Paperaspaq hampikuna

Paperaspaq hampikuna  harkasqa  paperas t’itun. Mayk’aq aswan runakunaman kay hapikuna qusqanku chantapas pisi pantaykuna kay runakuna ñiqiman pisiyachin. Mayk’aq 90% runakunamanta hampiwan kanku chantapas kay hampi allillan 85% kaqmanta kan. Iskay dosis aswan pachapaq munasqanku. Qallarina dosis 12  chaymanta 18 killakunayuqpura nisqan. Iskay dosispuni iskay chaymanta suqta watayuqpuri qusqan. Ruwaynin chanta unquyta kay mana inmune runapi mana munayta kankuchu.

 Harkay 
Paperaspaq hapikuna sumaq harkasqa kan chaymanta pisi wak efectokuna kanku. Pisi nanay chaymanta inflamación maypi churasqa inyeccionpi chaymanta pisi rupha tariyta atikun. Aswan qhapaq efectokuna mana riqsisqanku. Yachasqa mana paqta tinkiypaq kay hampi pantaykunawan ahina neurologico efectokunata. Kay hampi mana runakunaman qusqankuchu pichus wiksayuq utaq sinchi inmunosupresión kanku. Mana allin tukukusqakuna wawakunapaq pichus mamakunayuq hapita wiksayuqpi chaskisqanku; ichaqa, mana qillqa willakuqpi kasqanku. Kay hampikuna chiwchi celulakunapi paqarisqanku, chantapas allinlla quypaq kay runakuna runtu alergiakuna kaqwan.

Ruwaynin
Aswan hatunyachisqa pacha kaqmanta chaymanta achka suyukuna pacha hatunyachiypi kayta inmunización programakunankupi yapanku wiñaypuni tupaq sarampión kaqwan chaymanta rubeolapaq hampi kaqwan riqsisqa MMR. Huk huñusqa ñawpaq kimsa hampikunawan chaymanta kay varicelapaq hampi kaqwan riqsisqa MMRV hapirinalla kanku. 2005 kaqmanta 110 suyukuna kay hampita tarikuyta qusqanku. Kitipi maypi vacunacionta llapa runakunapaq ruwasqan chantapas aswan 90% runakuna unquymanta tiyanku. Khuska waranqa huñu dosis huk variedad hampimanta qusqan.

 Ñawpaq willakuy, sociedad chaymanta cultura 
Huk paperas hampi hukñiqi kamachisqa 1948 kaqpi kasqan; ichaqa pisi pacha efectividadpaq tiyanlla. Allichasqa hampikuna qatunapi 1969 kaqpi kasqanku. Mayk’aq ñawpaq hampi kay Inactivada kasqan chantapas wak preparacionkuna kawsay qhasñu virus kanku. Kay Lista Chaniyuq Hampikunamanta Organizacion Mundial Salud kaqpi, aswan chaniyuq hampikuna kaqlla alliyay sistema kaqpi. Achka yupay wak imayna kanan ahina 2007 kaqmanta kanku.

Willakuykuna