اسلامي دولت – خراسان ولایت

د اسلامي دولت – خراسان ولایت (په عربي ژبه: الدولة الإسلامية – ولاية خراسان؛ ISIS-K) د اسلامي دولت اړوند وسله واله ډله ده چې په سوېلي آسيا او منځنۍ آسيا کې فعاله ده. دې ډلې ته ځینې رسنۍ د ISK یا IS-K، ISISK یا ISIS-K، ISKP یا IS-KP، داعش-خراسان نوم ورکوي. IS-K په افغانستان، پاکستان، تاجکستان، او ازبکستان کې فعاله ده، چې په دې ځایونو کې یې د بریدونو مسئولیت په غاړه اخیستی. داعش او طالبان ځانونه د یو بل دښمنان ګڼي. 

دا ډله د ۲۰۱۵ کال په جنوري کې د افغانستان په ختیځ کې د ناراضي او بېلو شوو طالبانو له لوري رامنځ ته شوه، خو په غړیتوب کې یې د بېلابېلو هېوادونو، په ځانګړې توګه د پاکستان، بنګله دېش، هند او میانمار، وګړي ګډون لري. د دې ډلې لومړي مشران، عبدالرؤف علیزا او حافظ سعید خان په ترتیب سره د ۲۰۱۵ کال په فبروري، او د ۲۰۱۶ کال په جولای کې د امریکایي ځواکونو له خوا ووژل شول. ورپسې مشران یې هم وژل شوي دي. د ۲۰۲۰ کال په اپرېل کې د دې ډلې مشر عبدالله اورکزی د افغانستان د پخوانیو استخباراتو یا د ملي امنیت ریاست له خوا ونیول شو. 
کيڼ|frameless
ISIS-K د ملکي وګړو په وړاندې ډېر لوی بریدونه، په ځانګړې توګه په افغانستان او پاکستان کې ترسره کړي دي. د ۲۰۱۸ کال په جولای کې، د پاکستان په مستنګ کې د ISIS-K یوې بمي چاودنې ۱۴۹ تنه د مرګ کندې ته واچول. د ۲۰۲۱ کال په مې میاشت کې، په کابل کې د ISIS-K  یوې چاودنې ۹۰ تنه ووژل. د ۲۰۲۱ کال په اګسټ کې، له کابل څخه د متحده ایالاتو د وتلو په ترڅ کې، د ISIS-K ډلې بمي بريد ۱۳ امریکايي پوځي پرسونل او لږ تر لږه ۱۶۹ تنه افغانان ووژل، چې له ۲۰۱۱ کال ورسته دا په افغانستان کې په یوه برید کې د متحده ایالاتو د پوځي تلفاتو ترټولو لوړه شمېره ده. 

 شالید 
د ۲۰۱۴ کال د سپټمبر په شاوخوا کې، اسلامي دولت یو پلاوی پاکستان ته ولېږ ترڅو پاکستاني طالبانو د ډلو په ګډون له سیمه ییزو اورپکو سره وګوري، چې دې خبرو اترو میاشتې وخت ونیو. په همدې وخت کې، د پاکستان په ځینو برخو کې د داعش په ملاتړ شب نامې، بیرغونه او تبلیغاتي مواد، په پښتو او دري ژبو د یو لیکل شوي بروشر په ګډون، ووېشل شول چې په ټولو مسلمانانو یې غږ کړی و ترڅو له ابوبکر البغدادي سره بیعت وکړي. داسې ویل کېدل چې دا پاڼې د پولې هاخوا په افغانستان کې چاپ شوي او تکثیر شوې وې. د طالبانو پخوانی قومندان عبدالرووف خادم د ۲۰۱۴ کال په اکټوبر کې عراق ته لاړ او وروسته افغانستان ته راستون شو او هلته یې په هلمند او فراه ولایتونو کې خپل پلویان جلب او جذب کړل. په همدې میاشت کې د پاکستاني طالبانو شپږ قوماندانان؛ حافظ خان سعید، رسمي ویاند شاهدالله شاهد، او د پاکستاني طالبانو د کرم او خیبر قبایلي سیمو او د پېښور او هنګو ولسوالیو قوماندانان په ښکاره له پاکستاني طالبانو جلا شول او د ابوبکر البغدادي سره یې بیعت وکړ. 

دا شپږ کسان د ۲۰۱۵ کال د جنوري میاشتې په ۱۰ نېټه په یوه ویډیو کې راڅرګند شول او له البغدادي سره بیعت یې تازه کړ او حافظ سعید خان یې د خپلې ډلې د مشر په توګه وټاکه. له دوی سره د منځنۍ کچې قوماندانان او د افغانستان د لوګر او کنړ ولایتونو او د پاکستان د لکي مروت څخه استازي یو ځای شول. شاهدالله شاهد ادعا وکړه چې د دواړو هېوادونو نورو جهادي ډلو هم له دې بیعت ملاتړ کړی، خو په شخصی توګه و نه توانېدل چې په غونډه کې ګډون وکړی. ورپسې په دې نوې جوړه شوې ډله کې د ازبکستان د اسلامي غورځنګ غړو او د منځنۍ آسیا نورو وسله والو هم ګډون وکړ. Robin Wright. U.S. retaliation for the Kabul bombing won't stop ISIS or end terrorism. New Yorker. 27 August 2021.

له ۲۰۱۷ کال راهیسې، IS-K د امریکایي سرتېرو، افغان او پاکستاني امنیتي ځواکونو سره د څه کم-زیات ۲۵۰ نښتو مسئولیت په غاړه واخیست. Ellen Mitchell.  Five things to know about ISIS-K. The Hill. 28 August 2021.

 هدف 
د مرکزي اسلامي دولت د "ولایت" په توګه، د دې ډلې موخه دا ده چې په خپل سر اعلان شوی خلیفه د خراسان ولایت تر بیرغ لاندې د مرکزي آسیا او جنوبي آسیا کنټرول په لاس کې واخلي. د داعش د تبلیغاتي څانګې له خوا خپره شوې نقشه، په شمال کې له قزاقستان څخه، په سوېل کې تر سریلانکا او مالدیپ پورې او په لوېدیځ کې له ختیځ ایران څخه تر لوېدیځ چین پورې سیمه د خراسان ولایت په توګه ښیي.  Muhammad Amir Rana. What ISIS and the 'caliphate' mean for Pakistan. Dawn News. 3 July 2014.

 سرچينې