بیا رغېدونکې انرژي

بیا رغېدونکې انرژي ( Renewable Energy) هغې انرژۍ ته ویل کېږي چې له طبیعي سرچینو څخه ترلاسه کېږي او د وخت په تېرېدو سره په طبیعي ډول بیرته ډکېږي او هیڅکله نه ختمېږي. د د ملګرو ملتونو د اقلیمي بدلون ادارې د تعریفونو له مخې په دې سرچینو کې د لمر وړانګې، د باد ځواک، د اوبو جریان او د ځمکې داخلي تودوخه شامل دي چې د فوسیل سون توکو برخلاف چاپیریال ته لږ زیان رسوي. د انرژۍ دغه ډول سرچینې د ځمکې د تودوخې د درجې د راټیټولو او د کاربن ډای اکسایډ د خپرېدو د مخنیوي لپاره ترټولو غوره بدیل ګڼل کېږي. په افغانستان کې د د علومو اکاډمۍ او کابل پوهنتون څېړونکي په دې باور دي چې د هیواد جغرافیایي موقعیت د لمریزې او بادي انرژۍ د تولید لپاره بې ساري ظرفیت لري او په دې برخه کې پانګونه کولی شي هیواد د انرژۍ په برخه کې پر ځان بسیا کړي.

د بیا رغېدونکې انرژۍ ټکنالوژي او د هغې بېلابېل ډولونه د عصري صنعت په لور د بشریت سفر په ګوته کوي چې په هغې کې لمریزه انرژي د فوټوولټیک حجرو په واسطه په مستقیم ډول په برېښنا بدلېږي. د Nature Energy مجلې د راپورونو له مخې د لمریزو تختو او بادي توربینونو موثریت په تېره لسیزه کې په بې ساري ډول لوړ شوی او بیې یې د پام وړ راښکته شوې دي. د اوبو له انرژۍ څخه ګټه اخیستنه چې د بندونو په واسطه ترسره کېږي لا هم په نړۍ کې د پاکې برېښنا ترټولو لویه سرچینه ده مګر د چاپیریالي اغېزو له امله یې اوس پام د باد او لمر لور ته ډېر شوی دی. د افغانستان د اوبو او انرژۍ وزارت د معلوماتو له مخې د هیواد سیندونه د زرګونو میګاواټه برېښنا د تولید وړتیا لري چې په سمه توګه مدیریت یې کولی شي نه یوازې کورنۍ اړتیاوې پوره کړي بلکې ګاونډیو هیوادونو ته د صادراتو زمینه هم برابره کړي.

د پاکې انرژۍ په لور د نړيوال لیږد اهمیت او د هغې اغېزې پر اقتصاد او روغتیا د معاصر سیاست له مهمو بحثونو څخه دي ځکه چې د فوسیل سون توکو کارول د هوا د ککړتیا او بېلابېلو ناروغیو لامل کېږي. د Science Journal د تحلیلونو پر بنسټ که چیرې نړۍ تر ۲۰۵۰ کال پورې په بشپړ ډول بیا رغېدونکې انرژۍ ته مخه کړي نو د اقلیمي ناورینونو مخه نیول کېدلی شي او ملیونونو خلکو ته به د کار نوي فرصتونه برابر شي. په دې لاره کې ترټولو لویه ننګونه د انرژۍ د ذخیره کولو لپاره د پیاوړو بطریو نشتوالی او په نړيواله کچه د برېښنايي شبکو د جوړښت بدلول دي. کابل پوهنتون د انجینرۍ په پوهنځي کې د انرژۍ د نویو سیسټمونو په اړه تخصصي زده کړې وړاندې کوي ترڅو داسې متخصصین وروزي چې د افغانستان د طبیعي سرچینو په مټ د یوې باثباته او پاکې راتلونکې لپاره کار وکړي. دا مقاله د نړیوالو معتبرو سازمانونو د معلوماتو پر بنسټ د پښتو ژبې د بډاینې او د علمي پوهاوي د زیاتوالي په موخه چمتو شوې ده.

 سرچینې او بهرني لینکونه 
 د بیا رغېدونکې انرژۍ نړيواله اداره - IRENA
 د انرژۍ نړيوال اژانس - IEA
 د افغانستان د علومو اکاډمي - د تخنیکي علومو څانګه
 د کابل پوهنتون د انجینرۍ پوهنځی

وېشنيزه:انرژي
وېشنيزه:چاپیریال ساتنه
وېشنيزه:ټکنالوژي