Unquy

Unquy nisqaqa ima runap, uywap icha yurap mana allin, mana sinchi, mana qhali, mana thañi kachkayninmi.

Unqusqa runataqa hampinapaq hampiq runa (hampikamayuq icha hampiq yachaq) hampikunatam quykun.

 Riy unquy: epidemia

 Mama Patsa unquy riq: Pandemia

 Unquykuna 

Unquyqa unquchiqkunarayku icha huk hamukunaraykum paqarin.

 Ayllu llaqtapi hampiq yachakunakama 
 Wayra unquy
 Manchari unquy (Uraña unquy)
 Glurya unquy

 Qatiq unquykuna 

Qatiq unquy nisqakunaqa unquchiq nisqakunap paqarichisqanmi. Chay unquchiqkunaqa añakikunam, qurwarakuna, ch'ulla kawsaykuqkuna, atamkuna (runapi kawsaq kurukuna), añawkunapas.

 Añakikunap paqarichisqan unquykuna 

 Q'icha unquy (Cholera)
 Wanthi unquy (Syphilis)
 Suq'a unquy (Tuberculosis)
 Lliqti unquy (Lepra)

 Añawkunap paqarichisqan unquykuna 

 Unquy hark'aypa chaskisqa waqlliynin (SIDA / AIDS)
 Chhulli (Influenza)
 Muru unquy - (Variola)
 Hawaqlla muru unquy - (Varicella)
 Tikti (Verruca)

 Ch'ulla kawsaykuqkunap paqarichisqan unquykuna 

 Yawar q'icha (Dysenteria)
 Chukchu (Malaria)

 Atamkuna 

 Pila k'uyka (Ascaris lumbricoides)
 T'ipki kuru (Enterobius vermicularis = Oxyuris vermicularis)
 Ch'iwi kuru (Necator americanus, Ancylostoma duodenale)
 Kinwara (Cestodes)

 Mana qatiq unquykuna 

Mana qatiq unquykunataq manam unquchiqpa paqarichisqanchu, huk hamurayku paqarin.

 Machay (Ebriositas)
 Apanqara unquy (Cancer)
 Misk'i unquy (Diabetes mellitus)
 Ñawsa kay (Caecitas) 
 Ñawi phuyu unquy (Cataracta)
 Ñawi ñit'iy unquy (Glaucoma)
 Wanq'uyay, Ruqt'u kay - (Surditas)
 Waq'a unquy - (Morbus mentalis)
 Llasaq yawar (Hypertensio)
 Wirakaray (Obesitas)

 Unquchiqkuna 
 Añaw (Virus)
 Añaki (Bacteria)
 Qurwara (Fungi)
 Ch'ulla kawsaykuq (Protozoa)
 Atam (qasi uqu) uywakuna (kurukuna, k'uykakuna)

 Kaypipas qhaway 
 Runap kurkun
 Unquykuna: sutisuyu
 Unquykuna (kastilla simi - qhichwa simi)

 Hawa T'inkikuna 
 Quechua Médico. Unkuykuna: Kastilla simipi - Quechwasimipi (Lista)
 Quechua Médico: Profesiones relacionadas con la medicina .... Lista: Kastilla simipi - Quechwasimipi
 Quechua Médico. Preguntas y frases mas usuales que se utilizan en la consulta médica.
 Quechua Médico. Glosario de signos, síntomas, y enfermedades más conocidas en quechua.

Katiguriya:Hampi yachay
!