Килаши

Килаши (у Коцуре килаш, найвироятнєйше од сербского килаш – тото цо ма єдну килу, серб. кантар, теразије) – справа за меранє менших чежинох.Вујаклија М, Лексикон страних речи и израза, Просвета, Београд, 1954.г. Килаши маю рухому кулю хтора може мерац од 10 до 20 кили. Килаши ше при мераню трима у руки. Маю полугу   Vaga, Hrvatska enciklopedija. Leksikografski zavod Miroslav Krleža. 2015нєєднаких кракох, з танєром або квачку за терху хтора обешена на єдним боку. Кулю ше поцагує на лїво и на право по металней ленийки на хторей виписани мерни числа. На тот способ ше одредзує чежину мераного предмету.Poluga. Hrvatska enciklopedija. Leksikografski zavod Miroslav Krleža, 2015.

Таки килаши ше дараз найчастейше хасновало на пияцу. Волали ше пиячни килаши. Нєшка их заменєли диґитални килаши хтори, кед су добре баждарени, вельо прецизнєйши и точнєйши.

 Пиячни килаши 
Варияциї на балансних килашох, уключуюци и килаши з нєєднакима краками, почало ше баржей применьовац коло 400 роки п.н.е. Хасновали их велї мали тарґовци и їх купци. Вельке число вариянтох хтори мож похвалїц пре предносци и злєпшанє єдних у одношеню на други зявює ше през записи у историї, при чим вельки пренаходзаче як цо Леонардо да Винчи особнє допринєсли їх розвою.

Окрем пиячних килашох, єст и таки цо на їх кругу виписане кельо чежке дацо цо зме положели на танєрчок килашох, таки з двома танєрами, дзе на єден танєр кладземе тото цо мераме, а на други одвитуюци кульки на хторих пише кельо мераю же би предмет мераня бул у ровноваги (обидва язички муша буц у ровним положеню кед меранє точне). Нєзвичайно прецизни килаши (хтори мераю барз мали чежини) воламе апатикарски килаши, а таки килаши звичайно хасную и тоти цо мераю барз моцни дроґи.

 Историят килашох 
У пиятим милениюме п.н.е. пренайдзени перши килаши у праисторийних криптох Єгипту и перши кулї за меранє у Месопотамиї. Килаши ше находза намальовани на папирусу 2000 роки пред нашу еру и то вишаци килаши направени з порващку. Бронзово фраґменти хтори одкрити у централней Нємецкей и Италиї хасновани у бронзовим периодзе як вчасна форма пенєжу. У истим чаше тарґовци хасновали стандардни кулї еквивалентней вредносци медзи 8 и 10,5 ґрами од Велькей Британиї по Месопотамию.
Приклади хтори датирую зоз коло 2400–1800. п.н.е. тиж пренайдзени у  долїни рики Инд . Униформни, вигладкани камени коцки хтори одкрити у вчасних населєньох найскорей хасновани як кулї на балансних килашох. Коцки направени з велїх файтох каменя розличней густосци. Ясне же їх маса, а нє велькосц або други характеристики, була фактор у оформйованю тих коцкох.

У Китаю найвчаснейши килаши викопани з крипти у держави Чу з периоду китайских завойованих державох датирую зоз 3. до 4. вику пред нову еру. Килаши направени з древа, а хасновани бронзово кулї.

Етрурци их 500 роки п.н.е. усовершую. Алхемичаре у ренесанси точносц и чувствительносц килашох усовершую до завидних уровньох. Филип Матеус Хан 1763. року направел килаши з екраном на хторим ше директно читало масу. Децимални и инши скали на килашох настали у першей половки 19. вику. Уж коло 1850. року ше пробовало вимерани вредносци автоматски и друковац. Року 1895. у ЗАД ше уж автоматски приказовало и друковало масу и цену того цо меране.

 Ґалерия 

 Литература 
• Словнїк руского народного язика I, А – Н, Нови Сад, 2017, б. 594.

• Сербско-руски словнїк I, A- Њ, Нови Сад 1995, б. 550.

 Вонкашнї вязи 

 Kantar (vaga), hr.wikipedia.org

 Референци