ايپي ژينيتیک ساعت

ایپی جینټیک ساعت () د بیولوژیکي عمر د اندازه کولو یو ډول ازموینه ده چې د DNA د بدلونونو پر بنسټ کار کوي. که غواړو دا پېچلې موضوع په ساده ژبه بیان کړو، دا داسې مانا لري لکه زموږ په بدن کې چې یو پټ ساعت وي او زموږ د حجرو د زړېدو رښتینی سرعت ښيي. ډېری وخت د یو انسان د پېژندپاڼې (تذکرې) عمر او د هغه د بدن بیولوژیکي عمر سره توپیر لري؛ د بېلګې په توګه، یو کس ښايي ۴۰ کلن وي خو د هغه ایپی جینټیک ساعت وښيي چې د هغه حجرې د یو ۵۰ کلن کس په څېر زړې شوې دي. دا ساعت د "DNA میتیلیشن" (DNA Methylation) په نوم پروسې باندې تکیه کوي، کوم چې زموږ په جینونو کې کوچني کیمیاوي بدلونونه دي او د وخت په تېرېدو سره زموږ په حجرې کې راټولېږي.

د ایپی جینټیک ساعت مفهوم په ۲۰۱۳ کال کې د سټیو هوروات (Steve Horvath) له خوا په پراخه کچه مشهور شو، ځکه نو ورته کله کله د "هوروات ساعت" هم ویل کېږي. دا ساعت په حقیقت کې دا څاري چې زموږ د ژوند طریقه، لکه خواړه، تمرین، سټرېس (فشار) او چاپیریال زموږ په جینونو څه ډول اغېز کوي. په بیولوژي کې دا یو لوی انقلاب دی، ځکه چې ډاکټران اوس کولای شي د دې ساعت په مرسته د ناروغیو مخه ونیسي. که د یو چا ایپی جینټیک ساعت د هغه له اصلي عمر څخه ډېر مخکې وي، دا پدې مانا ده چې هغه کس د زړه د ناروغیو یا نورو روغتیايي ستونزو له خطر سره مخ دی. برعکس، د سالم ژوند په درلودلو سره انسان کولای شي د خپل بیولوژیکي ساعت سرعت ورو کړي او ځوان پاتې شي.

په اوسني ساینس او طب کې، د ایپی جینټیک ساعت مطالعه د زړښت ضد (Anti-aging) څېړنو لپاره خورا مهمه ده. پوهان هڅه کوي داسې لارې ومومي چې دا ساعت بېرته شاته وګرځوي یا یې سرعت کم کړي. دا موضوع په جینټیک کې موږ ته دا ثابتوي چې زموږ برخلیک یوازې زموږ په جینونو پورې تړلی نه دی، بلکې زموږ انتخابونه او چاپیریال هم زموږ د حجرو په عمر مستقیم اغېز لري. په ټیکنالوژي کې پرمختګ اوس دا ممکنه کړې چې د وینې یا د خولې د ناړې د یوې ساده ازموینې له لارې دا ساعت معلوم شي. په پای کې، ایپی جینټیک ساعت موږ ته دا پیغام راکوي چې د خپل بدن د روغتیا ساتنه یوازې د ظاهر لپاره نه ده، بلکې دا زموږ د وجود په ژورو کې د ژوند د ډېرو کلونو ساتلو لپاره یوه حیاتي هڅه ده.

 د بیولوژیکي عمر په سرعت اغېزمنونکي عوامل 
هغه عوامل چې زموږ ایپی جینټیک ساعت تېزوي یا یې ورو کوي، ډېر دي. د بېلګې په توګه، سګرټ څښل او نامناسب خواړه دا ساعت په چټکۍ سره پر مخ بیايي، چې په پایله کې انسان تر خپل اصلي عمر زوړ ښکاري او د بدن مقاومت یې کمېږي. له بلې خوا، منظم ورزش، کافي خوب او د رواني فشارونو کنټرول د دې ساعت سرعت ورو کوي او د انسان د حجرو ژوند اوږدوي. دا هغه پوهه ده چې موږ سره د یوې سالمې او اوږدې ژوندۍ دورې (Lifespan) په ترلاسه کولو کې مرسته کوي.

 سرچینې 
 پټه خزانه: د پوهې او کلتور سرچینه
 Nature: DNA methylation age and the epigenetic clock
 Scientific American: Measuring Age via Epigenetics

وېشنيزه:جینټیک
وېشنيزه:بیولوژي
وېشنيزه:طب
وېشنيزه:عصري ساینس