प्रकाशमण्डलम्

प्रकाशमण्डलम् (Prakasam district)आन्ध्रप्रदेशराज्ये स्थितमेकमण्डलं अस्ति। अस्य मण्डलस्य केन्द्रं ओंगोलु नगरम्।
इतिहासः
१९७२ तमे वर्षे नेल्लूरु,कर्नूलु, गुण्टूरु इत्येतेभ्यः मण्डलेभ्यः कांश्चन प्रान्तान् समीकृत्य ओङ्गोलुमण्डलं कृतम् । स्वातन्त्र्यसमरयोध्दा आन्ध्रकेसरी टङ्गुटूरि प्रकाशं पन्तुलु स्मारकार्थं प्रकाशं इति नामाङ्कितम् । ततः पूर्वम्  इक्ष्वाकूनां, पल्लवानां, चालक्यानां विजयनगरराजानां,गोल्कोण्ड, कर्णाटकनवाबजनानां च पालने आसीत् । वेलनाटिचौडाः चन्दवोलुप्रान्तं राजधानीं कृत्वा पालितवन्तः । रेड्डिराजाः १३२४ समये राज्यं संस्थापितवन्तः । अद्दकिं राजधानीं कृतवन्तः । ततः पश्चात् पोतारेड्डिः राजधानीं कोण्डवीडुप्रान्तं प्रति परिवर्तितवान् । तडागस्य खननं, खणिगिरिदुर्गस्य निर्माणं   विजयनगरराजाः कृतवन्तः । १९२० समये आन्ध्ररत्नं दुग्गिरालगोपलकृष्णस्य अध्वर्यवे “रामदण्डु” इत्याख्यया संस्थया चीराल, पेराल उद्यमः कृतः ।

भौगोलिकम्  
अस्य मण्डलस्य उत्तरदिशे गुण्टूरुमण्डलम्, दक्षिणदिशेकडपा मण्डलम्,नेल्लूरुमण्डले, प्राग्दिशे बङ्गालाखातसमुद्रः, पश्चिमेकर्नूलुमण्डलं च सीमायां सन्ति ।
जनपदेस्मिन् २६% भूभागः अरण्येन व्याप्तः । कृषिभूमौ ३०% भूमेः जलव्यवस्था वर्तते । ५२% भूभागे सेद्यं क्रियते ।

वाणिज्यम्
प्रधानकृषिः व्रीहिः । कार्पासः, मरीचिका, कलायः एरण्डतैलम्, आढकी इत्यादीनां सस्यं क्रियते । प्रकाशसेतोः नागार्जुनसागरदक्षिणकुल्यातः कम्ममूरु, राल्लपाडु, कनिगिरिजलाशयानां द्वारा जलं लभ्यते । चीरालप्रान्ते ITC अध्वर्यवे धूमपत्रपरिश्रमः, परिसरप्रान्तेषु वस्त्रवयनं, वेटपालग्रामे बल्लातकीपरिश्रमः, कार्यासतैलपरिश्रमः च सन्ति । मण्डलेस्मिन् महाविद्यालयाः नागार्जुनविश्वविद्यालयपरिधौ वर्तन्ते । 

वीक्षणीयस्थलानि
वाडरेवुसमुद्रतीरं, वेटपालं ग्रन्थालयः, सिङ्गरायकोण्डसमीपस्थः वराहनरसिंहस्वामि देवालयः, मार्कापुरग्रामस्थः चेन्नकेशवस्वामि देवालयः इत्यादयः पर्याटकस्थलानि सन्ति । अस्मिन् मण्डले वल्लूरु मे टङ्गुटूरि प्रकाशः जन्मः प्राप्तवान् । मार्कापुरे कृष्णफलकानां, ग्राफैट् इत्यस्य च परिश्रमाः सन्ति ।

तालूकाः
 ओङ्गोलु 
 टङ्गुटूरु
 कोत्तपट्नम् 
 नागुलुप्पलपाडु 
 चीमकुर्ति 
 मट्टिपाडु 
 सन्तनूतलपाडु 
 अद्दङ्कि 
 कोरिसिपाडु 
 जेपङ्गलूरु 
 बल्लिकुरव 
 सन्तमागुलूरु  मार्टूरु 
 यद्दनपूडि 
 चीराल 
 वेटपालेम् 
 चिनगञ्जाम् 
 पर्चूरु 
 इङ्कोल्लु 
 कारञ्चेडु 
 कन्दुकूरु 
 गुडलूरु 
 वोलेटि वारि पालम् 
 पोन्नलूरु 
 कोण्डेपि 
 जरुगुमल्लि 
 सिङ्गरायकोण्ड 
 उलवपाडु 
 लिङ्गसमुद्रम् 
 कनिगिरि 
 तिम्मारेड्डिपल्लि 
 पामूरु 
 वेलिगण्ड्ल् 
 चन्द्रशेखरपुरम् 
 पेदचर्लोपल्लि 
 पोदिलि 
 कोणकनमिट्ल् 
 मर्रिपूडि 
 दर्शि 
 ताल्लूरु 
 मुन्दलमूरु 
 दोनकोण्ड 
 कुरिचेडु 
 तर्लुपाडु 
 मार्कापुरम् 
 दोर्नाल 
 पेद आरवीडु 
 येर्रगोण्डापालेम्  त्रिपुरान्तकम् 
 पुल्ललचेरुवु 
 गिद्दलूरु 
 राचर्ल 
 कोमरोलु 
 बेस्तवारिपेट 
 कुम्भम्  
 अर्थवीडु

बाह्यसम्पर्कतन्तुः
 www.ongolelive.com
 www.ongoleadda.com 
 Official site
 http://www.aptourism.com
 http://www.shadows-ngo.org

वर्गः:आन्ध्रप्रदेशस्य मण्डलानि