نړيوال ادبيات

نړیوال ادبیات () هغو ادبي اثارو ته ویل کېږي چې له خپلو ملي او جغرافیایي پولو څخه بهر وتلي او په نړیواله کچه یې مینه وال موندلي وي. دا اصطلاح لومړی ځل په ۱۹مه پېړۍ کې د مشهور الماني شاعر (Johann Wolfgang von Goethe) لخوا وکارول شوه. د هغه په باور، ادبیات نور یوازې په یوې ژبې یا قوم پورې محدود نه دي، بلکې دا د بشریت ګډ میراث دی. نړیوال ادبیات موږ ته دا فرصت راکوي چې د نورو ولسونو په فلسفه، تاریخ، دردونو او خوښیو پوه شو. په دې کې یوازې کلاسیک کتابونه نه راځي، بلکې هر هغه اثر چې وکولای شي د انسانانو ترمنځ فکري پل جوړ کړي او په نورو ژبو وژباړل شي، د نړیوالو ادبیاتو برخه ګرځي.

د نړیوالو ادبیاتو په تاریخ کې ځینې اثار د ستنو په څېر ولاړ دي. د مثال په توګه، د هومر ایلیاد او اوډیسي، د خوشحال خان خټک "نړۍ او ادبيات"، د دانتې "الهي کامیډي" او د شکسپیر ډرامې د نړۍ په هر ګوټ کې پیژندل شوي دي. په ختیځ کې د  بایزید روښان د اسلامي نړۍ  بلکې په لویدیځ کې هم د انسان د روح او عرفان په پېژندلو کې لوی رول لوبولی دی. په عصري دور کې، نړیوال ادبیات د ژباړې د هنر له لارې لا پسې پراخ شوي دي. نن ورځ موږ کولای شو د یو جاپاني لیکوال یا افریقایي کیسه لیکونکي اثر په خپله مورنۍ ژبه ولولو، چې دا کار د کلتورونو ترمنځ د عقل او احساس د تبادلې لامل کېږي.

په ټولنپوهنه او کلتور پېژندنه کې، نړیوال ادبیات د یو "نړیوال شعور" په رامنځته کولو کې مرسته کوي. دا ادبیات موږ ته ښيي چې که څه هم زموږ ژبې او رنګونه جلا دي، خو انساني غریزې، هیلې او وېرې یو شان دي. په پښتنو ادبیاتو کې هم داسې شخصیتونه شته لکه خوشحال خان خټک او رحمن بابا چې افکار یې د نړیوالو ادبیاتو له معیارونو سره سمون خوري او که په سمه توګه وژباړل شي، د بشریت د لارښوونې لپاره لوی پیغامونه لري. نړیوال ادبیات یو داسې سمندر دی چې هره ژبه پکې د یوې څپې په څېر خپله ځانګړې ښکلا لري، مګر په پای کې ټول د بشریت د پوهې او هنر په یو لوی مرکز کې سره یوځای کېږي.

نړیوال ادبیات انټرنیټ په مرسته په یوې نوې مرحله کې دي. اوس هر لیکوال دا چانس لري چې خپل غږ نړۍ ته ورسوي. مګر دا مهمه ده چې د نړیوال کېدو په لاره کې د خپلو ملي ادبیاتو رنګ او بوی له لاسه ورنکړو. نړیوال ادبیات هغه وخت رښتینی مانا پیدا کوي چې موږ د خپلو ریښو په ساتلو سره د نورو ریښو ته هم درناوی وکړو. دا د پوهې او بصیرت هغه خزانه ده چې د نړۍ په هر کتابتون کې د بشري تمدن د پرمختګ کیسه بیانوي. د نړیوالو ادبیاتو مطالعه موږ ته زغم، پراخ نظري او د نړۍ د ښکلاګانو درک راکوي.

 د نړیوالو ادبیاتو مهمې ځانګړتیاوې 
 د سرحدونو نشتوالی: دا ادبیات په یو ځانګړي هېواد پورې محدود نه دي.
 انساني ارزښتونه: په داسې موضوعاتو بحث کوي چې په ټولو انسانانو پورې اړه لري.
 د ژباړې رول: له یوې ژبې بلې ته د لېږد وړتیا لري.
 تاریخي اغېز: د تمدنونو په جوړولو او د فکرونو په بدلولو کې رول لوبوي.

 سرچینې 
 پټه خزانه: د پوهې او کلتور سرچینه

وېشنيزه:ادبیات
وېشنيزه:کلتور
وېشنيزه:بشري علوم
وېشنيزه:تاریخ