पूर्वगारोहिल्स्-मण्डलम्

पूर्व-गारो-हिल्स्-मण्डलं() मेघालयराज्ये स्थितं मण्डलम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रं विलियम्नगरम् । 

 भौगोलिकम् 

पूर्व-गारो-हिल्स्-मण्डलस्य विस्तारः २,६०३ चतुरस्रकिलोमीटर्मितः अस्ति । अस्य मण्डलस्य उत्तरदिशि उत्तर-गारो-हिल्स्-मण्डलं, पश्चिमदिशि पश्चिम-गारो-हिल्स्-मण्डलं, दक्षिणदिशि दक्षिण-गारो-हिल्स्-मण्डलं, पूर्वदिशि पश्चिम-खासि-हिल्स्-मण्डलम् अस्ति । अत्र १९७ से.मी.मितः वार्षिकवृष्टिपातः भवति । 'त्लोङ्ग' अस्य प्रदेशस्य प्रमुखनदी । मण्डलेऽस्मिन् अरण्यव्यापृतं, पर्वतीयं च स्थलम् अधिकं वर्तते । वनेषु वंशवृक्षाः अधिकाः सन्ति ।

जनसङ्ख्या

पूर्व-गारो-हिल्स्-मण्डलस्य जनसङ्ख्या(२०११) ३,१७,९१७ अस्ति । अस्मिन् १,६१,२२३ पुरुषा:, १,५६,६९४ महिला: च सन्ति । अस्मिन् मण्डले चतुरस्रकिलोमीटर्मिते क्षेत्रे १२२ जनाः वसन्ति अर्थात् अस्य मण्डलस्य जनसङ्ख्यासान्द्रता प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर् १२२ जनाः । २००१-२०११ दशके अस्मिन् मण्डले जनसङ्ख्यावृद्धिः २६.८७% आसीत् । अत्र पुं-स्त्री अनुपातः १०००-९७२ अस्ति । अत्र साक्षरता ७३.९५% अस्ति । मण्डलेऽस्मिन् ८६.१०% जना: ग्रामेषु निवसन्ति । 

 ऐतिहसिकं किञ्चित् 

पूर्व-गारो-हिल्स्-मण्डलं १९७६ तमे वर्षे स्थापितं मण्डलम् । 
गारो जनानां लोकसाहित्ये एतस्य उल्लेखं द्रष्टुं शक्नुमः यत् गारोजनाः तिबेटपरिसरात् प्रव्रज्य अत्रागताः ।  

 अर्थव्यवस्था 

अस्य मण्डलस्य अर्थव्यवस्था कृष्याधारिता, ग्रामीणा च अस्ति । कृषिः एव ९०% जनानाम् उपजीविकां कल्पयति । 
तण्डुलः, किणः, बहवः कन्दमूलसस्यानि, नारङ्गफलम्, अननसं, कदलीफलं, मरीचिका, पनसफलं, मरीचिका, हरिद्रा, आर्द्रकं इत्यादीनि अस्य मण्डलस्य प्रमुखसस्योत्पादनानि सन्ति । 

 उपमण्डलानि 

अस्मिन् मण्डले ५ उपमण्डलानि अस्ति -

 रेसुबेल्पारा
 खारकुट्ट
 सोङ्गसक
 डम्बो रोङ्गजेङ्ग
 समन्दा

 लोकजीवनम् 

अत्रस्था प्रमुखजनजातिः 'गारो' अस्ति । राभास्, हजोङ्ग्स्, कोचेस्, दलुस्, बनाइस्, बोरोस् अत्रस्थाः जनजातयः सन्ति । गारो जनजातिः मेघालयराज्ये निवसन्तिषु जनजातिषु जनसङ्ख्यादृष्ट्या द्वितीया जनजातिः । गारो जनाः 'A'chik', 'माण्डे' नाम्ना प्रसिद्धाः । एतेषां भाषा बोडो-नागा-काचिन्-भाषापरिवारे अन्तर्भवति । 

 वीक्षणीयस्थलानि 

अस्मिन् मण्डले कानिचन वीक्षणीयस्थलानि सन्ति । तानि - 

 ता'सेक् सरोवरः
 रोङ्ग-बेङ्ग जलप्रपाताः
 विलियम्नगरम्
 रोङ्ग्रेङ्गिरी
 सिसोबिब्रा
 अडोक्ग्रे
 नाका-चिकोङ्ग
 रेसुबेल्पारा उष्णोदक-कुण्डानि

बाह्यानुबन्धाः

 सर्वकारसङ्केतस्थलम् 
 जनसङ्ख्या


मण्डलानि-पूर्व-गारो-हिल्स्-मण्डलम्