په بدو کې د نجونو ورکړه

په بدو کې د نجونو ورکړه يا سوره يو دود دی، چي د پاکستان

، او هند ترڅنګ د افغانستان 

 په ځینو سيمو او ځینو نورو هېوادونو کې د خپلمنځي بدۍ او جگړې د له منځه وړلو په موخه ترسره کېږي.

هغه خلک چې د دې دود پلويان دي داسې اند لري چې؛ په بدو کې د نجونو ورکړه د افغانانو ترمنځ يو پخوانی دود دی چې له مخې کله چې يو څوک بل څوک ووژني؛ نو د قومي مشرانو په منځنگړيتوب او پرېکړه يوه يا څو نجونې د مقتول کورنۍ ته په بدو کې ورکوي، چې په دې سره د دوی دوښمني په دوستۍ بدله شي، خو په حقيقت کې اوسمهاله هيڅکله داسې نه کيږي، بلکې د دوی ترمنځ دا دوښمني لازور اخلي، ځکه هلته د مقتول کورنۍ پر دې نجلۍ ډېر ظلم او زياتی کوي او حتی د پلار کور ته يې هم نه پرېږدي او نه يې د کورنۍ کوم څوک په ډېری مواقعو کې له هغه سره ليده کاته کولای شي، چې دا کړنه په خپله د دوه کورنيو ترمنځ کرکه او نفرت لا زياتوي.

د رسمي سرچينو له مخې په تېرو نهو کلونو کې د بدو ورکولو ۴۱ قضيې ثبت شوي چې له دې ډلې ۱۱ هغه يې يوازې په ۲۰۲۰ ز کال کې ثبت شوي دي، په افغانستان کې د بشري حقونو خپلواک کمېسيون مطبوعاتي مشر ذبيح هللا فرهنگ وايي له ۲۰۱۱ تر ۲۰۲۰ ز پورې د افغانستان کې د بدو ورکولو ۳۰ قضيې ثبت شوي دي.

د خپلواک او مدني ابتکار مؤسسې د ۲۰۱۳ ز کال د اپرېل مياشتې په ۲۶ مه يو سروې خپره کړه په دې ټولپوښتنه کې د هېواد ۹ بېلابېلو ولسواليو له زرو څخه ډېرو کسانو برخه اخيستې وه د دوی په وينا په هېواد کې دا دود کمرنگه شوی دی، چې دا د افغاني ټولنې لپاره يوه ښه زېری گڼل کېدای شي.

 په رسمي بڼه په بدو کې دنجونو ورکولو منع 
که څه هم تر ډېره د نړۍ هېوادونو او د هغوی قوانين د سيمه ييزو دودونو سره سم وضع کيږي، خو بيا هم وخت ناوخت دولتونه کوښښ کوي چې د خپلې ټولنې ناسم دودونه اصلاح او که  اصلاح وړ نه وي، بيخي له منځه يوسي، دا چې په سوره کې د نجونو ورکول يو بد او ناکاره دود دی، نو په دې اړوند په افغانستان کې لومړی ځل د غازي امان الله خان د واکمنۍ پرمهال په بدو کې د نجونو ورکول منع شول؛ خو د دغه سمون پال پاچا له واکمنۍ کلونه وروسته چې ګڼ واکمن چې د واک پر ګډۍ کښېناستل د دې دود مخنیوی ونه شو.
اوس په ځوانانو کې هم تر ډېره د ټولو ناوړه دودونو د ورکولو احساس شته چې د بدو له منځه وړلو لپاره یې هم غږ پورته شوی.
دا هم وګورئ
سرچينې