Kawsaq

Kawsaq nisqaqa tukuy kawsaq, wiñaq, imayay t'ikray (metabolismu) nisqata ruraqkunam, ahinataq:
 runa
 uywa
 yura
 k'allampa
 añaki
 ñawpa añaki

Imamantam kawsanku, chaykamaqa kay hinatam rakinchik:
 wayllaq (yurakuna anqas añakikunapas)
 mikhuq (uywakuna runakunapas)
 ismuchiq (k'allampakuna añakikunapas)

Añawkuna manam chiqapchu kawsaqkuna, mana kikinpa imayay t'ikraynin kaptin.

 Kawsaqkunap mitan kamaynin 

 Kawsaq -Allpa pacha-
    ├─Archaea (Ñawpa añaki)
    ├─Bacteria (Añaki)
    └─Eukaryota (Kawsaykuq huk'iyuq)
        ├─Protista (Ch'ulla kawsaykuq)
        ├─Fungi (K'allampa)
        ├─Plantae (Yura)
        └─Animalia (Uywa)


 Kaypipas qhaway 
 Kawsay

Katiguriya:Kawsay yachay