Qhichwa runa

Mat'iykay,

Huriyu iñiyConverting Inca Indians in Peru Qhichwa wiphala

Qhichwa runa nisqaqa lliw Qhichwa simita rimaq runakunam, Piruw, Wuliwiya, Ikwayur, Kulumbya, Arhintina, Chili mama llaqtakunapi tiyaq.

Qhichwa runakunaqa achka ñawpaq runa llaqtakunamantam paqarin, ahinataq Wankakuna, Chankakuna, K'anakuna, Qanchikuna, Inkakuna, Kallawayakuna, Qullakuna, Kañarikuna hukkunamantapas.

Manaraq huk Qhichwa runa llaqta kaptinpas, huk Qhichwa pusaqkunam chay hina huk runa llaqtapaq rimapuykunku.

Piruwpiqa manam lliw Qhichwa runakunapaq tantanakuyninchu kan. Ikwadur mama llaqtapitaq ECUARUNARI tantanakuymi lliw Kichwa runakunata rikuchiykun. Chay ECUARUNARI-qa hatun CONAIE sutiyuq, lliw indihina nisqa runa llaqtakunata rikuchiykuq tantanakuypim wankurisqa. Wuliwiyapiqa lliw Qhichwa runakuna yaqa kaqllatam Qhichwa siminkuta rimanku. Manaraq huk tantanakuyninku kaptinpas, ñam Yachay Ministiryupiqa huk kunayninku CENAQ nisqa kachkan.

 Arhintinapi Qhichwa runakuna 
Arhintina suyupiqa 140.000-chá 160.000-chá Qhichwa rimaq kawsan Santiago del Estero pruwinsyapi. Astawan 6290 qhichwa runakuna Huhuy (Jujui) pruwinsyapi tiyanku. 1.379.000 urin Wuliwiyamanta qhichwa rimaq runakunaqa waq Arhintina suyukunapi kankus.

 Runa llaqta Runa llaqtap ayllun Simi Wamani Dipartamintu Qhichwa Qhichwa Arhintinap runasimin  kastilla simi Santiago del Estero wamani Figueroa, Sarmiento, San Martín, Silípica, Loreto, Avellaneda, Salavina, Atamisqui, (Robles, Capital, Ibarra, General Taboada)

 Pukyu:El Quichua de Santiago del Estero (kastilla simipi)

 Wuliwiyapi Qhichwa runakuna 
Wuliwiya suyupiqa 2.920.000 Qhichwa rimaq kawsan, Chuqichaka suyupi, Quchapampa suyupi, P'utuqsi suyupi, Uru-Uru suyupi, Chuqiyapu suyupi, Santa Kruspipas.

 Suyu Pruwinsya Chuqichaka suyu . Chuqiyapu suyu Muñiqa pruwinsya, Bautista Saavedra pruwinsya, Franz Tamayo pruwinsya P'utuqsi suyu . Quchapampa suyu . Santa Krus suyu Ichilu pruwinsya, Obispo Santiestevan pruwinsya (10.000-chá runa, Quchapampamanta, P'utuqsimanta, Chuqichakamanta) Uru-Uru suyu .

Chuqiyapu suyupiqa Kallawaya runakuna tiyanku. Kallawaya simitam rimanku.

Apaykachana: Apulu, Mirq´amaya, hukkunapas: antanka

 Ikwadurpi Qhichwa runakuna 

 Kulumbyapi Qhichwa runakuna 

 Runa llaqta Runa llaqtap ayllun Simi Riqyun Kichwa Kichwa Chinchay runashimi Putumayu

 Pukyu:www.ethnologue.com / Quechua, Napo Lowland (inlish simipi)

 Piruwpi Qhichwa runakuna 
Piruw suyupiqa 3.262.137 Qhichwa rimaq kawsarqan 2007 watapi pikunachus 5-watayuq aswan kuraq ima karqanku. Qusqu suyupi, Ayakuchu suyupi, Apurimaq suyupi, Wankawillka suyupi, Anqash suyupi, Wanuku suyupi, Hunin suyupi, Pasqu suyupi, Kashamarka suyupi, Lima suyupi, Punu suyupi, Ariqipa suyupi, hukkunapas.

 Runa llaqta Runa llaqtap ayllun Simi Suyu Pruwinsya Chanka Qhichwa Chanka runasimi,  kastilla simi Ayakuchu suyu - K'ana Qhichwa Qhichwa simi,  kastilla simi Qusqu suyu K'anas pruwinsya, Kiskachay pruwinsya  Llakwash Kichwa Lamas-Luritu,  kastilla simi San Martin suyu Lamas pruwinsya, San Martin pruwinsya, Sumaq qhaway pruwinsya, Pikuta pruwinsya, Qurisapa pruwinsya, Tukachi pruwinsya, Wallaqa pruwinsya,    Napuruna Kichwa  Kichwa  Luritu suyu Maynas pruwinsya, Tampupata pruwinsya  Qanchi Qhichwa Qhichwa simi,  kastilla simi Qusqu suyu Qanchi pruwinsya Q'irus Qhichwa Qhichwa simi,  kastilla simi Qusqu suyu Pawqartampu pruwinsya Qhichwa Pastasa-Tigre Kichwa  Kichwa,  kastilla simi Luritu suyu Datem del Marañón pruwinsya, Luritu pruwinsya  Wanka Qhichwa Wanka Nuna Shimi,  kastilla simi Hunin suyu - 

 Musiku 
 Allpa llamk'ay: sara, papa, uqa, papaliza, triyu, yuyu, siwara, kinwa, kuka, kaphiy, waytakuna, .
 Qhuya 
 Maki kapchiy

 Wankikuna 

 Runakuna 
 Luis Macas
 Kaypipas qhaway 
 Q'irus
 Aymara runa
 Puruha
 Kallawaya
 Wuliwiya suyupi runa llaqtakuna
 Piruw suyupi runa llaqtakuna

 Pukyukuna 

 www.bolivia.com / Qhichwa runa
 Hawa t'inkikuna 
 Pueblos Indígenas de Bolivia, Qhichwa runa llaqta (kastilla simipi)

Katiguriya:Kultura
Katiguriya:Awya Yalapi runa llaqta
!
Katiguriya:Arhintinapi runa llaqta
Katiguriya:Wuliwiyapi runa llaqta
Katiguriya:Ikwadurpi runa llaqta
Katiguriya:Kulumbyapi runa llaqta
Katiguriya:Piruwpi runa llaqta