د نوښار جګړه

د نوښار جګړه په 1823 زیږدیز کال کي د لوی افغانستان اړوند د نوشهره په سیمه کي د سردار عظیم خان بارکزي په مشري د افغانانو او رنجیت سینګ ترمنځ پېښه سول.Ganda Singh (1986) Maharaja Ranjit Singh: First Death Centenary Memorial.  عظيم خان د افغانستان د بارکزي واکمن دوست محمد خان ورور او د پیښور واکمن وو، او د سیکانو له لوري د نوموړي په وړاندي یاده جګړه د لوی افغانستان لپاره یوه ستره غمیزه او د پنجابي ریاست لویه لاسته ثابته سول، چي له امله یې افغانستان له خپلي مهمي پلازمیني او ستراتیژیکي ځمکي څخه بې برخي سو، او ترننه لاهم بې برخي پاته دی. Joseph Greenwood (1844) Narrative of the late Victorious Campaigns in Afghanistan: under General Pollock; with recollections of seven years'service in India.

سیکانو په دې جګړه کي له بریا وروسته د افغانستان د شاهي دربار اړوند د پېښور د بالا حصار کلا بشپړه ویجاړه کړه، خو ددوی یوه مشر هري سینګ وروسته بیرته له سره ورغول.

 نښته 

د پنجاب واکمن رنجيت سنګ د لوی افغانستان د ژمني پلازمیني (پېښور) د لاندي کولو لپاره خپل لښکر د هوند ختيځ لوري ته راوستی، چي په وړاندي یې د بونير د سيد احمد شاه په مشرۍ د زرګونو جنګياليو یو لښکر ددوی په وړاندي ودرېدی. څرنګه چي په سیمه کي د افغان ځواکونو سره په پرېمانه اندازه لښکر او هغه مهمات نه وه چي د یو جګړې لپاره پکاریږي، ځکه نو رنجیت سینګ وتوانېدی ترڅو د خپلو توپونو او اسلحو په مټ د افغانانو مقاومت مات او عظیم خان بېله دې چي په لویه جګړه لاس پوري کړي، ډګر یې پرېښود. د یادوني وړ ده چي رنجیت سینګ د خپل لښکر لپاره دغه توپونه د مخکنیو افغان واکمنانو د ښه نیت له کبله ترلاسه کړي وه، خو نن یې همدغه ډالۍ د هغوی پر مخ وویشتل چا چي دوی ته د ملګرتیا په نیت وربخښلې وه. د رنجیت سینګ لښکر د عظیم خان د پڅ همت له کبله پر افغان قبایلو باندی څلور خونړي او پرله پسې بریدونه ترسرت کړه او په پایله کي یي د پېښور ښار وپرځاوه.

 پایله 
د پیښور د جګړې په پایله کي د لوی افغانستان خټکو او یوسفزیو ښاخونو سخت زیان ولیدی، او د کابل واکمن دوست محمد خان څو ځله هڅه وکړه ترڅو یاده سیمه بیرته ونیسي، او ددې لپاره یې یوځل د خپل ځواک استعمالولو ترڅنګ له بریتانوي هند څخه هم د مرستي هیله وکړه، خو څرنګه چي انګرېزانو له وخته د افغانستان په وړاندي استعماري سیاست پیل کړی وو، نه یوازي دا چي د دوست محمد خان غوښتني ته یې ځواب ونه وایه، بلکي د سیکانو تر پرځېدو وروسته یې پیښور افغانانو ته د سپارلو پر ځای د ځان کړ او په ۱۹۴۷ کال کي یې د هند تر وېش وروسته دغه ځای په وچ زور د پاکستان برخه وګرځول.