Sunin suyu

Sunin suyu (kastilla simipi: Departamento de Junín), Piruw. Uralan Sunin suyupiqa Wanka limay nisqatam rimanku, chinchaypitaq Yaru rimaytam. Uma llaqtanqa Wankayu llaqtam.

 Wiñay kawsay 
 Allpa saywachi 
 Amachasqa sallqa suyukuna: Sunin mama llaqta risirwa - Utishi mamallaqta parki - Ashaninka ayllu llaqta risirwa - Chakamarka willkachasqa ñawpa suyu - Puy-Puy amachana sach'a-sach'a - Sumaq Pampa risirwa suyu - Chinchay Yawyu-Quchas risirwa 
 Mayukuna: Kunas mayu - Mantaru - Iniy mayu - Tampu mayu - Chanchamayu - Satipu mayu
 Urqukuna: Antachapi (5.700 m) - Jitpa (La Viuda) - Paryaqaqa - Qullqip'ukru - Sullkun (5.650 m) - Tunshu (5.730 m) - Turumuchu (4.600 m) - Waytapallana (5.557 m).
 Quchakuna: Chinchayqucha - Markapumaqucha‎ - Pakaqucha - Quyllurqucha - Tragadero qucha - Waskaqucha - Wichiqucha‎ - Yanaqucha - Ñawinpukyu
 Q'asakuna: Antikuna q'asa (Tíclio) (4.818 m) Yawli pruwinsyapi - Allin Yana (Negro Bueno) (4.630 m) Kunsipsyun pruwinsyapi - Aqupalka (4.600 m) Wankayu pruwinsyapi - Kumpi (La Cumbe) (4.350 m) Yawli pruwinsyapi.

 Pulitika rakiy 
Isqun pruwinsyanmi kan:

 Pruwinsya Runakuna(2007)www.inei.gob.pe Uma llaqta Chanchamayu  168.949  Chanchamayu  Chupaka  51.878  Chupaka Sunin  30.187  Sunin Kunsipsyun
  60.121  Kunsipsyun Satipu  193.872  Satipu Shawsha  92.053  Shawsha Tarma  112.230  Tarma Wankayu  466.346  Wankayu Yawli  49.838  Uruya

 Runakuna 
Sunin suyupi Ashaninka, Nomatsiguenga, Yanisha runakunam tiyanku.

 Simikuna 

 Pruwinsya Kastilla simita rimaqkuna  /1    % Indihina simita rimaqkuna  /1, /2   % Chanchamayu 129,231 85.821,11214.0 Chupaka 43,435 92.83,3077.1 Sunin 23,184 83.94,42616.0 Kunsipsyun 49,746 92.43,9687.4 Satipu 115,284 68.652,45731.2 Shawsha 81,248 97.51,9462.3 Tarma 96,383 94.35,6975.6 Wankayu 369,233 87.353,27812.6 Yawli 43,072 95.71,8774.2 Llapan950,816 86.4148,06813.5
 /1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata 

 /2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)

 Pukyu:   

 Karu puriy 
 Tunanmarka (mawk'a llaqta)
 Wariwillka (mawk'a llaqta)
 Inka Kancha (Inca Corral)

 Yachachiy 
 Wawa wasikuna : 712 
 Huch'uy yachay wasikuna: 1.941
 Chawpi yachay wasikuna: 460 
  Yachay sunturkuna
 Universidad Nacional del Centro del Perú
 Universidad de Los Andes
 Suyupi paqarisqa 
 Josué Sánchez
 Rodolfo Cerrón Palomino
 Leonor Efigenia Chávez Rojas
 Carlos Baquerizo Castro
 Juan Parra del Riego 

 Kaypipas qhaway 
 Chakamarka willkachasqa ñawpa suyu
 Willay pukyukuna 

 Hawa t'inkikuna 
 Saywitu: Sunin suyu

Katiguriya:Suyu (Piruw)
!