د مالوماتو ټیکنالوژۍ شبکې

سریزه 
د انټرنېټي بسنټونو شبکې جوړښت یوازې د وسایلو نښلول نه دي، بلکې د پېچلو سیسټمونو یووالی دی چې د د شیانو انټرنېټ (IoT) او مصنوعي ځیرکتیا (AI) لپاره لاره هواروي. دا مقاله د شبکې پر هغو حیاتي برخو تمرکز کوي چې د ډیجیټل ډاټا لېږد او د سرورونو ترمنځ اړیکه تضمینوي.

 ۱. د شبکې موډلونه او د طبقو ویش 
د انټرنېټي برخو د پوهیدو لپاره باید د OSI ماډل وپیژندل شي. دا ماډل شبکه په ۷ طبقو ویشي، خو په عملي بڼه انټرنېټ پر TCP/IP ماډل ولاړ دی.
 د غوښتنلیک طبقه (Application Layer): چیرې چې کاروونکی له ویب پاڼې سره تعامل کوي (لکه HTTP).
 د ټرانسپورټ طبقه (Transport Layer): د ډاټا د سم رسېدو مسؤله طبقه (لکه TCP).
 د شبکې طبقه (Network Layer): د روټینګ او IP ادرسونو اداره کول.

 ۲. د ډاټا سنټرونو او کلاوډ کمپیوټینګ رول 
د انټرنېټي برخو یوه لویه برخه اوسمهال په کلاوډ کمپیوټینګ (Cloud Computing) بدل شوې ده. د دې پر ځای چې معلومات په سیمه ییزه کچه خوندي شي، د نړۍ په لویو ډاټا سنټرونو کې زیرمه کیږي.
 مجازی کول (Virtualization): دا ټیکنالوژي اجازه ورکوي چې یو فزیکي سرور په لسګونو مجازی سرورونو وویشل شي.
 لوډ بیلنسینګ (Load Balancing): هغه سیسټم چې د کاروونکو فشار پر بېلابېلو سرورونو ویشي ترڅو شبکه له کاره ونه لوییږي.

 ۳. د شبکې امنیتي زیربنا 
په اوسني عصر کې د سایبري امنیت (Cybersecurity) پرته انټرنېټي برخې بې معنا دي. مهم عناصر یې عبارت دي له:
 IDS/IPS: د شبکې دننه د مشکوکو فعالیتونو د پیژندلو او مخنیوي سیسټمونه.
 VPN (Virtual Private Network): د عامه انټرنېټ په اوږدو کې د یوې خوندي او کوډ شوې تونل جوړول.

 ۴. د برخو تخنیکي تړاو (Interconnectivity) 
 تخنیکي برخه  اړونده مقاله  دنده IP Addressing  IPv6  د وسایلو نړیواله ادرس ورکونه Web Security  HTTPS  د ډاټا کوډ کول او خوندي لېږد Data Storage  د ډیټابیس مدیریت  د معلوماتو منظم ذخیره کول

 ۵. بهرنۍ سرچینې او معتبر لینکونه 
د موضوع د لا روښانتیا لپاره لاندې معتبرو سرچینو ته مراجعه وکړئ:

 د سیسکو (Cisco) رسمي لارښود - د شبکې بنسټونه
 کلاوډ فلیر (Cloudflare) - د شبکې طبقو او امنیت روزنیز مرکز
 د نړیوال ویب کنسورشیم (W3C) - د ویب معیارونو او پروتوکولونو رسمي بنسټ
 د امازون ویب خدمات (AWS) - د کلاوډ زیربناوو په اړه بشپړ معلومات

 اړوندې لیکنې 
 سایبري بریدونه
 نوري فایبر
 کمپیوټري شبکه

وېشنيزه:معلوماتي ټکنالوژي
وېشنيزه:انټرنېټي پروتوکولونه