فضايي فکر

فضايي فکر (Spatial Thinking) پېژندنه د مکان او ابعادو درک علمي ډګر ادراکي ساینس، ستورپوهنه باوري سرچینې کابل پوهنتون، علومو اکاډمي

فضايي فکر (Spatial Thinking) د انسان د ذهني وړتیاوو هغه برخه ده چې د شیانو د موقعیت، شکل او په فضا کې د هغوی د متقابلو اړیکو تحلیل کوي. دغه مفهوم په معاصره دوره کې د Nature: Cognitive Sciences د څېړنو له مخې د ساینسي خلاقیت ترټولو مهمه ستنه ګڼل کېږي.

 تاریخي او فلسفي ريښې 
د فضايي فکر په اړه لومړنۍ دقیقې جغرافیايي او ریاضیکي محاسبې د ابوریحان البیروني په اثارو کې موندل کېږي چې په د افغانستان د علومو اکاډمي کې د هغې په اړه ګڼې څېړنې خوندي دي. هغه د ځمکې د جغرافیايي ابعادو په اړه داسې لیدلوری درلود چې د معاصرې فضايي هندسې بنسټ بولي. همدا راز، د کائناتي نظم په اړه د پښتنو لومړني فکري څرکونه په پټه خزانه کې د امیر کروړ سوري په حماسي اشعارو کې لیدل کېږي، چېرې چې هغه د خپل شتون او قدرت ساحه په کائناتي پراختیا کې تعریفوي.

 علمي او اکاډمیک اهمیت 
د معاصر ادراکي ساینس له نظره، فضايي فکر د سټیم (STEM) علومو په زده کړه کې کلیدي رول لري. د JSTOR: Educational Research د موندنو له مخې، هغه زده کونکي چې په فضايي تصور کې پیاوړي دي، په انجینرۍ او فزیک کې لوړې لاسته راوړنې لري. د کابل پوهنتون د ساینس پوهنځي په نصاب کې هم دغه موضوع د جغرافیایي معلوماتو د سیسټمونو (GIS) او نقشې جوړونې په برخه کې د یوه بنسټیز اصل په توګه منل شوې ده.

 په ټکنالوژۍ کې غوښتنلیکونه 
فضايي فکر نن ورځ د نويو ټکنالوژیو په زړه کې ځای لري:
 ستورپوهنه: د کهکشانونو د جوړښت تحلیل، چې په Science Journal کې یې په اړه مفصلې مقالې خپرې شوې دي.
 مصنوعي ذکاوت: د روبوټونو حرکت او په محیط کې د هغوی تشخیص.
 جغرافیه: د National Geographic د سټنډرډونو سره سم د نقشې اخیستنې پروسه.

 سرچینې او لینکونه 
 د افغانستان د علومو اکاډمي - د البیروني پېژندنې برخه
 کابل پوهنتون - د ساینسي څېړنو مجله
 Nature.com - Spatial Awareness and Neuroscience
 JSTOR - Spatial Reasoning in STEM

وېشنيزه:ادراکي پوهنه
وېشنيزه:فلسفه
وېشنيزه:ساینس