د پښتون پوښتنه

د "پښتون پوښتنه"، چې د "پښتنوستان پوښتنه" په نوم هم یادېږي، د افغانستان په واکتوب کې د افغانستان او د پښتنو ملتپالو د خوا څخه د پاکستان د شمال لوېدیځ پولي ولایت، د فدرالي ادارې لاندې قبایلي سیمې، بلوچستان او د شمال لوېدیځ پولي ولایت او ولایتي ادارې لاندې قبایلي سیمې په ګډون د یو خپلواک پښتونستان د جوړولو غوښتنې په اړه یوه غوښتنه وه.   

دغه ستونزه په ۱۳۷۱ کال کې د ولسمشر محمد نجیب الله د واکمنيٍ تر نسکورېدو پورې د پاکستان په اړه د افغانستان په بهرني سیاست کې حاکمیت درلود  

 پېښلیک 

 ۱۲۵۷-۱۳۲۶ 
په د دوهمې انګلیس-افغان جګړې کې د افغانستان د ماتې خوړلو نه وروسته، د ډیورنډ کرښه په ۱۲۷۲ کال کې د بریتانوي ډیپلومات مورټیمر ډیورنډ د خوا څخه د افغانستان د امارت او برېتانوي هند ترمنځه د پولې په توګه رسم شوه، په هرصورت، دغې پولې د پښتنو پرګنې چې د افغانستان زیاتره یې جوړاوه او د هغې واکمنه طبقه یې سره ووېشله. د ۱۲۷۲ څخه تر ۱۳۶۴ پورې، د ډیورنډ کرښې ختیځ ته په پښتنو سیمو کې د بریتانوي واکمنۍ پر وړاندې د افغانانو مختلف پاڅونونه وشول.  د پښتنو یاغیانو پر وړاندې د بغاوت ضد لومړی هوايي کمپاین د ۱۲۹۸ او ۱۳۰۴ کلونو ترمنځه ترسره شو. Shane, Scott (2009-12-05). "The War in Pashtunistan". The New York Times. ISSN 0362-4331. Retrieved 2025-02-17.

 ۱۳۲۶ – اوس مهال 
د برېتانوي هند له وېش څخه اووه اونۍ مخکې، یوه لویه جرګه جوړه شوه چې په کې باچا خان ، عبدالصمد خان اڅکزی ، خدایي خدمتګاران ، د ولایتي شورا غړي، میرزالي خان (چې د ایپي فقیر په نوم مشهور دی) او ګڼ شمېر نور پښتانه پرګني مشران شامله وو. د پښتونستان پریکړه لیک، چې ډیرې وختونه د بنو پریکړه لیک په نوم یادېږي، د ۱۳۶۴ کال د چنګاښ میاشت په ۳۱مه غوراوی شو. په پرېکړه لیک کې غوښتنه شوې وه چې پښتنو ته دې دغه اختیار ورکړل شي چې د برېتانوي هند ټولې پښتنې سیمې په کې شاملې وي، پر ځای یې چې د هند یا پاکستان د واکمنۍ سره یو ځای شي.  برېتانويانو دغه غوښتنې رد کړې چې په پایله کې یې هغه پښتانه چې د رایې ورکولو وړ وو (په اصلي ولایتونو کې پښتانه د رایې ورکولو وړ نه وو) د ټولپوښتنې سره بایکاټ وکړ. "د ټولو پښتنو لپاره یو آزاد پښتونستان جوړ شي. د دولت اساسي قانون به د اسلامي مفکورې، ډیموکراسۍ، مساوات او ټولنیز عدالت پر بنسټ جوړ شي. دا غونډه له ټولو پښتنو څخه غوښتنه کوي چې د دې ګران هدف د ترلاسه کولو لپاره سره متحد شي او د هیڅ غیر پښتون تسلط ته تسلیم نشي". افغانستان یوازینی هیواد و چې په ۱۹۴۷ کال کې یې په ملګرو ملتونو کې د پاکستان د غړیتوب پر ضد رایه ورکړه او د پښتنو میشتو ځمکو د شاملولو په اعتراض کې یې استدلال وکړ چې پښتانه د ځان ټاکلو حق لري. "Afghanistan and Pakistan: The Poisoned Legacy of the Durand Line". HuffPost. 2015-11-21. Retrieved 2025-02-17. د پښتونستان اوسنی کارول شوی سور او تور بیرغ د تور رنګ سره د افغانستان د دودیز بیرغ رنګ استازیتوب کوي، او سور رنګ د پخوانیو پښتنو یاغي بیرغونو استازیتوب کوي چې د برتانوي امپراتورۍ په وړاندې کارول شوي وو.   د پښتونستان بیرغ د ۱۹۴۷ کال د سپتمبر په ۲مه په کابل کې د افغانستان د بیرغ تر څنګ پورته شو. 
ښي|بټنوک| د پښتونستان اوسنی بیرغ د ۱۹۴۷ کال د سپتمبر په ۲مه تصویب شو.
په ۱۹۴۸ کال کې، د ایپي فقیر چې پخوا یې د انګریزانو پر وړاندې ګڼ شمېر پاڅونونه رهبري کړي وو، د نوي جوړ شوي پاکستاني دولت پر وړاندې د پاکستان څخه د جلا کیدو او د یو خپلواک پښتونستان د جوړولو په هڅه کې بغاوت پیل کړ. د ایپي فقیر د شمالي وزیرستان د دته خیلو سیمه ونیوله او د افغان شهزاده محمد داود خان او نورو مشرانو په ملاتړ یې د خپلواک پښتونستان د جوړولو اعلان وکړ. دا سیمه بالاخره بیا په پاکستان پورې ضمیمه شوه. 

 هم وګورئ 

 پښتانه
 پښتونستان
 خېبر پښتونخوا
 ميرزالي خان

 ماخذونه