د آسيايي فوټبال کانفېډرېشن

د آسیا د فوټبال کنفدراسیون (AFC) د آسیا په ډیری هیوادونو کې د فوټبال، فوټسال او ساحلي فوټبال اداره کوونکې اداره ده. دا کنفدراسیون ۴۷ غړي هیوادونه لري، چې مرکزي دفتر یې د مالیزیا په کوالالمپور کې دی، خو ځینې اسیایي هیوادونه لکه اذربایجان، ګرجستان، قزاقستان، ترکیه، روسیه، قبرص، ارمنستان او اسراییل، چې په UEFA کې دي، د دې سازمان برخه نه ګڼل کیږي. له بلې خوا، آسټرالیا، چې پخوا د فوټبال په نړیوال فدراسیون کې شامله وه، په ۲۰۰۶ کال کې د آسیا د فوټبال کنفدراسیون سره یوځای شوه؛ سربیره پردې، په ارام سمندر کې موقعیت لرونکي دوه هیوادونه، ګوام او شمالي ماریانا ټاپوګان، چې د امریکا سیمې دي، د AFC غړي دي. هانګ کانګ او مکاو، که څه هم خپلواک هیوادونه نه دي (دواړه د چین ځانګړي اداري سیمې دي)، هم د AFC غړي دي. شیخ سلمان له ۲۰۱۳ کال راهیسې د دې کنفدراسیون مشر دی. 

 تاریخ 
د اسیا د فوټبال کنفدراسیون د ۱۹۵۴ کال د می په ۸مه نېټه تاسیس شو. افغانستان، برما (میانمار)، د چین جمهوریت (تایوان)، هانګ کانګ، ایران، هند، اسراییل، اندونیزیا، جاپان، سویلي کوریا، پاکستان، فیلیپین، سینګاپور او سویلي ویتنام د دې کنفدراسیون لومړني غړي وو. [5][6]

د آسیا د ښځو د فوټبال کنفدراسیون (AWF) د AFC یوه برخه وه چې په آسیا کې یې د ښځو فوټبال اداره کاوه. دا کنفدراسیون په جلا توګه د ۱۹۶۸ کال په اپریل کې د تایوان، هانګ کانګ، مالیزیا او سینګاپور په څیر هیوادونو په یوه غونډه کې تاسیس شو. په ۱۹۶۸ کال کې، ALFC د AFC سره یوځای شو. [7] د آسیا د فوټبال کنفدراسیون له ۱۹۷۵ کال راهیسې د AFC د ښځو جام تنظیموي، او همدارنګه هڅه کوي چې د AFC د ۱۹ کلنو ښځو اتلولي او د AFC د ۱۷ کلنو ښځو اتلولي په ښه توګه تنظیم کړي.

 فرعي کټګورۍ 
د AFC ۴۷ غړي هېوادونه لري، چې په پنځو برخو وېشل شوي دي.

 د ختیځې آسیا څخه ۱۰ غړي

 د منځنۍ اسیا څخه ۶ غړي

 د جنوب ختیځې آسیا څخه ۱۲ غړي

 د لوېدیځې اسیا څخه ۱۲ غړي

 د جنوبي اسیا څخه ۷ غړي

فدراسیونملي لوبډلېتاریخ
بنسټ ایښودلد غړیتوب نیټه
په فیفا کېد غړیتوب نیټه
په AFC کېپه AFC کې غړیتوبBHR بحرین(م، ز)۱۹۵۷۱۹۶۸۱۹۶۹IRQ عراق(م، ز)۱۹۴۸۱۹۵۰۱۹۷۰JOR اردن(م، ز)۱۹۴۹۱۹۵۶۱۹۷۰KUW کویت(م، ز)۱۹۵۲۱۹۶۴۱۹۶۴LIB لبنان(م، ز)۱۹۳۳۱۹۳۶۱۹۶۴OMA عمان(م، ز)۱۹۷۸۱۹۸۰۱۹۸۰PLE فلسطین(م، ز)۱۹۲۸۱۹۹۵۱۹۹۵QAT قطر(م، ز)۱۹۶۰۱۹۷۲۱۹۷۴KSA عربستان سعودی(م، ز)۱۹۵۶۱۹۵۶۱۹۷۲SYR سوریه(م، ز)۱۹۳۶۱۹۳۷۱۹۷۰UAE امارات متحده عربی(م، ز)۱۹۷۱۱۹۷۴۱۹۷۴YEM یمن(م، ز)۱۹۶۲۱۹۸۰۱۹۸۰د مرکزي آسیا د فوټبال فدراسیون (CAFA)AFG افغانستان(م، ز)۱۹۳۳۱۹۴۸۱۹۵۴IRN ایران(م، ز)۱۹۲۰۱۹۴۸۱۹۵۴KGZ قرقیزستان(م، ز)۱۹۹۲۱۹۹۴۱۹۹۳TJK تاجیکستان(م، ز)۱۹۳۶۱۹۹۴۱۹۹۳TKM ترکمنستان(م، ز)۱۹۹۲۱۹۹۴۱۹۹۳UZB ازبکستان(م، ز)۱۹۴۶۱۹۹۴۱۹۹۳د جنوبي اسیا د فوټبال فدراسیون (SAFF)BAN بنگلادش(م، ز)۱۹۷۲۱۹۷۶۱۹۷۳BHU بوتان(م، ز)۱۹۸۳۲۰۰۰۱۹۹۳IND هند(م، ز)۱۹۳۷۱۹۴۸۱۹۵۴MDV مالدیو(م، ز)۱۹۸۲۱۹۸۶۱۹۸۴NEP نپال(م، ز)۱۹۵۱۱۹۷۲۱۹۵۴PAK پاکستان(م، ز)۱۹۴۷۱۹۴۸۱۹۵۴SRI سریلانکا(م، ز)۱۹۳۹۱۹۵۲۱۹۵۴د ختیځې آسیا د فوټبال فدراسیون (EAFF))CHN چین(م، ز)۱۹۲۴۱۹۳۱۱۹۷۴GUM گوام(م، ز)۱۹۷۵۱۹۹۶۱۹۹۱HKG هنگ کنگ(م، ز)۱۹۱۴۱۹۵۴۱۹۵۴JPN ژاپن(م، ز)۱۹۲۱۱۹۲۱۱۹۵۴PRK کره شمالی(م، ز)۱۹۴۵۱۹۵۸۱۹۷۴KOR کره جنوبی(م، ز)۱۹۲۸۱۹۴۸۱۹۵۴MAC ماکائو(م، ز)۱۹۳۹۱۹۷۸۱۹۷۸MNG مغولستان(م، ز)۱۹۵۹۱۹۹۸۱۹۹۳NMI جزایر ماریانای شمالی(م، ز)۲۰۰۵ن/م۲۰۰۹TPE تایوان(م، ز)۱۹۳۶۱۹۵۴۱۹۵۴د جنوب ختیځې آسیا د فوټبال فدراسیون (ASEAN) (AFF)AUS استرالیا(م، ز)۱۹۶۱۱۹۶۳۲۰۰۶BRU برونئی(م، ز)۱۹۵۹۱۹۷۲۱۹۶۹CAM کامبوج(م، ز)۱۹۳۳۱۹۵۴۱۹۵۴IDN اندونزی(م، ز)۱۹۳۰۱۹۵۲۱۹۵۴LAO لائوس(م، ز)۱۹۵۱۱۹۵۲۱۹۶۸MAS مالزی(م، ز)۱۹۳۳۱۹۵۴۱۹۵۴MYA میانمار(م، ز)۱۹۴۷۱۹۴۸۱۹۵۴PHI فیلیپین(م، ز)۱۹۰۷۱۹۳۰۱۹۵۴SIN سنگاپور(م، ز)۱۸۹۲۱۹۵۲۱۹۵۴THA تایلند(م، ز)۱۹۱۶۱۹۲۵۱۹۵۴TLS تیمور شرقی(م، ز)۲۰۰۲۲۰۰۵۲۰۰۲VIE ویتنام(م، ز)۱۹۶۰۱۹۶۴۱۹۷۸

 پخواني غړي 

 اسراییل ۱۹۵۴–۱۹۷۴؛ په ۱۹۹۴ کال کې، دا د AFC سیالیو څخه لرې شو او د کویت لخوا د ۱۷ موافقو، ۱۳ مخالفو او ۶ غیر حاضرو رایو په پایله کې د UEFA سره یوځای شو. [حواله اړینه ده]

 نیوزیلینډ ۱۹۶۴؛  په ۱۹۶۶ کې د اوشینیا فوټبال کنفدراسیون سره یوځای شو.

 قزاقستان ۱۹۹۳-۲۰۰۲؛ دا په ۲۰۰۲ کال کې د UEFA غړی شو.

 جنوبي یمن ۱۹۷۲-۱۹۹۰؛ د شمالي یمن سره په یوځای کیدو سره، دوی د یمن فوټبال ټولنه جوړه کړه.

 سیالۍ 

 نړیوال 
د AFC اداره د آسیا کپ، د آسیا د ښځو کپ، او د آسیا د پیوستون کپ د تنظیم مسؤلیت لري، چې دا درې واړه ټورنمنټونه په هرو څلورو کلونو کې ترسره کیږي. AFC د آسیا د فوټسال اتلولي، د آسیا د ساحلي فوټبال اتلولي، د ټولو کچو او عمرونو ځوانانو اتلولۍ، او د نارینه وو د فیفا نړیوال جام، د ښځو د فیفا نړیوال جام او د دوبي د اولمپیک لوبو لپاره د آسیا د کوالیفای سیالیو تنظیم هم کوي.

د AFC نړیوالو سیالیو سربیره، د AFC هره سیمه (سیمه ایز فدراسیون) د ملي ټیمونو لپاره خپل اتلولۍ لري، چې پکې شامل دي: د ختیځې آسیا اتلولي، د سویلي آسیا اتلولي، د ASEAN اتلولي، د لویدیځې آسیا اتلولي، او د مرکزي آسیا د فوټبال کنفدراسیون (CAFC).

 کلب 
د AFC غوره کلب اتلولي د AFC ایلیټ لیګ دی، چې د 2002-03 فصل کې پیل شو (د AFC کلب کپ او AFC کپ د AFC اتلانو لیګ په نوم بدل شو) او د هر هیواد څخه له 1 څخه تر 4 غوره ټیمونه لري (د ټیمونو شمیر د هر هیواد په درجه بندۍ پورې اړه لري او کولی شي په مطابق یې زیات یا کم شي)، پدې سیالۍ کې یوازې د آسیا غوره ټیمونه شامل دي.

دوهمه لوړه سیالي د AFC کپ ده، چې په 2004 کې د AFC لخوا پیل شوه. دریمه سیالي د آسیا د ولسمشر کپ دی، چې په ۲۰۰۵ کال کې پیل او په ۲۰۱۵ کال کې پای ته ورسېده.

د ښځو لپاره لومړۍ کلبي سیالۍ د AFC د ښځو اتلولۍ لیګ دی.

د اسیا فوټبال کنفدراسیون د اسیا فوټبال کلبونو لپاره د اسیا فوټبال اتلولیو لیګ تر سرلیک لاندې هر کال سیالۍ هم تنظیموي.

 په ۲۰۲۴ کال کې لوی بدلونونه 
د آسیا د فوټبال کنفدراسیون په خپلو فرعي سیالیو کې بدلونونه راوستي دي. د آسیا د فوټبال کنفدراسیون (AFC) د سیالیو کمیټې غونډه د جمعې په ورځ، د جون په ۲۴مه، ۲۰۲۴ کال کې د متحده عربي اماراتو په العین کې ترسره شوه. د غړو د پریکړې له مخې، د آسیا د ۲۳ کلونو څخه کم عمره اتلولۍ د هرو دوو کلونو پرځای په هرو څلورو کلونو کې ترسره کیږي. په دې توګه، د آسیایي هیوادونو هیله مند ټیمونه به له ۲۰۲۸ کال څخه یوازې د اولمپیک په سیالیو کې د زاړه براعظم لپاره د ونډې ټاکلو لپاره د یو بل په وړاندې سیالي وکړي. همدارنګه، د فوټبال د نړیوال فدراسیون (فیفا) د وروستۍ پریکړې په رڼا کې چې هر کال د ۴۸ ټیمونو سره د ۱۷ کلونو څخه کم عمره نړیوال جام ترسره کوي، د ۱۷ کلونو څخه کم عمره آسیایي فوټبال اتلولي به هم هر کال ترسره شي. د کوربه هېواد پرته، د آسیا براعظم به په دې ټورنمنټ کې اته کوټې ولري. همدارنګه، د ۲۰۲۵ کال د اسیا د ۲۰ کلنو ځوانانو اتلولۍ کوربه توب چین ته ورکړل شو، او سعودي عربستان د ۲۰۲۵ کال د اسیا د ۱۷ کلنو ځوانانو اتلولۍ کوربه توب په غاړه واخیست. د آسیایي کلب سیالیو کې د وروستیو بدلونونو له امله، د AFC اتلانو لیګ فاینل لپاره اړتیاوې به د AFC ایلیټ لیګ فاینل لپاره پلي شي. د AFC اتلانو لیګ لپاره د ننوتلو شرایط (د فاینل پرته) به د ایلیټ لیګ لپاره هم پلي شي (د فاینل پرته). د آسیا د کلب فوټبال د دوهمې درجې (د آسیا اتلانو لیګ ۲) او د AFC CUP سیالیو اړتیاوې به د دریمې درجې سیالیو (AFC چیلنج لیګ) لپاره په پام کې ونیول شي. [1]

د فوټسال سیالیو په اړه، په اوردیبهشت ۱۴۰۳ (می ۲۰۱۴) کې پریکړه وشوه چې د آسیا د ښځو د فوټسال اتلولۍ به د ۷ کلونو وقفې وروسته په ۲۰۲۵ کې ترسره شي. د نارینه وو او ښځو دواړه سیالۍ به د هرو دوو کلونو پرځای په هرو څلورو کلونو کې ترسره شي، او د نړیوال جام کوالیفای سیالۍ به جلا وي. د نارینه وو د کلب فوټسال سیالیو بیا پیلولو او د ښځو د کلب فوټسال سیالیو پیلولو په اړه بحثونه روان دي.

 اوسني اتلان 
د سیالۍ نومونهکالاتلدوهم مقامراتلونکې دورهملي سیالۍد اسیا جام۲۰۲۳۲۰۲۷مسابقات فوتبال زیر ۲۳ سال آسیا۲۰۲۴جاپان ازبکستان۲۰۲۶جام ملت‌های زیر ۲۰ سال آسیا۲۰۲۳ ازبکستان عراق۲۰۲۵جام ملت‌های زیر ۱۷ سال آسیا۲۰۲۳جاپانسویلي کوریا۲۰۲۵جام ملت‌های فوتسال آسیا۲۰۲۴ایران ژاپن۲۰۲۶جام ملت‌های فوتبال ساحلی آسیا۲۰۲۳ایران ژاپن۲۰۲۵رقابت‌های باشگاهیلیگ نخبگان آسیا۲۰۲۴_۲۰۲۳ العین یوکوهاما مارینوس۲۰۲۵_۲۰۲۴لیگ دو قهرمانان آسیا۲۰۲۴_۲۰۲۳ سنترال کوست مارینرز العهد۲۰۲۵_۲۰۲۴رقابت‌های ملی (زنان)جام ملت‌های زنان آسیا۲۰۲۲۲۰۲۶مسابقات فوتبال زیر ۲۰ سال زنان آسیا۲۰۲۴ کره شمالی ژاپن۲۰۲۶مسابقات فوتبال زیر ۱۷ سال زنان آسیا۲۰۱۹ کره شمالی ژاپن۲۰۲۶