پښتو ولسي ادبیات او نړیواله بډیانه

پښتو ولسي ادبیات (Pashto Folklore) ادبي سرچینه ولسي ذهن او شفاهي دود د لیکنونکي نوم د فلکلور او کلتور څېړونکي جغرافیایي قلمرو اریانا او د اسیا زړه (اهمدشاهي جغرافیه) علمي څانګه ولسپوهنه (Ethnography) ادبي وېش لنډۍ، متلونه، کاکړۍ غاړې، کیسې تاریخي لرغونتوب تر تاریخ وړاندې زمانې (Pre-historic roots) علمي درجه د اسیا په کچه بې ساري (Unique Asian Heritage) بشري ارزښت د ټولنیز عدالت او ولسي غږ استازیتوب بشپړ باوري بنسټونه کابل پوهنتون، د افغانستان د کلتور وزارت

پښتو ولسي ادبیات (Pashto Folklore) د اسیا په کچه یو له خورا غني او ژوندۍ ادبي زېرمو څخه ګڼل کېږي. دا ادبیات د پښتنو د زرګونو کلونو د ژوند، مبارزې، مینې او فلسفې رښتينی انځور دی چې له نسل څخه نسل ته په شفاهي (Oral) ډول لېږدول شوی دی. د نړیوال ادبیات په چوکاټ کې، پښتو فلکلور د خپل سادګۍ او ژورتوب له امله ځانګړی مقام لري. د پښتو ولسي ادبیاتو لویه برخه د "لنډۍ" (Landay) څخه جوړه ده، چې یو داسې ځانګړی ادبي صنف دی چې په نړۍ کې بل متبادل نه لري او ډېری وخت د ښځو له خوا د ټولنیزو ناخوالو په وړاندې د غږ پورته کولو وسیله ګرځېدلې ده.

د پښتو ولسي ادبیاتو ادبي او هنري ځانګړنې د اسیا د نورو ژبو په پرتله په دې کې دي چې دا ادبیات په مستقیم ډول د ولس له "پښتونولۍ" کوډکس (Pashtunwali Code) سره تړلي دي. په دې کې متلونه (Proverbs)، چې د پښتنو د تجربو خلاصه ده، د ټولنیز قانون حیثیت لري. د پښتو ژبه په دې برخه کې دومره بډایه ده چې یوازې په زرګونو متلونه یې د فلسفې او اخلاقو بېلابېل اړخونه روښانه کوي. د کابل پوهنتون د ادبیاتو په پوهنځي کې د دغو ولسي اصنافو ډلبندي او څېړنه د دې لپاره کېږي چې د سیمې کلتوري تاریخ پرې روښانه شي. د کاکړۍ غاړو او سروکو په څېر رېتمیک اشعار د پښتو موسیقۍ او ادبیاتو ترمنځ پیاوړې اړیکه رامنځته کړې ده.

د پښتو ولسي ادبیاتو بشري ارزښت په دې کې نغښتی دی چې دا ادبیات د یوې لویې اسیايي ژبې د بقا او هویت ساتونکي دي. دا ادبیات د استعمار په وړاندې د مقاومت خورا پیاوړې سرچینه پاتې شوې او د ولس په یووالي کې یې بنسټیز رول لوبولی دی. د یونسکو د کلتوري میراثونو په لړ کې، پښتو شفاهي ادبیات د نړۍ د پام وړ ګرځېدلي دي، ځکه چې دا د یو داسې ولس غږ دی چې هیڅکله یې خپل کلتوري اصالت نه دی بایللی. دا مقاله د ادبیاتو د معتبرو اکاډمیکو منابعو پر بنسټ چمتو شوې ترڅو د پښتو ژبې دغه ستره پانګه په نړیواله کچه معرفي شي.

 بهرني لینکونه او اخځلیکونه 
 د امریکا د کانګرس کتابتون - پښتو فلکلور
 د پښتو ادبیاتو او کلتور نړیواله شبکه 
 د افغانستان د علومو اکاډمي - د ولسي ادبیاتو څانګه
 کابل پوهنتون - د ادبیاتو او بشري علومو پوهنځی

وېشنيزه:پښتو ادبیات
وېشنيزه:فلکلور
وېشنيزه:کلتور