رومانتېزم

په پښتو ادبیاتو کې رومانتېزم او د هغې هنري ابعاد 
رومانتېزم (Romanticism) هغه ادبي مکتب دی چې د عقل پر ځای احساس، د واقعیت پر ځای خیال او د صنعت پر ځای طبیعت ته لومړیتوب ورکوي. دا مکتب په پښتو ادبیاتو کې د شلمې پېړۍ له پیل راهیسې د نویو ادبي جریانونو سره یو ځای رامنځته شو او د پښتو شعر او نثر ته یې یو ځانګړی عاطفي رنګ ورکړ.

 د پښتو رومانتېزم بنسټیزې ځانګړنې 
په پښتو ادب کې رومانتېزم د لاندې ځانګړنو له مخې پېژندل کېږي:

 د طبیعت انځورګري: رومانتیک لیکوالان او شاعران طبیعت ته د یوې الهام بښونکې سرچینې په توګه ګوري. هغوی د پښتنو د غرو رغونو، سیندونو او دښتو ښکلا په خورا حساس انداز کې بیانوي.
 فردي عواطف او درد: په دې مکتب کې د لیکوال شخصي درد، مینه، او هیلې محور ګرځي. دا د ټولنیزو پېچلتیاوو پر ځای د انسان د زړه غږ ته ارزښت ورکوي.
 تېښتې او ارمان پالنه: رومانتیک لیکوالان اکثره له سختو ټولنیزو واقعیتونو څخه د "خیال" نړۍ ته پناه وړي او د یوې داسې "ارماني ټولنې" خوب ویني چې هلته یوازې ښکلا او مینه وي.

 په پښتو ادب کې د رومانتېزم سرلاري 
که څه هم د پښتو کلاسیکو شاعرانو لکه خوشال خان خټک او حميد بابا په کلام کې رومانتیک څرکونه شته، خو د یو مستقل مکتب په توګه دا جریان په معاصر پېر کې د لاندې کسانو په مټ پیاوړی شو:

 ۱. سید راحت زاخېلي 
هغه په خپلو نثري اثارو او داستانونو کې د پښتني ژوند عاطفي اړخونه او د مینې کیسې په رومانتیک انداز کې انځور کړې. د هغه رومانونه د پښتو د رومانتیک نثر لومړنۍ بېلګې ګڼل کېږي.

 ۲. غني خان 
غني خان د پښتو د رومانتېزم او سمبولیزم د غونډې ستنه ده. د هغه شاعري د ښکلا، لیونتوب، طبیعت او د ذات د مستۍ یوه بې سارې ټولګه ده. هغه د عقل پر ځای د زړه غږ ته غوږ نیوه، چې دا د رومانتېزم اصلي جوهر دی.

 ۳. ګل پاچا الفت 
که څه هم الفت د ریالیزم مخکښ دی، خو د هغه په "ادبي ټوټو" کې د طبیعت سره مینه او عاطفي انځورګري هغه ته د یو پیاوړي رومانتیک لیکوال صفت هم ورکوي.

 د رومانتېزم او ریالیزم تعامل 
په پښتو ادبیاتو کې رومانتېزم او ریالیزم اکثره یو له بل سره موازي حرکت کړی دی. پښتنو لیکوالانو د خپلې ټولنې د اصلاح لپاره له ریالیزم څخه کار اخیستی، مګر د خپل روح د تسکین او د ښکلا د بیان لپاره یې د رومانتېزم لمن نیولې ده. دې تعامل پښتو ژبه د بیان له پلوه خورا بډایه کړې ده.

 معتبرې سرچینې او ویب لېنکونه 

 کابل پوهنتون، د ژبو او ادبیاتو پوهنځی، په پښتو ادب کې د نړيوالو مکتبونو اغېز.
 د افغانستان د علومو اکاډمي، د پښتو ادبیاتو معاصر تاریخ او جریانات.
 پوهاند صدیق الله ریښتین، "د پښتو معاصر ادبي تاریخ".
 زلمی هېوادمل، "پښتو ادبیات په شلمه پېړۍ کې".
 Britannica: Romanticism in Literature.