ډېر

ډېر  د پښتو هغه عام او پراخ کارېدونکی صفت دی چې د شمېر، مقدار، کچې، اندازې او ګڼوالي د زیاتوالي د څرګندولو لپاره کارول کېږي. د ډېر کلمه د ژبني جوړښت له مخې د کمیت د بیان وسیله ده او د هغو شیانو، موجوداتو، پېښو، احساساتو او مفاهیمو لپاره کارول کېږي چې شمېر یې له عادي حالت څخه زیات وي. د ډېر مفهوم یوازې د شمېر زیاتوالی نه دی، بلکې د کیفیت، اغېز، ځواک، دوام او پراخوالي په بیان کې هم کارول کېږي.

په ژبپوهنه کې ډېر د کمیت د صفتونو په ډله کې راځي او د جملې په جوړښت کې د نوم، ضمیر، فعل او حالت د پیاوړتیا لپاره کارول کېږي. کله چې یو څوک وايي چې «خلک ډېر راغلي»، مانا یې دا ده چې د ګډون اندازه له معمول څخه زیاته ده. په همدې ډول، د «ډېر کار لرم» جمله د بوختیا او د کار د زیاتوالي څرګندونه کوي. د ډېر کلمه د معنا له مخې د کم صفت ضد دی، او د ژبې په جوړښت کې د توازن د رامنځته کولو لپاره مهم رول لري.

د ډېر کلمه په ادبي او احساساتي بیان کې هم ژوره مانا لري. کله چې څوک وايي «ډېر مې یادېږي»، دا یوازې د یاد د زیاتوالي نه، بلکې د احساس د ژورتیا څرګندونه هم کوي. په شعر، نثر، متلونو او ولسي ادب کې د ډېر کلمه د مبالغې، تاکید، شدت او د احساساتو د بیان لپاره کارول کېږي. د پښتو په ولسي متلونو کې لکه «ډېر مه کوه، لږ هم بس دی» د اعتدال او توازن پیغام ورکوي.

په ریاضي کې ډېر د شمېر د زیاتوالي د بیان لپاره کارول کېږي. د شمېرنو په لړ کې ډېر د هغو ټولګو لپاره کارول کېږي چې غړي یې زیات وي. د احصایې په علم کې ډېر د معلوماتو د حجم، د نمونې د پراخوالي او د شمېر د زیاتوالي د بیان لپاره مهم مفهوم دی. د همدې لپاره ډېر د کمیت د عمومي بیان یوه بنسټیزه وسیله ده.

په ټولنیزو علومو کې ډېر د نفوس، د خلکو د ګډون، د سرچینو د کچې، د ستونزو د پراخوالي او د بدلون د شدت د بیان لپاره کارول کېږي. کله چې ویل کېږي «ډېر خلک بې‌کاره دي»، دا د ټولنیز حالت د پراخې ستونزې څرګندونه کوي. په اقتصاد کې ډېر د تولید، مصرف، پانګې، لګښت او عاید د زیاتوالي د بیان لپاره کارول کېږي.

په ورځني ژوند کې ډېر د انسان د خبرو، احساساتو، اړتیاوو، ستونزو، خوښیو او تجربو د بیان یوه عامه وسیله ده. د «ډېر وخت مې ضایع شو»، «ډېر مې خوند وکړ»، «ډېر مې کار وکړ» او «ډېر مې ستړی کړ» جملې د انسان د ورځني ژوند د حالتونو د بیان لپاره کارول کېږي. د ډېر کلمه د ژبې په رواني، طبیعي او انساني بیان کې مهم رول لري.

په پای کې، ډېر د پښتو ژبې هغه پراخ، ژور او څو اړخیز مفهوم دی چې د شمېر، مقدار، احساس، کیفیت، شدت او پراخوالي د بیان لپاره کارول کېږي. د دې کلمې مانا د ژبې د جوړښت، د انسان د فکر، د ټولنې د حالت او د طبیعت د پدیدو په بیان کې مهم ځای لري. ډېر د ژبې د بیان د ځواک یوه مهمه وسیله ده چې د معنا د پیاوړتیا او د مفاهیمو د روښانتیا لپاره کارول کېږي.

 اړوند موضوعات 

 پښتو ژبه
 صفت
 کمیت
 ژبپوهنه
 احصایه
 ادب
 متل

 سرچینې 

 https://www.britannica.com/topic/quantity
 https://www.britannica.com/science/linguistics
 https://ps.wikipedia.org/wiki/پښتو_ويکيپېډيا

 وېشنیزه 

 وېشنیزه:ژبپوهنه
 وېشنیزه:پښتو
 وېشنیزه:صفتونه