راني گټ

رانيګاټ، راڼي ګټ يا راني ګټ د خيبر پښتونخوا ايالت په بونير دره کې د دوهمې زېږديزې پېړۍ د بودايي دور کنډوالې دې چې په ۴ کېلومتره مربع (۱.۵ ميل مربع) سيمه کې خپرې دي او د گندهارا تمدن پورې اړه لري.
د لرغونپوهانو په وينا، رانيگاټ د پېړيو لپاره د بودايي هنر او کلتور مرکز پاتې شوی وو، راڼي گاټ د وخت د فولکلور يوه مهمه برخه وه چې په اړه يې ګڼ شمېر کيسې او سندرې هم ليکل شوې دي.

ويل کېږي چې راني گټ د خپل وخت يوه غوره ښوونيز ځای پاتې شوی دی او لوی عالم پانيني په راني گټ پوهنتون کې د سنسکريت ژبې استاد و.

 نوم‌ريښې 
راني گټ يا راڼيگاټ کره پښتو ويوکی دی چې د دوه بېلابېلو نومونو له يوځای کېدو څخه جوړ شوی دی، چې يو يې راڼي يا راني چې د ملکې په مانا ده او بل يې د ګټ چې د لويې ډبرې په مانا ده، مطلب د ملکې اړوند ډبرې. راني گټ د ګندهارا کلتور يوه ښه پخوانی پاتې شونی دی چې د غونډۍ په سر کې پروت دی، چې ورختلو لپاره اړياست چې په زينو ورپورته شئ، کومې چې په دې وروستيو کې د جاپانيانو له خوا جوړې شوې دي.
دا چې دا ډبره د غونډۍ په داسې برخه کې ده چې تر لرې لرې ټوله سيمه ترې په ښه شکل ښکاري، نو دا هم کېدای شي چې له همدې وجې دې ځای ته راڼي گټ يانې هغه ډبره چې ټوله سيمه ترې ښه رڼه ښکاري، ايښودل شوی وي. 
د ځايي خلکو کيسه ده چې په هغې غونډۍ يوه راڼۍ اوسېده چې هر ماښام به په هغه گټ کېناستله چې د غر په څنډې ولاړه ده.
 جوړښت 
د راني گټ د ستوپا د پام وړ برخه يوه لويه ډبره ده چې د پخوانيو خلکو له خوا جوړې شوه ده، چې شايد دوی يې عبادت کاوه، دا ښارګی په خپله وخت کې په ډېره ښه بڼه جوړ شوی وو او د ځايي غرونو ډبرې پکې په ډېر مهارت سره کارول شوې وې، دا ځای له سوابۍ څخه ۲۰ کيلومتره او له پېښور اسلام اباد څخه ۱۰۰ کيلومتره واټن سره پروت دی.Archaeological Site of Ranigat - UNESCO World Heritage Centre
د راني گټ ودانۍ په څلورو برخو وېشل شوې ده، چې د لومړيو درېوو برخو نه يې اووه متره لوړ دېوال راتاو دی.Archaeological Site of Ranigat - UNESCO World Heritage Centre
سوېي برخه د غونډۍ په ټيټه سطحه کې ده، ختيځه برخه چې د ۴۰ او ۴۵ متر کې ده، تر ټولو لويه برخه ده او سمې ودانۍ لري دلته يوه لويه ستوپا ده چې چاپېر ترې د نذر ۵۰ وړې ستوپې جوړې دي.منځنۍ ستوپا وړه وه، خو وروسوته له پلټنو پکې د دې د بهرني دېوال نه اته سکې وموندل شوې، چې د لومړي کشان باچاهانو (۱ او ۲ مې ز پېړۍ) د وخت نه پکې نذر لپاره اېښودل شوې وې او داسې ښايي چې هماغه وخت د دې د پراخولو په موخه پرې دوهم دېوال جوړ شوی دی.
په لوېديځه برخه کې څو پوړۍ يو لوی تالار ته ختلي دي چې ښايي هلته به خلک د عبادت لپاره راټولېدل. دلته تر ټولو زړه ستوپا او څلورو خواوو ته وړې سټوپې دي. ورسره ځينې زيارتونه او د دهليز نه بهر يوه د تيږې کوټنۍ ده.

 تګلاره 
دا ځای د بونير ولسوالۍ په نوګرام کلي کې پروت دی چې د نوګرام څخه د يو کوچني کليوالي سړک په مرسته هلته ورتللی شئ، په ياد ځای کې د جاپان حکومت په مرسته د موټرو تمځی جوړ شوی چې په يو وخت کې ۱۵ کوچني موټر هلته ځايېدلی شي، له هغه ځايه بيا د هغه ۵۰۰ پوړيو په مرسته چې يادې غونډۍ ته د ختلو په موخه د جاپان حکومت له خوا جوړې شوي ورختلی شئ.
په اصلي ځای کې ستوپا، خانقاګانې، اوبو ايستلو سيستم او يوه لويه ډبره ده چې شايد هغوی به ورته عبادت کاوه، شامل دي، دا ښارګی په ډېره ښه بڼه جوړ شوی دی او د ځايي غرونو ډبرې پکې په ډېره ښه بڼه کارول شوې دي.
دا ځای له سوابۍ څخه ۲۰ کيلومتره او له پېښور اسلام اباد څخه ۱۰۰ کيلومتره واټن سره پروت دی.Archaeological Site of Ranigat - UNESCO World Heritage Centre

راڼي ګټ د ځايي غونډۍ په سر یوه لویه ډبره ده او د خیبر پښتونخوا ايالت دوه ولسوالۍ، سوابۍ او بونیر، سره جلا کوي. د راني ګټ لوړوالی تقریبا ۴۰ متره (۱۳۰ فوټه) دی، او پلنوالی یې کابو ۲۵ متره (۸۲ فوټه) دی، چې د يو کوچني منار بڼه لري، ځايي خلک د سياحت په موخه دې سيمې ته ورځي او د ځايي سيمو د ښکلي او شنه طبيعت ننداره کوي.
 ساتنه 
د ۱۹۸۰ لسيزې راهيسې د يونېسکو او جاپان د گډ کلتوري ټيم د کيندنو راهيسې دا ځای د ورانکارۍ او له منځه تللو گواښ سره مخ دیRanigat: 2nd to 6th Century AD ، چې اوسمهال تر څار لاندې دی او د اغزن تار په وسيله تړل شوی دی.Archaeological Site of Ranigat - UNESCO World Heritage Centre
دا ځای د ۲۰۰۴ ز کال د جنورۍ په ۳۰ مه د يونېسکو نړيوالو ميراثځايونو په نوماند نوملړ کې ورگډ .Archaeological Site of Ranigat - UNESCO World Heritage Centre

 د راني گټ انځورونه 

 سرچينې