Patsan Shimi Punchaw

Patsan shimi punchawqa shumaatsin apushimi 21156 yarqunqantam. 27 pitsqa killachaw, Juan Velasco Alvarado nirqan patsan shimi riqisham kanqa. 

Piruwchaw atska shimikunam kan, atska yachay tarpuykuna. Tsay nishqakuna may unay patsapitam, manaraq shapru runakuna chamuptin. 

Kay kawaq shimikuna riqikaananpaq ima rikuq mañakurqan himchikurqan qillqaqnintsik, Husi Marya Aryillas. Kay runam willakurqan patsan shimita harutsakuyanqanta, imapaqsi apaykachaayaq Kastilla shimillata. Rimaq runakunatapis allqutsayarqan.

Manaraq shapru runakuna Awya yalaman yaykayaamuptin Tawantinsuyuchaw,  kichwa shimi   riqishqa shimi karqan; hinapis huk shimikunapis karqan: aymara, yakuy allpashqapa qullanchaw; uru shimi,  Titiqaqa quchapa kuchunchaw;  kulli, muchik, Piruwpa chinchay suyunchaw. Haruy llaqta witsay, yuraq mistikuna harkaayarqan patsan shimikuna rimayaananta. Hatiitaa munayarqan hapallan Kastilla shimita rimakaananpaq.

Patsan shimichaw  shimi kapchiipa yachay panqakuna kan, may chaachikuqqa: Ullantay kichwa shimichaw. Piruwpa hacha hachanchawpis huk shimikunata rimayan: shipiwu, kukama, awahun, wanpis, shuiwas. witutu, kanraqmi.

Piruwchaw 1996 wata tsinpatsiyarqan kay yarpay punchay kananpaq. 

Pukyukuna

Katiguriya:Piruwpi rimay
 Katiguriya :Qhichwa simi
Katiguriya :Piruwpa shumaq punchawkuna