چېکي ژبه

چېکي ژبه( په چيکی: Český jazyk ) د لوېديځی سلاوی ژبو څخه يوه ژبه ده چی د اروپا په مرکزکی ويل کېږی. دغه ژبه د چيک د جهوريت رسمی ژبه ده. چيکی ژبه هم په سلواکيا، پولنډ، اوکراين رومانيا ، کاناډا او امريکا کی ويل کېږی. چيکي ژبه ادبي او محاروي فورم ( شکلونه ) لري. ادبی ژبه په ورځپانه، تيلويزيون او راديو کی استعمالېږی.
چيکی ژبه د ۲۰۰۴ کال څڅه د اروپا د مشترکو هېوادو رسمی ژبه ده.
 تاريخ 
د چيک په هيواد کی د ۹ پيړی څخه تر ۱۱ پېړی پورې په ادبيات کی پخوانی سلاوی ژبه کارېده. هغو ژبو د خاض ليکنی څخه کار واخيست. هغه ليک په اوس وخت کی د هلاهوليڅې ( Hlaholice) په نوم يادېږی. د کونستانتين ژوند تر ټولو پخوانی کتاب دی چی په پخوانی سلاوی ژبه کی ليکل شوی دی. د ۱۱ پېړی څخه د چيک په هېواد کی مذهبی کتابونه ليکل کېده. په ۱۳ پېړی کی لمړی چېکي کتابونه وليکل شول. د داليميل د پېښو کتاب لمړی کتاب دی چی په چيکی ژبه کی په ۱۳۱۴ کال کی وليکل شو. په ۱۵ پېړی کی د چيکی ژبی د سم ليک د يان هوس لخوا اصلاح شو. یان هوس د پوهنتون استا‌ذ او کشيش وو چې د چيکی ژبې ليکنه يې آسانه کړه . د هوس مذهبی کتابونه په چيکی او لاتيني ژبې کی وليکل شول. په ۱۶ پېړی کی د چيک ادابيات اوج ته ورسېدل. په ۱۶۲۰ کال کی د چيک اشرافو د اطريش د حکمران په خلاف قيام وکړل. د چيک اشرافیان د اطريش د پوځ لخوا ماته وخوړله او د چيک علما مجبور شول چی بهر ته ولاړ شی. په دی وخت کی د اطريش حکمرانانو د چيک پر خلکو ظلمونه کول او د چيک کتابونه يې په اور کی سوخول. مهم کتابونه يوازې په آلمانی او لاتين ليکل کېده. 
په ۱۹ پېړۍ کی د چېک د ژبی ترقی بیا پېل شوه. د چېک ژبه بوهانو د سلاوی ژبو د الفاظو په مرسته غنی کړه. مثلا : د چېک کلمه (vzduch ) په پښتو هوا د روسی ژبه څخه چېکي ژبه ته راغلی ده. د هغه وخت تر ټولو مشهور ژبه پوه یوسیف یونگمان ( ۱۷۷۳ـ۱۸۴۷ ) وو. یوسیف یونگمان نوی چېکي کلمې جوړې کړې او د سلاوی ژبو د کلمو په مرسته یی چېکي ژبه غنی کړه. د دی په سبب هر چېک په سلواکی، پولندی، سربی او روسی کلمو پوهېدلای سی. چېکي- آلمانی قاموس او د چېک د ادبیات تاریخ د یوسیف یونگمان تر ټولو مشهور کتابونه دی. په ۱۹۱۸ کال کی د چکوسلواکیا تر تاسیسولو وروسته چېکي ژبه د عمومی ژوند ټول سیمو ته وغزېده.
په اوس وخت کی چېکي ژبه د گلوبالیساتیون (Globalization ) په سبب د انگلیسی کلمو څخه غنی کېږی.

 چېکي ژبه 
چېک ژبه تل په لمړنی څپه (هجا ) کی اکڅنت لری.د دغه ژبه پنځه د علت توری او ۲۴ بی رغه توری لری. د گرامر په مطابق چېکي ژبه د حال زمانه، راتلونکی زمانه ، تیره زمانه، دری گرامری نسلونه ( مذکر، مونث او منځنی جنس )، ۷ گرامری حالتونه، مفرد او جمع لری. د چېکي ژبه د کلمو ردیف ( مبتدا - فعل ـ خبر ) دی.
 د گرامر نسلونه 
چېکي ژبه دری گرامر نسلونه لری. 
 د مذکر نسل 
 د مونث نسل
 منځنی جنس
چېکي ژبهČeský jazykČeština300pxویل کېږی په20px چېک جمهوريت20px سلواکیا20px اتریش20px پولنډ 20px           رومانیا20px سربیا20pxد امريکا متحده ايالاتټول وییونکی۱۲ میلیونهد ژبې کورنید هند-اروپایی ژبېسلاوي ژبېد لويديځ سلاوي ژبېچېکي ژبهد لیکلو بڼهد چيک د لاتين الفباد ژبې د پرمختگ ادارهÚstav pro jazyk českýرسمي ژبه په20px چېک جمهوريت20px اروپايي اتحاديه

د جمله جوړول 
د چېکي ژبه د کلمو ردیف مبتدا - فعل - خبر دی.

 Já jsem student یا Jsem student 
 زه یم شاگرد ( مبتدا - فعل - خبر ) یا یم شاگرد ( فعل - خبر ) د چېکي ژبه د کلمو ردیف
 زه شاگرد یم ( مبتدا - خبر - فعل ) د پښتو د کلمو ردیف
 Já jsem studentka یا Jsem studentka
 زه یم شاگرده یا یم شاگرده   (د چېکي ژبه د کلمو ردیف)
 زه شاگرده یم
( زه = مبتدا، یم = فعل، شاگرد / شاگرده = خبر )  (د پښتو د کلمو ردیف)

 د چېک د لاتین الفبا 
500px|بټنوک|کيڼ|د چېکي الفبا لاسى نسخې

{|class=wikitable
|-
!Letter
!Name
!IPA value
|-
!A a
|á
|
|-
!Á á
|dlouhé á
|
|-
!B b
|bé
|
|-
!C c
|cé
|1
|-
!Č č
|čé
|1
|-
!D d
|dé
|
|-
!Ď ď
|ďé
|
|-
!E e
|é
|
|-
!É é
|dlouhé é
|
|-
!* Ě ě
|ije,é s háčkem
|
|-
!F f
|ef
|
|-
!G g
|gé
|
|-
!H h
|há
|²
|-
!Ch ch
|chá
|²
|-
!I i
|í,měkké í
|
|-
!Í í
|dlouhé í,dlouhé měkké í
|
|-
!J j
|jé
|
|-
!K k
|ká
|
|-
!L l
|el
|
|-
!M m
|em
|
|-
!N n
|en
|
|-
!Ň ň
|eň
|
|-
!O o
|ó
|
|-
!Ó ó
|dlouhé ó
|
|-
!P p
|pé
|
|-
!Q q
|kvé
|
|-
!R r
|er
|
|-
!Ř ř
|eř
|³ 
|-
!S s
|es
|
|-
!Š š
|eš
|
|-
!T t
|té
|
|-
!Ť ť
|ťé
|
|-
!U u
|ú
|
|-
!Ú ú
|dlouhé ú,ú s čárkou
|
|-
!* Ů ů
|ů s kroužkem
|
|-
!V v
|vé
|
|-
!W w
|dvojité vé
|
|-
!X x
|iks
|
|-
!Y y
|ypsilon,krátké tvrdé í
|
|-
!Ý ý
|dlouhé ypsilon,dlouhé tvrdé í
|
|-
!Z z
|zet
|
|-
!Ž ž
|žet
|
|}
 سرچينې 

وېشنيزه:ژبې
وېشنيزه:د لويديځ سلاوي ژبې