فلسفي وگړپوهنه

فلسفي وگړپوهنه د فیلسفوفانو، په ځانگړي توگه سیاسي فیلسوفانو ترمنځ یوه گرمه موضوع گڼل کېږي. په دې موضوع کې څلور مهمې پوښتنې دي چې لا تر دې دمه سمې نه دي ځواب شوې:
خو که اسلام ته توجو وکړي اسلام حل کړي دي
د اسلام له نظره:
د انسان بنسټیز فطرت ثابت دی
لکه څنګه چې رسول الله ﷺ فرمایي:
«كل مولود يولد على الفطرة»
(هر ماشوم پر فطرت زېږي)
خو اخلاق، عادتونه او عمل بدلېدای شي د روزنې، تعلیم او تقوا له لارې.
نو: فطرت ثابت دی
 کردار او اخلاق بدلېدونکي دي

(۲) تر کوم حده بشري فطرت د هغه له بدني او فېزیکي وضیعیت څځه دی او تر کوم حده د هغه له ټولنیزو او فرهنگي تاثیراتو څخه!؟ ددې پوښتنې ځواب به تر کوم حده د سیاسي فلسفې تدوین لپاره څه پایلې ولري؟ 

شریعت وايي:
انسان د بدن او روح مجموعه ده
فطرت یې الهي دی
خو ټولنه، کورنۍ او فرهنګ یې پر اخلاقو اغېز کوي
قرآن کریم فرمایي:
﴿إِنَّ اللَّهَ لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ﴾
نو پایله:
اخلاق او عمل د ټولنې او تربیې تر اغېز لاندې راځي
او دا خبره د سیاسي فلسفې لپاره مهمه ده، ځکه چې:
اسلامي سیاست د اخلاقو اصلاح ته لومړیتوب ورکوي، نه یوازې قوانینو ته.

(۳) ایا د انسان فطرت او انگېزې د هغه تر واقعي شرایطو تر اغیز لاندې دي یا برعکس هغه پرتلنه (مقایسه) چې شخص یې له خپلو اطرافیانو سره ترسره کوي، مهمتره ده؟

اسلام دواړه مني:
انسان له ستونزو او آسانیو اغېزمنېږي
خو تر ټولو مهمه خبره تقوا او باطني کنټرول دی
قرآن:
﴿إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ﴾
نو:
 واقعي شرایط اغېز لري
 خو تقوا تر ټولو قوي عامل دی

(۴) ایا کولای شو سیاسي فلسفه داسې جوړه او بیان کړو چې د انساني فطرت په اړه له هر ډول جدلي کړنو ترسره کولو څخه پاکه وي؟ 
شریعت له نظره:
❌ نه
ځکه چې:
اسلام سیاست د اخلاقو، عدالت او فطرت پر بنسټ ولاړ ګڼي
بې له دې، سیاست ظلم او فساد ته ځي
رسول الله ﷺ فرمایي:
«كلكم راع وكلكم مسؤول عن رعيته»
که څه هم فیلسوفان تردې دمه ددې څلورو پوښتنو ځوابولو باندې نه دي برلاسي شوي، مګر اسلام هر څه رااخيستي دي
 د انسان د فطرت بدلون د شریعت له نظره
اسلام وايي:
فطرت نه بدلېږي
خو انسان تزکیه کولی شي
قرآن:
﴿قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاهَا﴾
یعنې:
نفس اصلاح کېږي
 اخلاق لوړېږي
 خو فطرت هماغه الهي پاتې کېږي. Routledge Encyclopedia of Philosophy، لیکنه Human Nature 

 د انساني فطرت بدلون موندنه 
؛ د انسان د کمال معتقد فیلسوفان
د ارسطو په گومان دا داخلي بدلون د اخلاقپوهنې په وسیله کېدای شي ترسره شي.

هغه ډله فیلسوفان چې د انسان د کمال گروهمن دي په دوه ډلو وېشل شوي: طبیعت-پال او د هغې ضد (طبیعت نه پالونکي).

؛ د انسان فطرت او طبیعت بدلون نه موندونکي نظریې فلاسفه.
ټول فیلسوفان په دې گروهه دي چې د طبیعتپاله انسان فطرت تغیر نه منونکی گڼي.

 تړلې لیکنې 
 وگړپوهنه

 لمنلیکونه 

سرچینې

وېشنيزه:فلسفه
وېشنيزه:وگړپوهنه
وېشنيزه:د فسفې ډولونه
وېشنيزه:ټولنیزو علومو فلسفه
وېشنيزه:فلسفي وگړپوهنه