تنفسي نظام

تنفسي نظام د انسان او ډېرو نورو ژووو هغه حیاتي جوړښت دی چې د اکسیجن د اخیستلو او د کاربن ډای اکسایډ د ایستلو له لارې د ژوند د دوام بنسټ برابروي. د بدن هره حجره د انرژۍ د تولید لپاره اکسیجن ته اړتیا لري، او دا اکسیجن یوازې د تنفسي نظام له لارې حجرو ته رسېږي. د همدې لپاره د تنفسي نظام هره برخه د دقیقې همغږۍ په حالت کې کار کوي، او د بدن د ټولو سیستمونو د فعالیت لپاره حیاتي ارزښت لري.

تنفسي نظام د بدن د هغو لارو مجموعه ده چې هوا د پوزه له لارې بدن ته داخلوي، د ستونی او نلۍ له لارې یې سږو ته رسوي، او په پای کې د سږو په ژورو برخو کې د ګازونو تبادله ترسره کوي. د پوزې دننه مخاطي غشا او وړې وېښتانې د هوا د پاکولو، تودوخې او رطوبت د برابرولو لپاره کار کوي. له پوزې وروسته هوا د ستوني له لارې نلۍ ته داخلېږي، او نلۍ بیا په دوو لویو څانګو وېشل کېږي چې د ښي او چپ سږوو لور ته ځي.

سږي د تنفسي نظام اصلي مرکز دی. د سږو دننه د برانشیولونو په نوم وړې لارې شته چې په پای کې د الویولي په نوم وړو هوايي کڅوړو ته رسېږي. الویولي د ګازونو د تبادلې هغه نری دیوال لرونکي جوړښتونه دي چې اکسیجن د وینې سره یوځای کوي او کاربن ډای اکسایډ له وینې څخه هوا ته بېرته لېږي. د الویولي د سطحې پراخوالی دومره زیات دی چې د انسان د بدن د اکسیجن اړتیا په بشپړه توګه پوره کوي. د همدې ځای د فعالیت د کمزورتیا په صورت کې د ساه لنډۍ، ستړیا او د بدن د انرژۍ کمښت رامنځته کېږي.

د تنفسي نظام د فعالیت د تنظیم لپاره د دماغ ځانګړې برخې کار کوي. د دماغ د ساقې په برخه کې د تنفس مرکز شتون لري چې د بدن د اړتیا له مخې د ساه اخیستلو سرعت او ژورتیا بدلوي. کله چې انسان منډه وهي، کار کوي یا ورزش کوي، د بدن حجرې ډېر اکسیجن ته اړتیا پیدا کوي، نو تنفس چټکېږي. برعکس، د ارام په حالت کې تنفس ورو او منظم وي. دا همغږي د بدن د داخلي توازن د ساتلو لپاره اړینه ده.

تنفسي نظام د بدن د دفاعي سیستم یوه مهمه برخه هم ده. د پوزې مخاطي غشا، د ستوني د پاکولو انعکاس، د ټوخې او پرنجېدو غبرګون، او د سږو دفاعي حجرې د دې لپاره کار کوي چې میکروبونه، دوړې او زیانمن ذرات بدن ته داخل نه شي. د همدې لپاره د تنفسي نظام ناروغۍ د بدن په نورو برخو هم اغېز کوي، ځکه د دفاعي سیستم کمزورتیا د نورو ناروغیو د خپرېدو لاره هواروي.

د تنفسي نظام ناروغۍ د انسان په ورځني ژوند کې ډېرې عامې دي. د استما، برونشیت، سینه بغل، نیمونیا، انفلوینزا، کووېډ–۱۹، د سګرټ لوګي، د هوا ککړتیا او د الرجۍ اغېزې د تنفسي نظام د کمزورتیا لامل کېږي. د دې ناروغیو نښې لکه د ساه لنډۍ، ټوخی، د سږو درد، د غږ بدلون، د ستوني التهاب او د بدن ستړیا د انسان د ژوند کیفیت کموي.

په پای کې، تنفسي نظام د انسان د بدن هغه حساس، دقیق او منظم جوړښت دی چې د ژوند د دوام لپاره اړین دی. د دې نظام هره برخه د داسې همغږۍ په حالت کې کار کوي چې انسان وکولای شي په ازاد ډول ساه واخلي، انرژي تولید کړي، د چاپېریال له خطرونو ځان وساتي او د بدن د ټولو سیستمونو د فعالیت لپاره اړین اکسیجن برابر کړي. د تنفسي نظام ساتنه د روغ ژوند لپاره بنسټیز اهمیت لري، ځکه د دې نظام هر ډول زیان د بدن په ټولو برخو مستقیم اغېز کوي.

 اړوند موضوعات 

 سږي
 اکسیجن
 کاربن ډای اکسایډ
 پوزه
 ستونی
 مرۍ
 نلۍ
 استما
 سینه بغل
 انفلوینزا
 کووېډ–۱۹

 سرچینې 

 https://www.britannica.com/science/respiratory-system
 https://www.nhlbi.nih.gov/health/respiratory
 https://www.who.int/health-topics/respiratory-diseases
 https://ps.wikipedia.org/wiki/پښتو_ويکيپېډيا

 وېشنیزه 

 وېشنیزه:بیولوژي
 وېشنیزه:انسان بدن
 وېشنیزه:تنفسي نظام