Yupana (yupay yachay)

Yupana huk awakushina yupa hap'ichinapaq, tawantin suyu pachamanta, inkakuna icha khipukamayuqkuna kaywan hap'ichiyta yacharqaku.

rikchacha|Huk khipukamayuqqta t'iktu, El primer nueva corónica y buen gobiernomanta. Ura lluq'ipi huk yupana rikuchikun.
 Felipe Waman Puma de Ayala 
Ñawpaq kaq karqan Waman Puma de Ayala 1615 watapi hina paymi qillqarqan:Guaman Poma de Ayala, "Primer Nueva Coronica y Buen Gobierno", 1615

Kay pisilla willakuyta qusqanmanta aswantaqa, Puma de Ayala yupanamanta siq’ita siq’irqan: pichqa ñiqiyuq, tawa tunuyuq tawlla sapa ch'iwapi yana yuraq muyukunata hap’ispa.

+ De Pasqualeqta Yupana Atiykuna\Yupanakuna 5 3 2 1 40 4 ◦◦◦◦◦ ◦◦◦  ◦◦  ◦ 40 3 ◦◦◦◦◦ ◦◦◦  ◦◦  ◦ 40 2 •◦◦◦◦ ◦◦◦  •◦ •  40 1 ••◦◦◦ ••◦ ◦◦  ◦ 40 0 ••◦◦◦ •◦◦ ••  ◦

 Qawaytaq 
khipu
 Pukyukuna 

Katiguriya:Yupana