د متحده ایالاتو د انساني علومو مرکز

د متحده ایالاتو د انساني علومو مرکزونه () هغه اکاډمیک او څېړنیز بنسټونه دي چې په پوهنتونونو یا په خپلواکه بڼه د بشري علوم د ودې، بین‌الرشتوي څېړنو او عامه پوهاوي لپاره فعالیت کوي. دا مرکزونه د فکري تبادلې د پیاوړتیا لپاره د یو پلیټ فارم په توګه کار کوي چیرې چې د تاریخ، فلسفه، ادبیات او هنر پوهان د ټولنې د پېچلو ستونزو د حل لپاره یوځای کار کوي. په امریکا کې د دا ډول مرکزونو شبکه خورا پراخه ده او د "بشري علومو د مرکزونو او انستیتیوتونو کنسورشیم" (CHCI) له لارې یو له بل سره نښلول شوي دي. د دې مرکزونو شتون دا ډاډ ورکوي چې انساني ارزښتونه او تنقیدي فکر د ساینسي او ټیکنالوژیکي پرمختګونو په څنګ کې خپل ځای وساتي.

په امریکا کې د دغو مرکزونو فعالیتونه په څو مهمو برخو وېشل کېږي. لومړۍ برخه یې د پوهانو لپاره د څېړنیزو بورسونو (Fellowships) چمتو کول دي، ترڅو هغوی وکولای شي په ارامه فضا کې پر خپلو کتابونو او پروژو کار وکړي. دویمه برخه یې د عامه پروګرامونو جوړول دي چې د پوهنتون او ټولنې ترمنځ تشه ډکوي؛ په دې کې پرانیستي بحثونه، نندارتونونه او کلتوري فستیوالونه شامل دي. د دې مرکزونو تمرکز ډېری وخت پر "ډیجیټل بشري علومو" (Digital Humanities) هم وي، چیرې چې د معلوماتي ټکنالوژۍ په مرسته د تاریخي اسنادو او کلتوري میراثونو د تحلیل لپاره نوې لارې لټول کېږي. په ټولنپوهنه کې دا مرکزونه د ټولنې د فکري ودې او کلتوري هویت د ساتنې اصلي محرک ګڼل کېږي.

یو له خورا مشهورو او خپلواکو مرکزونو څخه په شمالي کارولینا کې "ملي بشري علومو مرکز" (National Humanities Center) دی، چې په ۱۹۷۸ کال کې تاسیس شوی او یوازې د بشري علومو پرمختللو څېړنو ته ځانګړی شوی دی. د دې ترڅنګ، نږدې هر لوی امریکایي پوهنتون (لکه هارورډ، سټینفورډ او ییل) خپل ځانګړي مرکزونه لري چې د محصلینو او استادانو ترمنځ د "بین‌الرشتوي" اړیکو د ټینګښت لپاره کار کوي. په دغو مرکزونو کې د اخلاق، ټولنیز عدالت او د بشر د برخلیک په اړه بحثونه د تمدني پرمختګ لپاره بنسټیز ګڼل کېږي. د دغو بنسټونو مالي ملاتړ تر ډېره د "ملي بشري علومو بنسټ" (NEH) او د خصوصي بسپنه ورکوونکو لخوا کېږي، چې دا په خپله د امریکایي کلتور په وده کې د بشري علومو پر اهمیت دلالت کوي.

د متحده ایالاتو د انساني علومو مرکزونه د یو داسې شعور په رامنځته کولو کې مرسته کوي چې په هغه کې عقل او احساس یو له بل سره په همغږۍ کې وي. دا مرکزونه پوهانو ته دا فرصت ورکوي چې له خپلو تنګو تخصصي حوزو بهر ووځي او د نړۍ د لویو پوښتنو په اړه فکر وکړي. په داسې وخت کې چې نړۍ له پېچلو سیاسي او کلتوري بدلونونو سره مخ ده، دا مرکزونه د منطق، زغم او تاریخي لیدلوري د ترویج لپاره د یوې خوندي کلا په څېر کار کوي. د دغو مرکزونو له لارې تولید شوې پوهه نه یوازې په اکاډمیکو برخو کې، بلکې د دولتونو په پالیسیو او د ټولنې په عامه کلتور کې هم ژوره اغېزه لري، چې په پایله کې یې یو ډېر باخبره او د انساني کرامت درناوی کوونکی تمدن رامنځته کېږي.

 د بشري علومو د مرکزونو اصلي دندې 

 د څېړنو ملاتړ: د پوهانو لپاره د مالي اسانتیاوو او څېړنیز چاپیریال چمتو کول.
 بین‌الرشتوي ډیالوګ: د بېلابېلو رشتو ترمنځ د پلونو جوړول (لکه د ساینس او فلسفې نښلول).
 عامه بشري علوم: ټولنې ته د پوهنتوني پوهې لېږدول د عامه بحثونو له لارې.
 د کلتوري میراث ساتنه: د تاریخي اسنادو او هنري اثارو ډیجیټل کول او خوندي کول.

 سرچینې 

 پټه خزانه: د پوهې او کلتور سرچینه
 National Humanities Center Official Site
 Consortium of Humanities Centers and Institutes (CHCI)
 National Endowment for the Humanities (NEH)