Колєсо

Колєсо то компактне механїчне пошоренє, форми диска, блїзке кругу. Зоз своїм ротацийним рушаньом зменшує тренє алє и окончує трансмисию ротацийних рушаньох.  З комбинациями системох окреме повязаних колєсох различних и истих пречнїкох можу ше продуковац векши виходни ротацийни швидкосци як и векши виходни сили. Колєса направени з розличних файтох материялу. Можу буц поярчковани, прекрити з ґуму, зубкасти, зависно од наменки и у складу з хаснованьом маю и различни назви. Група аутора, Практичар, Школска књига Загреб Загреб,1971

У латинским язику ше хаснує слово rota, зоз хторого виведзени слова ротор, ротация и ротированє.

Колєсо то еволуовани округли камень, унапредзене одрубане округле древо. Преношенє камених вецейтонских блокох окончовало ше з вименковим подкладаньом ролькастих древох под блоки, по хторих ше вони котуляли. Пренаходок колєса ше трима як єдно од важнєйших досцигнуцох у развою людскей цивилизациї. Велї виглєдоваче твердза же ше зявело у 5. милениюме п. н. е. и же є вязане за одкрице гарчкарского колєса односно гарчкарского кола. Перша практична промоция колєса то вшелїяк гарчкарске коло и колєса зоз хторима ше премесцаю и преноша терха и людзе. З часом применка колєсох постава вельонаменска. Група аутора, Енциклопедија лексикографског завода, Загреб, 1962. 

Єдно з найстарших колєсох на швеце, старе прейґ пейц тисячи роки, пренайдзене 19 km од Любляни  2002. року. Пренайдзене колєсо старе 3000 роки (Б92, 19. фебруар 2016) 


 История колєса и осовини 
4500–3300 п. н. е. (бакарни час): пренаходок гарчкарского колєса; найвчаснєйши колєса зоз цалого древа (диски з дзиру за осовину); найвчаснєйши превозки на колєсох; Припитомованє коньох

3300–2200 п. н. е. (вчасни бакарни час)

2200–1550  п. н. е. (штреднї бакарни час): пренаходок колєса з краками и коча


Халаф култури 6500–5100  п. н. е. ше дакеди приписує найвчаснєйши приказ превозкох на колєсох, алє то подозриве бо нєт докази же Халафи хасновали превозки на колєсох або аж и гарчкарски колєса.V. Gordon Childe (1928). New Light on the Most Ancient East   б. 110  Дума ше же гарчкарски колєса хасновани у 4. милениюме пред нову еру на Блїзким востоку.Roux, Valentine; de Miroschedji, Pierre (2009).   "Revisiting the History of the Potter's Wheel in the Southern Levant". Levant (jezik: engleski). 41 (2): 155–173.          Найстарши зачувани по тераз пренайдзени прикладнїк гарчкарского колєса пренайдзени у Уру (нєшкайши Ирак) и датирує дас зоз 3100. п. н. е. Медзитим, гарчкарске коло у заходней України, култура Cucuteni-Trypillia, датирує зоз штредку 5. милениюму п. н. е., и найстарше є цо вообще дакеди пренайдзене, а хторе предходзи найвчаснєйшому хаснованю гарчкарского колєса у Месопотамиї.Haarmann, Harald (2020).      Advancement in Ancient Civilizations: Life, Culture, Science and Thought    (язик: анґлийски). Jefferson, North Carolina: McFarland & Company, Inc., Publishers. б. 40.  Колєса нєпознатих датумох тиж пренайдзени у цивилизациї долїни Инду, цивилизациї позного 4. милениюму пред нову еру хтора покрива подруче нєшкайшей Индиї и Пакистану.John Marshall (1996). Mohenjo-Daro and the Indus Civilization: Being an Official Account of Archaeological Excavations at Mohenjo-Daro Carried Out by the Government of India Between the Years 1922 and 1927, Volume 1. Asian Education Services. б. 554. 

 Референци 

 Вонкашнї вязи 

   Wheels  На сайту   Curlie (язик: анґлийски)

 Литература 

 Hall, Adelaide S. (2005).   A Glossary of Important Symbols in Their Hebrew: Pagan and Christian Forms 

 Jewel, Elizabeth (2006). The Pocket Oxford Dictionary and Thesaurus  Oxford University Press. б. 722.

 Potts, D. T. (2012). A Companion to the Archaeology of the Ancient Near East. б. 285.

 V. Gordon Childe (1928).   New Light on the Most Ancient East  б.   110

 Nuernbergk, D.M (2007). Wasserräder mit Freihang: Entwurfs- und Berechnungsgrundlagen. Detmold: Schäfer.

 Колесо . Энциклопедия Кругосвет
Катеґория:Машинство
Катеґория:Колєса