د پاپ اړوند خلافت

د پاپ اړوند خلافت هغه میتود دی چې له مخې یې ځینې مسیحي فرقې د مسیحې کلیسا خدمت له حواریونو څخه د پر له پسې ځایناستوالې نه را اخلي، چې معمولاْ دا ادعا لري چې ځایناستوالی یا خلافت د یو لړ اسقفونو (بایشاپونو) له لارې تر سره کېږی. انګلیکان، ختیځه کلیسا، ختیځ ارتودوکس، هوسي، موراویان، لرغونی کاتولیک، شرقي ارتودوکس، کاتولیک او د سکانډنیوي لورتران دودونه پر دې اند دي چې «یو بایشاپ یا اسقف نه شي کولای منظم یا معتبر فرمانونه ولري، مګر دا چې د پاپ اړوند دې خلافت کې تقدیس شوی وي». دا روایتونه تل د نورو ټولو دودونو اسقفي تشریفات معتبر نه بولي.

دغې لړۍ ته په اصل کې د یوه ځانګړې ځای د اسقفونو په سترګه کتل کېدل چې د یوه یا څو خلفاوو له خوا جوړ شوي وو. د تاریخ لیکونکي، جسټو ایل. ګونزالیز په خبره، په اوسني وخت کې د پاپ اړوند خلافت په عمومي توګه د اسقفونو د ټولګې په معنی ده، د هغوی رویت ته له کتلو پرته، چې هغوی هر یو یې بیا د نورو اسقفونو له خوا تقدیس شوي دي. د کاتولیک کلیسا او ارتودوکس کلیسا تر منځ د الهیاتو د ډیالوګ د ګډ نړیوال کمېسیون په حواله، د «پاپ اړوند خلافت» د واک له لېږد پرته کوم بل څه نه دي. دا په کلیسا کې ځایناستوالی دی چې د رسولي ایمان شاهد دی او د نورو کلیساوو اړوند بیا شاهدان همغه د رسولي ایمان لرونکي خلک دي. د جامع کلیسا مشر د کلیسا د حواریونو په زړه کې د اسقف د ځای پر ځای کولو په برخه کې مهم رول لوبوي، خو له انتصاب وروسته، اسقف په خپله کلیسا کې په خپله د رسالت ضامن ګرځي او د رسولانو ځایناستی کېږي.

هغه کسان چې د رسولي د ځایناستوالي اهمیت ته د اسقف د لاسونو د ښودلو له لارې متوسل کېږي، هغوی نوي عصر ته متوسل کېږي چې د هغوی په خبره، د شخصي رسولي ځایناستوالي متضمن ده (د بېلګې په توګه له پولیس څخه نیولي تر تیموتاړوس او تیتوس پورې). هغوی همداشان د لومړنۍ کلیسا نورو اسنادو ته په تېره بیا د کلمنټ لیک، ته متوسل کېږي. په دې برخه کې، کلمنټ په ډاګه بیانوي چې رسولانو بایشاپ یا اسقف د ځایناستي په توګه منصوب کړل او امر یې وکړ چې دا بایشاپان دې په خپل نوبت سره خپل ځایناستي وټاکي. دې خبرې ته په کتو سره، د کلیسا دا ډول رهبران نه باید پرته له کوم دلیل او په دې بڼه له دندې ګوښه کړل شي. سربېره پر دې، په کلیسا کې د بایشاپانو د شخصي رسولي ځایناستوالي د اړتیا پلویان، د لومړۍ ناوېشل شوې کلیسا (۴۳۱ ز کال پورې) نړیوالې کارکړنې ته اشاره کوي، وړاندې تر دې چې هغه د ختیځ کلیسا، اوریڼټل ارټوډوکس او ختیځ اورټوډوکس کلیسا باندې ووېشله شي.Adam, Karl. The Spirit of Catholicism. Doubleday, 1957 p. 20

ځینې مسیحیان، له هغې ډلې د ځینو ناسازګارو پروټیسټانو په ګډون، له دغه ډول تداوم څخه انکار کوي او د هغوی اړوند تاریخي ادعاګانې په کلکه سره تر شک او تردید لاندې نیول شوي دي. انګلیکن عالم، اریک جې، جی لیکي چې د جزمي د اساسي قانون Lumen gentium (1964) په درېیم څپرکي کې د بایشاپ د ظهور په اړه وړاندې شوی رپوټ «ډېر نیمګړی دی او د مسیحي خدمت په لومړني تاریخ کې له زیاترو ابهاماتو څخه سترګې پټې شوي دي».

د نورو پروټیسټانو برسېره، ځینې انګلیکان پر دې باور دي چې د رسولي ځایناستوالی «همداشان ممکنه ده د رسولانو له وخت څخه تر اوسه پورې د اعتقادي تعالیمو د تداوم په توګه درک کړل شي». د بېلګې په توګه، د بریتانیا د مټډیسټ کنفرانس «ریښتینی تداوم» د پخوانيو عصرونو له کلیسا سره د «مسیحي تجربې تداوم، د واحدې روح په ورکړې کې ګډون، واحد خدای ته د وفادارۍ تداوم، مستمر اعلان، د رسالتې د منلو دوام» کې یو ځای راولي. 

 سرچينې