ارتي

آرتي، آرتهي ( په هندي :  ) د هندوانو په عباداتو کې یو مذهبي رسم دی، پوجا، په کوم کې چې د کافور د څراغ په رڼا کې په غوړو کې ډوب شوی دیوې یا دیوتا ته وړاندې کیږي. د څراغونو د روښانولو په مراسمو کې د خدای په ستاینه کې سندرې ویل هم د آرتي پهمانا کې شامل دي.

 ريښه 
آرتي د سنسېکرېت له کلمې (اراتیک) آرتیکا څخه اخیستل شوی چې مانا یې هغه څه دی چې تیاره لرې کوي (راتري). . आरात्रिक سَنسکرِت ڈکشنری، جرمنی جیمز Lochtefeld, ایک سچتر انسائیکلوپیڈیا کے ہندومت، ISBN 0-8239-2287-1، صفحہ 51 Monier ولیمز سَنسکرِت ڈکشنری; اقتباس: ArAtrika n. روشنی (یا برتن پر مشتمل یہ) ہے جس میں لہرایا رات سے پہلے ایک آئکن ; این کی اس تقریب۔ ارارتکيم، د سنسکرت بله کلمه (ارارتکيم) هم د دې اصل ګڼل کېږي. [ نسخه اړینه ده ] د مراټي ژبې د حوالې له مخې http://www.marathivishwakosh.in/index.php?option=com_content&view=article&id=4661:2010-11-15-06-28-12&catid=2&Itemid=3 مهانیرانجن (سنسکرت: महानिरांजना) آرټي ته هم اشاره کوي. Page:Konkani Viswakosh Vol1.pdf/191 - Wikisourceویل کیږي چې د آرتي مفهوم د ویدیک اور وژنې له رواجونو څخه سرچینه اخیستې دهپه پلیټ کې شیان د نړۍ عناصر، اور، اوبه، هوا، دوړې او فضا منعکس کويآرتي ساده یا خورا پراخه کیدی شي مګر دا تل د اور یا رڼا ویاړ لري. په سویلي هند کې دا دود دی چې د پوجاپاټ په پای کې هره ورځ له یو څخه تر پنځو وختونو پورې آرتي ترسره شي او په شمالي هند کې د بھجن په جریان کې. آرتي تقریبا په ټولو هندو رسمونو کې ترسره کیږي. په تالي کې څراغونه روښانه کیږي او دا د دیوتا د بت مخې ته په یوه دایره کې تیریږي او د هغې سره د موقع سره سم اشلوکا، بھجن یا یو لوښي ویل کیږي. د هندوانو د عقيدې له مخې د دې کار په کولو سره د څراغ په څراغ کې د هغه معبود يا معبود ځواک راځي، بيا دغه تالي په پوجا کې د شاملو خلکو په مخ کې ترسره کېږي او هر څوک د څراغ د څراغ په شاوخوا کې لاسونه ګرځوي. د خدای د برکت په لټه کې..

د آرتي پلیټ معمولا له فلزي څخه جوړیږي، د فلزي انتخاب د عبادت کونکو په جیب پورې اړه لري. اوسپنه، فولاد، سپین زر، مسو یا برونزو یا سرو زرو. مګر دا اړینه ده چې پلیټ د اوړو، خټو یا یو څه فلز څخه جوړ شوی څراغ وي چې د تیلو، غوړو او یو یا ډیرو (تل یو عجیب شمیر) پنبې څخه ډک وي. په تالي کې ګلان، وريجې او خوشبويي هم ايښودل کيږي. Akshata: (سنسکرت) "متصل ہے۔"  ځینو معبدونو کې پادریان یا پنډتان د بت پر ځای د لوی غوړ څراغ سره بت ته آرتی کوي.

د آرتي موخه د پنځو عناصرو سمبول، د شعلې په وهلو سره معبودانو ته عاجزي او مننه ښودل دي. :

 اسمان
 باد
 اور (اگني)
 اوبه (سوځول)
 ځمکه

د اجتماعي آرتي په مندر کې ترسره کیږي؛ په هرصورت، پیروان دا په خپلو کورونو کې هم ترسره کوي.

 ارزښت 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bd/Durga_puja_blessing.jpg/220px-Durga_puja_blessing.jpg|کيڼ|بټنوک| بهګات د "درګا پوجا" په جریان کې آرتي ترسره کوي.
آرتي کولی شي ډیری احساسات څرګند کړي لکه مینه، مهربانۍ، مننه، عبادت یا هیلې. د مثال په توګه، کله چې آرتي مشرانو یا معبودانو ته ترسره کیږي، دا د درناوي معنی لري او نیت یې د دعا او برکت دی، که کور یا سواری ترسره شي، دا د هیلې او امید مانا لري.

 آرتي سندرې 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d7/Aarti-dance-bangalore-2009.jpg/220px-Aarti-dance-bangalore-2009.jpg|بټنوک| آرتي نڅا بنګلور، ۲۰۰۹.
په هندویزم کې د آرتي سندرې د "آرتي" په نوم پیژندل کیږي. هره فرقه خپل عام آرتي سندرې لري.

د ټولو خدایانو لپاره مشهور عام آرتي اوم، جې، جګدیش هیر دی. سوکاکریت، اوټینشن د رب ګنیشا په عبادت کې مشهور دی

 د سویلي هند په معبدونو کې آرتي 
آرتي په تامل کې دیپارادنای، په کناډا کې دیپارادانا، په تیلو کې هارتي او په ملیالم کې دیپارادانا نومیږي.

 د ګودي ویشنو آرتي 
په دې آرتي کې د څراغ رڼا وړاندې کول ټوله عبادت دی. د آرتي په پیل کې، شنک وهل کیږي، د آرتي پلیټ څرخیږي او په پای کې پلیټ د ټولو عبادت کونکو په وړاندې اخیستل کیږي او ګلونه او برکتونه (پرشاد) ویشل کیږي.

 په درګا پوجا کې د آرتي نڅا 
د بنګال د دورګا پوجا جشن په جریان کې، نڅا د ډرمونو په وهلو ترسره کیږي، چې د "ډونچي" یا آرتي په نوم یادیږي. 

 په سکه مذهب کې آرتي 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d9/Aarti_plate_for_a_Sikh_ceremony.jpg/220px-Aarti_plate_for_a_Sikh_ceremony.jpg|کيڼ|بټنوک| په سکه ګوردواره کې د آرتي پلیټ
د امرتسري سکهان د هندوانو په څیر د آرتي ترسره کولو مخالف دي، مګر په یو څو سکه ګوردوارو کې، د آرتي بڼه هندو ده. په دوی کې تخت حضرت صاحب او تخت پټنا صاحب شامل دي. یو څو نهنګان هم په ورته ډول آرتي کوي.

 دا هم وګورئ 

 آرتي (نوم)
 نعمت
 جی، جګدیش، هری
 جی ساد ګورو سوامي
 منتر پشپانجلي
 شنک

 يادګېرنه 

 تړوني 

 د آرتي ټولګه 
 د ګنجي آرتي  آرکائیو شدہ (تاریخ ورک شوی)   زه وارانسی
 د آرتي په اړه مقاله  د  لخوا آرکائیو شدہ شوې 
 30 د هندو خدایانو آرتی  آرکائیو شدہ (تاریخ ورک شوی)  
 د ګنګا آرتي ویډیو  آرکائیو شدہ شوې   په هریدوار کې د ګنګا عبادت ویډیو سټینګ کولو لپاره د QuickTime ملاتړ
 ټول خدای آرتی
وېشنيزه:هندي مذهب
وېشنيزه:هندوييزم
وېشنيزه:هندو
وېشنيزه:بدمت
وېشنيزه:بوداييزم
وېشنيزه:افغانستان کې مېشت هندوان
وېشنيزه:Pages with unreviewed translations