جنیټیک انجینري

جنیټیک انجینري چې د جنیټیکي تعدیل یا د ډي این اې د بیا ترکیب په نوم هم یادېږي د بیوټکنالوژۍ هغه پرمختللې څانګه ده چې په مستقیم ډول د یو ژوندي موجود په جنوم کې تغيیرات راولي ترڅو مطلوبې ځانګړتیاوې ترلاسه شي. د National Human Genome Research Institute د تعریفونو له مخې دا علم ساینس پوهانو ته اجازه ورکوي چې یو ځانګړی جین له یو ژوندي موجود څخه بل ته ولېږدوي یا په شته جینونو کې د ناروغیو د مخنیوي لپاره اصلاحات راولي. په دې برخه کې د کریسپر په نوم نوې ټکنالوژي یو لوی انقلاب بلل کېږي چې د جنیټیکي کوډونو د پرې کولو او ایډیټ کولو چټکه او ارزانه لاره یې برابره کړې ده. د کابل پوهنتون د بیولوژي او کرنې پوهنځیو په اکاډمیکو بحثونو کې جنیټیک انجینري د یوې داسې وسیلې په توګه پېژندل شوې چې کولی شي د زراعتي حاصلاتو د کیفیت په لوړولو او د هغو ناروغیو په درملنه کې چې ریښه یې په وراثت کې ده بنسټیز رول ولوبوي.
کيڼ|بټنوک|419x419px|د ډي این اې (DNA) په مالیکول کې د جینونو د ځای پر ځای کولو مایکروسکوپي لید
د جنیټیک انجینرۍ تاریخي سیر او د هغې ساینسي لاسته راوړنې ښيي چې دغه علم د خوراکي توکو د خوندیتوب او د نویو درملو په جوړولو کې خورا مهم ځای لري. د Nature Journal په علمي مقالو کې راغلي چې د جنیټیکي پلوه تعدیل شوي محصولات لکه وریجې یا غنم کولی شي د وچکالۍ او افتونو په وړاندې مقاومت وکړي چې دا چاره په ځانګړي ډول د افغانستان په څېر هیوادونو لپاره چې اقتصاد یې په کرنه ولاړ دی خورا ارزښت لري. د افغانستان د علومو اکاډمۍ څېړونکي په دې باور دي چې د جنیټیکي علومو بومي کول کولی شي د مالدارۍ او زراعت په سکتور کې یو نوی تحول رامنځته کړي مګر دا کار د اخلاقي معیارونو او دقیقو قانوني مقرراتو رعایتولو ته اړتیا لري ترڅو د بیولوژیکي توازن مخه ونیول شي. دا ټکنالوژي نه یوازې په نباتاتو بلکې د انسولین په څېر د مهمو هورمونونو په تولید کې هم کارول کېږي چې هره ورځ د میلیونونو انسانانو ژوند ژغوري.

د جنیټیک انجینرۍ راتلونکی او د هغې اغېزې پر بشري روغتیا د معاصر ساینس ترټولو ګرم بحثونه جوړوي چې په هغې کې د جني درملنې یا جین تراپي موضوع د پام وړ ده. د Science Magazine د راپورونو له مخې ساینس پوهان اوس کولی شي د ځینو موروثي ناروغیو مخه د ماشوم له زېږېدو وړاندې ونیسي چې دا یو ستر طبي پرمختګ ګڼل کېږي. سره له دې چې دغه علم ډېرې ګټې لري د نړۍ په کچه د جنیټیکي تعدیلاتو په اړه ځینې اخلاقي او چاپیریالي اندېښنې هم شتون لري چې په هغې کې د ژوندیو موجوداتو د طبیعي جوړښت بدلون تر ټولو مهمه موضوع ده. کابل پوهنتون او نور علمي مرکزونه هڅه کوي چې د دغو نوښتونو په اړه علمي پوهاوی زیات کړي ترڅو د ټکنالوژۍ کارول په داسې ډول وي چې بشریت ته یې ګټه ورسېږي او د طبیعت نظم وساتل شي. دا مقاله د نړیوالو باوري سرچینو پر بنسټ چمتو شوې ترڅو لوستونکو ته د جنیټیکي انجینرۍ په اړه جامع معلومات ورکړي.

 سرچینې او بهرني لینکونه 

 د امریکا د جنوم د څېړنې ملي اداره
 د نیچر مجلې د جنیټیک انجینرۍ څانګه
 د افغانستان د علومو اکاډمي - د بیولوژي څانګه
 د کابل پوهنتون د کرنې او بیولوژي پوهنځي