د چین لوی دیوال

د چین ستر دیوال تاریخ  له میلاده مخکې  له پینځمې تر اتمې  پيړۍ پورې رسېږي چې د شمال له لورې د پرتو ملیتونو له هغو جملې نه د مغولو  د حملو د مخنیوی  لپاره جوړ شوی. دا دیوال  د اور لپاره برجونه  لری  چې د خبر رسولو لپاره  ورڅخه کار اخیستل کېدو او ور څېرمه کلاگانې  چې د دوښمنانو  اطلاعات به یې حاصلول. د دی دیوالو کار د هغه وخت امپراطور  چین شي هوان په واسطه  له میلاده مخکې  تر 221  کال پوری تکمیل شو.

په هغه وخت کې د چین  د دیوال اوږدوالی  5000 کیلومترو پوری رسیده چې وروسته د خان د سلسلی امپراطورانو په دوره کې  د پورته یادشوی دیوال اوږدوالی  لسو زرو کیلومترو پوری  اوږد شو. له هغه وروسته د دی دیوال اوږدوالی  50 زرو کیلومترو پوری ورسید چې  د مځکې په شاوخوا  د گرځیدو سره معادل دی. کوم دیوال  چې اوس  موجود دی  د 1368 -1644 زیږدیزو کلونو په منځ کې د چینیانو د مینگ سلسلی  په وخت کې جوړ شوی دی چې اوږدوالی یی  7300 کیلومترو پوری رسیږی او د چین  9 ولایتونو منځ کې پروت دی . دا دیوال په ډیر مهارت سره جوړ شوی دی  چې غر او دیوالونه یو بل سره پیوند موندلی دی او په هغه وخت کې دښمن په هیڅ صورت کې له دیواله د باندی خوانه  منځ خواته نفوذ نشو کولی.  دیوال معمولا له خښتو او مستطیل شکلو تیږو  نه جوړ شوی  .  د دیوال په منځ کې  خاوری او شگی اچول شوی دی او لوړوالی یی10 مترو پوری رسیږی . د دیوال بر یا عرض  باندی څلور آسونه غبرگ تیریدلای شی په ځینو ځایونو کې د دیوال بر  4-5 مترو پوری رسیږی د سلاح او غلو رسولو لپاره  د یوال  داخل کې  زینی پورته شوی دی او د سرتیرو لپاره  کوټی ، سلاح کوټونه او  د غلو گدامونه  او د دښمن په  باب  د خبر رسولو  برجونه  هم ورته جوړ شوی دی .  البته د دی دیوالونو  مقاومت په اوس وخت کې د دښمن  د مخنیوی لپاره  له منځه تللی خو خپل تاریخی ، معماری  او توریستی ارزښت یی ساتلی دی.  د دی دیوالونو جوړښت ځانته ابهت او خپل عظمت لری. چې دغرونو ترمنځ لکه  یو ژوندی ښامار کوږ وږ غزیدلی دی او یوه زړه وړونکې صحنه یی ترسیم کړیده .

چینایان وایی : « هغوی  چې د چین  دیوال ته نه دی ختلی  ، هغوی اتلان نه دی .» 
د چینایانو یو پاچا هم خپل هدف ته ونه رسید  ، ځکه چې په ډیرو ځایونو کې  دیوال شکست  کړی او مغولانو پر دوی حملی کولی. 
هرکال  زرگونه گرځندویان  یا توریستان  او د نړۍ مشران  د دی دیوال لیدلو ته ورځی . چینایان  د خپلو نیکونو په دی تاریخی یادگار باندی ویاړی . د دی دیوال ځینی برخی ډیری ښی ساتل شوی دی له هغی جملی  نه د « بادلینگ » دیوال چې بیجینگ ته نژدی ولاړ دی  د « سی  ما تای » دیوال او  د « موتیان یو  » دیوال  چې د چین د دیوال ختیزه برخه ده  او لومړنی دروازه نومیږی.  د « جایوگوان » دروازه  د دیوال په لویدیزه برخه کې موقعیت  لری   چې د گرځندویانو لپاره ډیره په زړه پوری دی او هر وخت له دی برخو نه لیدنه کوی.
د چین دیوال   په پخوا وختونو کې  د میلیونونو چینایانو رنج ، زحمت او هوښیاری تجسم کوی چې  د زرگونو کلونو په تیریدو لا له منځه ندی تللی او خپل  زړه وړونکی ښایست  یی ساتلی دی. په 1987 میلادی کال کې  د چین دیوال   دنړیوال فرهنگی میراث په جمله کې ثبت او د  « چین  د ملت سمبول » په حیث وپيژندل شو.

له سپوږمکی نه د چین  د دیوال یو اخیستل شوی  تصویر.

 سرچينې