روليزم

رولیزم (فرانسوي: Réalisme) په ادبي او هنري ډګر کې یو له خورا مهمو بهیرونو څخه دی چې په ۱۹مه پېړۍ کې په فرانسه کې رامنځته شو. دا مکتب د رومانتیزم په غبرګون کې راپورته شو او هڅه یې کوله چې د ټولنې حقایق، د خلکو ورځنی ژوند، او ټولنیزې ستونزې په بشپړ ډول بې‌طرفه او هوبهو انځور کړي.

 په فرانسوي ادبیاتو کې ریښې 
په فرانسوي ادبیاتو کې رولیزم د ۱۸۵۰ او ۱۸۸۰ کلونو ترمنځ خپل اوج ته ورسېد. فرانسوي لیکوالانو غوښتل چې د خیال او مبالغې پر ځای، د ژوند "عیني واقعیتونه" بیان کړي. دغه لیکوالان د ساینس پوهانو په څېر ټولنې ته کتل او د خلکو چلند، اقتصاد، او اخلاق یې تر څېړنې لاندې نیول.

 مخکښه لیکوالان 
د فرانسې په ادبیاتو کې د رولیزم ستنې په لاندې ډول دي:
 ګوسټاو فلوبېر (Gustave Flaubert): د ده مشهور اثر «مادام بوواري» د رولیزم تر ټولو لویه نمونه ګڼل کېږي.
 اونورې ډې بالزاک (Honoré de Balzac): هغه په خپل ستر اثر «بشري کومېډي» کې د فرانسوي ټولنې ټول قشرونه انځور کړي دي.
 سټینډال (Stendhal): چې په خپلو لیکنو کې یې د وګړو روانپوهنه او ټولنیز تضادونه په نښه کړي دي.

 د رولیزم ځانګړتیاوې 
۱. د واقعیتونو هوبهو انځور: لیکوال هڅه کوي چې پېښې لکه څنګه چې دي، بیان کړي.
۲. ټولنیزې موضوعګانې: د منځنۍ طبقې او کارګرانو ژوند، فقر، او فساد څېړل.
۳. بې‌طرفي: لیکوال په کیسه کې خپل شخصي قضاوت نه شاملوي.
۴. د ژبې سادګي: له پېچلو او شاعرانه اصطلاحاتو ډډه کول او د عامو خلکو ژبه کارول.

 اغېزې 
فرانسوي رولیزم وروسته د نیچرلیزم (Naturalism) رامنځته کېدو ته لاره هواره کړه، چې ایمیل زولا یې سرخیل و. دغه مکتب نه یوازې پر اروپا، بلکې د نړۍ پر ټولو معاصرو ادبیاتو، په ځانګړې توګه پر ناول لیکنه ژوره اغېزه وکړه.

 سرچینې 
 Champfleury, Le Réalisme (1857).
 Flaubert, G., Madame Bovary, Paris, 1856.
 Becker, G. J., Documents of Modern Literary Realism, Princeton University Press.
 د فرانسې ملي کتابتون (BnF) - ډیجیټلي ارشیف.

وېشنيزه:ادبي مکتبونه
وېشنيزه:فرانسوي ادبیات
وېشنيزه:تاریخ
وېشنيزه:هنر