د ستالینګراد جګړه

د ستالینګراد جګړه د دویمې نړیوالې جګړې یو له مهمو او پرېکنده جګړو څخه ګڼل کیږي. دا جګړه د شوروي اتحاد په وړاندي د آلمان د پوځي یرغل په ترڅ کي د سټالینګراد (اوسني وولګوګراد ) په ښار کي ترسره سوه، او د 1942 کال د اګسټ له 21 نیولې بیا د  1943 کال د فبروري تر 2 نېټې پوري روانه وه. McDougal Littell, (2006) Roberts (2006: 143) Biesinger (2006: 699): "في 23 أغسطس, 1942, بدأ الألمان هجومهم" 

پر سټالینګراد برید د ۱۹۴۲ کال په دوبي کې پیل سو، او د آلمان هوايي ځواک د ځمکنیو سرتیرو له رسیدو مخکي د پرله پسې هوايي بمباریو بریدونو په ترسره کولو سره ښار ټول په کنډوالو بدل کړ. 

د سټالینګراد د جګړې په جریان کي که څه هم جرمني ځواکونه وتوانېدل ترڅو د شورويانو د سخت مقاومت سره سره ټول ښار لاندي کړي، خو د سره پوځ د وروستۍ دفاعي کرښي په ماتولو کي دوی پاته راغلل، او یاده کرښه د ولګا سیند لویدیځي غاړي ته پرته وه.

د ۱۹۴۲ کال د نوامبر په ۱۹ نېټه شورويانو یو پوځي یرغل چي نوم یې " د یورانیس عملیات " وو، پیل کړ او په ښار کي یې د جرمني د شپږم پوځ Beevor (1998: 239) د ښې او چپ اړخونو له ملاتړه برخمن رومانیايي فوځ تر اور لاندي ونیوی. د رومانیا یاد ځواکونه د دوی د جرمني سیالانو په پرتله ناتوانه وه، او له شورويانو سره تر سختي جګړې وروسته یې نه یوازي ماته وخوړه، بلکي په ښار کي دننه یې د جرمني ځواکونو د شپږم فوځ اړوند د څلورمي قول اردو شاوخوا 250,000 ځواکونه هم د شورویانو محاصرې ته پرېښودل. د رومانیايي ځواکونو داسي یو دم پرځېدل او په ژمي کي د محاصرې پرله پسې دوام د جرمنيانو مقاومت کمزوری کړ، او د یخنۍ او لوږې له امله د عسکرو په منځ کي ستړیا هم رامنځ ته سوه. ددې ترڅنګ د وسلو او مهماتو کمښت او د شورویانو خونړي بریدونو د ټول فوځ حالت خراب کړ. خبره هغه وخت ډېره خرابه سوه کله چي هټلر له جرمني څخه د شپږم فوځ سرتیرو ته امر وکړ چي سیمه پرېنږدي، بلکي د نورو جرمني سرتیرو تر راتګه پوري جګړې ته همداسي دوام ورکړي. د هټلر دې پریکړي د جرمني شپږم پوځ د بریالیتوب پرځای بشپړ وپرځاوه، او قومندان فریدریش پاولوس د فبروري په 2، 1943 کي د ټولو هغه ځواکونو سره چي ژوندي پاته وه تسلیم سو. Shirer (1990) 

د تاریخونو پر بنسټ د ستالینګراد په جګړه کي د انسانانو تلفات شاوخوا دوه ملیونه قربانیان وه، چۍ دا د جګړې په تاریخ کي ترټولو خونړي او ناولې نښته وګڼل سوه.