کوانټم اینکریپشن

کوانټم اینکریپشن (Quantum Encryption)تخنیکي نومQuantum Key Distribution (QKD)بنسټیز فزیککوانټم میخانیکباوري مراجعNIST، Nature
کوانټم اینکریپشن چې د کوانټم د کلۍ وېش په نوم هم یادېږي د معلوماتو د خوندي کولو یو داسې میتود دی چې د ریاضیاتو پر ځای د کوانټم میخانیک په فزیکي قوانینو ولاړ دی. د NIST  د څېړنو پر بنسټ دا ټکنالوژي د فوټونونو یا د رڼا د ذرو له ځانګړتیاوو څخه ګټه اخلي ترڅو د دوو لورو ترمنځ یو داسې کوډ رامنځته کړي چې هک کول یې د اوسنیو فزیکي قوانینو له مخې ناممکن دي. د دودیزو اینکریپشن سیسټمونو برخلاف چې د لویو عددونو په تجزیه ولاړ دي او د کوانټم کمپیوټرونو په واسطه ماتېدلی شي کوانټم اینکریپشن د هر ډول غیر قانوني لاسوهنې په وړاندې حساس دی ځکه چې د کوانټم په نړۍ کې د یوې ذرې مشاهده کول د هغې فزیکي حالت بدلوي او په دې توګه لېږونکی او ترلاسه کوونکی سمدستي د جاسوسۍ له هڅې خبرېږي.

د کوانټم اینکریپشن عملي غوښتنلیکونه او د هغې تخنیکي پیچلتیاوې په نړيواله کچه د ستراتیژیکو اړیکو د خوندي کولو لپاره خورا حیاتي دي. د Nature Photonics په علمي مقالو کې راغلي چې دغه سیسټم د فوټونونو د قطبي کېدو له لارې صفرونه او یوونه لېږدوي او که چیرې کوم دریمګړی وغواړي دا معلومات غلا کړي نو د کوانټم سیسټم ګډوډېږي او کوډ خپل اعتبار له لاسه ورکوي. دا ټکنالوژي اوسمهال د بانکي معاملو، دولتي ارشیفونو او نظامي اړیکو د ساتنې لپاره په ځینو پرمختللو هیوادونو کې کارول کېږي. د کابل پوهنتون په ساینسي کنفرانسونو کې د کوانټم معلوماتي ساینس موضوع د راتلونکي ډیجیټل امنیت د بنسټ په توګه مطالعه کېږي ترڅو متخصصین پوه شي چې څنګه د کوانټم کمپیوټرونو له ګواښونو څخه مخکې امنیتي تدابیر ونیسي.

د کوانټم اینکریپشن راتلونکی او د کوانټم انټرنیټ رامنځته کېدل د معلوماتي ټکنالوجي په تاریخ کې یو بل لوی اوښتون بلل کېږي چې د مالومات بشپړ محرمیت تضمینوي. د Science Magazine د راپورونو له مخې د کوانټم شبکو جوړول خورا لوړ لګښت او دقیقو لیزرونو ته اړتیا لري مګر د معلوماتي امنیت په برخه کې د هغې ارزښت د هر ډول پانګونې سره سمون خوري. په راتلونکو کلونو کې به د سپوږمکیو په واسطه د کوانټم کوډونو لېږدول د نړۍ په هر ګوټ کې د خوندي اړیکو زمینه برابره کړي. کابل پوهنتون او د نړۍ نور علمي مرکزونه هڅه کوي چې د نوري فایبر په شبکو کې د کوانټم میتودونو د پلي کولو لارې چارې ولټوي ترڅو د معلوماتو لېږد له هر ډول سایبري بریدونو څخه خوندي وساتل شي. دا مقاله د کوانټم فزیک د اصولو او د معلوماتو د امنیت د عصري معیارونو پر بنسټ په نثري بڼه چمتو شوې ده.

 سرچینې او بهرني لینکونه 

 د نیسټ رسمي ویب پاڼه - کوانټم ساینس 
 د نیچر مجلې د کوانټم معلوماتو څانګه
 د کوانټم ټکنالوژۍ څېړنیز مرکز
 کابل پوهنتون - د کمپیوټر ساینس پوهنځی