غږ څه دی

غږ د انرژۍ هغه ډول دی چې د لرزه یا ارتعاش له امله رامنځته کېږي او د هوا، اوبه، یا جامد جسم له لارې د څپو په بڼه خپرېږي. غږ د انسان د ژوند یو بنسټیز حس دی چې د اړیکو، خبرداري، موسیقۍ، طبیعي پېښو او ټولنیزو تعاملاتو لپاره کارول کېږي. د غږ د پوهېدو لپاره اړینه ده چې د غږ فزیکي جوړښت، د خپرېدو څرنګوالی، د انسان د غوږ د اورېدلو میکانیزم، او د غږ د شدت او فریکونسۍ مفاهیم په تفصیل وپېژندل شي.

 د غږ فزیکي ماهیت 
غږ د انرژۍ هغه بڼه ده چې د یو جسم د لرزې له امله رامنځته کېږي. کله چې یو جسم لکه د ګیتار تار، د ډرم سطحه، یا د انسان غږبکس ولړزېږي، نو د شاوخوا هوا ذرات په پرله‌پسې ډول سره نږدې او لرې کېږي. دغه نږدې کېدل او لرې کېدل د غږ څپې جوړوي. غږ څپې د فشار څپې دي، یعنې د هوا د فشار زیاتوالی او کمښت په نوبت سره رامنځته کېږي.

 غږ څنګه خپرېږي؟ 
غږ د خپرېدو لپاره یوه منځنۍ ته اړتیا لري. دغه منځنۍ کېدای شي:
 هوا
 اوبه
 فلز
 لرګی
 نور جامد مواد

غږ په جامدو موادو کې تر ټولو چټک خپرېږي، ځکه ذرات یې نږدې دي. په اوبو کې د غږ سرعت منځنی دی، او په هوا کې تر ټولو ورو دی. د غږ سرعت په هوا کې نږدې ۳۴۳ متره په ثانیه دی، خو دا سرعت د تودوخې، رطوبت او فشار له بدلون سره توپیر کوي.

 د غږ شدت او فریکونسۍ 
غږ دوه مهم فزیکي ځانګړتیاوې لري:

 ۱. فریکونسۍ (Frequency) 
فریکونسۍ د غږ د څپو د تکرار شمېر دی چې په یوه ثانیه کې څو ځله رامنځته کېږي. د فریکونسۍ واحد هرتز دی.  
 ټیټه فریکونسۍ = ژور غږ (لکه د ډرم غږ)  
 لوړه فریکونسۍ = نری غږ (لکه د ماشوم غږ)

انسان عموماً د ۲۰ هرتز څخه تر ۲۰ زره هرتزه پورې غږ اوري.

 ۲. شدت (Amplitude) 
شدت د غږ د ځواک اندازه ده. شدت د غږ لوړوالی یا ټیټوالی ټاکي. د شدت واحد ډېسیبل دی.  
 ټیټ شدت = ارام غږ  
 لوړ شدت = لوړ غږ

د ۸۵ ډېسیبل څخه پورته غږ د اوږدې مودې لپاره د غوږ لپاره زیانمن دی.

 د انسان د غوږ د اورېدلو میکانیزم 
د انسان غوږ د غږ د اورېدلو لپاره یو پیچلی جوړښت لري. کله چې غږ د غوږ د بهرني کانال له لارې داخل شي، لومړی د غوږ پرده ولړزېږي. دغه لرزه د منځني غوږ درې کوچنیو هډوکو ته لېږدول کېږي:  
 هېمر  
 انویل  
 سټرپ  

له دې ځایه لرزه د غوږ داخلي برخې ته رسېږي چې هلته د کوکلیا (Cochlea) په نوم یوه مایع ډکه برخه ده. په کوکلیا کې د حس حجرو (Hair Cells) په نوم وړې حجرې شتون لري چې لرزه په برېښنایي نښو بدلوي او دماغ ته یې لېږي. دماغ دغه نښې د غږ په توګه تشریح کوي.

 غږ او انسانې اړیکې 
غږ د انسان د ټولنیز ژوند یو مهم عنصر دی. د انسان د خبرو اترو، موسیقۍ، خبرداري، احساساتو څرګندولو، او د چاپېریال د پېژندلو لپاره غږ حیاتي رول لري. د غږ له لارې انسان د خطر نښې، د طبیعت غږونه، د وسایلو حرکت، او د نورو خلکو خبرې درک کوي.

 د غږ ډولونه 
غږ په بېلابېلو ډولونو وېشل کېږي:
 طبیعي غږونه – د باد، باران، سیند، مرغانو غږ  
 مصنوعي غږونه – د ماشینونو، وسایطو، ټکنالوژۍ غږ  
 موسیقي غږونه – د سازونو او سندرو غږ  
 انساني غږ – خبرې، چیغې، خندا، ژړا  

هر ډول غږ ځانګړې فریکونسۍ، شدت او بڼه لري.

 د غږ اغېزې 
غږ مثبتې او منفي اغېزې لري:
 مثبتې اغېزې: اړیکه، خبرداری، موسیقي، زده‌کړه  
 منفي اغېزې: شور، د غوږ زیان، ستړیا، د خوب ګډوډي  

د لوړ غږ دوامدار تماس د اورېدلو ستونزه رامنځته کوي.

 اړوند موضوعات 
 غوږ
 شور
 اورېدلو ستونزه
 موسیقي
 لرزه
 هوا
 ټکنالوژي
 فزیک

 سرچینې 
 https://www.who.int/health-topics/hearing-loss  
 https://www.britannica.com/science/sound-physics  
 https://www.nidcd.nih.gov/health/noise-induced-hearing-loss  
 https://www.physicsclassroom.com/class/sound  

 وېشنیزه 
 وېشنیزه:فزیک
 غږ
 وېشنیزه:روغتیا
 وېشنیزه:اورېدلو ستونزې