شهزادګۍ هندیه (افغانستان)

د افغانستان شهزادګۍ هندیه ( دري: شاهدوخت هند؛ زوکړه 7 جون 1929 – مړینه 13 اکتوبر 2023) د غازي امان الله خان له کورنۍ یوه افغانه شهزادګي وه. نوموړې مېرمن د افغانستان د پاچا امان الله خان او د ملکې ثریا طرزي تر ټولو ځوانه لور وه، او د امان الله خان په کورنۍ کي ورته د شاهي ماڼۍ د شهزادګۍ لقب ورکړل سوی وو.

شهزادګۍ هندیه د ۱۹۲۹ کال د جنورۍ په ۱۴ مه د خپل پلار له تګ څخه پنځه میاشتي وروسته د برتانوي هند په بمبۍ کي زیږیدلې وه او د دغه هیواد د ویاړ په خاطر ورباندي هندیه نوم کښېښودل سو. د ایټالیا د ملکې الینا له بلنې وروسته د امان الله خان کورنۍ په روم کي میشته سوه، چیري چي شهزادګۍ خپل پاته ژوند هم تېر کړ.  

هندیې په پنشن ماریجوس، ګستاد، سویس، او پونټیفیکل ګریګوریان پوهنتون کي زده کړي لاسته راوړې. دې د لومړي ځل لپاره په ۱۹۶۸ کال کي افغانستان ته سفر وکړ او د هغه افغان ماشومانو لپاره یې خیریه کارونه پیل کړل چي مرستي ته یې اړتیا درلودل.

په 2000 لسیزه کي شهزادګۍ هندیې په کابل کي د محمود طرزي کلتوري بنسټ (MTCF) جوړ کړ، او تر 2010 پوري یې هلته د مرستیالي په توګه دنده ترسره کړه.  ورپسې په 2006 کي نوموړې د افغان ولسمشر حامد کرزي لخوا په اروپا کي د کلتوري استازي په توګه وټاکل سوه. شهزادګۍ خپل پاته وخت په کابل او روم کي تېر کړ، او په ۲۰۲۱ کال کي د طالبانو تر واک ته رسېدو پوري یې  په ټوله اروپا کي په کنفرانسونو کي ویناوي کولې. 

د 2019 په اګست کي شهزادګۍ هندیې ته د افغانستان د حکومت لخوا بلنه ورکړل سوه ترڅو د افغانستان د خپلواکۍ د 100 کلیزې په مناسبت په دولتي مراسمو کي برخه واخلي. 

 ژوندلیک 

شهزادګۍ هندیې دوه ځله واده کړی، چي دوې لوڼي له لومړي واده څخه او یو زوی د دویم واده څخه لري. 

دې خپله مور په اړه په معاصر افغانستان کي یوه نامتو مېرمن ګڼل، او د هغې لاسته راوړني یې د افغانانو لپاره مثبتي بللې. د شهزادګۍ په وینا چي " مور یې افغان مېرمني دې ته وهڅولې ترڅو خپلواکه واوسي او لیکل لوستل زده کړي."  په افغانستان کې د ښځو د حقونو په اړه هنديې فکر کاوه چي د افغان نارینه وو د پوهي لوړولو لپاره لا زیاتو زده کړو ته اړتیا ده.  هندیې د برقې په اړه وویل چي دا "افغانۍ او حتی اسلامي جامې نه دي". 

د ۲۰۱۱ کال په سپتمبر کي د افغانستان شهزادګۍ د افغان-امریکایي ښځو د ټولني لخوا د ښځو د حقونو په برخه کي ددې د کار له امله ډېره ستایل سوه، او په ۲۰۱۲ کال کي ازادي راډیو ورته د بشردوستانه کارونو له امله د کال د غوره شخصیت لقب ورکړ. 

د افغانستان یاده شهزادګۍ د ۲۰۲۳ کال د اکتوبر په ۱۳ نېټه د ۹۴ کلونو په عمر وفات سوه.  یو کال وروسته د ۲۰۲۴ کال په سپټمبر میاشت کې په ایټالیا کي د ''il bambino che danzava con le farfalle'' په نوم یو ناول چي په افغانستان کي شهزادګۍ ته د ایټالوي لیکوال دیمیتریو بافا تراشي املفتاني لخوا ځانګړی سوی وو، چاپ سو.