بایسنقر

غیاث الدین بایسنقر یا بایسنګور (په پارسي: غیاث‌الدین بایسنقر) چي د بایسونقار او سلطان بایسونسور بهادر خان په نوم هم یادیږي ( 1397-1433) د تیموري واکمن شاهرخ میرزا زوی او د تیمورلنګ لمسئ وو.

نوموړی په افغانستان او سیمه کي د هنرونو او معمارۍ د سرپرست، د فارسي کوچنیو انځورونو مخکښ سرپرست، پر بایسنګور شاهنامې او نورو اثارو باندي کار کوونکی او همدارنګه د یو مشهور خطاط په توګه پیژندل سوی دی.  

کيڼ|بټنوک|د بایسنګور شاهنامې یو انځور په 1430 کي

بایسنګور د شاه رخ میرزا او د هغه مېرمني ګوهر شاد زوی وو.

د عصري تاریخ پوهانو په نظر بایسنقر په حقیقت کي د خپل مشر ورور الغ بیګ په پرتله یو ښه سیاستوال وو، چي د شاهرخ په تخت کي د هغه راتلونکي میراث ګڼل کېدی. نوموړي د خپل پوهي له امله په افغانستان کي د شاهرخ یوازینی ځایناستۍ وو.  هغه په فارسي، عربي او همدارنګه په خپل مورنۍ ژبه چغتايي ښه پوهه درلوده. باسینقر د حافظ ابرو (وفات 1430) په ګډون د پارسي مورخینو سرپرست وو، چا چي خپل کتاب زبدة التواریخ بایسنقور ته وقف کړ. 

کيڼ|بټنوک|د خطاطۍ یوه تخته چي بایسنقر ته منسوب سوې ده
بایسنقر تر ۱۴۱۷ پورۍ په هرات کي د والي په توګه دنده ترسره کول. د تبریز له نیولو وروسته په ۱۴۲۱ کال کي نوموړی د تبریزي هنرمندانو او خطاطانو یوه ډله چي پخوا یې د احمد جلییر لپاره کار کاوه هرات ته راوستل، تر څو د خپلو افغان او ترک هنرمندانو سره یې یوځای کړي.

 شخصي ژوند 

 کورنۍ

بایسنقر پنځه میرمني درلودې:

 جان ملک اغا چي د امیر چوپان کوچین لور وه.
 ګوهر نصیب اغا، د خوارزم یوه ښځه؛
 خندان اغا
 افق اغا
 شاه بیګي اغا;

 زامن

بایسنقر درې زامن درلودل:

 علاء الدوله مرزا - له جان ملک اغا څخه
 ابوالقاسم بابر مرزا – د ګوهر ناصب آغا څخه
 سلطان محمد میرزا – د خندن اغا څخه

 لوڼي

بایسنقر اته لوڼي درلودې:

 رقيه بيګي بيګم - له شاه بيګي اغا څخه
 فاطمه سلطان بیګم - د ګوهر نصیب اغا څخه
 زهره بیګي بیګم - د ګوهر نصیب اغا څخه
 عایشه بیګم – د آفاق اغا څخه، نوموړي مېرمني د سلطان مسعود میرزا سره واده وکړ، چي د سیورغتمش مرزا زوی او د شاه رخ لمسئ کیږي.
 سعادت بیګي بیګم - د خندن اغا څخه
 بخت دولت بیګم؛
 پاینده سلطان بیګم؛
 صاحبه سلطانه بیګم چي د محمد خلیل میرزا له زوی محمد جهانګیر میرزا سره یې واده وکړ
 سرچينې