Uburenganzira ku Mirimo mu Rwanda

Uburenganzira ku mirimo ni kimwe mu burenganzira bw’ingenzi bwa muntu, bukubiye mu Itegeko Nshinga rya Repubulika y’u Rwanda rya 2003. Buri muntu afite uburenganzira bwo gukora, kubona akazi kagendanye n’ubushobozi bwe, ndetse no guhabwa umushahara ungana n’icyo akora.

 Amategeko n’Inzego Zishinzwe 

 Ingingo ya 40 y’Itegeko Nshinga rivuga ko buri muntu afite uburenganzira bwo gukora no guhabwa inshingano zihwanye n’ubushobozi bwe, kandi ko abakozi bafite uburenganzira bwo guhabwa imishahara iboneye.

 Itegeko ry’akazi n’akanyamuneza (Labour Code, Law No 66/2018) rigena uko abakozi bakorana n’abakoresha babo, imishahara, amasaha y’akazi, iminsi y’ikiruhuko, ndetse n’ukwirinda ihohoterwa mu kazi.

 Inzego zishinzwe gucunga imirimo mu Rwanda ni **Ministeri y’Ubutegetsi bw’Igihugu** na **Ministeri y’Imirimo n’Iterambere ry’Abakozi**. Zikurikirana ishyirwa mu bikorwa ry’amategeko y’umurimo n’uburenganzira bw’abakozi.

 Politiki n’Ibikorwa 
- **Gahunda yo guteza imbere urubyiruko:** Leta y’u Rwanda yashyizeho amahugurwa n’ubumenyi ngiro ku rubyiruko kugira ngo rube rufite ubushobozi bwo kubona akazi.  - **Inkunga ku bagore n’abashoramari bato:** Porogaramu nka “Women’s Guarantee Fund” na gahunda zo gufasha ba rwiyemezamirimo bato zifasha mu kongera amahirwe yo kubona imirimo.  - **Iterambere ry’imirimo y’ubwenge n’ikoranabuhanga:** Gahunda zo guteza imbere STEM na ICT mu rubyiruko zigamije kongera amahirwe yo kubona akazi mu mwuga w’ubumenyi n’ikoranabuhanga.

 Imbogamizi 
1. **Ubushomeri mu rubyiruko:** Nubwo habaye intambwe, urubyiruko ruracyahura n’akazi gashobora guha imibereho myiza.  2. **Ivangura rishingiye ku gitsina:** Abakobwa n’abagore mu bice bimwe by’icyaro baracyahura n’imbogamizi mu kubona imirimo y’inyungu zingana n’iz’abagabo.  3. **Ubumenyi buke ku masoko y’umurimo:** Abantu benshi ntibafite ubumenyi buhagije ku masoko y’akazi cyangwa amahirwe yo kwihangira imirimo.

 Ibyagezweho 

 Ibigo byinshi by’akazi n’imishinga ya Leta byongereye amahirwe yo kubona akazi ku rubyiruko n’abagore.
 Porogaramu zo kwihangira imirimo (Entrepreneurship programs) zifasha abashoramari bato kubona inguzanyo no kongera ibikorwa byabo.
 Gushyiraho uburyo bwo gukurikirana imirimo n’akazi hifashishijwe ikoranabuhanga nka e-Government services.

 Imibare 
UmwakaUrubyiruko rwatangiye imirimoAbagore babonye imirimo202045,00022,000202148,50024,500202252,00027,000202355,50029,500

 Reba kandi 

 References