၀င်းကျွန်း

၀င်းကျွန်း

ဝင်းကျွန်းစွာ ပြားကျွန်း၏ အရှိဖက်တွင်ဟိရေ။ မြောက်ဘက်မာ မြစ်တစ်ဘက်ကမ်း၌ ဆင်ခြံကျွန်းနန့် သူငယ်တော်ကျွန်းတိဟိကတ်ရေ။ အရှိဖက်တွင် ခါးမကျမြစ်တစ်ဘက်ကမ်းတွင် တောင်ဘက်ကျွန်း ဟိရေ။ တောင်ဘက်အတန့်ရေ ပြည်စိုးကြီးကျွန်း ဟိရေ။၄၄-ကျွန်: မြောက်ဦးနန်း၊ ရခိုင်စာဟောင်း လေ့လာသုတသနပြုချက် (ဆရာ အောင်လှသိန်း)။ 

ဝင်းကျွန်းစွာ မြောက်ဦးမြို့တော်ရှိ ဝင်းမှူးအတွက် ကျေးစားအရပ်ဟု ယူဆရရေ။ အရပ်နတ်ဓလိ့တွင် "ဝင်းကျွန်းသူမ၊ နို့ပျိုင်းကျ၊ စို့သူမဝ၊ ပြည်သူဝ'ဟု အဆိုဟိရေ။

ဒေဝင်းကျွန်းမှာ ရက္ခိုင်ပြည်ကျွန်းကြီး (၄၄)ကျွန်း ထဲက တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်တေ။ ဝင်းကျွန်းနယ်နိမိတ်မှာ အရှိဖက်မင်းဂံမြစ်၊ တောင်ဖက်ကပိုင်ချောင်းမြစ်၊ အနောက်ဖက် ယင်ရဲကန်မြစ်၊ မြောက်ဖက်တွင် ပြန်ကိုမြစ်ရို့ ဟိရေ။ ကပိုင်ချောင်းနန့် မင်းဂံမြစ်အလယ်တွင် မိကျောင်းတက်မြစ် ခံနိန်ရေ။

ဝင်းကျွန်းမှာ ရက္ခိုင်ပြည်နယ် ပေါက်တောမြို့နယ် ကွန်း (၁၁)ကျွန်းထဲမာ ထင်ယှားသောကျွန်းဖြစ်တေ။ ပေါက်တော မြို့နယ်တွင် (၁)ငပြီကျွန်း၊ (၂)မြီငူကျွန်း၊ (၃)ပြားကျွန်း (၄)ဝင်းကျွန်း (၅)ပြည်စိုးကြီးကျွန်း (၆)အင်းတချိုင်(အရှိ ဖရုံကာ) (၇)ပိန္နဲချောင်းကျွန်း (သို့) ဖဒူကျွန်း(အလယ်ဖရုံကာ) (၈)မြီငူကျွန်း(အနောက်ဖရုံကာ) (၉)စိုင်းတုတ်ကျွန်း (၁ဝ) သားလွန်တောင်ကျွန်း (၁၁)နန်းတက်ကျွန်းရို့ဖြစ်တေ။မင်းပြားမင်းသိန်းထွဏ်း၊ ရွှေစေတီတော်နှင့် ဝင်းကျွန်းဘုရားသမိုင်း၊ ၂၀၀၉၊ ရန်ကုန်၊ ခရီးဖော်ပုံနှိပ်တိုက်၊ စာ- ၃၆-၄၄။

ဝင်းကျွန်းဟု ခေါ်ရခြင်းကာ မြောက်ဦးခေတ် အနောက် ဝင်းမှူးကြီးတဦး အပိုင်စားရခရေ ကျွန်းအဖြစ် ရာဇဝင်အရ သိရရေ။ မင်းပြားမြို့နယ် ကြက်မကျေ(င/ရမဟုလေ့ ခေါ်ရေ။) ကျေးရွာကို ဝင်းစားအမတ်တည်ခဲ့အနိန်နန့် ကြက်မ ကေဝင်းစားဟု ခေါ်ခရေ။ ဝင်းကျွန်း၏ အရှိဖက်တွင် ကျိန်းတောင်၊ အနောက်ဖက်တွင် ဦးရာဇ်တောင်၊ မြောက်မှာ ပါးတော်တောင်နန့် တောင်ဖက်တွင် သရွဲဓာတ်တောင်(ပေါက် တော)ရို့၏ အလယ်တွင် ကျရောက်အနိန်နန့် ဝပိတ်ကျွန်းဟု လည်း ခေါ်ရေ။ မင်းဂံမြစ်ကို ပါဠိလို “ဟေရညနဒီ”ဟု

ခေါ်ရေ။ ယင်းမြစ်၏အဝတွင် ကျရောက်အနိန်နန့် “ဝပိတ်” ကျွန်းဟု ခေါ်ကတ်ခြင်းဟူ၏။ ဒေကျွန်းကို စိုးပိုင်ခရေ နတ်ကို ဝင်းကျွန်းသူမဟု ခေါ်ရေ။ တဘောင်စကားတစ်ခုတွင် “ဝင်းကျွန်းသူမနို့ဗျိုင်းကျ၊ စို့သူမက၊ ပြည်သူဝ”ဆိုပနာ အဆို ဟိရေ။ နောက်တခုမှာ “ဝင်းကျွန်းသူမသားသူငယ်၊ သိလို ကပ်ကနိန်ာက်ကိုလှည့်ကြည့်”ဆိုပနာ စကားဟိရေ။ အချေ ငယ်ကို နို့ချိုတိုက်ကျွေးနီပုံ ဝင်းကျွန်းရှင်မ ကျောက်ရုပ်တု ကို ဝင်းကျွန်းကုလားချောင်းရွာအနီး ကန်ကြီးပြင်တနီရာ တွင် ဟိခကြောင်း သိရရေ။

 ကန်လေးကန်၊ ဓါးလေးစင်း၊ ချောင်းလေးချောင်း၊ ကြီးလေးကြီး 
ဝင်းကျွန်း၏ တောင်ဖက်တွင် ပြည်သူကြီး (ပြည်စိုး ကြီး)ကျွန်း မြောက်ဖက်တွင် မြောက်ဦးမြို့နယ် အဝကန်နန့် မင်းဂံအထိ၊ အနောက်ဖက်တွင် ပြားကျွန်း၊ အရှိဖက်တွင် သိင်္ဂပါကျွန်းရို့ တည်ဟိရေ။

ဥပမာ

ဝင်းကျွန်းတွင် အထိကရအဆိုအမျိုးမျိုး ဟိရေ။

ကန်လီးလံ

(၁) သပြီကန် 

(၂) ယင်ရဲကန်

(၃) ဝါကန်

(၄) အဝကန်

ဓားလေးစင်း

(၁) ဒမကျ

(၂) ဒမြန်ရွာ

(၃) ဓားခံ

(၄) ဓားကျော်

ချောင်းလေးချောင်း

(၁) ဂေါင်းချောင်း

(၂) ကုလချောင်း

(၃) သင်းပုန်းချောင်း

(၄) အုန်းနှံချောင်း

ကြီးလေးကြီး

(၁) လစွာကြီး

(၂) ကန်ကြီး

(၃) ပြင်ကြီး (၄) ရွက်လှကြီး အစဟိစော်ရို့ဖြစ်တေ။

သပြီကန် ဆိုစွာ ဘောင်ဖက်ကျွန်းဦးလည်း ဖြစ်၊ သဗြီပင်တိစွာပေါက်ရောက်ရေ အနိန်နန့် သဗြီ(သပြီ)ကန်ဟု ခေါ်ရေ။ နောက် အဆိုတခုမာ ရက္ခိုင်မြောက်ပိုင်း ပျက်သုဉ်း စဉ်က သားသည်မိခင်တချို့ မဗြီးနှိုင်၍ မျက်ရည်စက်လက် နန့် ရင်ဝယ်သားရို့ကို ပစ်ချထွက်ဗြီးခရရေအနိန်နန့် “သားဗြီး ကန်”မှ “သပြီကန်”ဖြစ်လှာကြောင်း ဆိုကတ်ရေ။

ယင်ရဲကန် ဆိုစွာမှာ တောင်ဖက်တစ်ရိုးကို စောင့် ယှောက်ရန် ကျောက်ဂူဖြင့် ယင်ရဲကန်နတ်ကို အစောင့်ထားခ ကြောင်း သုတေသီတချို့က ဆိုခရေ။ တစ်နည်း ယင်ရွဲပင် တိ ပေါက်ရောက်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ ယင်ရဲကန်ရွာ အနီး မူဇဘုရားသိမ်ရင်ပြင်အတွင်းမာ ကန်ဘောင်ကန်ပို့ကို တူးဖြို ရာ နီကြန်ကြန်အဆင်းရှိ ယင်ကောင်တိ လက်သုတ်လိုက် ထွက်ပျံစွာကိုစွဲ၍လည်းကောင်း ဆိုကတ်စွာဟူ၏။ ထိုမူဇ ဘုရားမှာ ဝင်းကျွန်းတကျွန်းလုံးမာ အစကနဦးတည်ခရေ ဘုရားဖြစ်ကြောင်း ဆိုရေ။

ဝါကန်မှာ ဝင်းကျွန်းတကျွန်းလုံးတွင် အကြီးဆုံးသော ကန်ဖြစ်တေ။ -တပ်ရာရွာအနီးတွင် ဟိရေ။ ယင်းကန်နံပါးမာ ရှီးဟောင်းဘုရားသုံးဆူဟိရေ။

အဝကန်ဟူစွာ အဝပိုင်းတွင် ကျရောက်အနိန်နန့် အဝ

ကန်ရွာဟု ခေါ်တွင်ရေ။

ဒမကျဟူစွာ မိကျောင်းတက်ရွာမြောက်ဖက်တွင် ဟိခသော ရွာဖြစ်တေ။ အယင် မရမာကြီး၊ ဟိန်းဒုတ်အစဟိရေ ကုလားတိ နီထိုင်ခရေ။

ဒမြန်မှာ ကုလချောင်းရွာအနောက်တောင်ထောင့်တွင် ဟိရေ။ ရှီးဟောင်းဘုရားကြီးတစ်ဆူဟိရေ။ ဓားခံရွာမာ သင်းပုန်းချောင်းအရှိဖက်တွင် ဟိရေ။ ဓားခံဟူစွာ သျှမ်းပြည်မှ ဓားပိုင်တဦးက၊ ဓားရီးလှံရီး အတတ်တိကို လာရောက်သင်ကြားခအနိန်နန့် ဓားရီးလှံရီး တမွတ်ချင်းသူတိ နီထိုင်ကတ်သောရွာဖြစ်ပနာ ဓားခံရွာဟု တွင်ရေ။ လေးမြို့ခေတ် လောင်းကြက်စား ငကုသလအား ဓားခံရွာမှ ဓားပိုင်ကြီးက သင်ပုန်းချောင်း သူမဝါစိုးဖြူကို ဆက်သခကြောင်း သမိုင်းအရ သိဟိရရေ။ ဓားခံရွာအနောက် ဖက်တွင် ကိုးလုံးဇာတီဆိုပနာ စာတီ(၉)ဆူဟိရေ။ ယင်းစာတီ (၉)ဆူတွင် ရှီးဟောင်း ကျောက်စာတီ(၇)ဆူနန့် အုတ်စာတီ (၂)ဆူ ဟိရေ။ ပဏ္ဍိတ်ဆြာကြီး ဦးဦးသာထွန်း ၏အဖိုးရာဇဝင်ဆြာကြီး ဦးသာထွန်းအောင်မှာ ဒေဓားခံရွာဇာတိ ဖြစ်တေ။

ရေဂေါင်းချောင်း ရွာမာ အဂု ကုလချောင်းရွာ အရှိ ဖက်တွင် ဟိခရေ။ အဂု ပြိုပျက်လားလီဗျာယ်။

ကုလချောင်းရွာကို အဂု ကုလားချောင်း (ဝင်းကျွန်း ကုလားချောင်း)ဟု ခေါ်ကတ်တေ။ အုတ်စာတီအပြို နှစ်ဆူနန့် ကျောက်စာတီအပြို တစ်ဆူ ဟိရေ။ ရွာ၏အရှိဖက်တွင် ရှီးဟောင်းသမိုင်းဝင် ကန်ကြီးပြင်ဘုရား တည်ဟိရေ။

သင်းပုန်းချောင်းရွာ မှာ ကုလချောင်း အနောက်ဖက်တွင် ဟိရေ။ အုတ်စာတီ (၄)ဆူဟိရေ။မင်းပြားမင်းသိန်းထွဏ်း၊ ရွှေစေတီတော်နှင့် ဝင်းကျွန်းဘုရားသမိုင်း၊ ၂၀၀၉၊ ရန်ကုန်၊ ခရီးဖော်ပုံနှိပ်တိုက်၊ စာ- ၃၆-၄၄။ သင်းပေါင်းချောင်းစွာ ဒေကျွန်းတွင် ပါဟိရေ။ သင်းပုန်းချောင်းဟုလေ့တွင်ရေ။ မင်းမတည် ပြည်မရပ်ကာလ ၁၇ဝ၃-ခုနှစ်မာ ဟန္တဗိုလ်တိုက်ခိုက်အနိန်နန့် သင်းမပိုးရွှေစွာ သင်းပေါင်းချောင်းသို့ ဗြီးလီကာ တောင်ဘက်စား နန့် ပူးပေါင်းပြီး သောင်းကျန်းခပြန်ရေ။ တန္တဗိုလ်က တိုက်ခိုက်စွာကို မခံနိုင်အနိန်နန့် ပျက်စီးကတ်လီရေ (စန္ဒ။၂:၂၃၈)။ ၄၄-ကျွန်: မြောက်ဦးနန်း၊ ရခိုင်စာဟောင်း လေ့လာသုတသနပြုချက် (ဆရာ အောင်လှသိန်း)။

အုန်းနှံချောင်းမာ ယင်ရဲကန်ရွာမြောက်ဖက်မာ ဟိရေ။

 သမိုင်းစဉ်ကလာရေဝင်းကျွန်း 
ဝင်းကျွန်းအတွင်းမာရှိ အဓိကရ အခေါ်အဝေါ် အမျိုးမျိုးကို ပြဆိုခဗျာယ်ဖြစ်ပါရေ။ ဝင်းကျွန်းပေါ်စက အတွင်း ၁၂-ရွာ အပြင် ၁၂-ရွာ ဆိုပနာ စုစုပေါင်း ၂၄-ရွာအထိဟိခကြောင်း သိရရေ။ ယင်းကနိန် ၁၆-ရွာဟိခပြီး အဂုလက်ဟိ (၁၀)ရွာတည်းရာ ကျန်ဟိပါရေ။ ၄င်းဆယ်ရွာမာ မီးကျောင်းတက်၊ သုံးပတ်ချိုင်၊ အုန်းနှံချောင်း၊ ယင်ရဲကန်၊ သပြီကန်၊ ဓားခံ၊ တပ်ရွာ၊ ကုလားချောင်း၊ ပြွန်တို၊ သင်းပုန်းချောင်းရွာရို့ဖြစ်ကတ်တေ။

ဒေဝင်းကျွန်းမာ

ပြားတောက ပေါ်ထွန်းလာရေ ကျွန်းဖြစ်ပနာ ရခိုင်ဘုရင်တိလက်ထက်က ဟိခရေကျွန်း မဖြစ်နှိုင်။ နောက်ခါမှ ပေါ်လာရေ ပြားကျွန်းရာဖြစ်တေ။ ယင်းအတွက်နန့် သမိုင်းဝင်ဘုရားတိ၊ ဇာတိပုထိုးတိ၊ သာသနိက အဆောက်အဦးတိ ဟိလီဖို့မဟုတ်ဆိုပနာ တချို့သုတေသီတိက အရီးတယူ ကွင်းဆင်း ဖော်ထုတ်လိုစိတ်မဟိစွာကို ကြားရရေအတွက်နန့် စိတ်မကောင်းစရာ တစ်ခုဖြစ်တေ။

အမှန်မာ ဝင်းကျွန်းအရှိဖက်ဟိ သိင်္ဂပါကျွန်းမာ ရခိုင်လေးမြို့ခေတ် မင်းဖုန်းစား ဘုရင်လက်ထက်က ဖမ်းရရေ သျှမ်းသုံ့ပန်း တိကို ရပ်ရွာတည်ချပီးခခြင်း၊ သိင်္ဂါပါဘုရားတည်ခြင်း၊ ဘုရင်က မ,စပြီးကေ မင်းမတွင် ဘုရားတည်ခြင်းတိ ရာဇဝင် အထင်အရှားဟိရေ။ ဝင်းကျွန်းတောင်ဖက် ပြည်စိုးကြီးကျွန်း ကံမြင့်ရွာမာလည်း လောင်းကြက်ခေတ် ငကုသလမင်း လက်ထက် အဝတိုက်၊ အလယ်တိုက်၊ အဖျားတိုက် ဆိုပနာ ဘုရားတိ တည်ထားခခြင်း၊ င/ဖြူရွာနံပါးဟိ အမြောက်ထောင်ဒေသတွင် မင်းဗာဘုရင်လက်ထက် အမြောက်စစ်တပ်တိ တည်ချခခြင်းတိ ဟိခရေ။

တတိယမြောက်ဦးခေတ် ကျိန်းတုံးညိုလက်ထက်မာလေ့ မြောက်ဦးနီပြည်တော်ကို ပုန်ကန်ကတ်ရေ သခိုးတန္တ တိကို လိုက်လံတိုက်ခိုက်ရင်း ဇီးငုတ်တို(အဂု မီးကျောင်း တက်ရွာ)တွင် တပ်ချပြီးကေ နေခကြောင်း အထောက်အထား ဟိရေ။ အခြားအခြား ဝင်းကျွန်းတကျွန်းလုံးတွင်လည်း ရှေး ရက္ခိုင်ဘုရင်တိကိုယ်တိုင် တည်ထားခရေ ဘုရားစာတီ ပုထိုး သာသနိကအဆောက်အဦးနန့် နာမည်သာ အခေါ်အဝေါ်တချို့ ရို့ အထင်အရှား ဟိနီစွာကို ထောက်၍ ဝင်းကျွန်းစွာ သမိုင်းစဉ်ဆက်ကပင် ရှည်လျားလာခရေ သမိုင်းဝင်ကျွန်း ဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားလီရေ။

ကိုးကား
Category:ရခိုင်ပြည်ဟိကျွန်းတိ