د ستورو فزیک او د کایناتو د تکامل تیورۍ

د ستورو فزیک او د کایناتو د تکامل تیورۍ
د ستورو فزیک د ستورپوهنې هغه پرمختللې څانګه ده چې د فزیک او کیمیا له قوانینو څخه په ګټنې د کایناتي اجسامو ماهیت مطالعه کوي.
+ د ستورو فزیک بنسټونه محوري مفاهیم توره سوري، هستوي یوځای کېدنه نامرئي مادې ډارک میټر، ډارک انرژي اساسي تیوريګانې د ننسبیت تیوري، کوانټم میخانیک
د ستورو فزیک (Astrophysics) د کائیناتو د پوهېدو هغه لاره ده چې یوازې د اجسامو لیدلو پورې محدوده نه ده، بلکې د هغوی تر شا د فزیکي میکانیزمونو تحلیل کوي. دا علم د رڼا له طیف څخه په ګټنې معلوموي چې یو ستوری له کومو کیمیاوي عناصرو جوړ دی. NASA Astrophysics. "Focus Areas: How did the universe begin?". https://science.nasa.gov/astrophysics/focus-areas/how-did-the-universe-begin/
د ستورو هستوي تکامل
د یو ستوري ژوند د مادي کثافت او جاذبوي فشار ترمنځ یوه دوامداره مبارزه ده. دا پروسه په لاندې ډول تشریح کېږي:
د ستورو پېداښت
ستوري په لومړي سر کې د ګازونو او دوړو له هغو سترو ورېځو څخه چې سدیم (Nebulae) نومېږي، رامنځته کېږي. د جاذبې ځواک دا مواد سره راټولوي او د هغوی فشار دومره زیاتوي چې په هسته کې تودوخه ملیونونو درجو ته رسېږي. European Space Agency (ESA). "How stars are born". https://www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/Astrophysics/How_stars_are_born
هستوي یوځای کېدنه
کله چې د تودوخې کچه لوړه شي، هایډروجن اتومونه سره یوځای کېږي او هیلیم جوړوي. دا پروسه انرژي تولیدوي چې د ستوري د ځلېدو لامل ګرځي. Nature Journal. "Stellar Evolution and Nucleosynthesis". https://www.nature.com/subjects/astrophysics
توره سوري او ډارک میټر
توره سوري (Black Holes) د کایناتو هغه سیمې دي چې کثافت پکې بې حده زیات او جاذبه یې دومره پیاوړې وي چې حتی رڼا هم ترې نشي وتلای. arXiv.org. "Astrophysics of Dark Matter and Black Holes". https://arxiv.org/archive/astro-ph
 * ډارک میټر (Dark Matter): دا نامرئی ماده د کهکشانونو په ساتلو کې مرسته کوي او د جاذبې په واسطه خپل شتون ثابتوي.
 * ډارک انرژي (Dark Energy): دا هغه پراسرار ځواک دی چې د کایناتو د پراخېدو سرعت په غیر نورمال ډول زیاتوي.
سرچینې

وېشنيزه:ساینس
وېشنيزه:فزیک
وېشنيزه:ستورپوهنه