د بیټ کوین چاپېریالي اغېز

د بیټ کوین چاپېریالي اغېز په علمي ادبیاتو کې د پام وړ ګڼل شوی، په ځانګړي ډول د انرژۍ د کارونې، د شنو خونو د ګازونو د خپرېدو او د برېښنایي خځلو له امله. د بیټ کوین مایننګ، هغه بهیر چې بیټ کوینونه پکې جوړېږي او معاملې پکې وروستۍ کېږي، ډېره انرژي مصرفوي او د کاربن د خپرېدو لامل کېږي، ځکه چې په ۲۰۲۵ کال کې ۴۸٪ برېښنا د فوسیل سون توکو له لارې تولید شوې وه، په داسې حال کې چې ۵۲٪ د پایدارو سرچینو له لارې تولید شوې وه. برسېره پر دې، بیټ کوینونه په ځانګړو کمپیوټري وسایلو کې ماین کېږي چې د برېښنایي خځلو لامل کېږي. پوهان استدلال کوي چې د بیټ کوین مایننګ کولای شي د باد او لمر له اضافي برېښنا څخه په استفادې سره د نوي کېدونکي انرژۍ پرمختګ ملاتړ وکړي. تر ۲۰۲۵ کال پورې، څو تجربوي څېړنو ښودلې چې د بیټ کوین د مایننګ د برېښنا لوړه کارونه د چاپېریالي پایدارۍ د شاخصونو له خرابېدو سره تړاو لري. د بیټ کوین چاپېریالي اغېز د تنظیموونکو پام ځانته اړولی، چې په بېلابېلو قضایي حدودو کې د هڅونې یا محدودیتونو لامل شوی دی.

 د شنو خونو د ګازونو خپرېدل 

 مایننګ د برېښنا ډېر مصرف کوونکی بهیر دی 
د بیټ کوین مایننګ د کار-د ثبوت (Proof-of-Work) پروسه ده چې ډېره برېښنا مصرفوي. ماینران ځانګړې سافټویرونه چلوي څو یو له بل سره سیالي وکړي او د اوسنۍ لس دقیقې بلاک لومړی حل کړي، چې په بدل کې یې د بیټ کوین انعام ترلاسه کوي. د ثبوت-د-سهم (Proof-of-Stake) پروتوکول ته د بدلون وړاندیز شوی، کوم چې د انرژۍ ښه موثریت لري، او د بیټ کوین د سکیم لپاره د یوه پایداره بدیل په توګه تشریح شوی او د چاپېریالي ستونزو د حل یوه احتمالي لاره ګڼل شوې. د بیټ کوین ملاتړي د داسې بدلون مخالفت کوي، په دې دلیل چې د شبکې د خوندي کولو لپاره د Proof-of-Work اړتیا ده.

د بیټ کوین مایننګ وېش داسې دی چې څېړونکو ته ستونزمنه ده د ماینرانو ځای او د برېښنا کارونه په دقیقه توګه وپېژني. له همدې امله، د انرژۍ مصرف د کاربن خپرېدو ته اړول ستونزمن دي. تر ۲۰۲۵ کال پورې، د کیمبرېج د بدیل مالي مرکز (CCAF)  یوې غیر-همتا-کتل شوې څېړنې اټکل کړی چې بیټ کوین په کال کې ۱۳۸ TWh (۵۰۰ PJ) مصرفوي، چې د نړۍ د برېښنا د مصرف ۰.۵٪ استازیتوب کوي او د شنو خونو د ګازونو کلنۍ خپراوی یې ۳۹.۸ Mt CO2 دي، چې د نړیوالو خپرېدنو ۰.۰۸٪ جوړوي او د سلواکیا له خپراوي سره برابر دي.

 د بیټ کوین د مایننګ د انرژۍ ترکیب 
تر ۲۰۲۱ کال پورې، ډېری بیټ کوین مایننګ په چین کې ترسره کېده. د چین ماینرانو د ژمي، پسرلي او منی په وروستیو کې په شینجیانګ او داخلي منګولیا کې پر ارزانه سکرو تکیه کوله، او د مې څخه تر اکتوبر پورې هغو سیمو ته کډه کېدل چې د ټیټ لګښت هایدرو برېښنا زیات ظرفیتونه یې لرل، لکه سیچوان او یونان. وروسته له دې چې چین د ۲۰۲۱ کال په جون کې د بیټ کوین پر مایننګ بندیز ولګاوه، نو دا عملیات نورو هېوادونو ته انتقال شول. د ۲۰۲۱ کال تر اګست پورې، مایننګ په امریکا (۳۵٪)، قزاقستان (۱۸٪) او روسیه (۱۱٪) کې متمرکز شو. یوه څېړنه چې په Scientific Reports  کې خپره شوې، ویې موندله چې له ۲۰۱۶ کال څخه تر ۲۰۲۱ کال پورې، د هر یو امریکایي ډالر ارزښت بیټ کوین مایننګ د ۳۵ سنتو په اندازه د اقلیم زیان رامنځته کړی، په داسې حال کې چې سکاره ۹۵ سنت، پټرول ۴۱ سنت، غوښه (بیف) ۳۳ سنت او د سرو زرو مایننګ ۴ سنت زیان رامنځته کوي. د چین د سکرو له سرچینو څخه قزاقستان ته د سکرو د سرچینو بدلون د بیټ کوین د کاربن اغېز زیات کړ، ځکه چې د قزاقستان د سکرو بټۍ سخت سکاره کاروي، کوم چې د ټولو سکرو ډولونو تر ټولو لوړ کاربن منځپانګه لري. د بندیز سره سره، پټ مایننګ عملیات په تدریجي ډول چین ته بېرته راغلل، چې تر ۲۰۲۲ کال پورې یې د نړیوال هاشریټ ۲۱٪ جوړ کړ.

د بیټ کوین د چاپېریالي اغېز کمول یوازې هغه مهال ممکن دی کله چې مایننګ یوازې د پاکو برېښنایي سرچینو په کارولو سره ترسره شي. په ۲۰۲۳ کال کې، د Bloomberg Terminal لپاره د کریپټو شنونکي جېمي کوټس، وویل چې نوي کېدونکي انرژۍ د نړیوال بیټ کوین مایننګ شاوخوا نیمه برخه جوړوي، په داسې حال کې چې د غیرانتفاعي ټېکنالوژۍ شرکت WattTime څېړنه اټکل کوي چې د امریکا ماینران ۵۴٪ د فوسیل سون توکو له لارې تولید شوې برېښنا مصرفوي. په ۲۰۲۵ کال کې په Nature Communications  کې خپره شوې یوې مقالې وموندله چې د امریکا له ۳۴ تر ټولو لوی بیټ کوین ماینونه د ۲۰۲۲ کال د اګست څخه د ۲۰۲۳ کال تر جولای پورې ۳۲.۳ TWh برېښنا مصرف کړې، چې د لاس انجلس په پرتله ۳۳٪ زیاته ده. د دغو ماینونو د زیاتې شوې برېښنا غوښتنې ۸۵٪ د فوسیل سون توکو بټیو له لارې تولید شوې وه. د اروپایي بازارونو د امنیت اداره (ESMA) او اروپایي مرکزي بانک وړاندیز کړی چې د مایننګ لپاره د نوي کېدونکي انرژۍ کارول ښايي د عمومي خلکو لپاره د پاکې انرژۍ شتون محدود کړي. په ۲۰۲۵ کال کې په Scientific Reports  کې د لسو لویو کریپټوکرنسي تولیدوونکو هېوادونو (۲۰۱۹–۲۰۲۲) یوې څېړنې وموندله چې د بیټ کوین مایننګ د برېښنا کارونه د چاپېریالي تلپاتوالې له خرابېدو سره تړاو لري. د نوي کېدونکو انرژیو لویه برخه دغه اغېز نرم کړ خو په بشپړ ډول یې له منځه نه یووړ او د اوبو پر کارونې یې اغېز محدود و. په ۲۰۲۵ کال کې په Sustainable Development  کې خپره شوې یوه همتا-کتل شوې څېړنه چې د ۲۰۱۵–۲۰۲۳ کلونو تر منځ یې میاشتني معلومات د DARDL/KRLS میتودونو په کارولو سره تحلیل کړي، راپور ورکړ چې د بیټ کوین د مایننګ د برېښنا لوړه کارونه د چاپېریالي تلپاتوالې له خرابېدو سره تړاو لري، او لیکوالانو دا د تلپاتوالې د اهدافو لپاره د خطر فکتور وباله. په ۲۰۲۵ کال کې په ACS Sustainable Chemistry & Engineering  کې د ژوند-دورې ارزونه د بیټ کوین د کاربن، اوبو او ځمکې اغېزې اندازه کړې، او پایله یې تر لاسه کړه چې د شبکې د سرچینو مصرف د تلپاته والې ننګونې رامنځته کوي او د ټېکنالوژیکو پرمختګونو او پاکو انرژیو اړتیا روښانه کوي. تر ۲۰۲۵ کال پورې، د CCAF د یوې سروې له مخې چې د ۴۹ بیټ کوین مایننګ شرکتونه (د شبکې د هاشریټ شاوخوا ۴۸٪) یې پوښلي وو، د هغوی د برېښنا ترکیب داسې راپور شوی: نوي کېدونکي (۴۳٪)، طبیعي ګاز (۳۸٪)، اټومي (۱۰٪) او سکاره (۹٪).

د بیټ کوین مایننګ استازي استدلال کوي چې د دوی صنعت د باد او لمر شرکتونو لپاره فرصتونه رامنځته کوي، چې دا کار د دې بحث لامل شوی چې ایا بیټ کوین د ESG (چاپېریالي، ټولنیز او حکومتي معیارونو) پانګونه کېدای شي که نه. د ۲۰۲۳ کال په ACS Sustainable Chemistry & Engineering  کې خپره شوې یوه مقاله وايي چې د باد او لمر په څېر د متناوب نوي کېدونکي انرژۍ له اضافي برېښنا څخه د بیټ کوین مایننګ ته د لارښوونې په وسیله کېدای شي د برېښنا ضایع کېدل کم کړي، د برېښنا شبکه متوازنه کړي، او د نوي کېدونکي انرژۍ د بټیو ګټورتیا زیاته کړي—چې په دې توګه د تلپاتې انرژۍ لیږد ګړندی کوي او د بیټ کوین د کاربن اغېز کموي. په ۲۰۲۳ کال کې په Resource and Energy Economics  کې خپره شوې بیاکتنه هم دې پایلې ته ورسېده چې بیټ کوین مایننګ د نوي کېدونکي انرژۍ ظرفیت زیاتولی شي، خو ښايي د کاربن خپرېدل هم زیات کړي، او دا چې د بیټ کوین مایننګ د برېښنا غوښتنې ځواب ورکولو لپاره د چاپېریالي اغېز په لویه کچه کموي. د ۲۰۲۳ او ۲۰۲۴ کلونو دوه څېړنې چې د فینګچي یو (Fengqi You) په مشرۍ ترسره شوې، دې پایلې ته ورسېدې چې د بیټ کوین مایننګ له شبکې څخه بهر د باد او لمر د بټیو د سوداګریزې مرحلې نه مخکې (کله چې برېښنا تولیدېږي خو لا تر اوسه شبکې ته نه ده نښلول شوې) کولای شي اضافي ګټې راوړي، او په دې توګه د نوي کېدونکي انرژۍ پرمختګ ملاتړ وکړي او د اقلیم بدلون کم کړي. په ۲۰۲۴ کال کې د فینګچي یو یوه بله څېړنه چې په Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America  کې خپره شوه، ویې ښودله چې د شین هایدروجن زیربنا د بیټ کوین مایننګ سره یوځای کول کولای شي د لمر او باد د برېښنا ظرفیتونو ځای پر ځای کول ګړندي کړي. په ۲۰۲۴ کال کې په Heliyon  کې خپره شوې یوې څېړنې شبیه‌سازي وکړه چې د لمر پر بنسټ د بیټ کوین مایننګ سیستم کولای شي په ۳.۵ کلونو کې د پانګونې عاید ترلاسه کړي، په داسې حال کې چې د برېښنا شبکې ته د پلورلو په صورت کې دا وخت ۸.۱ کاله دی، او په کال کې د ۵۰,۰۰۰ ټنه CO2 خپرېدو مخنیوی کوي. لیکوالان یادونه کوي چې د Proof-of-Stake کریپټوکرنسۍ دغه ډول هڅونې نه شي برابرولی.

 سرچينې