د مالیکولي بیولوژي او جنیتیکي انجینرۍ بنسټونه

د مالیکولي بیولوژي او جنیتیکي انجینرۍ بنسټونه (Foundations of Molecular Biology and Genetic Engineering)
دا څانګه د ژوند د مالیکولي میکانیزمونو، د وراثت د لېږد او د ژوندیو موجوداتو په جنیتیکي کوډ کې د مصنوعي بدلونونو د راوستلو ساینسي او تخنیکي مطالعه ده چې په طب او کرنه کې بنسټیز اوښتون رامنځته کوي.

مالیکولي بیولوژي د بیولوژي هغه تخصصي برخه ده چې د حجرې دننه د ژوند فعالیتونه په مالیکولي کچه څېړي. د دې علم تمرکز په ځانګړي ډول د ډي اېن اې (DNA)، آر اېن اې (RNA) او پروټینونو ترمنځ پر تعاملاتو دی. ورسره جوخت، جنیتیکي انجينري هغه عملي ټیکنالوژي ده چې ساینسپوهانو ته اجازه ورکوي ترڅو د یو ژوندي موجود په جنیتیکي جوړښت کې بدلون راولي، نوي جېنونه ورته انتقال کړي یا زیانمن جېنونه ترې لیرې کړي.
د مالیکولي بیولوژي مرکزي عقیده (Central Dogma)
دا مفهوم تشریح کوي چې څنګه بیولوژیکي معلومات له یو حالت څخه بل ته لېږدول کېږي:
ریپلیکیشن (Replication): د ډي اېن اې څخه د نوې ډي اېن اې جوړېدل.
ټرانسکریپشن (Transcription): له ډي اېن اې څخه د آر اېن اې (mRNA) جوړېدل.
ټرانسیلیشن (Translation): د آر اېن اې د کوډونو پر بنسټ د پروټینونو جوړېدل. پروټینونه د بدن اصلي ساختماني او وظیفوي واحدونه دي.
جنیتیکي انجینري او د هغې تخنیکونه
جنیتیکي انجینري د یو شمېر پرمختللو وسیلو په واسطه ترسره کېږي چې په عصري طب کې خورا ارزښت لري:
 کریسپر (CRISPR-Cas9)
دا د جېنونو د اېډېټ کولو تر ټولو نوې او دقیقه وسیله ده. دا ټیکنالوژي د مالیکولي بیاتي (Molecular Scissors) په څېر کار کوي چې د ډي اېن اې یوه ځانګړې برخه پرې کوي او په هغې کې بدلون راولي. د دې لارې د ارثي ناروغیو درملنه ممکنه شوې ده.
ریکومبیننټ ډي اېن اې (Recombinant DNA)
په دې طریقه کې د یو موجود جېن د بل موجود ډي اېن اې ته انتقالېږي. د مثال په توګه، د انسان د انسولین تولیدونکي جېنونه باکټرياوو ته انتقال شوي ترڅو په زیاته کچه انسولین تولید کړي.
په معاصر ژوند کې د دې علم اغېزې
دا ډګر په لاندې برخو کې د بشریت لپاره حیاتي دی:
  ژنیتیکي درملنه (Gene Therapy): د هغو ناروغیو درملنه چې په جېنونو کې د نقص له امله رامنځته کېږي.
 کرهنیز محصولات (GMO): د داسې نباتاتو تولید چې د وچکالۍ، افتونو او ناروغیو په وړاندې مقاومت ولري.
 عدلي طب (Forensic Science): د ډي اېن اې د ازموینې له لارې د مجرمینو پېژندنه او د نسبي اړیکو معلومول.
رسمي علمي سرچینې (Official Sources)
Nature Reviews Molecular Cell Biology: د مالیکولي بیولوژي د څېړنو نړیوال مرکز
National Human Genome Research Institute: د انساني جېنوم د پروژې او جېن اېډېټینګ رسمي مرجع
Molecular Cell Journal: د حجرې او مالیکولونو په اړه تخصصي مقالې
Journal of Molecular Biology: د مالیکولي جوړښتونو ساینسي خپرونه
وېشنيزه:بیولوژي
وېشنيزه:ژنیتیک
وېشنيزه:ټیکنالوژي