نیت قبول حیات کاکاخیل

نیت قبول حیات کاکا خېل (همداراز: کاکا خېل؛ د ۱۹۰۵ د سپټمبر ۵مه – د ۱۹۸۶ د اکتوبر ۱۸مه) د پاکستان د ګلګت-بلتستان یو سیاستوال و. له ۱۹۷۳ وروسته، هغه د ګوپس د والي مرستیال پاتې شوی و. کاکاخېل د مرکزي آسیا د عالي شورا غړی او د آغا خان د شورا مشر غړی و. هغه د ۱۹۷۰مو کلونو په پیل کې، د سرحدي جرمونو د مقرراتو (FCR) د واکمنۍ په موده کې یو حکومتي چارواکی و.

 لومړنی ژوند 
کاکا خېل د ۱۹۰۵ کال د سپټمبر په ۵مه، د ګلګت ایجنسي په غېزر وادۍ (چې نن ورځ د ګوپس-یاسین ولسوالۍ برخه ده) کې زیږیدلی و. د هغه پلار یو شپونکی و، چې د حیات له زیږیدو څو میاشتې مخکې لادرکه شو. څو میاشتې وروسته له دې چې حیات وزېږېد، د هغه مشر ورور په یوه پېښه کې مړ شو.

حیات د واکمن سیدو له کورنۍ سره تعلق درلود، او کله چې هغه ۲۱ کلن شو، ګلګت ته د هلته د راجه سره د اوسېدو لپاره واستول شو. څو کاله وروسته، کاکا خېل خپل کلي ته بېرته ستون شو او د خپل تره، زمبول حیات، ځای ناستی شو.

هغه د راجه ګوپس، مقپون حسین علي خان، تر والي توب لاندې یو پیاوړی او وړ سیمه‌ییز حاکم و، او ورته د "اعلی نمبر دار" لقب ورکړل شو.

 د شندور پولو میدان 
په ۱۹۳۵ کال کې، د ګلګت ایجنسۍ برتانوي ادارې مشر ایولین هې کاوب له نیت قبول حیات کاکاخېل څخه غوښتنه وکړه چې د شندور سر په سیمه کې یو ښه جوړ، منظم د پولو میدان جوړ کړي. دا پروژه د سیمې د خلکو په ژمنتیا او زحمت سره بشپړه شوه.

د دې کار پایله یو ښکلی د پولو میدان و، چې نوم یې ماس جونالی کېښودل شو. دا میدان ۵۶ متره سور او ۲۰۰ متره اوږدوالی درلود، چې له یو معیاري د پولو میدان (چې عموماً ۱۵۰ په ۲۷۰ متره وي) څخه یو څه کوچنی و.

د "ماس جونالی" نوم له خوار ژبې څخه اخیستل شوی، چې پکې "ماس" د سپوږمۍ معنا لري او "جونالی" د پولو میدان ته ویل کېږي. دا نوم د کاوب د سپوږمیزو شپو د پولو لوبو سره د ځانګړې مینې نښه ده، چې د لوبې فضا ته یې یو جادویي رنګ ورکاوه.

کله چې کاکاخېل د شندور د پولو میدان جوړولو کار په ډېر مؤثر او منظم ډول بشپړ کړ، نو کاوب پرې ډېر اغېزمن شو او د انعام وړاندیز یې وکړ. خو کاکاخېل د انعام پر ځای دا غوښتنه وکړه چې د سیمې په سیندونو او خوړونو کې دې تراؤټ ماهیان واچول شي. دا بې‌غرضه غوښتنه د کاکاخېل د خلکو د هوساینې لپاره د ژمنتیا څرګندونه وه.

د دې له امله، کاوب له انګلستانه تراؤټ ماهي راوستل او د غېزر سیند ته یې معرفي کړل، چې وروسته د د کب نیولو ریاست (Directorate of Fisheries) د جوړېدو سبب شو، او له دې سره د سیمې خلکو ته سلګونه دندې پیدا شوې.

له هغه راهیسې، د تراؤټ کبانو شمېر په چټکۍ سره زیات شو، او د دوی لوی لوی ډولونه په هندراپ جهیل او باها خوکُش جهیل کې ثبت شوي، چې وزنونه یې تر ۲۴ کیلوګرامو (۵۳ پونډه) او ۴۵ کیلوګرامو (۹۹ پونډه) پورې رسېدلي دي.

 په ګلګت بلتستان کې ادبي لوړوالی 
په ۱۹۴۰ کال کې، نیت قبول حیات کاکاخېل د کوهِ غېزر په سیمه کې یو خصوصي ابتدايي ښوونځی جوړ کړ. په پیل کې، د دې ښوونځي زده‌کوونکي به د لوړو زده‌کړو لپاره لرې پرتو ښارونو ته تلل، خو ډېر ژر د آغا خان تعلیمي خدماتو ادارې چارواکو د دې ښوونځي وړتیا او ارزښت وپېژاند او دا یې له خپلې ادارې سره وتاړه.

دا شراکت یو مهم بدلون راوست، ځکه د ښوونځي د زده‌کړې پر ژمنتیا سره، د سیمې د سواد کچه په چټکۍ سره لوړه شوه، چې تر ۸۵ سلنې څخه یې هم واوښته — کوم چې یوه د پام وړ لاسته راوړنه وه.

 ماخذونه 

وېشنيزه:د پاکستان سياستوال
وېشنيزه:1986 مړينې
وېشنيزه:1905 زېږېدنې