Русиньскый язык у Мадярщині

Русинськый язык у Мадярщині має спеціалный правный статус уд 1993. року, коли русины были вызнані за націоналну вадь етнічну меншину Законом LXXVII/1993. Уд єї ратифікації в Мадярщині в 1995. році на русинськый язык ся пошырили нормы Европської харты реґіоналных языкув (лем II. часть). Позад народочисленя в Мадярщині з 2022. року русинськый язык назвали материнськым 1981 людий, языком бесідованя з родинов и цімборами — 2382 людий, при тому ид русинам ся уднесли 5162 жытелі Мадярщины.

Уд 1990. рокув у Мадярщині йде выданя книг и періодикы по-русинськы (изокрема, у 1993–1999. роках ся выдавала новинка «Русинскый Жывот», уд 2003. року ся выдає журнал «Русинськый Світ/Ruszin világ»), иде радіовысыланя на русинському языкови. Русинськый язык ся учить у дакулькох школах. Язык штудує Інститут им. Антонія Годинкы при Вседержавному русинському самосправованю, а до 2013. року ся штудовав на кафедрі украйиністикы и русиністикы Ніредьгазької высшої школы.

На Першому конґресі русинського языка в 1992. році, де ся дорадило за вытвореня окремых літературных стандартув діля держав из компактным поселеньом русинув, делеґація з Мадярщины ся удказала уд вытвореня власної літературної нормы. Гадка за кодифікацію русинського языка у Мадярщині постала вже в 2000. рокы, а сам процес рушив у 2010. роках, коли члены комісії з наукы и школованя при Русинському самосправованю зачали роботу над учебниками діля русинськых ошколашув у Мадярщині. До кунця 2022. року были выдані перекладові словникы, орфоґрафічный словник, правила писаня и выговорьованя (орфоґрафії и орфоепії). Наконець, у 2023. році была офіційно выголошена кодифікація мадярського варіанта русинського языка.

Кодифікованый русинськый язык Мадярщины ся спирать на діалекты западної части Пудкарпатської Руси, передушыткым ужанські. Носителі пудкарпатськых говорув чинять булшину днешньої русинськоязычної спулности в Мадярщині. Діалект села Комловшка стойить ближе ид діалектам русинського языка у Словакії, а діалект села Мучонь — русинському языкови Бачкы и Сріма. Ушыткі русинські діалекты в Мадярщині позначені силным уплывом мадярського языка, майнавперед на уровню лексикы.

 Ареал и чиселность 
Ареал русинського языка в Мадярщині тото сівер и восток державы: жупы Боршод-Абов-Земплин, Саболч-Сатмар-Береґ, Пешт и столиця Будапешт. Русинськоязычну спулность Мадярщины складають давні жытелі в селах Комловшка и Мучонь и нові жытелі, што ся переселили до Мадярщины из Закарпатської области Украйины (з Ужгорода, Мукачова, Хуста и т.д.). Тоты послідні говорять на восточных русинськых діалектах и чинять булшину носителюв русинського языка в Мадярщині.

Позад народочисленя у Мадярщині з 1930. року русинськый язык назвали материнськым 996 людий. По Другуй світовуй войні статистичні дані за русинськый язык и народность не подавали ся — так ся стало и по народочисленю з 1990. року. Першый раз у сучаснуй Мадярщині русинув и русинськый язык пораховали при народочисленю в 2001. році, дале в 2011. и 2022. роках:   
 рук народочисленя
 материнськый язык
 язык бесідованя з родинов и цімборами 
 народность
  1930
 996
 — 
 —
  2001
 1113 
 1068 
 1098
  2011
 999 
 1131
 3332 
  2022
 1981
 2382
 5162


 Референції 

 Література 






 . Архівна копія з оріґінала зроблена 23.12.2019. http://www.lemko.org/pdf/Dulichenko.pdf








Катеґорія:Русинськый язык
Катеґорія:Мадярьско
Катеґорія:Русины