San Martin suyu

San Martin suyu nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk suyum. Uma llaqtanqa Muyupampa llaqtam. Aswan hatun llaqtanqa Taraputu llaqtam.
 Wiñay kawsay 
Kamasqa .

 Allpa saywachi 
 Amachasqa sallqa suyukuna: Abiseo mayu mamallaqta parki -  Cordillera Azul mamallaqta parki - Hanan Mayu amachana sach'a-sach'a
 Mayukuna: Wallaqa -  Mayu - Sapusuwa mayu - Tukachi mayu
 Q'asakuna: Iskay Krus (4.350m) Mariscal Cáceres pruwinsyapi; Ventanas (4.200 m) Patazpi, Tahgarana (1.500 m) Lamas pruwinsyapi.
 Punkukuna: Kaynarachi (350 m) Lamas pruwinsyapi; De Aguirre (500 m) (San Martin pruwinsyapi); Wamanwasi (San Martin pruwinsyapi).
 Quchakuna: Laguna del Mundo Perdido - Sawsi qucha 

Pulitika rakiy
Chunka pruwinsyanmi kan, 77 distritunmi kan.
 Pruwinsya Runakuna (2007)www.inei.gob.pe Uma llaqta Lamas  79.075  Lamas Mariscal Cáceres  50.884  Huwanhuy Muyupampa  115.389  Muyupampa Pikuta  37.721  Pikuta Qurisapa (El Dorado) 33.638  San José de Sisa Rioja  104.882  Rioja San Martin  161.132  Taraputu Sumaq qhaway (Bellavista)  49.293  Sumaq qhaway Tukachi  72.346  Tukachi Wallaqa  24.448  Sapusuwa 

 Runakuna 
San Martin suyupi Chayawita, Llakwash runakunam tiyanku.
 Simikuna 
Qhichwa simi, kastilla simi, awahun simi chayawita simipas

 Pruwinsya Kastilla simita rimaqkuna  /1    % Indihina simita rimaqkuna  /1, /2   % Lamas 65,67694.53,7035.3 Mariscal Cáceres 44,54799.41860.4 Muyupampa 100,18298.71,1181.1 Pikuta 32,97999.51060.3 Qurisapa 28,52797.95441.9 Rioja 90,13797.71,9052.1 San Martin 143,69699.28550.6 Sumaq qhaway 42,49199.13050.7 Tukachi 61,63895.52,8414.4 Wallaqa 21,52899.7360.2 Llapan631,40198.011,5991.8
 /1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata 

 /2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)

 Pukyu: www.inei.gob.pe/ 

 Yachachiy 
 Wawa wasikuna : 498
 Huch'uy yachay wasikuna: 1.129
 Chawpi yachay wasikuna: 198
 Yachay sunturkuna
 César Vallejo yachay suntur
 Universidad Nacional de San Martín
 Universidad Peruana Unión.  

 Apaykachana 
 Antanka pampakuna: Taraputu, Rioja, Uchisa, Huwanhuy, Tukachi, Muyupampa, Sapusuwa. 
 Kaypipas qhaway 
 Ikitus
 Willay pukyukuna 

 iinei.inei.gob.pe
 Hawa t'inkikuna 
 Saywitu: San Martin suyu
 San Martín qhichwa simipi kastilla simipipas willakuykuna ILV 
(1. Busqueda de páginas seleccionadas: sample.pdf / 2.Bajar archivo comprimido: zip)

 Aku kawaypa kolorkunata, Aku yupaypa kechwapi 
 Aku Parlanakuypachi 
 Aku takikuypachi
 Animalkunapa kuentukuna
 Chaypi chaypi suk imaka I
 Chaypi chaypi suk imaka II
 Chaypi chaypi suk imaka III
 Imashnami ruranchi
 Kuentitukuna
 Maceda llakta 
 Ñawpa tiempu kuentukuna
 Parlanakuypachi kawsashkaynikunata
 Pishkillukuna
 Pumashi apostarcan tamyahuan
 Puriyninchipi tukuy layata kawanchi
 Rinchi purikuk
 Suk kuentukuna asichikunanchipa
 Wamrakunata kuydanchi

Katiguriya:Suyu (Piruw)
!