د ښځو د ودې لپاره د ملګرو ملتونو پراختيايي صندوق

د ښځو د ودې لپاره د ملګرو ملتونو پراختیايي صندوق (UNIFEM) د ۱۹۷۶ کال د ډسمبر په میاشت کې د ښځو په نړیوال کال کې د ښځو لپاره د ملګرو ملتونو د لسیزې د رضاکارانه صندوق په توګه تاسیس شو. لومړۍ مشره يې  «مارګریټ سی سنایډر» وه. UNIFEM  د نوښتګرو پروګرامونو او ستراتیژیو لپاره مالي او تخنیکي مرستې چمتو کړې، تر څو د ښځو بشري حقوقو، سیاسي ګډون او اقتصادي امنیت ته وده ورکوي. له ۱۹۷۶ز کال راهيسې دوې د خپلو پروګرامونو د دفترونو او د نړۍ په لویو سیمو کې د ښځو سازمانونو سره د اړیکو له لارې د ښځو ځواکمنتیا او د جنس د برابرۍ ملاتړ کړی. د جنسیتي ځواب ورکوونکي بودیجې په اړه یې کار په ۱۹۹۶ز کې په سویلي افریقا کې پیل او پراخ شو، چې ختیځه افریقا، سویل ختیځه آسیا، سویلي آسیا، مرکزي امریکا او د اندین سیمې پکې شاملې دي. دا په ټولو هیوادونو کې د اقتصادي حکومتدارۍ د پیاوړتیا لپاره د یوې وسیلې په توګه د جنس ځواب ویونکي بودیجې د ملګرو ملتونو په ټول نظام کې د پوهاوي لوړولو لپاره کار کوي. په ۲۰۱۱ز کال کې، UNIFEM د ځینو نورو کوچنیو ادارو سره یوځای شو، ترڅو «د ملګرو ملتونو مېرمنې» اداره ځينې منځ ته راشي. 

 په اړه 
«یونیفیم» یوه خپلواکه اداره وه، چې د ملګرو ملتونو د پراختیایي پروګرام سره يې نږدې کار کاوه، که څه هم پریکړه لیک دا هم په ډاګه کړې چې د صندوق سرچینې باید د ملګرو ملتونو د پراختیایي همکاریو د نورو ادارو مسؤلیتونو لپاره د مرستندوی په توګه وکارول شي، نه د بديل په توګه. یونیفیم د هغو پروژو تمویل سره مرسته وکړه چې د ښځو او د هغوی کورنیو سره مرسته کوي. یونیفیم د ښځو سره د مرستې یوه تګلاره جوړه کړه، څو «د بسپنې ترلاسه کولو پرځای، د بدلون لپاره د خپل ځان استازي شي». یونیفیم مرسته وکړه، څو ډاډ ترلاسه شي چې د ملګرو ملتونو پروګرامونه د ښځو په وړاندې د تبعیض د ټولو ډولونو له منځه وړلو تړون له خوا جوړې شوې لارښوونې تعقیبوي. یونيفیم د بشري حقوقو په توګه د ښځو د حقوقو په پېژندلو کې هم شامل و. په ټوله نړۍ کې يې د جنسیت د برابرۍ ملاتړ وکړ. یونيفیم د ښځو حقوقو ته هم د سولې او امنیت د مسئلې په سترګه ګوري. 

یونيفیم سازمان ته د رضاکارانه مرستو په بودیجه کې کار کار کړی. دا سازمان په نیویارک ښار کې موقیعت درلود. بېلا بېلو هېوادونو او سيمو په یونيفیم کې خپل خپل پلاوي درلودل. یونيفیم په ملګرو ملتونو کې یو له کوچنیو ادارو څخه و او د کاناډا د سیاستوال «سټیفن لیوس» په وینا: د ملګرو ملتونو په درجه بندۍ کې  یې ښکته موقعیت درلود.  

 تاریخچه 
په ۱۹۷۵ ز کې د ښځو په اړه لومړی نړیوال کنفرانس د یونيفیم په جوړولو اغېزه وکړه. د نړۍ حکومتونو له لومړي کنفرانس وروسته د ښځو د ستونزو د حل لپاره د سرچینو د لګولو اړتیا ولیده. د لسيزې په موخه د ښځو لپاره د ملګرو ملتونو رضاکارانه صندوق د ملګرو ملتونو د عمومي اسمبلۍ له خوا د ۱۹۷۶ز کال د ديسمبر په میاشت کې له همدې کنفرانس سملاسي وروسته تاسیس شو. «مارګریټ سنایډر» په ۱۹۷۸ز کې د دې سازمان د مشرې په توګه کار پیل کړ. 

 ۱۹۸۰ز لسيزه 
« UNVFDW » ته د عمومي اسامبلې له خوا د ۱۹۸۵ز په فبرورۍ مياشت کې مسئول وسپارل شو، په دې ډول دا اداره د ښځو لپاره د ملګرو ملتونو پراختیایي صندوق وګرځېد (UNIFEM). د ۱۲۵/۳۹ پرېکړه لیک له مخې: نوی صندوق د نوښتګرو او چټکوونکو فعالیتونو د ملاتړ او دفاع لپاره غوښتل شوی و، کوم به چې د مخ پر وده نړۍ ښځو ته غږ او ليد ورکړي. 

د ۱۹۸۵ز او ۱۹۸۸ز کلونو تر منځ موده کې د یونيفیم د پروژو لپاره بسپنه (د تمويل پيسې) دوه برابره شوې. 

 په ۱۹۹۰ ز لسيزه 
کې، یونيفیم د خپلو موخو په پراخولو بوخت شو. دې سازمان یو کمپاین پیل کړ چې "د ښځو حقونه د بشري حقونو په توګه" تعريف کړي او وښيي چې د ښځو پر وړاندې تاوتریخوالی ولې د اقتصادي ودې اړوند مسئله ده. یونيفیم د «روزانا کاریلو» په څېر څېړونکي وګومارل، تر څو وښيي چې د ښځو پروړاندې تاوتریخوالی څنګه اقتصادي موکو ته د ښځو د لاسرسي له نه شتوالي سره تړاو لري. د "بشري حقوقو په توګه د ښځو حقونه" کمپاین په ځانګړې توګه اغېزناک و. یونيفیم په پروژو کار پیل کړ، څو د جنسیت پر بنسټ تاوتریخوالی کم کړي او د ستونزې په اړه پوهاوی لوړ کړي. 

همدا شان، په ۱۹۹۰ز کال کې، یونيفيم د «افریقايی مېرمنې په بحران کې» (AFWIC)  په نوم يوه څانګه جوړه کړه، تر څو په هغو ستونزو تمرکز ولري، چې په افريقا کې ورسره خلک مخامخ دي. AFWIC له هغو ښځو سره مرسته وکړه چې په خپلو هېوادونو کې د تاوتریخوالی یا بیړنیو پېښو له امله بې ځایه شوي. AFWIC په ختیځه افریقا کې د «لکیچ ډایراسی» له خوا پیل شوي کار ته پراختیا ورکړه.

د یونيفیم فعاليتونو مرسته وکړه، هغو مسائلو ته بڼه ورکړي چې په ۱۹۹۵ز کې د ښځو په اړه په څلورم نړیوال کنفرانس کې په ګوته شوې وې. په کنفرانس کې مېرمنو پریکړه وکړه چې، دا مهمه ده چې دوی "د رسمي واک ادعا وکړي، تر څو وکولای شي، نېغ په نېغه عامه تګلاره جوړه کړي». 

یونيفیم د جنسیت پر بنسټ د تاوتریخوالي او د ښځو په وړاندې له جنګي جرمونو سره د مبارزې لپاره، له درويشتو پروژو سره د مرستې لپاره د باور صندوق رامنځ ته کړ. دې صندوق په ۱۹۹۷ز کال کې د پروژو تمویل پیل کړ. 

 ۲۰۰۰ز لسيزه 
یونيفیم ته په ۲۰۰۰ز کال کې د یو ان ډی پی له خوا د "اجرائيه ادارې حیثیت" ورکړل شو. دغه کار سازمان ته اجازه ورکړه، چې د یو ان ډی پی لپاره د ښځو حقوقو او جنسيتي برابرۍ اړوند پروژو کار وکړي او بشپړې يې کړي.

یونيفیم«په ۲۰۰۱ کې د نړۍ د ښځو پرمختګ» تر عنوان لاندې يو نوی دوه کلن راپور خپور کړ. راپور په تیرو لسیزو کې د یونيفیم لاسته راوړنې په ګوته کړې وې. په ۲۰۰۱ز کال کې، د «نړیوالې خبرتیا» ادارې سره په ګډه، یونيفیم د ښځو لپاره د زریزې سولې جایزه پیل کړه. 

د یونيفیم مشرې «نولین هیزر» د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي په اړه د یوه نړیوال کمیسیون د جوړولو غوښتنه کړې. 

د ۲۰۰۶ز کال د جنورۍ مياشتې په شپږ ويشتمه نېټه، یونيفیم «نیکول کډمن» د خپل نیک نیت سفیره وټاکله. 

د یونفیم وروستی اجرائیوي رئیس انیس البردي و. 

 ۲۰۱۰ز لسيزه 
د ۲۰۱۱ز کال په جنورۍ مياشت کې، یونيفیم د ملګرو ملتونو د مېرمنو په اداره کې مدغم شو، د ملګرو ملتونو د ښځو اداره، د پرمختګ لپاره د نړیوالې څېړنې او روزنې انسټیټیوټ (INSTRAW)، د جنسیتي موضوعاتو په اړه د ځانګړي سلاکار دفتر (OSAGI) او د ښځو د پرمختګ څانګې (DAW)، څخه جوړه يوه هسته ده. 

 اجرائیوي رئیسان 
د دې ادارې اجرائيوي رئيسان په لاندې ډول دي:
شمېرهرئيسهېوادموده۴Inés Alberdiاسپانيه۲۰۰۷-۲۰۱۴۳Noeleen Heyzerسنګاپور۱۹۹۴-۲۰۰۷۲Sharon Capeling-Alakijaکاناډا۱۹۸۹-۱۹۹۴۱Margaret C. Snyderمتحده  ايالات۱۹۷۸-۱۹۸۹

 سرچینې