Uru Uru suyu

Uru Uru suyu icha Ururu suyu (aymara simipi: Ururu jach'a suyu; kastilla simipi: Departamento de Oruro) nisqaqa huk suyum Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Uru Uru (Ururu) llaqtam.

 Allpa saywachi 

 Amachasqa suyukuna: Sajama mamallaqta parki
 Urqukuna: Sajama - Parinaquta - Kimsachata: Aqutanku, Umurata, Kapurata;  - Wayna P'utuqsi - Chachakumani - Chullkani  - Pacha Qullu (Kimsa Misa) (Pacha Kkollu Quimsa Misa) (4.702 m) (nina urqu, Litoral pruwinsyapi) - Inka Qhamachu (4.792 m) (Litoral pruwinsyapi) - Laram Q'awa - Tata Sawaya - Tunupa - Qhawaray  
 Quchakuna: Puwpu qucha - Uru Uru qucha - Qullpasa kachi qucha - Wañaquta
 Mayukuna: Huchusuma mayu - Laq'a Jawira - Lawqa mayu - Pilkumayu

Pulitika Rakiy
Chunka suqtayuq pruwinsyanmi kan.

Pruwinsya km² Runakuna (2001)  www.ine.gov.bo Uma llaqta Runakuna (2001) Chinchay Qaranqa  870 5.790 Wayllamarka 439 Ch'allapata (Eduardo Avaroa) 4.015  27.675 Ch'allapata 7.683Ladislao Cabrera 8.818 11.698 Salinas de Garci Mendoza 584Litoral 2.894 4.555 Wachaqalla 1.650Pantaléon Dalence 1.210  23.608 Wanuni 15.106Puerto de Mejillones 785  1.130 La Rivera -Puwpu  3.061  14.984 Puwpu 1.923Qaranqa 5.472 10.163 Qhurqhi 845San Pedro de Totora  1.487 4.941T'utura 212Sajama 5.790 9.438Karanka Kurawara 1.314Sawaya  5.885 7.114 Sawaya 573Sawkari 1.671 7.763Toledo 685Sebastián Pagador  1.972 10.221Santiago Wari 2.999Tomas Barrón  356 5.424Kalistu 2.474Urin Qaranqa3.536 6.136 Antamarka 302Uru Uru 5.766 241.811 Uru Uru 201.230

 Lista:Pulitika rakiy (Buliwya)

 Runakuna 
Uru Uru suyupiqa aswanta Aymara, Qhichwa runakunam tiyanku.

 Runa llaqta %Qhichwa 35,7Aymara37,4Waraniyi, Chikitus, Moxos0,2Mana indihina  26,1Huk indihina runa llaqta0,6
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

 Uru runa

 Simikuna 
Uru Uru suyupiqa kastilla, qhichwa, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku.  obd.descentralizacion.gov.bo / Observatorio Bolivia Democrático (kastilla simi) 

 Simi Suyu BuliwyaQhichwa simi134.2892.281.198Aymara simi127.0861.525.321Waraniyi simi38362.575Huk indihina simi 1.94349.432Kastilla simi 342.3326.821.626Hawa simi6.878250.754Indihina similla30.745960.491Indihina simi kastilla simipas188.9632.739.407Kastilla simi hawa simipas153.4394.115.751

 Aswan hatun llaqtakuna 
 Uru-Uru suyupi aswan hatun llaqtakuna      Llaqta Runakuna  (2001) Runakuna  (~ 2009) Llaqta Runakuna (2001) Runakuna (~ 2009) Uru Uru 201.230 232.114 Siwaruyu (Sevaruyo) 924 1.112 Wanuni 15.106 17.172 Qillqata 881 1.060 Ch'allapata 7.683 9.295 Chuqiña  871 1.048 Q'araqullu 4.412 5.324 Qhurqhi 845 1.017 Santiago Wari 2.999 3.623 Killaqa 841 1.012 Kalistu llaqta (Eucaliptus) 2.474 2.388 Pisiga Bolívar 718 864 Machaqamarka 2.206 2.038 Toledo 685 824 Puwpu 1.923 1.841 Allqamarka 593 714 La Joya 1.817 2.186 Salinas de Garci Mendoza 584 703 Wachaqalla 1.650 1.985 Upukiri (Opoqueri) 582 700 Karanka Kurawara  1.314 1.581 Amachuma 576 693 Bolívar qhuya (Campamento Bolívar, (Antequera kantunpi) 1.120 1.348 Sawaya 573 689 Pasña 1.090 1.312 Pampa Awllaqa 525 632 Kulta Krus (Cruce Culta) 1.038 1.249 San Pedro de Condo 520 626 Turqu 1.022 1.230 Katari Q'awa (Cataricahua) 497 598 T'utura 1.013 1.187 Qullpasa (Coipasa) 484 582

 Uru Uru suyupi paqarisqa 
Evo Morales, Buliwya suyup kunan umalliqnin paqarimurqa Isallawi llaqtapi, Jurinuqa kantunpi, Urin Qaranqa pruwinsyapi, .

 Karu puriy 
 Uru Uru pukllay

 Apaykachana 
 Uru Uru - Challapata - Yuqalla - P'utuqsi
 Uru Uru - Qaraqullu - Caihuasi - Kunfital - Quchapampa
 Pisiga - Uru Uru - Caihuasi
 Kaypipas qhaway 
 Pukyukuna 

 Hawa t'inkikuna 
 bvirtual.proeibandes.org Cirilo Valda Pereira (tesis): Relaciónes entre la capacitación docente y la producción de textos en el aula en quechua normalizado (qhichwa simi, kastilla simi)


Katiguriya:Suyu (Buliwya)