د رسول الله (ص) حجره

د نوبل پیغمبر د خونې خونه چې د نوبل چیمبر په نوم هم یادیږي، د میرمن عایشه بنت ابي بکر خونه ده چې په هغه کې د پیغمبر محمد سره اوسېده او د هغه له مړینې وروسته ښخ شو. بیا ابوبکر الصدیق په ۱۳ هجري قمري کال کې هلته خاورو ته وسپارل شو. عائشه ته يې مشوره ورکړې وه چې د خپل ملګري محمد بن عبدالله تر څنګ ښخ شي او کله چې وفات شو نو د هغه لپاره يې کیندل او سر يې د محمد بن عبدالله په اوږو کېښود. له دوی وروسته عمر بن الخطاب په ۲۴ هجري قمري کال کې د الصدیق څنګ ته خاورو ته وسپارل شو او له عایشه یې د دې کار اجازه وغوښتله او اجازه یې ورکړه. دا کوټه د رسول الله صلی الله علیه وسلم د جومات په ختیځ کې د نوبل روضه سره نږدې موقعیت لري او دروازه یې پرانیستې وه.. 
کيڼ|بټنوک|420x420px| د رسول الله صلی الله علیه وسلم د قبر  ، د نبوي مسجد دننه

 د کوټې توضیحات 
بټنوک| د حضرت فاطمه سلام الله علیها دروازه د رسول الله صلی الله علیه وسلم د حجرې شمال لوري ته ده
د کوټې تفصیل

د میرمن فاطمه دروازه د پیغمبر د خونې شمال لوري ته ده

السمحودي د کوټې ابعاد په ګوته کړل او ویې ویل: دا له ختیځ څخه لویدیز ته اوږدوالی، د قبلې په لور، لس سانتي او دوه پر دریمه برخه سانتي (4.8 متر) او د لیونټ څخه یو لوري ته، لس سانتي متره. ، د یو متر څلورمه برخه، او د سانتي شپږمه برخه (4.69 متر)، او یو پلنوالی له شمال څخه جنوب ته، ختیځ او لویدیځ ته، اوه نیم سانتي، او د یو سانتي متر اتمه. د لاس لاس (3.43 متر) سره په ټولو خواوو کې د داخلي دیوال د پردې پلنوالی یو نیم سانتي او دوه کارات (0.68 متر) دی، پرته له نوي شوي ختیځ څخه، چې یو سانتي، څلورم او یو اتم سانتي (0.62 متر) دی.

د کیبن د بهرنی مسو دیوال د غاړې اوږدوالی د شمالي او سویلي اړخونو لپاره 16 متره، او د ختیځ او لویدیځ اړخونو لپاره 15 متره، او د اړخونو اوږدوالی د 4-5-6 مترو ترمنځ دی. ، او د کوټې لوړوالی نږدې 8 متره دی ، او د جومات پوړ د پنځمې دایرې لوړوالی نږدې 7 متره دی.. 

د کوټې ځینې برخې له شمال څخه د حضرت محمد صلی الله علیه وسلم د لور فاطمې له کور سره تړلې دي او د هغې په کور کې یوه کړکۍ وه او کله چې پیغمبر محمد صلی الله علیه وسلم د وتلو لپاره ودرېد نو له کړکۍ به یې بهر وکتل. خپلې لور فاطمې ته لاړ شه او د هغې په اړه یې زده کړه وکړه. له جنوب څخه یو سړک دی چې د حفصه بنت عمر بن الخطاب کور له کوټې څخه جلا کوي او دار حفصه په هغه ځای کې موقعیت لري چې اوس پیغمبر ته د پارکینګ ځای دی، د کوټې دننه او بهر کیبن دی. له ختیځ څخه، دا د جنازې چپل سره وصل دی. لويديځ ته د رسول الله صلی الله عليه وسلم جومات پروت دی، د يوې دروازې په واسطه جلا شوی چې له لارې به يې پېغمبر د لمانځه لپاره بهر ته تلل. 

د دې د جوړولو د وضاحت په اړه، پیغمبر محمد خپل کور داسې جوړ کړ لکه څنګه چې هغه د جومات څنګ ته په خټو او د کجور په پاڼو جوړ کړی و، او روایت دی چې دا دوه دروازې لري، لویدیځ ته یوه د جومات کوڅه وه، او دوهم شمال ته. د هغې دروازې حلقه نه لري، بلکې د لاس په واسطه ټکول کیږي، او دروازه د یو شټر سره د جونیپر یا ټیک څخه جوړه شوې، او دروازه د عایشه بنت ابی بکر په ژوند کې تړل شوې نه وه. 

 د پیغمبر د خونې جوړښت 
دا کوټه له پاڼو جوړه وه چې د وېښتانو په پوښونو پوښل شوې وه، بیا عمر بن الخطاب په 17 هجري کال کې یو لنډ دیوال جوړ کړ او هغه لومړی کس و چې پر دېوال یې دیوال جوړ کړ. اغلې عایشې د خپل او قبر تر منځ یو دیوال جوړ کړ، په دې توګه یې کور په دوو برخو ووېشل: یوه مخکینۍ برخه چې درې قبرونه پکې وو او بله شمالي برخه یې د اوسېدونکو لپاره. بیا عمر بن عبدالعزیز ور اضافه کړ.  د ولید بن عبدالمالک د واکمنۍ پر مهال عمر بن عبدالعزیز په تورو ډبرو سره کوټه بیا جوړه کړه کله چې دیوال پرې ولګېد نو د عمر بن الخطاب پښې ورته ښکاره شوې.  بیا یې د کوټې په شاوخوا کې یو پنځه اړخیز دیوال جوړ کړ، د کوټې شاته یو مثلث یې جوړ کړ تر څو کعبې ته ورته نه وي. په 557 هجري قمري کال کې پاچا عادل نورالدين شهيد د کوټې په شاوخوا کې خندق کېندل او په هغې کې يې سرې واچولې تر څو هغه څوک ونه رسيږي چې څوک يې ورته ورسي. الظاهر بایبرس د لرګیو یوه کوټه جوړه کړه چې خنډونه او درې دروازې لري. په ۶۹۴ هجري قمري کال کې پاچا عادل زین الدین کتبوغ د حجرې تقسیم زیات کړ تر دې چې په ۶۷۸ هجري قمري کال کې سلطان محمد بن قلاون الصالحي د جومات چت ته یو گنبد جوړ کړ. دا خونه په ښکته کې مربع وه، په پورتنۍ برخه کې او د سیډ په شیټونو پوښل شوې وه. بیا د کوټې دیوال په ۸۸۱ هجري قمري کال کې د قطبي د واکمنۍ پر مهال نوی شو. په ۸۸۶ هجري قمري کال کې په مسجد کې د دوهم اور لګیدو له امله دغه گنبد اغیزمن شو. په ۸۸۷ هجري قمري کال کې د سلطان قطبي د پاچاهۍ په وخت کې د گنبد د جوړولو چارې نوې شوې او د جومات په زمکه کې قوي حمامونه ایښودل شوي وو او د مسو په کړکیو هم د خښتو په سر جوړ شوی وو د قبلې لوري، په پورتنۍ برخه کې د مسو جالونه او همدارنګه د شمالي، ختیځ او لویدیځ اړخونو لپاره؛ کابین د اوسپنې کړکۍ درلودې چې په پورتنۍ برخه کې د مسو پټې وې.

په ۸۹۲ هجري قمري کال کې سلطان قطبي د سر له دړېدو وروسته په سپين پلستر سره گنبد بيا جوړ کړ او په ۱۲۳۳ هجري قمري کال کې د سلطان محمود بن عبدالحميد د واکمنۍ پر مهال دا گنبد د وروستي ځل لپاره بيا جوړ شو. دا د هغه د واکمنۍ پرمهال مات شو، نو هغه امر وکړ چې د هغې پورتنۍ برخه ړنګه او بیا جوړه شي. چیرته چې دا نن هم ولاړ دی.

په ۱۲۵۳ هجري قمري کال کې عثماني سلطان عبدالحمید د گنبد د رنګولو امر وکړ. دا وروسته د شنه گنبد په نوم پیژندل شوی، او دا دمخه د نیلي گنبد، سپین گنبد، یا فیها گنبد په نوم یادیږي. د سعودي عربستان سلطنت د کوټې او گنبد وخت په وخت معاینې ترسره کوي، او د گنبد رنګ نوي کیږي کله چې د هوا د عواملو له امله بدلون ومومي. 

د عالی خونه شپږ دروازې لري: جنوبي دروازه چې د توبې دروازه بلل کیږي او پر هغه باندې د سپینو زرو تخته ده چې د هغې د جوړیدو نیټه په 1026 هجري کال کې لیکل شوې ده چې شمالي دروازه یې د تهجد دروازه ده. کوټه هم د کوټې دننه د مثلث ښي خوا ته یوه دروازه لري او بله یې کیڼ لور ته. 

 د قبرونو تفصیل په کې 
ښي|بټنوک| یو انځور چې د پیغمبر صلی الله علیه وسلم خونه ښیې
حضرت محمد صلی الله علیه وسلم په خپل کور کې د عائشې په کوټه کې ښخ شوی و چې ښي خوا ته یې قبله ته مخامخ و او سر یې لویدیځ ته او پښې یې ختیځ ته ایښې وې. د هغه او د قبایلي کور د دیوال تر منځ یو انچ و او ویل کیږي چې دا د څپې اندازه وه او د هغه او لویدیځ دیوال تر منځ دوه سانتي متره اندازه وه. د هغه تر شا د ابوبکر الصدیق قبر و، سر یې د پیغمبر محمد صلی الله علیه وسلم تر اوږو لاندې و او د هغه جنازه د هغه د وصیت او د عایشه په منظورۍ وه. د هغه تر شا د عمر بن الخطاب قبر و، سر یې د ابوبکر الصدیق تر اوږو شاته و او د هغه جنازه وروسته له هغه وشوه چې میرمن عایشه ته یې د خپلو دوو ملګرو تر څنګ د ښخولو اجازه وغوښتله. نو هغې ورته ولېږه او ویې ویل: «زه هغه (ځای) د ځان لپاره غواړم، او د هغه لپاره چې نن ورځ ځان ته ترجیح ورکړي

 د څلورم قبر ځای 
په کوټه کې څلورم قبر دی او روایت دی چې عایشه بنت ابی بکر عبدالرحمن بن عوف ته وړاندیز وکړ چې هلته ښخ شي او هغې ته اجازه ورکړل شوه چې حسن بن علي هلته ښخ شي او امویانو یې مخه ونیوله. هغه د دې کولو څخه. عمر بن عبدالعزیز ته ویل شوي وو: که مدینې ته راغلم او هلته مې استوګنه وکړه او کله چې وفات شوم نو د څلورم قبر په ځای کې به ښخ شو او ویې ویل: خدای تعالی زما لپاره د هر چا سزا راکړه. د دوزخ پرته عذاب زما لپاره ډیر محبوب دی په دې پوهیدل چې زه خپل ځان د دې وړ ګڼم. 

له سنیانو څخه څو روایتونه راغلي دي چې عیسی علیه السلام د مریم زوی د هغه له نزول وروسته به په دې څلورم قبر کې ښخ شي، لکه څنګه چې ترمذي د عبدالله بن سلام په حکم روایت کړی دی: په تورات کې لیکل شوی «دی. د محمد صلی الله علیه وسلم توضیحات او د عیسی علیه وسلم توضیحات چې د مریم زوی دی، د هغه سره ښخ شي. » ابو داود، د هغه یو روایت دی، وویل: هغه په کور کې د قبر د ځای په توګه پاتې شو، او دا د سنیانو د یوې ډلې لخوا راپور شوی، لکه القرتوبي، کله چې هغه د عیسی د مړینې په بیانولو کې وویل، د مریم زوی، د هغه له نزول وروسته: «او د هغه مړینه به د پیغمبر په ښار کې وي، نو هلته به د هغه لپاره لمونځونه کیږي او هغه به د پیغمبر په خونه کې هم ښخ شي. همدا ډول ابن عساکر د عیسی بن مریم د مړینې په اړه وویل: (ص) هغه په تیبس کې مړ کیږي، نو هلته د هغه په وړاندې لمونځ کیږي او هغه د پیغمبر په خونه کې ښخ شوی دی

 ما هغې ته جامې واچولې 
لومړی کس چې پنځه نقطه دایره یې په بانس پوښلې وه، بیا یې د مصر وزیر ابن ابی الحیجه دوه کاله وروسته له بنفش بروکډ جوړ شوی کیسوه ولیږله او بیا یې په تور رنګ پوښ کړه. په هرو شپږو کالو کې له مصر څخه د سپینو او سپینو ګلدوزۍ په ګنډلو یوه کیسوه راولېږل شوه، چې بیا د عثماني کورنۍ له خوا پرده واچول شوه درواغ په سنتو کې عبید الله الحارثي وو ۱۳۸هـ ق. 

 د پیغلې چمن شعر 
د رسول الله صلی الله علیه وسلم په ستاینه کې د رسول الله صلی الله علیه وسلم د خونې په اړه یو شعر لیکل شوی چې د سرو زرو په اوبو پوښل شوی، د هغې ځینې آیتونه د هغه کلمو د شتون له امله له مینځه وړل شوي چې په خدای کې د شرک څرګندونه کوي، په داسې حال کې چې نور پوهان وايي چې هیڅ شرک نشته. په دې کې، ځکه چې دا د مشروع دعا خبره ده، چې په 1191 هجري قمري کال کې د سلطان عبدالحمید خان بن سلطان احمد خان لخوا تنظیم شوې وه، او دا د یو زوړ ترکي کتاب، د دوو سپیڅلو جوماتونو او عربي ټاپووزمې د صفر عکس څخه اخیستل شوی. ایوب صابري پاشا، چې دی: 

يا سيدي يا رسول الله خذ بيدي

مالي سواك ولا ألوي على أحد

فأنت نور الهدى في كل كائنة

وأنت سرّ الندى يا خير معتمد

وأنت حقًا غياث الخلق أجمعهم

وأنت هادي الورى لله ذي السدد

يا من يقوم مقام الحمد منفردًا

للواحد الفرد لم يولد ولم يلد

يا من تفجرت الأنهار نابعةً

من أصبعيه فروى الجيش بالمدد

إنّي إذا سامني ضيم يروعني

أقول يا سيّد السّادات يا سندي

كن لي شفيعًا من الرحمن من زلل

وأمنن علي بما لا كان في خلدي

وانظر بعين الرضا لي دائمًا أبدًا

واستر بفضلك تقصيري إلى الأمد

واعطف علي بعفو منك يشملني

فإنني عنك يا مولاي لم أحد

إني توسّلت بالمختار أفضل من

رقَّى السموات سر الواحد الأحد

رب الجمال تعالى الله خالقه

فمثله في جميع الخلق لم أجد

خير الخلائق أعلى المرسلين ذرى

ذخر الأنام وهاديهم إلى الرشد

به التجأت لعل الله يغفر لي

هذا الذي هو في ظني ومعتقدي

فمدحه لم يزل دأبي مدى عمري

وحبه عند رب العرش مستندي

عليه أزكى صلاة لم تزل أبدا

مع السلّام بلا حصر ولا عدد

والآل والصحب أهل المجد قاطبة

وتابعيهم بإحسان إلى الأبد


 د سعودي په دوره کې کوټې 
د پاچا عبدالعزیز آل سعود د واکمنۍ پرمهال، د سپیڅلي خونې دننه موقعیت لرونکي سلنډرونو ته ځینې رغونه او ترمیمونه ترسره شوي، وروسته له دې چې د مقدس روده سلنډرونه په سینګار شوي مرمر سره نوي کړي. 

 سر چینی 
https://web.archive.org/web/20190613175617/https://www.spa.gov.sa/viewfullstory.php?lang=ar.

طبقات ابن سعد (3/209).
قصة الاستئذان البخاري في صحيحه (3/256 فتح الباري
قصة الاستئذان البخاري في صحيحه (3/256 فتح الباري

 بهرنۍ اړیکې 

 د نبوي جومات د چارو د عمومي ریاست اداره 
 د دوه سپېڅلو جوماتونو پورټل: د نبوي جومات څخه ژوندۍ خپرونه
 3D ځایونه: د نبوي جومات لیدنه

وېشنيزه:هغه پاڼي چې د P625 ځانګړتیاوي کاروي
وېشنيزه:هغه پاڼي چې د P276 ځانګړتیاوي کاروي
وېشنيزه:هغه پاڼي چې د P131 ځانګړتیاوي کاروي
وېشنيزه:هغه پاڼي چې د P17 ځانګړتیاوي کاروي