نوع پالنه

نوع پالنه یوه اصطلاح ده چې په فلسفه کې د بېلابېلو نوعو د غړو سره د چلند لپاره کارول کېږي. دا اصطلاح په اړوند ادبیاتو کې ګڼ شمېر ډول ډول تعریفونه لري. په زیاتره تعریفونو کې یو عام عنصر دا دی چې په نوع پالنه کې د یوې نوعې له غړو سره داسې چلند ته ویل کېږي چې د برابرو ګټو د اصل پر بنسټ له اخلاقي اړخه د یوې نوعې غړي د بلې نوعې د غړو په پرتله لوړ وګڼي. ځینې ​​​​سرچینې نوع پالنه د یوه فرد د نوعو د غړو له لوري د تبعیض یا نامناسب چلند په توګه تعریفوي، پداسې حال کې چې نورې سرچینې نوع پالنه د جلا چلند په توګه تعریفوي پرته له دې چې دا چلند موجه وي یا نه. ریچارډ رایډر چې یاده اصطلاح یې رامنځته کړې، د خپلې نوعې د غړو په ګټه او د نورو نوعو د غړو د ګټو پر ضد يې د تعصب یا تعصبي چلند په توګه تعریف کړه. نوع پالنه د داسې باور لامل ده، چې انسان حق لري د غیر انساني ژوو څخه کار واخلي، چې د پوهان په خبره دا باور په عصري ټولنه کې ډېر پراخ دی. څېړنو په پراخه کچه ښودلې ده چې هغه کسان چې د حیواناتو له ګټه اخیستنې څخه ملاتړ کوي، د توکم پاله، جنسیت پاله او نورو تعصبي نظرونو پلوي کوي، چې دا نظرونه د نابرابرۍ او ظلم د نظامونو توجیه کولو لپاره د انسان غوره توب او د ډله ییزې واکمنۍ باورونو ته وده ورکوي.   Horta, O., 2010. What is speciesism?. Journal of agricultural and environmental ethics, 23(3), pp.243-266, p.247 "[S]peciesism is the unjustified disadvantageous consideration or treatment of those who are not classified as belonging to one or more particular species"

یو شمېر فیلسوفانو استدلال کړی چې د نوع پالنې او نورو تعصبونو لکه توکم پالنې، جنسیت پالنې، له همجنس-بازي-نفرت (homophobia) او داسې نورو ترمنځ نورماله اړیکه شته ده. نوع پالنه په لومړي ځل په ۱۹۷۰ کال کې د حیواني تجربې په وړاندې د اعتراض په ترڅ کې د یوې اصطلاح په توګه راڅرګنده شوه. فیلسوفان او د څارویو د حقونو پلویان وايي چې نوع پالنه د کارخونیزې کرنې، د څارویو ذبحې، د خونړي سپورتونو (لکه د غويي لوبې او د غویي رودیو لوبې) د ژوو د وړیو او د پوستکي د اخیستلو، په ژوو باندې د تجربه کولو او همدارنګه د طبیعي پروسو له امله په ځنګل کې د ځورېدلو ژوو سره د مرستې نه کولو او د بريدګرو په توګه د ځینو ژوو د طبقه بندي، بیا د دې طبقه بندي پر بنسټ د دوی د وژلو په ګډون، په حیواني - صنعتي مجتمع کې ونډه لوبوي. دوی استدلال کوي چې نوع پالنه یو ډول تبعیض دی او د زرین قانون څخه سرغړونه ده، ځکه چې په نوع پالنه کې د نورو موجوتاتو سره هغه ډول چې د خپل نوعې له لوري ورسره چلند غواړي وشي، بېل څلند کېږي.   Horta, O., 2010. What is speciesism?. Journal of agricultural and environmental ethics, 23(3), pp.243-266, p.247 "[S]peciesism is the unjustified disadvantageous consideration or treatment of those who are not classified as belonging to one or more particular species"

د دې مفکورې د پام وړ پلویانو پیټر سېنګر، اوسکار هورټا، سټیون ام. وایز، ګري ال. فرانسیون، میلاني جوی، ډېوېډ نبرټ، سټیون بېسټ او انګریډ نیوکرک دي. د علمي کسانو په منځ کې، د اخلاق علم، اخلاقي نظام او د نوع پالنې مفهوم د فلسفې مهمو بحثونو موضوع وه.   

 سرچينې