الجاحظ

الجاحظ چې اصلي نوم يې ابوعثمان عمرو بن بحر  (۱۵۹ هـ–۲۵۵ هـ) دی چې د ۷۷۶او ۸۶۸ز ترمنځ يې ژوند کاوه د عباسيانو د واکمنۍ پرمهال په بصره کې زېږېدلی او همالته مړ شوی دیJames E. Lindsay, Daily Life in the Medieval Islamic World (2005), p. 72.Al-Jahiz: INTRODUCTION." Classical and Medieval Literature Criticism. Ed. Daniel G. Marowski. Vol. 25. Gale Group, Inc.، 1998. eNotes.com. 2006. 13 Sep, 2007 Cyril Glasse, The New Encyclopedia of Islam, (Rowman & Littlefield Publishers: 2008), p.631Bernard Lewis, The Political Language of Islam, (University of Chicago Press: 1991), p.466 د الجاحظ په يوه مشهور ليک کې چې د ځان په اړه يې ليکلی داسې وايي:رسائل الجاحظ ص 188 زه د بنو کنانه ټبر سړی یم، او خلافت زما خپلوان دی، او زه په دې کې د مخکې له مخکې انکار حق لرم، او دوی زما خپلوان او قبيله ده.
نوموړی يو عربي معتزله شاعر، اديب او ليکوال دی.

 آثار 
بټنوک|کتاب الحيوان کې د زرافې توصيف
په  تاریخ، الهیات، حیوانیات او فلسفه كې  پوهانو دده ليكنې تر ۲۰۰ پورې ښوولي، چې له دې ډلې څخه څو يې په لاندې ډول
 اخلاق الشطار
 اخلاق الملوک
 البیان و التبیین
 تحصین الاموال
 جوابات کتاب المعرفة
 حانوت عطار
 الرد علی اصحاب الالهام
 الرد علی المشبة
 رد النصاری
 رسالة فی الحسد
 سحر البیان
 سلوة الحریف بمناظرة الربیع و الخریف
 عناصر الادب
 فضیلة المعتزلة
 کتاب آی القرآن
 کتاب الابل
 کتاب الاخبار
 کتاب الاخوان
 کتاب الاستبداد و المشاورة فی الحروب
 کتاب الاستطاعة
 کتاب الاصنام
 کتاب الاعتزال
 کتاب الامامة
 کتاب الامثال
 کتاب الامصار
 کتاب الانس و السکن
 کتاب البُخَلاء
 کتاب البغل
 کتاب البلدان
 کتاب التربیع
 کتاب التسویة بین العرب و العجم
 کتاب التعبیر
 کتاب التفکر و الاعتبار
 کتاب الجواری
 کتاب الحجر و الفتوة
 کتاب الحزم و الجزم
 کتاب الحیوان
 کتاب الخطاب فی التوحید
 کتاب الدلال
 کتاب السلطان
 کتاب السلوک
 کتاب السودان
 کتاب الشارب و المشروب
 کتاب الصرحاء و الهجناء
 کتاب صناعة الکلام
 کتاب الصولجان
 کتاب الطبایع
 کتاب الطفیلیین
 کتاب العثمانیة
 کتاب العُرْس و العرائس
 کتاب الفتیان
 کتاب الفخر بین عبد شمس و بنی مخزوم
 کتاب فخر القحطانیة و العدنانیة
 کتاب القرآن
 کتاب اللصوص
 کتاب المحاسن و الاضداد
 کتاب المزاح و الجد
 کتاب المعرفة
 کتاب المعلمین
 کتاب المغنیین
 کتاب مناقب ضدالخلافة و فضائل‌الاتراک
 کتاب الناشی و المتلاشی
 کتاب النبی و المتنبی
 کتاب النجم و جوابه
 کتاب النرد و الشطرنج
 کتاب النساء
 کتاب الوعد
 کتاب الوکلاء و المتوکلین
 کتاب الهدایا
 مسائل کتاب المعرفه
 معانی القرآن
 مقالة فی اصول‌الدین
 نظم القرآن
 نقض الطب
 فضایل الاتراک 
 نوادر الجندانشنامه جهان اسلام، جاحظ

 سرچينې 

وېشنيزه:فيلسوفان