امریکایي ادبیات

امریکایی ادبیات هغه ادبیات دي چي په معاصرو متحده ایالاتو او له هغه څخه مخکې په مستعمرو کي لیکل سوي یا رامنځ ته سوي وي. امریکایی ادبي دود د انګلیسي ژبې د ادبیاتو د پراخ ډګر یوه برخه ده، خو هغه ادبیات هم پکښي شامل دي چي د انګلیسي ژبې پرته په نورو ژبو کي منځ ته راغلي وي.

د متحده ایالاتو په انقلابي دوره (۱۷۷۵-۱۷۸۳) کي د بنیامین فرانکلین ، الکساندر هیملټن ، توماس پاین او توماس جیفرسن سیاسي لیکني او بېلابیلي مقالې د امریکایي ادبیاتو مهمه زېرمه ګڼل کیږي. په دې هیواد کي د ولیم هیل براون " د خواخوږۍ ځواک" یو له لومړنیو ناولونو څخه دی، چي په ۱۷۹۱ کال کي خپور سو. همدارنګه لیکوال او نقاد جان نیل د نولسمي پیړۍ له پیل څخه تر نیمایي پوري په امریکا کي د یو ځانګړي ادب او کلتور د پرمختګ سره زیاته مرسته وکړه، او پر پخوانیو لیکوالانو لکه واشنګټن ایروینګ باندي یې د دوی د برتانوي سیالانو څخه د تقلید کولو او د اډګر الن پو په څیر لیکوالانو څخه اغیزمنتیا باندي بېلابیلي نیوکي وکړې.   

اډګر الن پو په امریکایي ادبیاتو کي شاعري او لنډو افسانو ته په نویو لارو پرمختګ ورکړ. همدا ډول رالف والډو ایمرسن د ماوراء الطبیعت فلسفې د اغیزمن غورځنګ مخکښ ګڼل کېدی؛ چي هینري ډیویډ تورو ، د (والډن) اثر لیکوال، هم د یاد غورځنګ څخه اغیزمن سوی وو. د غلامۍ د له منځه وړلو په اړه بیا مشهوره لیکوالان لکه هریټ بیچر سټو او فریډریک ډګلاس په امریکایي ادبیاتو کي ډېر شهرت درلود. د نتانیل هاوتورن اثر " سکارلیټ لیک" (۱۸۵۰) د امریکا د تاریخ تیاره اړخ وپلټه، او ورپسې د هرمن میلویل اثر" موبي ډیک"(۱۸۵۱) هم پر دې موضوع ښه رڼا واچول. د تاریخ پر بنسټ مارک ټوین لومړنی ستر امریکایي لیکوال وو چي په لویدیځ کي وزېږېد. 

په متحده ایالاتو کي د لومړۍ نړیوالې جګړې وروسته عصري ادب نور د نولسمي پیړۍ بڼي او ارزښتونه له ځانه لیري کړل. د امریکا ددې عصر په شاعرانو کي بېلابېل شخصیتونه لکه والیس سټیونز ، ټی ایس ایلیټ ، رابرټ فراسټ ، ایزرا پاونډ ، او ای ای کمینګز راڅرګند سول، او معاصرو امریکایي ادبیاتو ته یې زیاته پراختیا ورکړه. ورپسې په دوهمه نړیواله جګړه کي د امریکا ښکیلتیا د نورمن میلر اثر (د نیکډ او ډېډ(۱۹۴۸)، د جوزف هیلر اثر (د کیچ-۲۲ (۱۹۶۱) او د کرټ وونیګټ جونیر اثر (د سلاټر هاوس-فایف(۱۹۶۹) په څیر اثارو ته هم لاره هواره کړه. د دې کلونو مشهور ډرامه لیکونکي یوجین او نیل ګڼل کیږي چي دواړو یې د نوبل جایزې ګټلي وې.