هيرا

په لرغوني يوناني دين کې، هيرا د واده، ښځو، او کورنۍ ښځينه خدايه (رب النوع/خدایګوټې) او د زېږون پر مهال د ښځو ساتندويه ده. په يوناني افسانو کې، هغې د دولسو «اولمپينيانو» او اولمپس د غر ملکه ده، د زيوس مېرمن ده، د کرونس او ريا تيتانانو لور ده. په افسانو کې د هغې د تشريحي ځانګړتياوو څخه يو يې، د هغو خلکو سره حسد او د غچ اخيستنې طبيعيت دی، چې دا خفه کوي، په ځانګړي ډول د زيوس د بې شمېره زناکاره معشوقو او غېر شرعي اولاد څخه.

د هغې انځورونه، نوموړې عموماً د يو باوقاره، صميمي شخصيت په توګه وړاندې کوي، ولاړه وي، يا په تخت ناسته وي، په سر د استوانه يي [پولو] يا حلقوي [ډايډيم] تاج لري، کله کله د واده شوې ښځې په څېر پرده لري. هغه د قانوني واده ښځينه ساتندويه خدايه ده. هغه د وادونو څارنه کوي، ازدواجي يووالی برکتي کوي او قانوني حيثيت ورکوي، او د زېږون پر مهال له زيان څخه د ښځو ساتنه کوي. د هغې په سپېڅلو ژويو کې غوا، کوکو مرغۍ [ګوګوشتکه/پخکه]، او طاوس شامل دي. هغه کله کله د لافاني د نښې په توګه په لاس کې انار نيولې ښودل شوې ده. د هغې رومي سيال جونو دی.Elderkin(1937), "The marriage of Zeus with Hera"Larousse Desk Reference Encyclopedia, The Book People, Haydock, 1995, p. 215.

 لغتپوهنه 
د هيرا نوم (چې د Hēra يا Hērē په بڼه ليکل کېږي) ګڼې ممکنې او متقابلې رېښې لري. يوه شونتيا دا ده چې دا ټکی له ὥρα hōra يوناني ټکي سره تړلی چې د موسم په معنا دی، او په دې ډول تشریح کېږي چې هغه د واده لپاره پخه شوې ده، او د افلاطون په وينا له ἐρατή eratē سره تړاو لري چې د "محبوب" په معنا دی، لکه چې ويل کېږي چې زيوس له هغې سره په مينه واده کړی و. د «پلوټارک» په وينا، هيرا يو کناوي نوم او د aēr (ἀήρ، "هوا") يو تحريف دی. په همدې ډول د «والټر برکرټ» په يوناني مذهب کې په هيرا يوه برخه پيل کېږي. په يوه يادونه کې، هغه د نورو پوهانو دلايل ثبت کړي دي، "چې دا د هوريس يعنې مالک، ښځينه معنا يعنې مالکه ده"، خو د دې ټکي منشاً باوري نه ده. د B خطي لیک د مفهو پېژندونکی «جان چاډويک» تبصره کړې ده چې "ښايي د هغې نوم له hērōs، ἥρως، hero سره تړاو ولري، خو له دې هم کومه ګټه نه شته؛ ځکه چې دا هم له لفظي اړخه روښانه نه دی. «ای. جی. وان ونډيکنس» د  "ځوانه غوا، [سخوندره]" وړانديز کوي، کوم چې د هيرا د عامې محاورې βοῶπις (boōpis، "د غوا سترګې لرونکې") سره مطابقت لري. «ار.ايس. پي. بيکس» د دې ټکي لپاره له يوناني ژبې د مخکې ژبو رېښې وړاندې کړې دي. د هغې نوم «مايسينيايي» يوناني کې تاييد شوی دی، چې د B خطي نصابي رسم الخط کې د e-ra په بڼه ليکل شوی دی، او په «پايلوس» او «تبس» کې موندل شويو تختو باندې ښکاري، همدا راز په قبرصي لهجه کې د e-ra-i بڼه د زور په حالت کې شته.LSJ s.v. ἐρατός.Plato, Cratylus, 404cOn Isis and Osiris, 32"Greek religion", pp. 131–132Chadwick, The Mycenaean World (Cambridge University Press). 1976:87.Windekens, in Glotta 36 (1958), pp. 309–11.R. S. P. Beekes, Etymological Dictionary of Greek, Brill, 2009, p. 524. Blažek, Václav. "Artemis and her family". In: Graeco-Latina Brunensia vol. 21, iss. 2 (2016). p. 47. 

ښايي چې پروټو-اندو-اروپايي به يې په اصل کې به معنا، يا (أ) هغه ښځينه چې وصل شوې/جوړه شوې وي، يا به (ب) هغه ښځینه چې خپل ځان وصل کوي... هم له ټولنيز اړخه هم له فيزيکي يا احساساتي اړخه" وي.

د خدای د نوم لرونکي ډېر نومونه لکه هيرکلس، هيراکليټس، هيروډوټس، هيروډيکس، له هيرا څخه اخيستل شوي دي.Van der Toorn, Karel; Becking, Bob; van der Horst, Pieter Willem (1999), Dictionary of Deities and Demons in the Bible (second ed.), Grand Rapids, Michigan: William B. Eerdman's Publishing Company, :  p.401-402

 لقبونه 
هيرا په افسانوي روايت او ادبياتو کې ګڼ القاب تر لاسه کړي دي. په تاریخي وختونو کې ډېريو يونانيانو هيرا د زيوس د مېرمنې په توګه منلې ده. هيرا د ودونو او واده شویو ښځو د حقوقو ساتونکې ده. په ځينو فرقو کې هغه د ځمکې د ښځينه خدايې يو شمېر کارونه هم کوي. نوموړې کله کله د سرپرستې ښځینه خدایې په توګه تر جګړې پورې هم تړاو لي. Farnell Cults I, p.195Nilsson, "Geschichte", Vol i, p.428-429

 د واده او ناوې ښځینه خدايه 

 Γαμήλιος (Gamēlios)، په واده واک. د هيرا لپاره قربانۍ د يو خوشاله ازدواجي ژوند باوري کوي.Farnell Cults I, 194-197
 Γαμηστόλος (Gamēstόlos)، د واده د سرتېرو مشري کول. Nilsson, "Geschichte", Vol i, p.428-429
 Νυμφευομένη (Nymphevomenē)د خپل جشن دايدالا په لړ کې، په پلاټايا کې د يوې ناوې په توګه.Pausanias, Description of Greece:9.2.7-9.3.2Farnell Cults I, 241-243
 Νυμφη (Nymphē)، ناوې.Nilsson, "Geschichte", Vol i, p.428-429
 Παρθένος (Parthénos)، پېغله.Nilsson, "Geschichte", Vol i, p.428-429
 Παρθενία (Parthenia)،Farnell Cults I, 249-254
 Παῖς (Pais)، ماشوم (د پېغلې په توګه په خپله دنده کې) په Stymphalus کې.Pausanias 8.22.2Nilsson, "Geschichte", Vol i, p.428-429
 Συζύγιος (Syzygios)، د واده سرپرسته.συζύγιοςNilsson, "Geschichte", Vol i, p.428-429
 Τελεία (Teleia)، د واده بشپړول.Pausanias 8.22.2Farnell Cults I, 241-243
 Ζυγία (Zygia)، د واده جغ. د هغې مېړه زيوس هم د زيګيس (Ζυγίος) لقب درلود.A Dictionary of Greek and Roman biography and mythology, Zygia and Zygius
 Χήρα (Chḗrα)، په Stymphalus کې کونډه شوې.Pausanias 8.22.2

 د زيوس مېرمنه 

 Ανασσα (Anassa)، ملکه.Farnell Cults I, 241-243
 Ἀμμωνία (Ammonìa)، له زيوس-امون سره اړوند ايليس کې.Pausanias 5.15.1
 Βασίλεια (Basíleia)، په روډس کې په لاليوس کې ملکه.Farnell Cults I, 249-254
 Βασιλίς (Basilis)، په ليباډيا او ارګوس کې ملکه.Farnell Cults I, 194-197
 Διώνη (Diōnē)، په دودونا کې د زيوس د مېرمنې په توګه.Farnell Cults I, 241-243
 Ηνιόχη (Hēniochē)، په ليباډيا کې. له زيوس-باسيليوس سره يوځای د هغې عبادت کېدو.Farnell Cults I, 194-197
 Ολυμπία (Olympia)، د اولمپين زيوس د محراب سره نږدې له يو محراب سره.Farnell Cults I, 246-252
 Σκηπτούχος (Skēptouchos)، د يوې شاهي امسا لرونکې (ملکه).Farnell Cults I, 241-243

 بنسټګره او ساتونکې 

 Αρχηγέτις (Archēgetis)، بنسټګره، په ساموس کې د کلي مشره.Farnell Cults I, 194-197
 Ἀκραῖα (Akraìa)، (هغه) د لوړو (Akropolis).James Joseph Clauss, Sarah Iles Johnston. Medea: Essays on Medea in myth, literature, philosophy, and art, 1997. p.46Pausanias 2.24.1
 Βουναία (Bounaia)، (نوموړې) د تپې، (په کورنت کې) د ځمکې او ښېرازۍ د ښځینه خدايې په توګه.Henry George Liddell, Robert Scott. A Greek-English Lexicon βουναίαHeinrich Schliemann.  Ilios: The city and country of the Trojans, 1881.
 Ἄνθεια (Antheia)، يعنې په ارګوس او ميليټس کې ګلداره.Suda, alpha, 2504Pausanias 2.22.1
 Βοῶπις (Boṓpis)، د غوا په څېر سترګې لرونکې. ښايي د ځمکې د ښځینه خدايې يو ډول.Farnell Cults I, 249-254
 Γή (Ge)، ځمکه، د ايوسيبيس په يوه فقره کې د پلوتارک په واسطه.Farnell Cults I, 241-243
 Ευεργεσία (Euergesia)، ښه خدمات تر سره کول.Farnell Cults I, 246-252Ευεργεσία
 Ζευξιδία (Ζeuxidia)، په ارګوس کې، د غوايانو قلبه کول.Farnell Cults I, 241-243
 Πάμφοιτος (Pamfοιtos)، بيا بيا راتلل. (Pamfoitos Anassa). Farnell Cults I, 241-243
 Φερέσβιος (Pheresbios)، ژوند ورکول. د ايمپيډوکليس (پلوټارک) په مټ.Farnell Cults I, 241-243
 Ωρόλυτος (Hōrolytos)، په ساموس کې د موسمونو او وختونو د اداره کونکې په توګه (Horae).Farnell Cults I, 194-197

 د سرودونو د ښځینه خدايې په توګه 

 Εὑκέλαδος (Εukelados)، ښه اواز، د ښه ترنم والا.Farnell Cults I, 241-243
 Προσυμναία (Prosymnaia)، په ارګوس کې د سرودونو ښځينه خدايه.Farnell Cults I, 194-197

 د عبادت ځای 

 Ἀργείη (Argeìē)، (هغه)  د ارګوس. ښايي چې هيرا د ماڼۍ ښځينه خدايه وه. Nilsson, "Geschichte", Vol i, p.428-429
 Ιμβραση (Imbrasē)، په ساموس کې د امبراسس سيند په تعقيب. Farnell Cults I, 246-252
 Κανδαρηνή (Kandarēnē)، د کمکۍ اسيا د کندارا په ښار کې.Farnell Cults I, 246-252
 Κιθαιρωνία (Κithairōnia)، د هغې د دايدالا جشن په لړ کې، په بويوټيا کې د کيتايرون غر.Farnell Cults I, 246-252
 Λιμανία (Limanìa)، د کورنت له استمس سره نږدې په پيراچورا کې د بندرګاه.H.G.Payne, Perachora 1940: Nilsson, Vol I, p.428A1
 Πελασγίς (Pelasgis) په لولکوس کې. د پيلياس له خوا له هيرا ته يوه قرباني وړاندې شوې وه.Farnell Cults I, 241-243A Dictionary of Greek and Roman biography and mythology, Pelasga
 Σαμία (Samia)، په ساموس کې له يو مشهور عبادتځای سره.Nilsson, "Geschichte", Vol i, p.428-429
 Φαρυγαία (Pharygaia)، د لوکريس د فيرياګای په ښار کې.Farnell Cults I, 246-252

 جنګيالی شخصيت 

 Ἀλέξανδρος (Alexandros)، د سړيو ساتونکې (د سيسيونيانو په منځ کې). د هغې د فرقې بنسټ ايډرسټس اېښی و.Farnell Cults I, 194-197
 Οπλοσμία (Oplosmia)، د وسلو يا سپر لرونکې، په ايلس کې.Farnell Cults I, 194-197
 Προδρομία (Prodromia)، مخکې منډې وهل، په سکيون کې.Farnell Cults I, 194-197
 Τροπαία (Tropaia)، د بري ورکونکې.Farnell Cults I, 246-252

 سيمه يیزې مذهبي فرقې 

 Αἰγοφάγος (Aigophágos)، د بزې خوړونکې، د Lacedaemonians په منځ کې.Pausanias 3.15.7Farnell Cults I, 241-243
 Εἰλείθυια (Eileithyia)، په ارګوس او ايتنز کې د ولادت ښځینه خدايه. په تيوګوني او ايليتيا کې د هيرا لور ده.Farnell Cults I, p.247
 Ἐλεία (Eleía)، په قبرص کې د زيمناکې ځمکې.Farnell Cults I, 249-254
 Θελξινία (Thelxinìa) په ايتنز کې.Hesch. "Thelxinia Hera is honoured by the Athenians"Farnell Cults I, p.247
 Θεομήτωρ (Theomētōr) د يو خدای مور، په ساموس کې.Θεομήτωρ
 Ἱππία (Hippia)، د اس، په اولمپیا کې.Farnell Cults I, 246-252Pausanias 5.15.5
 Λακίνια (Lacinia)، په کروټن کې.Pausanias 6.13.1Farnell Cults I, 249-254
 Λευκώλενος (Leukōlenos)، د سپينو ليچو لرونکې.λευκωλενος
 Μειλίχιος (Meilichios)، مهربانه، لکه د زيوس ميلاچيوس، په سيلينيوس کې.Nilsson, Vol I, p.412μειλίχιος
 Μηλιχία (Μēlichia)، مهربانه، د نرمو الفاظو لرونکې، په هيريپيډنا کې.Nilsson, Vol I, p.412
 Τελχινία (Telchinia)، ډيوډوريس سيکوليوس لیکي چې لاليسيانو او کاميريانو (دواړه د روډز په ټاپو باندې وو) د هغې عبادت کاوه. د هغې نوم له دې امله اېښودل شوی و، ځکه چې د يوې افسانې تر مخې، ټيلچاينز (Τελχῖνες) د دې ټاپو لومړي اوسېدونکي وو، او همدا راز لومړي هغه څوک و چې د خدايانو مجسمې يې جوړې کړې.Diodorus Siculus, Library, 5.55.1
 Ὑπερχειρία (Ηypercheiria)، د لوړ لاس سره، په سپارټا کې.Pausanias 3.13.8Farnell Cults I, 249-254

 منشاً 
په تاریخي وختونو کې، ډېريو يونانيانو هيرا د زيوس د مېرمنې په توګه منلې وه. زيوس د حقوقو او رسومو (دودونو) ساتونکی و، او د هغه د ژوند شریکه د قانوني واده او د واده شويو ښځو د حقوقو ساتونکې شوه. هيرا د ماڼۍ د مايسينيايي ښځينه خدايې له يوې بڼې څخه راڅرګنده شوه، او د زيوس مېرمن شوه. اوسني پوهان وايي چې هيرا يوازې د الومپين اسماني ښځينه خدايه نه ده، بلکې په يو شمېر مذهبي فرقو کې ښايي چې هغه د ځمکې د ښځينه خدايې په توګه وپېژندل شي. له خپل سپېڅلي څاروي سره، چې هغه غوا ده، د هغې لرغونې اړيکه په تاریخي وختونو کې هم موجوده وه. ښايي چې هغه د غوا ښځينه خدايانو د نږدې ختيځو شکلونو، لکه «هاتور» يا «بات» سره هم تړاو ولري. د ځمکې د يونانۍ ښځينه خدايې «ګایا» پېژندګلو کله کله د هيرا سره کېږي. ښايي چې د «ګايي» اړيکه د «ويدي» د ځمکې د ښځينه خدايې «پرتوي» سره وي، چې هغه هم غوا سره منسلکه وه.Leaming,Fee ,:The Goddess. Myths of the Great mother":p.17-18Kirk, Raven,Schofield(1975), "The Presocratic Philosophers":  p.57-58West (2007),"Indoeuropean poetry and myth", p.184-185 :P.185Dietrich (1975), "The origins of Greek religion", p.178 p.178Nilsson, "Geschichte", Vol i, p.428-429Farnell Cults I, p.195

 سرچينې