ဂျေ ကာတီယေး

ဂျေ ကာတီယေး (ခရစ် ၁၄၉၁-၁၅၅၇) ရေ မြောက်အမေရိကတိုက်၌ ပြင်သစ်ကိုလိုနီနယ်သစ်တိ စတင်ထူထောင်နိုင်ရန် အခြီချပီးခသူ ဖြစ်ရေ။ ကာတီယေး ရေ ပြင်သစ်နိုင်ငံဧ သင်္ဘောသားကောင်းတိ ထွက်ပေါ်ရာ ဗရစ်တနီယ် စန်မာလိုမြို့သား တစ်ဦးဖြစ်ကြောင်းမှတစ်ပါး သူဧ ငယ်ရွယ်စဉ်က အဖြစ်အပျက်တိကို မသိရပေ။
သူဧအကြောင်းကို စတင်သိပီးရရေမှာ ၁၅၃၄ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်ဘုရင် ပထမ ဖရန်စစ်က သူ့အား ရီသစ်၊ မြီသစ် ရှာဖွီဖို့နန့် တရုတ်နိုင်ငံဘက်သို့ လမ်းပေါက်ရှာရန် စေလွှတ် သည့်အခါမှ ဖြစ်ဧ။ ထိုစဉ်က ကာတီယေးရေ စန်မာလိုမြို့မှ သင်္ဘောငယ် ၂စင်းနန့်   ဧပြီလ ၂ဝ ရက်နိတွင် စတင် ခရီး ထွက်ခရာ နယူးဖောင်းလန်းဒေသသို့ မေလ ၁ဝရက်နိတွင် ရောက်ခရေ။ ကာတီယေးရေ လာဘရာဒေါ တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းကို ဆန်တက်လားပြီးကေ ကေလအိုင်ီလက် ကြားမှ စိန့်လောရင့် ပင်လယ်ကျွန်းဆွယ်ကို ပြင်သစ်ပိုင်အဖြစ် သိမ်းယူခဧ။ ယင်းသို့ဖြင့် မြောက်အမေရိကတိုက်၌ ပြင်သစ် ကိုလိုနီကို စတင်တည်ထောင်ခလီရေ။

၁၅၃၆ ခုနှစ်တွင် နယ်သစ်တည်ထောင်ရန် သင်္ဘော ၃စင်း နန့် အမေရိကတိုက်သို့ ခရီးထွက်ခပြန်ရေ။ စိန်လောရင့် ပင်လယ်ကွေ့ထဲသို့ ရောက်ပြီးကေ  နောက်ဘက်သို့ ဆန် တက်ကြည့်ခါ ထိုရီ ပြင်ကြီးမှာ မြစ်ကြီးတစ်မြစ် ဖြစ်ကြောင်း ကို တွေ့ရရေ။ ယင်းပိုင် သိရရေ နိ (ဩဂုတ်လ ၁ဝ ရက် နိ )မှာ စိန်လောရင့်သူတော်စင်ဧ ပွဲတော်နိ  ဖြစ်နီရေကြောင့်  ကာတီယေးစွာ  ထိုမြစ်ကို စိန်လောရင့်မြစ်ဟု နာမည်ပီးခ လီရေ။

မြစ်ကြောင်းအတိုင်း ဆန်တက်ခရာ၌ ဂု မွန်းထရီးအောမြို့ တည်ရာတွင် တိုင်းရင်းသားလူရိုင်းရို့ဧ ဟိုချီလာ ဂါရွာချေ ကိုတွိ့ရရေ။ ယင်းရွာချေ  အနားမှာ  မိုးမိုးမားမား  ဟိနီရေ တောင်ကြီး တစ်တောင်ကို ကာတီယေးရေ မွန်းထရီးအောဟု နာမည်ပီးခဧ။ နောက်ခါ   ရွာချေက တိုးတက် စည်ပင်လာပနာ မြို့ဖြစ်လာရေအခါ တောင်ဧနာမည် ကို စွဲပနာ မွန်းထရီးအောမြို့ဟု ခေါ်ကတ်ပါလီရေ။

၁၅၄၁ ခုနှစ်တွင် တတိယအကြိမ် အမေရိကတိုက်ဖက်သို့ ခရီးထွက်ခရပြန်ဧ။ ထိုအကြိမ်တွင် ကျောက်မျက်ရတနာတိ ပေါများရေဟုဆိုရေ ဆက်ဂနေးနယ်ကို ပြင်သစ်ဘုရင် အတွက် ရှာဖွီပီးရန် ဖြစ်ရေ ဆီညာဒါ ရိုဗါဗါးရို့အဖွဲ့ အတွက် ကာတီယေးက ရှေ့တော်ပြေး လမ်းထွင်ပီးရန် ဖြစ်ရေ။ ကာတီယေးရေ လာသျှင်းရေမော်တိကို စူးစမ်း ရှာဖွီခပြီးကေ ကေင်သစ်နိုင်ငံသို့ ပြန်ခရေ။ ရိုဗါဗါးရေ ကာတီယေးပြန်လားပြီးမှ ရောက်လာပနာ တာဝန်ယူခရေရေတိုင်း အဖိုးတန်ရတနာတိ ထွက်ရေရေဒေသကို စူးစမ်း ရှာဖွီကေလည်း မတွိ့ခပါ။ ယင့်ချင့်ကြောင့် ပြင်သစ်ဘုရင်ရေ ရိုဗါဗါးအား ပြန်ခေါ်ရန် ကာတီယေးကို ၁၅၄၃ ခုနှစ်တွင် 
စေလွှတ်လိုက်ပြန်ရေ။ ထိုနောက်တွင်ကား ခရီး မထွက်တော့ ဘဲ စန်မာလိုမြို့ပီး ဘုရင်က ပီးသနားထားရေ ခြံတိနန့်အိမ် ကြီးတွင် အေးချမ်းစွာ နေယင်း စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းရေ သူဧ ခရီးလားမှတ်တမ်းတိကို ရီးသားခရေ။ ကာတီးယေး ရေ ၁၅၅၇ ခု စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်နိတွင် ကွယ်လွန်လီရေ။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁)

 ကိုးကား 

Category:ကိုလိုနီ ထူထောင်သူတိ