اونۍ لویه لار

د اونۍ دره یا د اونۍ لویه لار د افغانستان د میدان وردګو ولایت د جلریز په ولسوالۍ کي د پغمان د غرونو لویدیځ لور ته یوه غرنۍ لاره ده. دا لاره د کابل سویل لویدیځ ته د خپل جغرافيايي موقعیت له امله د ډېر ستراتیژیک اهمیت درلودونکې ده، چي د سرچشما سیند د پاسه تیریږي، کوم چي د کابل سیند پورته برخه ده.  د میدان سیند، چي د کابل/سرچشمه سیند یوه برخه ده، د اونۍ لویي لاري په شاوخوا کي د  په لوړوالي کي بهېږي. 

د افغان تاریخونو پر بنسټ په 1929 کي محمد میر فتح (1901-1964) چي یو له دریو هزاره قوماندانانو څخه وو د اونۍ له لويي لاري په ګټي اخیستو یې د حبیب الله کلکاني ځواکونو ته سخته ماته ورکړه.  همدارنګه د شوروی افغان جګړې پر مهال مجاهدينو د ۱۹۷۹ کال په پسرلي کي د افغان کمونستي رژيم پر وړاندي د جګړې پر مهال اونۍ لویه لار ډېره استعمالول.  په 1983 کي هزاره النصره ډلي په سیاسنګ او پاس ته نږدي سیمه کي همدلته پر حرکت اسلامي برید وکړ.