ဒေါ်မြစိန်

ငယ်ဘဝ 
ဒေါ်မြစိန်စွာ အဖရက္ခိုင်အမျိုးသားဦးမေအောင်၊ အမိ မော်လမြိုင်သူ ဒေါ်သိန်းမြရို့မှ ၁၉ဝ၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၃ ရက်နိတွင် မွီးဖွားခရေ၊ ဒေါ်မြစိန်စွာ အဖတူသမီးဖြစ်ပနာ စာကောင်းကောင်းတော်ပြီးကေ ဉာဏ် ကကောင်းထက်မြက်ခရေ။ ဒေါ်မြစိန်စွာ ၁၉၂၁ ခုနှစ်မာ စာမိန်းပွဲကို လသာလမ်းဟိ စိန့်မေရီဒိုင်အို ကလိန့်မေကျောင်းမှ ၁ဝ တန်းကို အောင်မြင်ခရေအခါ ထူးကဲအံ့ဩဖွယ်ကောင်းလောက်ယောင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာ၊ မြန်မာဘာသာ၊ သင်္ချာဘာသာ၊ အပိုသင်္ချာဘာသာ၊ ရာဇဝင်ဘာသာရပ်တိအပြင် အိမ်တွင်းမှုသိပ္ပံဘာသာရပ် ၆ မျိုးကို ဂုဏ်ထူးဖြင့်အောင်မြင်ခရေ။ သူ ၁ဝ တန်းအောင်ရေ ဂုဏ်ထူးမျိုး ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မဖြစ်မီအချိန်အထိ တဦး တစ်ယောက်လေ့ မဟိခဟု သိရပါရေ။

 တက္ကသိုလ်ပညာသင်ခရီး 
ဒေါ်မြစိန် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မာ ပညာဆည်းပူးရေအခါမှာလေ့ ဥပစာတန်းတွင် အင်္ဂလိပ်၊ ရာဇဝင်၊ ဂဏန်းသင်္ချာနန့် ရူပဗေဒဘာ သာရပ်တိမာ ဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်မြင်ခသိမ့်ရေ။ သူရို့ မိသားစုမာ ဒေါ်မြစိန်တဦးတည်းရာ ပညာရပ်ထူးချွန်စွာမဟုတ်။ သူ့အစ်ကိုနှစ်ယောက်လေ့သော့ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းမှ (Renor Prize) ပင် ချီးမြှင့် ခြင်းခံခဲ့ရလီရေ။ ဒေါ်မြစိန်စွာ ပညာရီးနန့်ပတ်သက်လာကေ ဇာအခါမျှ အနိုင်မခံအယှုံးမပီး။ သူကလည်း ‘သမီး ဂျာဒင်စာပီဆုကို အရယူပြမေ' လို့ အဘာကို ပြောပြခရေ။ ပြောရေအတိုင်းလုပ်တတ်တေ ဒေါ်မြစိန် စွာ ဂျာဒင်ပညာဆုကို အရဆွတ်ခူးနိုင်ခရေ။ ထိုခေတ်ခါက ပညာကို လိုလား၍ ချီးမြှင့်အားပီးကတ်ရေလူတိကလည်း မိမိနာမည်နန့် ရွှေတံဆိပ် တိကိုချီးမြှင့်လိ ဟိကတ်ရာ ဒေါ်မြစိန်မှာ “မွှေး၊ ’ထွေး၊ ရှိန်” ဆိုရေ ရွှေတံဆိပ် ဆုကို ရဟိခသိမ့်ရေ။ - ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် ကျောင်းနီစဉ်ကလည်း ပညာသင်ဆု စကော်လာရှစ်ဆုကို ရဟိခသိမ့်ရေ။ ဒေါ်မြစိန်မှာ ၁၉၂၅ ခုနှစ် ရာဇဝင်ဂုဏ်ထူးတန်းမာ ပထမ အဆင့်နန့် အောင်မြင်ရေအပြင် အတန်းအားနူံးထဲမာ ပထမဆုကို ရဟိ ခရေ။ သူစွာ ရှီးမြန်မာမင်းလက်ထက်က မြို့သူကြီးတိ အုပ်ချုပ်ပုံ ဥပဒေအရပ်ရပ်ကို သုတေသနလုပ်ပနာ ဆြာမစ္စတာဖာနီဗယ်၊ မစ္စတာ ဟောလ်၊ မစ္စတာလုစ်ရို့ပါး နည်းနာတိခံ၍ ဆည်းပူလေ့ပါလတ်တေ။ သူ့စွာ အသက်ပင်ငယ်ကေလေ့ တိုင်းပြည်အုပ်ချုပ်ပုံ၊ ရှေးမြန်မာမင်း လက်ထက် စီမံခန့်ခွဲပုံတိကို စိတ်ဝင်စားဝင်စားစွာဆိုရေ အရည်အသွီး စွာ သူရီးသားခရေ "The Farbastin Moderm Timesw "Administration of Burma" စာအုပ်တိက သက်သီထူခရေ။

 တာဝန်ထမ်းရွက်ခြင်း 
ဒေါ်မြစိန်စွာ စာပီပညာကို ကောင်းကောင်းကြီး လိုချင်တက်မက် ဇော ဟိခလီရေ။ ပညာကို ကကောင်းပင် လိုလားခရေ။ ယင်းအတွက်နန့်လည်း အောက်စဖို့ဒ်စိန်ဟယူးကောလိပ်သို့ တက်ရောက်ပနာ ၁၉၂၇ ခုနှစ်မာ မဟာဝိဇ္ဇာ M.A ဂုဏ်ထူးတန်းကို အောင်မြင်ခရေ။ ၁၉၂၈ ခုနှစ် ၁၉၃ဝ ခုနှစ်အတွင်းမာ ပထမနှစ်မာ ပညာရီးဒီပလိုမာရဟိခရေ။ ကျန်နှစ်နှစ်ကို မြန်မာသမိုင်းသုတေသနနန့် အင်္ဂလိပ်တိမြန်မာနိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်ပုံပါတွဲ ၍ သင်ကြားခရေ။ အင်္ဂလိပ်တိစွာ မြန်မာလူမျိုးတိအပေါ် ပညာ တတ်၍ ဘွဲ့ထူး၊ ဂုဏ်ထူးတိ ဇာလောက်ပင်ရဟိစီကာမူ ပညာသျှင်နန့် ထိုက် ထိုက်တန်တန်ရာထူးတိတွင် အဂုခန့်အပ်လိမဟိပါ။ အကြောင်း အမျိုးမျိုးပြ၍ နှိမ်ထားခရေ။ ယင်းအတွက်နန့်လည်း သူ့တွင် တတ်မြောက်ထား သော ပညာတိကို အချိန်ကုန်အလဟဿမဖြစ်စီရန် M.A ဦးမောင်ကြီး၏ ယောက္ခမဖြစ်သူ အမျိုးသမီးကြီး ဒေါ်ကြီးကြီးတည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ထားရေ နေသျှင်နယ်အမျိုးသမီးအထက်တန်းကျောင်းတွင် ၁၉၃၀ ခုနှစ်မာ ကျောင်းအုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခရေ။

 အာသျှတိုက်၏အမျိုးသမီးကိုယ်စားလှယ် 
မြန်မာနိုင်ငံကို ဗြိတိသျှတိ အုပ်ချုပ်နီရေ ကာလတွင် မြန်မာ့ လူမျိုးတိစွာ ကုလားလူဘန်ဒတ်တိထောက်ပင် အရီးပီးခြင်းမခံရရေ ထိုခေတ်ထိုကာလက မြန်မာအမျိုးသမီးကျောင်းအုပ်လုပ်နှိုင်ရေ အရည်အခြင်းစွာ နှယ်နှယ်ရရ အရည်အခြင်းမျိုး မဟုတ်။ ဒေါ်မြစိန်စွာ ၁၉၃၁ ခုနှစ်မာ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံပေါင်းချုပ်အသင်းကြီး (အဂု ကမ္ဘာကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ချုပ်)၏ အမျိုးသမီးကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တက်ရောက်ခရပြန်ရေ။ ယင်းခါက ဥရောပတိုက်မှ ရေဝတီအမျိုးသမီး တဦးနန့် အာသျှတိုက်တစ်တိုက်လုံး၏ အမျိုးသမီးတက်စားလှယ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသူမှာ အာသျှတိုက်မြန်မာပြည်မှ ဒေါ်မြစိန်တစ်ယောက်ရာ ဟိခရေ။ ပညာတတ်မှု၊ ထင်ပေါ်ကျော်ဇောမှုကြောင့် စင်တော်မှ ကောက် ခြင်းခံရရေ။ ထိုခေတ်က ပညာတတ်အမျိုးသမီးတိမာ ကကောင်းပင် ရှားပါး လှရေအပြင် မြန်မာအမျိုးသမီးတိဆိုပနာ လူသိသူသိ လဘောထင်ကြီးလက်ခံ ရန်မှာ လွယ်ကူသော ကိစ္စမဟုတ်။ ထိုခေတ်ယင်းခါက အနောက်တိုင်း သားတိစွာ သူရို့ကိုယ်သူရို့ မိုးကျရွှေကိုယ်အထင်ရောက်ဘဝမြင့်ရေ အချိန်ဖြစ်တေ။ အမျိုးသမီးဂေါင်းဆောင်တဦး အနီနန့် အနောက်တိုင်းသားတိရှိမာ မားမားရပ်ပနာ မြန်မာနိုင်ငံအား နိုင်ငံပေါင်းချုပ်အသင်းကြီးသို့ ထည့်သွင်းဖိတ်ခေါ်ရန် အပြန်ပြန်အလှန်လှန် ဆွေးနွေးတင်ပြခပုံတိကို မော်ရစ်ကောလစ် (Morris Collis) ရီးသော The Trial in Burma စာအုပ်တွင် အကျယ်တဝင့် ရီးသားရာမှာ 'ဘာဘာဖြစ်သူဦးမေအောင်စွာ မြန်မာပြည်၏ကောင်စီဝင်တဦး အဖြစ်လေ့ကောင်း၊ အောက်စဖို့ဒ်မှ ဒီဂရီရပြီးကေ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအမျိုးသမီး တိ၏ အခွင့်အရီးကို စိတ်ဝင်စားသူဖြစ်တေ။ နိုင်ငံရီး၌ စွက်ဖက်ခြင်း မဟိဘဲ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစာပီကို နိုင်နင်းတတ်ကျွမ်းသူဖြစ်ပနာ ပွဲလယ်တင့်ပြီး အပြောကောင်းအဟောကောင်းအမျိုးသမီးတဦး ဖြစ်ရေအပြင် ၁၉၃၁ ခုနှစ်က အိန္ဒိယအင်ပါယာရှိ မြန်မာအမျိုးသမီးတိ၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဂျီနီဗာသို့ တက်ရောက်ခသူတဦးအဖြစ်လေ့ကောင်း စာရီးဆြာ မောလစ်ကော လစ်က ချီးကျူးထောပနာပြုပနာ ရီးသားထားခလီရေ။

 Miss မေတောင် 
ဘိလပ်မာ ဒေါ်မြစိန်က အမျိုးသမီးတိကို တန်းတူအခွင့်အရီး ပီးရန်နန့် ရပိုင်ခွင့်တိ၊ တူညီမှုအာမခံချက်တိကို အစိုးရက အက်ဥပဒေ ကြော်ငြာစာတမ်းနန့် ပြဋ္ဌာန်းပီးရန် တောင်းဆိုခရေ။ အမျိုးသမီးအဖွဲ့တိကလည်း ဒေါ်မြစိန်ကို ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွီးချယ်ခကတ်ရေ။ ယင်းခါက ဒေါ်မြစိန်မှာ ဂျီနီဗာတွင် တက်ရောက်နီချိန် အသက်မှာ ၂၇ နှစ်ရာ ဟိသိမ့်ရေ။ ဂျီနီဗာမှာ တက်ရောက်နီစဉ် မြန်မာပြည်မှ ကြေးနန်းရိုက်ပနာတာဝန်ပီးချက်အရ အင်္ဂလန်သို့လားရောက်ပြီးကေ သတင်းစာ ဆြာတိနန့် တင်ပြဆွေးနွေးခြင်း၊ အမျိုးသမီးတိအဖွဲ့အစည်းတိမာ တင် ပြခြင်း၊ ဆွေးနွေးခြင်းတိကို မြန်မာပြည်သူရို့၏ ဆန္ဒအတိုင်း ဆောင်ရွက်ခရေ။ ဒေါ်မြစိန်၏ တိကျဟောပြောမှုကြောင့် နားထောင်နီကတ်တေ ပရိသတ်မှာ အထူးစိတ်ဝင်စားကာ မြန်မာလူမျိုးရို့အပေါ် အထင်မကြီးဘဲ မနီနှိုင်ယောင်ဖြစ်ခရရေ။ နိုင်ငံခြားလားသူတိုင်း ကိုယ့်နိုင်ငံ၊ ကိုယ့်လူမျိုး ရို့၏ ကျက်သရီကို ဆောင်နှိုင်ကတ်သူတိမဟုတ်။ သူရို့ ဘာသာစကားနန့် ဓလိ့အစိုင်အလာတိကို ထုံးပိုင်ခြီ ရီပိုင်နှောက်၍ ကိုယ့်လူမျိုးကို သူရို့အထင်ကြီးလာယောင် ဆွဲဆောင်နိုင်ရန်မှာ လွယ်ကူရန် ကိစ္စမဟုတ် ပါ။ နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်တိစွာ လက်နက်အားကိုးနန့် နိုင်ထက်စီးနင်း အုပ်ချုပ်ထားစီကာမူ မြန်မာလူမျိုးစွာ ယိုင်ကျေးမှုအရာမှာ သူရို့ထက် သာကြောင်း၊ မြင့်ကြောင်းကို ပြသခသူဖြစ်တေ။ နယ်ချဲ့ဗြိတိသျှရို့အယူ အဆတွင် မြန်မာရို့စွာ အိန္ဒိယနန့်ခွဲရီးရေ အဓိက(Crown Colony) အဆင့်အတန်းနန့်ပင် ကျေနပ်နှစ်သိမ့်လိမ့်မေဟု ယူဆခကတ်ဟန်တူပါ ရေ။ အင်္ဂလိပ်လူမျိုးရို့၏ အစိုင်အလာအတိုင်း သမီးအပျိုတိကို ဂုဏ်ပြုပနာ အဖေ၏နာမည်နန့်တွဲပြီးကေ ခေါ်တတ်ကတ်ရာ Miss မေတောင်' ဟု ခေါ်ခကတ်တေ။

 ဒေါ်မြစိန်၏ အရည်အခြင်းတိ 
ဒေါ်မြစိန်စွာ မြန်မာပြည်နန့် အိန္ဒိယပြည်လုံးဆိုင်ရာအတွင်းမာ ရီးဝန်ကြီးဖြစ်သူ Mr. Wedg Wardberr ထံခွင့်တောင်း၍ ကတ်မေတွေ့ ပြီးတင်ပြခရေ။ ထိုဝန်ကြီးအား မြန်မာအရီးကို မြန်မာကိုယ်စားလှယ် တိနန့် တွိဆုံဆွေးနွေးရန် နိုင်ငံပေါင်းချုပ်အသင်းကြီးသို့ ဖိတ်ခေါ်ပါ ဖို့လို့ ကတိသတ်ခရရေ။ မြန်မာပြည်ဘုအစာခံကတဆင့် ဦးချစ်လှိုင်၊ ဦးထွန်းအောင်ကျော်၊ ဦးဘဘေ၊ ဦးဘစီ၊ ဦးမောင်မောင်အုန်းခိုင်၊ ဆာမောင်ကြီးသျှင်၊ သာယာဝတီ မောင်မောင်၊ ဦးစု၊ ဒေါ်မြစိန်နန့် ညောင်ရွှေ၊. သီပေါ၊ ကျိုင်းထုံ၊ သိပ္ပံ စော်ဘွားတိ၊ ကရင်နီကိုယ်စားလှယ်ဦးဆစ်ဒနီ၊ ဆြာရွှေဘ၊ တရုတ် ကိုယ်စားလှယ် ဦးကင်းစိန်၊ မြန်မာ့မူစလင် တက်စားလှယ် ရှိနိန်မစ္စတာ ကင်ပါနက်အစဟိရေ လူမျိုးပေါင်းစုံကိုယ်စားလှယ်တိကို ၁၉၃၁ ခုနှစ်မာ တက်ရောက်ခကတ်ရရေ။ ဒုတိယအကြိမ် နိုင်ငံပေါင်းချုပ်အသင်းကြီး ကျင်းပရေအခါမှာ ကား ဒေါ်မြစိန်မှာ ရက္ခိုင်အမျိုးသား I.C.S ဦးရွှေဘော်နန့် ပဇပ်ပြီးစ ဖြစ်လို့ မလားဖြစ်ဘဲ ဒေါက်တာဒေါ် စောက တက်ရောက်ခရေ။ ၁၉၄ဝ ခုနှစ်မာ ဆြာကြီးဦးဘလွင်အမှူးပြုပနာ ဒုတိယဂေါင်းဆောင်အဖြစ် မြန်မာ ချစ်ကြည်ရီးကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တရုတ်နိုင်ငံသို့ စီလွှတ်ခြင်းခံရရေ။ ၁၉၃၈ ခုနှစ် မြန်မာအမျိုးသမီးအထက်တန်း ကျောင်းအုပ်လုပ်ခ သော ဒေါ်မြစိန်စွာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးယပြီးကေပိုင်း ၁၉၄၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၈ ခုနှစ်အထိ ဒုတိယအကြိမ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခသိမ့်ရေ။ ၁၉၄ဝ ခုနှစ်မာ ဒေါ်မြစိန်စွာ ရန်ကုန်မြူနီစပယ်အဖွဲ့၏ ကောင်ဆယ်လာ (Councilor) လူကြီးအဖြစ်လေ့ကောင်း၊ ပညာရီးဘုတ်အဖွဲ့တွင် ချယ်ယာမင် (Chairman) ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လေ့ကောင်း တင်မြှောက်ခြင်း ခံရသိမ့် ရေ။ အင်္ဂလိပ်၊ မြန်မာတွဲပြီးကေ ထုတ်ဝီသော ကမ္ဘာရုပ်စုံဂျာနယ်တွင် အယ်ဒီတာနန့် ထုတ်ဝီသူအဖြစ်လေ့ကောင်း ဆောင်ရွက်ခသိမ့်ရေ။ ၁၉၄၁ ခုနှစ်မာ အမျိုးသမီးတိကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရီးအသင်း၏ ဒါရိုက်တာလူကြီးအဖြစ် စေတနာဝန်ထမ်းအဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခသိမ့် ရေ။ ၁၉၄၇-၄၈ ခုနှစ်မာ ရုပ်ရှင်ဆင်ဆာဘုတ်အဖွဲ့ဝင်လူကြီး ဖြစ်ခ သိမ့်ရေ၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းမာ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ဖွင့်လှစ်ထားရေ အရှိအာသျှဗြိတိသျှပြန့်ကြားရီးဌာနခွဲ (နယူးဒေလီ) တွင် ၁၉၄၂ ခုမှ ၁၉၄၅ ခုနှစ်အထိ မြန်မာအကြံပီးအရာဟိအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခသိမ့် ရေ။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်မာ ယူနက်စကိုသို့ တက်စားလှယ်အဖြစ် စီလွှတ်ခြင်း ခံရသိမ့်ရေ။ ဒေါ်မြစိန်စွာ ၁၉၄၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၁ ခုနှစ် အထိ အင်္ဂလန် ပြည် ကတ်ကာဟဒ်၌ သမိုင်းဘာသာကထိကအဖြစ် လားရောက်သင်ကြား ပို့ချခသိမ့်ရေ။ ၁၉၅၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၆ဝ ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် သမိုင်းဌာနတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခသိမ့်ရေ။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်မာ အမင်ရိကန်ပြည်သို့ (Smith Mundt Leader Ghnt)· အရ, သိပ္ပံပညာသျှင်အမျိုးသမီးတိနန့်အတူ ဒေသန္တရဗဟုသုတ လိလာဆည်းပူး၍ သုံးလတာမျှ လားရောက်ခရရေ။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်မာ အာသျှဖောင်ဒေးရှင်းမှ ဖိတ်ခေါ်ချက်အရ တက္ကသိုလ် ၁၄ ခုမှ မြန်မာသမိုင်းနန့် မြန်မာယိုင်ကျေးမှုတိအပြင် အရှိတိုင်းသမိုင်းဘာသာရပ်ကို- လလှောက် ‘လားရောက်ပို့ချခရသိမ့်ရေ။ ယပြီးကေ ဒေါက်တာ ထင်အောင်၊ ဆြာတော် ဦးသေဋ္ဌိလရို့နန့် ဘာသာရီးသိပ္ပံကို စာပီပို့ချခရေ။ 

 ပင်စင်ယူပြီးမှ ထမ်းခရေ တာဝန်တိ 
၁၉၆ဝ ခုနှစ်မာ အစိုးရဝန်ထမ်းဘဝမှ ပင်စင်ယူခရေ။ ယကေလေ့ ၁၉၆၀ ခုနှစ်မာ ကိုလံဘီယာတက္ကသိုလ်တွင် သမိုင်း ဘာသာရပ်ကိုလားရောက်ပို့ချခရသိမ့်ရေ။. အရှိတောင်အာသျှ နယ် ခလိုက်မောက္ခအဖြစ်လည်း (Sweet Briar) ကောလိပ်တွင် သမိုင်းဘာ သာရပ်ကို သင်ကြားပို့ချခသိမ့်ရေ။ ယင်းချိန်တွင် တိုက်ဆိုင်နိန်ပနာ မြန်မာတက်စားလှယ်အဖြစ် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂသို့လည်း တက်ရောက်ခ ရသိမ့်ရေ။ ၁၉၆၁ ခုနှစ်မာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အမျိုးသမီးကွန်ဖရင့် ကျင်းပရာ ဝါရှင်တန်တွင် မိန့်ခွန်းပြောကြားရန် တာဝန်ပီးခြင်းခံရသိမ့်ရေ။ ဒေါ်မြစိန်၏ နိုင်ငံချစ်စိတ်စွာ မွီးရာပါဗီဇဟုဆို၍ ရပါရေ။ ယင်းအတွက်နန့် သူရေ လုပ်ငန်းတာဝန်အင်တန်တိတိကို စေတနာဝန်ထမ်း အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခရီက တိစွာ။ မိခင်နန့် အချေစောင့်ရှောက် ရီးအဖွဲ့၊ နေသျှင်နယ်ကောင်စီအမျိုးသမီးအဖွဲ့၊ တက္ကသိုလ်အမျိုးသမီးတိ အဖွဲ့၊ အမျိုးသမီးတိကယ်ဆယ်စောင့်ရှောက်ရီးအဖွဲ့၊ အပြည်ပြည်ဆိုင် ရာ ဗုဒ္ဓဘာသာအသင်း၊ ကျမ္မာရီးကောင်စီ၊ မြန်မာအမျိုးသမီးအဖွဲ့ချုပ်၊ မြူနီစပယ်ပြန်ပနာထူထောင်ရီးအဖွဲ့တိအပြင် သယ်ယူပို့ဆောင်ရီးအဖွဲ့ တိမာလည်း နာယက၊ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် အသီးသီးတာဝန်ယူခရေ။ ဒေါ်မြစိန် စွာ နိုင်ငံဝန်ထမ်းကိစ္စတိတွင်ရာမက လောကုတ္တရာရီးကိုလေ့ လက်မလွှတ်ဘဲ မောင်ဖြစ်သူ စုံထောက်မင်းကြီး ဦးထွန်းလှအောင်နန့်အတူ ဗုဒ္ဓသာသနာစာစောင်ထွက်ဟိရီးအတွက် ကြောဖိရင်ဖိတိစွာကူညီပီးခဲ့ ရေ။ ဒေါ်မြစိန်စွာ အတိကသိထားရေပိုင် စာပီသမားသက်သက် မဟုတ်သီးပါ။ ငယ်စဉ်ကပင် စောင်းဆြာကြီး ဦးကျော်ထံတွင်လည်း စောင်းပညာကို အပတ်တကုတ် သင်ကြားခသိမ့်ရေ။ အတီးနန့် မတင်း တိမ်သိမ့်ဘဲ အဆိုအတွက်ပါ ဒေါ်အုန်းမေနန့် ဒေါ်စိန်ရို့ပါးမှ တေးခြင်း ကြီး၊ တေးခြင်းခံတိကို သင်ကြားတတ်မြောက်ခသိမ့်ရေ။ သက်ကြီး တက္ကသိုလ်တွင် နှစ်ကကောင်းကြာကြာ သမိုင်းဘာသာရပ်ကို သင်ကြားပို့ ချခရေ။ 

 နောက်ဆုံးခရီး 
ဒေါ်မြစိန်တွင် သားကြီးဦးမြသော်နန့် သမီးမြသီတာရို့ကို မွီးဖွား ခရေ။ နောက်ပိုင်းတွင် ဦးရွှေဘော်၏စာရိတ္တကို မကြိုက်၍ နှစ်ဦး သဘောတူကွာရှင်းခရေလို့ သိရရေ။ ၁၉၈၈ ခုနှစ် နိုဗန်ဘာလတွင် အမင်ရိကန်ပြည်ထောင်စု အီလီနွိုင်း(စ်)ဒေသတွင် 'သမီးကြီးမြသီတာ မြေးအကြီးဆုံးဖြစ်ရေ ဒေါ်သန္တာဝေအိမ်၌ ကွယ်လွန်ခရေ။ မြန်မာအမျိုးသမီးဆိုရေ ဂုဏ်ပုဒ်နန့် ကမ္ဘာ့အလယ်တွင် ထည် ထည်ဝါဝါ ရပ်တည်ပြခရေ ဒေါ်မြစိန်အား မြန်မာအမျိုးသမီးတိုင်း စံနမူနာအဖြစ် အတုယူသင့်ပါရေ။အေးသိန်း၊ နိုင်ငံအကျိုးပြုအဖိုးတန်ရတနာများ၊ ၂၀၀၇၊ ရန်ကုန်၊ ဂုဏ်ထူးစာပေ၊ စာ-

 ကိုးကား