Водонїк

Водонїк (H, з латинского язику — будователь води) перши и найлєгчейши хемийни елемент.Housecroft, C. E.; Sharpe, A. G. (2008). Inorganic Chemistry (3. вид.). Prentice Hall.Мишић, Милан, ур. (2005). Енциклопедија Британика. В-Ђ. Београд: Народна књига: Политика. б. 70. При стандардних условийох прициску и температури, водонїк двоатомни ґаз без фарби, паху и смаку. Нє отровни є и значно лєгчейши од воздуху. На хижней температури водонїк нє окреме реактивни, док на виших температурох уходзи до ряду хемийних рекцийох. Главна причина тому то моцна єднїста ковалентна вяза.


 Находзенє у природи 
Водонїк, маюци у оглядзе цалу вселену, найрозширенши елемент. Шицки гвизди, уключуюци и Слунко, вибудовани з водонїку (масена учасц 90%). На планети Жеми водонїк ше значно менєй находзиPalmer D. "Hydrogen in the Universe"  publisher= NASA, 1997, прето же Жемова ґравитация винїмково мала у поровнаню з гвиздами же би могла затримац барз лєгки двоатомни молекул водонїка.

У Жемовей скори, водонїк треци по шоре елемент по заступеносци кед ше рахує по числу атомох, а єденасти кед ше рахує по маси. Водонїк у своїм елементарним станю (H2) ше на Жеми находзи лєм у найвисших пасмох атмосфери и як состойна часц вулканских ґазох.


Елементарни водонїк состої ше з обичного водонїка (протий, 1H) (>99,98%), док остаток (скоро 0,02%) твори чежки водонїк (деутерий, 2H, D) зоз шлїдами суперчежкого водонїка (триция, 3H, T)Palmer, D. (13. 9. 1997). „Hydrogen in the Universe” NASA.. Понеже єдан зоз стабилних изотопох два раз чежши од другого, вони ше медзисобно досц розликую по хемийних свойствохParkes, G.D. & Phil, D. (1973). Melorova moderna neorganska hemija. Beograd: Naučna knjiga.. Водонїк стваря хемийни вязи з найвекшим числом елементох, окреме у орґанских злученїнох. При стандардним прициску и температури, водонїк ґаз без фарби, паху и смаку, 14,4 раз є лєгчейши од воздуху. Слабо є розпущуюци у поларних, а лєпше у нєполарних розпущовачох.

Индустрийно ше найвецей достава зоз жемового ґазу, а ридше з електролизу води. Найвецей ше хаснує у продукциї фосилних горивох (гидрокракованє – звекшує квалитет горива) и за доставанє амонияку, у продукциї штучних гнойох. У металурґиї є нє жадани, бо з нїм метали буду ламаци и нєеластични, та стваря почежкосци у правеню цивох и металних резервоарох"Hydrogen Basics — Production" publisher=Florida Solar Energy Center, 2007.Rogers H.C.: "Hydrogen Embrittlement of Metals", journal=Science, 1999.. 

 Прикмети 
Водонїк ма характеристичну електронску конфигурацию 1s1 и прето нє ма стаємне место у ПСЕ, алє ше зоз єднаким правом може положиц до 1. и 17. ґрупи. До 1. ґрупи ПСЕ може ше положиц прето же ма лєм єден електрон у s-орбитали, як и шицки други алкални метали, а до 17. ґрупи прето же му хиби єден електрон до стабилней електронскей конфиґурациї найблїзшого племенїтого ґазу. Медзитим, анализа самих прикметох водонїка (таблїчка попод) указує на то же нє припада анї єдней з тих ґрупох.
+ПрикметаКовалентни
полупречнїкЙонски
полупречнїкЕнерґия
йонизациїКоефициєнт
електронеґативносциЕнерґия
вязи H2Редокс потенциялТочка
розпущованяТочка вреняЄдинкаnmnm [H-]eVkJ/molVKK0,0370,15413,62,1436,00,014,020,3

 Референци 

 Литература 

 Emsley, John (2001). Nature's Building Blocks. Oxford University Press.
 Newton, David E. (1994). The Chemical Elements New York: Franklin Watts. 
 Rigden, John S. (2002). Hydrogen: The Essential Element Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press.
 Дигонский С. В., Тен В. В. Неизвестный водород. — СПб: Наука, 2006.

 Вонкашнї вязи 
 Basic Hydrogen Calculations of Quantum Mechanics
 Hydrogen at The Periodic Table of Videos (University of Nottingham)
 Wavefunction of hydrogen