پوهنغونډ پوهنه

پوهنغونډ پوهنه یا انسائیکلوپیډیزم یو نظر دی چي موخه یې په یوه علمي اثر کي پراخه پوهه ورګډول دي.  دا اصطلاح دواړه پوهنغونډ او اړونده ژانرونه په ځان کي رانغاړي چي پکښي هر اړخېز معلومات د پام وړ ځانګړتیا ګڼل کیږي. د انسائیکلوپیډیا کلمه د یوناني ژبې enkýklios payeía څخه لاتیني ته راغلې ده چي مانا یې د زده کړي سره برابره ده.  د برتانوي لیکوال HG ویلز په وینا پوهنغونډ باید "بېل بېل نه وي، خو یو تمرکز، یو وضاحت او یو جوړښت" باید ولري. 

د هراړخیزتوب سربیره پوهنیزه لیکنه د ځانګړو لیدونکو یا عملي غوښتنلیک نشتوالي له امله توپیر لري. د انسائیکلوپیډیک لیکلو په لومړنیو بیلګو کي د کرني او هنر په اړه بحثونه د رومن لیکوالانو لکه پلیني دی ایلډر او واررو لخوا ورګډ سول. 

په پنځلسمه پیړۍ کي د چاپ د پراختیا سره د لوستونکو لپاره د پوهي لړۍ خورا پراخه سوه، او انسائیکلوپیډیک لیکنه په یو عملي اړتیا او په روښانه ډول یو ژانر باندي بدله سوه. د رینیسانس علومو پوهان په دې پوهیدل چي څومره کلاسیکي زده کړي یې له لاسه ورکړي دي. دوی هیله درلوده چي پوهه بیرته ترلاسه او ثبت کړي او د نور زیان مخه نیولو لپاره هم اندیښمن وه. 

په خپل عصري بڼه کي پوهنغونډونه د الفبا له مخي لیکل سوي مقالې لري چي د متخصصینو د ډلي لخوا لیکل سوي دي. دا بڼه په 18 پیړۍ کي د غیر تخنیکي موضوعاتو د شاملولو لپاره د تخنیکي لغت پراخولو سره رامنځته سوه.