سپېڅلتيا

سپېڅلتيا يا Catharsis یوه یوناني کلمه ده چې مانا یې پاکول، تطهير او تذکيه ده، چې وروسته د څېړونکو لپاره په ساینسي اصطلاح بدله شوه. دا کلمه د یوناني کلمې Katharine څخه اخیستل شوې، چې د "پاکولو" مانا لري، او د خپل پرمختګ په جریان کې، دا اصطلاح د مذهب، طب او نورو یوناني علمي دودونو څخه معاصر بحثونو ته ننوتې ده. ("Catharsis" in Attp//: Dictionary of the history)

 د ارستو تعریف 
کيڼ|بټنوک|158x158px| اوډیپس 

 کاتريس يا سپېڅلتيا د لوبې د احساساتي ځواکونو "پای" دی، د بېلګې په توګه، په یوه غمجنه لوبه کې، کتارسیس د ویرې پای او د رحم ښه والی دی. (او برای ترس واژهٔ یونانی (PHOBOS) و برای همدردی واژهٔ (ELEOS) را به کار می‌برد) دا احساساتي قوتونه باید مخکې له دې چې په لېدونکو کې اغېزمن شي په ډرامه کې شتون ولري. او کله چې دا احساسات یا کوم احساسات چې ډرامه پخپله د ځواک په توګه لري په ډرامه کې پای ته ورسیده نو په لیدونکو کې هم پای ته ورسیده. ("Catharsis")
 ارسطو کتارسیس د هنر له کار څخه د خوند اخیستلو یوه پایله ګڼي، او هغه یې په عمده توګه په تراژیدي کې یادوي. تراژیدي سندرغاړي د ټولنې د ښه طبقو د ژوند یوه پیښه انځوروي چې ظلم ورسره شوی او د هغه غلطۍ لپاره چې دوی یې مستحق دي ډیر پیسې ورکړي. Catharsis دلته معنی لري؛ له یوې خوا د تراژیدي لیدونکي له دې ویره لري چې د تراژیدي اتل په ورته حالت کې پاتې شي او له بلې خوا د هغه لپاره د خواخوږۍ احساس کوي. کښت یا اصالح د ډار او رحم له ترکیب څخه پیښیږي. Catharsis یوه پروسه ده چې په ترڅ کې د انسان د طبیعت څلور عناصر؛ بلغم، سوډا، صفرا او وینه چې انسان یې په خوړلو تېروتنه کوي بېرته خپل اصلي حالت ته راګرځي. ارسطو په هنر کې د دې کتارسیس لټون کوي.   (کاتارسیس بخشی از رسالت هنر)
 د رینانسانس څخه تر اوسه پورې، د ارسطو د کتارسیس مفکورې مختلف تفسیرونه وړاندې شوي، چې په عمومي توګه په دوو برخو ویشل کیدی شي: یو، هغه څوک چې د یونان مفهوم په کښت، پاکولو، پاکولو، پاکولو، پاکولو او انیما کې ژباړي، او نور مفهوم. دوی دا د درملو په توګه تعبیر کړی، او نورو یې دا د رحم او ډار په ګډون د ټولو حواس د اصلاح کولو وسیله ګڼلې ده.

 د کتارسیس په اړه د بریخټ تفسیر 
زموږ په اند هغه څه چې ارستو د تراژیدۍ لپاره ټاکلی هدف دی . دا د کرنې معنی لري، کوم چې د هغه عملونو په تقلید سره د لیدونکو ښکلا کول دي چې ویره او رحم راپاروي. دا کښت د یو ځانګړي رواني عمل پر بنسټ والړ دی: په هغو کسانو کې د لیدونکو د جذب (اصطلاح رایج امروزه «همذات پنداری» است) پر بنسټ چې چلند یې د لوبغاړو لخوا تقلید شوی.   (مروری بر بوطیقای ارسطو و مفاهیم اصلی آن)

 د کتارسیس مفهوم 
د نېتشې په وینا، کتارسیس د موسیقۍ له لارې د انسان او کائنات ترمنځ اړیکه موندل دي، کوم چې ځان ته د غفلت کولو او د انفراديت اصول هیرولو، او د خوښۍ په حالت کې څرګندیږي. غمجنه خوښي د دې ډیونیزیان په خوښۍ کې ده. د تراژیدۍ سره، جذبه او داخلي خوښۍ په عقل او اخلاقو غالب کیږي.  نيتشې د هرې خوښۍ او درد په برخه کې چې ژوند يې موږ ته وړاندې کوي، کتارسيس ناگزير جذب ګڼي، او د سولې ترڅنګ بصيرت چې د داسې ځان تسليمېدو پايله ده.

د ملټن نظر: ملټن دا مفکوره د تمثیل د درملنې د اصولو پر بنسټ د یو تراژیکي تعدیل په توګه تشریح کوي.

د ورډزورت له نظره: ورډزورت له ډراماتيک شعر څخه انعطاف منونکي شعر او بشردوستانه تعبیر ته پاملرنه کوي، چې په دې معنی چې لوستونکي تابع وي او انساني فضایل ترلاسه کوي، له تعصب او غرور څخه پاک وي او د غرور او تکبر څخه زیږیدلی وي، ترڅو دوی ډک کړي. روحاني افقونه

 پايليکونه 

 بهرنۍ لینک 
د ډرامې دورې کې کتارسیس (کلاسیک - عصري)

وېشنيزه:ارستو څنګپټه
وېشنيزه:ارستو