خيبر پښتونخوا

+ دخيبر پښتونخوا ولايتي نښانونه ولايتي ځناور  50px ولايتي مرغۍ  50px ولايتي ونه  50px ولايتي گل  50px

خيبر پښتونخوا, پښتونخوا، پښتونستان یا مقبوضه افغانستان د اوسني پاکستان په لوېدیځ کې پروت يو ایالت دی چې له افغانستان سره د ډیورنډ پر کرښه ختیځ لوري ته پروت دی. د دې ایالت پلازمېنه پېښور ښار دی. دا ايالت په شمال لوېديځ کې له افغانستان سره، سويل ختيځ کې له ګلګت بلتستان، لوېديځ کې له قبايلي سيمو، په سوېل کې له اسلام آباد او پنجاب سره ګډې پولې لري. د پښتونخوا په ايالت کې يوه مهمه دره پرته ده چې د خيبر درې په نوم يادېږي. د خیبر پښتونخوا اکثريت خلک پښتانه دي او دين يې اسلام دی.

 تاريخ 

 پخوانی تاريخ 
خېبر پښتونخوا د اوسني پاکستان يوه مهمه صوبه (ایالت) دی، خو له تاریخي اړخه دا ځمکه په بشپړه توګه د افغانستان برخه ګڼل کیږي، چي په ۱۹۴۷ کال کي د برتانوي هند تر وېش وروسته د انګلستان د ښکېلاکي هڅو په پایله کي ددوی نوی مستعمرې (اوسني پاکستان ته وسپارل سوه. د خیبر پښتونخوا ځمکه باندې د پخوا څخه ډېرو خلکو د واکمني کوښښ کړی دی لکه فارسيانو، يونانيانو، تورکانو، عربو، مغولو، سيکانو او برېټانیایي ښکېلاکگرو. له نن څخه په زرگونو کاله مخکې د پښتونخوا ځمکه پښتنو آباده کړه او خپل ټاټوبي يې دلته جوړ کړل.

 پاچايانو وخت 
د احمد شاه بابا وينا کله چې يي د لومړي ځل لپاره هند ونيوي. 

 د اسلام راتگ 

 پښتونولي 

 برېتانيا د حکومت وخت 

 تر برتانوي استعمار وروسته 
په ۱۹۴۷ کال کي د برتانوي ښکېلاکګرو له لوري د هند د وېش په پایله کي خیبر پښتونخواه په وچ زور د اوسني پاکستان برخه وګرځول سوه. دا پداسي حال کي چي د افغانستان حکومت، ولس او خپله د پښتونخواه وګړو یې مخالفت هم وکړ، خو انګرېزان دې نه وه چمتو، ترڅو یاده ځمکه خپل اصلي څښتن (افغانستان) ته وسپاري. د برتانوي استعمار په پایله کي ددې ځمکي ناقانونه وېش ترننه هم د افغانستان او پاکستان ترمنځ لانجه روانه ساتلې ده او د افغانستان هر حکومت د خپل ملي دریځ له مخي د ډیورنډ کرښي مخالفت په کلکه باندي کړی دی.

جغرافيه

 ولسوالۍ او نورې سيمې 
 د خيبر پښتونخوا ولسواليگانېولسوالۍمركزوگړيسيمهپرليكون="رښته"يادښتابټ اباد  ابټ اباد      دېره اسماعيل خان  دېره اسماعيل خان      بټگرام        بر دير  دير      بونير  ډگر      بنو  بنو      پېښور  پېښور      تور غر   جودبا    ټنک  ټنک      چارسده  چارسده      بنير  چترال      سوابۍ  سوابۍ      سوات  سيدو شريف      شنگله  الپري      کرک  کرک      کوهاټ  کوهاټ      کوهستان        لکي مروټ  لکي مروټ      لر دير  تېمرگره      مالاکنډ        مانسهره  مانسهره      مردان  مردان  ۱،۴۶۰،۱۰۰    نوښار  نوښار      هريپور  هريپور      هنگو  هنگو     

 ښارونه

 سرچينې 

وېشنيزه:د پاکستان ايالتونه او سيمې
|}