پښتو طنز

پښتو طنز (Pashto Satire) 
=

په پښتو ادب کې د طنز تاریخي پس منظر که څه هم د پښتو په کلاسیک ادب کې (لکه د خوشال خان خټک په کلام کې) د طنز او هجويې نښې شته، مګر د یو عصري صنف په توګه دا لاندې پړاوونه لري:
د مشروطیت پړاو: محمود طرزي د سراج الاخبار له لارې طنز ته سیاسي او ټولنیز رنګ ورکړ.
د الفت پېر: ګل پاچا الفت پښتو طنز ته فلسفي او انساني ابعاد ورکړل. هغه د مذهبي ریاکارۍ او د واکمنو د ظلم پر وړاندې خورا بليغ طنزیه نثرونه ولیکل.. د طنز او هجویې توپیر 

په پښتو ادبي کره کتنه کې دا مهمه ده چې طنز له هجویې (Insulting poetry) او هزل (Joking) څخه جلا شي.
طنز: هدف یې اصلاح او د عیبونو رابرسېره کول دي.
هجویه: هدف یې د یو چا سپکاوی او بدنامول دي. پښتو طنز په خپل لوړ پړاو کې تل د انساني کرامت ساتنه کړې او یوازې د نظام او سیستم پر نيمګړتیاوو یې نقد کړی دی.
=== 

۳. طنز د مطبوعاتو او ویښتابه په ډګر کې   د پښتو طنز په وده کې اخبارونو او مجلو خورا لوی رول درلودلی دی. د طنزیه ستونونو (Columns) له لارې لیکوالانو وکولی شول چې د استبداد په دوره کې خپل غږ په غیر مستقیمه بڼه ولس ته ورسوي. په دې برخه کې د عبدالروف بېنوا او وروسته د نوي نسل د طنز نګارانو هڅې د یادولو وړ دي. اوسنۍ ننګونې او د بیان ازادي  په اوسني عصر کې پښتو طنز د سمبولېزم او اشاروي ژبې په لور روان دی. سره له دې چې ټولنیز فشارونه شته، مګر طنز نګاران هڅه کوي چې د هنر په مرسته د حقیقتونو بیان ته دوام ورکړي.

کابل پوهنتون، د ژبو او ادبیاتو پوهنځی، "په معاصر پښتو ادب کې د طنز مقام".د افغانستان د علومو اکاډمي، "پښتو طنز او د هغې ټولنیزې اغېزې".
پوهاند ګل پاچا الفت، "ادبي بحثونه"، کابل.
Britannica Encyclopedia, "Satire as a Literary Genre". ډاکټر مجاور احمد زیار، "پښتو ژبه او ادب: کره کتنه".
{| class="infobox" style="width:23em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; float:right; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; line-height:1.5em;" |+ style="font-size:125%; font-weight:bold; background:#2c3e50; color:#fff; padding:0.2em;" | پښتو طنز |- ! style="text-align:right; background:#f2f2f2; width:40%;" | بنسټیزه موخه | ټولنیز اصلاح او بیداري |- ! style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | مخکښ لیکوالان | ګل پاچا الفت، پروفیسور مجاور احمد زیار |- ! style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | هنري بڼې | نثري طنز، شعري طنز |- ! style="text-align:right; background:#f2f2f2;" | ادبي تړاو | له ریالیزم او مشروطیت سره |}
 ۱. په پښتو ادب کې د طنز تاریخي پس منظر  که څه هم د پښتو په کلاسیک ادب کې (لکه د خوشال خان خټک په کلام کې) د طنز او هجويې نښې شته، مګر د یو عصري صنف په توګه دا لاندې پړاوونه لري:
د مشروطیت پړاو: محمود طرزي د سراج الاخبار له لارې طنز ته سیاسي او ټولنیز رنګ ورکړ.
د الفت پېر: ګل پاچا الفت پښتو طنز ته فلسفي او انساني ابعاد ورکړل. هغه د مذهبي ریاکارۍ او د واکمنو د ظلم پر وړاندې خورا بليغ طنزیه نثرونه ولیکل.
 ۲. د طنز او هجویې توپیر  په پښتو ادبي کره کتنه کې دا مهمه ده چې طنز له هجویې (Insulting poetry) او هزل (Joking) څخه جلا شي.
طنز: هدف یې اصلاح او د عیبونو رابرسېره کول دي.
هجویه: هدف یې د یو چا سپکاوی او بدنامول دي. پښتو طنز په خپل لوړ پړاو کې تل د انساني کرامت ساتنه کړې او یوازې د نظام او سیستم پر نيمګړتیاوو یې نقد کړی دی.
 ۳. طنز د مطبوعاتو او ویښتابه په ډګر کې  د پښتو طنز په وده کې اخبارونو او مجلو خورا لوی رول درلودلی دی. د طنزیه ستونونو (Columns) له لارې لیکوالانو وکولی شول چې د استبداد په دوره کې خپل غږ په غیر مستقیمه بڼه ولس ته ورسوي. په دې برخه کې د عبدالروف بېنوا او وروسته د نوي نسل د طنز نګارانو هڅې د یادولو وړ دي.
 ۴. اوسنۍ ننګونې او د بیان ازادي  په اوسني عصر کې پښتو طنز د سمبولېزم او اشاروي ژبې په لور روان دی. سره له دې چې ټولنیز فشارونه شته، مګر طنز نګاران هڅه کوي چې د هنر په مرسته د حقیقتونو بیان ته دوام ورکړي.
 اخځلیکونه 
کابل پوهنتون، د ژبو او ادبیاتو پوهنځی، "په معاصر پښتو ادب کې د طنز مقام".
د افغانستان د علومو اکاډمي، "پښتو طنز او د هغې ټولنیزې اغېزې".
پوهاند ګل پاچا الفت، "ادبي بحثونه"، کابل.
Britannica Encyclopedia, "Satire as a Literary Genre".
ډاکټر مجاور احمد زیار، "پښتو ژبه او ادب: کره کتنه".
وېشنيزه:پښتو ادبیات وېشنيزه:طنز وېشنيزه:ادبي اصناف