سلیمان بن عبدالملک

سلیمان بن عبدالملک ( زوکړه ۵۴ هجري _ مړینه ۱۰ صفر ۹۹ هجري / ۶۷۴ - ۲۲ سپتمبر ۷۱۷ ز) د اموي واکمنۍ اووم خلیفه وو، چي د جمادي الآخر له ۱۵مي نېټې نیولې د ۹۶ هجري سپوږمیز کال چي د ۷۱۵ زیږدیز د فبروري له ۲۳ مې سره سمون خوري، تر خپلي مړیني پوري یې حکومت وکړ. د نوموړي د خلافت موده دوه کاله او اته میاشتي وه. سلیمان د خپل پلار، خلیفه عبدالملک بن مروان او ورپسې د خپل ورور، ولید بن عبدالملک د واکمنیو پر مهال د فلسطین د ولایت چاري په غاړه درلودې. دا چي د اموي واکمنۍ مشهوره قومندان حجاج بن یوسف له سلیمان سره ښې اړیکي نه درلودې، نو ځکه سلیمان د خپل ورور د واکمنۍ په ترڅ کي د هغه مخالف یزید بن مهلب ته پناه ورکړه، چي دې کار ددوی اختلاف نور هم ژور کړ. سلیمان پخپله واکمني کي د رمله مشهوره ښار چي دده ماڼۍ او سپین جومات هم پکښي شامل وه، د بنسټ ډبره کښېښودل. دا ښار پخپل وخت کي د ډیرو مسلمانو عالمانو د استوګنځای او سوداګریز مرکز په توګه زیاته وده وکړه، او تر یوولسمې پیړۍ پوري د فلسطین ولایت اداري پلازمینه پاته سوه.

د ولید بن عبدالملک تر مړیني وروسته سلیمان په رسمي ډول خلافت په غاړه واخیست، او د ولید وفاداره کسان، والیان او ټول هغه کسان یې چي د حجاج بن یوسف ملګري ګڼل کېدل، له دندو ګوښه کړل. سلیمان ددوی پر ځای یزید بن المهلب واک ته ورساوه او عمر بن عبدالعزیز او رجاء بن حیاء یې د سلاکارانو په توګه ورته وټاکل، چي هغوی هم له ټاکل کېدو سره سم لوی شمېر بندیان خوشي کړل او د خلافت زندانونه یې بیخي تش پاته کړل. د اسلامي تاریخ مشهوره جنګیالی قتیبه بن مسلم چي د حجاج وفادار او د ابن المهلب څخه یې سخته کرکه درلوده، د سلیمان د واکمنۍ په پیل کي یې دده په وړاندي پاڅون وکړ او ووژل سو. د یاد قومندان تر وژني وروسته د حجاج د تره زوی محمد بن قاسم الثقفي هم په مرموز ډول مړ سو. که څه هم د سلیمان د واکمنۍ پر مهال د بغاوتونو له امله د اسلامي نړۍ فتوحات څه ناڅه ودرول سوه؛ خو بیا هم مسلمانانو په ۹۷ هجري / ۷۱۶ زیږدیز کال کي د کسپین سمندرګي په جنوبي ساحل کي د طبرستان د جګړې په مټ سوبي ترسره کړې، او وروسته له هغه چي د دې سیمي خلکو بغاوت ته لاس واچاوه، ګورګان ، طبرستان او دهستان سیمي د یزید بن المهلب په لاس دویم ځل بیا ونیول سول. د سلیمان زوی داود د اوړي په موسم کي د "المراة" په نوم یوه کلا فتحه کړه، او مسلمه بن عبدالملک د "ابن عوف" کلا، د "الحدید" کلا او برجمه فتح کړلې. همدارنګه عمر بن هبیره د سمندر له لارې د رومیانو پر ځمکو باندي یرغل وکړ. د بازنطیني امپراتورۍ سره د پرله پسې جګړو له امله په ۹۸ هجري / ۷۱۷ او ۷۱۸ زیږدیز کلونو کي د قسطنطنیې یوه کلابندي هم ترسره سوه.

سلیمان د خپل زوی، ایوب تر مړیني وروسته د غم او خفګان له امله یوازي ۴۲ ورځي وروسته د قنصرین په دابق کلي کي مړ سو. نوموړي تر ځان وروسته د خلافت چاري د خپل د تره زوی عمر بن عبدالعزیز ته وسپارلې، چي ډېر عادل شخصیت وو. سلیمان په ۹۹ هجري کي مړ سو او د جنازې لمونځ یې عمر بن عبدالعزیز ترسره کړ.