Славяньскы назвы місяцїв

Славяньскы назвы місяцїв — назва місяцїв року в славяньскых языках.

В многых славяньскых языках назва місяцїв має славяньске походжіня. Єднако меджі такыма назвами в розлічных языках не є взаємно-єднозначной одповідности; часом они ани зрушены на єден місяць в розлічных языках Славян. Білоруськый, польскый, україньскый, чеськый языкы і хорватьскый штандарт сербохорватьского языка поужыває славяньскы назвы (причім в польскім языку про марца і мая ся поужыває латиньскы назвы). Горнолужицькый язык має свою (другу од общеславяньской) сістему найменованя місяцїв, але пережыває поужываню латиньскых найменовань. Не поужыває ся офіціално славяньскы назвы місяцїв в булгарьскій, македоньскій, російскій, русиньскій, словацькій языках і в сербскім штандартї сербохорватьского языка — у тых языках ся поужывають назвы місяцїв перевзяты з латины. В словіньскім языку є обидві сістемы, латиньска і славяньска, котры ся екзістує паралельно. В литовскім языку ся сохранили балтіцькы назвы місяцїв, часточно одповідає з славяньскыма, же позволёває припустити, што часть тых назв походить іщі к часам балтіцько-славяньского єдинства. Некотры з литовскых назв, взяты, калькованы в VIII.—XV. сторочах з руського языка (урядным языком в Великім князївстві Литовскім і Польскім кралёвстві на землях Руси).

 Місяцї весны 

 Сушец/сухой 
Малоснїговый місяць
 Марец: , 
 Януар: 

 Березень 
Час напышнявіня пупка берез
 Марец: , 
 Апріль: 
 Юн: 

 Цветень/кветень 
Час цвітя
 Апріль: , 
 Май: 

 Травень 
Час росту травы
 Май: , , , 
 Апріль: , , 

 Другы 
  «марец» — час руху сока в деревах
  «апріль» — время цвітованя

 Місяцї лїта 

 Червень 
За єднов з верзій, тот місяць одержав назву од черваків, з котрых робили червену фарбу; по другой верзії, суть ларвы пчол; по третїй верзії — із-за того, што в точас появлёвати ся червены ягоды и квіты.
 Юн: , , , , 
 Юл: , 

 Липень 
Час цвітованя липы
 Юл: , , , 
 Юн: 

 Назва, повязаны с жатвой 
Серпень (также жнівень, жнівец, житар) — час жатвы.
 Авґуст: , , , , , , ?,  (rugis «рожь» + pjūtis «жатва»)
 Юл: , , 
 Юн: 
 ?: 

 Зарев 
 Септембер: 
 Авґуст: 

 Другы 
  «юн» — місяць кобылок
  «авґуст»

 Місяцї восени 

 Вересень 
Час цвітованя вреса
 Септембер: , , 

 Рюен 
 Октобер: , 
 Септембер: , 

 Листопад 
Час новембра
 Новембер: , , , , ,  (< lapas «лист» + kristi «падати»)
 Октобер: , , 

 Другы 
Зберательство грозна
  «септембер»,  «октобер»

Жовтый цвіт листів
  «октобер»

Переробка вівса/лена/коноплї
  «октобер» (од назвы костріцї — продукта переробкы лена, коноплі и т. д.)
  «октобер» (од  — тыж)
  «октобер» (spalis з тым самым значіням)

 Місяцї зимы 

 Грудень 
 Децембер: , , ,  (gruodas «застывша грудками земля»)
 Новембер: 

 Снежник 
Місяць снїгу
 Децембер: , 

 Просинец 
 Децембер: , 
 Януар: , 

 Сечень 
Час рубкы
 Януар: , , 
 Фебруар: , , 

 Лютень/лютый 
 Фебруар: , , 

 Студень 
Тотожна назва не є общій сістемы розлогы
 Януар: 
 Новембер: , 

 Праславяньска сістема 
В. Шаур так обновляє праславяньскы назвы дванадцяты місяцїв, покладає, же іншы — підрядны:
 *berzьnь (берзень) — марец
 *květьnь (кветень) — апріль
 *travьnь (травень) — май
 *čьrvьnь (червень) — юн
 *lipьnь (липень) — юл
 *sьrpьnь (серпень) — авґуст
 *versьnь (версень) — септембер
 *ruјьnь (руень) — октобер
 *listopadъ (листопад) — новембер
 *grudьnь (грудень) — децембер
 *prosinьcь (просинець) — януар
 *sěčьnь (сечень) — фебруар

 Табліця порівнаня назв 

+#СтароруськыйРусиньскыйРосійскыйУкраїньскыйБілоруськыйБулгарьскыйСербскыйМакедоньскыйПольскыйХорватьскыйСловеньскыйЧеськыйКашубскыйСлезьскый#1Просинец12Сечень, 23Сухий34Брезозол, , 45Травень56Изок, 67Червень,  , ,  , 78Зарев, , 89Рюен, 910Листопад, 1011Грудень, , 1112Студень, 12
Референції: В порівнаный табліцї выше є одказы на релевантны статї Вікісловника. Староруськы назвы цітованы по «Остромирову Евангелию» 1056—1057 рр., «Синодальному Евангелию» 1143 г., даты XIII ст.Хрестоматия по русской истории для изучения древнерусской жизни, письменности и литературы... Варшава, 1870. Стб. 1146, каноніка XV. ст.Описание славянских рукописей Свято-Троицкой Сергиевой Лавры. Ч. II. // Чтения в Императорском обществе истории и древностей российских при Московском университете. Октябрь—Декабрь. Кн. 4. М., 1878. С. 33 второй части., в котрых староруськы назвы всіх місяцїв ся збігають, кореловать ся меджі собов

 Поз. тыж  
 Славяньскый календарь

 Референції 

 Література 
 Вялкина Л. В. Славянские названия месяцев // Общеславянский лингвистический атлас. Материалы и исследования. 1970. — М.: Наука, 1972. — С. 265—279.
 Гусев В. Е. Названия времен года и месяцев у славян // Очерки славянской культуры
 Гусев В. Е. О реконструкции праславянского календаря (к проблеме этногенеза славян) // Советская этнография. — 1978. — № 6. — С. 132—143.
 Кравців Б. Народний календар // Енциклопедія українознавства. — Париж, Нью-Йорк: 1966. — Т. 5. — 1697—1698.
 Критенко А. П. Місяці року // Українська Радянська Енциклопедія. — К.: Академія наук УРСР, 1959. — Т. 9. — С. 246. (переиздание. — 1982. — Т. 7. — С. 39.)
 Максимович М. А. Дни и месяцы украинского селянина // Собрание сочинений. — К.: Тип. М. П. Фрица, 1877. — Т. II. — С. 463—524.
 Німчук В. В. Давньоруська спадщина в лексиці української мови. — К.: Наукова думка, 1992. — 412 с.
 Толстая С. М. Месяцы // Славянские древности. — М.: Международные отношения, 2004. — Т. 3. — С. 236—241.

 Hołyńska-Baranowa T. Ukraińskie nazwy miesięcy na tle ogólnosłowiańskim. — Wrocław-Warszawa-Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1969. — 129 s.

 Одказы 
 Перебивна табліця славяньскых назв місяцїв

Катеґорія:Славяньскы людовы календарї
Катеґорія:Славяньскы языкы