कुलक्षये प्रणश्यन्ति...

श्लोकः 

कुलक्षये प्रणश्यन्ति कुलधर्माः सनातनाः ।
धर्मे नष्टे कुलं कृत्स्नमधर्मोऽभिभवत्युत ॥४०॥

अयं भगवद्गीतायाः प्रथमोध्यायस्य अर्जुनविषादयोगस्य चत्वारिंशत्तमः  ( ४०) श्लोकः ।


पदच्छेदः
कुलक्षये, प्रणश्यन्ति, कुलधर्माः, सनातनाः । धर्मे, नष्टे, कुलम्, कृत्स्नम्, अधर्मः, अभिभवति, उत ॥

अन्वयः
कुलक्षये सनातनाः कुलधर्माः प्रणश्यन्ति । धर्मे नष्टे कृत्स्नम् उत कुलम् अधर्मः अभिभवति ।।

 शब्दार्थः 
कुलक्षये     = वंशनाशे
सनातनाः   = प्राचीनाः
कुलधर्माः   = वंशधर्माः
प्रणश्यन्ति  = क्षीयन्ते
धर्मे         = सनातनधर्मे
नष्टे          = क्षीणे
कृत्स्नम् उत = सर्वम् अपि
कुलम्        = वंशम्
अधर्मः       = अनाचारः
अभिभवति  = आक्राम्यति ।

 अर्थः 
कुलानि यदि नश्यन्ति तर्हि सनातनाः कुलधर्माः नश्यन्ति । धर्मः यदि नष्टः भवति तर्हि अधर्मः  कुलानि आवृत्य तिति ।

बाह्यसम्पर्कतन्तुः
http://www.gitasupersite.iitk.ac.in

 40
वर्गः:शाङ्करभाष्यं योजनीयम्
वर्गः:रामानुजभाष्यं योजनीयम्
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

 सम्बद्धाः लेखाः 

 संस्कृतम्
 श्रीमद्भगवद्गीता
 शङ्कराचार्यः
 रामानुजाचार्यः