Aymara simi

Aymara simi icha Aymar simi (aymara simipi: Aymar aru, kastilla simipi: Aimara) nisqaqa 3.000.000 aymara runakunap rimayninmi, kay mama llaqtakunapi:

 Wuliwiya: 2.000.000 rimaqkuna - 1.600.000 aymara rimaq 1992 watapi (Albó 1995)
 Piruw: 500.000 rimaqkuna - 300.000 - 500.000 rimaq 1976 watapi (350.320 rimaq, Cerrón Palomino 1987)
 Chili: 10.000 rimaqkuna - 48.477 aymara (runakuna: 14+ wata) 1992-93 watakunapi (Hatun Yupaypi) (Aylwin 1994)

 Huk rimakuna 
Kaymi huk aymara rimakuna (qhichwa simi - aymara simi):

 Ñuqa: Naya
 Qam: Juma
 Pay: Jupa
 Ñuqanchik: Jiwasa, jiwasanaka
 Ñuqayku: Nanaka
 Arí: Jisa
 Manam: Janiwa
 Hatun: Jach'a
 Uchuy: Jisk'a
 Wawa: Wawa
 Yaya: Awki, tata
 Mama: Tayka, mama
 Qhari: Chacha
 Warmi: Warmi
 Syus: Tatitu, Yus

 Aymara simi k'itikuna 
(1992 watamanta yupaykuna, runakuna: 6+ wata, butler.cc.tut.fi Aymara simi k'itikuna (Albo 1995) (kastilla simi))

 Wuliwiyapi 
 Chuqiyapu suyu
 Pedro Domingo Murillo pruwinsiya
 Chakrapura k'itikuna: 93% aymara simi rimaq 
 Chuqiyapu: 40% aymara simi rimaq, 10% qhichwa simi rimaq, 54% kastilla simi rimaq 
 Altu llaqta 60% aymara simi rimaq, 53% aymara simi/kastilla simi, 35% kastilla simi 
 Umasuyu pruwinsiya: 96% aymara simi rimaq
 Paqaqi pruwinsiya: 94% aymara
 Eliodoro Camacho pruwinsiya: 97% aymara
 Muñecas pruwinsiya 99% aymara 
 Lariqaqa pruwinsiya: 95% aymara
 Taqliwi kantun (Litoral): 83% aymara
 Kantunkuna: Consata, Mapiri kantun, Sarampiuni kantun, Tipuani kantun, Wanay kantun, Santa Rosa de Challana, Tiyupunti kantun, Litoral
 Franz Tamayo pruwinsiya: 98% aymara simi rimaq, 16% qhichwa simi rimaq
 Inkawi pruwinsiya: 95% aymara
 Wiyacha llaqta 60% aymara, 55% aymara/kastilla simi, 38% kastilla simi
 José Ramón Loayza pruwinsiya: 94% aymara
 Inkisiwi pruwinsiya 
 Chakrapura k'itillikuna: 89% aymara
 Qullqiri llaqta: 41% aymara, 25% qhichwa, 45% kastilla simi
 Antikuna pruwinsiya: 97% aymara
 Aruma pruwinsiya: 94% aymara
 Manqu Qhapaq pruwinsiya: 93% aymara]
 Gualberto Villarroel pruwinsiya: 97% aymara
 José Manuel Pando pruwinsiya 97% aymara 
 Chinchay Yunka pruwinsiya 69% aymara, 91% aymara/kastilla simi, 29% kastilla simi, 4% qhichwa
 Quruyqu k'itipi: Quruyqu, Mururata, Pacollo, Challa, Suapi
 Quripata k'itipi: Quripata kantun, Arapata kantun, Trinidad Pampa, Milluwaya kantun
 Uralan Yunka pruwinsiya
 Asunta: La Asunta kantun, Villa Barrientos kantun, Las Mercedes kantun, Colopampa Grande kantun
 Chulumani: Chulumani kantun, Chirca kantun, Wankani kantun, Ocobaya kantun, Tajma, Victorio Lanza, 
 Yanakachi: Yanakachi kantun, Villa Aspiazu kantun
 Irupana: Irupana kantun, Chicaloma kantun, Laza kantun, La Plazuela kantun, Tres Rios kantun, Lambate kantun, Taca kantun
 Pariguaya
 Kantunkuna: Villa Barrientos 82% aymara, Colopampa 95% aymara
 Qarañawi pruwinsiya 
 Kantunkuna: Churu kantun 80% aymara, Inkawara kantun 89% aymara, Villa Elevación kantun 86% aymara, Carrasco kantun 89% aymara, Carrasco La Reserva kantun 83% aymara, San Pablo kantun 89% aymara, Calama kantun 84% aymara, San Lorenzo 90% aymara
 Uru-Uru suyu
 Uru-Uru pruwinsiya 77% aymara simi rimaq, 23% aymara-qhichwa]
 Uru-Uru llaqta: 22% aymara, 40% qhichwa, 99% kastilla simi
 Qaranqa pruwinsya: 94% aymara
 Sajama pruwinsiya: 90% aymara
 Litoral pruwinsiya: 76% aymara, 14% qhichwa, 90% kastilla simi 
 Ladislao Cabrera pruwinsiya: 91% aymara, 20% qhichwa
 Atawallpa pruwinsiya: 87% aymara, 28% qhichwa, 92% kastilla; chipaya simi rimaq, 39% aymara/chipaya simi rimaq (uru-chipaya)
 Sawkari pruwinsiya: 83% aymara, 31% aymara/qhichwa 
 Tomas Barrón pruwinsiya: 82% aymara, 6% aymara/qhichwa
 Uralan Qaranqa pruwinsiya: 96% aymara
 San Pedro de Totora pruwinsiya: 90% aymara
 Chinchay Qaranqa pruwinsiya: 97% aymara
 Puerto de Mejillones pruwinsiya: 67% aymara, 9% qhichwa, 97% kastilla
 Ch'allapata pruwinsiya icha Eduardo Avaroa pruwinsiya:
 Ch'allapata llaqta: 25% aymara, 65% qhichwa
 Puwpu pruwinsiya: 23% aymara
 Pantaléon Dalence pruwinsiya
 Wanuni llaqta: 64% qhichwa, 16% aymara
 Santiago Wari pruwinsiya (Sebastián Pagador): 73% aymara, 55% qhichwa
 P'utuqsi suyu:
 Daniel Campos pruwinsiya: 71% aymara, 98% qhichwa
 Chinchay Lipis pruwinsiya: 4% aymara, 89% qhichwa
 Antonio Quijarro pruwinsiya: 17% aymara, 74% qhichwa 
 Coroma kantun: 69% aymara, 72% qhichwa, 82% kastilla 
 Uyuni llaqta: 13% aymara, 46% qhichwa
 Rafael Bustillo pruwinsiya 
 Kantunkuna: Unsiya kantun, Aymaya kantun, Chukiuta kantun, Musuq Qulcha kantun, Qala Qala kantun, Llallawa kantun, Sicoya
 Charkas pruwinsya: qhichwa simi aymara simipas (kantunkuna: San Pedro de Buena Vista kantun, Moscari kantun, Mikani kantun, Toracari kantun, Quinamara, Tampu Khasa kantun, Carasi kantun, Pucara, Turu Turu kantun, Julu kantun, Añawani kantun, Yambata kantun)
 Coacarí kantun: 57% aymara 
 Alonso de Ibáñez pruwinsiya qhichwa simi aymara simipas (kantunkuna: Sakaka kantun, Wila Sirka kantun, Charca, Iturata, Carcoma)
 Kantunkunapi: Sillu Sillu, Qhariphuyu kantun, Chujlla kantun, Wanaquma kantun, Challwiri kantun, Jankhu Jankhu kantun, Juntawi kantun, Chaykuriri kantun, Ovejería, Wila Wila, Tarwa Chapi: 90-100% aymara
 Chayanta pruwinsiya qhichwa simi aymara simipas (kantunkuna: Chayala kantun, Qampaya kantun, Puquqwata kantun, Takarani kantun, Qisim Phuku kantun)
 Tomás Frías pruwinsiya
 Urmiri kantun 74% aymara, 99% qhichwa, 68% kastilla
 Quchapampa suyu: 
 Jayupaya pruwinsiya
 Kukapata kantun 90% aymara
 Kallchani kantun: 5% aymara
 Jayupaya kantun: 11% aymara
 Tapaqari pruwinsiya
 Leque kantun: 95% aymara, 35% aymara-qhichwa, 39% qhichwa, 52% kastilla 
 Ch'alla kantun: 83% aymara, 50% aymara-qhichwa, 66% qhichwa, 83% kastilla simi
 Chuqichaka suyu:
 Urupisa pruwinsiyapi, Pujpu kantun
 Beni suyu:
 Ballivián pruwinsiya: Rurrenabaque, Yukumu

 Piruwpi 
 Punu suyu 
 Wankani pruwinsiya
 Punu pruwinsiya: Aqura distritu, Platiriya distritu Chukuwitu distritu, Pichakani distritu 
 Putina pruwinsiya
 Chukuwitu pruwinsiya (Juli)
 Taqna suyu 
 Tarata pruwinsiya
 Muqiwa suyu
 General Sánchez Cerro pruwinsiya
 Mariscal Nieto pruwinsiya

 Chilipi 
48.477 aymara rimaq (runa 14+ wata) 1992-93 watakunapi (Hatun yupaypi) (Aylwin 1994), aswanta Qullawpi: 

 Región XIV I-pas (Arika Parinaqutapas suyu Tarapaka suyupas): Tarapaka, Arica, Iquique, 15.439 runa 
 Región II (Antofagasta suyu): 4.187 runa
 Región III (Atakama suyu): 1.289 runa
 Región IV (Kukimpu suyu): 2.093 runa
 Región V (Valparaíso suyu): 2.968 runa
 Región Metropolitana (Santiago suyu): 12.165 runa
 Región VI (Libertador General Bernardo O'Higgins suyu): 1.316 runa
 Región VII (Mawlli suyu): 1.725 runa
 Región VIII (Biobío suyu): 3.815 runa
 Región IX (Arawkaniya suyu): 1.199 runa
 Región XIV, X-pas (Mayukuna suyu Quchakuna suyupas): 1.602 runa
 Región XI (Aisén suyu): 131 runa
 Región XII (Magallanes Antartika suyu): 203 runa

 Kaypipas qhaway 
 Aymara runa
 Pukyukuna 

 Hawa t'inkikuna 
 Aymara runakunapaq simi qullqakuna 
 Biblioteca Virtual Aymara, Universidad Católica Boliviana "San Pablo" (aymara simi - kastilla simi, kastilla simi - aymara simi)
 Ludovico Bertonio (1612)
 Yatiqirinaka Aru Pirwa (Yachakuqkunapa Simi Qullqa - Aymara simipi) Liwru online 8,0MB
 www.ucb.edu.bo / Iñiy simi qullqa: (aymara simi - kastilla simi)

 Simi qullqakuna: Aymara simi - Huk simikuna 
 ARUSIMIÑEE, Simiqullqa: kastilla simi - aymara simi - waraniyi simi - qhichwa simi
 GLOSARIO DE NUEVOS TÉRMINOS AIMARAS (kastilla simi- aymara simi)

 Aymara simimanta yachay 
 Aymara: Compendio de estructura fonológica y gramatical

 Aymara simipi multimidiyam 
 INDEPA, Piruwpa llaqta takin (aymara simipi widyum)
 Sonia Morales, Dina Páucar, Movistar ruruchinapaq qhaturipi

Katiguriya:Aymara haqaru rimay
Katiguriya:Piruwpi rimay
Katiguriya:Wuliwiyapi rimay
Katiguriya:Chilipi rimay