د افغانستان او پولنډ اړیکې

افغانستان او پولنډ په ۱۹۲۸ کال کې ډیپلوماټیکې اړیکې ټينګې کړې. افغانستان په وارسا کې سفارت لري.

 تاريخ 
کيڼ|بټنوک| د پولنډ ولسمشر اګناسي موسکي او د افغانستان پاچا امان الله خان په ۱۹۲۸ کال د پولنډ په وارسا کې
د افغانستان او پولنډ ترمېنځ موډرنې ديپلوماتيکې اړیکې د شلمې پیړۍ په اوږدو کې پيل شوې، د افغانستان پاچا امان الله خان په ۱۹۲۸ کال کې پولنډ ته سفر وکړ او د پولنډ حکومت لخوا یې تود هرکلی وشو.  او دا د دواړو هېوادونو ترمېنځ په بشپړو ډيپلوماتیکو اړیکو بدل شول. خو، اړیکې د دويمې نړیوالې جګړې او د سړې جګړې وروسته پرې شوې، چې په دې موده کې دواړو هېوادونو لږ یا هیڅ رسمي اړیکه نه درلوده.

د ثور له انقلاب وروسته افغانستان یو کمونیست هیواد شو چې ځان یې د ختیځ بلاک له هیوادونو سره یوځای کړ. د داخلي ستونزو وروسته شوروي اتحاد د ۱۹۷۹ کال په ډسمبر کې په افغانستان کې مداخله وکړه او د سټارم-۳۳۳ عملیاتو په بهير کې یې د خلقي حکومت مشر حفیظ الله امین وواژه، او د شوروي-افغان جګړې پیل یې وکړ. پولنډ د کمونیستي ختیځ بلاک د یوې برخې په توګه د لوېديځو هیوادونو ملاتړو جنګيالیو (مجاهدینو) په وړاندې د افغانستان د ډیموکراتیک جمهوریت او شوروي اتحاد سره څه ناڅه ملګری شو. 

 مخينه 
د ۱۹۸۹ کال د فيبرورۍ پر ۱۵مه شوروي اتحاد خپل ځواکونه د افغانستان له جمهوریت څخه وايستل او د محمد نجیب الله د ګوند حکومت ته وفادارو ځواکونو او د پاکستان ملاتړو مجاهدينو ترمېنځ په افغانستان کې کورنۍ جګړه پیل شوه. د ۱۹۸۹ کال د جون په څلورمه نېټه په پولنډ کې کمونیستي واکمني پای ته ورسېده او په ۱۹۹۰ کال کې د پولنډ د خلق جمهوریت له مېنځه لاړ. په ۱۹۹۱ کال کې کمونیستيانو د دې هېواد د ولسشمر ګورباچف پر ضد د کودتا هڅه وکړه . د کودتا ناکامۍ د شوروي اتحاد پر ړنګېدو اغېزه کېښودل، پولنډ د یلتسین حکومت ملاتړ کاوه خو افغانستان د کمونیستي سخت دریځو ملاتړ کاوه. د روسیې نوي ولسمشر بوریس یلتسین اعلان وکړ چې په ۱۹۹۲ کال کې به پر افغانستان مرستې بندې کړي چې په ښکاره ډول يې ګواکې د خپلې ماتې اعلان وکړ. په ورته مهال په افغانستان کې د مجاهدينو او مرکزي حکومت کې سختې جګړې پيل شوې چې د دولت ضد ډلو (مجاهدينو) مالي ملاتړ پاکستان او ايران کاوه. د ملي سولې او د وينې تويېدنې څخه د مخنيوي لپاره د افغانستان ولسمشر  نجیب الله دې ته اړ شو چې خپله استعفا اعلان کړي. خو سوله رانه غله ځکه چې ټولو جنګسالارانو د پلازمېنې کابل د کنټرول لپاره جګړه وکړه چې په پایله کې یې د یوې بلې خونړۍ کورنۍ جګړې لامل شو چې پکې خونړۍ ښاري جګړې شاملې وې چې د کابل ښار کابو درېيمه برخه یې ویجاړه کړه، جرمونه په پراخه کچه ډېر شوي وو ځکه چې د افغان اردو او قانون پلي کونکو ادارو له منځه تلل د مدني نظم د خرابېدو لامل شوي وو.  په ۱۹۹۴ کال کې د طالبانو په نوم یو غورځنګ جوړ شو چې ډیری یې د یتیمانو څخه جوړ وو. طالبانو په چټکۍ سره د پخوانیو مجاهدینو او کمونیستي سرتېرو استخدام پراخ کړ. په ۱۹۹۶ کال کې طالبانو کابل ونیو او د دې لامل شو چې ډیری جنګسالاران چې د کابل لپاره یې یو بل سره جګړه کوله، د شمالي ټلوالې سره یوځای شي ترڅو د طالبانو د نورو سیمو د ترلاسه کولو مخه ونیسي. ځينو کړيو د شمالي ټلوالې ملاتړ څرګند کړ. جنګسالار شاه مسعود د یو شمېر پولنډیانو سره هم مرکې کړې وې، ويل کېږي پیوټر بالسروویچ وروستی کس وو چې د هغه له وژنې دمخه یې ورسره مرکه کړې وه.  د الکساندر ماکووسکي په مشرۍ د پولنډ استخباراتو، چې په افغانستان کې د طالبانو ضد ملېشو سره يې مالي او نظامي مرستې کولې د اسامه بن لادن د شتون په کشفولو کې هم مرسته وکړه او په ۱۹۹۹ کال کې یې له سي آی اې څخه وغوښتل چې هغه ووژني، خو سي آی اې رد کړه او په دې توګه یې دا فرصت له لاسه ورکړ. داسې انګېرل کېده چې هغه ناکامه هڅه دسپټمبر د ۱۱مې د بریدونو لامل شوه . 

پولنډ هم د طالبانو د واکمنۍ له ړنګېدو وروسته په افغانستان کې د ناټو د ماموریت د یوې برخې په توګه دې هېواد ته خپل سرتېري واستول.  پولنډیان وتوانېدل چې د افغان ځايي خلکو ملاتړ ترلاسه کړي، خو په جګړه کې د امریکا د بې ګټې هڅو له امله یې مخه ونیول شوه.   د ۲۰۱۲ کال په اکتوبر کې افغانستان پولنډ ته د هغوی یو اصلي رینالټ FT-17 ټانک بېرته ورکړ چې د پولنډ-شوروي جګړې پرمهال د شورويانو لخوا نیول شوی وو او وروسته د افغانستان سلطنت ته ډالۍ شوی وو. 

 ډيپلوماټيکې څانګې 

 افغانستان په وارسا کې سفارت لري.
 د طالبانو راپدېخوا پولنډ د هند په نوي ډیلي کې د افغانستان لپاره خپل سفارت پرانيستلی.

 سرچينې