د متحده ایالاتو د اساسي قانون دوولسم تعدیل

د متحده ایالاتو د اساسي قانون دوولسم تعدیل(تعدیل XII ) د ولسمشر او د ولسمشر د مرستیال د ټاکلو لپاره تګلاره برابروي. دا تعدیل د ۱۸۰۳ ز کال د ډسمبر په ۹ مه د کانګرس له خوا وړاندیز شوی و او د جون په ۱۵، ۱۸۰۴ ز کې د اړتیا وړ درې پر څلورمه برخه د مقننه پلاوي ایالتي  قوانينو له خوا تصویب شو. نوي مقررات د ۱۸۰۴ ز کال د ولسمشرۍ ټاکنو لپاره پلي شو او د ولسمشرۍ راتلونکې ټولې ټاکنې یې سنبال کړې.

د اساسي قانون له اصولو سره سم، د ټاکنیز پلاوي هر غړي دوه ټاکنیزې رایې کارولي، پرته له دې چې د ولسمشر لپاره د ټاکنیزو رایو او د ولسمشر د مرستیال لپاره د ټاکنیزو رایو ترمنځ توپیر وکړي. د ولسمشریزو ټاکنو نوماند چې تر ټولو زیاتې رایې ترلاسه کړي – په دې شرط چې لږ تر لږه د رایه ورکوونکو د اکثریت سره برابر وي – د ولسمشر په توګه ټاکل کېږي، په داسې حال کې چې د ولسمشرۍ نوماند چې ډېرې رایې یې ترلاسه کړې وې، د ولسمشر د مرستیال په توګه ټاکل کېږي.

 متن 
رایه ورکوونکي په خپلو ایالتونو کې سره راټولېږي، ولسمشر او د ولسمشر مرستیال ته،  چې لږ تر لږه، له هغوی سره د ورته ایالت اوسیدونکي نه وي رایه ورکوي، دوی باید په خپلو رای پاڼو کې د هغه کس نوم واخلي، چې د ولسمشر په توګه یې رایه ورکړې وي او په جلا رای پاڼو کې د هغه کس چې د ولسمشر د مرستیال په توګه یې رایه ورکړې وي، نوم واخلي او دوی باید د ټولو هغو کسانو چې د ولسمشر په توګه یې رایه ورکړې او ټولو هغو کسانو چې د ولسمشر د مرستیال په توګه یې رایه ورکړې وي، جلا لیست جوړ کړي او د هر یوه د رایو د شمېر یو لیست جوړ کړي، چې دا لیست  باید لاسلیک شوی او ټاپه شوی وي او وروسته دا لیست د متحده ایالاتو مقام او مشرانو جرګې ته استول کېږي.

د مشرانو جرګې رئیس باید د مشرانو جرګې او د استازو د جرګې په شتون کې، ټول سندونه پرانیزي او بیا رایې وشمېرل شي.

 مخینه 
د ټاکنیز پلاوي لپاره د اصلي تګلارې له مخې، لکه څنګه چې د دویمې مادې، ۱ برخه، ۳ بند کې چمتو شوي، هر رایه ورکوونکی دوه ټاکنیزې رایې ورکوي، د ولسمشر لپاره د ټاکنیزو رایو او د مرستیال لپاره د ټاکنیزو رایو ترمنځ هیڅ توپیر نشته. هغه دوه کسان چې د رایه ورکوونکي له خوا غوره شوي وو، دواړونه شوای کولای، له هغه رایه ورکوونکي سره په ورته ایالت کې اوسېدلي وای. دا بندیز د دې لپاره جوړ شوی و چې د رایې ورکوونکو د خپلو اړوندو ایالتونو دوه «غوره زامنو» ته د رایې ورکولو مخه ونیسي. هغه څوک چې تر ټولو ډېرې رایې تر لاسه کړي، په دې شرط چې د رایه ورکوونکو اکثریت جوړ کړي، د ولسمشر په توګه ټاکل کېږي، په داسې حال کې چې د ولسمشرۍ نوماند چې ډېرې رایې ترلاسه کړې وي، د ولسمشر د مرستیال په توګه ټاکل کېږي.The Electoral College—Origin and History Dave Leip's Atlas of U.S. Presidential Elections

 کانګرس ته سفر 
د مارچ په ۱۸۰۱ ز کې، د ۱۸۰۰ ز کال د ټاکنو له حل نه څو اوونۍ وروسته، په نیویارک ایالت کې دوه تعدیلات وړاندیز شوي، چې د دوولسم تعدیل چوکاټ جوړوي. والي جان جې د ایالت قانون ايښودونکې ډلې ته یو تعدیل وړاندې کړ، چې په هر ایالت کې د رایې ورکوونکو ولسوالۍ، ټاکنو ته اړتیا لري. د اسمبلۍ غړی جدیده پیک د ولسمشر او د ولسمشر د مرستیال د رایو لپاره د نومونو تصویبولو تعدیل وړاندې کړ. دا دوه تعدیلات د ۱۸۰۲ ز تر پیل پورې په پام کې نه وو نیول شوي، ځکه چې ایالتي قانون ايښودونکې ډلې د اوړي او ژمي لپاره دمه اخیستې وه. د نیویارک ایالت سناتور ډیویټ کلینټن د جنوري په ۱۸۰۲ز کې د تعدیل تصویب ته اقدام وکړ.

 د استازو جرګه (ولسي جرګه) 
اتم کانګرس په لومړۍ ورځ، د تعدیل طرحه په پام کې ونیوله. د تعدیل په لومړي جوړښت کې د جرګې په رای پاڼو کې پنځه تنه د ټاکنیزو رایو د اخیستو لپاره نومول شوي وو چې هیڅ یوه نوماند د ټاکنیزو رایو اکثریت پوره کولای نه شوای. د ویرجینیا ډیموکراتیک – جمهوري غوښتونکی جان کلپټن، د اتحادیې ترټولو لوی ایالت استدلال وکړ چې د احتمالي ټاکنو لپاره په لیست کې د پنځو نومونو درلودل د خلکو نه واک اخیستی، نو هغه وړاندیز وکړ، چې په لیست کې دې یواځې دوه نومونه شتون ولري. د اکتوبر په ۲۰مه، جرګې یوه اوولس کسیزه کمیټه (یو استازی له هر ایالت نه) د تعدیل د تنظیم او ښه کولو لپاره وټاکله.

 د مشرانو جرګه 
د اکتوبر تر ۲۸ پورې، مشرانو جرګې لا دمخه د تعدیل په اړه بحث درلود. دیموکرات – جمهوري غوښتونکي ډیویټ کلینټن تمه درلوده، چې مشرانو جرګه به د ۲۴ پر ۹ ډیموکراتیک - جمهوري غوښتونکي اکثریت سره ژر تر ژره تعدیل تصویب کړي. فدراليست جوناتن ډیټن وړاندیز وکړ چې، د ولسمشر د مرستیال دفتر باید له منځه یووړل شي او د هغه همکار، اوریا ټریسي یې ملاتړ وکړ. له بلې خوا، ولسن کري نیکولاس اندېښمن و چې کانګرس به د ۱۸۰۴ ز ټاکنو نه مخکې د تصویب لپاره په خپل وخت کې تعدیل وړاندې نه کړي. د نیکولاس له اندېښنې سره سره، مشرانو جرګې د نومبر تر ۲۳ پورې ددې تعدیل په اړه جدي بحث ونه کړ.

لکه څنګه چې په جرګې کې یادونه وشوه، بحث په احتمالي ټاکنو کې د نوماندانو د شمېر او د اساسي قانون د فلسفي بنسټونوپه اړه و. یوځل بیا، کوچنیو فدرالي دولتونو په کلکه استدلال وکړ، چې درېیونوماندانو، لویو ایالتونو ته د ولسمشرانو د غوره کولو لپاره خورا ډېر واک ورکړی.

 ټاکنیز کالج تر دوولسم تعدیل لاندې 
په داسې حال کې چې دوولسم تعدیل د ټاکنیز پلاوي جوړښت بدل نه کړ، خو هغه پروسه یې بدله کړه چې له مخې یې ولسمشر او د ولسمشر مرستیال ټاکل کېده. نوې ټاکنیزه پروسه، د لومړي ځل لپاره د ۱۸۰۴ ز ټاکنو لپاره وکارول شوه. له هغه وخت راهیسې ولسمشریزې ټاکنې د دوولسم تعدیل له مخې ترسره کېږي.

دوولسم تعدیل په ګوته کوي چې، هر رایه ورکوونکی باید د ولسمشر لپاره د دوو رایو پر ځای د ولسمشر او د ولسمشر د مرستیال لپاره جلا رایې ورکړي. برسیره پردې، رایې ورکوونکي نه شي کولای، د ولسمشرۍ نوماندانو او د ولسمشر مرستیالانو نوماندانو ته، چې دواړه د یوه ټاکل شوي ایالت اوسېدونکي وي، رایه ورکړي- لږترلږه یو یې باید د بل ایالت اوسیدونکی وي.

 له دوه وېشتم تعدیل سره جوړجاړی(تعامل) 
دوولسم تعدیل په ښکاره توګه د اساسي قانون هغه شرایط چې د ولسمشر لپاره چمتو شوي، د ولسمشر د مرستیال لپاره یې هم بیانوي او دوه وېشتم تعدیل ولسمشر له دویمې دورې وروسته، د درېیمې دورې لپاره له ټاکل کېدو نه منع کوي، خو دا چې ایا دا تعدیلات دواړه منع کوي، دا ناڅرګنده دي.  ولسمشر د خپلې دورې له پای ته رسېدو نه وروسته کولای شي ،د ولسمشر د مرستیال په توګه دنده ترسره کړي.

 له ۱۸۰۴ ز راهیسې ټاکنې 
د ۱۸۰۴ ز د ټاکنو له پیل سره، ټولې ولسمشریزې ټاکنې د دولسم تعدیل لاندې ترسره شوې. له هغه وخت راهیسې یوازې یو ځل د استازو جرګې د ۱۸۲۴ز په ټاکنو کې ولسمشر وټاکه، ځکه چې د څلورو نوماندانو نه هیڅ یو هم د ټاکنیزو رایو مطلق اکثریت (په هغه وخت کې ۱۳۱) نه و ګټلی: اندریو جیکسن ۹۹ ټاکنیزې رایې، جان کوینسي اډمز (د جان اډمز زوی) ۸۴، ویلیم ایچ کرفورډ ۴۱ او هینري کلي۳۷ رایې ترلاسه کړې وې.

 سرچینې