د جورج ډبليو بوش ولسمشري

د متحده ايالتونو د ۴۳ ولسمشر په توګه د جورج ډبليو بوش د واک دوره، د ۲۰۰۱ ز کال د جنوري پر ۲۰ مه نېټه په لومړنۍ پرانيستې مراسمو سره پيل او د ۲۰۰۹ ز کال د جنوري پر ۲۰ مه پای ته ورسېده. جمهوري غوښتونکي بوش چې له تکزاس څخه دی، له خپل ديموکراتيک لازم مرستيال ولسمشر Al Gore څخه د ۲۰۰۰ ز کال په ولسمشريزو ټاکنو کې له يوې حساسې او نازکې بريا څخه وروسته واک تر لاسه کړ. څلور کلونه وروسته د ۲۰۰۴ ز کال په ولسمشريزو ټاکنو کې يې د ديموکرات ډلې نوماند John Kerry ته ماتې ورکړه او يو ځل بيا ولسمشر شو. بوش د ۲۰۰۸ ز کال ولسمشريزې ټاکنې جمهوري غوښتونکي Barack Obama ته وبايللې او نوموړی يې ځايناستی شو. ۴۳ ولسمشر بوش د متحده ايالتونو د ۴۱ ولسمشر George H. W. Bush تر ټولو مشر زوی دی. 

يوه پرېکنده پېښه چې د بوش ادارې ته يې نوې بڼه ورکړه، د ۲۰۰۱ ز کال سپټمبر پر ۱۱ باندې تروريستي بريدونه وو. د بريدونو په پايله کې د امريکا پارلمان د متحده ايالتونو د کورني امنيت څانګه رامنځته کړه او بوش د تروريزم پر وړاندې نړيواله جګړه اعلان کړه. نوموړي د طالبانو او القاعده تروريستې ډلې د له منځه وړلو او اسامه بن لادن د نيولو لپاره پر افغانستان باندې د يرغل امر وکړ. هغه د شکمنو تروريستانو څارنې ته د واک ورکولو په موخه د هېواد پالنې کړکېچن قانون هم لاسليک کړ. بوش په ۲۰۰۳ ز کال کې د عراق د بريد امر وکړ، چې دليل يې د صدام حسين نظام د عامه ويجاړۍ وسلو درلودل و. د بوش پر ادارې سخته نيوکه هغه مهال راپورته شوه، چې نه په عراق کې د WMD زېرمې وموندل شوې او نه له القاعده سره د عملياتي اړيکو جوت ثبوت. د سپټمر له ۱۱ مې څخه وړاندې، بوش د ۱،۳ تريليون مالي کسر خپرونې او د No Child Left Behind Act [هيڅ کوچنی د قانون تر شا نه دی پاتې] په نوم د زده کړو د ستر بيل له امله تر فشار لاندې راغلی و. نوموړی په ټولنيز ډول د محافظه کارو هڅو، لکه Partial-Birth Abortion Ban Act او د برخليک پر بنسټ د مرستندويه نوښتونو لپاره هم تر فشار لاندې و. همدارنګه نوموړي په ۲۰۰۳ ز کې Medicare Prescription Drug [د طبي پاملرنې] درملو، د هغې ودې او د عصري کولو قانون لاسليک کړ، چې د طبي پاملرنې D برخه يې (Medicare Part D) رامنځته کړه. 

د خپلې دويمې دورې پر مهال، بوش د خپلواکې سوداګرۍ ګڼو هوکړو ته ورسېده او په برياليتوب سره يې John Robert او Samuel Alito سترې محکمې ته نوماندان کړل. نوموړي د ټولنيز خونديتوب او کډوالۍ قوانينو اړوند ستر بدلونونه غوښتل، مګر دواړه هڅې يې بې پايلې شوې. په افغانستان او عراق کې جګړې دوام وکړ او په ۲۰۰۷ ز کال کې  یې پرېمانه ځواکونه عراق ته واستول. Hurricane Katrina او د متدحه ايالتونو د وکيلانو شخړې اېستلو [اخراج] پر وړاندې د بوش ادارې ځواب د تاييد اندازو په لوېدنو تر نيوکې يا بريد لاندې راغی. په مالي بازارونو کې يوې نړيوالې ماتې، د نوموړي دندې وروستۍ ورځې تر تسلط لاندې راوړې. په دې ورځو کې تګلاره جوړوونکو د يوه ستر اقتصادي ناورين د مخنيوي په اړه فکر وکړ او ولسمشر بوش، له مالي بنسټونو څخه د زهري پانګو پېرلو په موخه، د Troubled Asset Relief Program (TARP) [د کړکېچنې پانګې د هوساينې خپرونه] رامنځته کړه.

 د ۲۰۰۰ ز کال ټاکنې 
د متحده ايالتونو د ۴۱ ولسمشر George H. W. Bush مشر زوی جورج ډبليو بوش د تکزاس ايالت د ۱۹۹۴ ز لومړنيو ټاکنو کې په خپلې بريا سره په خپل حق کې د ولسمشريز سيال په توګه راڅرګند شو. د تکزاس ايالت د ۱۹۹۸ ز کال لومړنيو ټاکنو کې په ستر توپير له بيا ټاکنې ګټلو څخه وروسته، بوش د ۲۰۰۰ ز کال ولسمشريزو ټاکنو کې د جمهوري غوښتونکي ډلې نوماندۍ لپاره سيالۍ کې په پراخ ډول تاييد شوی مقابل سيال شو. د ۲۰۰۰ ز کال له ټاکنو څخه وړاندې کلونو کې بوش د ملاتړ اړخ اقتصاد ساتندوی (مدافع وکيله) Lawrence B. Lindsey او د باندينۍ تګلارې متخصصې Condoleezza Rice په ګډون د سلاکارانو د يوه ثابت بنسټ کېښود. ولسمشر بوش د Karl Rove او Ken Mehlman په مشرۍ مالي ډلې سره د نورو راتلونکو جمهوري غوښتونکو نوماندانو په خلاف لارښوده مالي ګټه جوړه کړه. که څه هم ځينو نامتو جمهوري غوښتونکو د بوش پر وړاندې له سيالۍ لاس واخيست، مګر د اريزونا سناتور McCain يوه ژوندۍ سيالي پيل کړه، چې د زياتو اعتدال غوښتونکو او د باندينۍ کړنلارې مشرانو له لوري يې ملاتړ وشو. په سويلي کارولينا کې د McCain د لومړنيو پايلو بايلنې په اغېزناک ډول د ۲۰۰۰ ز کال جمهوري غوښتونکو لومړنۍ پایلې پای ته ورسولې او بوش د جمهوري غوښتونکي ملي کنواسيون،د  ۲۰۰۰ ز کال ولسمشرۍ لپاره په رسمي ډول نوماند شو. نوموړي د دفاع پخوانی منشي Dick Cheney د خپلو ټاکنيزو مبارزو ملګری [مشر] وټاکه. که څه هم Cheney لږې ټاکنيزې ويناوې وکړې او روغتيايي ستونزې يې لرلې، مګر بوش باور درلود چې د چيني پراخه تجربه به نوموړی [چيني] يو د ارزښت وړ واکمن ملګری جوړ کړي. Mann (2015), pp. 31-37Draper (2007), pp. 5–6

ديموکراتانو د ولسمشر بېل کلېنټن په محدودې دورې سره مرستيال ولسمشر Al Gore د ولسمشرۍ لپاره نوماند کړ. د بوش ټاکنيزو مبارزو، د کلينټن سرچپه د خپلو نوماندانو په ځانګړتيا باندې ټينګار وکړ، چې ښاغلی کلېنټن د Lewinsky په رسوايۍ ورګډ شوی و. بوش په اکتوبر کې له وروستۍ مناظرې څخه وروسته تر لاسه کړيو ځينو pools کې يو بنسټيزه مشري تر لاسه کړه، مګر د بوش د ۱۹۷۶ DUI نيولو رابرسېره کېدنې د نوموړي د ټاکنېزې مبارزې د حرکت ځواک له پښو وغورځاوه. د ټاکنو د شپې په پای کې فلورېدا په ټاکنو کې د مهم يا کليدي ايالت په توګه راښکاره شوه او هر نوماند چې دا ايالت ګټلی وی، کېدای شي ولسمشري يې ګټلی وی. بوش د ټاکنو د شپې په پای کې په رايه کې يوه خورا نرۍ يا حساسه مشري تر لاسه کړه، چې د خپل کارې بيا شمېرنې تر سره کولو غوښتنه يې کوله. د فلوريدا سترې محکمې د يوې برخې د لاسي بيا ګڼلو (بيا شمېرنې) امر وکړ، مګر متحده ايالتونو سترې محکمې په اغېزناک ډول د بوش او Gore په قضيه کې د مساوي خونديتوب پر برخو باندې د پړاو د پای ته رسولو امر وکړ، چې بوش يې په ايالتي او عمومي دواړو ټاکنو کې بريالی پرېښود [اعلان کړ]. که څه هم Gore له نږدې څخه د ټول هېواد د عمومي رايې له ډلې ډېرې رايې وګټلې، مګر بوش د نوموړي د ۲۶۶ رايو پر وړاندې د ۲۷۱ رايو په ګټلو سره ولسمشريزې تاکنې وګټلې. د همدې وخت په پارلماني ټاکنو کې جمهوري غوښتونکو په مجلس کې په پرتليز ډول لږ زيات اکثريت تر لاسه کړ، مګر په سنا کې يې ۵ چوکۍ له لاسه ورکړې، چې په دې سره يې په سنا کې د ۵۰ جمهوري غوښتونکو او ۵۰ ديموکراتانو جوړېدلو سره د غړو توازن رامنځته کړ. Mann (2015), pp. 35-42

 اداره 
د  بوش کابينهدندهنومدورهولسمشرGeorge W. Bush2001–2009مرستيال ولسمشرDick Cheney2001–2009د دولت وزيرColin Powell2001–2005Condoleezza Rice2005–2009د خزانې وزيرPaul H. O'Neill2001–2002John W. Snow2003–2006Henry Paulson2006–2009د دفاع وزيرDonald Rumsfeld2001–2006Robert Gates2006–2009لوی څارنوالJohn Ashcroft2001–2005Alberto Gonzales2005–2007Michael Mukasey2007–2009دکورنیو چارو وزيرGale Norton2001–2006Dirk Kempthorne2006–2009د کرنې وزيرAnn Veneman2001–2005Mike Johanns2005–2007Ed Schafer2008–2009د سوداګرۍ وزيرDonald Evans2001–2005Carlos Gutierrez2005–2009د کار وزيرElaine Chao2001–2009د روغتيايي او انساني خدمتونو وزيرTommy Thompson2001–2005Mike Leavitt2005–2009د کور جوړونې او ښاري ودې وزيرMel Martínez2001–2003Alphonso Jackson2003–2008Steve Preston2008–2009د لېږد رالېږد (ترانسپورت) وزيرNorman Mineta2001–2006Mary Peters2006–2009د انرژي وزيرSpencer Abraham2001–2005Samuel Bodman2005–2009د پوهنې وزيرRod Paige2001–2005Margaret Spellings2005–2009د ديپلوماتيکو چارو وزيرAnthony Principi2001–2005Jim Nicholson2005–2007James Peake2007–2009د کورني امنيت وزيرTom Ridge2003–2005Michael Chertoff2005–2009د چاپيريال ساتنې استازولۍ ادارهChristine Todd Whitman2001–2003Mike Leavitt2003–2005Stephen Johnson2005–2009د ادارې او بودېجې دفتر رئيسMitch Daniels2001–2003Joshua Bolten2003–2006Rob Portman2006–2007Jim Nussle2007–2009د متحده ايالتونو د سوداګرۍ استازوليRobert Zoellick2001–2005Rob Portman2005–2006Susan Schwab2006–2009د ملي درمل اداره کولو تګلارې د دفتر رئيسJohn Walters2001–2009د دفتر رئيسAndrew Card2001–2006Joshua Bolten2006–2009

د سپينې ماڼۍ د يوه پياوړي دفتر رئيس د نظريې په رد کولو سره بوش د لوړ پوړو چارواکو راپور درلود، چې د دفتر رئيس Andrew Card په پرتله هغه ته ډېر په سيده ډول و. مرستيال ولسمشر Cheney په خپله د بوش تر څنګ په سپينې ماڼۍ کې د تر ټولو پياوړي شخص په توګه راڅرګند شو. بوش سپينې ماڼۍ ته د جګپوړي قانونپوه Karen Hughes، جګپوړي سلاکار Karl Rove، حقوقي سلاکار Alberto Gonzales او د دفتر منشي Harriet Miers په ګډون ځيني هغه اشخاص راوړل، چې په تکزاس کې يې د ده ترلاس  لاندې کار کړی و. د سپينې ماڼې په نورو مهمو ګومارنو کې Margaret Spellings د کورنۍ تګلارې سلاکار په توګه، Michael Gerson د مشر ويناليکونکي په توګه او Joshua Bolten او Joe Hagin د سپينې ماڼۍ د دفتر مرستيال رئيسانو په توګه ټاکل شاملېږي. Paul H. O’Neill چې د Gerald Ford تر لاس لاندې يې د OMB د مرستيال رئيس په توګه خدمت کړی و، د خزانې رئیس په توګه ټاکل شوی و، په داسې حال کې چې د Messouri ايالت سناتور John Ashcroft لوی څارنوال ټاکل شوی و. Smith (2016), pp. 134-135Draper (2007), pp. 94–95Smith (2016), pp. 152-156

دا چې بوش د بانديني سياست لږه تجربه لرله، نو ګومارنې به يې کېدای شي، د خپلې دورې پر مهال د متحده ايالتونو باندينۍ تګلارې ته په بڼې ورکولو کې يوه مهمه ونډه ولوبوي. د بانديني سياست يا تګلارې لپاره د نوموړي غوره ګومارل شوي اشخاص، د هغه د پلار په اداره کې هم کار کړی و: مرستيال ولمشر Cheney د دفاع وزير و، د ملي امنيت سلاکاره کونډوليزا رايس د ملي امنيت شورا کې خدمت کړی و او مرستيال رئيسانو Paul Wolfowitz او Richard Armitage هم په مهمو برخو کې خدمت کړی و. د دولت وزير Colin Powell د لومړي بوش په دوره کې د Joints Chiefs of Staff [د دفتر ګډ رئيس] په توګه خدمت کړی و. بوش د پاول ډېره ستاينه کړې وه او مخکينی عمومي د ياد موقف لپاره د بوش لومړنۍ ټاکنه وه. د دفاع وزير Donald Rumsfeld چې د Ford ادارې پر مهال يې په همدې دنده کې خدمت کړی و، د ملي امنيت په ډله کې د مهمو يا کليدي څېرو په توګه يو ځل بیا راوګرځېد. Cheney او Rumsfeld چې دواړو د Ford اداره خدمت کړی و، د بوش د لومړۍ دورې پر مهال د بانديني سياست مخکښو څېرو په توګه راڅرګند شول. Herring (2008), pp. 938–939Smith (2016), pp. 129-134Mann (2015), pp. 53-54, 76-77

O’Neill چې د عراق جګړې مخالفت يې وکړ او وېرېده، چې د بوش له لوري د ماليې کمښت به د عاېداتو د کسر سبب شي، پر ځای يې د ۲۰۰۳ ز کال په فبروري کې John W. Snow وټاکل شو. Colin Powell چې د بوش ادارې د پرېکړو په ځانګړي ډول د عراق جنګ تر سره کولو خوابدی کړی و، د ۲۰۰۴ ز له ټاکنو څخه وروسته يې دنده پرېښوده. Rice د نوموړي ځايناستې شوه، په داسې حال کې چې وروسته د ملي امنيت مرستيال سلاکار Stephen Hadley د راېس پخوانۍ دنده تر لاسه کړه. د ۲۰۰۴ ټاکنو څخه وروسته، د بوش ډېری لوړ پوړي غړي پر خپلو دندو پاتې شول، که څه هم Spellings د پوهنې وزير په توګه له کابينې سره يو ځای شو او Gonzales د Ashcroft پر ځای لوی څارنوال شو. د ۲۰۰۶ ز کال په لومړيو کې Card د Duai Ports World [دوبۍ بندرونو نړۍ] کړکېج او د سپينې ماڼۍ د ځينو ناخوښه نوښتونو له امله سپينه ماڼۍ پرېښوده او پر ځای يې Joshua Bolten وټاکل شو. Bolten د Rove ځيني مسؤليتونه رابرسېره کړل او د Goldman Sachs مشر Henry Paulson يې د Snow پر ځای، د خزانې وزير په توګه دندې کولو ته وهڅاوه. Smith (2016), pp. 389-390Smith (2016), pp. 382-383Smith (2016), pp. 417-418Draper (2007), pp. 278–280, 283Draper (2007), pp. 363–367Draper (2007), pp. 369–371

د ۲۰۰۶ ز کال له ټاکنو څخه وروسته، د Rumsfeld پر ځای د مرکزي استخباراتو ( CIA) رئيس Robert Gates وټاکل شو. د کارکوونکو راپارونو Rice د بوش اداره کې يو له نامتو اشخاصو څخه کړه او نوموړې د بوش د دويمې دورې بانديني سياست په لارښوونه کې پياوړې ونډه ولوبوله. Gonales او Rove دواړو په ۲۰۰۷ ز کال کې، د متحده ايالتونو د وکيلانو د ګوښه کولو په پام کې نيولو سره، وروسته له کړکېچ څخه دندې پرېښودې او د فدرال پخوانی قاضي Michael Mukasey د ګونزېلس ځايناستی شو. Smith (2016), pp. 515-517Herring (2008), p. 959Smith (2016), pp. 572-575

 هغه پخواني چارواکي او سلاکاران چې د کابينې غړي نه وو 

 د ولسمشر جګپوړی سلاکار: Karl Rove (2001–2007), Barry Steven Jackson (2007–2009)
 قانونپوه يا د ولمسشر ګټندوی وکيل: Karen Hughes (2001–2002), Dan Bartlett (2002–2007), Ed Gillespie (2007–2009)
 د ملي امنيت سلاکار: – Condoleezza Rice (2001–2005), Stephen Hadley (2005–2009)
 White House Deputy Chief of Staff – Joe Hagin (2001–2008), Joshua Bolten (2001–2003), Harriet Miers (2003–2004), Karl Rove (2005–2007), Joel Kaplan (2006–2009), Blake Gottesman (2008–2009)
 د سپينې ماڼې د دفتر مرستيال رئيس: Joe Hagin (2001–2008), Joshua Bolten (2001–2003), Harriet Miers (2003–2004), Karl Rove (2005–2007), Joel Kaplan (2006–2009), Blake Gottesman (2008–2009)
 د سپينې ماڼې د اړيکو رئيس: – Karen Hughes (2001), Dan Bartlett (2001–2005), Nicolle Wallace (2005–2006), Kevin Sullivan (2006–2009)
 د سپينې ماڼۍ کونسل: – Alberto Gonzales (2001–2005), Harriet Miers (2005–2007), Fred Fielding (2007–2009) 
 د سپينې ماڼۍ د مطبوعاتو وزير: Ari Fleischer (2001–2003), Scott McClellan (2003–2006), Tony Snow (2006–2007), Dana Perino (2007–2009)
 د اقتصادي سلاکارانو د شورا مشر: Glenn Hubbard (2001–2003), Greg Mankiw (2003–2005), Harvey S. Rosen (2005), Ben Bernanke (2005–2006), Edward Lazear (2006–2009)
 په ملګرو ملتونو کې د متحده ايالتونو استازی: John Negroponte (2001–2004), John Danforth (2004–2005), John Bolton (2005–2006), Zalmay Khalilzad (2007–2009)
 د ملي استخباراتو رئيس: John Negroponte (2005–2007), Mike McConnell (2007–2009)
 د مرکزي استخباراتو رئيس: George Tenet (2001–2004), John E. McLaughlin (acting, 2004), Porter Goss (2004–2006), Michael Hayden (2006–2009)
 د فدرالي څېړنو اداره: Louis Freeh (2001), Thomas J. Pickard (acting, 2001), Robert Mueller (2001–2009)
 د FCC رئيس: Michael Powell (2001–2005), Kevin Martin (2005–2009)

 سرچینې