Cysticercosis

Cysticercosis kaqqa huk unquy infeccion ñisqa mayqinchus rikhurin huk wayna rikch’ayniyuq huchayuqrayku(cysticercus) kay khuchip tenian kaqmanta (Taenia solium). Runakunaqa hukchhika mana chay ni huk sintomas kaqniykuchu kankuman watakunapi, hatunllayninku kanku iskay centimetros kaqhina mana nanayniyuq chantapas mana pachan waqtakuykunayuq qaranchikpi aychayninchikpipas tiyanchu, mana chay uma ukhumanta sintomas kan sichus ñuqtu waqllisqa kachkan chay. Killakuna mana chay watakuna qhipantaqa kay waqtaykuykuna nanaymantaq punkiymantaq  tukunkuman chaymanta sanillapunku. Chay sumaq llamk’asqa suyukunapi kayqa huk chay aswan riqsisqa casos chay incautacions kaqmanta.

 Causa diagnostico kaq ima 
Kayqa hasata hap’iykukun kay tenia khurusniyuq mismisqa mikhunakunata yakuta mikhuspa upyaspa ima. Chawa q’umir puquykunaqa aswan hap'ichikun. Kay tenia kaqmanta runtusninqa hamunku kay akakuna kaqmanta huk chimpachisqa runamanta kay machuña khuruswan kan chay, huk riqsisqa kayqa kayhina taeniasis. Taeniasis kaqa kan waqhina unquy mayqinchus hap’ikun kay quistes ñisqata mikhuspa mana allin chayasqa khuchi aychapi. Kay runakuna mayqinkunachus tiyakunku waqwan mayqinchus kay tenia kaqwan kachkanku aswan hasa kanku kay cysticercosis kaqwan chimpachikuq. Diagnostico kaqqa ruwasqa kanman kayhina upina huk quiste kaqmanta. Rikch’aykunata ñuqtumanta urqhuspa kay tomografia equipo kaqwan(CT) mana chay resonancia magnetica (MRI)kaqwan aswan ruwakunku kay unquy diagnostico kaqpaq ñuqtupi. Huk hatun yupay miraynin kay yuraq globuloskaqmanta, sutichasqa eosinófilos, kay fluido espinal cerebral kaqpi chanta yawarpas sumaq llamk’achikun rikuchiqkunahina.

 Hark’akuynin hampikuynin ima 
Kay infeccion kasqa aripuni hark’akunman kay sapan llimphuchakuywan chanta saneamientokaqwan. Kayqa hamun: allinta khuchi aychata wayk’uspa, sumaq hisp’ana wasis chanta sumaq yaykuyniyuq llimphu yakuman. Teniasis kaqwan runakunap hampikuyninqa ancha chaninniyuq mirayninta hark’anapaq. Kay unquymanta hampikuyninqa mayqinchus nervioso sistema kaqta mana yupanchu mana munakunmanchu. ref name=Garcia03/>  Neurosisticircosis kaqwan runakunap hampikuyninqa hampiwan kanman praziquantel mana chay albendazolkaqwan. Kaykuna sumaq mañakuq kankuman unay pacha thaskiyninpi. Esteroidess, punkiy thañinanpaq kay hampikuyninpi chanta hampikuna anti-asimientos kaqkunaqa sumaq mañakuq kankullamantaq. Wakin kutiqa cirugias ruwakunku kay quistes kaqkunata urqhunapaq. 

 Epidemiologia  
Kay khuchimanta tenia kaqqa aswan riqsisqa kay Asia, Africa Sub-Sahariana, chanta America Latina ima kaqpi. Wakin ayllukunapi yachakun 25% runakunamanta waqllisqas kachkankumanta. Kay sumaq llamk’asqa pachapiqa kayqa mana ancha riqsisqachu. Tukuy pacha kay 2010 kaqmanta qallarisqa 1,200 wañuykunahina karqanku, 700 kaqkunahina kay 1990 kaqpi. Cysticercosis kaqqa waqllillantaq khuchikunata wakakunata ima ichaqa mayniqpihina sintomas kaqkunata quchin imaraykuchus kaykunaqa mana achkha pachata kawsankuchu. Kay unquyqa runakunapurapi rikhurirqa kay ñawpa pacha thaskiyninmantaña. Kayqa kan huk kay mana hampikuq q’uñi pampa unquykaqmanta.

References