वरङ्गलमण्डलम्

इतिहासः 
आन्ध्रप्रदेशराज्ये अत्यन्तं चारित्रकप्राधान्यतां याति इदं वरङ्गल् मण्डलम् (Warangal district)।     यादवाः,चालक्याः,शातवाहनाः, राष्टकूटाः,काकतीयाः बहमनीवंशजाः, दिल्लीसुल्तानजनाः, मोगलायिनः, गोल्कोण्डनवाब् पालकाः, एतन् प्रदेशं पर्यपालयन् । काकतीयानां पालने अत्यन्तम् उच्चस्थितिं गतमिदं मण्डलम् आन्ध्रवैभवं शिल्पकला संस्कृतिः इत्येतेषां द्वारा दिशः व्यापृताः । १९५३ तमे वर्षे करीम्नगर्,नल्गोण्डामण्डलाभ्यां केचन प्रदेशाः मण्डलेस्मिन् संयोजिताः । १९७५ तमे वर्षे खम्मं मण्डलात् वरङ्गल् मण्डलं पृथक्कृतम् ।

 भौगोलिकम् 
अस्य मण्डलस्य प्राच्यां खम्मं मण्डलम्, पश्चिमे मेदक्, उत्तरे करीम्नगरं, दक्षिणे च नल्गोण्डा, खम्मं मण्डले सीमायां वर्तन्ते । २९% भूभागः अटवीमयः विद्यते । एटूरुनागारं इत्यस्य समीपे वन्यमृगसंरक्षणकेन्द्रमेकं १००० कि.मी.मितं विस्तृतम् । २४५० कि.मी. मिते विस्तीर्णे अङ्गारनिक्षेपाः लब्धाः । आलेरु, मुन्नेरु, पालेरु इत्याख्याः उपनद्यः प्रवहन्ति । नैऋति ऋतुप्रभावात् वृष्टिः सम्भवति ।

 वाणिज्यम् 
एटूरुनागारं इत्यस्मिन् प्रान्ते आन्ध्रप्रदेशरेयान्स् लिमिटेड् कर्मागारः, वरङ्गल् प्रान्ते च सस्यपरिशोधनाकेन्द्रं कार्यं कुर्वन्ति । १८८६ तमे वर्षे इदम्प्रथमतया रेल् मार्गः निर्मितः । वस्त्रवयने, लोहविग्रहाणां निर्माणे च मण्डलस्य ख्यातिः वर्तते । काकतीयविश्वविद्यालयः, प्रान्तीयतान्त्रिकमहाविद्यालयः, वैद्यमहाविद्यालयः च विद्यन्ते ।

 वीक्षणीयस्थलानि 

ओरुगल्लु दुर्गम्, सहस्रस्थम्भदेवालयः, रामप्पदेवालयः, पाकाल, लक्कवरं रामप्पस्वयंभू देवालयः, पद्माक्षी देवालयः इत्यादीनि प्राचीननिर्माणानि बहूनि विराजन्ते । इमानि अवश्यं वीक्षणीयानि ।

वीथिका

 तालूकाः 
 चिटयाल् 
  मोगुल्लपल्लि 
  भूपालपल्लि 
  परकाल 
  शायम्पेट् 
  रेगोण्ड 
  मुलुगु 
  धनापूर् 
  वेङ्कटापूरु 
  गोविन्दरावुपेट् 
  एटूरु नागारम् 
  ताडवायि
  के. समुद्रम्  मङ्गपेट् 
  गूडूरु 
  खानापूर् 
  कोत्तगूडेम् 
  नर्सम्पेट् 
  नल्लबल्लि 
  चेन्नारावुपेट्
  दुग्गोण्ड 
  नेक्कोण्ड् 
  हन्मकोण्ड् 
  हसन्पर्ति 
  आत्मकूरु
  नेल्लिकुदुरु   गीसुकोण्ड 
  सङ्गम् 
  घन्पूर् 
  धर्मसागरम् 
  जफरगढ 
  चेरियल् 
  बच्चन्नपेट 
  नेर्मेट्ट 
  मद्दूरु 
  वर्दन्नपेट 
  पर्वतगिरिः 
  रायपर्ति 
  डोर्नकल्   जनगाम् 
  रघुनाथपल्लि 
  लिङ्गालधन्पूर् 
  कोडकण्डल् 
  पालकुर्ति 
  देवरुप्पल् 
  मुरिपेड 
  दन्तालपल्लि 
  तोर्रुर् 
  महबूबाबाद्  
  बल्पाल् 
 बाह्यानुबन्धाः 
 Official website

वर्गः:तेलङ्गाणाराज्यस्य मण्डलानि

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎