حاضمې نظام

حاضمې نظام  د انسان او ډېرو نورو ژووو هغه حیاتي جوړښت دی چې د خوړو د ماتولو، د غذایي موادو د جذبولو، د انرژۍ د تولید، او د بدن د پاتې شونو د ایستلو لپاره کار کوي. د انسان د بدن هره حجره د ژوند د دوام لپاره انرژي ته اړتیا لري، او دا انرژي یوازې هغه وخت ترلاسه کېږي چې خواړه په کوچنیو، قابل جذب موادو بدل شي. د همدې لپاره حاضمه د بدن د ټولو سیستمونو د فعالیت لپاره بنسټیز اهمیت لري.

حاضمې نظام د څو غړو او لارو مجموعه ده چې هره برخه یې ځانګړې دنده لري، خو ټولې برخې په ګډه د یو منظم نظام په توګه کار کوي. د حاضمې بهیر د خوله څخه پیلېږي، ځکه د خولې غاښونه د خوړو د فزیکي ماتولو لپاره کار کوي، او د لاړې انزایمونه د خوړو د کیمیاوي تجزیې لومړنی پړاو ترسره کوي. له خولې وروسته خواړه د ستونی له لارې مرۍ ته رسېږي، او مرۍ د منظم عضلاتي حرکت په وسیله خواړه د معده لور ته لېږي.

معده د حاضمې نظام یوه مهمه برخه ده چې د خوړو د لا تجزیې لپاره تیزابي مایع تولیدوي. د معدې تیزاب او انزایمونه د پروټینونو د ماتولو لپاره کار کوي، او د معدې عضلات د خوړو د ګډولو او نرمولو دنده ترسره کوي. له معدې وروسته خواړه د کوچنۍ کولمه لور ته ځي، چې د غذایي موادو د جذب اصلي مرکز دی. د کوچنۍ کولمې دیوالونه د وړو وړو وړو وړو پوښونو په وسیله پوښل شوي چې د جذب سطحه ډېره پراخه کوي، او د همدې له لارې بدن د پروټینونو، غوړو، کاربوهایډریټونو، ویټامینونو او منرالونو جذب ترسره کوي.

د حاضمې نظام نور غړي لکه ځیګر، لبلبو او صفرا هم د هاضمې په بهیر کې مهم رول لري. ځیګر د صفرا په تولید سره د غوړو د ماتولو لپاره زمینه برابروي، لبلبو د انزایمونو په تولید سره د خوړو د کیمیاوي تجزیې لپاره اړین مواد برابروي، او صفرا د غوړو د کوچنیو برخو په وېشلو کې مرسته کوي. د دې ټولو غړو ګډ فعالیت د بدن د انرژۍ د تولید لپاره حیاتي دی.

له کوچنۍ کولمې وروسته پاتې مواد د لویې کولمې لور ته ځي، چېرې چې اوبه جذبېږي او پاتې مواد ورو ورو کلک کېږي. په پای کې دغه مواد د مقعد له لارې د بدن څخه بهر کېږي. د لویې کولمې د فعالیت ګډوډي د قبض، اسهال، درد او د بدن د اوبو د کمښت لامل کېږي.

د حاضمې نظام د ناروغیو اغېزې د بدن په ټولو برخو ښکاره کېږي. د معدې زخم، ریفلوکس، التهاب کولمه، هپاتیت، پانکریټایټس، د خوړو حساسیت، د باکتریايي انتاناتو او د ویروسي ناروغیو اغېزې د حاضمې نظام د کمزورتیا لامل کېږي. د حاضمې ستونزې د انرژۍ کمښت، د وزن بدلون، د بدن د دفاعي سیستم کمزورتیا او د ژوند د کیفیت ټیټوالي سبب کېږي.

په پای کې، حاضمې نظام د انسان د بدن هغه منظم، دقیق او څو اړخیز جوړښت دی چې د ژوند د دوام لپاره اړین دی. د دې نظام هره برخه د داسې همغږۍ په حالت کې کار کوي چې انسان وکولای شي خواړه په انرژۍ بدل کړي، د بدن اړتیاوې پوره کړي، او د ژوند د ټولو فعالیتونو لپاره ځواک ترلاسه کړي. د حاضمې نظام ساتنه د روغ ژوند لپاره بنسټیز اهمیت لري، ځکه د دې نظام هر ډول زیان د بدن په ټولو برخو مستقیم اغېز کوي.

 اړوند موضوعات 

 معده
 کوچنۍ کولمه
 لویه کولمه
 ځیګر
 لبلبو
 صفرا
 مرۍ
 ستونی
 تنفسي نظام
 هاضمه

 سرچینې 

 https://www.britannica.com/science/digestive-system
 https://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases
 https://www.who.int/health-topics/digestive-system
 https://ps.wikipedia.org/wiki/پښتو_ويکيپېډيا

 وېشنیزه 

 وېشنیزه:بیولوژي
 وېشنیزه:انسان بدن
 وېشنیزه:هاضمه