ګوډ تيمور

تیمور ( په چغتای ژبه کې : تیمور د "اوسپنې" معنی لري؛  (13 رجب 737 هـ/ 9 اپریل 1336) - (27 شعبان 807 هـ ق / 17 فبروري 1405) چي په تاریخونو کي د تیمور ګورکاني په نامه هم یادیږي  د مغول توکم یو مشهوره خونړي څېره، فاتح او جنګیالئ واکمن وو چي په افغانستان، اوسني ایران، منځنۍ اسیا او شاوخوا سیمو کي یې د تیموریانو امپراتورۍ رامنځ ته کړه.  تیمور د خپلي خونړي څېرې سربېره د هنر او معمارۍ لوی سرپرست هم ګڼل کیدی، ځکه نوموړي د ابن خلدون او حافظ ابرو په څیر پوهانو سره اړیکي درلودې او د واکمنۍ په اوږدو کي یې د تیموریانو رینسانس پیل سو.  

تیمور د ۱۳۳۶ کال د اپرېل په ۹ مه د ماوراء النهر (اوسني ازبکستان) د بارلاس توکم اړوند سیمه کي وزېږېدی او په ۱۳۷۰ کال کي یې د لوېدیځ چغتای واک تر لاسه کړ. د یادي سیمي ترلاسه کولو وروسته یې د خپلي واکمنۍ پراختیا ته مټي راونغښتې او د څو کلونو په جریان کي یې مرکزي اسیا، افغانستان، پارس، عراق، شام، ترکیه، هندوستان او تر روس پوري سیمي لاندي کړې او د نړۍ په تاریخ کي یوله مشهوره واکمنانو څخه وګرځېدی. 

د تاریخونو له مخي تیمور د ترکانو او منګولیایانو له نسل څخه وو، خو ځیني وایي چي پلار یې له توکمیز پلوه د چنګیز خان سره اړه درلوده.   تیمور ځان د مغول واکمن چنګیزخان میراث خور ګاڼه او د همدې لپاره یې د خپلي واکمنۍ پراخولو لپاره لوی شمېر ښارونه لاندي او انسانان یې ووژل.

نوموړي د خپلي واکمنۍ د پراختیا لپاره د اسلامي شعایرو ترڅنګ توکمیز شعارونه هم استعمالول او ځان یې د مملوک سلطنت، عثماني ټولواکمنۍ او ټولو مسلمانانو مشر ونوماوه. 

د تیمور لښکر په بشپړه توګه څو توکمیز وو او په ټوله آسیا، افریقا او اروپا کي یې وېره خپره کړې وه. تاریخ پوهان اټکل کوي چي د هغه نظامي جګړو 17 میلیونه خلک چي هغه وخت د نړۍ نږدې 5٪ نفوس کېدی وژلي دي.