تولنډ سړی

تولنډ سړی يا تولونډ سړی (مړ شوی ۴۰۵-۳۸۴ مخزېږديز) د یو سړي طبیعي موميايي شوی مړی دی چې په پينځمه مخزېږديزه پېړۍ کې يې ژوند کاوه. هغه دوره چې په سکینډینیویا کې د روم څخه مخکې د اوسپنې دورې په توگه پېژندل شوې وه.  دغه لښ په ۱۹۵۰ کال کې وموندل شو، چې د ډېنمارک په جټلینډ ټاپووزمه کې د سيلکېبورگ ته نږدې په یوې کندې کې په ډېر خوندي توگه ساتل شوی و.  د سړي فزیکي ځانگړتیاوې دومره ښې ساتل شوې وې چې هغه د اوسمهاله وژنې په توگه گڼل شوی وود هغه له کشف څخه دولس کاله مخکې، په ورته دښته کې  یو بل جسد، ایلینگ وومن  موندل شوی وو. "Violence in the Bogs" , Archaeological Institute of America

د تولنډ سړي د مرگ لامل په دار ځړول بلل شوي؛ خو د دې بشپړ شواهد نشته چې دا دار ځړونه د قربانۍ لپاره شوې وه او که تنفيذي مجازات وو. Why did Tollund Man have to die?, Museum Silkeborg

 موندنه 
بټنوک| د ټولنډ سړي پاتې شوني په ۱۹۵۰ کال کې د هغه له موندنې څخه لږ وروسته
د ۱۹۵۰ کال د می په ۸ مه نېته، سکرو وېستونکو  ویگو او ایمیل هوجگارډ د بجیلډسکوډال پیټ بوگ د سکرو پوړ کې یو مړی وموند،  د سليکېبورگ ، ډېنمارک لوېدیځ کې،  چې دومره ښه ساتل شوی و؛ چې دوی په لومړي سر کې فکر کاوه چې د کومې اوسمهاله وژنې قرباني يې موندلی دی.

د ټولنډ سړی  و، د کلکې ځمکې څخه لرې، د   سکرو لاندې ښخ شوی، د هغه بدن لکه د جنین په څېر ايښودل شوی.  هغه د پسه د پوستکي او وړۍ څخه جوړه شوې نوکداره خولۍ اغوستې وه، د زنې لاندې یې د پوستکي تسمه تړلې وه، او د ملا شاوخوا یې یو نرمه پټۍ وه. سربېره پردې، د څارویو د پوستکي څخه جوړه شوې رسۍ د هغه په غاړه کې ټینگه راځړېدلې وه چې د هغه تر شا پورې غځول شوې وه.  نور بدن يې بربنډ و. وېښتان یې دومره لنډ پرې شوي وو چې تقریبا په بشپړ ډول یې د خولۍ په واسطه پټ شوي وو. لنډ ډډ وو (  اوږدوالي کې) د هغه په زنې او پورتنۍ شونډه باندې، چې دا په گوته کوي چې هغه معمولا پاک خریلی و، خو د خپل مرگ په ورځ یې خریلی نه و.  د ټولنډ سړی شاوخوا ۴۰ کلن و. د ټولنډ سړي وروستي خواړه د وربشو ډوډۍ، کتان، وحشي واښو تخمونو او یو څه کبانو سره د جوارو څخه جوړه وه. 

 علمي څېړنه او پایلې 
کيڼ|بټنوک
د ټولنډ سړي د راډیو کاربن نېټې ښودلې چې هغه شاوخوا ۴۰۵-۳۸۰ مخزېږديز کې مړ شوی.  د هغه د بدن ساتل شوي نرم نسجونه عضوي سکرو کې د تېزابو پایله ده،  چې د ځمکې د سطحې لاندې د اکسیجن کمښت او د نوردیک هېوادونو سوړ اقلیم له کبله رامنځته شوی. په عضوي سکرو کې هغه تېزاب چې د انسان د بدن د ساتنې لپاره اړین دي، د سپگنم په نوم د برایوفایټ له امله رامنځته کېږي. سپگنم د حجرو په دېوالونو کې د مقاومت لرونکي فینولیک مرکباتو له امله د تخریب سره مبارزه کوي. Reece, Urry, Cain, Wasserman, Minorsky, Jackson. "L'importance écologique et économique des Bryophytes". Campbell Biologie 4th Edition (2012): p. 705, 17 October 2014. د عضوي سکرو د تېزابیت له امله، هډوکي معمولا د ساتنې پرځای منحل کېږي.

ساینس پوهانو  د سټرونټیم د ایزوتوپ تحلیل ترسره کړ؛ ترڅو دقیق مقدارونه اندازه کړي؛ ترڅو په دې پوه شي چې هغه تر خپل مرگ مخکې چېرته تللی وو. دوی د پرتلنې لپاره د هغه د تناسلي برخې او وېښتانو نمونې واخیستې. دوی یوازې د یو کال پورې د وېښتانو د لنډوالي له امله د دې توان درلود چې قد یې لوړ کړي. پایلو یوازې د سټرونټیم ایزوټوپ تناسب کې کوچني توپیرونه درلودل، چې دا وړاندیز کوي چې هغه خپل وروستی کال په ډېنمارک کې تېر کړی  او هغه شايد په وروستيو شپږ مياشتو کې لږترلږه   سفر کړی وي.

معایناتو او اېکسرې وښودله چې د سړي سر زیانمن شوی نه و، او زړه، سږي او ځیگر یې ښه ساتل شوي وو. د سيلېکبورگ موزیم د هغه عمر نږدې ۴۰ کاله او ونه یې  اټکل کړی و، چې دا د هغه وخت تر ټولو ټيټه ونه ده. احتمال لري چې بدن په دلدل کې کم شوی وي.

په ۱۹۵۰ کال کې د لومړني اټوپسي راپور په اساس، ډاکټران دې پايلې ته ورسېدل چې ټولنډ سړی د زندۍ کولو پر ځای د ځړولو له امله مړ شوی دی. Silkeborg Museum, The Tollund Man's Appearance , Silkeborg Museum and Amtscentret for Undervisning, Silkeborg Public Library, 2004 رسۍ د هغه د زنې لاندې او د غاړې په اړخونو کې د پوستکي په برخه کې د لیدلو وړ تشې پرېښې دې؛ خو د غاړې په شا کې کومه نښه نه وه چې د رسۍ غوټې به پکې موقعیت درلود. په ۲۰۰۲ کال کې د بیا معاینې وروسته، عدلي ساینس پوهانو د دې لومړنیو موندنو د ملاتړ لپاره نور شواهد وموندل. Silkeborg Museum, Latest Research , Silkeborg Museum and Amtscentret for Undervisning, Silkeborg Public Library, 2004 که څه هم د غاړې ملا تیر روغ وو (په داسې حال کې چې د ملا تیر اکثرا د ځړولو په پایله کې زیانمن کېږي)، راډیوگرافۍ وښودله چې د ځړولو له امله  يې ژبه اوږده شوې وه چې د مړینې نښه گڼل کېږي. Silkeborg Museum, Was the Tollund Man Hanged? , Silkeborg Museum and Amtscentret for Undervisning, Silkeborg Public Library (SPL), 2004

د معدې او کولمو معاینه وشوه او د هغوی د منځپانگې په اړه ازموینې ترسره شوې. Silkeborg Museum, The Last Meal , Silkeborg Museum and Amtscentret for Undervisning, Silkeborg Public Library, 2004 ساینس پوهانو د سړي وروستي خواړه د غلو یا گریل په توگه وپېژندل چې د کرل شويو او وحشي غلو او تخمونو  څخه جوړ شوي وو. نږدې ۴۰ ډوله تخمونه پېژندل شوي وو، خو د جوارو دا غوښه په عمده توگه له څلورو ډولونو څخه جوړه شوې وه: وربشې، کتان ، ناسم کتان ( کاملینا سیټیوا ) او اووه بنده غوټۍ . Silkeborg Museum, The Last Meal , Silkeborg Museum and Amtscentret for Undervisning, Silkeborg Public Library, 2004د هاضمې له پړاو څخه دا پايله اخیستل شوې چې سړي د خپل مرگ څخه ۱۲ څخه تر ۲۴ ساعتونه مخکې دا خواړه خوړلي وو. د دې وخت د خلکو لپاره اوگره عامه وه. Silkeborg Museum, The Last Meal , Silkeborg Museum and Amtscentret for Undervisning, Silkeborg Public Library, 2004  په وروستيو خوړو کې نه غوښه او نه هم تازه مېوه وموندل شوه؛ نو داسې انگېرل کېږي چې دا خواړه په ژمي یا د پسرلي په لومړیو کې هغه مهال خوړل شوي وو، چې دې توکو شتون نه درلود. Silkeborg Museum, The Last Meal , Silkeborg Museum and Amtscentret for Undervisning, Silkeborg Public Library, 2004

 دا هم وگورئ 

 د خاورو لاندې جسدونو لړليک

 سرچينې