Kumputaq

1: Qhawana pampa
2: Tiksi last'a
3: Chawpi willa llamk'apuykuq antacha (processor)
4: Lliwchisqa antacha ñiqina punku ATA (Integrated Drive Electronics IDE)
5: Kutiykuq yuyaykuq antacha (RAM)
6: Yapasqa last'akuna: siq'ina last'a, ruqyana last'a, llika last'a
7: Pinchikilla pukyu
8: Ñit'isqa phiruru kuyuchina
9: Sinchi phiruru (hard disk)
10: Yatana llumpa
11: Ukucha antacha
Kumputaq, yupaq ruwana, kama churariq icha kumputaruraqa (Inlis simipi: computer, Kastilla simipi: computador, computadora, ordenador) willata (inhurmasyun ñisqakunata) wakichisqawan (purukramasqawan) yupana llamk'anawan - wakichi (purukrama ñisqawan) - llamk'apuyta atiq, pinchikillawan llamk'aq llamk'anam.

Kumputaqqa illachinawan llamk'aqkunawan willayta yaykuchinapaq, thatkichinapaq, hallch'anapaq, lluqsichinapaq ima makina.

 Imakunamantam ruwasqa 
Willa llamk'apuykuq antachakunaqa yaqa pusaykuqmantam, silisyumanta ruwasqa, ch'iñicha (pisilla milimitrum hatun), Antañiqichaq chhillpa (Inlis simipi computer chip) ñisqam.

Antañiqichaq kapchiytaqa willa kapchiy (inhurmasyun tiknuluhiya) ninchikmi.

Antañiqichaqpa rikuna, imayaymanta ruwasqantaqa sinchi kaq (Inlis simipi: hardware) ninchik. Lliw wakichisqakunataq - manam imayaymantachu ruwasqa - llamp'u kaq (software) ñisqam.

 Sinchi kaq 
John von Neumannpa 1946 watapi ñisqankamaqa Antañiqichaq kay pichqa uma rakiyuqmi:

 Chawpi willa llamk'apuykuq antacha (Central processing unit CPU)
 Ñiqiykuq antacha (Arithmetic logic unit ALU)
 Umanchaq antacha (Control unit)
 Pusaykuq antacha (Bus unit)
 Yuyaykuq antacha (Memory)
 Kutiykuq yuyaykuq antacha (Random access memory RAM)
 Tiyachkaq yuyaykuq antacha (Read only memory ROM)
 Yaykuchiq antacha, Lluqsichiq antacha (Input unit, Output unit)
 Qhawana pampa (Monitor), Siq'ina last'a (Graphic card)
 Antañiqichaq ch'ipachina (Printer)
 Yatana llumpa (Keyboard)
 Ukucha antacha = Antañiqichaq ukucha (Mouse)
 Sinchi phiruru (Hard disk)
 Ruqyana (Loudspeaker), Uyarina anta (Microphone), Ruqyana last'a (Sound card)
 Apana phiruru kuyuchina, Apana phiruru (Floppy disk drive, Floppy disk)
 Ñit'isqa phiruru kuyuchina, Ñit'isqa phiruru (Compact disk drive, Compact disk CD)
 Antañiqichaq llika last'a, Antañiqichaq llika (Network card, Computer network)

 Llamp'u kaq 
 Llamk'aykuna llika (Operating system)
 Rurana wakichikuna (Applications)
 Kamukusqa (Library, Folder)
 Willañiqi (File)

 Antañiqichaq yachaypampakuna 

 Kapchisqa Yuyay 
Kapchisqa yuyay icha wallpasqa yuyayqa runa ruwasqa yuyaymi kan.

 Kaypipas qhaway 
 Internet

 Wak sutinkuna 
Yupa Ñiqinchaq/Kaqinchaq, Yupaq/Yupapuq/Yupalliq/Yupachaq, Kama kamaq, Kamachaq/Huchachaq, Chincha Qhichwa simipi: Antañikichik, Qhichwa I simipi: Ñiqitsaq

 Hawa T'inkikuna 
 Aplicaciones de la computación 8,2 MB, Formato PDF (Kastilla simipi)
 Google Quechua
 Runasimipi Qespisqa Software - Proyecto para crear software libre en quechua

Katiguriya:Llamk'ana
Katiguriya:Willay yachay
Katiguriya:hamp'ara antañiqichaq