Xincheng

sincen

(新城鄉)thumb|center|ljaljevavavan na sincenthumb|center|sincen imaza(qudjidji a pinakeljang) na tjaivavaw a sihu a kinapangaljan a paljavakkalingu kingsicuayanga a ngadandaluwan(大魯宛), yenhay(研海), takidis sepaljavakalu a mula, drusa taiday sa drusa puluq sa sepatje a talingansihu

-guciu

-remasudj a kilalaing takakudan a pacaqan

-qinati a hulic a sihu 
-何禮臺(pacun ta guciu na sincen) 

-nasesincen a gukusiu

-daihiyukay na sincenpulingetjan nua  kadjunangan 29.4095 km²kinamamamawan tua vavavan nua gadupuluq sa pitju a maru vavavan tadjekuacan (17m) caucau
-pipenuljatan na caucau-papu ngadan tjai sangasangas

-paljingan-ita kudrav sa siva kuzulj sa siva taiday sa siva puluq sa siva a caucau(19,999)(2021 a cavilj tjelu a qiljas)

-masansimatjelj

-pitju kuzulj sa alu taiday sa unem puluq sa pitju a paljingan (7,867)sasupuan na yubinkiuku/yuzeng971pukeljang a venecikan na takakudan a umaq a sihu10015040tjuljivar ta guanhualien hici, siulin

sincen（新城鄉）

sincen guan (tinurukuan: alang paru；’inamizukuan: sudadatan；pinairangan: sin-siânn-hiong；nginaingayngan: sinˋ shang hiongˋ）, sicuayan izua drusa ngadan timadju tauta duluman kata daluwan. i maza i pasaviri tua taiwan a kalingu king, a i viri kata keledep nakidjekec tua siulin, a i tjaikacedas na kicevung tua taipingyan, a i navalj kicaing ta milun pana dideq kata hualien hici. a sikici 29.4095 km², na ljaqedi  ta hulien hici avan ta tjaljakedrian a qinaljan i kalinguking.  

aicu guan sangasangasan a siljitaladje ta kalingu, aza kinaizuanan a kadjunangan a kicain ta gadu sa i ljaving ta ljavek, saka izua ngadan “sincen kasintan” aya qivu. aza ljaviljaving a paka ljavek a djalan kemasi navalj i cisintan(七星潭) sema viri mata yueyawan(月牙灣) a pacunan ta ljavek. izua liaw talem a racev kata kakudanan, mirazek ta sengsengan a qacilay kata inalang a qaciljay. saka taqinaljan kidjalu tu salenguwaq, izua masa ljivavaw mirazek a kivangavangan.    

ljadut ta hualien hici, mamaw kata djian guan mirazerazek a hici, aicu penuljat ta hici a caucau kimaya djemaljum drusa puluq kudraw. au a i kalinguking tjaljaqacavan a vavelian a siubay “carrefour”, “hola”, imaza a king.  

 kadjunangan 
a kadjunangan i sincen guan sedjlj lizulizu, avan angata 97% pakata penuljat a kadjunangan a guan. a kinalangan nua kadjunangan ladruq saka lusepitj, maka ljaviljaving kemasi viri patje navalj tu 16 km, a kemasi kacedas patje keledep tjalja melavan kimaya 5 km. izua milun(美崙) pana, sanzan(三棧) pana kata shumici(須美基) pana cemalivat semamaza. au pakata sengsengan, ngiu, kiciqaw, izuanan semaqaciljay miraezk tauta. pakata kinapangaljan a paljavak i sincen guan, izua alu qinaljan, sinecen, senan, kangle, dahan, beipu, djalin, djali kata djasin. a penuljat a guan izua sincen kata beipu, aicu drusa qinaljan piniliq pasaviri a sincen kata pasanavalj a sincen. aicu drusa a qinaljan avan za sanzan pana a dideq. aza kinacadjan tu 12 km. aicu pasaviri a sincen matjadrusa mula izua sincen kata senan, na kicaing ta tairuku nua kuka kakivangvangan kata suhua kunglu. izua gaku na kutjung a siulin, gaku na kukumin a sincen, disiaba i sincen, biu i sincen, sincen a kakivangvangan, sincen a sicuayan a hici. sinipapungadan a nanemanga i maza i pasaviri a sincen, ljakua aicu imaza a caucau amin tu drusa kuzulj sa lima taiday. kimaya 1/8 pakata penuljat a guan. au izua unem a qinaljan, beipu, djali, dahan, kangle, djasin kata djalin, kimaya aza penuljat a caucau pakata sincen guan imaza. a kinaljcadjan izua tu 3 km kata hualien hici, izua disiba i beipu, sincen a gukusiu kata venecikan na takakudan a umaq, na nugiu cacukingan, iubingkiyuku, kakipucemelan a kalingu nua sivitai a kuga, cisintan, kalingu hikugiu, tjasan hikugiu na sivitai, dahan daigaku, kuzing haysin kaucung a gaku, gaku na kutjung a sincen, na sihu a papudingkingki kata vavelian a siubay “carrefour”, a tjalja papazangal a kikang imaza linindjelj. 

 kalevelevan 
a kalevelevan semezan tu kemaledeledev, a ta caviljan a sezaman 22.5°C, au a sikudjaljan avan 2264 mm, nasuzusi a igininkan a kalevelevan. 

 cinalivatan 
aicu sincen guan ka sicuayan pakata turukuzuku a qivu “daluwan”, saka pairang a qivu “duluman” kata “dawkeman”. ka cinting a djiday, ti wuchuan(吳全) kacuing a nugiw semamaza a qemuma, lja turukuzuku puliaw a kiqeci malap tua quluqulu, au cukulu ta ripa sikiqecen ta turukuzuku, avan nu sikipu ngadan ta “sincen”(imi atalasi a hici)” . ulja aza izua kacalisian mangetjez a kilivu avanzua kitjukuda vaik a pasanavalj. ka 1875 a cavilj, ti kamakama a ludacun(羅大春) kacuing a sivitai semandjalan kemasi suaw(蘇澳) mata kalingu, au sinivarung imaza masan ta sangasangasan a guan siljitaladje ta kalingu, saka izua ngadan “sincen ” aya qivu. ka 1896 a cavilj, lja yiwe(乙未) makilu ta ripun a maqaqeci avan zua qavan nua ripun semamaza. ka 1914 a cavilj, aza ripun kamakama zudjudjian zumatay (佐久間左馬太) kacuing a sivitai vaik a kiqeci djemadjas tu turukuzuku, ka maka semanguaq lemingdjelj ta kalingukangting(花蓮港廳) a sincen citing(支廳), aza ripun sihu ulja mapuala ta sinikakudan ti kamakama zudjudjian, saka ka 1920 a cavilj, cemekaulj aza ngadan ta “yenhay” timadju, sincen citing pavalitan ta “yenhay citing” , a sini varung lemindjelj pinyei(平野) ci. ka 1937 a cavilj, aicu pakata kalingukangting a pavalitan a sirasudjan, cucansu pavalitan tua citing. sualapen yenhay citing, saka pinyei ci pavalitan ta “yenhay zuang”, kanri pakata kalingukangting a kalingudjin. au kapuamin a maqaqeci  avan nanan za kinipungadan, kanri ta kacalisian a kadjunangan nasekalingudjin, linindjelj ta yenhay guan imaza, saka ka 1946 a cavilj, pavalian ta “sincen” aicu a ngadan, “sincen guan” aya, au ulja ceviqen a kacalisian a kadjunangan, linindjelj ta siulin guan patje tucu.    

guciu 
sazazatjguciusangasangasan kata sikamasanmusalj鄭德運sikamasan tjelulj 吳萬紫sikamasan simatjelj kata sikamasan limalj曾炳西sikamasan nemelj kata sikamasan pitjulj吳萬紫sikamasan valulj kata sikamasan sivalj林榮亮sikamasan simuluq kata sikamasan simuluq saka ita陳朝和sikamasan simuluq saka drusa kata sikamasan simuluq saka tjelu傅慶華sikamasan simuluq saka sepatj kata sikamasan simuluq saka lima何禮台sikamasan simuluq saka unem kata sikamasan simuluq saka pitju錢自立sikamasan simuluq saka alu何禮台

 paljavak tua kadjunangan 
matja 8 qinaljan i sincen. matja 12 qinaljan imaza, pacidal（華陽部落）, paudadan（大德﹙巴烏拉藍﹚部落）, lalumaang（東方羅馬部落）, palamitan（康樂部落）, kaliyawan（嘉里部落）, cilapuk（嘉新部落）, sudadatan（新城部落）, pibutingan（順安部落）, hupu（北埔部落）, katanka（佳林部落）, pabuisan（北星部落）, palinkaan（復興部落）.
 caucau 
caviljcaucau+:metjeruvu
-:mavekelj

(%)1981ita kudrav sa alu a kuzulj sa drusa a taiday sa tjelu puluq sa unem a caucau (18,236 a caucau) -1986ita kudrav sa siva kuzulj sa itaiday sa tjelu puluq sa lima a caucau (19,135 a caucau) +4.9%1991ita kudrav sa siva kuzulj sa drusa taiday sa alu puluq sa unem a caucau (19,286 a caucau) +0.8%1996drusa kudrav sa tjelu a taiday sa tjelu puluq sa sepatj a caucau (20,334 a caucau) +5.4%2001drusa kudrav sa pitju taiday sa drusa a caucau (20,702 a caucau) +1.8%2006drusa kudrav sa alu taiday sa drusa puluq sa drusa a caucau (20,822 a caucau) +0.6%2011drusa kudrav sa itaiday sa tjelu puluq a caucau (20,130 a caucau) -3.3%2016drusa kudrav sa drusaiday sa pitju puluq sa sepatj a caucau (20,274 a caucau) +0.7%
a sincen guan masansimatjelj a caucau i kainlinguking, au masansitjelulj a mavalidan pakata kinapangaljan a paljavak. saka aicu a mavalidan tjaljavavaw ta na kuka a papamaw. tucu 15 a caviljan, aza caucau itua 20000-21000, ka 2019 a cavilj lima qiljas mamaw kata 2011 a cavilj a cuaucau. ika na miralua a tjuruvuan ta caucau. avan nu masan maljian na hici a mirazek i taiwan. ljakua tucu a kinsihu i beipu mula semanumaq tu 651 paljingan a ljavavavavan izua tu pitju a sinan na maqacuvucuvung a kakaizuanan, a sinan tjaljatekuan avan za siubay, au kinsihu a kisang djemaulj ta uli sa siubuy a sengesengan. lja aicu a kadjunangan ljadut ta hualien hici, izua qacaqaca a  siuby linindjelj imaza, nu tjaivilianga qatjaw masan tua i kalingu a tjaljat djaljavan a mirazek a kadjunangan.

 nasidjaravacan 
kisiya a djalantaiwan kisiya kanriki a kisiya a djalan a cemalivat tua taiwan i pasa viridisiaba i sincendisiaba i beipu(北埔)basubasu a kalingubasu a tairukubasu a ku kangbasu a dunglianbasu a sudu basu a taipaq basu a hici nua kalingu kingkunglu23px masansivalulj a djalanan i taiwan (zunghen kunglu)23px masansivalj a djalanan i taiwan (suhua kunglu)vinaciqan ta djalan23px itaiday siva puluq sa tjelu a vinaciqan           hikugiukalingu hikugiu 

 sinupuan 
daigakudahan daigakukaucung a gakukuzing haysin kaucung a gakugaku na kutjunggaku na kutjung a sincengaku na kutjung a siulingaku na kukumin gaku na kukumin a sincengaku na kukumin a beipu gaku na kukumin a kanle(康樂)gaku na kukumin a djali(嘉里)

 hasisiw 
i kalingu sincen a hasisiw 

gimeng a beipu(北埔)

gimeng a djali(嘉里)

gimeng a djamin(佳民)

gimeng a djawan(加灣)

 kakipucemelan 
kakipucemelan a kalingu nua sivitai a kuga 

sincen isisiu  

 kinsic 
 nugiu 
izua talem a racev, katawa, puday, ljaceng, paday kata vurasi. izua mapulju na temalem ta suyka, rigayan a qudis, veljevelj kata kamurav. pakata ziriu a kinisan nua kingsihu, aza i sincen guan a dikilu qumaing a kadjunangan 943.87 marutarauljan. tucuan cavilj lja tja sanpazangalem a nugiu sengsengan kata kaizuangata kakivanvanngan tu mirazek, aza nugiu patagilj a papirazek ta i qinaljan a maljian a racev sipaveli pasa gaikuk, paruza katawa, vasa, vurasi, zinaung qaljeceqec a ljaceng kata lukuc. a pakata kiciqaw, izua paka pana puciqavan kata pakaljaving ta ljavek. makapana a ciqaw izua liaw a maljetimalj a kanaciqavan, saka izua kisan cukuluing tua malji a na ciqaw a racev a kuba. pakata pana puciqavan, liaw a ukui amareka ciqaw, hama kata quzang.

 kuba 
sincen guan a sengsengan avan za malanglang ta qaciljay, izua mareka maljimalji a kana qaciljaciljaing, izua zaqtja. au penuljat drusa pulua sa tjelu a kuba, nu ita cavilj a inalangan izua tu lima puluq sa sepatj a laulavan.   

 siubay 

 kivangavangan 
aicu ziriu pakata caucau semamaza i cisintan(七星潭) 
caviljcaucau a penuljat pakata caviljcaucau pakata ljemitaqiljas+:metjeruvu

-:mavekelj

(%)20141,249,196104,100-20.66%20151,404,469117,039+11.06%20161,441,282120,107+2.62%20171,358,944113,245-5.71%20181,062,61288,551-21.81%20191,185,84398,820+10.47%2020731,46660,956-38.32%

 racev 
酸菜qaljeceqec a ljacen九號花生paketjaw木瓜katawa麻糬qavay芋心番薯vurasi kata vasa italadj翻車魚manbu ciqaw大理石djiljeqi a valjy玫瑰石qaciljay a mikui

 kasizuan 
 內政部戶政司全球資訊網
 原住民族委員會全球資訊網統計資料