Jarani pruwinsya

Jarani pruwinsya icha Arani pruwinsya (aymara simipi: Jarani jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Arani, jarani icha jallmani nisqamanta sutinchasqa) nisqaqa Buliwya suyupi, Quchapampa suyupi, huk pruwinsyam, jinallataq uj ñiqin munisipyu. Quchapampa llaqtamanta 55 km karum. Uma llaqtanqa Jarani llaqtam.

 Allpa saywachi 
 Urqukuna: Kuntur Puñuna, Khurupampa, P'allqaluma, Juch'uy Llallawa, Quturipunta.
 Phaqchakuna: Turu Wayq'u phaqcha  
 Mayukuna: Phaqcha, Challwa Mayu, Jatun Mayu 
 Quchakuna: Parqu Qucha, Asiru Qucha, Junt'utuyu, Pilawit'u, Qullpa Qucha, Yanatama

 Chiriqunuy 
 Flora 
160px|thumb|left|160px|Chukiqayara mallki Khurupampa urqupi, Wak'as munisipyupi
Wak'as munisipyupi tiyan Chukiqayarakuna (Titanka (Puya raimondii)), mayqinkunachus sapa pachaq wataslla t'ikanku, chantapis Jarani pruwinsya ukhupiqa Wak'asllapi tiyanku.

Tiyallantaq kay waq alikuna:
 Alisu (Alnus acuminata)
 Anrreswaylla / Andreswaylla / Andres waylla  (Cestrum Parqui L’Herit, Cestrum mathewsi) 
 Ch'illka / t'ula (Baccharis)
 Ichhu (Stipa ichu)
 Kalistu (genus Eucalyptus) 
 Kishwara / Kiswar (Buddleja)
 Mat'ara / t'utura
 Mulli / Kullash (schinus molle)
 Kichka muqu-muqu (Sulcorebutia steinbachii) 
 Qayara (Puya...)
 Qiwiña / Qiwuña (Polylepis)
 Ulala  (Cactus flagelliformis, Eriocereus tephracanthus)
 Waqaq Sawsi (genus Salix)

 Fauna 
Quchakunapi tiyan ashkha uywakuna: challwakuna, wallatakuna (Chloephaga melanoptera), suq'a, panama, chullunpa.

Chaymanta kallankutaj waq uywakuna: wisk'acha, atuq, añathuya (Mephitidae) , k'itaquwi, ch'usiqa, wamani, p'isaqa, yuthu, katari.

 Pulitika Rakiy 
Iskay munisipyunmi kan.

# Munisipyu Runakuna (2001) www.ine.gov.bo Uma llaqta Runakuna (2001) 1 Jarani munisipyu  11.542 Jarani  3.5122 Wak'as munisipyu  12.511 Wak'as 650

 Runakuna 
Jarani pruwinsyapiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.

 Runa llaqta Jarani munisipyu (%) Wak'as munisipyu (%)Qhichwa 87,294,4Aymara0,40,2Waraniyi, Chikitus, Moxos0,20,0Mana indihina  12,15,4Huk indihina runa llaqta0,10,1
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

 Simikuna 

Pruwinsyapiqa qhichwa, kastilla simikunatam lliwmanta astawan rimanku.obd.descentralizacion.gov.bo / Observatorio Bolivia Democrático (kastilla simi)

 Simi Jarani munisipyu Wak'as munisipyuQhichwa simi 10.34711.662Aymara simi7639Waraniyi simi52Huk indihina simi 52Kastilla simi 7.0824.236Hawa simi 4911Indihina similla 3.9027.540Kastilla simi indihina simipas 6.4674.131Kastilla similla 615106

 Musiku 
 Allpa llamk'ay: Sara, Papa
 Ñawpa kawsay 
 Raymikuna 
Jarani munisipyupi:
 24 ñiqin chakra yapuy killapi: K'acha Llump'aq (Virgen la Bella), Jarani llaqtapi.

Wak'as munisipyupi:
 18 ñiqin hatun puquy killapi: Jatun Yachay Wasi Instituto Normal Superior Ismael Montespa p'unchaynin, Challwamayupi.
 Phuqllay, takipayanaku
 Ayriway killapi: Jatun qhatu puquykunamanta challwakunamantawan (Feria del Pejerrey, la Papa y la Artesanía), Wak'aspi
 4 ñiqin aymuray killapi: Santa wila krus tatala, Wak'aspi Parirunpi ima.
 14 ñiqin aymuray killapi: Tata Isiku (San Isidro), Misuk'anipi Parirunpi ima.
 Corpus Christi, Wak'aspi
 29 ñiqin inti raymi killapi: San Pedro, Wak'aspi.
 16 ñiqin anta situwa killapi: Virgen del Carmen, Wak'aspi.
 2 ñiqin chakra yapuy killapi: Kanpu runaq p'unchaynin, Challwamayupi.
 3 ñiqin chakra yapuy killapi: Virgen de Copacabana, Challwamayupi.
 2 ñiqin ayamarq'a killapi: Ayakunaq p'unchaynin, mast'akus, wayllunk'as.
 4 ñiqin qhapaq raymi killapi (puquy killapi): Santa Bárbara, Wak'aspa jatun raymichakuynin.

 Karu puriy 

 Yachachiy 
 Wawa wasikuna : 
 Huch'uy yachay wasikuna: 
 Chawpi yachay wasikuna: 
 Yachay sunturkuna: Ismael Montes Jatun Yachay Wasi Yachachiqkunaq Wakichikunankupaq (Wak'as munisipyupi)
 Pruwinsyapi paqarisqa runakuna 
Takirikuna:
 Pablo Fernández. Paqarimurqa 29 p'unchay inti raymi killapi 1.954 watapi, Wak'as llaqtapi.

Ñawra takiqkuna / Waqachiqkuna:
 Ronald Rodríguez Clavijo. Paqarimurqa 10 p'unchay tarpuy killapi 1.959 watapi, Wak'as llaqtapi.
 Freddy Veizaga Siles. Paqarimurqa Wak'as llaqtapi.

Takiqkuna:
 Juan Carlos Rodriguez Clavijo. Paqarimurqa 22 p'unchay qhapaq raymi killapi 1.963 watapi, Wak'as llaqtapi. Payqa kay qutukunapi karqa: Inkallajta, Siembra, Kharkas, Proyección, waqkunapi ima.
 Natividad Betty Veizaga Siles. Paqarimurqa 25 p'unchay qhapaq raymi killapi 1.957 watapi, Wak'as llaqtapi. Payqa Pukaq Wayra Qutumanta (1.977).

 Kaypipas qhaway 
 Pukyukuna 

 Hawa t'inkikuna 
 Mawk'a saywitu: Jarani pruwinsya
 Fiesta de Santa Bárbara en Vacas (kastilla simi)
 Radio Chiwalaki (kastilla simi)
 Instituto Normal Superior «Ismael Montes» (kastilla simi)
 La Puya Raimondi en Vacas (kastilla simi)
 www.cdi.gob.mx/ BOLIVIA: Características Sociodemográficas de la Población Indígena (kastilla simi)
 www.ine.gov.bo (Censo 2001) (kastilla simi)

Katiguriya:Pruwinsya (Buliwya)
Katiguriya:Pruwinsya (Quchapampa suyu)