बङ्किमचन्द्र चट्टोपाध्याय

बङ्किमचन्द्र चट्टोपाध्याय ( Bôngkim Chôndro Chôţţopaddhae)(Chattopadhyay in the original Bengali; Chattopadhyay or Chatterji as spelt by the British)(२७ जून्, १८३८- ८ एप्रिल्, १८९४) उनविंशतिशतकस्य एकः महान् वङ्गीय-साहित्यिकः सम्पादकश्च आसीत् । वङ्गीयगद्यस्तथा उपन्यासस्य विकाशे अस्य असीमावदानम् अस्ति । बङ्किमचन्द्रः साधारणतः वङ्गीयसाहित्येतिहासे प्रथमः औपन्यासिकरूपेण ख्यातः । परन्तु भगवद्गीतायाः व्याख्याता तथा साहित्य-समालोचकरूपेणाऽपि एषः विशेषख्यातिमानः । सः वृत्तिदृष्ट्या ब्रिटिश्-शासनस्य कर्माचारी आसीत् । बङ्किमचन्द्रः वङ्गीयभाषायाः प्रथमसाहित्यपत्रस्य वङ्गदर्शनस्य अदिसम्पादकः आसीत् । अस्य छद्मनाम आसीत् कमलाकान्त इति ।मासिक कारेन्ट् वर्ल्ड्, मै २०११, पृ. ३३; परिदर्शनस्य दिनाङ्कः-२६ मै २०११ क्रैस्ताब्दः

 जीवनम्
 जन्म वंशपरिचयश्च 
बङ्किमचन्द्रस्य जन्म( २७ जून, १८३८ क्रैस्ताब्दः/१३ आषाढ १२४५ बङ्गाब्दः ) नैहाटीनगरस्य निकटस्थे कांठालपाडाग्रामे अभवत् । वस्तुतः तस्य वंशस्य आदिनिवासः हुगलिमण्डलस्य देशमुखोग्रामे आसीत् । बङ्किमचन्द्रस्य प्रपितामहः रामहरि चट्टोपाध्याय महोदयः मातामहस्य सम्पत्तिं प्राप्य कांठालपाडाग्रामं गतवान् आसीत् । अन्ततरं तत्रैव वसवासम् अकरोत् । रामहरि महोदयस्य पौत्रः आसीत् यादवचन्द्र चट्टोपाध्यायः । तस्य तृतीयपुत्रः बङ्किमचन्द्रः आसीत् । बङ्किमचन्द्रस्य श्यामाचरण तथा सञ्जीवचन्द्र इति द्वौ अग्रजौ आस्ताम् । बङ्किमस्य जन्मकाले पितुः यादवचन्द्रस्य सह-मण्डलशासकरूपेण पदोन्नतिः जाता आसीत् ।   

 शिक्षा
शैशवकालं बङ्किमचन्द्रः कांटापाडा”ग्रामैव यापितवान् . पञ्च वयसि कुलपुरोहितेन विश्वम्भर भट्टाचार्येण জন্মের পর तस्य विद्यारम्भः जातः . अत्यल्पैव वयसि तस्य मेधा सर्वैः ज्ञाता . बङ्किमचन्द्रस्य कणिष्ठः सहोदरः पूर्णचन्द्र चट्टोपाध्यायः लिखितवान्- “শুনিয়াছি বঙ্কিমচন্দ্র একদিনে বাংলা বর্ণমালা আয়ত্ত করিয়াছিলেন।”(भाषानुवादः- श्रुतञ्च, बङ्किमचन्द्रेण बाङ्ग्लावर्णमाला आयत्ती कृता आसीत्)प्रबन्ध-  बङ्किमचन्द्रेर् बाल्यशिक्षा, पूर्णचन्द्र चट्टोपाध्यायः ,बङ्किम-प्रसङ्ग ग्रन्थः, सुरेशचन्द्र समाजपतिना सम्पादितःबङ्किमचन्द्रजीवनी, अमित्रसूदन भट्टाचार्य, आनन्द पाब्लिशार्स् प्रैवेट् लिमिटेड् , कोलकाता ,१९९१,पृ २५ तः उद्धृतः 

 साहित्यक्षेत्रे अवदानम् 

 ग्रन्थावली 
उपन्यासाः
 दुर्गेशनन्दिनी 
 कपालकुण्डला 
 मृणालिनी
 विषवृक्ष 
 इन्दिरा
 युगलाङ्गुरीय
 चन्द्रशेखर 
 राधारानी
 रजनी 
 कृष्णकान्तेर उइल 
 राजसिंह 
 आनन्दमठ 
 देवी चौधुरानी सीताराम
 उपकथाः
(इन्दिरा,युगलाङ्गुरीय ও राधाराणी त्रयी संग्रहः)
 Rajmohan's Wife

प्रवन्धाः
 कमलाकान्तेर दप्तर
 लोकरहस्य
 कृष्ण चरित्र
 विज्ञानरहस्य
 विविधसमालोचना
 प्रबन्ध-पुस्तक
 साम्यविविधाः
 ललिता(पुराकालिकी कथा)
 धर्म्मतत्त्व
 सहज रचना शिक्षा
 श्रीमद्भगवद्गीता
 कावितापुस्तक
(कतिचन कविताः, ललिता  मानस)

सम्पादितग्रन्थाः
 दीनबन्धुमित्रेर जीवनी
 बाङ्गला साहित्ये प्यारीचांद मित्रेर स्थान
 सञ्जीवचन्द्र चट्टोपाध्यायेर जीवनी

 टिप्पणी

 बाह्यसम्पर्काः
 Calcuttaweb.com-बङ्किमचन्द्रस्य जीवनी 

वर्गः:भारतीयलेखकाः
वर्गः:पश्चिमवङ्गस्य लेखकाः