Маса

Маса мера инерциї цела. Инерция, лєнївосц або витирвалосц   свойство каждого цела, по хторим тото цело остава у стану мированя кед мирує, або у стану ровномирного простолинийного рушаня кед ше руша, як цо дефиноване у першим Нютновим закону рушаня. 


Основна мерна єдинка маси 1 килоґрам [kg]. Маса цела хторе ма масу 1 kg єднака маси кулї, односно мерна єдинка за масу - 1 kg виведзена зоз маси стандарда (еталона) хтори ше чува у Медзинародним бироу за мери и кулї у Севресу при Паризу. Масу даякого цела одредзуєме з мераньом – поровнованьом маси цела з масу кулї - цела познатей маси. Кед килаши укажу же маси тих целох єднаки (придзе до виєдначеня, мунтатов указує на 0...) теди ше зна же маса цела єднака познатей маси кулї.


У каждодньовим живоце ше часто заменює зоз чежину, цо погришне бо то два розлични физични велькосци. Маса мера лєнївосци цела, док чежина сила хтора завиши од ґравитациї; маса ше мера з килашами, а чежина з динамометром; маса ше виражує у килоґрамох [kg], а чежина у нютнох [N]).

Окрем як свойство лєнївосци (инерциї), маса ше зявює у класичней физики як жридло сили ґравитациї, у складдзе з Нютновим зконом ґравитациї. Прето постоя два файти маси:„New Quantum Theory Separates Gravitational and Inertial Mass” MIT Technology Review. 14. 6. 2010.  

 инерцийна (чежка, нєрухома) маса - як горенаведзена мера инерциї цела.

 ґравитацийна маса - маса хтора  дефинована як жридло ґравитацийней сили з Нютновим законом ґравитациї. У зависносци од присуства ґравитацийного поля може ше розликовац

 активна ґравитацийна маса хтора мера ґравитацийней сили хтору окончує обєкт.

 пасивна ґравитацийна маса хтора мера ґравитацийней сили хтору окончує обєкт у познатим ґравитацийним полю.

То два розлични физични зявеня (инерция и ґравитация), та зоз самих дефиницийох тих велькосцох нє шлїдзи же тоти маси нужно єднаки. По нєшка зробене вельке число експериментох хтори поровную нєрухому и ґравитацийну масу и нїґда нє пренайдзена розлика медзи тима двома масами. Прето ше рахує же тоти два маси єднаки,masa Proleksis enciklopedija  цо ше наволує Ґалилейов принцип еквиваленциї або принцип слабей еквиваленциї. У розвою общей теориї релативносци, Алберт Айнштайн вихасновал тот принцип еквиваленциї як єдну зоз ключних предпоставкох. Окреме познати мераня поровнованя инерцийней и ґравитацийней маси хтори окончовал мадярски физичар Лоранд Етвош концом 19 вику. По  нєшка  еквивалентносц чежкей и нєрухомей маси одредзена по .

 Литература 
 Rindler, Wolfgang (6. 4. 2006). Relativity: Special, General, and Cosmological Oxford: Oxford University Press.

 Вонкашнї вязи 

 Flores, Francisco (6. 2. 2012). „The Equivalence of Mass and Energy”  Stanford Encyclopedia of Philosophy.
 L. B. Okun (15. 11. 2001).  „Photons, Clocks, Gravity and the Concept of Mass” (PDF). Nuclear Physics.
 Williams, David R. (12. 2. 2008)    „The Apollo 15 Hammer-Feather Drop” NASA

 Референци 
Катеґория:Физика

Катеґория:Наука