آن ترومرهاوزن بولینګ

آن ترومرهاوزن بولینګ (زوکړه: د ۱۹۴۳ زکال د جون لومړۍ نېټه – مړینه: د ۲۰۰۰ زکال د ډسمبر ۸ مه) امریکايي عالمه او د آسونو د ژنټیک په برخه کې د نړۍ یو له مخکښو متخصصینو څخه وه چې د مالیکولي ژنټیک او سیټوژنټیک په په برخه کې یې څېړنې کړې دي. نوموړې د حیواناتو د نسب موندلو په برخه کې یو له مخکښانو څخه و چې دغه چاره یې په پیل کې د ۱۹۸۰ مې لسیزې پر مهال د هغوی د وینې د ګروپ د ټاکلو او وروسته یې په ۱۹۹۰ مه لسیزه کې د هغوی د DNA ازموینو له مخې ترسره کوله. نوموړې له دې وروسته د آسونو د رنګ د ژنټیک پېژندلو له مخې په اسونو کې د ارثي ناروغیو او همدارنګه د آسونو د تکامل او د هغو د نژادي ودې اړوند د څېړنې له امله شهرت وموند. هغې د وحشي آسونو ژنټیک مطالعه کړ، د پرژوالسکي آسونو د ساتنې په برخه کې یې پام وړ چارې ترسره کړې او همدارنګه د آسونو د ژنوم د نقشې جوړونې د نړیوالې پروژې بنسټګره غړې وګرځېده. نوموړې د ډېویس، کالیفورنیا پوهنتون اسیسټانټ پروفیسره شوه او په ۲۰۰۰ زکال کې د مړینې پر مهال د حیواناتو د ژنیټیکي لابراراتوار اجرایوي مرستیاله وه. د ۲۰۰۰ زکال د ډسمبر په ۸ مه د ۵۷ کلونو په عمر د هغې ناڅاپي مړینه شدیدې مغزي سکتې ته اړوند وبلل شوه. 

 لومړی ژوند او مسلک 
آن بولینګ (کورنی نوم یې ترومرهاوزن و) د ۱۹۴۳ زکال د جون په لومړۍ نېټه د اورګان په پورټلنډ کې د کلر بوین او د بونویل د برېښنا د ادارې د کارکوونکي ویلیام ارنست ترومرهاوزن په کورنۍ کې وزېږېده. هغه مهال چې د دوی کورنۍ د کلوراډو بولډر ته کډه وکړه، بولینګ د بولډر عالي لیسې ته ولاړه او په خپل ټولګي په تر ټولې مخکښې زده کوونکې واوښته. هغې د لیسانس زده کړې د مینه سوتا په کارلټون کالج کې بشپړې او په عالي درجه یې د لیسانس سند ترلاسه کړ. 

بولینګ په ۱۹۶۹ زکال د ډیویس، کالیفورنیا پوهنتون څخه د دوکتورا سند ترلاسه کړ او د دوکتورا پای لیکنه یې د بوټو د ژنټیک اړوند د جورج لډیارډ سټبینز تر نظر لاندې بشپړه کړه. هغه په ۱۹۶۸ زکال کې په لاس انجلس کې له اکسیډنټال کالج کې سره مل شوه او ورپسې په ۱۹۷۳ زکال کې د ډیویس، کالیفورنیا پوهنتون له خوا استخدام شوه. په ۲۰۰۰ زکال کې هغې د خپلې مړینې پر مهال په ډیویس، کالیفورنیا پوهنتون کې د اسیسټانټ فروفیسورې او همدارنګه د حیواني ژنټیک د لابراتوار د مرستیالې اجرایوي مشرې په توګه کار کاوه. 

هغې په ۱۹۸۱ زکال کې له مایکل بولینګ سره واده وکړ. دغې جوړې د ژنټیک د مطالعې سره پیاوړې علاقه لرله. هغې له واده مخکې په ۱۹۸۰ زکال کې د ژنټیکي ناروغیو اړوند د مایکل له څېړنیز کتاب څخه ګټنه کوله. مایکل بولینګ د عربي آسونو د ژنټیک اړوند یو شمېر مقالې د یو شمېر نشریاتو لپاره ولیکلې او همدارنګه یې په ګډه سره د عربي اسونو د وینې د ډولونو په اړه مایتوکندریايي DNA څېړنې ترسره کړې. د هغوی لور لیدیا د وترنرۍ کالج او همدارنګه د ډیویس، کالیفورنیا پوهنتون ته لاړه او د حیواناتو ډاکټره شوه. 

 د حیواناتو د اصل او نسب پېژندنه 
بولینګ د اسونو د وینې د ډولونو او همدانګه د هغوی د DNA نسب موندنې په برخه کې لومړنۍ ازموینو ته وده ورکړه او د اسونو د نسب د ثبتونو د څو سازمانونو له دې ډلې د جوکي کلب، عربي آسونو د سازمان (په اصل کې د امریکا د عربي آسونو د ثبتولو د سازمان)، د امریکايي کوارټر آسونو د سازمان او د امریکايي مورګان آسونو د سازمان سلاکاره وګرځېده. په ۱۹۷۶ زکال کې نوموړې د حیواناتو د وینې د ګروپونو اړوند څېړنې خپرې کړې او د هغوی د وینې د ګروپونو څخه په ګټنې یې د هغوی د نسب موندنې په برخه کې ازموینې ترسره کړې. هغې د ثبت شوویو حیواناتو د نسب موندنې په موخه د وینې د ګروپونو له مخې د ازموینو ملاتړ وکړ چې ډیری د حیواناتو د نژاد ثبت کوونکو سازمانونو دغه چاره ترسره کړه. د دغې څېړنې پرمهال هغې د کیمرېزم د پدیدې اړوند څېړنه وکړه چې ځینې مهال یې د نسب د ازموینو د پایلو پر خلاف نتیجه ورکوله. 

د ۱۹۹۰ مې لسیزې په وروستیو کې هغه مهال چې د نسب موندنې علم تکامل وکړ، هغې د DNA ډول د اغېز په اړه څېړنه وکړه او دې پایلې ته ورسېده چې د وینې د ګروپ په اندازه دغه لار هم د نسب موندنې لپاره اغېزمنه ده. د هغې لابراتوار د اسونو او اوښانو د نسب اړوند د DNA پایلې و ازمویلې – هغه ډولونه چې خپله بولینګ په خپلو څېړنو کې ترې ګټنه کړې وه – او مایکروسټلایټونه یې د ژوندیو کوچنیو موجوادتو د پېژندنې لپاره وکارول. د ازموینو دغه پروګرام د تي لرونکو حیواناتو اته نورو ډولونو ته هم پراختیا ومونده. 

بولینګ له خپلې چارو څخه د پرژوالسکي اسونو د تنوع د خوندیتوب په موخه د هغو د اصل او نسب موندنې په برخه کې کار واخیست. د نورو چارو ترمنځ هغې په اوکراین کې د اسکانیا نووا اسونو د رمې د اصل او نسب د موندنې اړوند کتاب بېرته ورغاوه. هغې په ګریټ بیسین کې د مسټانګ اسونو په ژنټیک څېړنه وکړه او وه یې موندله چې دغه آسونه د اهلي آسونو له نورو ټولو ډولونو سره ژنټیکي اړیکه لري. نوموړې همدارنګه د پاسو فینو آسونو د وینې په ګروپونو څېړنه ترسره کړه. 

له دې سره په ۱۹۹۶ زکال کې د حیواني ژنټیک لابراتوار د سکاټلنډ یارډ د پولیسو د مرکز لپاره یو شمېر غیرعادي چارې ترسره کړې؛ دغه مرکز له دغه لابراتوار څخه په یوه قتل کې د موندل شوې وینې په پېژندنې کې مرسته وغوښته؛ دغه لابراتوار وموندله چې د جنایت په صحنه کې دغه وینه د یوه سپي ده چې لامل وګرځېده څېړونکي د سپي څښتن چې په پېښه کې تورن و ومومي. بولینګ دغه مهال د دغه ازموین ځای مدیره وه او د دغه کار له امله یې د ازموینځای چارو ته پراختیا ورکړه څو وکولای شي د جرم په صحنه کې د حاضرو حیواناتو په پېژندنه او یا هم د هغو حیواناتو په پېژندنه کې چې خپله د غلا یا حیواني ځورونې د جنایاتو قرباني کېږي؛ مرسته وکړي. له هماغه پیله دغه لابراتوار د سپیانو د ملي ډیتابیس په جوړولو کې مرسته وکړه چې د سپیانو د جنګولو په پېښو کې د قضایي چلن په برخه کې ترې ګټنه کېدله. بولینګ همدارنګه د قچرو د نسب موندنې په برخه کې مقالې خپرې کړې. 

 ژنټیکي ناروغۍ او د آسونو د وېښتانو د رنګ په اړه څېړنه 
بولینګ د خپل کار له هماغه لومړیو څخه د آسونو د روزونکو او پالونکو لپاره د اصیلو حیواناتو د ژنټیکي ناروغیو او د اړوندو شرایطو په صورت کې د غبرګون د ډول اړوند لیکنې وکړې. هغې د عربي اسونو په نژاد باندې ګڼ شمېر څېړنې ترسره کړې چې په کې په عربي اسونو کې د سیربیلار ابیوتروفي ناروغي شاملېدله. په ۱۹۸۵ زکال کې هغه د کالیفورنیا په پوهنتون کې د هغو آسونو یوه رمه جوړه کړه چې یاده ناروغي یې لېږدوله او د دغه پوهنتون د لابراتوار کوچنۍ ډلې؛ څېړونکو ته د هغوی د  DNA اړوند معلومات برابرول. د دغې ناروغۍ په اړه د بولینګ خپلې لیکنې د هغې د مړینې تر مهاله خپرې نه شوې. خو د هغې دغه موندنې چې دغه ناروغي د وراثت په مغلوب حالت کې رامنځته کېږي او د الل لوری موندلی ډول دی تر اوسه اعتبار لري. په کلیفورنیا پوهنتون کې د هغې ځای ناستو د DNA ښودونکې ازموینه ترسره کړه چې په ۲۰۰۸ زکال کې یې پایلې ټولو ته د لاسرسي وړ وګرځېدې. په ۲۰۱۱ زکال کې د سیربیلار ابیوتروفي ناروغی مسبب وموندل شو او دغه حالت په قطعي ډول د یو مغلوب اتوزومال په توګه ثابت شو. 

بولینګ همدارنګه د آسونو په نورو نژادونو کې د یو شمېر ژنټیکي شرایطو اړوند، له دې ډلې په امریکايي کوارټر آسونو کې د هیپرکالمیک دوره یي فلج په اړه څېړنې وکړې. په ۱۹۹۶ زکال کې د هغې څېړنو وښوده چې د دغه ژنټیکي اختلال منشا په غالب ډول یو نارینه آس ته رسېږي چې وروسته د اغېزمن کوونکي په توګه وپېژندل شو. 

بولینګ د آسونو په ژنټیک کې د اړوندو مضرو بدلونونو سربېره په اسټرالیايي شپرډ سپي کې د ژنټیکي اخلال اړوند څېړنه ترسره کړه چې څرګندېده د مرل کټ له رنګ سره اړیکه لري. 

 د آس د ژنوم پروژه 
په ۱۹۹۰مه لسیزه کې بولینګ د اس د ژنوم د پروژې یو له مخکښانو څخه وه. دغه کار د انساني طبابت لپاره ډېره مهم و ځکه له مخې یې وموندل شوه چې لږ تر لږه ۹۰ ژنټیکي ناروغۍ شتون لري چې کولای شي هم انسانان او هم آسونه تر اغېز لاندې راولي. د لومړي ځل لپاره په ۲۰۰۶ زکال کې د آس د ژنوم لړۍ وموندل شوه او په ۲۰۰۹ زکال کې یې په بشپړ ډول نقشه جوړه شوه. 

 سرچينې