د بست کلا او په اریانا دوره کې د هغه ارزښت

د بست کلا او په اریانا دره کې د هغه ارزښت 
د بست کلا د افغانستان د سویل لوېدیځ په هلمند ولايت کې یوه له خورا پخوانیو او د معمارۍ له پلوه بډایه تاریخي ابداتو څخه شمېرل کېږي. دا کلا چې د هیرمند او ارغنداب سیندونو د یوځای کېدو نقطې ته نږدې پرته ده، د پېړیو په اوږدو کې د بېلابېلو تمدنونو، په ځانګړي ډول د غزنویانو او غوریانو د واکمنۍ په پیر کې د یو مهم ستراتیژیک او کلتوري مرکز په توګه رول لوبولی دی. د بست کلا معمارۍ یوازې د نظامي اهدافو لپاره نه وه، بلکې د اسلامي هنر او معمارۍ د تکامل یو ژوندی انځور وړاندې کوي چې په سیمه کې یې سارۍ لږ لیدل کېږي.

د بست کلا تر ټولو مشهوره برخه د هغې تاریخي محراب یا کمان دی چې د خښتو په جوړښت کې د یو ځانګړي هنري شهکار په توګه پېژندل کېږي. د دغه کمان پر مخ کارول شوې هندسي بڼې او د کوفي خطاطۍ کتیبې د دولسمې میلادي پېړۍ د معمارانو د لوړ ذوق او تخنیکي مهارت ښکارندويي کوي. د کلا په دننه کې د اوبو د لګولو سیسټم، تر ځمکې لاندې لارې او د استوګنې برخې ښيي چې په دغه سیمه کې ښار جوړونه د وخت له اړتیاوو سره سمه په خورا پرمختللې بڼه ترسره شوې وه. دا ابده د خپل جغرافیایي موقعیت له امله د هند او پارس ترمنځ د سوداګریزو کاروانونو لپاره د یوې خوندي پناه ځای په توګه هم کارول کېده.

په اوسني عصر کې د بست کلا  د وضعیت ساتنه د افغانستان د کلتوري میراثونو د مدیریت په برخه کې یو جدي بحث دی. د اقلیمي بدلونونو، طبیعي تخریب او په تېرو لسیزو کې د مسلکي پاملرنې کمښت د دې لامل شوی چې د کلا ځینې برخې له جدي ګواښ سره مخ شي. د یونیسکو او نورو نړیوالو کلتوري بنسټونو په همکارۍ د دغې تاریخي ساحې علمي سروې او بیا رغونه کولای شي نه یوازې د هېواد تاریخي هویت خوندي کړي، بلکې په سیمه کې د کلتوري ګرځندوی (Cultural Tourism) لپاره هم لاره هواره کړي. د دې ساحې لرغونپوهنیز ارزښت د اسیا په کچه د اسلامي دورې د ښاري ژوند د پوهېدو لپاره یو بنسټیز شرط ګڼل کېږي.

 اړوندې لیکنې 
لشکرګاه د افغانستان تاریخي کلاګانې غزنویان

 سرچینې