امير حبيب الله خان

سراج الملت و الدين امير حبيب الله خان چې په لنډه توګه د امير حبيب الله خان يا امير حبيب الله شاه په نامه هم يادېږي (زوکړه ۲ د جولای، ۱۸۷۲ ز - مړینه ۶ د جولای، ۱۹۲۹ ز) (په انگرېزي:Amir Habibullah Khan) د ۱۹۰۱ کال د اکتوبر له لمړۍ نېټې تر ۱۹۲۹ کال د جولای تر ۶ پوري د افغانستان واکمن پاچا وو. نوموړی د امير عبدالرحمن خان مشر زوی او دمحمدافضل خان لمسى وو، او هغه وخت کله چي اميرعبدالرحمن خان په بخارا کي استوګن وو، دی په ١٨٧٢ ز کال دسمرقند په ولایت کې پيدا شو.

د امیر حبیب الله خان مور دبدخشان دسيمه یيز امير لور وه.تاج التواريخ، ١٢٠ مخ ١ټوک. اميرعبدالرحمان خان، ژباړن :عبدالقيوم زاهد مشواڼى،دانش خپرندويه ټولنه.١٣٧٩کب . او امیر په ١٨ کلنۍ کي د پلار له خوا د سردار کلان (لوی مشر) په حيث وټاکل شو. دافغانستان پر معاصرتاريخ يوه لنډه کتنه ،١٤٤ مخ . کانديداکاډميسن محمد ابراهيم عطائي.ميوند خپرندويه ټولنه،١٣٨٣هـ ل. امیر حبیب الله خان د ١٩٠١ کال د اکتوبر پر اوله نېټه د پلار تر وفات وروسته دواک پر ګدۍ کښيناست او د پلار له خوا ارام هيواد په میراث ورته پاته شو. دا چي د هيواد خلک د امير عبدالرحمن څخه ډېر په وېره کي وه، دده تر مرګ وروسته یې هم باور نه کاوه چي ګواکي امير مړ دی.

حبيب الله خان له پاچا کېدلو وروسته هندي وايسراى ته سمدستي د خپلي واکمنۍ پيغام وليږه، او په دې توګه یې له هغې خوا څخه هم مبارکي ترلاسه کړه. انګرېزانو له ده څخه هيله وکړه تر څو هند ته ورشي، خو حبيب الله خان د خپل ځان پر ځای د امير عنايت الله خان په مشري يو پلاوى هند او انګلستان ته وليږه. امیر د خپلي واکمنۍ په دوهم (١٩٠٢ ز کال) دسراج الملة والدين لقب ځانته خوښ کړ.

رغونې
امير حبيب الله خان چي عصري زده کړي یې له مخکي درلودې غوښتل یې ترڅو په هيواد کي پوهه او تمدن رامینځ ته شي، او په دې توګه یې د حبيبيې لېسه او شاهي مدرسه جوړي کړې، او همدارنګه یې د حربي ښوونځی بنسټ هم کښېښود. امیر د ولس د عامه پوهي لپاره د سراج الاخبار په نوم یو اخبار خپور او مسئول مدير يې محمد بيګ طرزی چي د لوړو زده کړو څښتن بلل کېدی، وټاکه. 

د اقتصادي پرمختګ او کورني تولید په موخه امیر حبیب الل خان په افغانستان کي د برېښنا ستره فابريکه جبل سراج پکار واچول.

لومړۍ نړیواله جګړه
د امير د پاچاهۍ په دوره کي لومړۍ نړیواله جګړه پيل سوه. انګريزانو ددې لپاره چي افغانستان بېطرفه پاته شي، حبيب الله خان ته يو استازى راوليږه او دتېرو ژمنو په وريادولوسره يې دبې طرفۍ غوښتنه ورڅخه وکړه. حبيب الله خان هم ددوی غوښتنه ومنله او په ١٣٣٢ هـ کال درمضان په مياشت کې دعام دربار په وړاندي افغانستان ناپېيلى اعلان کړ.درمسير تاريخ ،٧۳۸ مخ ١ټوک د جرمني او ترکيې د حکومتونو له خوا د امير نه غوښتل سوي وه ترڅو پدې جگړه کي د انگرېزانو په وړاندي د دوی سره ملګری سي، خو امير د دوی استازي ښه ونازول او په ډېره ځیرکتیا یې خپله بې طرفي و ښودله. 

 وژنه 
څرنګه چي امیر حبیب الله خان د خپل پلار د واکمنۍ راهیسي د انګرېزانو دوست بلل کېدی، عام ولس نور نه غوښتل ترڅو د انګرېزانو تر حمایت لاندي ژوند و کړي او هم يې په افغانستان کي د دا ډول حکومت سره کوم چي امير حبيب الله خان يې په سر کي ناست وو مخالفت درلود. امير غوښتل چي د خلکو دا ډول فکرونه په زور او زياتي د خلکو له مغزو څخه و باسي، خو دې سوچ نه یوازي دا چي پایله ورنکړه بلکي په ١٩١٩ کال کي د خلکو له خوا پر ده باندي د كله گوش په تفريحي سیمه کي د خيمو په يوه کمپ کي د توپنګچې برید وسو او امیر یې ځای پر ځای وواژه. تر مرګ وروسته یې زوی امير امان الله خان د افغانستان پاچا شو.

کورنۍ
امیر حبیب الله خان د امیر عبدالرحمان خان زوی او د بارکزیو له ټبر څخه وو. 
د حبیب الله خان له میرمنو څخه یوه سرور سلطانه بېگم بېګم وه چې په ۱۹۶۵ز کال کې په استانبول کې د ۹۵ کلونو په عمر ومړه. حبیب الله خان ګڼ شمیر اولادونه لرل چې د هغې جملې څخه یوه راضيه بېگم او امیر امان الله خان وو.

 انځورتون 

 دا هم ولولۍ 
 د امير حبيب الله خان کورنۍ

 سرچينې 
‎

وېشنيزه:د افغانستان پاچايان
وېشنيزه:پښتانه