د افغانستان او سوريې ورته والی

سوريه او افغانستان دوه داسې هېوادونه دي چې له تاریخي، سیاسي، ټولنیز او اقتصادي اړخه ورته ګڼ شمېر مشابهتونه لري. دا هېوادونه له یوې خوا د مختلفو قومونو، مذهبونو او ژبو ترکیب لري او له بلې خوا د اوږدو جګړو او کړکیچونو شاهدان دي.
د سوريې او افغانستان تاریخ کې د شاهي حکومتونو سقوط او د نوي سیستم جوړولو هڅې تقريبا يو ډول ګډې وډې وې.
د افغانستان او سوریې د سیاسي جوړښتونو ترمنځ یوه لویه مشابهت د هغو دولتونو  داخلي انشقاق دی چې د مختلفو ګوندونو او اقلیتونو ترمنځ دوامداره جګړه او سیاسي اختلافات يې راوپارولي دي.

افغانستان او سوریه دواړه د ګڼ شمېر قومونو، ژبو او مذهبونو ترمنځ وېشل شوي دي. افغانستان د پښتنو، تاجیکانو، هزاره‌ګانو، او ازبکانو په ګډون ګڼ قومي ټولنې لري. په سوریه کې هم مختلف مذهبي او قومي ډلې شتون لري، لکه: سني مسلمانان، شیعه مسلمانان، علويان، کوران، او مسیحي اقلیتونه.
ناامنۍ
په دواړو هېوادونو کې د بهرنیو ځواکونو مداخله د جګړې د شدت او اوږدوالي عامل شوی دی. په افغانستان کې، د ۲۰۰۱م کال د سپټمبر د له بریدونو وروسته، د امریکا متحده ایالاتو او ناټو ځواکونه افغانستان ته راغلل. دغه بهرني ځواکونه په افغانستان کې د طالبانو رژیم د سقوط لامل شول، خو له هغې وروسته یې د افغانستان په داخلي چارو کې اوږده مداخله پیل کړه، چې د هېواد امنیتي وضعیت یې ډېر خراب کړ.

په سوریه کې هم د داخلي جګړې وروسته د امریکا متحده ایالاتو د جګړې په ډګر کې لاس وهنه وکړه. دغه بهرني مداخلې د سوریې په جګړه کې د نړیوالو قوتونو د مستقیم او غیر مستقیم شمولیت لامل شوې چې بیا هم وضعیت د هر اړخیزې پیچیدګۍ ښکار شو.

د افغانستان او سوریې تر منځ یو بل ستر مشابهت د بشري بحرانونو په اړه دی. په دواړو هېوادونو کې د میلیونونو خلکو ژوند او د ټولنې اقتصادي زیربناوې زیانمنې کړې دي. د سوریې په جګړه کې هم د ملکي وګړو په وړاندې پراخه تاوتریخوالی، بمباري او د جګړې په ډګر کې بې وزلي او بېکاري رامنځته شوې دي. په دواړو هېوادونو کې د کډوالو شمېر بې اندازې زیات شوی دی.

د سوریې او افغانستان مشابهتونه د دې هېوادونو د تاریخي، ټولنیزو، سیاسي او مذهبي پیچلتیاوو په اساس د یوې اوږدې او دردوونکې جګړې، بیارغونې او سولې په لټه کې د نړیوالو او داخلي قوتونو پر کشمکشونو مشتمل دي. د دواړو هېوادونو خلک له ډېر دردوونکي وضعیت سره مخ دي، که څه هم د هر هېواد وضعيت د خپلو ځانګړو شرایطو سره تطابق لري.

سرچينې