شګه

شګه 
شګه یو طبیعي،  زروي کلکه ماده ده چې د ډبرو د ویلې کېدو، باد او اوبو له اغېزو څخه جوړېږي. د شګې ذرات د قطر له 0.063 میلی مترو تر 2 میلي مترو پورې وي. شګه په سیندونو، سمندرونو، دښتو او غرنیو سیمو کې موندل کېږي.

 جوړښت 
تر ټولو عامه شګه د سیلیکا (SiO₂) څخه جوړه ده چې د کوارتز ډبرو په شکل موجود وي. ځینې سیمې شګه له کلسیم کاربونیټ او نورو معدني موادو هم لري. د شګې رنګ او ترکیب د ځای په لحاظ توپیر لري.

 اندازه او طبقه 
علمي تعریف له مخې، شګه هغه ذرات ګڼل کېږي چې قطر یې له 0.063 میلی مترو تر 2 میلی مترو پورې وي. د دې نه کوچني ذرات سیلت او له دې لویې ډبرې یا ریګ ګڼل کېږي.

 د رامنځته کېدو طریقې 
شګه د اوږدې مودې لپاره د ډبرو د ماتېدو له امله جوړیږي. باد او اوبه دا ذرات لېږدوي او په ځینو سیمو کې د شګو غونډاري جوړوي.

 ځایونه او چاپېریال 
شګه په سیندونو، سمندر ساحو، دښتو غونډارو او ډیلټا سیمو کې موندل کېږي. شګه د ساحلي ساتنې او طبیعي اکوسیستم په جوړښت کې هم رول لري.

 کارونه 
شګه د انسان لپاره ډېر اهمیت لري. د سمنټو او کانکریټ لپاره کارول کېږي. د ښیښو او ګلاس جوړولو کې د سیلیکا سرچینه ده. د فلټر کولو، رنګ جوړونې، ریخته ګري او نورو صنعتي پروسو لپاره هم استعمالیږي.

 د چاپېریال ستونزې 
بې‌رویه د شګې استخراج د سیندونو بستر، د اوبو بهیر او د ژويو هستوګنځای ته زیان رسوي. په ډېرو سیمو کې د شګې د ډېر استعمال له امله د طبیعي زیرمو فشار زیات شوی دی.

 شګه او پایداري 
ملګرو ملتونو د چاپېریال پروګرام (UNEP) راپور کې شګه د مهم طبیعي منابعو په توګه یاد شوې چې د چاپېریال ساتنې، استخراج مدیریت او د پایدار استعمال لپاره پلان ته اړتیا لري.

 سرچینې 
Britannica Encyclopedia  United Nations Environment Programme (UNEP) Report on Sand and Sustainability  US Geological Survey (Silica and Sand Information)