د روهتاس جګړه

د روهتاس جګړه (پښتو: د روهتاس جګړه) د کال دسمبر میاشت کې د تيمور شاه دراني او بهنګي مثل ترمنځ ترسره شوه. تيمور شاه د څو پوځي هڅو له لارې خپله واکمني ټينګه کړه او تر دې وړاندې يې په کال کې هم د يرغل هڅه کړې وه، خو د خپل پوځ د کمزورۍ له امله، سره له دې چې شمېر يې لږ نه و، هغه پېښور ته شاتګ وکړ. له دې وروسته فيض الله خان بغاوت وکړ، چې غوښتل يې تيمور شاه ووژني، خو په چل ول اعدام شو. د کال په وروستيو کې، تيمور شاه پرېکړه وکړه چې ملتان ونيسي.

 شاليد 
سیکهـ ځواکونو په کال کې ملتان نيولی و. تيمور شاه د خپل پلار تر مړينې وروسته د دراني سترواکي پاچا شو.

سیکهان د لاهور او ملتان صوبې په لاس کې لرلې، چې دا د تيمور شاه د يرغل لپاره يو لوی خنډ و. ډېر مشران او اميران چې د درانيانو تر واک لاندې وو، د دراني واکمنۍ درناوی نه کاوه؛ لکه سند، چې د تالپور او کلہوره کورنيو ترمنځ د کورنۍ جګړې له امله يې باج ډېر کم يا هېڅ نه ورکاوه. همدارنګه ناصر خان بلوچ، د کلات خان، د افغان پاچا واکمني ونه منله، چې له امله يې د بهاولپور مشر هم د تيمور شاه واک ته بې‌پروايي وښوده.

تيمور شاه هڅه وکړه چې ملتان د ډيپلوماسۍ له لارې بېرته ونيسي او حاجي علي خان يې د خپل استازي په توګه د بهنګي سیکهـ مشرانو ته ولېږه. خو د نرم چلند پر ځای، حاجي علي خان هغوی ته ګواښ وکړ چې که له ملتان څخه ونه وځي، د پاچا له قهر سره به مخ شي. بهنګي سیکهان حاجي علي خان ونيو، ونې ته يې وتړه او وويشت، خو ملګري يې ژوندي پرېښودل او بېرته يې ولېږل.

 جګړه 
د خپل استازي د وژل کېدو له خبر وروسته، تيمور شاه کسیزه پوځ د زنګي خان تر قوماندې لاندې ولېږه، چې پکې یوسفزي، دراني، مغل او قزلباش شامل وو. پوځ ته امر وشو چې د نااشنا لارو څخه حرکت وکړي او سیکهان ناڅاپي وځپي. زنګي خان خپل پوځ ته سخت امر وکړ چې د خپل شتون راز پټ وساتي.

زنګي خان د سیکهـ له کمپونو کیلومتره لرې تم شو او حکم يې وکړ چې هر څوک چې د سیکهـ کمپ ته روان شي، بندي کړل شي. تيمور شاه خپله د  یوسفزي ځواکونو سره د پوځ په منځ کې ځای پر ځای شو.

د سهار له رڼا مخکې، سیکهان چې بې‌نظمه او د افغان پوځ له شتون ناخبره وو، ناڅاپه تر برید لاندې راغلل. سره له سخت مقاومت، هغوی ماته وخوړه. شاوخوا  سیکهان ووژل شول،  نور د جهلم سیند د اوښتو پر مهال ډوب شول، او  تنه د سیند بلې غاړې ته په تښتېدو بریالي شول.

 پايله 
د بريا وروسته، تيمور شاه دراني د  کال په فبرورۍ کې د محاصرې او خبرو اترو له لارې ملتان ونیوه. وروسته يې مظفر خان د ملتان ناظم وټاکه، او عبدالکريم خان بابړ چې د سیکهـ پوځ پخوانی جنرال و، د هغه مرستيال (نایب) وټاکل شو.

ملتان تر  پورې د افغانانو تر واک لاندې پاتې شو، تر هغه چې د سیکهـ سترواکي له خوا د ملتان محاصرې پر مهال ونيول شو.

 سرچينې