ناومي کلين

ناومي ای. کلين (زوکړه: ۱۹۷۰ ز کال د می ۸) يوه کاناډايي ليکواله، ټولنيزه فعاله او فلم جوړونکې ده، چې د خپلو سياسي شننو، د ښځو او نارينه وو د سياسي او ټولنيزو ګډو حقونو د برابرۍ ملاتړ، سازمان شوي کار، کيڼ اړخي سياست او د سره نغښتي نړيوالتوب، فاشيزم، اقتصادي فاشيزم او پانګوالۍ د نيوکې لپاره پېژندل کېږي. نوموړې تر ۲۰۲۱ ز کال پورې مرستيال پروفيسوره او د برتانوي کولمبيا پوهنتون کې د اقليمي عدالت پروفيسوره ده، چې د اقليمي عدالت لپاره د يو مرکز د مرستيال رياست چارې پر مخ وړي. 

کلين د ۱۹۹۹ ز کال د “No Logo” تر سرليک لاندې نړيوالتوب ته بله بڼه ورکونکي کتاب له امله په لومړي ځل په نړيواله کچه وپېژندل شوه. د ارجنټاين د نيول شويو کارخانو په اړه د ۲۰۰۴ ز کال د “The Take” په نوم مستند فلم يې څېره نوره هم نامتو کړه، چې د خپل خاوند اوي ليويس “Avi Lewis” په لارښوونه يې ليکلی و. د يادونې وړ ده، چې د شاک دکتورین “The Shock Doctrine (2017)” په نوم د نيوليبرال اقتصاد د تاريخ نيوکيزې شننې په نړيواله کچه د يوې نامتو فعالې په توګه د هغې دريځ پياوړی کړ. ياده شننه په شپږ دقيقه يي مل فلم کې د الفونسو “Aalfonso” او جوناس کوارون “Junas Cuaron” او همدارنګه د مايکل وېنټربوټوم “Michael Winterbottom” له لورې د فيچري مستند په توګه جوړ شو. د کلين «دا هر څه بدلوي: پانګوالي د اقليم پر وړاندې (۲۰۱۴)» د نيويارک ټايمز نا افسانوي زياته خرڅېدونکې او د ناافسانوي لپاره د هيلری ويسټون ليکوالانو د باور انعام “Hillary Weston Writers’ Trust Prize for Nonfiction” ګټونکې شننه وه. Jones, Sam; "Naomi Klein disowns Winterbottom adaptation of Shock Doctrine" Guardian.co.uk, August 28, 2009

کلين ته په ۲۰۱۶ ز کال کې د اقليمي عدالت په اړه د خپل فعاليت له امله د سيدني د سولې انعام “Sydney Peace Prize” ورکړل شو. نوموړې د “Gottlieb Duttweiler Institute” له لورې د ۲۰۱۴ ز کال د فکر مشرانو “Thought Leaders” ترتيب شوې ډلبندۍ، د “Prospect” مجلې د نړۍ د مفکرانو د ۲۰۱۴ ز کال د رايې ورکولو او د مکلين د ۲۰۱۴ ز کال د ځواک لښتليک “Maclean’s 2014 Power List” په ګډون، په پرله پسې ډول د غوره اغېزناکو مفکرينو په نړيوالو او ملي لښتليکونو کې راڅرګندېږي. نوموړې پخوا د اقليمي ملاتړ ډلې (350.org) د رئیسانو د منصفه ډلې غړې وه. 

 کورنۍ 
ناومي کلين د کيوبيک په مونټريل “Montreal, Quebec” سيمه کې زېږېدلې ده او د سولي فعاليت د تاريخ په لرلو سره يوې يهودۍ کورنۍ کې لويه شوه. مور او پلار يې په خپله وينا هيپي وګړي وو، چې په ۱۹۶۷ ز کال کې له متحده ايالتونو څخه د ويتنام جګړې ته د جګړې د مخنيوونکو (جنګياليو) په توګه کډوال شول. د نوموړې مور بونني شير کلين “Bonnie Sherr Klein” چې مستند فلم جوړونکې ده، د “Not a Love Story” تر سرليک لاندې د خپل پورنوګرافي ضد فلم له امله خورا پېژندل کېږي. پلار يې مايکل کلين “Michael Klein” يو ډاکتر او د ټولنيزې ځواب وينې لپاره د ډاکترانو [ټولنې] “Physicians for Social Responsibility” غړی دی. ورور يې سيت کلين “Seth Klein” يو ليکوال دی، چې د برتانوي کولمبيا د تګلارې د ځايناستو کاناډايي مرکز “Canadian Centre for Policy Alternatives” دفتر پخوانی رئيس و. Klein, Naomi. No Logo (2000: Vintage Canada), pp. 143-4.

له دويمې نړيوالې جګړې څخه مخکې يې پلارني نيکونه کمونيستان وو، مګر په ۱۹۳۹ ز کال کې د “Molotov-Ribbentrop Pact” له تړون څخه وروسته يې د شوروي اتحاد پر وړاندې بدلېدل پيل کړل. په ۱۹۴۲ ز کال يې نيکه چې په ډېسني “Disney” کې د کارتون ته ورته فلمونو جوړونکی و، د ۱۹۴۱ ز کال له بريد څخه وروسته له دندې څخه ګوښه شو او بايد پر ځای يې د بېړۍ جوړولو کارخانه کې کار ته مخه کړی وی. دوی په ۱۹۵۶ ز کال کې کمونيزم پرېښود. د کلين پلار د ټولنيز عدالت او توکميزې برابرۍ نظرياتو په منځ کې رالوی شو، مګر د کمونيستاني ماشوم اوسېدلو لپاره يې ستونزمن او ډارونکی وګڼه، چې يوازې په نوم د هغه مور او پلار زوی ورته وړايي، چې د متحده ايالتونو د کمونيست ګوند غړي وو، يا دې ګوند ته نږدې او يا يې د ګوند له موخو سره خواخوږي درلوده. 

د کلين خاوند اوي ليويس “Avi Lewis” په يوه سياسي او ژورنالېستيکه کورنۍ کې زېږېدلی و. د هغه نيکه ډيويډ ليويس “David Lewis” يو معمار او د فدرال د نوي ديموکراتيک ګوند “New Democratic Party” مشر و، په داسې حال کې چې د هغه پلار (د کلين نيکه) سټيفين ليويس “Stephen Lewis” د اونتاريو د نوي ديموکراتيک ګوند “Ontario New Democratic Party” مشر و. اوي ليويس د تلويزيوني ژورنالېست او مستند فلم جوړونکي په توګه کار کوي. د کلين او اوي ليويس يوازينی زوی ټوما “Toma” د ۲۰۱۲ ز کال د جون پر ۱۳ نېټه زېږېدلی دی. 

 د ژوند لومړي وختونه 
کلين د خپل نوي پېغلتوب ډېری برخه په د خرڅلاو مرکزونو کې تېره کړه، چې د طرحه کوونکو په سوداګريزو نښو سره ځورول کېده. د يوې ماشومې او نوې پېغلې په توګه ورته خورا ظالمانه ښکاره شوه، چې يوه خورا عمومي فيمينيسټ مور لري، چې سياست يې ونه مانه او پر ځای يې د مصرف کوونکي بشپړ اصالت ته غاړه کېښوده. 

هغې په نړۍ ليد کې خپل بدلون لامل دوه کتلستان ګڼي. يو هغه مهال و چې نوموړې ۱۷ کلنه وه او د ټورنټو پوهنتون “University of Toronto” لپاره يې چمتووالی نيوه، چې مور يې مغزي ټکان سره مخامخ شوه او په سخت ډول معلوله شوه. ناومي او پلار او ورور يې د روغتون او کور په ټوله دوره کې پر بوني “Bonnie” پاملرنه وکړه، چې زده کړې يې د مور د خدمت ښکار شوې. د ياد کال رخصتۍ د شوخې ماشومې په توګه له اوسېدلو څخه د هغې مخنيوی وکړ. راتلونکی کال يې په ټورنټو پوهنتون کې د خپلو زده کړو له پيل څخه وروسته دويم کتلست پېښ شو. دا کتلست په ۱۹۸۹ زکال د ايکول پوليتخنيک د انجنينرۍ څانګې د ښځينه زده کوونکو عام وژنه وه، چې د ښځو د سياسي او ټولنيزو حقونو د برابرۍ اصالت د ويښتابه چيغه ثابته شوه. 

د کلين د ليکنې مسلک د وارسيټي “The Varsity” په نوم د زده کوونکو ورځپاڼې سره په مرستو (ونډو) پيل شو، چې نوموړې په کې د مديرې په توګه خدمت وکړ. د ټورنټو پوهنتون کې له خپل درېيم کال او په “This Magazine” مجله کې له مديريت څخه وروسته يې په “Globe and Mail” رسنۍ کې د دندې تر لاسه کولو په موخه پوهنتون پرېښود. نوموړې په ۱۹۹۵ ز کال د خپل سند د پای ته رسولو په موخه بېرته ياد پوهنتون ته ستنه شوه، مګر د خپل سند د بشپړولو لپاره د اړينو وروستيو امتيازونو له تر لاسه کولو څخه مخکې يې په ژورنالېزم کې انترني دورې ته د دوام ورکولو په موخه پوهنتون پرېښود. Q&A Interview with Brian Lamb, on CSPAN, dated November 29, 2009, Klein Q&A interview and transcript

 No Logo 
کلين په ۱۹۹۹ ز کال د “No Logo” په نوم کتبا خپور کړ، چې د زياتو خلکو لپاره د نړيوالتوب ضد خوځښت يوه انګېزه يا څرګندونه شوه. نوموړې په دې کتاب کې د جنس پر بنسټ مصرف کوونکي کلتور او د سترو شرکتونو پر عملياتو باندې بريدونه وکړل. هغه همدا راز پر بېلابېلو دا ډول شرکتونو باندې تور پورې کوي، چې د زياتو ګټو تر لاسه کولو په موخه د نړۍ په بېوزلو هېوادونو کې په نا اخلاقي ډول له کارکوونکو څخه ګټه پورته کوي. په دې کتاب کې کلين پر “Nike” شرکت باندې دومره سخته نيوکه وکړه، چې نايک يې ټکی په ټکی ځواب خپور کړ. No Logo نومي کتاب له ۲۸ څخه په زياتو ژبو کې له يو ميليون څخه د زياتو نسخو په خرڅولو سره د نړۍ په کچه تر ټولو زيات خرڅېدونکی کتاب شو. 

 کټارې او کړکۍ “Fences and Windows” 
د کلين د ۲۰۰۲ ز کال کټارې او کړکۍ “Fences and Windows” د نوموړې د مقالو او ويناوو هغه ټولګه ده، چې د نړيوالتوب ضد په استازولۍ يې ليکلی دی (د کتاب ټولې قانوني کړنې د کټارو او کړکۍ پانګې “Fences and Windows Fund” له لارې د ملاتړو ادارو ګټي ته ځي). 

 “The Take” فلم 
The Take (2014) يو مستند فلم دی، چې د کلين او ليويس د دواړو په مرسته جوړ شو. ياد فلم ارجنټاين کې د کارخانې د هغو کارکوونکو په اړه دی، چې پر يو تړلي نبات باندې بریالي شوي دي، توليد يې بيا پيل کړی دی او په ډله ايز ډول کار کوي. ياد فلم په افريقا کې په لومړي ځل د سويلي افريقا د ډربان “Durban” نومي ښار د کينيډي سړک “Kennedy Road” په پارېدلي استوګنځي کې نندارې ته وړاندې شو، چې د “Abahlali BaseMjondolo” خوځښت په همدې ځای کې پيل شو. 

په “Z Communications” کې يوې مقالې پر “The Take” فلم باندې په کې د ارجنټايني جنرال او سياستپوه جوان ډومينګو پيرون “Juan Domingo Peron” د انځورونې له امله نيوکه وکړه او استدلال يې وکړ، چې نوموړې په تېروتنې سره د ټولنيز يا سوسيال ديموکرات په توګه انځور شوی دی. 

 سرچينې