د افغانستان لنډمهالې اداره

د افغانستان لنډمهالې اداره (AIA) چې د افغانستان د لنډمهالې واکمنۍ په نوم هم پېژندل کېږي، د طالبانو د حکومت له نسکورېدو وورسته د افغانستان لومړۍ اداره وه، او د 2001ز کال د ديسمبر د مياشتې له دوه ويشتمې نېټې څخه د 2002ز کال د جولای تر ديارلسمې نېټې د دې هېواد تر ټولو لوړ مقام و.

 مخينه 
د يوولسم سپتمبر له بريدونو وروسته، متحده ايالاتو د ترهګرۍ په وړاندې د نړیوال جنګ د يوې برخې به توګه، په افغانستان کې د طالبانو د حکومت د نسکورولو لپاره د تلپاتې ازادۍ عمليات پيل کړل. پر افغانستان د بريد له پيليدو سملاسي وروسته، ملګرو متلونو د المان په بون ښار کې د يو نړيوال کانفرانس سرپرستي وکړه چې د طالبانو ضد افغان مشران هم پکې وو، تر څو د افغانستان دولت بېرته جوړ کړي او يو لنډمهالی حکومت رامنځ ته کړي.

د بون تړون په افغانستان کې يوه انتقالي اداره جوړه کړه، کومه چې د 2001ز کال د ديسمبر په دوه ويشمته نېټه د واک د رسمي لېږد پر بنسټ جوړېده. انتقالي واک به له انتقالي ادارې، د افغانستان له يوې سترې محکمې او د بېړنۍ لويې جرګې (لويه جرګه) د راغوښتلو لپاره د يو خپلواک ځانګړي کميسيون څخه جوړه وي. بېړنۍ لويه جرګه بايد د AIA له جوړېدو وروسته په شپږو مياشتږو کې تر سره شوې وای، چې هغې به يوه انتقالي اداره جوړوله کومې به چې د لنډمهالې ادارې ځای نيو. د افغانستان لنډمهالي اداره چې د لنډمهالې واکمنۍ تر ټولو مهمه برخه وه، له يو رئيس، پنځو مرستيالو مشرانو او څلورويشتو نورو غړيو جوړه وه، چې هر يو به د لنډمهالې ادارې يو ډيپارټمنټ په واک کې درلود. همدا راز پرېکړه شوې وه چې حامد کرزی به د لنډمهالې ادارې رئيس وي. 

په 2002ز کال کې د لويې جرګې له پای ته رسېدو وروسته، انتقالي ادارې د لنډمهالې ادارې ځای ونيو.

 تاريخ 

 د بون مذاکرات 
د بون کنفرانس کې د طالبانو مخالفو اړخونو څلورو پلاوو ګډون کړی و: شمالي اتحاد يا جبهه متحد اسلامي؛ د قبرص ډله، کومه چې په تبعيد کې ميشته ډله وه او له ايران سره يې اړيکې درلودې؛ د روم ډله، چې پخواني پاچا محمد ظاهرشاه ته وفاداره وه، او دا ډله هم په روم کې په تبعېد کې اوسېده او ناستې ته حاضره نه شته، او د پېښور ډله، چې تر ډېره بريده په پاکستان کې له بهر ميشتو افغانانو جوړه وه. د کنفرانس پر مهال د افغانستان نيمه برخه د شمالي اتحاد په لاس کې وه، چې کابل هم پکې شامل و، چېرته چې برهان الدين رباني ولسمشريزه ماڼۍ نېولې وه او ويل يې چې د افغانستان د راتلونکي په اړه هر ډول خبرې بايد د هېواد په داخل کې تر سره شي.https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/campaign/withus/cbonn.html Filling the Vacuum: The Bonn Conferen Frontline

په دې اړوند ډېر بحث وشو چې د لنډمهالي حکومت مشري به څوک کوي. رباني نه غوښتل چې د بون کنفرانس دې د لنډمهالي حکومت لپاره د نومونو په اړه پرېکړه وکړي، خو د متحده ايالاتو او روسيې له فشارونو وروسته د شمالي اتحاد پلاوي، چې ځوان مشر يونس قانوني يې مشري کوله، پرېکړه وکړه چې د خبرو لپاره ولاړ شي، که رباني يې ملاتړ وکړي، که يې ونه کړي.https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/campaign/withus/cbonn.html Filling the Vacuum: The Bonn Conferen Frontline

د کانفرانس په پيل کې داسې برېښېده چې پاچا ظاهر شاه زیات ملاتړ درلود، خو شمالي اتحاد يې مخالفت کاوه. د کانفرانس تر وروستۍ ورځې پورې، يوازې دوه نوماندان پاتې شول: حامد کرزی، چاته چې متحده ايالاتو د عمل وړ نوماند په توګه تبلیغات کول، او عبدالستار سيرت، د چا نوم چې د روم د ډلې له خوا وړانديز شوی و. د بون کنفرانس موافقه وکړه چې کرزی به د لنډمهالې ادارې مشري کوي.https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/campaign/withus/cbonn.html Filling the Vacuum: The Bonn Conferen Frontline

 د کابينې جوړول 
کله چې کرزی د لنډمهالې ادارې د رئيس په توګه وټاکل شو، نوموړي دېرش کسيزه کابینه جوړه کړه. شمالي اتحاد د لنډمهالې کابينې نږدې نيمايي منصبونه تر لاسه کړل، او د روم د ډلې غړيو ته اته منصبونه ورکړل شول. په دوی کې د شخصي مليشې لرونکي جنګسالاران هم شامل وو. د لنډمهالې ادارې تر ټولو زیات د يادولو وړ غړيو کې درې تنه هر يو یونس قانوني، محمد فهيم  او عبدالله عبدالله، شامل وو، چې د شمالي اتحاد درې تر تولو ډېر مشهور مشران دي. افغانستان د 1990ز لسيزې له لومړيو راهيسې د سخت وېش او ډلبندۍ په حالت کې و؛ کرزي په کابينه کې د درې سترو توکميزو ډلو سره او د هغوی په استازولۍ سره په کار کولو هڅه وکړه چې هېواد متحد کړي. د بيلا بيلو جنګسالارانو شموليت (او په لوړو ولايتي منصبونو ټاکلو) په افغانستان کې نظريات سره ووېشل، خو ډېرو دې ته د کرزي له خوا د داسې یوې هڅې په سترګه کتل، تر څو د لا زياتو شخړو د مخنیوي په موخه، له طالبانو وروسته افغانستان کې هر څوک شامل کړي.

د ادارې د واک پر مهال، د يو شمېر جنګسالارانو تر منځ نښتې منځ ته راغلې، د يادولو وړ يې د افغانستان په شمال کې د عبدالرشيد دوستم او عطاء محمد نور د پلويانو تر منځ توکميزې نښتې دي، (د دوی مخالفت تر شا او خوا 2003ز کال پورې وران و)، او د پکتيا او خوست په ولايتونو کې د پاچاخان ځدراڼ د مليشو او تاج محمد وردګ په ګډون د هغه د سيالانو تر منځ ګوندي نښتې وې. په کابل کې د کرزي ادارې په هغو سيمو کې تل ځواک نه درلود، چېرته چې جنګسالاران سره جنګېدل.

 د افغانستان د لنډمهالې ادارې جوړښت 
لنډمهالي   وزيراند   لنډمهالې ادارې منصبنومقوميتيادونېرئيسحامد کرزیپښتونپه  پاکستان کې په تبعيد کې خپلواک پښتون قومي مشرمرستيال  مشر او د دفاع وزيرمحمد  فهيمتاجيکد جبهه  متحد اسلامي د دفاع وزيرمرستيال  مشر او د ښځو چارو مسئولهسيما  ثمرهزارهد شهداء  سازمان او په کويټه کې د شهداء کلینيک بنسټګره د روم ډلهمرستيال  مشر او د پلان وزيرمحمد  محققهزارهجنګسالار  په جبهه متحد اسلامي کې د حزب وحد   اسلامي مردم افغانستان لپاره د طالبانو پر ضد جنګيدونکی جنګسالار مرستيال  مشر او د اوبو او انرژۍ وزيرمحمد  شاکر کارګرازبکجبهه  متحد اسلاميمرستيال  مشر او د ماليې وزيرهدايت  امين ارسلاپښتونپه 90ز  لسيزه کې د افغانسان اسلامي دولت د بهرنيو چارو وزير. د روم ډلهد  بهرنيو چارو وزيرعبدالله  عبداللهتاجيکد جبهه  متحد اسلامي د بهرنيو چارو وزیرکورنیو  چارو وزيريونس  قانونيتاجيکد جبهه  متحد اسلامي د کورنيو چارو وزيرد  مخابراتو وزيرعبدالرحيمتاجيکجبهه  متحد اسلاميسرحدونو  وزيرامان  الله زدراڼپښتوند  طالبانو يو مشر، چې د امريکا له بريد وروسته له هغوی جلا شو، د روم ډلهکډوالو  چارو وزيرعنايت  الله نظريتاجيکجبهه  متحد اسلاميکوچنیو  صنعتونو وزيرمحمد  عارف نورزیپښتونجبهه  متحد اسلاميد  کانونو او صنعت وزيرمحمد  عالم رزمازبکجبهه  متحد اسلاميروغتيا  وزيرسهيلا  صديقپښتوند 1970  او 1980ز لسيزو په اوږدو کې د پاچا ظاهر شاه او کمونستي حکومتونو پر مهال حکومتي  کارمنده وه. خپلواکهسوداګرۍ  وزيرسيد  مصطفی کاظميهزارهد جبهه  متحد اسلامي وياند او مشرکرنې وزيرسید  حسين انوريهزارهد متحده  اسلامي جبهه کې د حرکت اسلامي ګوند اعلی پوځي قوماندانعدليې  وزيرعبدالرحيم  کریميازبکجبهه  متحد اسلامياطلاعاتو  او کلتور وزيرسيد  مخدوم رهينتاجيکشاعر او  ليکوال، د روم ډلهبيا  رغونې وزيرمحمد  امين فرهنګتاجيکد روم ډلهحج او  مسجدونو وزيرمحمد  حنيف بلخيتاجيکخپلواکښار  جوړولو چارو وزيرعبدالقديرپښتونپه جبهه  متحد اسلامي کې یو مشر د حزب اسلامي خالص ډلهټولګټو  چارو وزيرعبدالخالق  فضلپښتوند روم  ډلهاوبه  خور وزيرمنګل  حسينپښتوند حزب  اسلامي ګلبدين پخوانی جنګسالار، د پېښور ډلهد  شهيدانو او معلولينو وزيرعبدالله  وردکپښتونLeader in the United National  Front for the Islamic Union for the Liberation of Afghanistan

د  افغانستان د ازادۍ لپاره اسلامي اتحاد له خوا په ملي متحد محاذ کې یو مشرلوړو  زده کړو وزيرشريف  فيضيتاجيکجبهه  متحد اسلاميملکي  هوايي چلند او ګرځندوی وزيرعبدالرحيمتاجيکد جبهه  متحد اسلامي یو غړی، خو د پخواني پاچا ظاهر شاه ملاتړ يې وکړ او د روم د ډلې غړی  شوکار او  ټولنيزو چارو وزيرميرويس  صادقتاجيکد  بانفوذه جنګسالار اسماعيل خان زوی، جبهه متحد اسلاميد  ترانسپورت وزيرسلطان  حميد سلطانهزارهپوهنې وزيررسول  امينپښتوند ملي  اسلامي محاذ غړی او د روم ډلې څخه.کليوالې  پراختيا وزيرعبدالمالک  انورتاجيکجبهه  متحد اسلامي

 سرچينې