Sapara runa

<font size="3"> Sapara runa  Sapara warmi, Ikwadur Mama llaqta    Tiyay  Ikwadurpi: Pastasa marka, Pastasa kiti, Sarayaku kitilli, Tikri mayu kitilli,   Piruwpi: Luritu suyu, Maynas pruwinsyaRunakuna  ca. 900 (1993 watapi)  Ikwadurpi: ca. 200 runa, 10 llaqta www.codenpe.gov.ec/zapara.htm/ Zápara (kastilla simipi)Simi  Sapara simi (Sapara atupama), kichwa simi Iñiy  
Sapara nisqakunaqa (kastilla simipi: Zápara, Záparo) Ikwadurpi Piruwpipas tiyaq runa llaqtam. Ñawpa pacha Sapara simita rimaq karqaptinpas, kunan pachataq kichwa icha kastilla simitam rimanku.

 Kawsaynin 
Ñawpa pacha Sapara runakunaqa sach'awakata, wankanata, yuthuta, chachalakata chakurqan. Makisapatataq manas chakurqanchu, machunkuna kaptinsi. Kunan pachataq, manañam huk sallqa uywakuna kaptinmi, makisapatapas mikhunku.

Iskay chunka kaq pachakwatap qallarisqanpiqa, k'awchu waq'ayay kachkaptinsi, saparu runap sach'a-sach'ankuna muthusqa karqan, Saparu runataq isklawchasqas karqan, k'awchuta pallananpaq qhapaq wiaquchakunapaq.

 Tiyay 
 Ikwadurpi 
Ikwadurpiqa Pastasa markapi, Pastasa kitipi, Sarayaku kitillipi, Tikri mayu kitillipipas kawsanku. 

Zàpara runakunaqa chunka llaqtapi kawsanku.
 Tikri mayu kitillipi: 
 Kuyukucha (Khuyaqucha; Cuyacocha)
 Kunampu (Conambo)
 Pintuyaku (Pindoyacu) 
 Balsaura
 Wiririma
 Turimpu (Torimbo)
 Shiwna (Shiona)
 Sarayaku kitillipi: 
 Hantyayaku (Jandiayacu)
 Llanchama Kucha (Llanchama Qucha; Llanchama Cocha)
 Masaramu (Mazaramu)

 Piruwpi 
Piruwpiqa Luritu suyupi tiyanku. Arabela runakunaqa Arabela mayu patanpi kawsanku, Ikitu runakunaqa Hanan Nanay mayu patanpi tiyanku.

 Runa llaqta Suyu Pruwinsya Distritu Runakuna (1993) Arabela  www.peruecologico.com.pe / Arabela  Luritu suyu Maynas pruwinsya  Napu distritu 302 (171 qhari, 131 warmi) Ikitu  www.peruecologico.com.pe / Ikitu  Luritu suyu Maynas pruwinsya  Hanan Nanay distritu 234 (130 qhari, 104 warmi)

 Indihina tantanakuykuna 
 ONZAE Organización de la Nacionalidad Zápara del Ecuador (CONFENIAE, CONAIE)

 Kaypipas qhaway 
 Ikwadurpi Indihina runa llaqtakuna 
 Piruw suyupi runa llaqtakuna

Pukyukuna

 Hawa t'inkikuna 
 Zápara kawsaymarka (kichwa simi)

Katiguriya:Awya Yalapi runa llaqta
Katiguriya:Ikwadurpi runa llaqta
Katiguriya:Piruwpi runa llaqta
Katiguriya:Kichwa rimaq runa llaqta