Areqipa suyu

Areqipa suyu nisqaqa (aymara simipi: Ariqipa jach'a suyu; kastilla simipi: Departamento de Arequipa)  Piruw mama llaqtapi huk suyum. Uma llaqtanqa Ariqipa llaqtam.

 Wiñay kawsay 
Kamasqa .

 Allpa saywachi 
 Amachasqa suyukuna: Kachi-kachi yuraq yakupas mama llaqta risirwa - Mejía quchakuna mamallaqta willkachasqa - Kutawasi qhichwa risirwa
 Mayukuna: Tampu mayu, Uquña, Mahis, Chili mayu.
 Urqukuna: Hamp'atu urqu (6.288 m), Wallqa-Wallqa (6.025 m)
 Nina urqukuna: Qurupuna (6.305 m), Sulimana (6.093 m), Chhachani (6.057 m), Pikchu-Pikchu (5.500 m), Misti urqu (5.822 m).
 Q'asakuna: Apu Apachita (5.100 m), Castillapi; Chukura (4.720 m), Kayllumapi; Wiska (4.650 m), Unyunpi, Kuntisuyuspi.
 Wat'akuna: Hornillos, Blanka, Kaska, Saragosa.
 Quchakuna: Muyurqa qucha, Salinas qucha.

 Pulitika rakiy 
Ariqipa suyupiqa pusaq pruwinsyam:

 Pruwinsya Runakuna(2007)www.inei.gob.pe Uma llaqta Distritukuna Ariqipa  864.250  Ariqipa 29 Castilla 38.425  Aplaw 14 Kamana 53.065  Kamana 8 Qarawili 35.928  Qarawili  13 Kaylluma 73.718  Chiway  19 Kuntisuyus 18.991  Chuqipampa  8 Islay  52.264  Mullintu  6 Unyun 15.662  Qutawasi  11

 Simikuna 

Ariqipa suyupiqa Qusqu-Qullaw runasimitam rimanku.

 Pruwinsya Kastilla simita rimaqkuna  /1    % Indihina simita rimaqkuna  /1, /2   % Ariqipa  676,820 85.2  116,02914.6 Castilla 27,424 79.2  7,14220.6 Kamana 40,180 83.4  7,96016.5 Qarawili 27,184 83.6  5,26316.2 Kaylluma 41,682 63.2  24,22036.7 Kuntisuyus 12,480 72.7  4,67027.2 Islay  40,739 84.6  6,99214.5 Unyun 5,431 39.3 8,33960.4 Llapan 871,940 82.7  180,61517.1

 /1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata 

 /2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)

 Pukyu:   

 Karu puriy 

 Ariqipa pruwinsyapi: 
 Ariqipa
 Musiyukuna
 Yanawara qhawana
 Sabandía (Ariqipa: 8 km); kimsa nina urqu: Misti, Chhachani, Pikchu Pikchu
 Kayma (Ariqipa: 3 km)
 Yura (Ariqipa: 30 km)
 Socosani (Yura: 7 km)
 Misti nina urqu (Ariqipa: 17,5 km)
 Sumbay mach'aykuna (Ariqipa: 88 km)
 Chhachani nina urqu 
 Chiriwata llaqta (Ariqipa: 30 km)
 Islay pruwinsyapi:
 Mejía quchakuna mamallaqta willkachasqa (Ariqipa : 143 km; Mejía: 8 km) 
 Kamana pruwinsyapi:
 Castilla pruwinsyapi:
 Toro Muerto pitrugliphukuna (Ariqipa: 159 km)
 Salinas Aguada Blancapas mamallaqta risirwa (Ariqipa: 35 km) (3.500 - 6.000) Misti nina urqu wan (5.825 m), Chhachani nina urqu wan(6.075 m), Pikchu Pikchu urqu wan (5.664 m). Uywakuna: Kuntur, wisk'acha, pariwana
 Antawa, Ariqkunap qhichwan. (Ariqipa: 277 km) Hanaq kay: 3.587 m. 
 Musiyu, Aplaw llaqtapi
 Kaylluma pruwinsyapi:
 Qullqa qhichwa (Ariqipa: 164 km), Hamp'atu nina urqu , Sawanqaya urqu, Qurupuna urqu
 Imatap rumi sach'a sach'an (Ariqipa: 140 km)
 Hamp'atu urqu (6.288 m) (Ariqipa: 173 km)
 Kuntisuyus pruwinsyapi:
 Qarawili pruwinsyapi:
 Raqaykuna Quebrada de la Vaca (icha Puerto Inca) (Ariqipa: 395 km)
 Unyun pruwinsyapi:
 Qutawasi qhichwa (Ariqipa: 375 km); Ariqipa - Qutawasi ñanpi: Qurupuna urqu (6.425 m)

 Yachachiy 
 Wawa wasikuna : 819
 Huch'uy yachay wasikuna: 1.096.
 Chawpi yachay wasikuna: 422
 Yachay sunturkuna

 Suyupi paqarisqa 
 José Luis Bustamante
 Víctor Andrés Belaúnde
 Francisco de Luna Pizarro
 Honorio Delgado
 Mario Vargas Llosa
 Abimael Guzmán 
 Mariano Melgar
 Nicolás de Piérola

 Kaypipas qhaway 
 Taqna
 Muqiwa
 Willay pukyukuna 

 Hawa t'inkikuna 
 Saywitu: Ariqipa suyu

Katiguriya:Suyu (Piruw)