لويېس دوپري

پروفېسر لويېس دوپري (۲۳ د اگسټ، ۱۹۲۵ - ۲۱ د مارچ، ۱۹۸۹ ز.) یو امریکنی لرغونپوه, وگړپوه عالم او  د افغان کولتور او پېښلیک کارپوه وه. هغه د نانسي هاچ دوپري خاوند و, چې اوس په کابل پوهنتون کې د افغانستان مرکز هيت ريسه غړې ده او د افغانستان په اړه يې ۵ کتابونه هم کښلي دی. له متحده ایالاتو څخه د مېرمن او خاوند په توگه په گډه د ۱۵ کلونو لپاره په کابل کې کار وکړ., تر خپلې وسې یې د افغانستان په اړه لیکلي اثار او معلومات راټول کړل.
دوي له ۱۹۶۵ز کال تر ۱۹۷۸ز پورې د هېواد هر گوټ ته سفرونه وکړل، ترڅو د لرغوني ځایونو او توکو په اړه مالومات راټول کړي. 
 لومړي وختونه 
دوپري د اگست په ۲۳مه، ۱۹۲۵ز کال د  گرین ویلي, شمالي کاریلونا زېږېدلی.
هغه په دوېمه نړیواله جگړه کې د امریکې متحده ایالاتو بحري ځواک په توگه گډون کړی و، او په فلپین کې یې ځای ونیوه.
د جگړی په وروستیو کې هغه غوښتل چې ځان د متحده ایالاتو پوځ ۱۱مې ... لوا ته ځان بدل کړي. کله چې دویم نړېواله جگړه پای ته ورسېده، نو ده د هارورډ پوهنتون کې اسیایي لرغونپوهنه او توکمپوهنه پیل کړه.

وروسته د لېسانس، ماسټرۍ او ډاکټرۍ لاسوندونو ترلاسه کولو وروسته یې وغوښته چې د څېړنیزو موخو لپاره فلپین ته بیا ور وگرځي، مگر د نوموړي دولت له خوا یې غوشتنه رد شوه، مگر په ورته وخت کې په ۱۹۴۹ز کال نوموړی په افغانستان کې د لرغونپوهنیزی څېړنو لپاره وبلل شو. 
دې کار دده لېوالتیا له ۱۹۵۹ څخه تر ۱۹۸۳ پورې تر اوږدمهاله پورې له سوېل لودیځې اسیا سره جوړه کړه. .

دوپري په لاندې پوهنتونو کې درس ورکړی دی:

هوایي پوهنتون په مېکس وېل هوایي ډگر
د پنسلوانیا ایالت پوهنتون (پېن ایالت)
پرېنسټن پوهنتون په نیوجرسي
متحده ایالتونو پوځي اکاډېمي at West Point, نیویارک
د شمالي کارولینا پوهنتون-چپل هېل
ډوک پوهنتون in دورم, شمالي کارولینا

په خپل کاري ژوند کې دې د یو شمېر هېوادونو لکه لویدځ المان، فرانس، ډنمارک، سویډن او برېټانیې سره د سلاکار په توگه دنده ترسره کړه، همدارنگه یې له  د امریکې متحده ایالاتو کورنیو چارو وزارت او د ملگرو ملتونو سره د سلاکار په توگه دنده ترسره کړه.

دی او دده مېرمن له کمونستي اووښتونه مخکې په یوه لینډ رو ور گاړي کې ډېر ځلې د افغانستان په مختلفو ښارونو کې لیدل شوي چې بې له کوم ساتونکي او موټر چلوونکي به یې خپله موټر چلاوه او له یوه ولایته به بل ته تگ کاوه. د غویي له اووښتونه ۱۹۷۸ز اپریل وروسته ډوپري او مېرمن یې ونیول شوه او له هېواده وشړل شوه. دوي دواړه د امریکې متحدو ایالتونو ته وگرځېده، مگر وخت ناوخته به یې گاونډي پاکستان ته راتلو، چې د شوروي اتحاد برید پر افغانستان له نږدی وڅاري. ډوپري له افغان مجاهدینو سره چې د کمونستي رژیم او شوروي پوځونو سره په جگړه بوخت وه؛ کار وکړ او د هغوي کړنې یې په نړیواله کچه وځلولی. 

 مړینه
دوپري د مارچ په ۲۱مه، ۱۹۸۹ز کال د شمالي کارولینا په دورهم کې ومړ، پوره یوه میاشت وروسته له هغې چې د پخواني شوروي وروستی پوځي له افغانستان څخه په تېښته پر شا شو.

 کتابونه
 افغانستان (1973)
 د افغانستان تاریخي لارښود (1972)
 د کابل تاریخي لارښود
 د ملي موزیم لارښود

 سرچینې

 باندنۍ سرچینی
Professor Louis Duprée
Museum Under Siege: Full Text by Nancy Hatch Duprée 
ABLE in Afghanistan 
Embassy of Afghanistan Hosts Benefit for Afghanistan Center
A Chronicler of Afghan Culture, Now Its Loyal Guard
Preserving Afghanistan's Cultural Heritage: An Interview with Nancy Hatch Duprée
Nancy Dupree's love affair with Kabul 
Groundbreaking ceremony for new library at Kabul University: 25 July 2009

وېشنيزه:امریکایي لرغونپوهان
وېشنيزه:د ۱۹۲۵م کال زېږدنې
وېشنيزه:د ۱۹۸۹م کال مړینې
وېشنيزه:د منځنی آسیا زده کړې