खम्मम् मण्डलम्

खम्मम् जनपदम् (Khammam district)आन्ध्रप्रदेशराज्ये स्थितमेकं जनपदम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रं खम्मम् नगरम् ।

इतिहासः

१९५३ तमे वर्षे आविष्कृतम् इदं जनपदम् । गजपतयः रेड्डिराजाः,विजयनगरराजाः  
गोलकोण्डनवाब् जनाः चिरं पर्यपालयन् । प्राग्गोदावरीमण्डलात् केचन प्रदेशाः अस्मिन् मण्डले संयोजिताः ।

 भौगोलिकम् 

अस्य प्राच्यां दिशि उभयगोदावरीमण्डलं, पश्चिमे वरङ्गल्,नल्गोण्डमण्डलं, उत्तरे  मध्यप्रदेशेओडिष्षाराज्यं, दक्षिणे कृष्णामण्डलं च सीमायां वर्तन्ते । मण्डलस्य ५७.७५%  भूभागे अटवी विस्तृता । अतः राज्यस्य अत्यधिकः अरण्यगत भूभागः अस्मिन् मण्डले एव वर्तते ।

 कृषिः वाणिज्यं च

खनिजसम्पदाम् इदं मण्डलं स्रोतः वर्तते । अङ्गारनिक्षेपाणाम् आविष्कारः क्रियमाणः अस्ति । सिङ्गरेणि कालनीस् इत्यस्य अध्वर्यवे कोत्तगूडेम् इल्लेन्दुप्रान्तयोः मौलारं इत्यस्मिन् प्रान्ते ताम्रखनिजम् उपलभ्यते । भद्राचलं, वर्गम्पाडु, पाल्वञ्च इत्यादि परिसरेषु ग्राफैट्, खम्मं परिसरे कोरण्डखनिजं, डोलमैट्, क्रोमैट्, इल्लेन्दुबेतम्पूडिप्रान्तयोः सुधाशिलाश्च उपलभ्यन्ते । पाल्वञ्चसमीपे अयः कर्मागारः, मणुगूरुप्रान्ते भारजलकर्मागारः, कोत्तगूडें प्रान्ते अङ्गारविद्युत्केन्द्रम् , भद्राचले कर्गदनिर्माणकेन्द्रम्, पारिश्रामिकविकासकेन्द्रं खम्मं समीपे च विलसन्ति । मण्डलेस्मिन् १८१ कि.मी मितप्रदेशे गोदावरीनदी प्रवहति । किन्नेरसानि, मनेरु, आकेर्रु, पालेरु, वैरा इत्याद्युपनद्यः च अत्र प्रवहन्ति । ४०% भूमौ सेद्यं क्रियते ।

वीक्षणीयस्थलानि

भद्राचलस्थः श्रीसीतारामचन्द्रस्वामि देवालयः, पर्णशाला, खम्मं नगरस्थं स्तम्भाद्रिदुर्गं, नेलकोण्डपल्ली बौध्दस्तूपाः पर्याटकानां मानसं हरन्ति । उन्नतविद्या संस्थाः काकतीयविश्वविद्यालयस्य परिधौ आयान्ति ।

 तालूकाः 

 नेलकोण्डपल्लि 
 मुदिगोण्ड 
 खम्मम् 
 कोणिजेर्ल 
 चिन्तकाणि 
 कूसुमञ्चि 
 खम्मम् (ग्रामीणम्) 
 तिरुमलायपालेम् 
 येर्रुपालेम् 
 मधिर 
 बोनकल् 
 वैरा  तल्लाड 
 कल्लूरु 
 पेनुबल्लि 
 वेंसूरु 
 सत्तुपल्लि 
 दम्मपेट् 
 अश्वारावुपेट 
  मूल्कालपल्लि 
 इल्लेन्दु 
 सिङ्गरेणि 
 कामेपल्लि 
 गार्ल  बय्यारम् 
 गुण्डाल 
 टेकुलपल्लि 
 कोत्तगूडेम् 
 पाल्वञ्च 
 जूलूरुपाडु 
 चन्द्रगोण्ड 
 रानुकूरु 
 बूर्गुम्पाड् 
 कुक्नूरु 
 वेलेर्पाडु 
 मणुगूरु  अश्वापुरम् 
 पिनपाक् 
 दुम्मुगूडेम् 
 भद्राचलम् 
 कूनवरम् 
 वररामचन्द्रपुरम् 
 चिन्तूरु 
 वाजेडु 
 वेङ्कटापुरम् 
 चेर्ल

बाह्यानुबन्धाः
Official website

वर्गः:तेलङ्गाणाराज्यस्य मण्डलानि

वर्गः:चित्रं योजनीयम्