Añaki

Añaki icha Waktirya (Ilinika simimanta Βακτήριον, "k'aspicha", chaymanta Latin simipi Bacterium) nisqakunaqa kawsaykuq huk'innaq (Procariota) nisqa ch'ulla kawsaykuq kaq kawsaqkunam. Maypipas, tukuy tiksi muyuntinpi kawsanku. Ancha ch'iñilla kaptin, ch'iñi qhawanallawan (mikruskupu nisqawan) rikunchik.

Añakikunaqa ancha achka rikch'aqkunam. Achka hinatam kawsanku. Anqas añaki nisqakuna inti wayllanku, huk añaki rikch'aqkuna ismuchiqkunam, hukkunataq unquchiqmi. Runa kurkup ch'unchulninpi ancha achka añaki kawsaspa, mikhuna uspuyninchikpi yanapanku. Hukkunamantataq unqunchikmi. 

Kaymi huk unquchiq añakikunap paqarichisqan runap unquyninkuna:
 Q'icha unquy (Cholera)
 Wanthi unquy (Syphilis)
 Suq'a unquy (Tuberculosis)
 Lliqti unquy (Lepra)
 Sirk'i unquy (Bartonellosis)
 Yana wañuy (Pestis)

 Kaypipas qhaway 
 Ñawpa añaki (Archaea)
 Añaw icha Wirus (Virus)

 Hawa t'inkikuna 

!
Katiguriya:Kawsaq
Katiguriya:Hampi yachay