः । दिनं ,वासरः इति अस्य पर्यायानि । दिनस्य रात्र्युत्तरकालः इत्यपि भावः अस्ति । 

प्राण एवाहोरात्रस्वरूपे कालात्मकोऽस्ति । दिवसः प्राणरूपमेवास्ति रात्रिश्चापानरूपा अस्ति । प्रातः प्राण एव सर्वाणीन्द्रियाणि शरीरे प्रसारयति । प्रतननमिदं दृष्ट्वा लोकाः कथयन्ति ‘प्रातायि' अर्थात् प्रकर्षरूपेण प्राणः विस्तृतोऽभवत् । अनेनैव कारणेन दिवसारम्भकालः यस्मिन् प्राणस्य प्रसरणं दृग्गोचरीभवति सः ‘प्रातः' इति कथ्यते । दिवसावसाने इन्द्रियेषु सङ्कोचं परिदृश्यते । अनेनैव कारणेन तं कालं सायमित्युच्यते, तस्मिन् काले कथयति ‘सामगात्' इति । विकासहेतुना दिवसः प्राणरूपोऽस्ति तथा सङ्कोचनकारणेनैव रात्रिः अपानमस्ति । प्राणस्य ध्यानमनेन प्रकारेणाहोरात्ररूपे कर्तव्यम्।
एकः तृसरेणुः  = ६ ब्रह्माण्डीयः अणुः ।
एका त्रुटिः  = ३ तृसरेणवः, यः सैकिण्ड् इत्यस्य १/१६८७.५ भागः ।
एका वेधा  =१०० त्रुटयः।
एका लावा  = ३ वेधाः।
एकः निमेषः = ३ लावाः, अक्षिपटलस्य सहजनिमीलनोन्मूलनकालः ।
एकं क्षणम्  = ३ निमेषाः।
एका काष्ठा = ५ क्षणानि = ८ सैकिण्ड्स् ।
एकं लघु =१५ काष्ठाः = २ मिनिट्स्। 
एका नाड़ी (यस्य दण्डः इत्यपि वदन्ति ।)   = १५ लघूनि   
एकः मुहूर्तः = २ दण्डौ ।
एकः यामः (दिनस्य अथवा रात्रेः पादभागः) = ६ अथवा ७ मुहूर्ताः   । 
एकं दिनम् अथवा एका रात्रिः = ४ यामाः अथवा प्रहराः 
एकः यामः = ७.५ घट्यः।
अर्धदिवसः (दिनम् अथवा रात्रिः) = ८ यामाः ।

मूलम्
संस्कृतभाषायाः मूलम् एव अस्य शब्दस्य ।

अन्य अर्थ

वर्गः:सनातनधर्मः
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया