د ډهلي لوټ

د ډهلي لوټ د ۱۷۵۷ کال د جنورۍ له ۲۸ څخه د فبرورۍ تر ۲۲ پورې ترسره شو، چې د افغان پاچا احمد شاه دراني تر مشرۍ لاندې د دراني امپراتوري له خوا ترسره شو. ډهلي، چې د مغلي امپراتوري پلازمېنه وه، د ۱۸مې پېړۍ په اوږدو کې د افغانانو له لوري څو ځله یرغلونه ولیدل.

د مغلي امپراتورۍ زوال د اورنګزیب له مړینې (۳ مارچ ۱۷۰۷) وروسته پیل شو. مغل د مرهټه کنفدراسیون له پرله‌پسې یرغلونو او د کورنیو واکمنیو شخړو سره مخ شول. د محمد شاه د واکمنۍ پر مهال دا کمزوري نوره هم زیاته شوه، چې له امله یې نادر شاه وکولای شول پر مغلي سیمو یرغل وکړي او ډهلي لوټ کړي. د نادر شاه له مړینې وروسته، د هغه ختیځې سیمې د احمد شاه دراني لاس ته ولوېدلې، چې هغه د دراني امپراتورۍ بنسټ کېښود او خپله پلازمېنه یې په کندهار کې ټینګه کړه. د افغانانو له درې یرغلونو وروسته، مغلو ګڼې سیمې لکه کشمیر، پنجاب او سند له لاسه ورکړې.

په ۱۷۵۶ کال کې احمد شاه دراني هند ته د یرغل بلنه ومنله او د ۸۰ زره کسیز لښکر سره یې پنجاب ونیوه. د لږې مرهټه مقاومته له ماتولو وروسته، هغه د جنورۍ په ۲۸ ډهلي ته ورسېد او مغلي پاچا عالمگیر دوهم یې تسلیم کړ. د ډهلي وروسته لوټ، چې د فبرورۍ تر ۲۲ پورې دوام وکړ، د ۳۰ څخه تر ۳۰۰ میلیونو روپیو پورې شتمني افغانانو ته ورسېده. دا پېښه د کمزورې شوې مغلي امپراتورۍ لپاره ستر ګوزار و؛ څو میاشتې وروسته بنګال صوبه د پلاسي جګړې کې د برتانویانو لاس ته ولوېده.

 شالید 

احمد شاه دراني د خپلې واکمنۍ پر مهال پر هند ګڼ پوځي یرغلونه وکړل. په ۱۷۴۷ کال کې یې لومړی یرغل پیل کړ او کابل او پېښور یې له مغلو ونیول، وروسته پنجاب ته ولاړ. د لاهور جګړې تر بریا وروسته، هغه د مانوپور جګړې کې له مغلو ماتې وخوړه.

د دې ماتې د بدل لپاره، احمد شاه په ۱۷۴۹ کال کې دوهم یرغل وکړ او د اباسین سیند واوښت. د پنجاب والي موین‌الملک له ډهلي مرسته وغوښته، خو مغلي پاچا احمد شاه بهادر د افغانانو غوښتنې ومنلې.

په ۱۷۵۱ کال کې، احمد شاه درېیم یرغل پیل کړ. لاهور ونیول شو، ښار لوټ شو او زرګونه خلک ووژل شول. په ۱۷۵۲ کال کې پنجاب او کشمیر د دراني امپراتورۍ برخه وګرځېدل.

 یرغل 
د عمادالملک د ظلمونو له امله، نجیب الدوله او مغلي پاچا عالمگیر دوهم احمد شاه ته د یرغل بلنه ورکړه. احمد شاه د ۱۷۵۶ کال په نومبر کې څلورم یرغل پیل کړ، له پېښوره روان شو او د ۸۰ زره سرتېرو سره ډهلي ته ورسېد.

 د ډهلي لوټ 
احمد شاه دراني په شانداره ډول ډهلي ته داخل شو، خو ښار نږدې تش و. په پیل کې پوځ ته د لوټ اجازه نه وه ورکړل شوې، خو وروسته بازارونه، کورونه او شتمنۍ لوټ شوې. خلک شکنجه شول، زرګونه ووژل شول، او پر هر کور مالیه ولګول شوه.

 پایله 
تر دې یرغل وروسته، احمد شاه د مرهټو او جاتانو پر ضد جګړې وکړې او په ۱۷۵۷ کال کې افغانستان ته ستون شو. دا یرغل د مغلي امپراتورۍ د بشپړ زوال لامل شو او د برتانوي واک د پیاوړتیا لپاره زمینه برابره کړه.

 سرچینې 

 مراجع