Qispiqanchi wamani

Qispiqanchi nisqaqa ("qispi k'anchaq" nisqamantachá; aymara simipi: Qispiqanchi jisk'a suyu; kastilla simipi: Quispicanchi) Qusqu suyupi, Piruwpi, huk wamanim. Uma llaqtanqa Urqus llaqtam.
 Wiñay kawsay 

 Allpa saywachi 
 Urqukuna: Alqamarinayuq - Amruqa - Awsanqati - Ayakachi - Chumpi - Hatun Uma - Hatunkampa - Iskupitani - Kisuq'ipina - Ninaparaqu - Qullpa Ananta - Qullqip'unqu - Sasawini - Sinaqara - Wisk'achani
 Mayukuna: Sinaqara mayu
 Quchakuna:: Lukri qucha - Urqus qucha - Wakarpay (Lukri distritupi)

 Yurakuna 
 Runtuma yura rikch'aq ayllu (familia Cyperaceae)
 Qiwuña Polylepis incana
 Sawsi: Salix babylonica
 Typha angustifolia

 Uywakuna 
Qispiqanchipiqa kay pisqukunam Sinru qillqa: Wakarpay quchapi pisqukuna (Qhichwa simipi, inlish simipi, kastilla simipi, latin simipi) kawsanku: 
 Muyusiki Actitis macularius
 Ch'anka Agelaius thilius
 Anairetes alpinus
 Waychu Anairetes flavirostris
 Puka patu Anas cyanoptera
 Asthenes ottonis
 Sutru, Qucha patu, Ch'ipta patu, Ithapatu Anas flavirostris
 Puna pili, Llaksa Anas puna
 Hatun waqar Ardea alba
 Anka ch'usiq Buteo poecilochrous
 Cinclodes aricomae
 Awaylla waman Circus cinereus
 Hakachu, Hak'akllu Colaptes rupicola
 Siwar q'inti Colibri coruscans
 Yuraq waqar Egretta thula
 Hatun k'illichu, Mamani Falco femoralis
 K'illichu Falco sparverius
 Chuqa: Suk'a Fulica ardesiaca
 Tiki Gallinula chloropus
 Anka Geranoaetus melanoleucus
 Q'illwa, Q'iwlla Larus serranus
 Leptasthenura xenothorax
 Kullkitu Metriopelia ceciliae
 Waqwa, Mayu sunsu, Waq-waq Nycticorax nycticorax
 Inchu wasqar q'inti Oreonympha nobilis
 Q'inti Oreotrochilus estella
 Q'upu Oxyura ferruginea
 Kukuli wampa Patagioenas fasciata
 Wasqar q'inti Patagona gigas
 Wampa Patagioenas maculosa
 Allqamari, Qhiqinqa, Quriqinqi Phalcoboenus megalopterus
 Maraq-maraq, Yanawiku Plegades ridgwayi
 Uywantullu, Yakuq uywantullu Podiceps occipitalis
 Poospiza caesar
 Chulla uywampullu Rollandia rolland
 Uchumpila Tachuris rubigastra
 Pikikuy Tringa flavipes
 Tiwtinku Tringa melanoleuca
 Ch'iqullu Troglodytes aedon
 Liqiliqi, Liq'ichu, Liqli Vanellus resplendes
 Waylla urpi Zenaida auriculata

Llaqta pusaypaq rakiy
Chunka iskayniyuq k'itinnmi kan.

 K'iti Runakuna(2007)www.inei.gob.pe Uma llaqta Kuraka Antawayllacha  4.940  Antawayllacha Vicente Salas Pilares Kamanti  2.073  Chunka Pichqayuq  Waranqa llaqta Mario Samanez Yáñez Kikihana  10.340  Kikihana Lucio Ttito Huaraccone Kusipata  4.755  Kusipata Felipe Cornejo Cusihuaman Lukri  3.850  Lukri David Quinte Villegas Markapata  4.520 Markapata Francisco Herencia Chusi Qarwamayu  2.886  Qarwamayu Valerio Aparicio Holgado Qatqa  14.346  Qatqa Pedro Illanes Páucar Uqunqati  13.578  Uqunqati Graciano Mandura Crispín Urqus  10.087  Urqus Domingo Huittoccollo Curasi Urupisa  6.432  Urupisa Mario Samanez Yáñez Waru  4.366 Waru Julián Condori Puma

 Runakuna 
Qispiqanchi pruwinsyapiqa Amarakaeri, Qhichwa runakunam tiyanku.

 Simikuna 
Wamanipiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
 K'iti Kastilla simita rimaqkuna  /1    % Pachan simita rimaqkuna  /1, /2   % Antawayllacha 1,82941.92,51957.7 Kamanti 1,32770.455729.5 Kikihana 97610.97,98589.0 Kusipata 74317.53,49482.3 Lukri 1,41741.02,03558.9 Markapata 46411.93,42787.9 Qarwayu 632.62,39197.4 Qatqa 6004.911,67995.0 Uqunqati 1,0198.610,75691.3 Urqus 3,99244.25,03955.8 Urupisa 3,12253.82,66545.9 Waru 1,69042.62,27357.3 Llapan17,24223.954,82076.0

 /1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata 

 /2 Pachan simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)

 Pukyu:www.inei.gob.pe/ (2007) 

 Karu puriy 
 Pikillaqta
 Rumiqullqa
 Tipun
 Kikihana llaqtapi: Inlisya (Urqus: 24 km)
 Urupisa
 Waru: inlisya, (Antawayllacha: 4 km), Willka wank'a musiyu (Piñipampa llaqtapi)
 Urqus
 Kaninkunka
 Qatqa llaqta
 Wakarpay qucha, Lukri distritupi.
 Antawayllachapiqa huk hatun inlisyam, San Pidru Apustul inlisya, "Amirikap Sikstina Kapillan" (Capilla Sixtina de América) nisqa.

 Raymikuna 
 Quyllur rit'i
 Simana Santa
 Wilakuy Krus
 Virgen Inmaculada Concepción
 Sara raymi (Waru distritupi)
 Capuli raymi (Kusipata distritupi)
 Qucha raymi (Urqus distritupi)
 Pacha mama raymi (Qatqa distritupi)
 T'anta raymi (Urupisa distritupi)
 K'intu raymi (Urupisa distritupi)
 Wayk'uy 
 Yuyu wawcha
 Sara lawa
 Phuspu

 Kaypipas qhaway 
 Qusqu 
 Willay pukyukuna 

 Hawa t'inkikuna 
 Qispiqanchimanta (kastilla simi)
 Pelota qaytaq warmikuna 
Churubamba - Pelota qaytaq warmikuna: Tiliwisiyun Alimanya 
Fulbito à Churubamba/ fotokuna
world press foto
Las campeonas de los Andes (kastilla simi)
En los andes las campesinas siembran goles (kastilla simi)
Churubamba - Frauen am Ball (aliman simipi)
Churubamba: Frauen am Ball (aliman simi)

Katiguriya:Pruwinsya (Piruw)
Katiguriya:Pruwinsya (Qusqu suyu)