د بېلاروس او روسيې اړيکې

د بېلاروس او روسیې ترمنځ اړیکې د بېلاروس او روسیې ترمنځ دوه اړخیزو اړیکو ته اشاره کوي. دا دواړه هېوادونه ځمکنۍ پوله شریکوي او یو بین المللي اتحادیه يي حکومت جوړوي. د دواړو هېوادونو ترمنځ څو دوه اړخیز تړونونه لاسلیک شوي دي. روسیه د بېلاروس ترټولو لوی او مهم اقتصادي او سیاسي ملګری دی. دواړه د مختلفو نړیوالو سازمانونو غړي دي، چې له هغې ډلې د همګټو هېودونو ټولنه ، د یورواسيا ګمرکونو ټولنه ، د ډله يیز امنیت تړون سازمان ، او ملګري ملتونه يادولای شو.

 كله 

 د 1990 لسیزې په پیل کې 
د شوروي اتحاد له ړنګېدو وروسته، د روسیې نوي حکومت هڅه وکړه چې د ۱۹۹۱ کال د ډسمبر په اتمه د یوه سیمه ییز سازمان په جوړولو سره د خپلواکو  مشترک المنافع دولتونو (CIS) په چوکاټ کې  ګټې د شوروي اتحاد تر ماتې وروسته خوندي وساتي. په هرصورت، بېلاروس ، د نورو CIS جمهوریتونو په څېر، د روسیې څخه ځان لرې کول پیل کړل، په ځانګړې توګه په هغه وخت کې چې روسيې هڅه کوله چې خپل غورځېدلی اقتصاد په پښو ودروي او د لوېدیځ سره اړیکې ښه کړي. Two Decades of the Russian Federation’s Foreign Policy in the Commonwealth of Independent States: The Cases of Belarus and Ukraine , Ef.huji.ac.il, p. 17

د 1990 لسیزې په لومړیو کې، روسیې اندېښنه درلوده چې د بېلاروس په څېر نږدې بهرني هېواد کې د هغې ښکېلتیا به هغه اړیکې له خطر سره مخامخ کړي چې د لوېدیځ سره یې د جوړولو هڅه کوي. په هرصورت، کله چې ناټو ختیځ ته پراختیا پیل کړه، روسیې ځان په یو ستونزمن حالت کې وموند. له یوې خوا، هغه د لوی جیوپولیټیک بلاک له سقوط سره مخ و، چې یو وخت یې پرې کنټرول درلود، او له بلې خوا، هغې احساس کاوه چې لوېدیځ هڅه کوي روسیه د خپلې پخوانۍ امپراتورۍ ټوټو په راټولولو سره له اروپایی نړۍ څخه وباسي. دا خبرې د بېلاروس سره د ښو اړیکو د زیاتوالي لامل شو. Doklad ‘Rossiia-SNG’: nuzhdaetsia li v korrektirovke pozitsiia Zapada? (Moscow: Sluzhba vneshnei razvedki Rossii, 1994)

 د 1990 لسیزې له نیمایي څخه تر وروستیو پورې 
د 1990 لسیزې په منځ کې، او په ځانګړې توګه وروسته له هغه چې الکساندر لوکاشینکو د 1994کال په جولای کې واک ته ورسېد، بېلاروس د روسیې سره د یوځای کېدلو او اړيکو ټينګولو لپاره د يو غوره کانديد په توګه کار وکړ. د 1995 کال د فبرورۍ په میاشت کې له بېلاروس سره د دوستۍ، ښه ګاونډیتوب او همکارۍ د تړون له لاسلیکولو وروسته، د روسیې ولسمشر بوریس یلتسین وویل چې «دواړو هېوادونو له پېړیو راهیسې تاریخي تجربې شریکې کړې دي. هغه اعلان وکړ چې دا "زموږ د دواړو هېوادونو د ژور ادغام په اړه د تړون او نورو سندونو لاسلیک کولو لپاره یو بنسټ رامنځته کړی." د ټولو همګټو خپلواکو هېوادون په لړ کې، بېلاروس د خپل جغرافيايي موقعیت له مخې ، له روسیې سره د اړیکو او  ملګرتیا او د اصلاحاتو د پرمختګ له امله د دې ډول اړیکو لپاره ترټولو زيات حق لري. “Yeltsin on Protecting CIS Border,” Itar-Tass (22 February 1995), in Russia and the Commonwealth of Independent States: Documents, Data, and Analysis, ed. Zbigniew Brzezinski and Paige Sullivan (New York: Armonk, 1997), p. 311.

د ادغام بهیر د 1996 کال د اپریل په دوهمه پیل شو او یو کال وروسته د بېلاروس او روسیې اتحادیه جوړه شوه. د دې پروسې پایله د 1999 کال د دسمبر په 8 نیټه د روسیې او بیلاروس ترمنځ د اتحادیې د دولت رامنځته کول وو. Two Decades of the Russian Federation’s Foreign Policy in the Commonwealth of Independent States: The Cases of Belarus and Ukraine , Ef.huji.ac.il, p. 18 د بېلاروس او روسیې ترمنځ د اتباعو د مساوي حقونو تړون د دسمبر په 1998 کې لاسلیک شو چې د کارموندنې او طبي پاملرنې او تعلیم ته لاسرسی برخې تر پوښښ لاندې لري.

 2000 کال 
وروسته له هغه چې ولادیمیر پوتین واک ته ورسېد، هغه د بېلاروس سره د اړیکو له حالت څخه خپله ژوره ناخوښي څرګنده کړه او د 1999 په تړون یې نیوکه وکړه، د هغه پالیسي دا وه چې په دې تړون کې حقیقي مواد ځای پرځای کړي. د هغه وړاندیز دا و، چې د فدراسیون ماډل کې اتحادیې او اتحاد ته دوام ورکړي، دا په دې مانا وه چې بېلاروس به د روسیې فدراسیون سره یوځای شي یا د اروپایي اتحادیې  په څېر یو اتحادیه جوړه کړي. مګر بېلاروس انکار وکړ او په پخواني وضعیت پاتې شو. Two Decades of the Russian Federation’s Foreign Policy in the Commonwealth of Independent States: The Cases of Belarus and Ukraine , Ef.huji.ac.il, pp. 20–21

په هرصورت، داسې برېښي چې روسیې ته د بېلاروس ستراتیژیک ارزښت د نړیوالو بدلونونو او پرمختګونو له امله دوام ومومي. په دې فعالیتونو کې د 2001 کال د سپټمبر د 11 له بریدونو وروسته د شوروي څخه وروسته په فضا کې د متحده ایالاتو نظامي فعالیت، د لوېدیځ په لور د ختیځې اروپا هېوادونو د دریځ بدلون، په پولنډ یا چک کې د ناټو د توغندیو دفاعي سیسټم ځای پرځای کول شامل دي. جمهوریت ، او له هرڅه پورته، د رنګي انقلابونو ظهورد دواړو هېوادونو د نظامي، سياسي او اقتصادي ادغام د پروسې د پاتې کېدو سبب وګرځېده. Two Decades of the Russian Federation’s Foreign Policy in the Commonwealth of Independent States: The Cases of Belarus and Ukraine , Ef.huji.ac.il, pp. 24–25

په دې پوهېدل چې د بېلاروس سره بشپړ یوځای کېدل به ګران وي، روسیې خپله بهرنۍ پالیسي ډېره عملي لوري ته واړوله. په دې پالیسي کې دوه اصلي اهداف توپیر کېدی شي، لومړی د هغه اقتصادي بوج کمول چې بېلاروس په خپل اقتصاد باندې تحمیل کړي، او دویم یې په بېلاروس کې د انرژۍ د ترانسپورت بنسټونه په غاړه اخیستې وه. دغو دوو موخو د دواړو هېوادونو ترمنځ تر ټولو زیاتې شخړې او ګازي جګړې اغېزمنې کړې دي.

 د 2010 لسیزه او د روسیې او اوکراین ترمنځ جګړه 

له 2014 راهیسې، په هېواد کې د روسیې د نفوذ منلو کلونو وروسته، لوکاشینکو د روسیې سره د کریمیا د يوځای کېدو او د اوکراین په ختیځ کې د پوځي مداخلې له امله د روسیې او اوکراین د جګړې له پیل وروسته د بېلاروس د هویت په بیا رغولو ټینګار وکړ. د لومړي ځل لپاره، هغه په بیلاروس په روسي ژبه چې ډېری خلک يې وايي وينا وکړه: "موږ روسي نه یو - موږ بېلاروس یو" او وروسته یې د بیلاروس ژبې کارولو ته وهڅول. د سوداګرۍ ناانډولۍ، سرحدي شخړې، او د اختلافي غږونو په وړاندې د رسمي چارواکو ډېر نرم چلند د روسیې سره د اوږدې مودې ګرمو اړیکو کمزوری کولو برخه وه. The Strange Death of Russia's Closest Alliance, Global Voices, 21 February 2017

د 2017 کال د سپتمبر په 14، د بېلاروس او روسیې ترمنځ اړیکې د پوځي تمریناتو سره بېرته عادي حالت ته راستنې شوې.  

په 1995 کې، د بېلاروس سره د روسیې پوله ویجاړه شوه. په هرصورت، په 2014 کې، پوله د بېلاروس لوري ته بیارغول شوې وه. په بدل کې، د 2017 په فبروري کې، روسیې د سمولینسک سیمه یوه سرحدي سیمه جوړه کړه. 

 2020: کړکېچنې اړیکې او پوخلاینه 
بیلاروس او روسیه دواړه د شوروي اتحاد غړي هېوادونه وو. په تاریخي لحاظ، روسیې تل بېلاروس د روسیې خاوره ګڼلې ده. د بېلاروس کلمه چې په سلاویک ژبه کې ژباړل شوې د "سپینې روسیې خلک " مانا لري. د 2020 کال د جنوري په 24 ، د بېلاروس او روسیې ترمینځ د نوي کړکیچ نښې رامینځته شوې کله چې د بېلاروس ولسمشر الکساندر لوکاشینکو په ښکاره ډول د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین په دې تورن کړ چې بېلاروس د روسیې برخه جوړوي.  دا د بیلاروس لپاره د روسیې اقتصادي سبسایډي کمولو لامل شو.

د 2020 کال په جولای کې، د بېلاروس او روسیې ترمنځ اړیکې په مینسک کې د 33 روسي پوځي قراردادیانو له نیول کېدو وروسته کړکیچنې شوې.  لوکاشینکو بیا پر روسیه تور ولګاوه چې د واګنر ګروپ په نامه د یوه خصوصي روسي پوځي شرکت ۲۰۰ جنګیالي بېلاروس ته د اګست د میاشتې د نهمې نېټې د ولسمشرۍ له انتخاباتو مخکې د بې ثباته کولو لپاره د استولو هڅه پټوي. 

د اګست په 5، 2020، د روسیې د امنیت مشر دیمتري میدویدیف بېلاروس ته خبرداری ورکړ چې قراردادیان خوشې کړي. لوکاشینکو دا ادعا هم وکړه چې روسیه په راتلونکو ټاکنو کې د نفوذ لپاره د واګنر ګروپ کارولو لپاره د خپلو هڅو په اړه دروغ وايي. 

د ولسمشریزو ټاکنو او د نویو لاریونونو له پیل وروسته، لوکاشینکو د اګست په پای کې اشاره وکړه چې بېلاروس به له روسیې سره خبرې اترې وکړي ترڅو د یو ملیارد ډالرو په ارزښت د خپل حکومت پور بېرته تمویل کړي.  د سپتمبر په 14، لوکاشینکو په سوچي کې له پوتین سره ولیدل، چیرته چې پوتین ژمنه وکړه چې بېلاروس ته 1.5 ملیارد ډالر پور ورکړي. 

د 2022 په فبروري کې، روسي ځواکونو ته اجازه ورکړل شوه چې د بېلاروس له خاورې څخه د اوکراین د اشغال یوه برخه تنظیم کړي.  لوکاشینکو وویل چې د اړتیا په صورت کې د بېلاروس ځواکونه کولی شي په برید کې برخه واخلي. 
 بیلاروس</br></br></br></br> د بیلاروس جمهوریت</br></br></br></br> روسیه</br></br></br></br>د روسیې فدراسیون</br></br></br></br>Российская Федерация رسمي بیرغ او نښان90x90px106x106px نفوس 9,408,400 144,386,830 (د کریمیا پرته) ساحه 207,595 km2 (80,153 مربع میل) 17,098,246 km2 (6,601,670 مربع میل) د نفوس کثافت 45.8/کیلومتره 2 (118.6/مل مربع) 8.4/کیلومتره 2 (21.8/مل مربع) حکومت د جمهوري ریاست واحد اساسي قانون نیمه صدارتي اساسي قانون فدرالي جمهوریت سرمایه – 2,020,600 – 12506468 ترټولو لوی ښار رسمي ژبه بیلاروس</br> روسي روسي د دولت اوسنی مشر لومړی وزیر رومن ګولوچینکو (۲۰۲۰ – اوس مهال) لومړی وزیر میخایل میشوستین (۲۰۲۰ – اوس مهال) د دولت اوسنی مشر ولسمشر الکساندر لوکاشینکو (۱۹۹۴ – اوس مهال) ولسمشر ولادیمیر پوتین (1999-2008، 2012-اوسنۍ) لوی مذهبونه د بیلاروس 48.3٪</br></br> 41.1 سلنه غیر مذهبي</br></br> 7.1% رومن کاتولیک</br></br> د نورو مذهبونو 3.3 سلنه د روسیې د ارتودوکس کلیسا 71٪</br></br> 15٪ غیر مذهبي</br></br> 10% اسلام</br></br> ۴٪ نور مذهبونه توکمیز ګروپونه 83.7٪ بیلاروسیان</br></br> د روسیې 8.3٪</br></br> 3.1% د پولادو</br></br> ۱.۷٪ اوکراینیان</br></br> نور 3.2٪ ۸۰،۹ سلنه روسان</br></br> 3.9% تاتاریان</br></br> ۱.۴٪ اوکراینیان</br></br> 1.1% باشکیر</br></br> 12.7٪ نور GDP (نوم) ۶۳.۵۸۲ میلیارده ډالره</br> د سړي سر 6744 ډالر 1.702 ټریلیون ډالر</br> $11,601 په سر کې GDP (PPP) 200.089 ملیارد ډالره</br> د سړي سر 21,223 ډالر 4.135 ټریلیون ډالر</br> $28,184 په سر کې اسعارو بیلاروسی روبل (Br) – BYN روسي روبل (₽) – روبل د بشري پرمختیا شاخص 0.817 ( ډیر لوړ ) - 2017 0.824 ( ډیر لوړ ) - 2017 بهرنيان په بیلاروس کې 706,992 روسان 521443 بیلاروس په روسیه کې

 اړوند پوښتنې 

 دروژبا پایپ لاین

 سرچینې 

وېشنيزه:ر
وېشنيزه:بلارو
وېشنيزه:د روسيې او بلاروس اړيکې
وېشنيزه:د بلاروس او روسيې اړيکې
وېشنيزه:شوروي اتحاد
وېشنيزه:شر
وېشنيزه:ورسای تړون
وېشنيزه:Pages with unreviewed translations