انسل آدامز

انسل ایسټون آدامز (زوکړه: د ۱۹۰۲ زکال د فبروري ۲۰ مه – مړینه: د ۱۹۸۴ زکال د اپرېل ۲۲ مه) د طبیعت د ښکلاوو امریکايي انځور اخیستونکی او د چاپېریال ساتنې ملاتړی و چې د خپلو تورو او سپینو انځورونو له امله یې د امریکا په لویدیځ کې ډېر شهرت درلود. نوموړي د انځور اخیستونکو د f/64 ډلې په جوړولو کې مرسته وکړه چې له «طبیعي» انځور اخیستنې یې ملاتړ کاوه او په انځور اخیستنه کې یې له واضح فوکس او بشپړ رنګي طیف څخه ګټه اخیستنه غوره بلله. هغه او فریډ ارتچر د زون سیسټم په نامه د کره انځور اخیستنې سیسټم رامنځته کړ چې له مخې یې د انځور اخیستنې په بهیر کې د نور پردازۍ، نګیټیو پراختیا او چاپ پر بنسټ هغه انځورونه ترلاسه کېدلی شو چې څه ډول به یې ورته تمه لرله. د دغه ډول انځورونو وضاحت او عمق د نوموړي د انځورګرۍ ځانګړتیا وه. 

آدامز د خپل ټول عمر لپاره د چاپېریال ساتنې ملاتړی و او د هغه د انځور اخیستنې چارې ورسره په کلکه غاړه غړۍ وې. نوموړي خپله لومړۍ کمره له یوسیمیتي ملي پارک څخه د خپلې لومړۍ لیدنې پر مهال ترلاسه کړه. هغه د سیرا کلب د غړي په توګه د خپلې انځور اخیستنې لومړنۍ چارو ته وده ورکړه. نوموړي بیا وروسته له دې د امریکا له ملي پارکونو څخه د انځور اخیستنې په موخه د متحده ایالاتو له کورنیو چارو وزارت سره قرارداد وکړ. نوموړي ته د خپلو چارو او همدارنګه د ملي پارکونو د سیسټم له دوامداره پراختیا څخه د ملاتړ په پار په ۱۹۸۰ زکال کې د آزادۍ ولسمشریز مډال ورکړل شو. 

آدامز د نیویارک د معاصرو هنرونو په موزیم کې د عکاسۍ د څانګې د جوړېدو کلیدي مشاور و، هغه چاره چې د نوموړي انځور اخیستنې ته یې بنسټیز مشروعیت ور وبخښه. نوموړي د دغې څانګې د انځورونو د لومړني نندارتون په جوړولو کې ونډه لرله، د اپارچر په نامه د انځور اخیستنې د مجلې په تاسیس کې یې مرسته وکړه او د اریزونا په پوهنتون کې یې د نوښتګرې انځورګرۍ د مرکز بنسټ کېښود. 

 لومړنی ژوند 

 زیږون 
آدامز د سانفرانسیسکو په فیلمور سیمه کې وزېږېد؛ هغه د چارلز هیچکاک آدامز او الویو بری یوازنی ماشوم و. نوم یې د هغه د تره انسیل ایسټون له نوم اخیستل شوی و. د مور کورنۍ یې له بالتیمور څخه دلته راغلې وه، ځکه مورني بابا یې په دغه سیمه کې د ترانسپورټ په برخه کې بریالۍ سوداګري لرله، خو خپله شتمني یې په نوېډا کې د کانونو او املاکو په برخه کې په پانګونې سره له لاسه ورکړه. د آدامز کورنۍ له نیوانګلنډ څخه دلته راغلې وه، چې د ۱۸ مې پېړۍ په لومړیو کې د آیرلنډ له شمال څخه هلته کډه شوي و. د نوموړي پلرني بابا په دغه سیمه کې د لرګیو بریالۍ سوداګري لرله او وروسته یې پلار مدیریت کړه. آدامز وروسته د خپل بابا سوداګري له دې امله چې د ځنګلونو ډېرۍ ونې یې غوڅې کړې وې؛ وغندله. 

 ماشومتوب 
د آدامز یو له لومړنیو خاطراتو څخه د سانفرانسیسکو د ۱۹۰۶ زکال په زلزله کې د اورلګېدنې ننداره وه. آدامز د زلزلې په لومړي ټکان کې خوږ نه شو خو درې ساعته وروسته یې په بل ټکان کې د خپل باغ په دیوال ولګېد، پزه یې ماته شوه او ټپي شو. یو ډاکټر ورته لارښوونه وکړه چې پزه یې بلوغ ته له رسېدو وروسته باید عملیات شي، خو د هغه پزه همداسې کږه پاتې شوه او د خپل ټول عمر پر مهال اړ شو څو د خولې له لارې تنفس وکړي. 

په ۱۹۰۷ زکال کې د هغه کورنۍ له خپل زاړه کور څخه په دوه مایله (۳ کیلومتره) فاصله کې د سانفرانسیسکو په سیکلیف سیمه کې خپل نوي کور ته کډه وکړه چې د پریسایډو پوځي اډې سویل لوري ته پروت و. دغه کور د ګولډن ګېټ او مارین هیډلنډز ډېره ښکلې منظره لرله. 

آدمز چې له کچې زیات فعال او با استعداده ماشوم و په مکررو ناروغیو او هیپوکندریا اخته و. هغه ډېر کم شمېر ملګري لرل خو د د دوی کور او همدارنګه د ګولډن ګېټ خواته په چاپېر کې غونډیو د هغه د ماشومتوب د دورې لپاره ګڼ شمېر بوختیاوې ورته برابرې کړې. هغه د ورزش یا لوبو لپاره ډېره لږ حوصله لرله، خو له هماغه ماشومتوب څخه یې له طبیعي ښکلاو سره مینه لرله.

 لومړنۍ زده کړې 
د آدامز پلار یو درې انچي تلسکوپ درلود؛ هغه به په ډېرې لیوالتیا ورته د ستور پوهنې اړوند خبرې کولې او په ګډه سره به په همیلټون غره کې د لیک رصد خانې ته تلل. پلار یې وروسته له ۱۹۲۵ زکال څخه تر ۱۹۵۰ زکال پورې د آرام سمندر د ستورپوهنې د ټولنې د مالي منشي په توګه خدمت وکړ. 

د چارلز آدامز سوداګري د ۱۹۰۷ زکال له مالي کړکېچ وروسته د هغه د پلار په مرګ سره له پریمانه مالي زیانونو سره مخ شوه. یو شمېر دغه زیانونه له دې امله و چې تره یې انسل ایسټون او د سیدریک رایټ پلار جورج په دغه شرکت کې خپل اسهام په پټه سره د هاوايي د بورې په شرکت باندې د پریمانه پیسو په بدل کې په داسې حال کې چې پوهېدل د شرکت کنټرول د هغو په لاس ورکوي وپلورل. همدا و چې په ۱۹۱۲ زکال کې د دوی د کورنۍ د ژواندانه سطحه په پام وړ توګه را ټیټه شوه. 

آدامز د شوخۍ او همدارنګه درس ته د نه پام له امله له څو خصوصي ښوونځیو وویستل شو؛ همدا و چې نوموړی هغه مهال چې ۱۲ کلن و، پلار یې پرېکړه وکړه هغه له ښوونځي وباسي. په راتلونکو دوو کلونو کې هغه د دوه خصوصي ښوونکو له خوا چې یوه یې عمه مري وه او بل یې پلار و وروزل شو. مري د ۱۹ مې پېړۍ له خدای څخه د منکر او د ښځو د رایو ورکولو د حق د ملاتړي رابرټ جي. اینګرسول ملاتړې وه، له همدې امله د اینګرسون لارښوونو د هغه په تربیه کې مهم رول درلود. په ۱۹۱۵ زکال کې د پاناما – پاسفیک د نړیوال نندارتون پر مهال د هغه پلار هغه ته لارښوونه وکړه چې د خپلو زده کړو د برخې په توګه د خپلې ورځې یوه برخه د دغه نندارتون اړوند د لیکونو په مطالعه تېر کړي. نوموړي بلاخره خپلې رسمي زده کړې د میرمن کیټ ایم. ویلکینز په خصوصي ښوونځي کې بیاځلي پیل کړې او د ۱۹۱۷ زکال د جون په اتمه په اتمه نمره له ښوونځي فارغ شو. نوموړي د خپل ژوند په وروستیو کې له ښوونځي څخه د فراغت سند د خپل کور د میلمستون په تشناب کې راځوړند کړی و. 

پلار یې هغه داسې تربیه کړ چې د رالف والډو امرسون له باورونو په پیروي کولو سره متواضعانه او اخلاقي ژوند ولري او همدارنګه د انسان او طبیعت پر وړاندې ځان مسئول وګڼي. آدامز له خپل پلار سره د خپلې مور په پرتله ډېره صمیمي اړیکه لرله، ځکه مور یې له انځور اخیستنې سره د هغه له لیوالتیا سره موافقت نه درلود. 

 ځواني 
آدامز په ۱۲ کلنۍ کې وروسته له هغه له پیانو غږولو سره لیوالتیا پیدا کړه چې د ۱۶ کلن ګاونډي هنری کاول له خوا یې د خپلې پیانو غږول واورېدل؛ له دې وروسته هغه په خپله؛ پیانو وهل او په هغو کې د موسیقي راوړل زده کړل. کاول چې وروسته په پېژندل شوي کمپوز جوړونکي واوښت آدامز ته یې یو شمېر درسونه ورکړل. په راتلونکې لسیزه کې د موسیقۍ درې ښوونکو هغه په دې برخه کې د تخنیکونو او نظم لوري ته سوق کړ چې له امله یې هود وکړ د یو کلاسیک حرفوي پیانو غږونکي په توګه د دغه مسلک په لټه کې شي. 

آدامز په ۱۹۱۶ زکال کې د لومړي ځل لپاره له خپلې کورنۍ سره د یوسیمیتي له ملي پارک څخه لیدنه وکړه. هغه له دغې درې څخه د خپلې لومړۍ لیدنې په اړه وروسته ولیکل: «د یوسیمیتي بې سارې ښکلا په موږ ډېر اغېز وکړ.... د هغو ښکلاوې یو پر بل پسې د موږ مخې ته راتلې.... دلته هرځای رڼا وه.... زما لپاره یې نوې نړۍ رامنځته کړه». د هغه پلار هغه ته د ده لومړنۍ کامره واخیسته چې Eastman Kodak Brownie box کمره وه او هغه خپل لومړی انځور د خپل همیشني هڅاند توب په شوق کې واخیست. راتلونکی کال له لوړ کیفیت لرونکې کمرې او ترایپاډ سره په یوازې توګه یوسیمیتي ته ولاړ. 

 سرچينې