Kawsay

Kawsay (latin simipi: vita, grigu simipi: Ζωή) ninchikmi kawsay yachaypiqa ima kawsaqpipas, imayay t'ikray (metabolismu) nisqatapas. Kawsayqa wañuywanmi puchukan.

Runaqa wawacha kayninmanta chaymanta wamra kaspa sayaq runamanmi wiñan, sayaq kaspataq manaña wiñaspa. Runap kawsayninpa mit'ankunaqa kaymi:
 Wawa (0-3 watayuq runa)
 Wawa kayqa paqariyninwanmi qallarin, anukaywantaq tukukun.
 Wamra (4-17 watayuq runa)
 P'asña (7-17 watayuq warmicha)
 Maqt'a (7-17 watayuq qharicha)
 Sayaq runa (17-manta aswan watayuq runa):
 Manaraq puqusqa runa
 Sipas (manaraq 30 watayuq warmi)
 Wayna (manaraq 30 watayuq qhari)
 Puqusqa runa
 Puqusqa warmi
 Puqusqa qhari
 Watayuq, watasapaña runa (60-manta aswan watayuq runa):
 Paya, Chakwas (watasapa warmi)
 Machu, Ruku, Awkis (watasapa qhari)



 Kaypipas qhaway 
 Kawsaq

Katiguriya:Kawsay yachay