गोक्षीरम्

लघुचित्रम्
आयुर्वेदे जीवनशक्तिप्रदायिद्रव्येषु क्षीरं श्रेष्ठं परिगणितमस्ति । क्षीरेषु गोक्षीरम् अतिश्रेष्ठं मन्यते वैद्यै: । 
क्षीरं जीवनीयानम् (च.सू.25)
गोक्षीरं क्षीराणाम् (हिततमम्)  (च.सू.26)
स्वादु शीतं मृदु स्निग्धं बहुलं क्ष्लक्षणपिच्छलम् । 
गुरु मन्दं प्रसन्नं च गव्यं दशगुणं पय: ॥ (च.सू.27) 
इत्यादिवचनानि तत्र प्रमाणम् । (अजामहिष्यादीनामपि क्षीरे ओषधीयगुणा: सन्त्येव । अत्र गव्यं श्रेष्ठमिति मात्रमुक्तम् ।)
   	गोक्षीरं हृदयस्य हितकरं, बलवर्धकम्, आयुर्वृद्धिकरम्, उपयोगानुसारं दोषनिवारकं च भवति ।
   	आयुर्वेदे केषाञ्चिदोषधानां सेवनानन्तरम् ‘अनुपानम्’ विहितम् अस्ति । बहुत्र गोक्षीरम् अनुपानार्थं निर्दिष्टं भवति । 
 	उष्णक्षीरस्य फेनं लेपयाम: चेत् नेत्रपक्ष्मे जाता: दुष्टरक्तपिटका: निवारिता: भवन्ति ।
 	जलोदरोगबाधिता: केवलं गोक्षीरं गोमूत्रं च वैद्यकीयनिर्देशानुसारं स्वीकृत्य रोगमुक्ता: भवन्ति ।
 	गोक्षीरे या पीतिमा भवति सा आहारगतविषहारिणी भवतीति तज्ञा: अभिप्रयन्ति । (अयं विशेषगुण: सामान्यत: मातृस्तन्ये एव भवति ।)
 	गोक्षीरे   ए. बि. सि. डि. - इत्येते सर्वेऽपि पोषकंाशा:भवन्ति।
  	मासे एकवारं शरीरे क्षीरं लेपयित्वा स्नानकरणम् आरोग्याय भवति  इति वदन्ति ।
 	नूतनगृहप्रवेशसन्दर्भे धार्मिककार्यस्य अङ्गतया गोक्षीरम् उष्णीकृत्य तद् उद्गमयन्ति ।
 	वृक्षायुर्वेदरीत्या गोक्षीरे संस्कृतानि सस्यबीजानि कृषिक्षेत्रे अद्भुतं परिणामं जनयन्ति ।

बाह्यसम्पर्कतन्तुः

‎

वर्गः:पेयानि
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

 सम्बद्धाः लेखाः 

 भारतम्
 संस्कृतम्
 भारतस्य इतिहासः
 विज्ञानम्