ساتوشي ناکاموتو

ساتوشي ناکاموتو (د ۲۰۰۸ کال د اکټوبر په ۳۱مه – د ۲۰۱۱ کال د اپریل ۲۶مه) هغه نوم دی چې د ګومان شوي مستعار نوم لرونکي کس یا کسانو له خوا کارول شوی، چې بیټ کوین یې جوړ کړ، د بیټ کوین سپینه پاڼه یې ولیکله او د بیټ کوین اصلي حواله‌ یي تطبیق یې جوړ او خپور کړ. د تطبیق د یوې برخې په توګه، ناکاموتو لومړنی بلاک‌ چېن ډیټابېس هم ډیزاین کړ. ناکاموتو د بیټ کوین په پرمختګ کې د ۲۰۱۰ کال تر ډیسمبر پورې فعال و. 

د ناکاموتو اصلي هویت څرګند نه دی، که څه هم بېلابېل کسان د هغه د نوم تر شا د شخص یا ډلې په توګه یاد شوي دي. د هغه نوم جاپاني دی، او د هغه شخصیت داسې ښيي لکه یو سړی چې په جاپان کې ژوند کوي؛ خو ډېرو اټکل کړی چې هغه د امریکا یا اروپا د سافټویر او کوډ جوړونې متخصص دی. که فرض کړو چې هغه یو انفرادي شخص دی، د ناکاموتو د بیټ کوین شتمنۍ هغه د نړۍ له شتمنو کسانو څخه ګرځوي. هغه بټوه چې له ۲۰۱۰ راهیسې نه ده کارول شوې، شاوخوا ۱.۱ میلیونه بیټ کوینونه لري. د ۲۰۲۵ کال د جولای په ۱۴مه د هر بیټ کوین د نرخ له مخې چې له ۱۲۳,۰۰۰ ډالرو څخه زیات و، نو په دې سره د ناکاموتو بیټ کوینونه نږدې ۱۳۵ میلیارده ډالر ارزښت لري.

 د بیټکوین جوړونه 
ناکاموتو ویلي چې د بیټ کوین د کوډ لیکلو کار د ۲۰۰۷ د دویمې ربعې په جریان کې پیل شو. د ۲۰۰۸ کال د اګسټ په ۱۸مه، هغه یا د هغه یوه همکار د bitcoin.org ډومېن نوم ثبت کړ او په دې پتې سره یې یوه وېبپاڼه جوړه کړه. د همدې کال د اکټوبر په ۳۱مه، ناکاماتو په metzdowd.com کې د کریپټوګرافي په پستي لیکلړ کې یوه سپینه مقاله خپره کړه چې د «بیټ کوین: یوه ورته برېښنایي نغدو پیسو سیستم» تر عنوان لاندې یې ډیجیټال کریپټو کرنسي بیان کړې وه.

د ۲۰۰۹ کال د جنوري په ۹مه، ناکاموتو د بیټ کوین د سافټویر ۰.۱ نسخه په سورس ‌فورج کې خپره کړه او شبکه یې د بیټ کوین د بنسټیز بلاک (بلاک شمېره ۰) په تعریفولو سره پیل کړه، چې انعام یې ۵۰ بیټ کوینونه وو. په دې بلاک کې د کوین‌بېس په راکړه ورکړه کې دا متن ځای پر ځای شوی دی: "The Times 03/Jan/2009 Chancellor on brink of second bailout for banks"، چې د انګلستان دThe Times  ورځپاڼې د هماغې ورځې سرلیک ته اشاره کوي. دا یادښت هم د وخت د نښه کولو په توګه او هم د جزوي زېرمو بانکدارۍ له امله د ادعا شوې بې ‌ثباتۍ پر وړاندې د انتقادي تبصرې په توګه تعبیر شوی دی.

ناکاموتو د بیټ کوین په سافټویر کې له نورو ډیولفرانو سره د ۲۰۱۰ کال تر نیمایي پورې همکاري ته دوام ورکړ، او ټول بدلونونه یې په خپله د سرچینې کوډ کې راوستل. وروسته یې د سرچینې کوډ زېرمه او د شبکې د خبرتیا کلي Gavin Andresen  ته وسپارله، او څو اړوند ډومېنونه یې د بیټ کوین ټولنې بېلابېلو مهمو غړو ته انتقال کړل. په ۲۰۱۱ کال کې، ناکاموتو په یوه برېښنالیک کې چې خپل همکار پراختیاکوونکي Mike Hearn ته یې واستاوه، ولیکل چې هغه "په نورو کارونو پسې تللی دی"، او له هغه را وروسته بیا نوموړی تری تم شو.

اټکل کېږي چې تر ۲۰۲۱ کال پورې ناکاموتو د ۷۵۰ زره او ۱.۱ میلیونه ترمنځ بیټ کوینونه لري. د ۲۰۲۱ کال په نومبر کې، کله چې د بیټ کوین ارزښت له ۶۸ زره ډالرو څخه پورته شو، د هغه شتمني تر ۷۳ میلیارده ډالرو پورې رسېده، چې هغه یې په هغه وخت کې د نړۍ پنځلسم شتمن کس ګرځاوه.

 ځانګړتیاوې او هویت 
ناکاموتو هېڅکله د تخنیکي موضوعاتو په اړه د خبرو پر مهال شخصي معلومات نه دي څرګند کړي، خو کله ناکله یې د بانکوالۍ او د جزوي زیرمو بانکوالۍ په اړه تبصرې کړې دي. ځینو اټکل کړی چې هغه ښايي جاپاني نه وي، ځکه چې هغه په انګلیسي ژبه کې د مورنۍ ژبې په کچه روانې خبرې کوي.

په ۲۰۱۲ کال کې نوموړي په P2P Foundation کې په خپل پروفایل کې، ادعا کړې وه چې ۳۷ کلن دی چې په جاپان کې ژوند کوي؛ هغه خپله د زېږېدو نېټه د ۱۹۷۵ د اپرېل ۵ یاده کړې ده. ځینې کسان اټکل کوي چې دا نېټه، د ۶۱۰۲ شمېره هغه اجرایي فرمان ته اشاره کوي، کوم چې په متحده ایالاتو کې یې د سرو زرو د سکو مالکیت منع کړی و، او ۱۹۷۵ هغه کال و چې دا فرمان لغوه شو. لیکوال ډومینیک فریسبی دغه نېټه "ناڅرګنده خو ځلانده اشاره" او "ډېر سیاسي" ګڼلې ده.

ځینو کسانو داسې ګڼلي چې ښايي ناکاموتو د خلکو یوه ډله وي. امنیتي څېړونکی، ډان کامینسکي، چې د بیټ کوین کوډ یې لوستی و، ویلي چې ناکاموتو یا د خلکو یوه ډله وه یا یو نابغه؛ لازلو هانیېڅ، هغه ډیولفر چې ناکاموتو ته یې برېښنالیکونه استولي وو، داسې احساس درلود چې کوډ د یو کس لپاره ډېر ښه طرحه شوی دی؛ اندریسن د ناکاموتو د کوډ په اړه ویلي: "هغه یو ځلانده کوډ لیکونکی و، خو کوډ یې ځانګړې ځانګړتیاوې لرلې."

د بریتانوي انګلیسي کارونه، هم د سرچینې کوډ په تبصرو کې او هم په فورمي پوسټونو کې، لکه د "bloody hard" اصطلاح، د "flat" او "maths" کلمې، او د "grey" او "colour" املا، دې اټکل ته لاره هواره کړه چې ناکاموتو، یا لږ تر لږه هغه څوک چې ځان یې د هغه په توګه معرفي کړی، د کامن‌ وېلث د هېوادونو (همګټو هېوادونو) اصلي تابعه و. د لندن د ټایمز ورځپاڼې ته په لومړي بټکوین بلاک کې اشاره ځینو ته داسې ښکاره کړه چې هغه د بریتانوي حکومت په اړه ځانګړې علاقه لري.

سټیفن توماس، چې یو سویسي سافټویر انجنیر او فعال ټولنیز غړی دی، د ناکاموتو د بیټ کوین فورم پوسټونو (له ۵۰۰ څخه ډېر) وختونه په ګراف کې وښودل؛ دغه چارټ څرګنده کړه چې د ګرینویچ د معیاري وخت له سهار ۵ بجو تر ۱۱ بجو پورې (د ختیځ معیاري وخت له نیمې شپې تر سهار ۶ بجو پورې) پوسټونه نږدې صفر ته راټیټ شوي وو. دا د جاپان د معیاري وخت له ماسپښین ۲ بجو تر ماښام ۸ بجو پورې کېږي، چې د جاپان د اوسېدونکي لپاره یو غیرمعمولي د خوب بڼه ښيي. ځکه چې دا بڼه د شنبې او یکشنبې په ورځو کې هم ثابته پاتې شوې وه، دا څرګندوي چې ناکاموتو په دوامداره توګه په همدې وخت کې ویده و.

 احتمالي هویتونه 
د ناکاموتو هویت لا هم نامعلوم دی، خو اټکلونه د کریپټوګرافي او کمپیوټر ساینس پر بېلابېلو متخصصینو متمرکز شوي، چې ډېری یې جاپاني نه دي. د بیټ کوین کاروونکو او ګرییپټوګرافرانو بېلابېلې لارې وړاندیز کړې دي چې یو څوک پرې د ناکاموتو هویت ثابتولی شي، لکه د لومړنیو استخراج شوو بیټ کوینونو خوځول یا د هغو لومړنیو بیټ کوینونو له کلي سره د پیغام لاسلیکول. له بلې خوا، د ناکاموتو نشتوالی ثابتول ډېر ستونزمن کار دی.

 هال فیني 
هال فیني (د ۱۹۵۶ کال د مې ۴ – د ۲۰۱۴ کال د اګسټ ۲۸) د بیټ کوین نه مخکې د کرییپټوګرافیک مخکښ و او لومړی کس و (له ناکاموتو پرته) چې دغه سافټویر یې وکاراوه، د ستونزو راپورونه یې ورکړل او پرمختګونه یې پکې راوستل. د فوربز خبریال انډي ګرینبرګ په وینا د هغه کور د کالیفورنیا په ټیمپل سټي کې د پروګرامر دوریان ساتوشي ناکاموتو څخه څو کوڅې لرې و. ګرینبرګ د لیکلو د تحلیل مشورتي شرکت Juola & Associates ته د فیني د لیکنو یوه بېلګه ورکړه چې د ناکاموتو له لیکنو سره یې پرتله کړي، نوموړي وموندل چې تر دې دمه تر ټولو ورته والی لري، حتی د هغو کسانو په پرتله چې نیوزویک، فاسټ کمپني، د نیویارکر، ټیډ نیلسن او سکای ګري وړاندیز کړي وو. ګرینبرګ اټکل وکړ چې ښايي فیني د ناکاموتو په استازیتوب د پیریانی لیکوال (ghost writer) و، یا یې یوازې د خپل ګاونډي هویت د "پټولو" یا د "قرباني" په توګه کارولی وي چې شخصي معلومات یې د انلاین فعالیتونو د پټولو لپاره کارول شوي. خو له فیني سره تر لیدو وروسته، د هغه او ناکاموتو ترمنځ د برېښنالیکونو لیدلو، د هغه د بیټ کوین والټ تاریخ (چې پکې د ناکاموتو لومړنی لیږد هم شامل و، کوم چې هغه هېر کړی و چې بېرته یې ورکړي) او د هغه د انکار له اورېدو وروسته، ګرینبرګ دې پایلې ته ورسېد چې فیني رښتیا ویل.  Juola & Associates هم وموندل چې د ناکاموتو هغه برېښنالیکونه چې فیني ته استول شوي وو، د ناکاموتو له نورو هغو لیکنو سره ډېر ورته والی لري، کوم چې فیني لیکلي وو. فیني هم دا رد کړه چې دوریان ناکاموتو یې پېژانده، هغه کس چې نیوزویک د بیټ کوین د جوړونکي په توګه نومولی و. 

 سرچينې