Yana Lucila Lema Otavalo

Yana Lucila Lema Otavalo (Yana Lusila Lima Utawalu) sutiyuq warmiqa (1974 watapi paqarisqa Peguche llaqtapi, Peguche kitillipi, Utawalu kitipi, Impapura markapi) ikwaduryanu kichwa simipi qillqaqmi, willay kamayuq, t'ikraqpas.

 Kawsaynin 
Yana Lucilaqa Kichwa ayllupis wiñarqan Peguche llaqtapi.Yana Lucila Lema Otavalo. Lo que leo, . Kitu llaqtapi Kitu Chawpi Yachay Suntur (Universidad Central de Quito) nisqapi yachaqarqan willay kamayta. Wawa kaspa kichwa simita yachakurqaspanñapas, chay Kitupi yachay sunturllapi kichwata qillqayta yachaqarqan. Chaymantataq televisora RTS nisqapi Kichwapi nisqa willay riqsichinapim llamk'arqan, chaymantaq Willaykuna nisqa willay riqsichinapi, Ecuador TV nisqapi. Kichwa simipi pallasqan willakuykunata, harawikunatapas uyancharqan, kikinpa qillqasqankunatapas uyancharqan huk liwrunkunapi.Lucila Lema Otavalo incentiva el kichwa a través de cuentos y poesía. Asegura que en el país no se conoce la existencia de la literatura de los pueblos ancestrales. El Universo, . 2016 watapi Kitu llaqtapi Ikwadur mamallaqtap suñaynin Quri Rumiñawi (Rumiñahui de Oro) nisqatam chaskirqan, Chaska nisqa kikinpa qillqasqan willakuyninrayku.Yana Lucila Lema Otavalo. Tujaal.org, .

 Qillqasqankuna 
 2013: Hatun Taki: Poemas de la Madre Tierra y a los Abuelos. Quito: Ediciones Abya-Yala y Centro de Estudios sobre El Buen Vivir y Sumak Kawsay.
 2016: Chaska. Ciudad de Guatemala: Tujaal Ediciones.
 2016: Ñawpa pachamanta purik rimaykuna. Quito: Casa de la Cultura Ecuatoriana Benjamín Carrión, Dirección de Publicaciones.
 2016: Chawpi Pachapi Arawikuna. Quito: Editorial Abya-Yala.
 2019: Tamyawan shamukupani. Ciudad de Guatemala: Tujaal Ediciones.

 Pukyukuna 

 Hawa t'inkikuna 
 Yana Lucila Lema Otavalo (Musuq illa)

 Kaypipas qhaway 
Qhichwa simi kapchiy

Katiguriya:Qillqaq (Ikwadur)
Katiguriya:Qillqaq (Qhichwa simi)
Katiguriya:Qhichwa rimaq
Katiguriya:Warmi
Katiguriya:Paqarisqa 1974