د قوشتپې کانال

د قوشتپې کانال د افغانستان په شمال کي د آمو سیند څخه د اوبو اړولو لپاره یو کانال دی. تمه کیږي چي ددغه کانال اوږدوالی به ۲۸۵ کیلومتره وي او په ټولیزه توګه به ۵۵۰،۰۰۰ هکتاره دښته په کرنیزو ځمکو باندي بدله کړي. د قوشتپې کانال د بلخ ولایت څخه پیل کیږي او د جوزجان څخه په تېرېدو سره په فاریاب ولایت کي پای ته ورسیږي. 

په افغانستان کي د طالبانو تر واک لاندي اوسني حکومت ددې کانال پروژه په لومړیتوبونو کي ګرځولې ده او د ۲۰۲۲ کال په لومړیو کي یې چاري پیل سوې.  د پلانیټ لابراتوار لخوا چمتو سوي انځورونه ښیي چي د اپریل 2022 څخه تر فبروري 2023 پوري د کانال له 100 کیلومترو څخه ډیره برخه کیندل سوې ده.  ددې پروژې لومړی پړاو د ۲۰۲۳ کال په اکتوبر کي بشپړ سو،   چي ورپسې یې دوهم پړاو سمدلاسه پیل او د ۲۰۲۴ کال تر دسمبر پوري یو اتیا سلنه بشپړ سوی دی.   

 نوم 

د ځینو سرچینو په وینا دا کانال د افغانستان د جوزجان ولایت د قوش تیپه ولسوالۍ په نوم نومول سوی دی.  د "قوش" کلمه یوه ترکي کلمه ده چي معنی یې "جوړه" یا "غبرګولي" ده.  له همدې امله د کانال نوم "د دوه غونډیو کانال" بلل کیږي.

 د آمو سیند د اوبو کارونه 

د شوروي اتحاد په دوره کي د څلورو پخواني د شوروي اتحاد اړوند جمهوریتونو لکه قرغزستان ، تاجکستان ، ترکمنستان او ازبکستان ترمنځ د آمو سیند د اوبو د ویش لپاره یو رسمي تړون رامنځته سو، خو څرنګه چي دا تړونونه د شوروي اتحاد دننه وه، نو ځکه د افغانستان ګټو پکښي شتون نه درلود. کله چي په ۲۰۲۲ کال کې د کانال د جوړولو چاري پیل سوې، افغانستان لا هم د پولو ترمنځ د سیندونو د اوبو کارولو په اړه د کوم سیمه ییز یا نړیوال تړون غړی نه وو.  د افغانستان شته حکومت استدلال وکړ چي افغانستان د آمو سیند د اوبو کارولو بشپړ حق پرته له کوم رسمي تړون څخه لري، ځکه یوه ستره برخه یې د هیواد په شمال کي تېرېدل او جریان یې هم تر یوې کچي د افغانستان له اوبو څخه وو.  

 سرچينې