Urupampa pruwinsya

Urupampa pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Urubamba) nisqaqa Qusqu suyupi, Piruw mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Urupampa llaqtam. 

Urupampa - Qusqu: 60.00km - 76.20 km.

 Wiñay kawsay 
Kamasqa . 

 Allpa saywachi 
 Amachasqa suyukuna: Machu Pikchu willkachasqa ñawpa suyu 
 Urqukuna: Bonanta - Chikun 5.500 m - Grau 5.650 m - Halanikuna 6.000 m - Halanquma - Iskina - Kunturwachana 5.400 m - Markuni - Muyuq - Palkay - Pitusiray 5.800 m - Pumawanka 5.350 m - Qhapaqsaya - Qiluqanuqa 6.250 m - Sallqantay - Sawasiray 5.720 m - Suqchupampa 5.450 m - Uqhupampa‎ - Waq'aywillka - Wayanay - Willka Wiqi; Wallakuna: Urupampa walla - Willkapampa walla 
 Mayukuna: Willkamayu
 Quchakuna: Piuray qucha - - Q'illuqucha (Yukaypi) - Waypu qucha - Yanaqucha (Yukay distritupi)

 Yurakuna 
Urupampa pruwinsyapiqa kay yurakunam wiñanku: www.parkswatch.org / Machu Pikchu willkachasqa ñawpa suyu (inlish simipi)


 Hillurina yura rikch'aq ayllu Orchidaceae: 
 Anguloa virginalis
 Bletia catenulata
 Bletia mandonii
 Cyrtopodium virens
 Elleanthus aurantiacum
 Epidendrum bambusiforme
 Lycaste longipetala
 Masdevallia amabilis
 Masdevallia barlaeana
 Masdevallia davisii
 Masdevallia sp. nova Masdevallia dudley
 Walkanki Masdevallia veitchiana
 Odontoglossum praestans
 Oncidium zebrinum
 Phragmipedium caudatum
 Schomburgkia weberbaueriana
 Munti hamanq'ay Sobralia dichotoma
 Sobralia setigera
 Stanhopea hasseloviana
 Telipogon boissierianus
 Telipogon bowmanni
 Telipogon papilio 

 Awidul yura rikch'aq ayllu Betulaceae: 
 Ramran Alnus acuminata var acuminata
 Begoniaceae
 Achanqaray 
 Begonia cyathophora
 Begonia erythrocarpa
 Begonia peruviana
 Begonia veitchii
 Begonia pilosella
 Mara yura rikch'aq ayllu Meliaceae: 
 Atuq siwis Cedrela lilloí
 Q'apaq siwis, Kanuwa ruya Cedrela odorata Kina yura rikch'aq ayllu Rubiaceae: 
 Kina, Kina-Kina Cinchona officinalis
 Cinchona pubescens
 Yawarch'unqa yura rikch'aq ayllu Onagraceae: 
 Chiyu Fuchsia:
 Chhilin kampanilla Fuchsia apetala
 Fuchsia austromontana
 Quwapaq ñukch'u Fuchsia corymbiflora
 Fuchsia decussata
 Fuchsia denticulata
 Fuchsia inflata
 Fuchsia sanctaros

 Cyatheaceae: 
 Cyathea caraccisanai
 Anacardiaceae: 
 Mauria heterophylla
 Mauria subserrata
 Myrtaceae:
 Myrcianthes indifferens
 Myrcianthes oreophylla
 Myrica pubescens
 Intimpa yura rikch'aq ayllu Podocarpaceae: 
 Podocarpus glorneratus
 Podocarpus oleifolius
 Podocarpus rusby
 Prumnopitys harmsiana Waysallpu yura rikch'aq ayllu Rosaceae: 
 Qiwuña
 Polylepis besseri
 Polylepis sericea
 Polylepis subsericans
 Polylepis microphylla
 Polylepis pepei
 Buxaceae: 
 Styloceras laurifolium 
 Styloceras columnare
 Wiru yura rikch'aq ayllu Poaceae
 Arthrostilidium harmonicum

 Uywakuna 
Pruwinsyapiqa kay uywakunam kawsanku: www.parkswatch.org / Machu Pikchu willkachasqa ñawpa suyu (inlish simipi) 

Ñuñuqkuna:
 Yuraq machin Cebus albifrons
 Machin: Cebus apella
 Chiwayru Dasyprocta kalinowskii
  Usqullu Felis jacobita
 Chinchay Felis pardalis
 Tanka taruka: 
 Hatun taruka Hippocamelus antisensis
 Hatun pichna Lontra longicaudis
 Mayuatu / Mapachi Procyon cancrivorus
 Taruka: Mazama chunyi
 Anti ukumari Tremarctos ornatus Pisqukuna:  
 Ampelion stresemanni
 Waychaw: Agriornis andicola
 Waman: Falco peregrinus
 Turpiña Fulica gigantea
 Leptasthenura xenothorax
 Mayu patu Merganetta armata
 Nothoprocta tacsanowskii 
 Kuntur Vultur gryphus

Allpa yaku kawsaq: 
 Gastrotec Ochoai     

 Pulitika rakiy 
Qanchis distritunmi kan.

 Distritu Runakuna(2007)www.inei.gob.pe Uma llaqta Kuraka Chinchiru  9 422  Chinchiru Humberto Huaman Auccapuma Machu Pikchu  5 286  Machu Pikchu Edgar Domingo Miranda Maras  6 258  Maras Eriberto Quispe Tito Ullantaytampu  9 851 Ullantaytampu Wilfredo Baca Sequeiros Urupampa  17 787  Urupampa Luis Alberto Valcarcel Villegas Wayllapampa  4 980  Wayllapampa Segundo Fortunato Lopez Quispe Yukay  3 101  Yukay Juvenal Duran Espinoza

 Runakuna 
Urupampa pruwinsyapiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.
 Simikuna 
 Distritu Kastilla simita rimaqkuna  /1    % Indihina simita rimaqkuna  /1, /2   % Chinchiru 1,40116.57,07283.1 Machu Pikchu 3,32768.01,12122.9 Maras 1,09919.54,53980.4 Ullantaytampu 3,30837.95,18859.4 Urupampa 10,10063.05,86736.6 Wayllapampa 2,23549.22,29350.5 Yukay 1,90967.782829.4 Llapan23,37945.726,90852.6
 /1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata 

 /2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)

 Pukyu: www.inei.gob.pe/ (2007) 

 Karu puriy 
 Urqu karu puriy
 Wamp'u karu puriy
 Machu Pikchu (Qusqu: 110 km)
 Inka ñan 
 Muray (Maras distritupi)
 Chaskapata - Chachapampa - Chinchiru - Chinchiru (mawk'a llaqta) - Intipata - Killapata - Patallaqta - Phuyupatamarka - Runkuraqay - Sayaqmarka - Ullantaytampu - Wiñay Wayna

 Raymikuna 
 Apu Tayta Chuqikillka hatun raymim, Ullantaytampu distritupi Pintikustis p'unchawman phistasqa. Hatun Piruw mamasuyup Kawsayninmi (Patrimonio Cultural de la Nación).

 Pruwinsyapi paqarisqa 
Mateo Pumaqhawa paqarimurqa Chinchiru llaqtapi, Urupampa pruwinsyapi, .

 Kaypipas qhaway 
 Qusqu 
 Willay pukyukuna 

 Hawa t'inkikuna 
 Saywitu: Qusqu suyu
 Chuqikillka Apu Taytanchispa Uyankuna (pdf)

Katiguriya:Pruwinsya (Piruw)
Katiguriya:Pruwinsya (Qusqu suyu)