د کوپ جګړه

د کوپ جګړهبرخه دافغان–سیک جګړې، د احمد شاه دراني هندي لښکرکښي، وډا غلوغارهنېټه۵ فبروري ۱۷۶۲ځایکوپپايلهد افغانانو برياښکېل ځواکونه28x28px دراني واکمنيسیک کنفدراسيقومنداناناحمد شاه دراني

جهان خان

شاه ولي خان

زين خان سرهندي

بهيکان خان

مرتضی خان براعېچ

قاسم خان مرحل

لکشمي نارايڼجسه سنګ اهلواليا

چرت سنګ

جسه سنګ رامګړهيا

باګيل سنګ

هري سنګ ډهيلونځواکنامعلوم، خو زيات شمېر (د خوشونت سنګ له مخې)

د رنګهار کليوال۳۰٬۰۰۰ جنګيالي او ملکي وګړي (د ټام لانسفورډ له مخې)

۵۰٬۰۰۰ جنګيالي او ۵٬۰۰۰ ملکي وګړي (د هري رام ګوپتا له مخې)تلفاتنامعلوم۵٬۰۰۰ تر ۳۰٬۰۰۰ وژل شوي
د کوپ جګړه د ۱۷۶۲ کال د فبرورۍ پر ۵مه د احمد شاه دراني تر مشرۍ لاندې د افغان ځواکونو او د سیک کنفدراسي ترمنځ ونښته. دا جګړه د وډا غلوغاره (لويه وژنه) برخه ګڼل کېږي، چې د سیک تاريخ کې تر ټولو خونړۍ پېښه بلل کېږي.

افغان پوځ د ماليرکوټلې لوېديځ ته له سيرهنډ سره نږدې د سیک ځواکونو سره مخ شو. د سیکانو شمېر د بېلابېلو سرچينو له مخې له ۳۰٬۰۰۰ تر ۵۰٬۰۰۰ پورې اټکل شوی، چې پکې ښځې، ماشومان او زاړه هم شامل وو. د افغان ځواکونو شمېر کره نه دی، خو په جګړه کې يې برلاسی درلود.

سیکانو ونه شو کولای چې خپلې دوديزې د «بريد او شا تګ» تګلارې وکاروي، ځکه دوی اړ وو چې د ملکي وګړو ساتنه هم وکړي. دوی د ښځو او ماشومانو شاوخوا انساني کړۍ جوړه کړه او د جګړې په حالت کې د برناله پر لور روان شول. افغان ځواکونو دا کړۍ ماته کړه او پر ملکي وګړو يې پراخ بريدونه وکړل.

د بېلابېلو تاريخي سرچينو له مخې، د دې جګړې پر مهال د ۵٬۰۰۰ څخه تر ۳۰٬۰۰۰ پورې سیکان، چې پکې ښځې، ماشومان او زاړه هم شامل وو، ووژل شول. ژوندي پاتې شوي سیکان برناله ته وتښتېدل. دا پېښه د سیکانو له لوري د دويم نسل‌وژنې په توګه يادېږي.

 شاليد 
په ۱۷۵۸ کال کې سیک مصلو، ادينه بېګ او مرهټه ځواکونه لاهور ونيو او هغه افغان عسکر يې ونېول چې د امرتسر د مقدس حوض سپکاوی يې کړی و. وروسته احمد شاه دراني په ۱۷۵۹ کال کې يو ځل بيا هند ته راغی، مرهټيان يې په د پانی پت درېيمه جګړه کې ماته کړل او له ډېرو اسيرانو سره کابل ته پر لور روان شو.

د راستنېدو پر مهال سیکانو پر افغان لښکر بريدونه وکړل او شاوخوا ۲٬۰۰۰ بنديانې ښځې يې خوشې کړې. دا کړنې د احمد شاه دراني غوسه راوپاروله، چې وروسته يې د ۱۷۶۲ کال لښکرکښي پيل کړه.

 جګړه 
افغان ځواکونه په چټک حرکت سره د سیکانو پر کاروان ورسېدل. سیک جنګيالو د ملکي وګړو د ژغورلو لپاره سخت مقاومت وکړ. جګړه د ورځې تر نيمايي پورې روانه وه، خو د شمېر او ستړيا له امله سیک مقاومت ورو ورو کمزوری شو.

 پايلې 
له جګړې وروسته افغان ځواکونه امرتسر ته ورغلل او د هرمندير صاحب ودانۍ يې ونړوله. دا پېښه د سیکانو په مذهبي حافظه کې ژوره ټپ پاتې شو. د کوپ جګړه او وډا غلوغاره د افغان–سیک شخړو تر ټولو خونړۍ پايله ګڼل کېږي.

 سرچينې