ای خانم یوناني باختري تمدن اغیزې

ای خانم او د یوناني باختري تمدن اغېزې 
ای خانم د افغانستان په شمال کې د تخار په ولایت کې یو له خورا مهمو لرغونو ښارونو څخه دی چې د یوناني او باختري کلتورونو د یوځای کېدو استازیتوب کوي. دا ښار چې د آمو او کوکچې سیندونو د یوځای کېدو پر ځای پروت دی، په څلورمه مخکې له میلاد پېړۍ کې د سکندر مقدوني تر فتوحاتو وروسته جوړ شوی و. ای خانم په اسیا کې د هیلینیسټیک (Hellenistic) معمارۍ او کلتور یو له خورا بشپړو نمونو څخه شمېرل کېږي چې پکې د یوناني تمدن عناصر لکه جمنازیوم، تیاتر او ستون لرونکې ماڼۍ په خورا مهارت سره ځای پر ځای شوي وو.

د دې ښار معماري د ختیځ او لوېدیځ د هنر یو بې سارۍ ترکیب وړاندې کوي. که څه هم د ودانیو جوړښت او نقشه په بشپړ ډول یوناني وه، خو په ځینو برخو کې د سيمه ييزو باختري موادو او د معمارۍ د سټایلونو نښې هم لیدل کېږي. په ای خانم کې موندل شوې ډبرینې کتیبې، چې د دلفي له معبد څخه د اخلاقو اصول پکې رانقل شوي وو، دا ثابتوي چې دا ښار د پیړیو لپاره په اسیا کې د فلسفې، ادب او پوهې یو لوی مرکز پاتې شوی و. د دې سیمې کلتوري اغېزې د ګندهارا پر وروستي هنر هم د پام وړ اغېزې درلودې.

په اوسني عصر کې د ای خانم تاریخي ساحه د لرغونپوهانو لپاره د "ختیځ یونان" په نوم پېژندل کېږي. که څه هم دې ساحې ته په تېرو لسیزو کې د جګړو او غیر قانوني کیندنو له امله زیانونه اوښتي، خو د اروپایي لرغونپوهانو، په ځانګړي ډول د فرانسوي متخصصینو (DAFA) څېړنې د دې ښار د عظمت په روښانولو کې خورا مهم رول لوبولی دی. د ای خانم د اثارو ساتنه او مطالعه نه یوازې د افغانستان د تاریخ لپاره، بلکې د نړۍ د کلاسیک تمدن د تاریخ د پوهېدو لپاره یو بنسټیز ضرورت دی.

 اړوندې موضوعګانې 
یوناني-باختري پاچاهي سکندر مقدونی د افغانستان لرغونپوهنه