د جو بایډن ولسمشري

د متحده ایالاتو د شپږڅلوېښتم ولسمشر په توګه د جو بایډن دوره د ۲۰۲۱ ز کال د جنوري په شلمه نېټه د نوموړي د لوړې په مراسمو پیل شوه. بایډن چې د ډیلاویر ایالت اوسېدونکی دیموکرات دی، له دې وړاندې یې د بارک اوباما په مشرۍ د مرستیال ولسمشر په توګه خدمت کړی و او د جمهوري غوښتونکي ولسمشر ډونالډ ترمپ په وړاندې یې د ۲۰۲۰ ز کال په ولسمشریزو ټاکنو کې له بریا وروسته دا چوکۍ ترلاسه کړه. نوموړي د کمالا هریس تر څنګ چې لومړۍ ښځینه مرستیاله ولسمشره، لومړۍ افریقايي الاصله امریکايي او لومړۍ اسیایي امریکايي مېرمن ده، خپله دوره پرانیسته. بایډن د کووېډ-۱۹ وبا، اقتصادي ناورین او سیاسي قطبي کېدو په ترڅ کې خدمت پیل کړ.  

بایډن د خپلې ولسمشرۍ په لومړۍ ورځ هڅه وکړه چې د پاریس په هوکړه کې بیا د متحده ایالاتو د ګډون لپاره د ولسمشر ترامپ د انرژۍ سیاست بېرته بدل کړي او د کیسټون ایکس ایل پایپ لاین جواز یې لغوه کړي. نوموړي د ترامپ د سرحدی دېوال لپاره چې د مکسیکو په پوله د دېوال پراختیا وه، تمویل بند کړ. په دویمه ورځ، نوموړي د کووېد-۱۹ د اغېزو د کمښت لپاره، د ۱۹۵۰ ز کال د دفاعي تولید قانون د بېرته فعالېدو په ګډون، یو لړ اجرائیوي فرمانونه صادر کړل او په متحده ایالاتو کې یې د لومړیو ۱۰۰ ورځو په اوږدو کې د کووېد-۱۹ د سل میلیونو واکسینونو د تولید هدف وټاکه.  

بایډن له افغانستان نه د متحده ایالاتو د پوځي ځواکونو د وتلو څارنه وکړه چې شل کلنه جګړه یې پای ته ورسوله او د ملت جوړوونې هڅو ته یې د پای ټکی کېښود او د متحده ایالاتو بهرنی سیاست یې له چین سره او یو څه له روسیې سره په ستراتیژیکو سیالیو را ټول کړ. نوموړي د ۲۰۲۱ ز کال د مارچ په ۱۱ مه نېټه، د ۲۰۲۱ ز کال د امریکا د ژغورنې د پلان قانون تر نامه لاندې په ​​قانون کې خپله لومړی لویه لایحه لاسلیک کړه چې د ۱.۹ ټریلیون ډالرو په ارزښت د پانګونې د هڅونې لایحه ده. نوموړي په لنډمهاله توګه د بېکارۍ پراخه بیمه په لاره واچوله او د کووېد-۱۹ له امله د پرله پسې اقتصادي فشار په غبرګون کې یې زیاتره امریکایانو ته د ۱۴۰۰ ډالرو د هڅونې چکونه ولېږل. بایډن د ۲۰۲۱ ز کال د نومبر په ۱۵ مه نېټه د ۱.۲ ټریلیون ډالرو په ارزښت د زیربنایې پانګوونې او د دندو قانون لاسلیک کړ چې په متحده ایالاتو کې د سړکونو، پلونو، عامه ترانزیت، بندرونو، د اوبو رسولو د پایپونو د بدلولو، د لوړې فریکوینسي انټرنیټ ته د لاسرسي پراخول او د بریښنایی موټرو د چارج په ملي شبکه کې د پانګونې لس کلن پلان دی. د  دې لایحې په اړه په سنا کې د دیموکراتانو او جمهوري غوښتونکو تر څنګ د بایډن له خوا هلې ځلې وشوې او د ښاروالانو، والیانو او کانګرس ترمنځ دوه ګونده ملاتړ لري. 

 د ۲۰۲۰ ز کال ټاکنې 
بایډن د ۲۰۱۹ ز کال د اپریل په میاشت کې خپله نوماندي اعلان کړه، چې له دې وړاندې یې په ۱۹۸۸ز او ۲۰۰۸ ز کلونو کې د دیموکرات ګوند په استازیتوب د نوماندۍ غوښتنه کړې وه، خو دواړه ځله ناکام شو.

د نومبر د میاشتې په ۷ مه نېټه له ټاکنو څلور ورځې وروسته، ښکاره شوه چې بایډن برحال ولسمشر ډونالډ ترمپ ته ماتې ورکړې ده او له ۵۳۸ ټاکنیزو رایو څخه یې د ۳۰۶ رایو په ترلاسه کولو او د ترمپ د ۷۴۲۱۶۱۵۴ پر وړاندې د ۸۱۲۶۸۹۲۴ عمومي رایو په ترلاسه کولو سره د متحده ایالاتو ټاکل شوی ولسمشر شو. د ترمپ د کمپاین ډلې د پایلو پر وړاندې لږ تر لږه ۶۳ شکایتونه، په ځانګړې توګه د پنسلوانیا، اریزونا، جورجیا، ویسکانسن، نیوادا او میشیګان د برخلیک ټاکونکو ډګرونو د رایو په اړه ثبت کړل او د پراخو رایه ورکوونکو د درغلیو بې ثبوته تورونه یې راپورته کړل چې وروسته د محکمو له لوري رد شول. 

 د واک د لېږد دوره، پرانیسته او لومړۍ ۱۰۰ ورځې 
که څه هم په عمومي بڼه بایډن د ګټونکي په توګه وپېژندل شو، خو په پیل کې د عمومي خدماتو د ادارې مشر ایملي ډبلیو مورفي ټاکل شوي ولسمشر ته د واک د لېږد له پیلولو ډډه وکړه، چې د هغه ټیم ته یې د پیسو او د دفتر برابرول رد کړل. وروسته له هغه چې د نومبر په ۲۳ مه نېټه، میشیګان ایالت خپلې پایلې تصدیق کړې، مورفي د تصدیق لیک خپور کړ او د منظم لېږد لپاره یې فدرالي بودیجې او سرچینو ته د بایډن د لېږد ټیم ته د لاسرسي اجازه ورکړه.

کله چې بایډن د ۲۰۲۰ ز کال د ټاکنو احتمالي ګټونکي اعلان شو، دوه ورځې وروسته نوموړي د لېږد پرمهال د کووېد-۱۹ وبا په اړه د مشورې کاري ډله رامنځ ته کړه، چې په ګډه سره د پخواني سر-جراح ویویک مورتي، د خوړو او درمل د ادارې د پخوانی کمیشنر ډېوېډ اې کیسلر او د یېل پوهنتون څخه د مارسیلا نونیز-سمیت تر مشرۍ لاندې وه. 

دیموکرات ګوند د ۲۰۲۱ ز کال د جنوري په ۵مه نېټه، په نهایي ټاکنو کې په جورجیا کې د جان اوسوف د شپږ کلنې دورې لپاره د دویم ځل د بریا او په ځانګړو ټاکنو کې د رافایل وارناک د دوه کلنې دورې لپاره د بریا په پایله کې د متحده ایالاتو د سنا کنټرول ترلاسه کړ، چې د جنوري له ۲۰ مې نېټې څخه پیل شو. ټاکل شوي ولسمشر بایډن د جنوري په ۵ مه نېټه د فاینل ټاکنو څخه مخکې د دویم پړاو په  ټاکنو کې د دواړو نوماندانو ملاتړ او کمپاین کاوه.

د ترمپ د زرګونو پلویانو یوه ډله د جنوري په شپږمه، په قهرجنه بڼه د بایډن د ټاکلو د لغوې په هوډ پلازمېنې ته ننوتله او د ټاکنیز کالج د رایو د بیا شمېرنې پر مهال یې کانګرس اړ کړ چې له سیمې ووځي. د پرانستې د مراسمو لپاره له ۲۶۰۰۰  زیات د ملي ګارډ سرتېري پلازمېنې ته ولېږل شول، چې په زرګونو یې ان تر پسرلي پورې پاتې شول.

بایډن د ۲۰۲۱ ز کال د جنوري په شلمه نېټه د امریکا د قاضي القضات جان رابرټس له لوري د امریکا د شپږڅلوېښتم ولسمشر په توګه لوړه وکړه او دا مراسم یې د خپلې دورې له قانوني پیل څخه یوولس دقیقې مخکې د سهار په ۱۱:۴۹ بجو بشپړ کړل. 

 د پرانیستې وینا 
بایډن د پرانستې په خپله وینا کې د ملت په یووالي، چې د کووېد-۱۹ وبا، اقتصادي شخړو، د اقلیم بدلون، سیاسي قطبي کېدو او نژادي بې عدالتۍ د بېلابېلو اړخونو له خوا اغېزمن شوی و، خپل لیدلوری وړاندې کړ. بایډن د تنوع د پراخه منلو له لارې د سیاسي، ډیموګرافیک او ایډیالوژیکي امریکایي دود د "نا متمدنه جګړې" د پای غوښتنه وکړه. نوموړي د امریکا کورنۍ جګړه، ستر ناورین، نړیوالې جګړې او د سپټمبر د یوولسمې بریدونه د امریکا په تاریخ کې د تاریخي پېښو په توګه یادې کړې چې په کې د وګړو "غوره فرښتې" برلاسې شوې، او ویې ویل چې: د یووالی، یعنې د حل لارې لپاره باید یو ځل بیا دعا وشي، ترڅو د "پېښېدونکو" ناورینونو پروړاندې را پورته شو؛ هغه وویل چې دا یووالی، په هغو "ګډو شیانو" کې شته چې امریکا تعریفوي: "فرصت، آزادۍ، عزت، درناوی، ویاړ، او ... حقیقت" نوموړي په څرګنده توګه د سپین پوستو په لوړوالي او بومي پلوۍ نیوکه وکړه او دا یې د امریکایی ژوند یو "تریخ حقیقت" وګاڼه او نوموړي ژمنه وکړه چې: د متحده ایالاتو د خپلواکۍ په اعلامیه کې د ټاکل شوو "امریکایي غوره موخو" پر وړاندې سیورو ته به ماتې ورکړي ،چې ټول امریکایان برابر دي. بایډن ژمنه وکړه چې متحده ایالات به "یو ځل بیا له نړۍ سره په اړیکه کې شي"، "اتحاد به و رغوي" او د "سولې او امنیت لپاره د باور وړ ملګري" په توګه به عمل وکړي. بایډن د خپلې وینا پای ته نږدې د هغو کسانو لپاره چې د کووېد-۱۹ په وبا کې مړه شوي دي، د یوې شېبې لپاره چوپ پاتې شو.بایډن د جین شییر د "متحده ایالاتو د سرود" کمپوز ته یې اشاره وکړه، له امریکایانو یې وغوښتل چې د "تاریخ د غوښتنې" په ځواب کې خپل میراث په نظر کې ونیستي، ترڅو "ډیموکراسي، هیله، حقیقت او عدالت"، خوندي کړي " آزادۍ وساتي" او متحده ایالات "د نړۍ بېلګه" کړي او ټینګار یې وکړ چې د دوی راتلونکی نسل به د دوی د کړنو پر بنسټ قضاوت کړي. 

 اداره 
بایډن د ۲۰۲۱ ز کال د نومبر په ۱۱ مه نېټه رون کلین د سپینې ماڼۍ د دفتر د رئیس په توګه وټاکه، چې له دې وړاندې یې د مرستیال ولسمشر د دفتر د رئیس په توګه دنده ترسره کوله. بایډن د بارک اوباما د ولسمشرۍ پر مهال د سپینې ماڼۍ د مطبوعاتو مرستیاله او د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ویانده جین ساکي د سپینې ماڼۍ د مطبوعاتي سکرترې په توګه غوره کړه. ساکي د سپینې ماڼۍ د خبریالانو لپاره ورځني خبري لنډیزونه او ویناوې وړاندې کولې. بایډن د خپلو مخکینو ولسمشرانو بر عکس (له ۱۹۲۹ کال د هربرټ هوور څخه وروسته) چې ټولو یې د ۳۳ ورځو دندو وروسته خپل لومړني ځانګړي مطبوعاتي کنفرانسونه ترسره کول، د ۲۰۲۱ ز کال د مارچ په ۲۵ مه نېټه له ۶۴ ورځو دندې وروسته،خپل لومړی ځانګړی مطبوعاتي کنفرانس دایر کړ.

بایډن د ۲۰۲۰ کال د نومبر په ۱۷ نېټه اعلان وکړ چې مایک ډونیلون یې د ستر سلاکار او سټیو ریچیتي د سلاکار په توګه ټاکلی دي جین اومالي ډیلن، چې د بایډن په لسمشریز بریالي کمپاین کې یې د کمپاین د مدیر په توګه دنده ترسره کوله، د دفتر د رئیس د مرستیالې په توګه وټاکه. 

 کابینه 
بایډن انتوني بلینکن د بهرنیو چارو د وزیر، لینډا توماس-ګرینفیلډ په ملګرو ملتونو کې د سفیرې او جیک سلیوان د ملي امنیت سلاکار په توګه وټاکل. 

بایډن د ۲۰۲۰ ز کال د نومبر په ۲۳ مه نېټه څرګنده کړه چې الجاندرو میورکاس به د کورني امنیت د وزیر په توګه او ایوریل هینس به د ملي استخباراتو رئیس په توګه د نوموړي له خوا و ټاکل شي. بایډن د ډسمبر او جنوري میاشتو په اوږدو کې، د بوستون اوسنی ښاروال مارتي والش، د کار وزیر په توګه و ټاکه او د کابینې د غړو ټاکلو ته یې یې دوام ورکړ. 

بایډن د خپلې کابینې جوړښت ته بدلون ورکړ، چې د اقتصادي سلاکارانو د شورا ریاست، د ساینس او ​​ټیکنالوژۍ پالیسي د ادارې د ریاست او په ملګرو ملتونو کې د سفیر چوکۍ یې د کابینې په کچه چوکیو ته لوړې کړې. بایډن د مرکزي استخباراتو د ادارې مشر له خپلې رسمي کابینې څخه لرې کړ. 

بایډن چې د ویډیو کنفرانس له لارې د سپینې ماڼۍ سلګونو چارواکو ته د لوړې مراسم وړاندې کول، په سیاست کې د پراخ مدنیت غوښتنه وکړه او څرګنده یې کړه: "که تاسو هر وخت له ما سره کار کوئ او زه پوه شم چې تاسو له خپل همکار سره ناوړه چلند کوئ، له کوم سره په کبر خبرې وکړئ ، ژمنه کوم چې زه به تا سمدلاسه له دندې وشړم که څه هم ... مګر نه اورم."  

 سرچینې