पश्चिमगोदावरीमण्डलम्

पश्चिमगोदावरीमण्डलम् (West Godavari district) भारतदेशस्य आन्ध्रप्रदेशराज्ये स्थितमेकमण्डलं अस्ति। अस्य मण्डलस्य केन्द्रं एलूरु नगरम्।

इतिहासः

इदं मण्डलम् १९२५ तमे वर्षे आविर्भूतम् । मौर्यैः,शातवाहनैः, शालङ्कायनैः, विष्णुकुण्डिभिः, चालक्यैः रेड्डिराजैः, गजपतिभिः,गोल्कोण्डनवाब् जनैः मोघल् चक्रवर्तिभिः फ्रेञ्च् तथा ब्रिटिष् पालकैः च परिपालितम् । कृष्णा, प्राग्गोदावरी जनपदाभ्यां कांश्चन प्रान्तान् योजयित्वा पश्चिमगोदावरी मण्डलं कृतवन्तः ।

भौगोलिकम्

अस्य मण्डलस्य दक्षिणदिशि कृष्णाजनपदम्, बङ्गाळाखातसमुद्रः, प्रगुत्तरदिशोः प्राग्गोदावरी, पश्चिमदिशि कृष्णा, 
खम्मं मण्डलं च सीमायां सन्ति । जनपदस्य भूभागे अरण्यप्रान्तं ११% वर्तते ।

कृषिः वणिज्यं च

रेडियोधार्मिकशक्तिवर्धकं मोनोजैट्, सूपर्सैनिक् विमाननिर्माणे उपयुज्यमानम् इल्मनैट्, अयसः दृढ्वर्धकं, क्रोमैट्, अङ्कन्यः, वर्णाः, यन्त्रेषु उपयुज्यमानस्य “ बुष्” इत्यस्य निर्माणाय ग्राफैट् खनिजादिकम् अत्रैव उपलभ्यन्ते । सहजवायुनिक्षेपाणां निधिः वर्ततेऽत्र लिङ्गबोयनचर्ल येनुगुमानिलङ्कप्रान्तेषु । तणुकु, चागल्लु, पालकोल्लु इत्येतेषु प्रान्तेषु शर्करा कर्मागाराः, एलूरुनगरे धूपवर्तिकानां उत्पादककेन्द्रं च निरन्तरं जनसेवायां मग्नानि । कुक्कुटमत्स्यपरिश्रमाणां च वृध्दिः जायमाना अस्ति । मण्डलस्य प्रधानकृषिः धान्यम् । सहैव एतेन इक्षुः, जम्बीरं, कदली इत्यादीनां सेद्यमपि भवति । सेद्यं कुल्यानाम् आधारेण क्रियते । आम्रं, जम्बीरम् इत्यादिसस्यद्वारा कृषकाः आजीविकां प्राप्नुवन्ति । कलायः, माषाः द्वितीयसेद्यत्वेन क्रियते ।

वीक्षणीयस्थलानि

पञ्चारामेषु प्रसिध्दक्षेत्रद्वयं सोमारामं (गुडिपूडि), क्षीरारामम् अत्रैव विराजेते । द्वारकातिरुमलपुण्यक्षेत्रं  मण्डलेऽस्मिन् विराजते । कोल्लेरुसरः पर्याटकानां मनः मोदयति । पोलवरं समीपे पापीशिखरं, पट्टिसीमे श्रीवीरभद्रस्वामी देवालयः, कामवरपुकोटे गुण्टुपल्लि गुहा, इत्यादीनी अस्य मण्डले सन्ति।  मण्डले आर्थिकमण्डलत्रयम् अस्ति । अस्य मण्डलस्य महाविद्यालयाः आन्ध्रविश्वविद्यालयपरिधौ कार्यं कुर्वन्ति ।

तालूकाः
 एलूरु 
 पेदपाडु 
 पेदवेगि 
 भीमडोलु 
 द्वारकातिरुमल 
 देन्दुलूरु 
 चिन्तलपूडि 
 लिङ्गपालेम् 
 कामवरपुकोट 
 टिनर्सापुरम् 
 ताडेपल्लिगूडेम् 
 गणपवरम्  नल्लजर्ल 
 निडमर्रु 
 उङ्गुटूरु 
 पेण्टपाडु
 कोव्वूरु 
 चागल्लु 
 निडदवोलु 
 देवरपल्लि 
 गोपालपुरम् 
 ताल्लपूडि 
 पोलवरम्	
 कोय्यलगूडेम्  जङ्गरेड्डिगूडेम् 
 बुट्टायगुडेम् 
 जिलुगुमिल्लि 
 तणुकु 
 इरगवरम् 
 उण्ड्राजवरम् 
 अत्तिलि 
 पेनुमण्ट्र 
 पेनुगोण्ड 
 पेरवलि 
 नर्सापुरम् 
 मोगल्पूरु  एलमञ्जिलि 
 पालकोल्लु 
 पोडूरु 
 आचण्ट 
 भीमवरम् 
 पालकोडूरु 
 वीरवासरम् 
 आकिवीडु 
 पूल्ल 
 उण्डि

बाह्यसम्पर्कतन्तुः

 Official site 
 District profile at AP Online.
 Godavari district temples map 

 Times of India article 

वर्गः:आन्ध्रप्रदेशस्य मण्डलानि