Killa pacha

Iskay chunka pusaqniyuq p'unchawpi - tawa simanapi - killaqa huk kutitam tiksi muyuta muyapayan, huk watapaq huk p'unchaw phaltaptin chunka kimsayuq kutitam. Huk muyusqanta killa icha killa pacha ninchik.

Qhichwa simipi rimasqa killa sutikunaqa ancha ñawram (chaypi qhaway).

Griguryanu nisqa kalindaryukamataq huk watata chunka iskayniyuq killa pachamanmi rakinchik. Chay killakunaqa kimsa chunka, kimsa chunka hukniyuq, iskay chunka pusaqniyuq icha iskay chunka isqunniyuq p'unchawniyuqmi:

Kaymi watap killankuna: 
 Qhulla puquy killa icha Iniru (kastilla simipi: Enero) - 31 p'unchawniyuq
 Hatun puquy killa icha Phiwriru (kastilla simipi: Febrero) - 28 p'unchawniyuq, sapa tawa kaq watapitaq 29 p'unchawniyuq
 Pawqar waray killa icha Marsu (kastilla simipi: Marzo) - 31 p'unchawniyuq
 Ayriway killa icha Awril (kastilla simipi: Abril) - 30 p'unchawniyuq
 Aymuray killa icha Mayukilla (kastilla simipi: Mayo) - 31 p'unchawniyuq
 Inti raymi killa icha Hunyu (kastilla simipi: Junio) - 30 p'unchawniyuq
 Anta situwa killa icha Hulyu (kastilla simipi: Julio) - 31 p'unchawniyuq
 Chakra yapuy killa, Qhapaq situwa killa icha Awustu (kastilla simipi: Agosto) - 31 p'unchawniyuq
 Tarpuy killa, Quya raymi killa, Uma raymi killa icha Sitimri (kastilla simipi: Septiembre) - 30 p'unchawniyuq
 Kantaray killa icha Uktuwri (kastilla simipi: Octubre) - 31 p'unchawniyuq
 Ayamarq'a killa icha Nuwimri (kastilla simipi: Noviembre) - 30 p'unchawniyuq
 Qhapaq raymi killa icha Disimri (kastilla simipi: Diciembre) - 31 p'unchawniyuq

Katiguriya:Pacha tupu