امام ابو یوسف

يعقوب بن ابراهيم الانصاري چي د ابو یوسف په نوم هم پېژندل کيږي،(۷۲۹-۷۹۸) په اسلامي فقهه کي د امام ابو حنیفه شاګرد وو.  نوموړی د خپلو لیکنو او په حکومتي دندو کي د اسلامي شریعت اړوند د حنفي مذهب په خپرولو کي زیاته ونډه درلوده.

ابو یوسف د هارون الرشید د واکمنۍ پر مهال د قاضي القضات په توګه دنده ترسره کوله. دده نامتو اثر (کتاب الخراج) د مالیاتو او مالي مسئلو په اړه په اسلامي نړۍ کي زیات مشهوره دی.

 ژوندلیک 

ابو یوسف په اتمه پیړۍ کي د عراق هیواد په کوفه او بغداد ښارونو کي اوسېدی. د نوموړي نسب د رسول الله (صلی الله علیه وسلم) په زمانه کي په مدینه کي د ځوان سعد بن حبطه پوري رسیږي. 

د روایاتو پر بنسټ ابو یوسف په یوه غریبه کورنۍ کي لوی سوی وو، خو د پوهي ترلاسه کولو سره یې زیاته مینه درلوده. دده مور د خپل زوی علمي تنده نه خوښول، او هیله یې درلوده چي ابو یوسف په یوه سوداګرۍ کي مهارت ترلاسه کړي. دا چي ابو یوسف د خپلي مور یاده هیله پر ځمکه نسوای غورځولای، نو ځکه یې د سوداګرۍ کولو ترڅنګ زده کړي هم ترسره کولې.  په زدکړو کي دده ځانګړی مهارت ډېر ژر د ابو حنیفه تر غوږو ورسېدی، چي په دې توګه هغه هم دده راتلونکي لارښود جوړ سو. په داسي حال کي چي د ابو یوسف د ماشومتوب په اړه روایات ډول ډول خبري کوي، خو دا خبره په ثبوت رسېدلې ده چي نوموړي په کوفه او مدینه کي د یو شمیر عالمانو لکه ابو حنیفه، مالک بن انس، سعد او نورو څخه دیني پوهه ترلاسه کړې ده.  د ابو حنیفه تر پوهنیزي سرپرستۍ لاندي ابو یوسف د پام وړ بریالیتوبونه ترلاسه کړل او د اسلامي شریعت اړوند حنفي مذهب د نفوذ په پراختیا او خپریدو کي یې زیاته مرسته وکړه.

ابو یوسف تر هغه وخته په کوفه کي اوسېده ترڅو چي په بغداد کي دقاضي په وټاکل سو، خو دا څرګنده نه ده چي ایا هغه د خلیفه مهدي، خلیفه هادي او که هارون الرشید لخوا دغه څوکۍ ته ورسېدی. د یوې کیسې پر بنسټ ابو یوسف وتوانید ترڅو یو حکومتي چارواکي ته د دیني قانون په اړه ښه مشوره ورکړي چي له همدې امله یې د خلیفه هارون الرشید دربار ته لاره پیدا کړه.  ابو یوسف خلیفه ته د قناعت وړ حقوقي نظریاتو په ورکولو سره ډېر ژر د بغداد د قضاوت چوکۍ په لاس راوړه. د یادوني وړ ده چي ابو یوسف لمړی شخص وو چي په اسلامي تاریخ کي یې د قاضي القضات لقب ترلاسه کړ.  په داسې حال کي چي په هغه وخت کي دا د اعزاز یو ستر لقب وو، خلیفه ددې ترڅنګ زیات وخت له ابو یوسف سره د حقوقي او مالي پالیسي په اړه سلا مشوره کوله، تر داسي تندازي چي ده ته یې په سلطنت کي د نورو قاضیانو د ټاکلو صلاحیت هم ورکړ. ابو یوسف په ۱۸۲/۷۹۸ زیږدیز کال کي تر مرګه پوري د قاضي ستره دنده په غاړه درلوده.