لاهور کلا

د لاهور کلا چې په سیمه يیزه توګه د شاهي کلا په نوم هم پېژندل کیږي، د پاکستان د پنجاب ایالت په لاهور ښار کې موقعیت لري. دا کلا د ښار په شمال لوېدیځ کونج کې موقعیت لري. که څه هم د دې کلا تاریخ پخوانیو وختونو پورې اړه لري، دا د مغل امپراتور اکبر اعظم ( 1605-1556 ) له خوا جوړه شوې وه ، په داسې حال کې چې د اکبر څخه وروسته نسلونو بیا رغولو ته دوام ورکړ. له همدې امله، دې کلا ته د مغلو د دود د خورا ښه مثال په توګه کتل کیږي. محمد طاہر(1997) اسلامی ثقافت کا تجزیاتی جائزہ۔ انمول پبلیکیشنز۔ ISBN 81-7488-487-4 د کلا دننه ځینې مشهور ځایونه د شیش محل، عالمګیري دروازه ، نولکھا محل او موتي مسجد شامل دي. په 1981 کې، یونیسکو دا کلا د شالامار باغ سره یوځای د نړیوال میراث ځای په توګه اعلان کړه.

 تاریخ 
د لاهور د کلا د جوړولو په اړه بېلابېل مبهم او دوديز روايتونه شته. جی جانسن، سی اے بیلے اور جے ایف رچرڈ (1988) نئی کیمبرج تاریخ  انڈیا، ناشر جامعہ کیمبرج ISBN 0-521-40027-9 هرصورت، د 1959 د دیوان عام مخې ته د ریاست له خوا د کیندنې په ترڅ کې، د محمود غزنوي د دورې 1025 د سرو زرو سکه وموندل شوه. کوم چې د باغ د خاورې څخه د 62.7 مترو په ژوروالي کې وموندل شو. په داسې حال کې چې د پنځو مترو په اوږدوالي د نورې کيندلو له لارې موندل شوي قوي شواهد ښيي چې د1021 ميلادي کال په شاوخوا کې د محمود غزنوي له خوا د لاهور تر فتحې مخکې هم دلته نفوس موجود وو. سربېره پردې، د قلعہ لاہور کی تین فرشی تہوں کا انکشاف۔ روزنامہ ڈان 28 اپریل 2007 کلا نښې د شهاب الدین غوري له دورې څخه موندل کیدی شي، کله چې هغه د 1180 څخه تر 1186 پورې په لاهور برید وکړ.

 د لاهور د کلا ودانۍ 

 د ذواربعه شاه برج ودانۍ 

 د دېوال انځورګري 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/37/Old_lahore_pattern.jpg/250px-Old_lahore_pattern.jpg|بټنوک|250x250px| د د یوال انځورګري

 تور برج 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0e/Kala_Burj_Lahore_Fort_%28WCLA%29.jpg/257px-Kala_Burj_Lahore_Fort_%28WCLA%29.jpg|بټنوک|257x257px| د کلا برج داخلي ودانۍ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8d/Lahore_Fort_pavilion.jpg/250px-Lahore_Fort_pavilion.jpg|بټنوک|250x250px| 

 د ودانۍ شاه جهاني جوړښت 

 دېوان خاص شاهجهاني 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/78/Dewan-e-Khas_%28Hall_of_Special_Audience%29.JPG/248px-Dewan-e-Khas_%28Hall_of_Special_Audience%29.JPG|بټنوک|248x248px| دیوان خاص په شاه جهاني کې، د مغل امپراتور شاه جهان له خوا جوړه شوې ودانۍ

 موتي جومات 

link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5e/Moti_Masjid_lahore_fort.jpg/248px-Moti_Masjid_lahore_fort.jpg|بټنوک|248x248px| موتي جومات

 د لاهور د کلا دروازې 

 عالمګيري دروازه 

link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c1/Lahore_Fort_Main_Entrance_Angle.jpg/242px-Lahore_Fort_Main_Entrance_Angle.jpg|بټنوک|242x242px| عالمګيري دروازه
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a0/Lahore_Fort_3.jpg/220px-Lahore_Fort_3.jpg|بټنوک| عالم ګيري دروازه
د عالمګيري دروازه د کلا اصلي دروازه ده. دا دروازه په لاهور کې د بادشاهي جومات لویدیځ ته جوړه شوې وه او د مغل امپراتور اورنګزیب عالمګیر لخوا جوړه شوې وه. د دې دروازې اصلي دروازه ډېره لوړه او پراخه جوړه شوې وه، چې د ځانګړي شاهي پوځ اړوند هاتیانو د تېرېدو لپاره هم کارول کېده. له دې دروازې څخه د ننوتلو سره، ختیځ لوري ته یو مربع تالار جوړ شوی و او پورتنۍ پوړ ته یې زینې جوړې شوې وې. سویل ته د ننوتلو دا دروازه د کلا داخلي برخو ته ځي.

 ناګ مندر 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6d/Moti_Masjid_in_Lahore_Fort.jpg/220px-Moti_Masjid_in_Lahore_Fort.jpg|بټنوک| ناګ مندر

 حویلی مايي جندان 

 نور ولولئ: مهاراني جند کور ، مهاراني چاند کور

حویلی مايي جندان د سیکه امپراتورۍ وروستی مهاراجا دلیپ سینګ د واکمنۍ پرمهال جوړ شوی و. د وخت په تیریدو سره، دا ماڼۍ نور شتون نلري او اوس د هغې موقعیت نشي ټاکل کیدی. دا دوه پوړیزه ماڼۍ وه چیرې چې مهاراني چند کور ووژل شو. څیړونکي پدې باور دي چې دا هماغه ودانۍ ده چې اوس د سکه امپراتورۍ لرغوني اثار لري او د سکه ګالري په نوم پیژندل کیږي.

 د لاهور کلا په بېلابېلو وختونو او شرايطو کې 
دا په یقین سره نه شي ویل کیدی چې د لاهور قلعه کله او د چا لخوا تاسیس شوې ځکه چې دا معلومات د تاریخ په پاڼو کې ښخ شوي دي، شاید د تل لپاره، مګر د ِ څانګې لخوا د کیندنو په ترڅ کې موندل شوي نښې څرګندوي چې دا د 1025 میلادي کال څخه ډیر وخت مخکې جوړ شوی و. ، چې جزئیات یې په لاندې ډول دي:

 1241 - د منګولانو لخوا ویجاړ شو.
 1267 - د سلطان غیاث الدین بلبن لخوا بیا جوړ شو.
 ۱۳۹۸ هـ ش – د امیر تیمور د ځواکونو له خوا ویجاړ شو.
 1421ع – سلطان مبارک شاه سید په خټو سره بیا ودان کړ.
 ۱۴۳۲ زیږدیز کال – د کابل د شیخ علي له خوا کلا ونیول شوه او د شیخ کھوکھر د واکمنۍ پر مهال یې د کلا هغه زیانونه ترمیم کړل.
 ۱۵۶۶ – د مغل امپراتور اکبر دا په خپلو پخوانیو بنسټونو کې د خښتو په جوړولو سره بیا جوړ کړ او شاید په ورته وخت کې یې د راوی سیند په لور پراخ کړ. ( تر ً ، راوي د لاهور د کلا د شمالي دېوال په اوږدو کې بهېدل.) اکبر هم د دولت کده خاص وعام جوړ کړی و، چې د جهروکه درشن په نوم مشهور دی او د دروازي جومات او داسې نور هم جوړ کړي وو.
 1618 - جهانګیر "دولت کدا جهانګیر" اضافه کړه.
 ۱۶۳۱ – شاه جهان شیش محل جوړ کړ.
 ۱۶۳۳ – شاه جهان “خوابګاه”، “حمام”، “خلوت خانه” او “موتی مسجد” جوړ کړل. ناتھ ر۔(1982) تاریخ مغلیہ فن تعمیر، ناشرابھینیو ISBN 81-7017-414-7. p. 422
 ۱۶۴۵ زیږدیز کال – شاه جهان "دیوان خاص" جوړ کړ.
 په 1674 میلادي کال کې اورنګ زیب تر ټولو لویه عالمګیري دروازه جوړه کړه.
 1799 یا 1839 - په دې دوره کې، شمالي دیوال چې د خندق په څنګ کې موقعیت لري، د مرمر "هت دیره"، "حویلی مای جندان"، "د باړه دری راجا دیان سینګ" د رنجیت سنګ لخوا جوړ شوی و، یو سکه واکمن چې له 1799 څخه یې حکومت کاوه. تر 1839 پورې
 ۱۸۴۶ – د برتانیې اشغال
 1927 - د کلا سویلي دیوال ړنګ شو ، د یوې قوي کلا په توګه یې خپل حیثیت پای ته ورساوه او د انګلیس لخوا د ِ څانګې ته وسپارل شو.
 یو روایت وايي چې دا کلا د ملک ایاز لخوا جوړه شوې وه چې د لاهور والي سلطان محمود غزنوي لخوا ټاکل شوی و. 

 د لاهور د کلا ښکلي انځورونه 

 جوړښت 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/14/Lahore_Fort_4.jpg/220px-Lahore_Fort_4.jpg|بټنوک
د مغلو په امپراتورۍ کې د کابل، ملتان او کشمیر د واکمنانو د یرغل له امله د لاهور جغرافیایي اهمیت ته په د لاهور قلعه د خښتو په کارونې سره یوه قوي کلا جوړه شوې وه. قلعہ لاہور کی عمارت  ۔ آرک نیٹ ڈیجیٹل لائبریری۔ د دې معمارۍ پارسي رنګ لري چې د مختلفو پاچاهانو له فتوحاتو سره ژور شو. این اے چوہدری (1999) قلعہ لاہور- تاریخ کا گواہ، ناشر سنگ میل ISBN 969-35-1040-2 کلا په ښکاره توګه په دوو برخو ویشل شوې، اداري برخه چې د ټولو دروازو سره ښه تړلې ده او ټول باغونه او د شاهي لیدونکو لپاره عام دیوان لري. په داسې حال کې چې دویمه برخه د شخصي او پټو استوګنځایونو څخه جوړه ده چې په شمالي لوري کې د انګړونو او دهلیزونو په اوږدو کې خپره شوې، چې د "فیل دروازې" له لارې ورته رسیدلي. پدې کې شیش محل، پراخه آرامۍ خونې او کوچني باغونه هم شامل دي. کیتھرین ای جی اصغر (1992) انڈیا میں مغلیہ فن تعمیر، ناشرجامعہ کیمبرج ISBN 0-521-26728-5 بهرنۍ دیوالونه د نیلي پارسي ټایلنګ یوه ښه بیلګه ده. د هغې اصلي دروازه د "مریم زمانی جومات" مخې ته ده پداسې حال کې چې د عالمګیر لویه دروازه د حضوري باغ په لور پرانیزي، چیرې چې لوی بادشاهي مسجد هم موقعیت لري. اے این خان (1997)پاکستان کے اسلامی آثار قدیمہ کا مطالعہ، ناشر سنگ میل

 سرچينې 

وېشنيزه:لاهور کلا
وېشنيزه:لاهور