Rumi llukllu

Rumi kukllu, rumiyasqamanta llukllu, pampa llukllu, manaraq rawrachisqa/waphsiyachisqa llukllu icha Pitrulyu (Kastilla simi: petróleo) huk allpa ukhunpi tiyaq, yana, rawraypaq, puriqlla (likidu) kaq k'illimsa yakuchaqkuna chaqrusqam, rumiyasqa rawrana nisqa.
Huk sutikuna
 Kupii samusa 'copé'manta.
 Yanaquri musuq simi samusa 'oro negro'manta  Arusimiñee , Minedu Bolivia (2009) . 

Kaykunata ruranku

Allpa wiramantaqa achka imakunatapas ruranchik, ahinataq:
 Rawranakuna (antawa, antakuyu, antankakunapaq, wasikunapi quñichinapas)
 Bensin (gasolina)
 Diesel
 Kirusini
 Imachanakuna
 Plastika
 Artifisyal q'aytukuna
Pukyukuna

 Hawa t'inkikuna 

 PETROPERU (qhichwa simipi)
 PETROPERU (aymara simipi)

Katiguriya:Rumiyasqa rawrana