په شمالي کوریا کې بشري حقونه

د شمالي کوریا د بشري حقونو ریکارډ زیاتره په نړۍ کې ترټولو بد ګڼل کېږي او په نړیواله کچه غندل شوی دی اود دې هېواد ریکارد د ملګرو ملتونو، اروپایي ټولنې او نورو ډلو لکه د بشري حقونو د څار سازمان ترنیوکې لاندې دي. ډېری د بشري حقونو نړیوال سازمانونه شمالي کوریا یو داسې هېواد بولي چې د ازادۍ د سرغړونې په اړسه هېڅ معاصر مشابهت نه لري.  

د بشري حقونو لویدیځې ډلې لکه د بخښنې نړیوال سازمان او د متحده ایالاتو په څېر هیوادونو تاکید کړی چې په عمل کې د بیان ازادۍ حق نه لري او یوازینی میډیا چمتو کوونکي چې قانوني ګڼل کېږي، هغه دي چې په شمالي کوریا کې د حکومت له خوا فعالیت کوي. په شمالي کوریا کې د بخښنې نړیوال سازمان او د متحده ایالاتو د بشري حقونو کمېټې د راپورونو له مخې، په ۲۰۱۷زکال کې اټکل شوي ۲۰۰،۰۰۰ بندیان په کمپونو کې زنداني شوي چې له سیاسي جرمونو او جبري کار، فزیکي ناوړه چلند او اعدام سره مخ شوي.   North Korea: Human Rights Concerns , Amnesty International, November 28, 2006.

د شمالي کوریا حکومت د بهرنیو لیدونکو فعالیتونه په کلکه څاري. مرسته کوونکي کارګران تر سخت امنیت لاندې دي او دوی هغو ځایونو او سیمو ته نه پرېښودل کېږي چې حکومت یې نه غواړي. لکه څرنګه چې اتباع نه شي کولی په ازاده توګه هېواد پریږدي، دا اساساً د مهاجرو او پناه غوښتونکو کیسې دي چې د ملت د بشري حقونو ریکارډ جوړ شوی. د حکومت دریځ چې د کوریا مرکزي خبري اژانس له لارې څرګندېږي، دا دی چې د بشري حقونو په ریکارډ باندې نړیوال انتقاد، د جوچي میشته سیسټم نسکورولو لپاره یو دلیل دی، په داسې حال کې چې د دې نقادانو سرغړونې له سزا سره نه مخ کېږي. KCNA Assails Role Played by Japan for UN Passage of "Human Rights" Resolution against DPRK , KCNA, December 22, 2005.KCNA Refutes U.S. Anti-DPRK Human Rights Campaign , KCNA, November 8, 2005.

د ملګرو ملتونو عمومي اسامبلې له ۲۰۰۳ز کال راهیسې هر کال یو پریکړه لیک تصویب کړی چې د دې هېواد د د بشري حقونو ریکارډ غندي. د ۲۰۱۱ زکال د دسمبر۱۹ پرېکړه لیک چې د ۵۱ غړو په نه حضور سربېره  ۱۶ـ۱۲۳ رایو سره تصویب شو او په پیونګ یانګ کې یې له حکومت څخه وغوښتل چې  " د بشري حقونو سیستماتیکي، پراخه او جدي سرغړونې" پای ته ورسوي، چي په کې عام اعدامونه او خپل سري توقیفونه شامل دي. شمالي کوریا دا پریکړه رد کړه او ویې ویل چې دا سیاسي انګیزه وه او د ناسمو جوړښتونو په بنسټ ولاړه وه. ۲۰۱۴ ز کال په فبروري کې، د ملګرو ملتونو ځانګړي کمیسیون په دې هیواد کې د لمړي لاس شواهدو په اساس یو ۴۰۰ مخیز راپور خپور کړ چې په کې "نه بیانیدونکي ظلمونو" مستند شوي چې په دې هېواد کې ترسره شوي. 

 د کوریا دخلکو په دیموکراتیک جمهوریت کې د بشري حقونو په اړه د تحقیق کمیسیون 
د ۲۰۱۳ کال د مې په ۶، د ملګرو ملتونو د بشري حقونو شورا اعلان وکړ چې د اسټرالیا څخه مایکل کربي، د سربیا څخه سونجا بیسرکو او د اندونیزیا څخه میرزوکي داروسمان د کوریا په ډیموکراتیک جمهوریت کې د بشري حقونو په اړه د ملګرو ملتونو د تحقیق کمیسیون د غړو په توګه ټاکل شوي.  د څېړنو یاد کمیسیون به د کوریا دیموکراتیک جمهوریت کې د بشري حقونو سیستماتیک، پراخه او جدي سرغړونې چې په هغې کې خوړو ته د لاس رسي له حق څخه سرغړونه، د زندان په کیمپونو پورې اړوند سرغړونې، شکنجه او غیر انساني چلند، په خپل سري توقیف، تبعیض، د بیان له ازادۍ سرغړونه، د ژوند کولو له حق سرغړونه، د خوځښت له ازادي سرغړونه او اجباري ورکیدل، او د نورو هېوادنو د اتباعو برمته کول شامل دي، په بشپر مسؤلیت سره وڅېړي، په ځانګړي توګه چیرې چې دا سرغړونې ممکن د انسانیت پروړاندې جرمونو ته رسېږي.  د ۲۰۱۳ زکال د اګست په ۲۰ مه ، کمېسیون د سویلي کوریا په سیول کې په یونسي پوهنتون کې پینځه ورځې د عامه خلکو شکایتونه واورېدل چې په کې د پناه غوښتونکو شواهد لاس ته راوړل شول او د ۲۰۱۳ ز د اګست په ۲۹، په جاپان کې د جاپاني اتباعو خپلوانو څخه چې د شمالي کوریا له خوا د ۱۹۷۰ ز او د ۱۹۸۰ لسیزو کې  تښتول شوي وو، غوږ ورته و نیول شو. شمالي کوریا دغه څېړنې "یوه سیاسي دسیسه" وبلله او په دې هېواد کې یې تحقیق کوونکو ته لاسرسی نه دی ورکړی. د ملګرو ملتونو پینل په سویلي کوریا، جاپان او انګلستان کې د شاهدانو سره مرکې وکړې او په متحده ایالاتو کې ېې د ۲۰۱۳ زکال د اکتوبر په ۳۰ او ۳۱ اوریدنې هم ترسره کړې. کمیسیون وویل چې هغوی په پرله پسې توګه د شمالي کوریا له استازو وغوښتل چې په عامه اوریدنو او پوښتنو کې برخه واخلي.  "UN Panel Hears from Relatives of Japanese Abducted by N. Korea" , Voice of America News, August 29, 2013."UN human rights probe on DPR Korea set to begin hearings in Japan" , UN News Centre, August 23, 2013.

د۲۰۱۴ زکال د فبروري په۱۷ کې، پینل خپلې موندنې په ۴۰۰ مخیز راپور کې خپرې کړې. کمیسیون د شمالي کوریا حکومت تورن کړ چې په سیستماتیکه، پراخه او لویه بڼه د بشري حقونو په سرغړونو کې دخیل دی. د پینل رییس مایکل کربي ځینې کړنې د نازیانو له خوا ترسره شوي عمل سره ورته بیان کړې.  په ډېری مواردو کې، د کمیسیون له خوا موندل شوي د بشري حقونو سرغړونې د انسانیت پروړاندې جرمونه تشکیلوي. دا یوازې د دولت حدود نه دي؛ دا د سیاسي سیسټم لازمي برخې دي چې د هغو موخو څخه لرې تللي چې دوی یې د تاسیس ادعا کوي. د دې سرغړونو شدت، پیمانه او طبیعت یو داسې دولت څرګند کړ چې په معاصره نړۍ کې بل هېڅ دولت په دې شان نشته. په شمالي کوریا کې د بشري حقونو د کمیټې ګډې مشرې روبرټا کوهن وویل چې اوس په نړیوالې ټولنې پورې اړه لري چې د ځورول شوو کسانو د ساتنې لپاره اقدام وکړي او عاملین یې عدالت ته راکش کړي. د کوریا دولت یا DPRK دغه موندنې رد کړې. په یوه بیان کې دوی وویل چې کمېسیون "د اروپایي ټولنې او جاپان له خوا د متحده ایالاتو د دښمنۍ پالیسۍ سره په ملګرتیا د بشري حقونو د سیاسي کولو محصول ؤ." د ۲۰۱۴ز کال د نومبر په ۱۸، ملګرو ملتونو د یوه پرېکړه لیک په ګټه رایه ورکړه چې شمالي کوریا د بشر ضد جرمونو لپاره د جرمونو نړیوالې محکمې ته راجع کړي.  "UN panel on North Korea details horrific torture, appeals to world to act", Asia Bulletin, February 17, 2014.

 د DPRK دریځ 
په شمالي کوریا کې د بشري حقونو بحث داسې تاریخ لري چې په ۱۹۴۸ز کې د دولت تاسیس څخه وړاندې دی. د مارکس د تیوري پر بنسټ، د کنفیسیوس دود او د جوچي نظرېې له مخې د شمالي کوریا د بشري حقوقو تیوري حقوق مشروط ګڼي نه عمومي او وایي چې جمعي حقونه د انفرادي حقونو په پرتله لومړیتوب لري او دا چې د رفاه او د ژوند د معیشت حقوق لومړيتوب لري.   

کیم ایل سونګ وویل چې د ډیموکراسۍ مفهوم "دښمنو عناصرو ته چې د سوسیالیزم مخالفت کوي یا ناپاک عناصر چې د خلکو د ګټو خلاف عمل کوي، آزادي او حقوق نه شي ورکولی." Jiyoung Song. Human Rights Discourse in North Korea: Post-Colonial, Marxist, and Confucian Perspectives. Taylor & Francis US. p.104

د شمالي کوریا حکومت ادعا کوي چې د DPRK اساسي قانون د دې خلکو بشري حقونو ضمانت کوي، او دا تضمینونه د دې په قوانینو او مقرراتو کې په بشپړ ډول توضیح شوي. دوی ادعا کوي چې د بشري حقونو دا تضمینونه او قوانین په ټول هېواد کې او هر فرد ته په درناوي سره په کلکه پلي کېږي.   

د څېړنو کمېسیون راپور له خپریدو څخه اووه میاشتې وروسته، شمالي کوریا خپل د DPRK ټولنې د بشري حقونو مطالعاتو راپور خپور کړ چې ادعا کوي، شمالي کوریا "ریښتیني بشري حقونه" لري. شمالي کوریا د ملګرو ملتونو د بشري حقونو شورا د نړیوالې دوره يي بیاکتنې په پروسه کې د خپلو بشري حقونو د فعالیت ښه کولو لپاره د ۲۸۶ وړاندیزونو څخه ۱۱۳ وړاندیزونو په پلي کولو باندې هم موافقه وکړه. کربي په نړیواله دوره یي بیاکتنه کې د شمالي کوریا ګډون، د دې هېواد له خوا د بشري حقونو راپور خپرول او د ۲۰۱۴ آسیایی لوبو ته د هوانګ پیونګ سو لیدنه "دوهکه کوونکې سرغړونه" و بلله و او په دې اړه یې شک څرګند کړ چې ایا د شمالي کوریا حکومت واقعاً د بشري حقونو په اړه اندیښنه لري یا په ساده ډول په ملګرو ملتونو کې د انتقاد لپاره چمتووالی نیسي. کربي د بشري حقونو مطالعاتو لپاره د DPRK ټولنې د راپور برخې "عادلانه نظر" په توګه هرکلی وکړ، مګر یادونه یې وکړه چې دا د څېړنوکمېسیون په راپور کې راپورته شوو مسئلو باندې بحث کولو کې پاتې راغلی.

 سرچينې او ياداښتونه