नल्गोण्डामण्डलम्

नल्गोण्डामण्डलम् (Nalgonda district) दक्षिणभरतदेशस्य आन्ध्रप्रदेशराज्ये स्थितमेकमण्डलं अस्ति। अस्य मण्डलस्य केन्द्रं नल्गोण्डा नगरम्।

इतिहासः
बहुभिः राजवंशीयैः पालितमिदं नीलगिरिः इति व्यवहृतं मण्डलं नल्गोण्डा । काकतीयराजाः, शातवाहनाः, कदम्बवंशजाः, चालक्याः , मोघल् राजाः च पालकेषु प्रमुखाः । १९०५ तमवर्षपर्यन्तं वरङ्गल्, मेदक् इति मण्डलयोः मध्ये सम्मिलितम् आसीत् । निजांविरोधिकरणोद्यमे सप्रश्रयं भागः स्वीकृतः अस्य मण्डलस्य सामाजिकैः । 
भौगोलिकम्  अस्य मण्डलस्य प्राग्दिशि खम्मं, कृष्णा च मण्डले, पश्चिमायां रङ्गारेड्डि, भाग्यनगरमण्डले, दक्षिणे महबूब् नगरमण्डलं च सीमायां वर्तन्ते । राज्यवैशाल्ये ५.१७% भूम्याम् इदं मण्डलं विस्तृतम् । अरण्यं ५.८३% वर्तते । ७५% कृषिभूमिः अस्ति । नागार्जुनसागर् वामकुल्याभ्यः सस्यभूमये जलं प्रेष्यते । 

कृषिः वाणिज्यं च

कार्पासः, मरीचिकाः, कलायः, इत्यादीनां विरलतया सेद्यं क्रियते । मण्डलं पारिश्रामिकक्षेत्रे प्रकृतं न प्रवर्तते । सिमेण्ट् कर्मागाराणि, दोण्डपाडु, वाडपल्ली, केहपल्लीप्रान्तेषु वर्तन्ते । पोयम्पल्ली हस्तकलाशाटिकाः प्रसिध्दाः । 

वीक्षणीयस्थलानि 
यादगिरि लक्ष्मीनरसिंहस्वामी देवालयः, भुवनगिरिदुर्गम्, मिट्टपल्लि नृसिंहस्वामी देवालयः, नागार्जुनसागरवारधिः, जनगामसमीपस्थाः बौध्दस्तूपाः इत्यादीनि पर्याटकस्थलानि विराजन्तेऽस्मिन् मण्डले । मण्डलमिदं पञ्चनारसिंहक्षेत्रम् इति प्रसिद्धम् ।

तालूकाः
यादगिरिगुट्ट
आलेरु
राजापेट्
तुर्कपल्लि
भुवनगिरिः
बोम्मलरामारम्
पोचम्पल्लि
बीबीनगरम्
रामन्नपेट्
वेलिगोण्ड
चौटुप्पल्
मोत्कूर्आत्मकूरु
गुण्डाल
तुङ्गतुर्ति
तिरुमलगिरिः
नूतनकलु
अर्वपल्लि
सूर्यापेट
पेनपहाड् 
आत्मकूरु
मोते
चेवेमुल
नक्रेकल्केतेपल्लि
षालि गौरारम्
कट्टङ्गूरु
चेन्दूर्
मुनुगोडु
नारायणपुरम्
नल्गोण्ड
नार्कट्पल्लि
कानगल्
चिट्याल्
नाम्पल्लि
तिप्पर्तिचिन्तपल्लि
गुर्रम्पोडे
मर्रिगूड
देवरकोण्ड्
पेद्द अरिसेर्लपल्लि
चन्दम्पेट्
गुण्ड्लपल्लि
निडमानूरु
हालिय(अनुमुल)
त्रिपुरारम्
मिर्यालगूड्
पेद्दपूर्दामर्लचेर्ल्
वेमुलपल्लि
हुजूर्नगर्
नेरेडुचर्ल्
गर्डेपल्लि
मेट्टम्पल्लि
कोदाड्
मेल्लचेरुवु
चिलुकूरु
नडिगूडेम्
मुनगाल

बाह्यसम्पर्कतन्तुः

 Nalgonda.info 
  List of Villages in Nalgonda

 Nalgonda.org
 Nalgonda District online
 Nalgonda factfile at APOnline.gov.in 
 Nalgonda District Tourist Opportunities 
 Neelagiri to Nalgonda.page 160

वर्गः:तेलङ्गाणाराज्यस्य मण्डलानि