Napuruna

<font size="3"> Napuruna Mama llaqta    Tiyay  Ikwadurpi: Napu marka, Orellana marka, Sukumpiyu marka  Piruwpi: Luritu suyu, Mayutata suyuRunakuna   26.230 (2008 watapi);  Piruwpi: 8.632 llapan  www.peruecologico.com.pe/etnias_quechnapo.htm / Napuruna (kastilla simipi)   1993 watapi  (4.170 warmi, 4.462 qhari)Rimaykunap ayllun  Qhichwa simiSimi  Kichwa Iñiy  
Napuruna icha Sunu nisqa runakunaqa huk kichwa rimaq runa llaqtam, Ikwadurpi, Napu markapi, Sukumpiyu markapi, Orellana markapi, Kulumbyapi, Piruw suyupipas, Luritu suyupi, Mayutata suyupipas, Napu mayup suyunpi. Piruwpa Luritu suyunpi 35 ayllu llaqtapi kawsaq 12.680 napuruna 2008 watapi. Kulumbyap Putumayu suyunpi 7.607 napuruna karqan, Ikwadurpipas 5.943 napuruna karqan 2008 watapi. Qaynaraq Ikwadurpi tiyaq napurunaqa "yumbo" sutichasqankum.

Napurunaqa misti qhatuq patrunkunap piyunninkunas karqan. 1978 watapi Kichwaruna Wangurina (ORKIWAN - Organización Kichwaruna Wangurina) nisqa tantanakuynintas kamarirqan, patrunkunamanta qispichikunanpaq. 1989 watakamas chay patrunkunatas qarqurqan.

 Tiyay 
 Mayukuna: Napu mayu, Awariku mayu, San Miguel mayu, Putumayu 

 Piruwpi Napurunakuna 
 Suyu Pruwinsya Distritu Luritu suyu Maynas pruwinsya  Ikitus distritu, Mazán distritu, Napu distritu, Putumayu distritu, Torres Causana distritu,  Mayutata suyu Tampupata pruwinsya  Las Piedras distritu

Pukyu:  www.peruecologico.com.pe / Napuruna 

 Ikwadurpi Napurunakuna

 Marka Kiti Kitilli Napu marka Archidona kiti  Cotundom kitilli, Ushpayaku kitilli Napu marka Quijos kiti  Papallahta kitilli Napu marka Tena kiti  Tena kitilli, Ahuano kitilli, Carlos Julio Aresemena Tola kitilli, Chuntapunta kitilli, Pano kitilli, Puerto Misahuallí kitilli, Puerto Napo kitilli,  Talag kitilli   Napu marka Carlos Julio Arosemena Tola kiti  Carlos Julio Arosemena Tola kitilli Orellana marka Francisco de Orellana kiti  Puerto San Francisco de Orellana kitilli, Dayuma kitilli, Taracoa kitilli, El Edén kitilli, García Moreno kitilli, Nuevo Paraíso kitilli, San José de Guayusa kitilli, San Luis de Armenia kitilli  Orellana marka Awariku kiti  Nuevo Rocafuerte kitilli, Capitán Augusto Rivadeneira kitilli, Santa María de Huiririma kitilli, Tiputini kitilli  Orellana marka Joya de los Sachas kiti  Joya de los Sachas kitilli, Pompiya kitilli, San Carlos kitilli, San Sebastián del Coca kitilli  Orellana marka Luritu kiti  Luritu kitilli, Ávila kitilli, Puerto Murialdo kitilli, San José de Payamino kitilli, San José de Dahuano kitilli Sukumpiyu marka P'uchqu qucha kiti  Musuq Loja kitilli (Puyu Punku, Jandya Yaku, Atari Awka Yaku, Rumi Pampa, Pusinu Mayu (Río Pusino), Mushuk Llakta), El Eno kitilli (Voluntad de Dios, Amazonas), Pakayaku kitilli (Ñukanchick Llakta, Brisas Aguarico), Jambelí kitilli (5 de Agosto), Santa Cecilia kitilli (Kucha Pampa, Wakamayu, Malvinas I), General Farfán kitilli (San Francisco II)  Sukumpiyu marka Gonzalo Pizarro kiti  Gonzalo Pizarro kitilli  Sukumpiyu marka Putumayu kiti  Puerto del Carmen kitilli, Palma Roja kitilli  Sukumpiyu marka Shushufindi kiti  Limunkucha kitilli, Pañakucha kitilli, San Roque kitilli  Sukumpiyu marka Cascales kiti  El Dorado de Cascales kitilli, Santa Rosa de Sucumbíos kitilli  Sukumpiyu marka Kuyawinu kiti  Kuyawinu kitilli, Tarapoa kitilli 

Pukyu: www.codenpe.gov.ec/kichwaama.htm / Amarumayu sach'a sach'a suyup Kichwa runankuna (kastilla simipi)

 Indihina tantanakuykuna 
 ORKIWAN - Organización Kichwaruna Wangurina
 FECONAMN - Federación de Comunidades Nativas del Medio Napo
 FECONAFROPU - Federación de Comunidades Nativas Fronterizas del Putumayo

 Kaypipas qhaway 
 Amarumayu sach'a-sach'a suyup Kichwa runan
 Ikwadurpi Indihina runa llaqtakuna
 Piruw suyupi runa llaqtakuna
 Inga
 Kichwa runa
 Qhichwa runa 
 Qhichwa simi

Pukyukuna

 www.municipiolagoagrio.gov.ec

 Hawa t'inkikuna 
Gabriel Ashanga Jota, Rosa E. Vera, Gloria San Román, Lucas Tushupe: Catorce años de educación bilingüe en la Amazonía - Análisis y Prospectiva Programa de Educación Bilingüe e Intercultural del Alto Napo (PDF)



Katiguriya:Ikwadurpi runa llaqta
Katiguriya:Piruwpi runa llaqta
Katiguriya:Kichwa rimaq runa llaqta
Katiguriya:Napu marka
Katiguriya:Orellana marka
Katiguriya:Sukumpiyu marka
Katiguriya:Luritu suyu
Katiguriya:Mayutata suyu