اریا (سیمه)

آریا ( یوناني Ar(e)ía,  𐏃𐎼𐎡𐎺 هرایوا ، اوستان 𐬵𐬀𐬭𐬋𐬌𐬬𐬀 هارووا) د لرغوني افغانستان په لویدیځ کي یوه سیمه وه چي د هرات په ښار کي یې موقعیت درلود. په ځینو عصري اثارو او سرچینو کي دغه سیمه څو ځله د لرغونې اریانا د لویې سیمې سره د نوم د ورته والي له کبله اشتباه سوې ده.

 جغرافيایي موقعیت  

آریا د لرغوني پارس په ځمکه کي د باختر ((بلخ)) او اراکوزیا ((کندهار)) په څېر یوه پخوانی سیتراپي وه، چې په عمومي توګه یې د هري سیند سره اړه درلوده. دا د پخواني تاریخپوه اریان په وینا د ټولي هغي ځمکي نوم وو Arrian, Anabasis 4.6.6کوم چي په لرغونو زمانو کي ډېره حاصلخیزه او د شرابو له اړخه بډایه ګڼل کیده. د اریا سیمه په ختیځ کې د پاروپامیساداي د غرونو له لړۍ ، په لویدیځ کې له پارتیا، په شمال کي له مارګیانا او هیرکانیا څخه راجلا سوې ده، او یوه صحرا یې په سویل کي له کارمانیا او ډرینګیانا څخه هم را بېلوي. د پوتلیمي او سټرابو Prolemy, 6.17; Strabo, 11.10.1د تفصیل مطابق یاده سیمه د اوسني افغانستان هرات ولایت اړوند بلل کیږي. 

بټنوک|د 15 پیړۍ د الماني کارتوګرافر نیکولاس جرمنس لخوا په دویمه پېړۍ کي د اریا او ګاونډیو هیوادونو د بطلیمي نقشې 
د پولیمي په وینا د اریا پلازمینه ارټاکوانا نومېدل. ددې سیمي په شاوخوا کي یوه نوې پلازمینه د لوی سکندر یا د هغه د ځای ناستو لخوا، الکساندریا آریانا د افغانستان په شمال لویدیځ کي په اوسني عصري هرات کي جوړه سوې وه. پولیمي په دې سیمه کي څو نور ښارونه هم یاد کړي دي چي د ولایت د شتمنۍ او زرغونتیا نښه بلل کېده. دده په وینا مهم یې لاندي ښارونه وه: European Cultural Heritage Online (ECHO), Ptolemaeus, Claudius, Geografia : cioè descrittione vniversale (universale) della terra; partita in due volumi, 1621, pages 114 & 115 Encyclopédie méthodique ou par ordre de matières par une société de gens de lettres, de savants et d'artistes (1871), page 206

 ډیسټا
 نوبارس
 تاوا
 اوګرا
 Bitaxa
 سرمګانه سپهار
 راګوره
 زموچنا
 امبرودیکس
 بوګاډیا
 ورپنا ګوډانا
 فوراګا
 ‏‎Chatrisachê‎‏
 چوورینا
 اورتیانا
 توپانا استانده
 آرټیکاډنا
 اسکندریه په آریا کې
 بابرسنا
 Caputana
 سوسيا Aria civitas
 بیسیکا
 سوتیرا
 Orbetanê
 نسیبیس
 Paracanacê ګریګا
 دارکاما
 Cotacê
 ټریبیسینا۔
 استاسنا
 زمری
 سرچينې