Ariruma Kowii

Ariruma Kowiiqa Jacinto Conejo Maldonadopa  sutiyuq runaqa kuynin. Pay runaqa ( paqarisqa Utawalu/Otavalo llaqtapi, Ikwadurpi) ikwayurniyuq kichwa rimaypi kastilla simipipas qillqaqmi, harawiqmi, yachachiqmi, pulitiku runapas.

 Kawsaynin 
Jacinto Conejo Maldonadoqa Utawalu llaqtapim wiñamurqan. Universidad Central del Ecuador hatun yachaywasipi Ciencias políticas y sociales yachaqarqan. Apuskachaq kichwa runa kayta musyachikuspa musuqta Ariruma Kowii nikuspam sutinchakurqan. Hoy nisqa punchawnintin willay p'anqapi qillqaspa sumaq kichwa harawinkunatam uyanchayta qallarirqan. 1988 watapi Mutsuktsurini nisqa harawiyuq liwrunwan ñawpaq kaq kichwa simillapi qillqamayt'utam uyancharqan.

2007 watapi Rafael Correa sutiyuq umalliqmi Arirumata kamachinaman qayarqan. Chaypi Arirumaqa ayllu runakunap yachayninkunata sinchichanapaqmi llamk'an.Ariruma Kowii, un poeta al frente de educación indígena. Hoy, 23 de agosto de 2006 Rafael Correata qatispam nirqan, Iskay simi yachaywasikunaqa manam CONAIEllapchu, kamachinapmi paykunata pusanan, nispa. Chaymanta 2010 watapi CONAIEp pusaqninkuna Arirumata aylluruna tantanakuymantam qarqurqan.El control de la Dineib profundiza la pugna entre Conaie y Gobierno. El Universo, 8 de marzo de 2010

Arirumap wawqin Mario Conejo Maldonado sutiyuq 2000 watamanta Utawalu llaktap alkaldinmi kachkan.Análisis político del movimiento indígena en Otavalo y Cotacachi

 Qillqasqankuna 
Ariruma Kowii. Kichwa shutikunamanta shimiyuk panka. Quito: Corp. Ed. Nacional, 1998   
Ariruma Kowii. Estado de la cuestión: de la obra de Guamán Poma de Ayala. La Paz : Carrera de Liter., Fac. de Humanidades y Ciencias de la Educación, UMSA, 1998   
Ariruma Kowii. Tsaitsik: poemas para construir el futuro. Ibarra: Centro de Ed. Culturales de Imbabura, 1993   
Ariruma Kowii. Mutsuctsurini. Quito: Llactamanta Quillcac Tantanacushca, 1988

 Kaypipas qhaway 
Qhichwa simi kapchiy

 Hawa t'inkikuna 
Ariruma Kowii: Pachaka, Allpa mama ama wañuchun.

 Willay pukyukuna 

Katiguriya:Qhari
Katiguriya:Paqarisqa 1961
Katiguriya:Utawalu llaqtapi paqarisqa
Katiguriya:Qillqaq (Ikwayur)
Katiguriya:Qillqaq (Qhichwa simi)