دمې او ستاتېرۍ حقونه

د دمې او ساتېرۍ حقونه هغه اقتصادي، ټولنیز او کلتوري حقونه دي  چې په هغې کې يو شخص د کار او نورو ټولنیزو مسوولیتونو څخه  کافي وزګار وختولري. دا د کار کولو حق او د کاري ساعتونو په اړه د قانوني محدودیتونو لپاره تاریخي حرکت سره تړاو لري. نن ورځ، د دمې او ساتيري حق د بشري حقونو په نړیواله اعلامیه ، د اقتصادي، ټولنیزو او کلتوري حقونو نړیوال میثاق ، د ماشوم د حقونو کنوانسیون ، او په ډیری سیمه ایزو متنونو لکه د افریقا د ماشوم حقوق او هوساینه کې پېژندل شوي حقونه دي.

 تاریخ 
د دمې، ساتېرۍ او لوبو کولو حق لپاره مبارزه  په  19 پېړۍ کې پيل شوه چې د اته ساعته ورځني کار لپاره يې يو خوځښت پيل کړی و. د 1856 په پیل کې، د استرالیا د میلبورن په پوهنتون کې هغوی يو لاريون وکړ او خپل کاري وسايل يې په ځمکه کېښودل، ترڅو د کار نه کولو د اعتصاب له مخې د کار کولو وختونه راکم کړي،اته ساعته ورځنی کار د دې او دې ته ورته لاريونونو او حقغوښتنو يوه بېلګه ده چې د ډېرو ګارګرو په زحمتونو په نړيواله کچه پېژندل شوې ده،  چې نن ورځ يې مونږ د دمې او ساتېرۍ په توګه پېژنو. په 1856 کې د اسټرالیا سټونماسن شعار په لاندې ډول و: 

په داسې حال کې چې آسټرالیا یو له لومړنیو هیوادونو څخه و چې د نړیوال کاري ساعتونو محدودیتونو څخه خوند اخلي (د تفریح حقیقت) ، د شلمې پیړۍ په اوږدو کې ډیری نورو هیوادونو ورته قوانین تصویب کړل چې د ساعتونو ساعتونو شمیر محدودوي.

 تعریف 
د دمې او ساتيري د حق عصري مفکوره د بشري حقونو د نړیوالې اعلامیې په 24 ماده کې پېژندل شوې چې وايي: 

د اقتصادي، ټولنیزو او کلتوري حقونو نړیوال میثاق په دریمه برخه کې په 7 ماده کې پیژندل شوي: 

د تفریح حق هم د ماشوم د حقونو د کنوانسیون په 31 ماده کې پیژندل شوی، او د ماشوم د حقونو او هوساینې په اړه د افریقایي منشور په 12 ماده کې، دواړه دا پیژني: "International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights Adopted and opened for signature, ratification and accession by General Assembly resolution 2200A (XXI) of 16 December 1966 entry into force 3 January 1976, in accordance with article 27" (PDF). Retrieved 2020-02-28. 

د تفریح حق د مدني او سیاسي حق په مقابل کې اقتصادي، ټولنیز او کلتوري حق ګڼل کیږي. د استراحت او استراحت حق د کار له حق سره تړلی دی، چې د بشري حقونو د نړیوالې اعلامیې د ۲۳ مادې او د اقتصادي، ټولنیزو او کلتوري حقونو د نړیوال میثاق د ۶.۳ مادې له مخې برابر شوی دی. چیرته چې د کار حق د کار کولو حق برابروي، د استراحت او استراحت حق خلک له ډیر کار څخه ساتي.

د اقتصادي، کلتوري او ټولنیزو حقونو کمیټې د اقتصادي، ټولنیزو او کلتوري حقونو د نړیوال میثاق د ۷ مادې په اړه کومه عمومي تبصره نه ده کړې. له همدې امله، د استراحت او تفریح د حق په اړه د دولتونو د ځانګړو مکلفیتونو په اړه هیڅ نړیوال تړون شتون نلري، او "د دې شرایطو هیڅ عام مفهوم شتون نلري چې په رسمي توګه فرض شي". David Richards and Benjamin Carbonetti, “Worth what we decide: a defense of the right to Leisure,” International Journal of Human Rights, vo. 17, no. 3, (2013): 331. په هرصورت، دولتونه لاهم د استراحت او تفریح حق په اړه مسؤلیتونه لري

 د استراحت او تفریح په حق کې د دولت مکلفیتونه 
د بشري حقونو د نړیوالې اعلامیې د ۲۴مې مادې له مبهم ژبې سره سره، دولتونه د تفریح د حق په تړاو مکلفیتونه او مسوولیتونه لري. د اقتصادي، ټولنیزو او کلتوري حقونو د کمیټې لخوا د متنونو په اړه خپاره شوي متنونه دا ثابتوي چې د ټولو حقونو په اړه، د استراحت او تفریح حق په ګډون، دولتونه د درناوي، ساتنه او بشپړولو مکلفیت لري.

 درناوی، ساتنه او پوره کول 
د درناوي، ساتنه او بشپړولو اصول د اقتصادي، کلتوري او ټولنیزو حقونو په اړه د دولت اساسي مکلفیت دی، په شمول د تفریح حق: 

د درناوي د تعریف پر بنسټ د اقتصادي، ټولنیزو او کلتوري حقونو کمیټې عمومي تبصره 14،  د درناوي مکلفیت له دولتونو څخه غواړي چې په مستقیم یا غیر مستقیم ډول د مداخلې څخه ډډه وکړي. د استراحت حق. د ساتنې مکلفیت له دولتونو څخه غواړي چې داسې اقدامات وکړي چې د دریمې ډلې د تفریح حق کې د مداخلې مخه ونیسي. په نهایت کې، د پوره کولو مکلفیت له دولتونو څخه غواړي چې د تفریح حق د ترلاسه کولو او خوند اخیستو لپاره مناسب مقننه، اداري، بودیجه، قضایي، پرمختیایي او نور اقدامات وکړي.

له همدې امله، دولتونه باید نه یوازې د ډیرو کارونو څخه د افرادو درناوی او ساتنه وکړي، بلکه باید حق هم پوره کړي، او ډاډ ترلاسه کړي چې افراد د دې وړتیا لري چې په مثبت ډول د تفریح حق څخه خوند واخلي، نه یوازې د ډیر کار په نشتوالي کې.

 نيوکه 
د استراحت او تفریح حق، لکه د ډیرو اقتصادي، ټولنیزو او کلتوري حقونو (ESCR) په څیر، ډیری وختونه د مدني او سیاسي حقونو په پرتله لږ مهم یا بنسټیز ګڼل کیږي. د اقتصادي، ټولنیزو او کلتوري حقونو انتقادونه لکه موریس کرینسټن او آریه نییر ، یا د ویلیم ټالبوټ کوم حقونه باید نړیوال وي ، William Talbott, Which Rights Should be Universal. Oxford. Oxford University Press. 2005 ډیری وختونه استدلال کوي چې ESCR د انساني کرامت لپاره غیر ضروري دي، د مدني او سیاسي حقونو په پرتله لږ بنسټیز دي، ډیر دي. ګران او غیر عملي، او دا چې د انسانانو ځینې حوزې د ESCR مستحق نه دي. David Richards and Benjamin Carbonetti, “Worth what we decide: a defense of the right to
Leisure,” International Journal of Human Rights, vo. 17, no. 3, (2013): 331.

په هرصورت، د بشري حقونو پوهان په زیاتیدونکې توګه د نه جلا کیدو مفهوم مني او دا مني چې ټول بشري حقونه بنسټیز دي. Richard McGrath, Janette Young, and Caroline Adams, ‘leisure as a human right special edition introduction,’ Annals of Leisure Research, vol. 20, no. 3, (2017): p. 314. د استراحت او استراحت حق مدافعین ادعا کوي چې دا د هوساینې لپاره بنسټیز اهمیت دی کله چې اساسي امنیت تضمین شي، او دا تفریح "د وخت ضایع کول یا یوازې د کار څخه غیر حاضري نه ده، بلکه، د کار لپاره اړین دی. د عزت ژوند" David Richards and Benjamin Carbonetti, “Worth what we decide: a defense of the right to
Leisure,” International Journal of Human Rights, vo. 17, no. 3, (2013): 334.

د استراحت او تفریح حق یو راپورته کیدونکی بشري حق دی او د هغې د اهمیت او پلي کیدو په اړه بحثونه ممکن روان وي.

 دا هم وګوره 
 * کلنی رخصت
 کاري نيوکې
 څلور ورځنۍ اونۍ
 د کار حقونه
 فرصت
 زیات کار
 د تادیې وخت
 ساتېری
 شپږ ساعته ورځ
 د کار او ژوند توازن

 سرچينې 

وېشنيزه:حقوقي څنګپټې
وېشنيزه:حقوق
وېشنيزه:Pages with unreviewed translations