زرغونه انا

زرغونه  انا  د  لوی  احمد شاه بابا  مور  وه . زرغونه  انا په  خټه  الوکوزۍ   وه .  د  خپل  وخت  يوه  پوهه  او  هوښياره  مېرمن  وه .  د دې  د  پاره  دا  وياړ  بس  وو  چي  نه  يوازي  يې  د  احمد  شاه  بابا  روزنه   په  کوچني  والي  کي  کړې  وه  بلکي  په  لويوالي  کي  يې  هم  کله  چي  احمد  شاه  بابا  د  يوې  لويي  جرگې  له  خوا  زموږ  د  هيواد  د  مشر  او  ساتونکي  په  توگه  و  ټاکل  شو  د  يوې  لويي  مشاوري  په  توگه  د  هغه  سره  مرسته  کوله .

وايي  کله  چي  په  ١١٧٤ هـ  ق  يا  ١٧٦١ م  کال  کي  احمد  شاه  بابا  د  دولت  مشران  راټول  کړه  څو  د  کندهار  د  نوی  ښار  جوړ  کړي  او  د  دښمن  د  احتمالي  حملې  د  مخنيوي  د  پاره  لازمي  چاري  و  سنجوي  نو  تر  ډېر و  خبرو  وروسته  دا  خبره  و  منل  سوه  چي  د  ښار  پر  شا  و  خوا  دي  اوه  دېوالونه  او  اوه  خندقونه  را  و  گرځول  شي  څو  لدې  لاري  د  ښار  خلک  د  دښمن  د  حملې  څخه  و  ژغورل  سي .

کله  چي  زرغونه  انا  له  دې  حاله  خبره  سوه  نو  سمدستي  يې  احمد  شاه  بابا  را  وغوښت  او  ورته  و  يې  ويل :

”  زويه!  دا  خبره  ټينگه  په  غوږ  کي  و  نيسه ،  چي  افغانان  هيڅکله  د  خاورو  په  دېوالونو  او  د  اوبو  په  خندقونو  ځانونه  نه  ساتي .

پدې  خندقونو  او  دېوالونو  به  يوازي  زه  او  ته  و  ژغورل  شو ،  هغه  ستا  نور  وروڼه  او  خويندي  چي  تر  دې  دېوالونو  او  خندقونو  څخه  د  باندي  پاتي  دي  ايا  هغه  له  تا  څخه  ساتنه  نه  غواړي  او  نه  هغه  افغانان  دي ؟  او  بل  دا  چي  ته  بايد  دومره  انتظار  و  نه  باسې  چي  دښمن  د  ملک  تر  سرحدونو  راتېر  شي  او  ستا  ښار  ته  را  و  رسيږي ” .

د  زرغونې  انا د مړيني کال  نه  دئ  معلوم ،  داسي  ويل  کيږي  چي  د  ١١٧٤ هـ ق  او

١١٨٦ هـ  ق  کلونو  تر  منځ  به  وفات  شوې  وي .  قبر  يې  د  کندهار  د  ښار  د  کوهک  په  کلي  کي  دئ .

 ښاغلى بېنوا يې داسې راپېژني 

استاد عبدالروف بېنوا په دې باب په خپل کتاب (پښتنې مېرمنې) کې ليکي:

زرغونه انا د اعليحضرت احمد شاه بابا مور وه، چې دا پښتنه مېرمن د دې هسكو غرو په لمنو كي د پښتونوالي يوه ښه محركه بلله كيږي.
زرغونې انا د دې پاكي خاوري د خدمت او لوړ والي دپاره يو داسي نابغه زوى لكه احمد شاه بابا د پښتانه و ملت ته تقديم كړ.

او لكه احمد شاه بابا چې د "بابا" لقب وړى دى هم دغه رنگه دې پښتنې مېرمني د "انا" لقب گټلى دى. او تر اوسه پوري يې په پښتني دنيا كي نوم ژوندى دى.

زرغونې انا تل د خپل نابغه زوى سره په ښو ښو افكارو كي مرسته كوله لكه په خپلو پاكو شيدو كي چې يې د پښتونوالي غذا وركوله، هم دا شان يې د پښتونوالي او غيرت درس په خوله ورښووه.

په (1174 هـ)  چې احمد شاه بابا د پښتنو مشران او نور اركان را وبلل چې د كندهار د نوي ښار د جوړولو دپاره يوه سمه صحيحه نقشه طرحه كړي، تر ډېرو نظريو وروسته دا نظريه خوښه شوه چې ښار بايد اوه ديوالونه او څو خندقونه ولري چې د دښمن له حملې څخه خوندي سي. دا نظريه ټولو و منله مگر په دې حال كي "زرغونه انا" خبره سوه، اعليحضرت احمد شاه بابا يې كور ته و غوښت ورته وې ويل: _ "زويه! دا خبره ټينگه په غوږ كي ونيسه . . . چې پښتون هيڅكله د خاورو دېوالو ته پناه نه وړي، او نه په خندق ځان له غليمه خوندي كوي. پښتون د خداى(ج) په مرسته او په خپل وچ موټ ځان او وطن ساتي.

كه ته پښتون وې _ او په حقيقت كي د پښتانه د غيرته ډكي ويني تر تا پوري را رسېدلي وې، نو په خپل پښتني همت او استقامت به ځان، پښتون او وطن وساتې. . . خوشي دېوالونه او خندقونه مه جوړوه!!

په دې دېوالونو او خندقونو به يوازي زه او ته خوندي شو هغه پښتنې ورېندارگاني او پښتانه وروڼه چې د دې خندقونو او دېوالونو و ها خوا ته دي هغه نو له تا څخه ساتنه نه غواړي؟ او زموږ پښتانه نه باله كېږي؟؟ او ته هم بايد دومره انتظار و نه باسې چې دښمن تر ښاره پوري را ورسېږي!"

هغه و، چې د احمد شاه بابا له مغزو څخه هغه دباندينۍ مفكوره وو تله، او يوه معمولي كلا يې جوړه كړه.

همدا شان نقل كوي چي: _ په 1174 هـ كال د احمد شاه بابا د ماتي ږغ په درواغو (خلاف له واقع) كندهار ته را ورسېد، خلك د احمد شاه بابا له ماتي او د عسكرو د پو پنا كېدو له آوازې څخه وارخطا ښكارېده، څو دا خبره زرغونې انا ته ورسېده، دې مېرمني وويل: _ "برى او ماتې د تقدير په لاس دى، مگر "احمد" ځان وژني او ماتې نه كوي!"

زرغونه انا د الكوزو ټبر ته منسوبه وه  كه څه هم د دې انا د مړيني او اوفات تاريخ څرگند نه دى، خو دوني ښكارېږي چې تر(1174 هـ د كندهار ښار د جوړولو تر تاريخ) وروسته او د احمد شاه بابا په ژوند وفات سوې ده. څنگه چې احمد شاه بابا په (1186 هـ) وفات سوى دى نو د دې مېرمني وفات د (1174هـ او 1186 هـ) كلونو تر منځ واقع سوى دى. او د ارغنداو د رود پر غاړه د كوهك په كلي كي يې مزار دى _ (خداى دې وبخښي)

نو كه زرغونه انا د دې د ننگيالي زوى احمد شاه بابا د زېږېدو په وخت (1135 هـ)  د شلو كالو و بولو او مرگ يې هم مثلاً د 1180 هجري په حدودو كي و گڼو، نو ويلاى شو چې د دې پښتنې انا ژوند د شپېتو، او د اويا كالو په منځ كي و.

وېشنيزه:د افغانستان نوميالي
وېشنيزه:تاريخي پښتنې مېرمنې