ایګزیسټنشلیزم

ایګزیسټنشلیزم (Existence/وجودیت) یو فلسفي او ادبي مکتب دی چې په ۱۹مه او ۲۰مه پېړۍ کې په اروپا، په ځانګړې توګه په فرانسه کې ډېر مشهور شو. د دغه مکتب اصلي ټکی دا دی چې "وجود پر ماهیت لومړیتوب لري"، مانا دا چې انسان لومړی پیدا کېږي او بیا خپله مانا، ارزښتونه او هدف پخپله ټاکي.

 فلسفي ریښې 
د دغه فکر بنسټ اېښودونکی سورن کیرکګارډ ګڼل کېږي، خو په عصري بڼه یې ژان پاول سارتر تر ټولو لوی استازی دی. سارتر په دې باور و چې انسان "محکوم دی چې ازاد وي"، ځکه چې هغه پرته له کوم مخکني پلان څخه نړۍ ته راغلی او اوس باید د خپلو انتخابونو مسؤلیت پخپله واخلي.

 په ادبیاتو کې اغېزه 
ایګزیسټنشلیزم پر فرانسوي ادبیاتو ژوره اغېزه کړې ده. نامتو لیکوالان لکه البرټ کامو او سیمون ډي بووار په خپلو ناولونو کې د انساني ژوند د مانا لټون، تنهائۍ، او د هستۍ د بې‌مانایۍ (Absurdity) موضوعات انځور کړي دي. دا لیدلوری د سورریالیزم او رولیزم په څېر د نورو ادبي مکتبونو تر څنګ د انسان د روحي او فکري ازادۍ لپاره نوې لارې پرانیزي.

 د مکتب ځانګړتیاوې 

 انفرادي ازادي: هر انسان د خپل برخلیک لیکوال دی.
 مسؤلیت: د هر انتخاب پایله د فرد پر غاړه ده.
 د مانا لټون: نړۍ په خپله مانا نه لري، مګر انسان ورته مانا ورکوي.
 اضطراب: د انتخاب د ازادۍ او مسؤلیت له امله رامنځته کېدونکی د ننه وېره.

 سرچینې 

 د وجودیت فلسفه - سټینفورډ فلسفي پوهنغونډ
 ژان پاول سارتر اثار - ګالیمار خپرندویه ټولنه
 Sartre, Jean-Paul, L'existentialisme est un humanisme.
 Camus, Albert, Le Mythe de Sisyphe.
وېشنیزه:غلسفه
وېشنیزه:ژبه
وېشنیزه:ادبیات

وېشنيزه:ژبه