د نيونيټل ماشومانو لپاره دالکتروليتونو اړتیا

د نيونيټل ماشومانو لپاره دالکتروليتونو اړتیا
د يو  شمير ضرورت  وړ الکتروليتونو  ورځنی  اړتياوې   په   لاندې   ډول  دي.

 سودېم  (Na)  
			نورمال  ضرورت  يې 2-4 mmol/kg/day ده که  چېرې د  وينې د سيروم   د سودېم سويه  د نارمل  اندازې  په   ټيټه  برخه  کې  وه نو 4 mmol/kg/d  سودېم   بايد   اندازه  او  ورکړ  شي او که د وينې د  سيروم  د Na  سويه  د نارمل  اندازې   په  لوړه  برخه  کې  قرار درلوده  نو 2 mmol/kg/day  سودېم  ورکول  کېږي.
د Na+  مستحضر  په بازار کې  نشته  نو  د نارمل سالين  د اووه (۷) سي سي  مايع د   Na اندازه  1 mmol  ده  نو په  دې بنسټ  د يو   نوي زيږيدلي  ماشوم  د Na  ورځنۍ ضرورت  که  3 mmol/kg  حساب  کړو  نو 1 mmol = 7 CC N/S نو  3 mmol ضرب  7 CC N/S   مساوي  يوويشت  سي سي  نارمل  سالين   جوړيږي.

 Total Fluid Requirement 
(ديو  نوي  زيږيدلي ماشوم  ۲۴ساعته  مايعاتو  د ضرورت  اندازه)  
نوی   زيږيدلی   ماشوم  چې  روغ   وي  په  خپل  وخت  پيداشوی  وي  نو د  مور  سينه يې د  مايعاتو الکتروليتونو او  تغذي  لپاره  بهترينه  ذريعه  ده  خو  په   هغه  وخت  کې   چې نوی  زيږيدلی ماشوم د ځينو  امراضو او کمزوريو له  کبله  د  مور  سينه  ونه  شي  خوړلی  ، ماشوم    stable نه وي ، ماشوم  premature   وي ، ماشوم  شديد تنفسي  distress   او يا  sever Tachypnia  موجوده وي  او يا  معالج   ډاکتر  د  خولې  له   لارې  د  تغذي  او  مايعاتو  ورکړه   استطباب   ونه  گڼي  نو  بېا ماشوم   ته  د  وريد  له   لارې  مايعات ،الکتروليتونه  او حتی  مغذي  مواد  ورکول کېږي  چې  د ۲۴ ساعته  مايعاتو اندازه  نظر  په  حالاتو  په  لاندې  مثالونو سره  توضيح  کېږي .
لمړی بايد ړومبی له دې  څخه  چې  د  نوي زيږيدلي  ماشوم  داخل  وريدي  مايعات سنجش کړو نو لاندې معلومات   بايد  ثبت  شي .

ـ ۱Gestation Age (Term or preterm)
 ـ ۲Date 
ـ ۳Weight
ـ ۴Time of Birth 
 ۱ـ هغه  ماشوم  چې عمر  يې د ۴۸ ساعتونو  څخه کم  وي  
فرضا د  يو نوي  زيږيدلي ماشوم  وزن   3 kg  ده  د پيداکېدو تاريخ  يې ۱/۱۲/۱۳۸۸ ده  او اوس نيټه AM  ۲/۱۲/۱۳۸۸۱۰ ده  ماشوم  Term  ده نو د ماشـــوم عمر (1+ or One positive) ده  په دې معنې  چې  يو   ورځ   يې  پشپړه  تيره  کړي  ده  او په  دوهمه  ورځ  کې  روان  ده  نو د ماشوم  مايعات د دوه   ورځني  ماشوم   په  ‌ ډول  سنجول  کېږي .

 نوټ :  
	د ماشوم  د مايعاتو اندازه  نظر عمر او نظر د  ماشوم  مودې ته (Term and preterm ) چې  په  ړومبی  جدول کې  معلومات  ورکړل  شوي  په  نظر کې نيول  کېږي .

 ددې ماشوم ۲۴ ساعته مايعات عبارت دي له  

Total fluid requirement or TFR /24 hours
د  مايعاتو  اندازه   په  ملي ليتر × د ماشوم وزن   په TFR =  Kg   
TFR = 3 × 80 = 240 ml/ 24 hours.
څرنگه چې د ماشوم عمر د ۴۸ ساعتونو څخه کم  ده نو ماشوم  ته يواځې  لس فيصده  گلوکوز مايعات  ورکول  کېږي  ) داسې ويل کېږي  چې  په  اولو ۲۴ ساعتونو کې د ماشوم د  الکتروليتونو  ضرورت  د مور څخه  د راغلو الکتروليتونو په  واسطه  کفايت  کوي )  دغه  مجموعي مايعات   نوي  زيږيدلي ماشوم   ته د  وريد له   لارې  د Chamber په واسطه  په  هرو  څلور  ساعتونو  کې د  څاڅکو  په  ډول   ورکول  کېږي  په دې  ترتيب   چې

TFR = 240 ml ÷ 6 = 40 ml / 4 hourly

څرنگه چې د  Chamber  هر يو ملي  ليتر د ۶۰  څاڅکو  سره  برابر ده  ددې  لپاره  چې  په هره  دقيقه  کې  د څاڅکو اندازه  معلومه  کړو نو :

40 ml / 4 hourly or   40 ml × 60 = 4 × 60 = 10 drops / minute.

 په لنډ ډول : 
TFR = 3 × 80 = 240 ml /24 hourly = 240 ml ÷ 6 = 40 ml/4 hourly or 10 drops/minute.
پټه  دې  پاتې نه  وي  چې  نظر په ځينو حالاتو د مايعاتو مجموعي  اندازه  کله کله  په ماشومانو کې  په   فيصدي  سره  کمېږي  او  يا زياتېږي  لکه  چې  ړومبی  ورڅخه  يادونه  شوې   ده.

۲ : د  هغه  نوي  زيږيدلي ماشوم  TFR    چې  عمر يې  د ۴۸  ساعتونو  څخه  زيات  وي .
فرضا د احمد ماشوم   وزن  3Kg  ده  عمر يې څلور ورځې  ده  ماشوم Preterm   ده او نظر په  ځينو حالاتو ماشوم  ته  TFR ضرورت  ده  نو په  لاندې  ډول  محاسبه  کېږي.
 دمايعاتو اندازه نظر په عمر په  ملي ليتر × دماشوم وزن په TFR =  Kg  
TFR = 3×100 CC = 300 CC /Day ÷ 6 = 50 ml / 4 hourly.
څرنگه چې د ماشوم عمر د ۴۸  ساعتونو څخه زيات ده  نو علاوه  د مايعاتو څخه  ماشوم  د الکتروليتونو   ته  هم   ضرورت  لري  چې  په  لاندې  ډول  يې  ورته   توصيه  او محاسبه کوو:

Prepare  solution or prep solution  
Calcium gluconate = 2 ml /kg / day.
K+cl                        = 2 ml /kg/ day.
Na+                        = 3 mmol/kg/day.

څرنگه  چې د  Na خالص مستحضر نشته نو د (Na+Cl 0,9% ) محلول څخه استفاده  کوو چې  ددې  محلول 1 mmol= 7 ml Na+Cl 0,9%   سره  معــــــادل  ده  يعنـې  3 mmol Na + = 3 × 7 = 21 ml Na Cl 0,9 %.
نو  د احمد  ماشوم  الکتروليتونه  په  دې  ډول  حسابېږي . 
Calcium gluconate    2 ml × 3 = 6 ÷ 6 = 1 ml.
Kcl+                           2 ml × 3 = 6 ÷ 6 = 1 ml.
Na+ Cl                      21ml × 3 =63 ÷6 = 10 ml.
چې  د  پورته  الکتروليتونو  مجموعي  اندازه  12 ml  کېږي  چې  د  احمد  ماشوم   د  څلور ساعتو مايعاتو  اندازې  څخه   په   لاندې   ډول  منفي   کوو :
TFR = 50 ml – 12ml = 38 ml

 نو په   لنډه  ډول د  احمد ماشوم  مايعات  دا دي : 
TFR: 
3×100 = 300 ml /Day = 300 ÷ 6 = 50 ml / 4 hour.   
Prep Solutions:
Na+ Cl = 21× 3 = 63 ÷ 6 = 10 ml.
	                Four hourly  	    K+ Cl = 2× 3 = 6 ÷ 6 = 1 ml 
Ca gluconat = 2× 3 = 6 ÷ 6 = 1ml.
D/W 10 % = 50 – 12 = 38 ml.      

او س که  فرضا  احمد ماشوم  په   پنځه  ورځنۍ عمر کې ددې   توان   پيداکړه  چې د مور سينه  کشولی  نه  شي خو د شيدو   د تحمل  او  هضم  توان  لري ، ماشوم  سټيبل  ده  او  يا  ډاکتر مناسب  وليده  چې ماشوم  ته  قسما د N.G Tube  له  لارې د مـــــــــــــــور شيدې  شروع  کــړي   نو نظـــــر په     تحمل  او حالاتو  د ماشوم  سره  مـــــــاشوم  ته  لومــــړی  3 CC /2 hourly     د  N.G Tube  له  لارې  د مور هغه  شيدې   چې  په  فشار ســـــره  د  مور د سينې  ( E.B.M )  څخه  ايستل  کېږي  ورکول کــــول کېــــــــــږي  چې دې تـــــــه  E.B.M (Expressed Breast milk)  وايي اوس   د N.G.T  له  لارې  هر درې  ساعته  وروسته 3 ml   ورکړل شوې    E.B.M   شيدې  چې  په   ۲۴  ساعتو نو  کې ماشوم  ته  ورکول  کېږي  جمعه کوو او  د  احمد د  مجموعي  T.F.R  څخه  منفي  کوو .

 په   دې  ډول :   
3 ml ×12 = 36 ml /Day E.B.M
TFR = 3×150 = 450 – 36 ml = 414
TFR= 414 ml /Day ÷ 6 = 69 ml /4 hourly

بېا د  پخوا  په   شان :
Prep Solutions
Nacl 0, 9% = 3×21 = 63 ÷ 6 = 10, 5 ml 
K Cl = 2× 3 = 6 ÷ 6 = 1 ml.
10, 5 + 1+ 1 = 12, 5 ml.
Ca gluconet = 2× 3 = 6 ÷ 6 = 1ml.
D/W 10 % = 69 – 12,5 ml  = 56,5 ml. 
نو  په  لنډ  ډول  سره  بايد  ووايو  چې : 
TFR = 414 = 69 ml /4 hourly
Nacl (0, 9%) = 10,5ml

Four (4) hourly 	Kcl                 = 1 ml 
Ca gluconate = 1 ml 
D/W 10 %     = 56 ml
او يا 17, 25 Drops / minut. 
نو نظر د ماشوم حالت ته  د EBM اندازه  په  تدرېج سره  زياتوو  او د TFR د مجموعې اندازې   څخه   تفريق  کوو  په دې  ډول  د EBM  اندازه  زياتېږي او  په  تدرېج سره د TFR  اندازه  کمېږي.
نو کله  چې  TFR= EBM    شوه  نو داخل  وريدي  مايعات   ودروو   په ياده د وي   چې  کله EBM = ½ TFR    ته  ورسېده   نو د Prep solution   په دوو  برخو  ويشوو او نيمايي اندازه  ماشوم  ته  ورکوو.

 نوټ :  
o	د  EBM    اندازه  نظر  د ماشو م  حالت ، وزن ، مودې  ته  فرق  کوي .
o	ضرور نه  ده  چې  دا پروسه  تر اخره   يعنې کله  چې   EBM = TFR  شي  دوام   پيداکړي . 
o	د  پروسي په  جريان کې  ممکن  د ماشوم  حالت  ښه  شي د مور سينه  (Breast feed) واخلي  يعنې  Sucking    پيداکړي  ، د   پيالې  قاشقې  او يا د بوتل  په  واسطه  د تغذي  توان   پيداکړي  نو  ماشوم  ته  په   پورته   ټولو  صورتونو  کې     TFR  بندوو .

o	د TFR مجموعي اندازه  نظر د  ماشوم ناروغۍ او نورو حالاتو ته لکه  څرنگه  چې ړومبی ذکر شوه   په  مختلفو  فيصديو  سره  کمولی او  يا  زياتولی  شو.
دا هم وگورئ
رنځپوهنه
درملپوهنه
سرچینې