نو زوکړو کوشنیانو پېښلیک او کتنه

دنووزيږيدلوکوچنيانو تاريخچې او معاينات History and Examination of the Newborn  
د ماشوم  د مور د حمل د دوران بشپړه  تاريخچې  بايد واخستل شي يعنې د مور هره  ناروغې  په  ماشوم  کې د خاصو امراضو  لامل گر ځي  او لاندې  فايدې  لري.

داکتر ته يو  نظريه   پيداکېدای شي  د مثال په  ډول که د ماشوم  مور په   Hypotension   اخته  وي  نو  اکثرا  ماشومان  AGA  راځي  او که  د  ماشوم  مور DM   ولري  ماشوم  به  اکثرا  L.G.A  وي او  هم  ماشوم  ته  د   Hypoglycemia    خطره  ده  . 
د  ماشوم  مور او پلار ته  د ماشوم  د اينده  ستونځو   په  باب   يو   څه  نظر ورکولی شو چې  دا  به  د ماشوم  د Gestation Age، weight  او  نورو  په  باب   تخميني  معلومات  د  ماشوم  مور او  پلار ته  ورکړئ  چې  ماشوم  به  يا Mental retardation او يا  نور ولري .

(A  د زېږېدنې څخه  مخکې  تاريخچې (Antenatal History)  
I.	د ميندو عمر (maternal age)  بايد ثبت  شي.
الف: ځکه  هغه  ميندې  چې عمر يې  د ۴۰   کلونو   څخه   زيات   وي  په  دوی  کـې   سقطونه  زيات او هم  د کروموزمونو  انومالي  او  ولادي  نيمگړتياوې  په  کې موجودې  وي.   
II.	parity (زيږيدنه يا ولادت) (Primigravida & grand multipara)  
1)	پهPrimigravida   کې لنگون  سخت ،ځنډنی ، ماشومان وړوکې  او تر ضيضاتو  سره ډير مخامخ کېږي.
2)	دGrand Multipara  ميندوکوچنيان بېا SGA  او د کم  وزن  لرونکې  وي .  
III.	ړومبی د  ولادت  څخه  د ناروغيو  موجوديت  (Pre- pregnancy Medical illness)
لکه  په  Hypertension  ميندو  کې  د SGA , Still birth ، Prematurity، او Asphyxia  پېښې  زياتې  دي. 
په  Diabetic ميندو کــــــــــــــــــــــې  د  Prematurity ، Still birth , RDS, congenital anomalies , LGA  پېښې  زياتې دي.  
په  Nephritisاو د  زړه  ناروغۍ  لرونکو  ميندو کې  SGA  پېښې  زياتې  واقع کېږي .
په  توبرکلوزيک  ميندو کې SGA, Intrauterine infection  ډير  ليدل کېږي .
په UTI او انتاني اخته ميندو کې Premature birth , SGA, Sepsis ډير ليدل کېږي .
هغه  ميندې  چې  Thrombocytopenia ولــــري  د Anemia Thrombocytopenia ,  Still birth  پېښې  زياتې  دي او د درقيه غدې  ناروغۍ  لرونکو  ميندو کې  Hypothyroidism او Hyperthyroidism  پېښې  زياتې  دي.  .  

د  خاصو  پوښتنو  په  لړ کې د  مور د عادت او نورو  په  باره  کې  پوښتنه  وشي لکه هغه  مورگاني  چې Vegetarian   او يا تمباکو استعمالوي  نو ممکن   ماشومان  يې  SGA   وزېږېږي .

(B د زېږېدنې تاريخچه (Natal History)  
د  اميدوارۍ  موده  
چې مونږ سره دPremature  او post mature  په معلومولو کې مرسته  کوي . 
Amniotic fluid:  
د  Oligohydramnios  په  پيښوکې  داخـل رحمي مـړينه ، maturity post اوRenal agenesis   رامنځته  کېدای   شي.  
برعکس که  چېرې د polyhydramnios   تاريخچې  موجوده  وي   ښايي  نوی زيږيدلی کوچنی  په Anencephaly  ، د مکزي  عصبي   سيستم  په  مل فورميشن ، ديافراگماتيک  هرنيا، Omphalocele او قلبي عدم  کفايې  اخته   شي .
همدغه  راز  که  چېرې  مور د  بدبويه  امنيوتيک مايع  تاريخچې  ولري  نو کوچنې به  يې  په Sepsis  اخته  وي .
که  نوموړې  مايع  کې  ميکونيم  وليدل شي  نو د Mecunium aspiration اوAsphyxia  ته  بايد فکر وشي .  
۳ : prolonged Rupture of Membrane (PROM):
			که  چېرې د  Amniotic   غشا د څيرې  کېدو څخه  وروسته  د ۱۸  ساعتو څخه زيات   وخت  تير شي  او بېا ولادت  صورت  ونيسي  نو ورته PROM   وايي  چې  په کوچني کې دSepsis   خطر  زياتوي.  
۴:  ولادت  (Labour)
			هغه  ولادت  چې  ځنډنى شي  نو ممکن دStill birth , Asphyxia  اوMecunium aspiration   پېښې  زياتې  کړي . 
۵: Umbical cord  
			که  چېرې د  نامه  رسۍ   د کوچني د غاړې  څخه   تاوه   شوې  وي  نو دAsphyxia      birthلامل گرځي .

۱۱ـ  شکل   ښي   چې  د  نوم  رسۍ   د  کوچني  په  غاړه  کې   تاوه  شــــوې  ماشوم cyanotic   معلومېږي  او  د  ماشوم   دAsphyxia      birth  لامل  گرځي . 
۶: Presentation  (vertex, breech or face) 
په Vertex   اعتلان  کې  اختلاطات   کم   په presentation  Breach  کې  دHip  joint   خلع  او د  فخذ  کسر   پيداکېدای   شي . او په  وجهى اعتلان  کې د مخ  ترضيض  او سترگو کې هيموراژ منځ  ته  راوړی  شي . 
۷: د زيږيدنې  طريقه  forceps, cesarean Section ,Spontaneous vaginal 
	د  Spontaneous vaginal delivery  انزار ښـه  وي ، دforceps   د استعمال  په واسطه دFacial nerve palsy  اود vacuum  په  واسطه  د  cephalo hematoma  خطرات  موجود  وي . 
هغه  کوچنيان  چې دcesarean Section   په واسطه   پيــــــــــــــــــــــــــــــــداشوي  وي   د TTN(Transient tachypnea of newborn),RDS (Respiratory distress syndrome )    او  Aspiration  خطراتو سره  مخ کېږي .
۸: د  زيږيدنې  په  وخت کې  ميندو ته  دAnesthesia  او ارامونکو درملو  ورکړه 
د زيږيدنې  په  وخت  کې ميندو ته د مورفين  اوpethedine   استعمال  په  کوچني کې  د تنفسي انحطاط لامل  گرځي . دcesarean Section  په وخت  کـــــــــــــــــــــــــــــــې  د Anesthesia   General استعمال  د نوو زيږيدلو کوچنيانو د تنفسي انحطاط ،hypotension  او  hypothermia لامل  گرځېدای شي  . 
			د موضعي انيستيزيا د استعمال  په   وخت  کې که  چېرې  نوموړې  درمل  د  وينې جريان  ته  داخل  شي نو کوچني  کې  به bradicardia , hypotonia  ,اختلاجات  او متوسع حدقې  رامنځته  کړي .

C: د زېږېدنې  څخه  وروسته  تاريخچې  (Postnatal History) 
			د کوچني د ژړا په  هکله  ژر او  يا  وروسته  ( ژړانه کول  پهAsphyxia   او Sedation دلالت  کوي)
APGAR score د زېږېدنې   څخه  وروسته  يو   دقيقه  او ۵  دقيقو APGAR score د ميندو څخه  پوښتنه  کېږي.
د  ولادت  څخه   وروسته  د  ژيړي  ( ژېړی  په  هيمولايزس دلالـــــــت  کوي ) , distress   respiratory ،   apnea او  شديد خسافت  پوښتنه  بايد وشي .
D: د مخکېنى اميدوارۍ  تاريخچې  (Past Obstetric History)
	د مخکېنيو حملونو ، ژوندي ولادتونو ، سقطونو ،  still birth  او نورو  پوښتنه  وشي . 
E: History of Sibling  
		د کورنۍ د  مخکينيو  کوچنيانو ( Sibling  previus ) د  ولادي  نيمگړتياوو،  دماغي تاخر،    زيړی  ,        exchange blood transfusion ,  او نورو  په  باب   پوښتنه  معلومات  حاصل شي  . 
F: family history 
			ايا په کور کې  د کومې   مزمنې او يا حادې  ناروغۍ  او کوم  مړ ماشوم تاريخچې  شته او که  څنگه  . 
G: ټولنيز او اقتصادي  وضيعت (Socio Economic History)  
دمور او پلار عايدات او وظيفې 
دمور او پلار تعليم 
د اوسيدو د ځای  په  برخه  کې  معلومات  ثبت  شي .
دا هم وگورئ
رنځپوهنه
درملپوهنه
سرچینې