مدینه

مدینه یا مدینه منوره د لویدیځ سعودي عربستان د مدینې ولایت پلازمېنه ده. دا ښار د اسلامي تاریخ یو له پخوانیو او خورا مهمو ځایونو څخه ګڼل کیږي. مدینه په اسلام کې یو له سپیڅلو ښارونو څخه دی، او د 2022 کال د سرشمېرني له مخي یې نفوس 1,411,599 تنه دی، چي په دې توګه دا په عربستان کي څلورم ډیر نفوس لرونکی ښار دی. د مدینې ښار شاوخوا ۵۸.۵ سلنه وګړي د سعودي اصلي وګړي او ۴۱.۵ سلنه یې بهرنیان دي.  مدینه د سعودي عربستان په لویدیځ کي د مدینې ولایت په مرکز کي موقعیت لري، او  ساحه په ځان کي رانغاړي، چي له دې جملې  د ښار استوګنیزه سیمه او پاته برخه یې د حجاز غرونو، خالي درې، کرنیزو ځایونو او زړو غیر فعال آتش فشانونو لخوا پوښلې ده.

مدینه په عمومي توګه د " اسلامي کلتور او تمدن مرکز" ګڼل کیږي.  دا ښار په اسلامي شریعت او قانون کي د دریو کلیدي ښارونو دوهم مقدس ګڼل کیږي، چي تر مکې او بیت المقدس وروسته په ترتیب سره دریم ځای لري. د مدینې په ښار کي نبوي مسجد په اسلام کي ځانګړی اهمیت لري، چي د پیغمبر محمدﷺ مقبره پکښي شتون لري، او خپله دغه مسجد په 622 زیږدیز کال (د هجرت په لومړي کال) کي جوړ سوی دی. د مدینې څخه لیدونکي مسلمانان په دودیزه توګه لږترلږه په ژوند کي یو ځل د زیارت په نوم د حضرت محمدﷺ ارام ځای یا روضې ته ورځي.  د اسلام له ظهور څخه مخکي د مدینې د ښار نوم یثرب وو، چي یاده خبره د قرآن کریم په سورة الاحزاب کي هم ثابته سوې ده. تر یثرب وروسته دا ځای د حضرت محمدﷺ له لوري مدینه یعني نوی ښار ونومول سو چي تر ننه هم دغه مبارک نوم ورته کاریږي. 

د مدینې ښار د محمد صلی الله علیه وسلم تر هجرت ۱۵۰۰ کاله وړاندې شتون درلود ، او تر هجرت وروسته د محمد صلی الله علیه وسلم په مشرۍ د ګړندۍ مخ په زیاتیدونکي اسلامي خلافت پلازمینه وه. د مدینې اوسیدونکو ( انصارو ) او همدارنګه له مکې څخه د محمدﷺ سرت تلونکو( مهاجرینو ) دلته زیات نفوذ درلود. مدینه د دریو مشهورو جوماتونو کور دی، لکه مسجد نبوي ، مسجد قبا ، او مسجد القبلتین، او د اسلام د مقدس کتاب قرآن کریم یوه لویه برخه په مدینه منوره کي نازل سوې ده.  

د حجاز د ډیرو برخو په څېر مدینې هم پخپل تاریخ کي د قدرت ډیر ادلون بدلون لیدلی دی. 

په مدینه کي د زیارت کولو سربیره حاجیان او عام مسلمانان په ښار کي د نورو مشهورو جوماتونو او ځایونو لیدو ته هم چي مذهبي اهمیت لري، راځي لکه: د احد غز د البقیع قبرستان او داسي نور. معاصر سعودي حکومت په مدینه منوره او مکه مکرمه کي د څو تاریخي اثارو او لرغونو اثارو ویجاړی هم ترسره کړي دي.