عصبي نظام

تنفسي نظام د انسان او ډېرو نورو ژووو هغه حیاتي جوړښت دی چې د اکسیجن د اخیستلو، د کاربن ډای اکسایډ د ایستلو، د بدن د انرژۍ د تولید، او د ژوند د دوام لپاره اړین دی. د تنفسي نظام دنده یوازې د ساه اخیستل نه دي، بلکې د بدن د ټولو حجرو لپاره د اکسیجن رسونه، د زهرجنو ګازونو ایستل، د وینې د تودوخې تنظیم، د غږ تولید، او د بدن د داخلي چاپېریال ساتنه هم پکې شامله ده. د انسان د بدن هره حجره د ژوند لپاره اکسیجن ته اړتیا لري، او د دې اړتیا پوره کول د تنفسي نظام له لارې ترسره کېږي.

تنفسي نظام د څو مهمو غړو او لارو څخه جوړ دی. د ساه اخیستلو لومړنۍ دروازه د پوزه ده چې هوا د فلټر کولو، تودوخې او رطوبت د برابرولو لپاره ځانګړې جوړښت لري. د پوزې دننه وړې وېښتانې او مخاطي غشا د دوړو، میکروبونو او نورو ذراتو د نیولو لپاره کار کوي. له پوزې وروسته هوا د ستونی له لارې مرۍ ته رسېږي، او له هغه ځایه د نلۍ په نوم د تنفسي لويې لارې ته داخلېږي. نلۍ په دوو لویو څانګو وېشل کېږي چې د ښي او چپ سږوو لور ته ځي.

سږي د تنفسي نظام اصلي غړي دي. د سږو دننه د برانشیولونو په نوم وړې لارې شته چې په پای کې د الویولي په نوم وړو هوايي کڅوړو ته رسېږي. الویولي د تنفسي تبادلې مرکز دی، یعنې همدلته اکسیجن د وینې سره یوځای کېږي او کاربن ډای اکسایډ له وینې څخه هوا ته انتقالېږي. د دې تبادلې لپاره د الویولي دیوالونه ډېر نری دي او د وینې وړې رګې یې احاطه کوي. د الویولي د سطحې پراخوالی دومره زیات دی چې د انسان د بدن د اکسیجن اړتیا په بشپړه توګه پوره کوي.

د تنفسي نظام د فعالیت د تنظیم لپاره د دماغ ځانګړې برخې کار کوي. د دماغ د ساقې په برخه کې د تنفس مرکز شتون لري چې د بدن د اړتیا له مخې د ساه اخیستلو سرعت او ژورتیا تنظیموي. کله چې د بدن فعالیت زیات شي، لکه د منډې، کار یا ورزش پر مهال، د بدن حجرې ډېر اکسیجن ته اړتیا پیدا کوي، نو تنفسي مرکز د ساه اخیستلو سرعت زیاتوي. برعکس، د ارام په حالت کې تنفس ورو او منظم وي.

تنفسي نظام د بدن د دفاعي سیستم یوه برخه هم ده. د پوزې مخاطي غشا، د ستوني او نلۍ د مخاطي سطحې حرکت، او د سږو د دفاعي حجرو فعالیت د دې لپاره دي چې میکروبونه، دوړې او زیانمن ذرات بدن ته داخل نه شي. د ټوخې او پرنجېدو انعکاس هم د بدن د دفاع یوه مهمه برخه ده چې د تنفسي لارو پاکولو لپاره کار کوي.

د تنفسي نظام د ناروغیو اغېزې د بدن په ټولو برخو ښکاره کېږي. د سینه بغل، استما، برونشیت، نیمونیا، د سګرټ لوګي، د هوا ککړتیا، او د ویروسي ناروغیو لکه انفلوینزا او کووېډ–۱۹ اغېزې د تنفسي نظام د کمزورتیا لامل کېږي. د سږو د فعالیت کمېدل د بدن د انرژۍ تولید کموي، د ستړیا، د ساه لنډۍ، د زړه د زیات فشار او د بدن د کمزورتیا سبب کېږي.

په پای کې، تنفسي نظام د انسان د ژوند د دوام لپاره یو نه بدلېدونکی جوړښت دی. د دې نظام هره برخه د دقیقې همغږۍ له لارې کار کوي، او د بدن د ټولو حجرو لپاره د اکسیجن رسونه تضمینوي. د تنفسي نظام ساتنه د روغ ژوند لپاره اړینه ده، ځکه د دې نظام هر ډول زیان د بدن په ټولو برخو مستقیم اغېز کوي.

 اړوند موضوعات 

 سږي
 اکسیجن
 کاربن ډای اکسایډ
 پوزه
 ستونی
 مرۍ
 نلۍ
 سینه بغل
 استما
 انفلوینزا
 کووېډ–۱۹

 سرچینې 

 https://www.britannica.com/science/respiratory-system
 https://www.nhlbi.nih.gov/health/respiratory
 https://www.who.int/health-topics/respiratory-diseases
 https://ps.wikipedia.org/wiki/پښتو_ويکيپېډيا

 وېشنیزه 

 وېشنیزه:بیولوژي
 وېشنیزه:انسان بدن
 وېشنیزه:تنفسي نظام