لريک

لیریک (په لاتین کې: Lerik ، په تالشي کې: Lik) د آذربایجان جمهوریت په سویل ختیځ کې او د ایران پولې ته نږدې د لیریک ايالت په تالیش کې یو ښار دی.

 جغرافيه 
دا غر د البرز غرونو لړۍ د شمال لوېدیز غرونو د تالاش غرونو په منځ کې موقعیت لري. دا ښار د استارا سړک په شمال کې د اردبیل او هیران د پاسه پروت دی او د نمین ښار له لوړو څخه لیدل کېدی شي. دا ښار له شمال څخه د یردیملي ښار ته، له ختیځ څخه د لنکران ښار ته او له سویل او لوېدیځ څخه د ایران پولې ته رسیږي. دا ښار له لنکران څخه ۵۶ کیلومتره لیرې دی. د دغو دوو ښارونو تر منځ سړک غرنۍ او تر ډېره ځنګلونه دي. دا ښار د لیریک ايالت اداري مرکز دی.

 خلک 
د دې ښار نفوس د 1989 کال د سرشمېرنې له مخې 5,824 او د 2009 د سرشمېرنې له مخې 7,301 تنه و. د لیریک ډېری خلک تالش دي، مګر د اذربایجان جمهوریت حکومت دوی اذربایجانان ګڼي .  

د لیریک نفوس په 1939 کې ( د اذربایجان د شوروي سوسیالیستي جمهوریت له تاسیس څخه نږدې لس کاله وروسته): 
خلک شمېر سلنه تالش وګړي ۹۹۶ ۶۸. ۷٪ ازري ۳۰۳ 20. ۹٪ روسان ۱۰۷ 7. 4 ارمانیايان 11 0. ۸٪ نور ۳۲ 2. 2% ټول ۱۴۴۹  100%
2009 کال سرشمېرنه: 
خلک شمېر سلنه ازري 72228 ۹۶. ۹۲٪ تالش ۲۲۸۱ 3. ۰۶٪ روسان 11 0. ۰۱٪ نور 2 0. ٪۰۰

 ژبه 
د تالش وګړو اصلي ژبه تالشي ده او دوی په ازري ترکي کې هم مهارت لري. ځینې یې له روسي ژبې سره بلد دي. د لیریک د خلکو د تالشي تلفظ د اردبیل ولایت د انباران ولسوالۍ خلکو ته ډېر ورته دی.

 دین 
د لیریک ډېری وګړي مسلمان او شیعه دي. یو شمېر سني هم هلته اوسیږي. MÜSƏLMAN DİNİ İCMALAR - 2016-cı ildə qeydiyyatdan keçənlər . scwra.gov.az 

 تاریخ 
لیریک د اذربایجان جمهوریت یو له پخوانیو ښارونو او مېشت ځایونو څخه ګڼل کيږي. دلته د پخوانیو خلکو انځورونه او رسامۍ شتون لري چې په غارونو کې ژوند کوي. نن ورځ، د برونزو- نیولیتیکي ارقام موندل شوي دي. 

دې ښار ته نږدې یو له لرغونو او په زړه پورې ځایونو څخه د بذیر غار دی . په نولسمه پیړۍ کې د جاک ډی مورګان لخوا په دې غار کې د نیپالیټیک انسانانو پاتې شوني وموندل شول. تر هغه وروسته پوهاند اسدالله جعفروف په همدې سیمه کې د پاولیتیک دور یوه لرغونې هستوګنه وموندله. 

لیریک د تالاش د ځمکې یوه برخه وه او د زنده جان ولسوالۍ مرکز و. د میش ښار له هغه وخت راهیسې د تالش خانې برخه وه چې د ګلستان په تړون کې د ایران له خاورې جلا شوې وه. له دې تړون وروسته په شمالي تالاش کې ګڼ لاریونونه او نښتې وشوې چې تر یوه حده یې کار وکړ او عباس میرزا او د هغه پوځیانو د تالش، اذربایجان او اران له ځايي خلکو سره یو ځای د روسیې پوځ شاتګ ته اړ کړ . خو له څه مودې وروسته د روسیې پوځ په چټکۍ سره ټولې سیمې له ایران څخه ونیولې او د لیریک شاوخوا د غرونو یوه برخه چې د تالش په شمال کې او د هیران دره او د استارا ښار په شمال کې وو، د ایران څخه جلا شوې. د ترکمانچې تړون د لیریک ښار د شوروي د دورې تر پایه پورې د زنده د ولسوالۍ مرکز و او له ۱۹۳۰ کال راهیسې د دې سیمې نوم په لیریک بدل شو. د 1939 په سرشمیرنه کې، د لیریک نږدې ټول خلک د تالش په توګه ثبت شوي. 

 هوا 
لیریک معتدل اقلیم او غرونه لري. په لیریک کې منی اکثرا باراني او ځینې وختونه واوره وي. د جنورۍ په میاشت کې منځنۍ تودوخه د 1 او 4- درجو سانتي ګراد او په جولای کې د 12 او 22 درجو سیلسیس ترمنځ وي. اوسط کلنی اورښت د 300 څخه تر 800 ملي میترو پورې دی او د اذربایجان جمهوریت یو له ډېرو باران ورېدونکو ځایونو څخه شمېرل کیږي. 

 طبیعت 
د ژویند په نوم د ځنګلي ژوند پټنځای لیریک ته نږدې د نباتاتو او حیواناتو ساتلو لپاره رامینځته شوی. د دې سرپناه جوړول ۴۰. دا 3 هکتاره ده او د اذربایجان جمهوریت د علومو ملي اکاډمۍ په دې کې د نباتاتو د څیړنې مرکز تاسیس او فعال کړی دی. دا سرپناه د حیواناتو او ډولونو لکه لیوه، ږیره، ګیدړ، وحشي پیشوګانو، خنزیرانو او نورو حیواناتو او نباتاتو او ونو لکه بلوط، هانټون، بیچ، اخروټ او انجیل د استوګنې ځای دی.  

د لیریک بوټي په عمده توګه د غرنیو او نادرو ونو او غرونو ځنګلونو څخه جوړ شوي دي، په ځنګلونو کې، بلوط، هاوان، مونګ، اخروټ او انارو وده کوي.

 کلتور 

 خواړه او خواړه 

 سپورت 

 رسنۍ 

 ګالری 
ښي|بټنوک|250x250px| په لیریک ښار کې د حیدر علییف مرکز

 اړوندې پوښتنې 

 د اذربایجان جمهوریت د ښارونو لیست
 هڅه
 شمالي هڅې
 تالاش-مغان جمهوریت
 لنکران

 سرچینې 

 Lerik در سرور تحت شبکه نام‌های جغرافیایی
 World Gazetteer: Azerbaijan – World-Gazetteer.com

وېشنيزه:ليريک و
وېشنيزه:ايراني چينايان
وېشنيزه:ازربايجان
وېشنيزه:اذرباي
وېشنيزه:تالش و
وېشنيزه:منځنی ختيځ
وېشنيزه:منځنۍ
وېشنيزه:ازري وګړي
وېشنيزه:رو
وېشنيزه:شوروي اتحاد
وېشنيزه:Pages with unreviewed translations