Wawa

Wawa nisqaqa uchuyllaraq runam. Warmim mama tukuspa wawantaqa wachakun. Taytanpa Mamanpapas wawata uywananmi. Tawamanta astawan watayuq, ichataq manaraq sayaq runaqa wamram.

Manaraq huk watayuq wawakunataqa pallpa ninchikmi.

 Wawa, wamra kaypa mit'ankuna 
Wawa (manaraq tawa watayuq runa)
 Llullu wawa, uchuy wawacha (manaraq huk watayuq runa)
 Pallpa (manaraq suqta killayuq runa): ñuñuqllaraq, puñuqllaraq, qhulla wawa, uña wawa
 Kaywan tukukun: qhawariy, asiriy, mikhuriy, upyariy
 Lat'aqcha, lat'aq wawa (1-2 watayuq)
 Kaywan tukukun: rimariy, lat'ariy, sayarikuy, puririy
 Qispisqa wawa, yuyaychasapa, yuyaychayuq (2-3 watayuq)
 Kaywan tukukun: anukay, p'achallikuy

Wamra (4-18 watayuq runa: warma [AYA]; irqi [QUS], hirq'i [BUL], walash/wamla [WAN])
 Wamracha (irqicha) (4-6 watayuq)
 Kaywan tukukun: rutuy, wasipi yanapay, sullkakunata qhaway, uywakunata qhaway, sapalla qhawakuspa maymanpas puriy, yachay wasipi yacharikuy
 P'asña (7-13 watayuq warmicha)
 Kaywan tukukun: chakrapi yanapay, michiypi yanapay
 Maqt'a (7-13 watayuq qharicha)
 Kaywan tukukun: chakrapi yanapay, michiypi yanapay
 Miska p'asña (14-17 watayuq warmicha)
 Kaywan tukukun: k'ikuriy, waylluriy
 Llamk'aq maqt'a (14-17 watayuq qharicha)
 Kaywan tukukun: yapuriy (t'akllawan, yuntawan), waylluriy

18 wata ñiqniyuq kaspa sayaq runam tukukun.

 Waman Pumap nisqankama mit'ankuna (16 kaq pachakwatapi) 
 Wawa (0-1 watayuq; ñuñuqraq wawa)
 Llullu wawa, kirawpi kaq wawa (1-5 killayuq; ñaqha yurimusqa, ñuñuqllaraq, puñuqllaraq, kirawpi kaq wawa)
 Lluq'aq wawa, lluq'aq wamra (1-2 watayuq; lluq'aq wawa, mamanpa qhawasqan)
 Wamra (1-9 watayuq)
 Llullu wamra (1-5 watayuq	pukllaq, muyuriyninta k'uskiykuqña wawa)
 Pukllakuq wamra (5-9 watayuq; pukllaq, allikayakuq, mama taytata yanapaq, sullkakunata qhawaq, wasipi yanapaq, [p'asñacha:] aqha ruraysiq)
 Pawaw pallaq (9-12 watayuq p'asñacha: t'ikakunata pallaykuq, hawapi wasipipas yanapaq, iñaka ñust'akunapaq awaq yanuysiqpas)
 Tuqllakuq wamra (9-12 watayuq maqt'acha: pisquchata chakuq, llamk'ata yachariq, michiq, yamt'ata ichhutapas pallaykuq, puchkaq, mama taytap huk kuraqpapas nisqanta ruraq)
 Qhuru taski, rutusqa taski (12-18 watayuq p'asña: mama taytata yanapaq, iñaka ñust'ap mink'asqan kaq, puchkaq, yanuq, michiq, hukkunapi mink'aq
 Maqt'a (12-18 watayuq maqt'a: michiq, chakuq, tarpuysiq, kurakap mink'asqan kaq)
 Chunka pusaqniyuq wata ñiqniyuq kaspa sayaq runa tukukun.

 Kaypipas qhaway 

 Kawsay
 Ayllu

 Hawa t'inkikuna 
 Yachaq masiy. Qusqu - Qullaw Qhichwa (Liwru online pdf)

Katiguriya:Runa
Katiguriya:Ayllu