د ایران زیبرا یا زیبرا

ایراني زیبرا [5][6][7][8][9][10][11][12][13][14] یا گور [15] (ساینسي نوم: Equus hemionus onager)، د آسیا زیبرا فرعي ډول دی چې د خطر سره مخ دی. له منځه تلل. تړون په ایران کې یې تر ټولو لویه شمېره د فارس ولایت د نیریز ښار د بهرام ګور په خوندي سیمه کې د ۱۴۰۳ [۱۴] کال د اګست په میاشت کې د ۱۲۳۶ سرونو په لرلو سره شمېرل شوې او له دې شمېر سره په ایران کې یې نفوس ثبات ته رسېدلی دی.

 اصطلاحات 
فارسي کلمه «gor» د دې حیوان پخوانی نوم دی. د ایراني افسانو له مخې، د بهرام ګور مستعار نوم د دې حیوان د ښکار له امله و. د ایران قبر چې په ایران او د اسیا په ځینو نورو برخو کې موندل شوی، ساده ژیړ اوکر پوستکی لري، خو زیبرا د تی لرونکو حیواناتو د یوې ډلې لپاره دی چې تور او سپینې پټې لري چې په افریقا کې ژوند کوي. [۱۶]

«بهرام چې ټول عمر یې قبر نیولی و/تاسو ولیدل چې د بهرام گور څنګه نیول شوی. (خیام)»

"بهرام، تاسو ټول عمر یو قبر نیولی / تاسو ولیدل چې د بهرام قبر څنګه نیول شوی و. (خیام)"

 خپرېدل 
په تیرو وختونو کې د آسیا قبر په منځني ختیځ، منځنۍ اسیا او چین کې ډیر نفوس درلود، خو اوس یې نسل په ډیرو سیمو کې له منځه تللی او د ایران د فرعي ډولونو یوازې یو باثباته نفوس د بهرام ګور په خوندي سیمه کې موندل کیږي. د فارس ولایت نیریز ښار او دوه کوچني نفوس د بایووم په زیرمه کې دي. د یزد ولایت د مهریز ښار د توران شهرود او کلمند خوندي سیمې خوندي دي. همدارنګه، د دې څارویو شاوخوا 30 سرونه په شمالي امریکا کې په څیړنیزو مرکزونو کې ساتل کیږي.

د ۱۴۰۳ کال د اګست په میاشت کې د ایران د قبرونو تر ټولو لوی نفوس د بهرام ګور په خوندي سیمه او د قطرویه نیریز ملي پارک کې ۱۲۳۶ قبرونه وو او نفوس یې په فارس ولایت کې ثبات ته رسیدلی دی. په 2015 کې، دا شمیره 536 سرونه وه. 

 ځانګړتیاوې 
د ایران قبر د خره په پرتله لږ لوی دی، شاوخوا 600 کیلو ګرامه وزن لري او د بدن او سر اوږدوالی یې شاوخوا 2.1 متره دی او د خره په پرتله آس ته ورته دی. دا حیوان د آس په پرتله لنډې پښې لري او رنګ یې په موسمونو کې بدلیږي. په اوړي کې، رنګ یې سور نسواري وي او په ژمي کې یې ژیړ نسواري وي، او په شا کې یې یو تور بند وي چې سپین یې محاصره وي. قبرونه شاوخوا 40 کاله ژوند کوي. 

په لرغوني سومر کې د فارس گور د جنګیالیو د ایستلو لپاره کارول کیده

 حالت 
د ایراني گور نسل د ورکیدو له خطر سره مخامخ دی او په ۲۰۱۳ کال کې یې یوازې په دوو ولایتونو فارس او سمنان کې لیدل شوي وو. له همدې امله قبرونه د چاپېریال ساتنې ادارې تر څارنې لاندې دي او ښکار کول یا ژوندي نیول منع دي او درنه جریمه لري. همدارنګه، ځینې نړیوال سازمانونه د دې حیوان د ورکیدو د مخنیوي لپاره فعالیتونه ترسره کوي او په بند کې یې بیا تولیدوي او بیا یې په تاریخي یا نویو استوګنځایونو کې خوشې کوي. د بېلګې په توګه، د سعودي عربستان ، اسراییلو او اوکراین په هېوادونو کې، په بند کې تولید شوي ایراني غوزان د سوریې د ګورنر په پخوانیو استوګنځایونو کې خوشې شوي دي.

په 1968 کې، 11 ایراني او ترکمن قبرونه د اسراییلو سره د یو شمیر اسراییلي غازونو په بدل کې تبادله شول. دا قبرونه په اسراییلو کې بیا تولید شوي او په پایله کې هایبرډ قبرونه په نیګیف سیمه کې خوشې شوي. نن ورځ، د دغو قبرونو د 200 اولادونو یو باثباته نفوس په اسراییل کې ژوند کوي. 

 ګواښونه 
د قبرونو د خلکو په وړاندې تر ټولو مهم ګواښونه ښکار، وچکالي او د نورو حیواناتو سره سیالي شامل دي. [20] د دې حیوان طبیعي ښکار ایراني پړانګان، آسیایي چیتا او لیوه دي او په 2004 کې د ایران په توران ملي پارک کې د پړانګانو لخوا د قبرونو د ښکار قضیه لیدل شوې وه. 

 فوټ نوټ 

 پانویس 

 ↑ 
 ↑ 
 ↑ 
 ↑ 
 ↑ 
 ↑ 
 ↑ 
 ↑ 
 ↑ 
 ↑ 
 ↑ 
 ↑ 
 ↑  پارامتر |عنوان= یا |title= ناموجود یا خالی (کمک)
 ↑ پرش به بالا به:۱۴٫۰ ۱۴٫۱  خطای یادکرد: برچسب <ref> نامعتبر؛ نام «irna.ir» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
 ↑ 
 ↑ 
 ↑ افزایش گور خر در منطقه بهرام گور و پارک ملی قطرویه فارس مهرنیوز
 ↑ ضیایی دنا حیوانات زیبای من گور ایرانی انتشارات موزهٔ آثار طبیعی و حیات وحش ایران ۱۳۷۵
 ↑ 
 ↑ 
 ↑ http://www.irandeserts.com/content/درگاه_کویر/پوشش_جانوری/پستانداران_ايران_2/راسته_فرد_سمان/گور_ایرانی.htm

 سرچینې 

 زیای، هوشینګ. د ایران د تی لرونکو حیواناتو لپاره د ساحې لارښود. د وحشي ژوو پېژندنې مرکز خپرونه. ۱۳۸۷ ل.