د سپوږمۍ ډبرې

سپوږمۍ ډبرې (Lunar Regolith) کشف کوونکی ګالیلیو ګالیلي (Galileo) او اپولو ماموریتونه د لیکنونکي نوم د فضايي علومو مینه وال د رامنځته کېدو هېواد امریکا او شوروي اتحاد (استخراج) بشپړ باوري بنسټونه NASA، LPI

سپوږمۍ ډبرې یا لونا ریګولیت (Lunar Regolith/د سپوږمۍ سطحي مواد) هغو خاورو، میده ډبرو او دوړو ته ویل کېږي چې د سپوږمۍ ټوله سطحه یې پوښلې ده. د د ناسا فضايي ادارې د څېړنو له مخې، دا مواد د ملیونونو کلونو په اوږدو کې د کوچنیو اسماني تېږو (Micrometeoroids/وړې اسماني ډبرې) د ټکر له امله رامنځته شوي دي. دا خاوره له ځمکنيو خاورو سره ډېر توپیر لري ځکه چې په سپوږمۍ کې باد او اوبه نشته چې ډبرې میده کړي، نو ځکه د دغو ډبرو ذرې خورا تېرې (Sharp/تېزې) او د ښیښې په څېر دي. دا مواد نه یوازې د سپوږمۍ تاریخ بیانوي، بلکې په راتلونکي کې په سپوږمۍ کې د ودانیو جوړولو لپاره د اصلي خامو موادو په توګه هم په پام کې نیول کېږي.

د سپوږمۍ د خاورې کیمیاوي جوړښت او د هغې فزیکي ځانګړتیاوې د ستورپوهانو لپاره ځانګړی ارزښت لري، ځکه چې دا مواد د لمر د وړانګو (Solar Wind/لمریز باد) اغېزې په ځان کې ساتي. د د سپوږمۍ او سیاروي انسټیټیوټ په راپورونو کې راغلي چې ریګولیت په لویه کچه اکسیجن، سیلیکون، اوسپنه او مګنیزیم لري. د کابل پوهنتون په څېر اکاډمیکو مرکزونو کې د جیولوژي (Geology/ځمکپوهنه ) په څانګه کې دا موضوع تدریس کېږي ترڅو محصلین د نورو اسماني اجسامو د جوړښت په توپیرونو پوه شي. د سپوږمۍ د خاورې یوه لویه ځانګړنه دا ده چې په هغې کې هېلیم-۳ (Helium-3) موندل کېږي، کوم چې د پاکې اتومي انرژۍ لپاره خورا نادره او قیمتي سرچینه ګڼل کېږي.

د سپوږمۍ ډبرو راتلونکی او له هغې څخه ګټه اخیستنه د فضايي استعمار (Space Colonization/په فضا کې مېشت کېدل) په لاره کې لومړنی ګام دی. د Science Magazine د ساینسي مقالو پر بنسټ، ساینس پوهان اوس پر داسې ټیکنالوژۍ کار کوي چې وکولی شي له دې خاورې څخه اکسیجن او د ساختماني چارو لپاره خښتې تولید کړي. دا مواد د لمر د خطرناکو وړانګو په وړاندې یو طبیعي ډال (Shield/سپر) کېدی شي چې په سپوږمۍ کې مېشت کسان خوندي وساتي. که څه هم دا خاوره د فضايي کالیو او ماشینونو لپاره د هغې د تېزوالي له امله یو لوی ګواښ (Hazard/خطر) دی، مګر د فضايي اډو د جوړولو لپاره تر ټولو ارزانه لاره همدا ده. دا مقاله د نړيوالو فضايي حقایقو پر بنسټ چمتو شوې ده ترڅو د پښتو ژبې ساینسي پانګه بډایه کړي.

 بهرني لینکونه او اخځلیکونه 
 د ناسا د سپوږمۍ د نمونو مرکز
 د سپوږمۍ د څېړنو نړیوال انسټیټیوټ
 کابل پوهنتون - د ساینسي څېړنو مجله
 د سپیس ډاټ کام علمي برخه

وېشنيزه:ستورپوهنه
وېشنيزه:جیولوژي
وېشنيزه:فضا