Gadjo dilo

Gadjo dilo (rromanes standardizuime: Gaʒo dilo) si jekh filmo kaθar o berś 1997, reʒizisardo thaj xramosardo kaθar o Tony Gatlif. Akardo rumunikanes o film si "Străinul nebun" ("Avre themesko gadjo dilo").
O maj baro kotor e filmosqo sas kerdo anθ-o gav Kreculeśti, cïra kilometrurǎ e Bukureśtǎθar, thaj anθ-o filmo khelen sar aktorurǎ vi thanutne Rromane manuśa.

Paramići

O Śtefan (Francuzikanes: Stéphane), jekh terno francuzikano anθar o Pariź, ʒal ka-i Rumunia. Vov rodel la gilavatorkǎ i Nora Luka, kë lesqo dad mindig/sagda aśundǎs la anglal te merel. Gelindoj p-o jekh paxome drom, maladǒvel e phureça e Izidoreça, kaj si jekh Rrom, thaj o Śtefan zumavel te phenel les anθar i Nora Luka. O mato Izidor aśunel ferdi jekh cïra Rromane alava thaj liel o Śtefan ka pesqo gav, manglindoj te sikavel les i Rromani ćhib. O Śtefan gïndil ke o Izidor kam ingǎrel les ka-i Nora Luka kana avel i vrjàmǎ, atunć ʒivel anθ-o Rromano gav beśindoj anθ-o kher e Izidorosqo varesave ćhona anθ-o sovthan e ćhavesqo e Izidorosqo sosqe adava si anθ-o phandavipen/phandajmos. O Izidor si lośalo ke si les o Śtefan sar musafiro vaj vizitutno, akharindoj les „lesqo Francuzikano” thaj lǎchǎrindoj e xale tiraxa e terne dromutnesqe. E avere Rroma na-i lenqe śukar o Śtefan anθ-o śird (vaj astaripen), thaj akuśen les anθ-i Rromani ćhib thaj gïndin ke vov si jekh dilo, keren les te phenel bilaćhe vorbe bi te ʒanel so phenel thaj vi te ʒal anθ-jekh càxra kaj niśte Rromnǎ nanǒven pen. Ama o Śtefan sikavel lenqe ke si patǐvalo thaj ke si lesqe śukar i Rromani muzika thaj o Rromanipen thaj von astaren te plaćan les, thaj o Śtefan dikhel sa e kotora e Rromane kulturaqe kana si jekh abǎv thaj jekh praxosaripen. I korkorri ʒeni anθ-o gav kaj del dùma cïra Francuzikanes si i terni Sabina, jekh Rromani khelavni kaj xulavdǎs pes kaθar laqo murś. Voj si phiravel biśukares leça anglutnes, numa e duj śirden te plaćal jekh avres kana ʒan khethanes anθ-e gava te keren inreʒistrarra pal-o tradicionàlo Rromano baśavipen. Ando milay o Shtefan  tay  Sabina shay te hakyaren pe angoreste, vo arakhel ke nikon dajî hakyarel nichi ke motosardo.

Aktorya
Romain Duris si Shtefan (Stéphane)
Rona Hartner si Sabina
Izidor Serban si Izidor
Ovidiu Balan si Sami
Angela Serban si Angela
Adrian Minune si o shavesko kelturitori

Nagradostiya
Ande Thessaloniki, Yelenestan, o film, kerdo pe Yelenestan sar "Gadjo Dilo: There are still smiling gypsies" ("Aba si asamaste Romane" pe Romanes) dubisaylo o nagrada ando 41-to Thessaloniki Film Festival ando 1998to bersh.

Notes
Category:Filmo