بیټ کوین سیټي

بیټ کوین سیټي د السلوادور د لا یونیون په ولایت کې د یوه سمارت ښار پروژې په توګه پلان شوی دی. دا ښار به د مالیې له معافیت څخه برخمن وي او د بیټ کوین د کان‌کېندنې لپاره به د ځمکې تودوخې (geothermal) انرژي کاروي. د دې پروژې د عملي کېدو وړتیا، په ځانګړي ډول د ځمکې د تودوخې انرژۍ او بیټ کوین پر تکیه، د نیوکو موضوع ګرځېدلې ده. همدارنګه د پروژې د مالي تمویل او جوړولو په ځنډونو هم اندېښنې شته.

 تشرېح 
د ۲۰۲۱ کال په نومبر کې، د السلوادور ولسمشر نایب بوکیله اعلان وکړ چې هغه پلان لري د لا یونیون په جنوب ختیځ کې، د کونچاګوا اورغورځېدونکي غره په لمنه کې بیټ کوین ښار جوړ کړي. د ښار د انرژۍ سرچینه به د غره د ځمکې تودوخه وي، چې د بیټ کوین کان‌کېندنې لپاره به کارول کېږي. د دې پروژې پر وړاندې د چاپېریال ساتونکي ریکاردو ناوارو نیوکه کړې ده. هغه The Telegraph  ته ویلي: "د ځمکې تودوخه لا هم له تېلو ګرانه ده، که داسې نه وای، موږ به تر اوسه ډېره کارولې وای. په پای کې به دا وشي چې موږ به نور تېل رانیسو." دغه نوښت د ځانګړو اقتصادي زونونو (SEZs) پر ماډل ولاړ دی، او د دې پلان ملاتړي سینګاپور، دوبۍ او شېن‌ژن د بریالیو بېلګو په توګه یادوي. خو په واقعیت کې، د نړۍ په شاوخوا اویا هېوادونو کې له پنځه زرو څخه ډېر SEZs د ټولنې په کچه اقتصادي ګټه نه ده رامنځته کړې. په نړیوال جنوب کې د کریپټو پر بنسټ ځانګړي اقتصادي زونونه د ځینو شنونکو له لوري د استعماري کړنو د بیا تکرار په څېر بلل شوي دي. د پخوانیو کریپټو-یوتوپیا پروژو لکه Akon City، Cryptoland او MS Satoshi هم بشپړې نه شوې او ناکامې شوې.

پلان شوی ښار به د ۱ میلیارد ډالرو د بیټ کوین بانډ له لارې تمویل کېږي، چې د دولت په ملکیت د برېښنا شرکت LaGeo  به یې صادر کړي. دغه بانډونه چې د "اورغورځېدونکي بانډونه" (Volcano bonds) په نوم هم پېژندل کېږي، د پلور نیم عاید به د بیټ کوین ښار د جوړولو او د کریپټوکارنسي د کان‌کېندنې لپاره وکارول شي. پاتې نیمه برخه به په بیټ کوین کې پانګونه کېږي، په دې هیله چې ارزښت یې لوړ شي. تمه ده چې ډېری پېرودونکي به د کریپټو پانګه‌اچوونکي وي، لکه د Bitcoin Foundation مشر بروک پیِرس. ځینو ته کېدای شي د بانډ د پېرلو د اندازې له مخې د السلوادور تابعیت هم ورکړل شي. ښار ته به د Bitcoin City Airport  خدمت کوي، چې د مکسیکوي معمار فرناندو رومېرو له لوري ډیزاین شوی. تمه ده چې دا هوايي ډګر به په ۲۰۲۷ کې فعالیت پیل کړي.

بوکیله ژمنه کړې چې ښار به مالیاتي پناه‌ځای (tax haven) وي.هغه ویلي دي: "موږ به هېڅکله د عایداتو مالیه ونه لرو. هېڅ عایداتي مالیه نه، صفر د ملکیت مالیه، صفر د تدارکاتو مالیه، صفر د ښاروالۍ مالیه، او صفر CO₂ اخراج ... په بیټ کوین ښار کې یوازینی مالیه به VAT وي؛ نیمه برخه به د ښاروالۍ د بانډونو د تادیې لپاره وکارول شي او پاتې نیمه برخه به د عامه زیربناوو او د ښار د ساتنې لپاره مصرف شي."پروژه له بېلابېلو نیوکو سره مخ ده، له هغې ډلې: د تمویل او جوړولو په ځنډونو اندېښنې، شکونه چې ایا السلوادوریان به په خپله خوښه بیټ کوین ومني، دا پوښتنه چې پانګه‌اچوونکي به څنګه خپل لګښتونه بېرته ترلاسه کړي که السلوادور د بانډونو په تادیه کې پاتې راشي او دا تورونه چې د بوکیله حکومت د پروژې د پرمختګ په اړه غلط یا مبالغه‌امیز معلومات وړاندې کړي دي. 

 سرچينې