کاکړ

کاکړ د غرغښتي پښتني قبيله ده چې په افغانستان ، د ايران په ځينو برخو او د پاکستان په شمالي بلوچستان کې مېشته ده. 

 د قام اصل 
کاکړان د داني اولاد دي، داني د غرغښت زوی و، غرغښت د قیس عبدالرشید زوی و. قیس عبدالرشید د پښتنو بنسټګر و، چې پخپله د افغانه (یا اوګانه) اولاد و، د نن ورځ پښتنو پلار.

په هرات کې، کاکړان کله کله د کاک په نوم یادیږي. په تاریخ کې، د دې قبیلې د کاکړ یادونه شوې ده، خو ممکنه ده چې د کاکړ نوم د کاک-کور (یعنی: د کاک کورنۍ) یادونه شوې ده.

د کاکړ قبر د هرات  جامع جومات و دروازې ته مخامخ دی. 

ځینې تاریخ پوهاني وایي چې کاکړ لومړی په کوهستان کې ښخ شوی و، خو غیاث الدین غوري د هرات ښار په یوه جومات کې د بیا ښخولو لپاره راوړل.

 کړکېښ (تاریخ) 
alt=Zarin Khan with son and Allah Nur|بټنوک| 1929 - کاکر پښتانه د جورج مورګینسټیرن لخوا انځور شوی
تر پنځلسمې پېړۍ پورې، کاکړان له تاجکو ، بلوڅانو او فارسوانو سره په عمده توګه د کندهار په سیمه کې اوسېدل او د څوارلسمې پېړۍ په اوږدو کې د کندهار په سیمه کې د ابدالي او غلزيو پښتنو د واکمنۍ له امله، تاجکانو، هزاره ګانو ، کاکړانو او بلوڅو خپل پخواني ملکیتونه له لاسه ورکړل. مجبور شول چې د ابدالي یا غلزي قبیلې جنګسالارانو ته مالیه یا عواید ورکړي. په وروسته کې، د دې اصلي خلکو څخه ځینې یوځای شول او د واکمن پښتون ټلواله برخه شول، په ترڅ کې  چې نور لویدیځ یا شمال افغانستان ته لاړل.  Dupree 1980: 377–378 Durand 1879: 83–84 Norris 1967: 295

د هند د برتانوی وېش په مخ کې، هندو کاکړان، چې د شین خالی په نوم یاد کېدله، د قلعه عبدالله، د قلعه سیف الله، د کوټې، د لورلایې او د میختر سیمې کې اوسېدله،د نن ورځې بلچستان، پاکستان.

کاکړان هم د استعمار ضد وه، چې د نورو بلڅانو قامونو تر څنګه، په مقاومت کې د برتانوی هندي پوځ سره جنګونه کول.

له ۱۹۴۷ کال څخه وروسته، هغوی و اونیارې، راجستان او نورو سیمو ته د خپلواک هند کډه وکړ.[۶]

 د پام وړ خلک 

 رتانویعبدالحی حبیبي ، افغان تاریخ لیکونکی
 نواب ایاز جوګیزی پښتون نواب او د قامي اسمبلۍ غړی
 ناشناس ، افغان سندرغاړی
 فیض الله کاکړ ، افغان د ایپیډیمولوژیست او عامه مشر
 قادر خان ، هندي لوبغاړی
 دادالله افغان طالبانو جګپوړی قوماندان
 د افغانستان د دفاع وزارت مرستیال محمد فضل افغان
 محمد سرور خان کاکړ د پاکستان سناتور و
 حفيظ سحر ، په افغانستان کې د ملي ورځپاڼې مسوول مدير (1970)، د فولبرايټ سکالر، په افغانستان او امريکا کې د ژورناليزم او ډله ييزو اړيکو استاد.
 محمد رباني د طالبانو د رژیم پر مهال د افغانستان لومړی وزیر و .
 عبدالوحید کاکړ ، د پاکستان د پوځ لوی درستیز (۱۹۹۳-۱۹۹۶) 
 عبدالرب نشتر ، د مسلم لیګ غړی، د پاکستان د غورځنګ فعال او سیاستوال.
 صفوت غیور ، د پاکستان د سرحدي ځواکونو قوماندان
 ملا بخت عرف منصور دادالله ، د افغان طالبانو جګپوړی قوماندان
 اویس احمد غني ، د خیبر پښتونخوا ( NW.FP ) ګورنر، د بلوچستان ګورنر، وفاقي وزیر، صوبايي وزیر، د پاکستان تحریک انصاف سیاسي ګوند بنسټ ایښودونکی غړی
 پیلی خان (پلی شاه) د خوستی سید قوم د راج ضد جنګیالیو څخه و
 فریبا احمدي کاکړ ، افغان ښځینه سیاستواله
 روزی خان کاکړ ، له کویټې څخه پاکستانی سناتور 
 عثمان کاکړ ، پاکستانی سیاستوال او له مسلم باغ څخه سناتور Judicial commission to probe Usman Kakar's death Dawn (newspaper), Published 28 June 2021, Retrieved 12 March 2023
 ارفع صدیق کاکړ ، پاکستانۍ سیاستواله او د پښتنو د بشري حقونو فعاله له مسلم باغ څخه 

 د کاکړ قوم تاریخ 
 د کاکړ سوپر ټبر په ګډون افغان قومونه
 د پښتنو تاریخ د سردار شیر محمد ګنډاپور (in Persian)
 د افغان تاریخ ، ۱۹۶۰، د عبدالحی حبیبي (in Persian)
 پټان ، 1967، د سر اولف کیرو لخوا
 تاریخ خان جهانی و مخزن افغانی ، ۱۵۰۰-۱۶۰۰، د خواجه نعمت الله هروی او هیبت خان ابوبکرزی کاکړ لخوا. (in Pashto and Persian)