Lukana wamani

Lukana wamani (aymara simipi: Luk'ana jisk'a suyu Luk'ana. dedo de mano o de pie; "Diccionario Aymara-castellano" ,Lima/ Puno 1984; Inide- GTZ ; kastilla simipi: Provincia de Lucanas) nisqaqa huk piruwanu pruwinsyam, Ayakuchu suyupi. Uma llaqtanqa Pukyu llaqtam.

 Wiñay kawsay 
Kamasqa .

 Allpa saywachi 
 Amachasqa sallqa suyukuna: Ayakuchu Pampa willkachasqa ñawpa suyu - Pampa Galeras - Bárbara D´Achille mama llaqta risirwa
 Urqukuna: Qarwarasu
 Quchakuna: Apiñaqucha, Islaqucha, Yawriwiri qucha
 Mayukuna: Llawta mayu, Laramati mayu, Lukanamarka mayu, Tambo Quemado mayu, Chuqimaran mayu, Uchitampu mayu, Acarí mayu, Lampalla mayu, Suntuntu mayu, Yanamayu, Pumarangra mayu.

 Yurakuna 
 Wiru yura rikch'aq ayllu (Poaceae):
 Q'uya (Festuca sp.)
 Ichhu (Stipa ichu)
 Chillwar / Pumachu (Calamagrostis sp.) 
 Ch'antasqa tuktuyuq rikch'aq ayllu
 Senecio sp.
 Kiswar (Buddleja incana) 
 Pachataya (Lepidophyllum quadrangulare)
 Qiwuña (Polylepis sp.)

 Uywakuna 
 Pili (familia Anatidae):
 Patu jirka (Anas georgica)
 Sutru (Anas flavirostris)
 Q'arachupa: (Didelphis marsupialis)
 Taruka (Hippocamelus antisensis)
 Wanaku (Lama guanicoe) / (Vicugna pacos))
 Piruwanu Wisk'acha (Lagidium peruanum) 
 Chupasapa achuqalla (Mustela frenata)
 P'isaqa:(Nothoprocta ornata)
 Atuq (Pseudalopex culpaeus)
 Wik'uñakuna (Vicugna vicugna)
 Kuntur (Vultur gryphus)
 Yuthu: Puna yuthu (Tinamotis pentlandii) 

 Pulitika rakiy 
Iskay chunka hukniyuq distritunmi kan.
 Distritu Runakuna (2007) www.inei.gob.pe Uma llaqta Kuraka Awqara  4.400  Awqara Ismael Tito Ccoyllo Antamarka  3.427  Antamarka Hugo Calixto Quispe Delgado Chawiña  2.355  Chawiña Ysrael Alcides Atoccza Torres Chipaw  3.965  Chipaw William Sandro Espino Ferrel Laramati  1.902  Laramati Juan Yihino Moscoso Salcedo Leoncio Prado  1.592  Tambo Quemado Mario Adan Alfaro Pacase Llawta  1.372  Llawta Zacarias David Roca Caso Lukana  3.777  Lukana Anibal Poma Sarmiento Pallqu  1.552  San Pedro de Palco n Pukyu  13.870  Pukyu Pedro Fernando Tincopa Calle Qawana  3.252  Qawana Octavio Alegria León Uqaña  3.444  Uqaña Celino Pardo Champi Utuqa  3.013  Utuqa Julio Americo Martinez Cabezudo San Huwan  1.233  San Huwan Americo Orlando Peñafiel Garcia San Kristuwal  1.944  San Kristuwal Luis Paulino Rojas Alfaro Sanku  5.548  Sanku Pedro Fidel Quispe Marquez San Pidru  3.317  San Pidru Mariano Taipe Huamani Santa Lusiya  1.127  Santa Lusiya Godofredo Roger Barrientos Guevara Saysa  875  Saysa Regulo Montoya Cantoral Wakwas  2.704  Wakwas Emilio Rito Palomino Alfaro Waykawachu  745 Waykawachu Linder Atauje Pumallihua
 Llaqtakuna - Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna 
 Runakuna 
 Simikuna 
Pruiwnsyapiqa kastilla simitam, qhichwa simitam rimanku.

 Distritu Kastilla simita rimaqkuna  /1    % Indihina simita rimaqkuna  /1, /2   % Awqara 1,83145.42,19554.5 Carmen Salcedo 1,35842.11,85957.6 Chawiña 79137.81,29962.1 Chipaw 90925.62,64374.3 Laramati 1,53590.31619.5 Leoncio Prado 1,19581.726418.1 Llawta 1,16494.5635.1 Lukana 1,40441.31,98858.5 Pallqu 81559.655140.3 Pukyu 7,65461.64,75238.3 Qawana 1,25241.31,77858.7 Uqaña 2,64684.646915.0 Utuqa 2,37688.331411.7 San Huwan 81270.533729.3 San Kristuwal 1529.11,51490.9 Sanku 2,73956.42,11243.5 San Pidru 51617.62,40382.2 Santa Lusiya 76773.327926.7 Saysa 67481.715118.3 Wakwas 2,34396.5853.5 Waykawachu 14521.054779.0 Llapan33,07856.125,76443.7

 /1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata 

 /2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)

 Pukyu: www.inei.gob.pe/ 

 Karu puriy 
 Caniche 
 Pusaphaqcha
 Chullpakuna (Antamarka: 1 km)
 Chimpa: pata patakuna
 Killata pampa
 José María Arguedas wasi
 Qirunta armakuna
 Churulla qucha (Yaku raymi)
 Raymikuna 
 Yaku raymi (Antamarkapi)

 Kaypipas qhaway/Rikuy chaymanta 
 Ayakuchu suyu
 Wamanqa
 Willay pukyukuna 

 Hawa t’inkikuna 
 Saywitu: Ayakuchu suyu


[[Wamani (Piruw)
Katiguriya:Pruwinsya (Ayakuchu suyu)
Lukana wamani