د سریبرینیکا ټولوژنه

د سربرینیکا ټولوژنه چي د سربرینیکا نسل وژنې په نوم هم یادیږي،  د ۱۹۹۵ په جولای کي یوه نسل وژنه وه  چي له ۸۰۰۰ څخه زیات  بوسنیایي مسلمانان د سربرینیکا په ښار او شاوخوا سیمو کي د بوسنیا د جګړه  پر مهال پکښي ووژل سول. دا ټولوژنه د رتکو ملادیچ په مشرۍ د بوسنیا د سرب جمهوریت د سرب پوځ د واحدونو لخوا ترسره سول، چي پکښي د سرب نیمه پوځي ډلګۍ سکورپینز هم برخه اخیستې وه.   یاده ټولوژنه په اروپا کي د دویمې نړیوالې جګړې له پای ته رسیدو راوروسته له قانوني اړخه لمړۍ پیژندل سوې نسل وژنه وه. 

د ټولوژني څخه مخکي ملګرو ملتونو د سریبرینیکا محاصره سوې سیمه تر خپل محافظت لاندي " خوندي سیمه " اعلان کړې وه، خو د ملګرو ملتونو د محافظت ځواک چي 370 تنه په سپکو وسلو سمبال هالنډي سرتیري وه د ښار د نیولو او وروسته د ټولوژني په مخنیوي کي پاتي راغلل. ICTY,,  , "Findings of Fact", paragraphs 18 and 26   "Under The UN Flag; The International Community and the Srebrenica Genocide" by Hasan Nuhanović, pub. DES Sarajevo, 2007,    د معلوماتو له مخي ددې ټولوژني پر مهال د ورکو سوو یا وژل سوو کسانو په لیست کي د ۸۳۷۲ کسانو نومونو شتون درلود.  د 2012 کال په جولای کي د DNA پر بنسټ د نژدې 6838 قربانیانو جسدونه له ډله ییزو قبرونو څخه ترلاسه سول. له دې جسدونو 6671 دانې یې د 2021 کال په جولای کي ددې دردوونکي پیښي د قربانیانو په هدیره کي او پاته یې بل ځای ښخ سول. 

په 2004 کي د څارنوال v. Krstić د قضیې په اړه په یوه متفقه حکم کي د ICTY د استیناف خوني پریکړه وکړه چي د مسلمانانو یاده ډله ایزه وژنه د نړیوالو قوانینو له مخي یو جرم دی.  ورپسې دغه حکم په ۲۰۰۷ کال کي د عدالت نړیوالې محکمې هم تائید کړ.  د سریبرینیکا په پېښه کي له 25,000 څخه تر 30,000 بوسنیایي مسلمانو ښځو، ماشومانو او بوډاګانو په جبري توګه لیږدولو، ناوړه ګټه اخیستلو او د نسل وژني ثبوتونه وموندل سول.   په 2002 کي د هالنډ حکومت ددغه ټولوژني په مخنیوي کي د خپلي ناتوانۍ له امله استعفا ورکړه. که څه هم په 2013 کي د سربیا ولسمشر تومیسلاو نیکولیچ د سریبرینیکا د "جرم" له امله بخښنه وغوښته خو دا پېښه یې د نسل وژني په نوم رد کړه. 

په 2005 کي د ملګرو ملتونو سرمنشي کوفي عنان د سریبرینیکا ټولوژنه "یو وحشتناک جنایت وباله، چي د دویمي نړیوالي جګړې راهیسې د اروپا په خاوره کې ترټولو بده پېښه وه،  او د می په 2024 کي ملګرو ملتونو د جولای 11 نېټه ددغه پیښي د کلنۍ نړیوالي ورځي په توګه وټاکله.