Paqucha Taripakuy

Paqucha Taripakuy (Castilla simipi: Fiesta de encuentro y agradecimiento a las Alpacas) huk raymin llipim hanan saya llaqtakunapi. Sapa watan paquchakuna walqachanku imaymana t'ikakunawan, miqunakunawan hina. Paqucha nisqaqa (Vicugna pacos) huk ñuñuq uywam. Willmanmantaqa puchkaspa awaspa p'achatam rurayta atikunmanmi. Tawantinsuyu ukhupiqa Inkakuna sapa watas chay Paqucha Taripuy raymirqan.

 Imataq mana qunqanachu 
 Hanaq pacha nisqaqa kay pachap hawanpi saywannaq pacham.
 Paqu yachaq runaqa ayllu llaqtapi tiyaspa runakunatam hampiykunmi, Pachamamawan, wak'akunawan, urqup apunkunawan rimanakuspa, q'uwaspa, wilanchaspa.
 Runakuna, tukuy tiksi muyu runakunan huñukunkuman kay Paqucha Taripakuyman
 Paqucha, huk ñuñuq, iskay ruk'anayuq uywam. Paquqa p'aqu llimphiyuqmi. 
 Millma, kaynmantaqa puchkaspa awaspa p'achatam ruranchik.
 Apu nisqaqa ima kamachiq kaqpas, dyus kaq icha runa kaqmi.

 Imaynataq apakun
 Runakuna llipinta apanku, ruwanku imaymana wallqakunata, kay Wallqa nisqaqa runap kunkanpi apaykusqa achala waskacham, q'illaymanta (quri, qullqi), paqucha willmawan, Wayu (mikhuna, misk'i rurukunam), T'ikamantapis rurasqa. Astawan, Runakunaqa miqunata apananku, Kuka q'intuta yupaychananku, winutawan, kayqa yana anqas uwasmantataq tullpu winum kanan. Llipinta q'ipichaspa paqucha kanchaman apanku huk kushkalla.
 Chaymanta, runakuna takikuspa purinku paquchaq kanchanman, paykunaqa taripanku' imaymana sumak rimaykunawan, hinallataq sullpay ninku kay watapi allinta mirayasqankumanta, lliw paqucha kutimuchun huk watatawan, hinallataq Apukunaman mañarikunku allin wata kanampaq, allinta paquchakunata apukuna wiñachinanpaq.
 ña taripanku hinataq, munayta takipayanku, huk kunkalla, tusupayanku ima. Hinallataq uña paquchakunata hap'inku chaymanta wallqakunata wallqachanku, chinata urquntinta, kushkalla wiñarinankupaq itaq wiñaspa achka mirarinankupaq.
 tukunapaqña, uñakunata takuyunku: urqu uñaman punchuta takuchanku, chinamantaq llikllata takuchanku. Munay qawarikunku.


 Apukunawan T'inkuna 
Kay pumchaw llipillaykiu huq maquilla purisku lumaman, hinallataq paquchakunawan puririyku. Llipillayku Kukata akulliyku, hinallataq apukunaman munay kunata wallqachanchis.

 Hawa t'inkikuna 
 Tradicional taripakuy se realizó con motivo del carnaval en Puno (Punu)
 Declaran Patrimonio Cultural de la Nación al Carnaval Wapululos de Lampa

Katiguriya:Raymi
Katiguriya:Fauna (Puna)
Katiguriya:Uywa