بيستون ډبرليک

د بیستون کتیبه يا بيستون ډبرليک په نړۍ کې تر ټولو لويه لیکنه ده، چې د ایران لومړنی پېژندل شوی متني لرغونی اثر ګڼل کيږي چې  د هخامنشیانو ټولواکمني د لومړي داريوش د واکمنۍ پرمهال په ۵۲۰ مخزېږديز کې په مېخي ليکدود ليکل شوې دهسرچينې تړی: https://iranicaonline.org/articles/bisotun-iii.سرچينې تړی: https://iranarchpedia.ir/entry/15319. چې د ایرانسرچينې تړی: https://iranarchpedia.ir/entry/15319.Wiki Loves Monuments monuments database". ۶ نومبر ۲۰۱۷. له کرمانشاه ښار څخه ۳۰ کیلومتره لرې د هرسين ولسواليسرچينې تړی: https://iranarchpedia.ir/entry/15319.Wiki Loves Monuments monuments database". ۶ نومبر ۲۰۱۷. په بیستون سيمهسرچينې تړی: https://iranarchpedia.ir/entry/15319.Wiki Loves Monuments monuments database". ۶ نومبر ۲۰۱۷. کې موقعیت لري.
د بسټون کتیبه د کینیفورم او لرغونې فارسي ژبې په تشریح کولو کې یو له خورا مهم فکتورونو څخه دی ، ځکه چې دا په ۳ ورته نسخو (مترادف) کې په ایلامي ، اکاډین او لرغوني فارسي ژبو او کینیفورم کې لیکل شوی.
دا ډبرليک رسماً په ۱۹۳۲ ز کال د ايران ملي ميراث ځی په توګه ثبت شوسرچينې تړی: https://iranicaonline.org/articles/bisotun-iii.سرچينې تړی: https://iranarchpedia.ir/entry/15319. او په ۲۰۰۶ ز کال د یونیسکو د نړیوال میراث ځای برخه وګڼل شو.سرچينې تړی: http://whc.unesco.org/en/list/1222.
 په بېستون ډبرليک کې د پښتو څرک 
پښتو د بېستون په ډبرليکونو کښل شوې او پوهاند حبيبي د څېړنې او ژباړنې له مخې د پښتنو د خلجي گړدود (لهجه) سره ډېر لږ توپير لري

لنډه دا چې نه يم دروغجن، او تيری کونکی نه يم - او نه د بل تېری په ځان زغملی شم پښتو څېړنې - 223 گڼه - کابل 

 د ډبرليک په اړه لنډي څرگندوني  
د هخامنشيانو دريم پاچا داريوش  د خپلي واکمنۍ پېښ ليک د بيستون په ډبرليک کي ليکلی دی.  د دې ډبرليک  اوږدوالۍ په ټوليزه توګه شل متره او پنځوس سانتي او سور يې اوه متره او اتيا سانتي دی .
دا ډبر ليک په دريو برخو وېشل شوی دی:
 تر ټولو زياته برخه يې نهه (۹) متره او اتيا(۸۰) سانتي اوږدوالی لري  او سور يې درې (۳) متره او دريشپېته(۶۳) سانتي دی، چي  ٤١٤ څلورسوه څوارلس کرښې ليکنه لري  او دا برخه په يوشمېر ايراني خپرونو کي د پخواني پارسي ليک په نوم ياديږي.
 د همدې  لوئ ډبرليک ښئ لور ته د انځورونو او ليکنو برخه شته  چي د ايلامي ډبرليک په نوم ياديږي. دا برخه پنځه متره او شپېته سانتي متره اوږدوالی لري او سور يې  درې متره او اويا سانتي متره ته رسيږي
 درېيمه برخه  کيڼ لور ته  ليکل شوېده چي اوږدوالی يې  پنځه متره او اوه شپېته سانتي متره رسيږي او سور يې درې متره او دريشپېته سانتي متره دی .دا برخه هم په ايراني خپرونو کي د پخواني ايراني ليک په نوم ياديږي چي  ټوله ٥٩٣ پنځه سوه درېنوي کرښې لري.
 د اکدي  يا بابلي ليک په نوم د دې ډبر ليک يوه بله برخه شته چي د ايلامي ليک بر سر ښي لوري ته ليکل شوېده . دا برخه  د ذوزنقې  په شکل حک شوېده چي لوړوالي يې څلور متره او سور يې دوه متره  او دوه پنځوس سانتي متره دئ  ، په داسي حال کي چي د وروستۍ برخي سور  يې دوه متره او يو ويشت سانتي متره ته رسيږي ، د ډبرليک دا برخه يوسل او دولس کرښې لري . په ټوليزه توګه د دې ډبر ليک ارتوالی  يوسل اوشل متره مريع ته رسيږي.
 انځورونه 

 بيستون کې نور تاريخي اثار 

 سرچينې 

وېشنيزه:کرمانشاه ولايت