کلوډيټي کالوين

کلوډيټي کالوين چې د ۱۹۳۹ ز، د سپټمبر په ۵ مه نېټه زېږېدلی دی، د ۱۹۵۰ ز لسيزې د مدني حقونو غورځنګ يو مخکښ امريکايۍ او متقاعده مرستياله نرسه وه. د ۱۹۵۵ز مارچ په ۲ مه د الاباما په Montgomery کې له ګڼې ګوڼې ډک توپيري يا بېل بس کې يوې سپين پوستې ښځې ته د چوکۍ نه پرېښودلو له امله د ۱۵ کلونو په عمر نيول شوې وه. دا په پراخ ډول د هغې پېژندل شوې پېښې نه نهه مياشتې مخکې پېښه شوه، چې د تورپوستو وګړو د پرمختګ لپاره د ملي ټولنې د سيمه یيز باب (برخې) منشۍ Rosa Parks په کې د ۱۹۵۵ Montgomery بس پرېکون (Montgomery bus boycott) پراخولو کې مرسته وکړه. 

کالوين په لومړنۍ فدرالي محکمه کې يوه له هغو پينځو عرض کوونکو نه وه، چې د ۱۹۵۶ ز فبروري په لومړۍ نېټه يې د مدني حقونو مدافع وکيل Fred Gray له خوا د Browder v. Gayle پر وړاندې دوسيه ثبت شوه، چې په ښار کې د بس توپير وګواښوي. د متحده ايالتونو په يوې لومړنۍ (ابتدايي) محکمه کې کالوين د درې قاضيانو منصفه پلاوي ته ګواهي ورکړه، چې هغوی يې قضيه واورېده. د ۱۹۵۶ز د جون په ۱۳ مه قاضيانو په ډاګه کړه، چې په الاباما کې د بس توپير (تبعيض) غوښتونکی حکومت او سيمه یيز قوانين ناقانوني وو. ياده قضيه د دولت په غوښتنه د متحده ايالتونو سترې محکمې ته لاړه او د ۱۹۵۶ز د نومبر په ۱۳ يې د ابتدايه محکمې د پرېکړې ملاتړ وکړ. يوه مياشت وروسته سترې محکمې Montogomery او د الاباما دولت ته د بس توپير پای ته رسولو په موخه يو امر تصويب کړ. د مونټګومري بس پرېکون له دې نه څو مياشتې وروسته راوغوښتل شو. 

د Montgomery تور پوستو مشرانو د زياتو کلونو لپاره د کالوين لارماتوونکې (مخکښه) هڅه عامه نه کړه. کالوين ويلي دي: «ځوان وګړي فکر کوي چې Rosa Parks يوازې په بس کې کېنسته او د بس توپير يې پای ته ورساوه، مګر قضيه ټوله دا نه وه». د نوموړې حالت د مدني حقونو د مبارزينو له خوا ځکه راټيټ شو، چې کالوين د دې عمل پر مهال ناواده شوې حامله وه. دا اوس په پراخه ډول منل شوې ده چې کالوين ته په هغه وخت کې د مدني حقونو د مبارزينو له خوا د هغې د ذکر شوي حالت له امله امتياز نه دی ورکړل شوی. Rosa Parks وايي چې: «که چېرې د سپين پوستو رسنيو د هغې د معلوماتو واک تر لاسه کړی وی، نو يوه field ورځ به يې لرلی وی. دوی به کالوين ته يوه بده نجلۍ ويلی وی او د هغې قضيې به موکه نه لرلی». 

د نوموړې د نيولو ثبت او د جرم انګليسي قانون په ۲۰۲۱ کې د لومړنۍ محکمې له خوا د هېواد لپاره د لومړنۍ محکمې د وکيل په ملاتړ سره له منځه لاړ، چې له ۶۶ کالونو څخه د زيات پخوا تورونه په کې راوړل شوي وو. 

 د ژوند لومړي وختونه 
کلاوډيټي کالوين د ۱۹۳۹ ز سپټمبر په ۵ د الاباما په برمنګهم (Birmingham) کې له Mary Jane Godson او C. P. Austin نه د Claudette Austin په نوم زېږېدلې ده. هغه وخت چې Austin خپله کورنۍ پرېښوده، Gadson يعنې د کالوين مور په مالي ډول د خپلو کوچنيانو د ملاتړ وړتيا لرله. د کالوين او د هغې د کشرې خور (Delphine) پالنه د دوی مشر ماما او ترور Mary Anne او Q. P Colvin په غاړه واخيستله، چې لور يې Velma Colvin وار له مخه تللي وو. کالوين او خور يې خپل ماما او ترور ته د خپل مور او پلار په سترګه کتل او د همدوی تخلص يې غوره کړ. کله چې دوی کلاوډيټي خپل کور ته راوړله، د مونټګومري سيمې په يوه کوچني ښارګوټي Pine Level کې يې ژوند کاوه، چې دا همغه ښار و چې Rosa Parks په کې ستره شوه. کله چې کلوين د اتو کالونو په عمر وه، کورنۍ يې (Colvins) کينګ هيل (King Hill) ته کډه وکړه، چې د الاباما په موټګومري کې د غريبې تور پوستې سيمې ګاونډ دی او کالوين په کې خپل پاتې ټول کوچنيوالی تېر کړ. 

د کالوين له ۱۳ کليزې نه دوه ورځې مخکې يې خور Delphine د پوليو له امله مړه شوه. له دې نه لږ وروسته کالوين د ۱۹۵۲ ز په سپټمبر کې (Booker T. Washington High School) ته ورتګ پيل کړ. د يوه غوره زده کوونکې اوسېدلو تر څنګ يې د خواشينۍ له امله په ښوونځي کې له خپلو سيالانو سره ستونزمنه اړيکه لرله. هغه د NAACP ځوانانو شورا غړې هم وه، چې له خپلې سلاکارې Rosa Parks سره يې په کې نږدې اړيکې جوړې کړلې. 

 د بس پېښه 
په ۱۹۵۵ ز کې کالوين د تورپوستو د ښار په Booker T. واشنګټن عالي لېسه کې زده کوونکې وه. هغې ښوونځي ته د تګ راتګ پر مهال ځکه د ښار پر بسونو باندې تکيه کوله، چې کورنۍ يې موټر نه درلود. د بس په سيستم کې زياتره پېرېدونکي افريقايي الاصل امريکايان وو، مګر په توپيرې چوکیو باندې د ناستې دود له امله يې پر وړاندې توپيري چلند کېده. کالوين د NAACP ځوانانو شورا غړې وه او په ښوونځي کې يې د مدني حقونو د غورځنګ په اړه زده کړې کولې. د ۱۹۵۵ ز مارچ په ۲ نېټه له ښوونځي نه کور ته راتلله. نوموړې په يو Capitol Heights بس کې د اضطراري وتنې نه نږدې دوه چوکۍ لرې د تورپوستو په ځای کې کېناستله. 

که چېرې په بس کې ګڼه ګوڼه خورا زياته شوه، نو د بس مخکينۍ برخه کې د سپين پوستو ټولې چوکۍ به تر هغې ډکې شوې، چې سپين پوستي به په بس کې ودرېدل؛ نو د هر افريقايي الاصل امريکايي فرض شوی و، چې له خپلې چوکۍ نه پورته شي، خپل ځای سپين پوستو ته پرېږدي، خپله نور هم شاته لاړ شي او که چېرې تشه چوکۍ نه وي، نو د چوکيو تر منځ په خالي ځای کې ودرېږي. هغه وخت چې يوه سپين پوستې ښځه بس ته پورته شوه او د ناستې لپاره يې په مخکينۍ برخه کې چوکۍ نه لرله، د بس چلوونکي (Robert W. Cleere) کالوين او د هغې په ليکه (قطار) کې درې نورو تورپوستو ته امر وکړ، چې شاته لاړ شی. نور درې تنه شاته لاړل، مګر يوه بله تورپوستې Ruth Hamilton چې حامله هم وه، پورته شوه او د کالوين تر څنګ کېناستله. 

بس چلوونکي په ښيښه کې ښځو ته وکتل. ښاغلې Hamilton کالوين ته یې وويل: «هغه له موږ غواړي چې پاڅېږو او زه ځکه نه پاڅېږم چې خپله کرايه مې ورکړې ده او بل دا چې د د درېدلو احساس نه کوم [نه شم درېدلی]. کالوين بس چلوونکي ته وويل: «زه هم نه پورته کېږم». بس چلوونکي وويل چې که چېرې تاسې له خپلو چوکيو پورته نه شئ، نو پوليس به راوغواړي. همداسې وشول. پوليس راورسېد او د دواړ ښځو تر شا ناست سړی يې وهڅاوه، چې شاته لاړ شو او لږ تر لږه Hamilton وکولی شي، د هغې تر شا چوکۍ کې کېني، مګر بيا یې هم بې ځايه کېدل ونه منل. هغه په زور سره له بس نه واېستل شوه او د دوو ښځينه پوليسو Thomas J. Ward او Paul Headley له خوا ونيول شوه. دا پېښه نهه مياشتې مخکې له هغې پېښه شوه، چې د NAACP کاتبه Rosa Parks د ورته سرغړونې لپاره نيول شوې وه. کالوين وروسته وويل: «مور مې راته وويل چې د هغه څه په اړه غلې شم، چې ومې کړل. راته يې وويل چې: Rosa پرېږده چې په دې برخه کې يوازینۍ ښځه اوسي: سپين پوستي وګړي به Rosa ونه ځوروي. هغه يې خوښېږي». کالوين ته د ځينو دلايلو له امله د Rosa Parks غوندې پاملرنه يا احترام نه کېده: کالوين ښه [ښايسته] وېښتان نه لرل، پوستکی يې مناسب نه و، نوې پېغله مګر حامله وه. د مدني حقونو په غورځنګ کې مشرانو هڅه وکړه، چې ظاهر په پام کې ونيسي او زياتره غوښتنه کوونکي معترضين تر ټولو زيات وګوري. 

 سرچینې