Kashamarka suyu

Kashamarka suyu (Qusqu runasimipi Qasamarka suyu; kastilla simipi Cajamarca) nisqaqa huk suyum Piruw mama llaqtapi. Kashamarka suyupiqa 1.359.023 runakunam kawsachkanku (2005). Uma llaqtanqa Kashamarka llaqtam.
 Wiñay kawsay 
Kashamarkapiqa Francisco Pizarro Inka Atawallpatas wañuchirqan.

Kamasqa .

 Allpa saywachi 
 Amachasqa suyukuna: Cutervo mamallaqta parki - Tabaconas-Namballe mamallaqta willkachasqa - Paqaypampa amachana sach'a-sach'a - Sunchupampa chaku suyu - Chancaybaños risirwa suyu
 Mayukuna: Chankay, Marañun, Mayu-Chinchipi mayu, Kashamarka mayu, Hiqitipiqi,  Kuntipampa, Krisniqas, Chutanu, Wankapampa.
 Urqukuna: Rumi Rumi 4.496 m (Kashapampa pruwinsyapi) - Quymulachi 4.010 m (Wallqayuq / San Miguel) - Kumpi 3.850 m (Kashamarka: 15 km)
 Kashapampa pruwinsyapi urqukuna:
 Kashapampa distritu: Kampanurqu, Chochoconday, Wamanurqu, Hamalaya, Huaquero, Miraflores urqu, Mulinurqu, Pumakama, Santo Domingo urqu
 Kachachi distritu: Alqamarka, Alto de Cabra Corral, Alto del Fierro, Antivo Corral, Kanasturqu, Caucal, Cerro del Diablo, Conga, Contrayerba, Chillinurqu, Cachur Grande, El Chanlle, Kalwaryu, El Mirador, Yanurqu, Habasloma, Wakaluma, Hualanga, Gallorco, Iskaywillka, Los Abortos, Los Tres Hijos del Palcayo, Llawturqu, Monigote, Muntunurqu, Moshcoy, Yanaurqu, Santo Domingo, Shuturuma, Tunasurqu, Yamaqucha.
 Kuntipampa distritu: Ayangay, Calanasaya, Hatun Urqu, Chichir, Churupapa, Wankasanka, Wamanurqu, Wanaqurqu
 Sitaqucha distritu: El Canlle, Llawturqu, Llimpi, Phaqcha urqu, Pan de Azúcar, P'utuqsi, Rima Rima, Shingocaca, Wira Wira.

 Quchakuna:: Yanaqucha
 Phaqchakuna:: Yuraqphaqcha (Perlamayu)

 Pulitika rakiy 
Chunka kimsayuq pruwinsyanmi kan.

 Pruwinsya Runakuna (2007)www.inei.gob.pe Uma llaqta Celendín  88.508  Celendín Chuta  160.447  Chuta Cutervo  138.213  Cutervo Jaén  183.634  Jaén Kashamarka  316.152  Kashamarka Kashapampa  74.287  Kashapampa Quntumasa  31.369  Quntumasa San Ignacio  131.239  San Ignacio San Markus  51.031  San Markus San Miguel  56.146  San Miguel Pallaqi San Pablo  23.114  San Pablo Santa Krus  43.856  Santa Krus Sukchapampa Wallqayuq  89.813  Pampamarka

 Runakuna 
Kashamarka suyupiqa Awahun runakunam tiyanku.
 Simikuna 
 Qhichwa simi (kashamarka rimay: Chitilla, Purkun, Pultumarka llaqtakunapi), kastilla simi, awahun simi

 Pruwinsya Kastilla simita rimaqkuna  /1    % Indihina simita rimaqkuna  /1, /2   % Celendín 77,799 99.4670.1 Chuta 142,950 99.34720.3 Cutervo 121,718 99.51100.1 Jaén 161,789 98.91,3330.8 Kashamarka 279,131 98.73,4031.2 Kashapampa 64,664 99.7550.1 Quntumasa 28,111 99.7300.1 San Ignacio 112,898 98.99660.8 San Markus 45,332 99.31530.3 San Miguel 50,677 99.7620.1 San Pablo 20,340 99.8280.1 Santa Krus 39,396 99.6210.1 Wallqayuq 80,506 99.6920.1 Llapan1,225,311 99.26,7920.5

 /1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata 

 /2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)

 Pukyu: 

 Musiku 
 Qhuya Yanaquchapi

 Karu puriy 
 Pultumarka (Baños del Inca)
 Kutichakuy ukhu (El cuarto del Rescate)
 San Fransisku inlisya
 Kashamarka katidral
 Combayo qhawanachakuna
 Utusku qhawanachakuna (Kashamarka: 7 km)
 Jangalá qhawanachakuna (San Miguel pruwinsya)
 Kunturwasi qhapana (San Pablo pruwinsya)
 Kumpi Mayu: huk mawk'a llaqta
 Raymikuna 
 Karnawal
 Maki kapchiy 
 K'apra
 Yachachiy 
 Wawa wasikuna : 857
 Huch'uy yachay wasikuna: 3.383
 Chawpi yachay wasikuna: 572
  Yachay sunturkuna
 Universidad Nacional de Cajamarca
 Universidad Privada Antonio Guillermo Urrelo
 Universidad Privada del Norte

 Apaykachana 
 Antanka pampa Capitán FAP "Armando Revoredo Iglesias"

 Suyupi paqarisqa runakuna 
 Miguel Iglesias (1830 - 1909)
 Ima Sumaq (1922 - 2008)
 Cristóbal Losada y Puga
 Benel

 Kaypipas qhaway 
  Kashamarka rimay
  Inka ñan / Qhapaq ñan
 Yanaqucha qhuya

 Willay pukyukuna 

 Kashapampa pruwinsyamanta (kastilla simi)

 Hawa t'inkikuna 
 Saywitu: Kashamarka suyu

 Kashamarka qhichwa simipi kastilla simipipas willakuykuna ILV 
 Cuentokuna llaqtancheqmanta
 Unay Kwintitukuna

upright=4.5|thumb|center|Kashamarka

Katiguriya:Suyu (Piruw)