لیوی پی مارټن

لیوی پارسن مارټن له ۱۸۹ نه  تر ۱۸۹۳ز پورې د متحده ایالاتو ۲۲م مرستیال ولسمشر و. هغه په فرانسه کې د متحده ایالاتو سفیر، په نیویارک کې د متحده ایالاتو د استازي په توګه او د نیوریارک ۳۱م والي په توګه دندې ترسره کړې دي.

مارټن د یوه پروتستانت روحاني کشیش زوی و، چې د مساچوستس په ورمونټ کې زېږېدلی و او بیا یې د همغې سیمې په عامه ښوونځیو کې زده کړې وکړې. هغه په پلورنځیو کې د کتابت په ترسره کولو او په سوداګریزو بنسټنو کې کار کولو له لارې سوداګریزه روزنه د مساچوستس او نیوهمپشایر په ایالتونو کې ترلاسه کړې. کله چې مارټن د نیویارک ښار ته لاړ، نو مارټن یو بریالی سوداګر، د مالوچو دلال او بانکي پانګوال شو. 

مارټن په سیاست کې د جمهوري غوښتونکي په توګه پاتې شوی او د روسکو کونکلینګ یو متحد و. نوموړی دوه ځله د متحده ایالاتو د استازو مجلس ته وټاکل شو، چې لومړۍ دوره یې بشپړه او دویمه دوره یې نیمګړې (د ۱۸۸۹ ز کال د مارچ له ۴ مې– د ۱۸۸۱ ز کال دمارچ تر ۲۱مې) ترسره کړه. په ۱۸۸۰ ز کې ولسمشرۍ ته د جمهوري غوښتونکي ګوند نوماند جیمز ګارفیلډ، د کانکینګ د پلویانو پر وړاندې د ګټلو په هڅه کې مارټن ته د مرستیال ولسمشر لپاره د نوماندۍ وړاندیز وکړ. د کانکینګ پلویان د اولسیس له نوماندۍ نه چې ګارفیلډ ته یې ټاکنې بایللې وې، مایوسه شوي وو. کانکلینګ مارټن ته مشوره ورکړه چې له نوماندۍ په شا شي، چې نوموړي یې په غوښتنه عمل وکړ. ګارفیلډ بیا د کانکلینګ بل ملګری چیسټر ای ارتور ته د نوماندۍ وړانديز مخته کړ چې د نوموړي له خوا ومنل شو.

وروسته له هغه چې ګارفیلډ او آرتر وټاکل شول، ګارفیلډ د فرانسې په چارو کې مارټن د بشپر واک لرونکي وزیر په توګه وټاکه او مارټن تر ۱۸۸۵ز کال پورې په پاریس کې دنده ترسره کړه. په ۱۸۸۸ ز کال کې مارټن د جمهوري غوښتونکو د نوماند بنجیامین هاریسون د مرستیال ولسمشر په توګه ډګر ته راغی. دوی ټاکنې و ګټلې او نوموړی له ۱۸۸۹ ز کال نه تر ۱۸۹۳ز کال پورې د مرستیال ولسمشر په توګه دنده ترسره کړه. په ۱۸۹۴ ز کال کې مارټن د نيویارک د والي په توګه د جمهوري غوښتونکو بریالی نوماند و، چې له ۱۸۹۵ ز کال نه تر ۱۸۹۶ ز کال پورې یې یوه دوره دنده ترسره کړه.

مارټن د تقاعد په موده کې، د نیویارک په ښار او راینبیک کې اوسېده. هغه په ۱۹۲۰ ز کال کې د خپل عمر ۹۶ کلیزې په ورځ مړ شو او د راینبیک هدیره کې خاورو ته وسپارل شو.

 د ژوند لومړي کلونه 
مارټن د ورمونټ په شورهام کې نړۍ ته سترګې پرانیستې او هغه د ریورند دانیل اولیور (۱۷۸۸ – ۱۸۵۲)، د یو پروتستانت روحاني کشیش او لوکرتیا پارسن (۱۷۸۹- ۱۸۶۲ز) د شپږو ماشومانو له ډلې نه و. مارټن په بشپړ ډول له انګلیسی پښت نه و، د هغه نیکونو د پیوریتان کډوالۍ پر مهال له انګلستان نه شمالي امریکا ته را کډه شوي وو. د هغه په پلرنیو نیکونو کې، د پلیموث مسعمېرې کیپټان ناتانیل ماټن هم راځي. مارټن د خپل ماما ریورنډ لیوی پارسنز (۱۷۹۲- ۱۸۲۲) د نوم پر بنسټ ونومول شو، چې یو عیسوي روحاني و او په فلسطین کې د متحده ایالاتو لومړنی مامور تېر شوی دی. بل پلو د هغه مشر ورور ډانیل اولیور مارټن (۱۸۱۵ – ۱۸۵۹ز)  له ۱۸۴۹ ز کال نه تر ۱۸۵۰ ز کال پورې د اوهایو د ټولیدو سیمې د ښاروال په توګه دنده ترسره کړه. د هغه کوچنۍ خور ماري مارټن له ویلیام ایف ګرینیل سره واده وکړ او د ویلیام مارټن ګرینیل مور وه، چې مارټن د مرستیال ولسمشر د دورې په اوږدو کې یې د بهرنیو چارو د درېیم مرستیال په توګه دنده ترسره کړه.The Mayflower Descendant: Volume 27 1925 - Page 136; George W. BowmanMemoranda relating to the ancestry and family of Hon. Levi Parsons Morton, vice-president of the United States (1889-1893)

د مارټن کورنۍ په ۱۸۳۲ ز کال کې د ورمونټ سپرینګفیلډ ته هغه وخت کډه شوه، چې پلار يې هلته د کلیسا کشیش شو. ریومارټن په مېن سټريټ کې د استعمار د دورې په بڼه د مذهبي-احیا د یوې کلیسا په ودانولو کې د یوې مذهبي ډلي مشري کوله، چې نوموړي کلیسا لاهم کارول کېږي. لیوی مارټن د پسرلیفیلډ سیمې د ملګرو له خوا په ټولو چارو کې چې د ښوونځي هلکانو به معمولاً په کې ښکېل وو، مشر ګڼل کېده. وروسته د لیوی مارټن کورنۍ د ماساچوستس ایالت ونچهندان سیمې ته  کډه وکړه. په ۱۸۳۸ ز کال کې لیوی مارټن، د ورمونټ شورهام اکاډمۍ نه فارغ شو.  

 مسلک  

 د سوداګر په توګه 
لیوی مارټن د سوداګرۍ د پیل په اړه پرېکړه وکړه او په ۱۸۳۸ ز کال کې یې د ماساچوستس په اینفیلډ کې د یوه پلورنځي د عمومي کاتب په توګه دنده پیل کړه. وروسته یې د نیوهیمپشایر په بوسکاوین کې په سوداګریزو چارو کې بوخت شو او نوموړی وروسته بوستون ته لاړ، تر څو د بی بی شرکت د وارداتو په سوداګرۍ کې کار وکړي. هغه په پای کې په نیویارک ښار کې مېشت شو، چې په دې ځای کې نوموړې د جورج بلیک ګرینیل سره په ملګرتیا کې د وچو توکو سوداګري پیل کړه او د مالوچو د یوه بریالي دلال په توګه یې شهرت ترلاسه کړ. هغه په خپل وروستي ګام کې د مارټن بلیس شرکت تر نامه لاندې، چې وروسته مارټن ټرست د کمپنۍ په نوم یادېده، د هېواد په کچه د پانګونې د یوې نومتي کمپنۍ بنسټ کېښود. 

د امریکا د کورنۍ جګړې په ترڅ کې، مارټن د یووالي ملاتړ وکړ. د یووالي د نه شتون له امله د سویلي ایالتونو نه يې د مالوچو ترلاسه کولو توان نه درلود، مارټن د مالوچو سواګري د جګړې په ترڅ کې وځنډوله. له جګړې وروسته، مارټن او د هغه بریتانوي ملګري ښاغلي جان روز خپل مالی توان بېرته ترلاسه کړ او د الاباما غرامت د حل لپاره یې د متحده ایالاتو او انګلستان سره د مرستې لپاره د خپلو اړیکو په کارولو سره خپل سیاسي برخلیک ښه کړ. کله چې انګلستان د ۱۵ میلیونه ډالرو ( په ۲۰۲۰ز کې شاوخوا ۳۰۷ میلیون ډالر) د تصفیه کولو هوکړه وکړه، نو د مارټن بانک په متحده ایالاتو کې د پیسو رسولو د اسانتیا برابرولو لپاره غوره شو.   

نوموړي د مارټن پر او بلیس شرکت د چارو په مدیرت سربېره، په څو نورو سوداګریو کې کارنده ونډه درلوده. په دې کې د نیویارک وایاډکټ اورګادي شرکت، د تضمین ټرسټ شرکت، د واشنګټن د ژوند بیمې شرکت، د کور د بیمې شرکت او د برابر ژوند د ضمانت ټولنه شامل وو. له بل لوري، هغه په ډېریو معاملاتو، لکه: د ریوګرانډ، سیرا ماډری او پیسفک ریل ګاډی، د ویرجینیا اوسپنې کمپنۍ، د ډبرو سکرو او کوک شرکت او د انترکانټینینټل ربړ شرکت کې پانګوال و. مارټن په خپله ځمکه کې یوه کرونده هم ساتلې وه، چې به هلته نوموړي جایزه ګټونکي. آسونه او څاروي روزل.

په ۱۹۰۹ ز کال کې مارټن له جي پی مورګن نه یو وړاندیز ترلاسه کړ، چې د مارټن شرکت د مورګن تضمین ټرسټ شرکت سره یوځای کړي. هغه ومنله، وروسته یې له ډېرو سوداګریزو بوختياوو نه تقاعد وکړ.

 د جمهوري غوښتونکي  فعال په توګه    
د سیاست په ډګر کې مارټن د جمهوري غوښتونکي ګوند یو فعال و، په ۱۸۷۶ ز کې هغه د جمهوري غوښتونکي ګوند د ملي کمېټې د مالي چارو د رئیس په توګه وټاکل شو. مارټن په ۱۸۷۶ ز کال کې د کانګرس د ۴۵مې دورې د ټاکنو لپاره ناکام نوماند و. ګوند ته د هغه د خدمت په ویاړ، ولسمشر روترفورډ بي هایس مارټن، د ۱۸۷۸ ز کال د پاریس د نندارتون لپاره د افتخاري کمیشنر په توګه وټاکه.

 د مدني مشر په توګه 
مارټن په ډېری مدني او خیرښېګنو چارو کې ښکېل و. په ۱۸۸۳ ز کال کې هغه د میټروپولیټان اوپرا د بنست ايښودونکو نه و. په ۱۸۸۶ ز کال کې هغه د هوبارټ کالج د مشرتابه پلاوي غړی وټاکل شو. نوموړي د یوې دورې لپاره د بورډ د ریاست په ګډون، څو کاله دنده ترسره کړه. له بل پلوه، هغه د امریکا د طبیعی تاریخ د موزیم د مشرتابه په بورډ کې هم دنده ترسره کړه.

 د کانګرس غړي په توګه 
مارټن  چې د روسکوکنکلینګ په مشرۍ د جمهوري غوښتونکو د سټالوارت ډلې سره پیژندل شوې څېره وه، په ۱۸۷۸ز کال کې د ګانګرس په ۴۶مه دوره کې د منهانټن په  استازیتوب وټاکل شو. مارټن په ۱۸۸۰ز کال کې د ۴۸ دورې لپاره بیا ځلې وټاکل شو، چې د ۱۸۷۹ ز کال مارچ له ۴ مې نه د ۱۸۸۱ ز کال مارچ تر ۲۱ مې پورې یې خدمت ترسره او وروسته یې استعفا ورکړه. مارټن د خپل خدمت په دوره کې، د بهرنیو اړیکو د کمېټې د غړي په توګه هم دنده ترسره کوله. د پیسو د خپرولو او د هغو اړوند ستونزو، چې د څو لسیزو راهیسې، د متحده ایالاتو په اقتصادي پالیسۍ کې روان بحثونه وو، مارټن په پرله پسې توګه د سرو زرو د معیار غوښتنه کوله.

په ۱۸۸۰ ز کال کې د جمهوري غوښتونکو ملي کنوانسیون، د ولسمشرۍ د نوماندۍ لپاره د جیمز جی بلین د کرغېړنو پلویانو او د اولیسس ایس ګرانټ د ځواکمنو ملاتړو (سټالوارت) له لوري تر ولکې لاندې راغلی و. جیمز اې ګارفیلډ، چې له کومې ډلې سره تړاو نه درلود، خو د بلین ملګری و، نوماندي یې وګټله او مارټن نه یې وغوښتل چې، د اولیسس د پلویانو وړاندې د ګټلو په هڅه کې د نوموړي د مرستیال ولسمشر په توګه نوماند شي. کانګلینګ چې د اولیسس اس ګرنټ ټاکنیزې هلې ځلې یې اداره کولې، مارټن ته یې د کارفیلډ د غوښتنې د ردولو مشوره ورکړه، چې مارټن و منله. د کارفیلډ پلویانو بیا چیسټر اې آرتور ته د مرستې لاس اوږد کړ، چې د سټالوارټ ډلې او د کانکلینګ نږدې ملګری پاتې شوی و. کانکلینګ هم آرتور ته مشوره ورکړه چې، له نوماندۍ په شا شي، خو آرتور ومنله. ګارفیلډ او هغه په لږ توپیر سره، د دوی د دیموکراټیکو مخالفینو په وړاندې بریالي شول.  

 سرچینې