کيمياوي توکی

کيمياوي توکی  يا عنصر يوه ځانگړې کيميايي ماده ده چې يو ډول اتوم لری او د یو اتومی نمبر په اساس یو دبل سره پیژندل کیږی.‌ اتومی نمبر د پروتون د تعدادو څخه عبارت دی چی په هسته کی موقعیت لری. 

د عنصر ښه مثالونه عبارت دی له کاربون ،‌ آکسیجن ، المونیم ،‌ وسپنه ،‌ تامبه ،‌ سره زر ،‌ سپينوب او داسی نور. 

پیژندنه
د ټولو عناصرو د ډلی څخه هایډروجن او هیلیم سپک ترین عنصرونه بلل کیږی. داسی ویل کیږی چی دواړه د بیگ بانگ د هستیوی تشکیل په وخت په اولی ۲۰ دقیقو کی منځ ته راغلی دی. البته د ۳ او ۱ په نسبت سره پیدا شوی دی. چی تقریبا د ۱۲ او ۱ اتومی په نسبت سره هم هغه ښودلی شو. 

د ۹۸ عناصرو د ډلی څخه ټول هغه عنصرونه چی د ۱ څخه تر ۴۰ پوری اتومونه لری، ثابت بلل شوی دی. د ۴۱ څخه تر ۸۲ پوری اتوم لرونکی عناصر د ظاهری ثابتو په نامه یاد شوی دی البته تیکنیتیم او پرومیتیم پدی ډله کی نه راځی. 

اتومی نمبر
اتومی نمبر د یو عنصر د هغه د پروتونونو د تعداد سره مساوی دی. د بیلگی په ډول کاربن ۶ اتومونه په خپله هسته کی لری نو دهغه اتومی نمبر ۶ دی. 
آيسوټوپ
که چیری د یو عنصر یو اتوم مساوی د پروتونونو تعداد ولری او  مختلف د نیوترونونو تعداد ولری نو هغه ته ایزوتوپ وایی. د ۶۶ څخه تر ۹۴ پوری عناصر په معمولی ډول سره یو ثابت ایزوتوپ لری. ځینی یی ډیر ایزوتوپونه لری لکه کاربن چی دری ایزوتوپونه لری. ټول کاربونونه ۶ پروتونونه لری مگر د نیوترونو شمیر یی ۶ ،  ۷ او ۸ دی.

الوتروپ
ځینی وخت د یو خالص عنصر رابطی کیدای شی په مختلفو طریقی سره وصلی شوی وی او ددی له امله یو عنصر په څو شکلونو سره د پیدا کیدو وړ گرځوی چی دی حالت ته الوتروپ وایی چی پدی صورت کی یو عنصر وی مگر بیلا بیل مشخصات لری. د بیلگی په ډول کاربن کیدای شی د الماس په شکل سره پیدا شی چی تترا هیدرال ساختمان لری ،‌ گرافیت چی هم کاربن دی شپږ ضلعی طبقو څخه جوړ شوی دی.

د عنصر مشخصات
عناصر مختلف مشخصات لری مگر په خاصه توگه ویلی شو چی فزیکی او کیمیاوی مشخصات یی هر وخت تر بحث لاندی نیول کیږی.‌ اوله مشخصه یی د هغه فزیکی حالت دی. ځینی عناصر فلزی خواص لری. ځینی نور یی غیر فلزی دی. ځینی یی القلی ،‌ هلوجنی ، لنتانایدی ،  گاز  ، نجیبه گاز  ،‌اکتاناید او داسی نور مشخصات لری. 

عناصر د حالت له اړخه دری مشخص حالتونه لری. 
 جامد
  گاز 
 مایع

عناصر د ایشیدو او ویلی خاصیت هم لری. چی دواړه حالتونه په سانتی گراد سره ښودل کیږی چی په یو معین او مشخص فشار لاندی صورت نیسی. 

عناصر مختلف کثافتونه لری. دا کثافت هم په یو معین فشار او حرارت کی ثابت وی او دهغه په تغیر کی تغیر مومی.‌ کثافت د گرام پر سانتی متر مکعب یا g/cm3 ښودل کیږی.‌

عناصر مختلف د کریستال ساختمانونه لری. دا ساختمانونه کیدای شی چی مکعبی ، شپږ ضلعی ، اته ضلعی او داسی نور وی.

د عنصر نوم ایښودنه او نښی
 د عنصر منبع
 تاریخچه
د ۱۱۸ عنصرونو لړلیک
+ د عنصرونو لړلیک اټومي شمېره نوم نښه گروپ کرښه یا پیریود بلاک یا عمودی ستون  د پیدا کیدو جوله د پیدایښت کچه څرگندونې 1 هايډروجن H 1 1 s گاز Primordial غیر فلزی 2 هېليوم He 18 1 s  گاز  Primordial نجیبه گاز  3 ليتيوم Li 1 2 s جامد Primordial القلی فلز 4 بيرېليوم Be 2 2 s جامد Primordial القلی خاورین فلز 5 بورون B 13 2 p جامد Primordial فلزloid 6 کاربون C 14 2 p جامد Primordial غیر فلزی 7 نايتروجن N 15 2 p  گاز  Primordial غیر فلزی 8 آکسيجن O 16 2 p  گاز  Primordial غیر فلزی 9 فلورين F 17 2 p  گاز  Primordial هلوجن 10 نيون Ne 18 2 p  گاز  Primordial نجیبه گاز  11 سوډيوم Na 1 3 s جامد Primordial القلی فلز 12 مگنېزيوم Mg 2 3 s جامد Primordial القلی خاورین فلز 13 الومېنيوم Al 13 3 p جامد Primordial فلز 14 سېلېکان Si 14 3 p جامد Primordial فلز آیود 15 فاسفورس P 15 3 p جامد Primordial غیر فلزی 16 گوگړ S 16 3 p جامد Primordial غیر فلزی 17 کلورين Cl 17 3 p  گاز  Primordial هلوجن 18 آرگون Ar 18 3 p  گاز  Primordial نجیبه گاز  19 پوتاشيوم K 1 4 s جامد Primordial القلی فلز 20 کلسيوم Ca 2 4 s جامد Primordial القلی خاورین فلز 21 سکېنډيوم Sc 3 4 d جامد Primordial موقتی فلز 22 تېتانيوم Ti 4 4 d جامد Primordial موقتی فلز 23 وانېديوم V 5 4 d جامد Primordial موقتی فلز 24 کروميم Cr 6 4 d جامد Primordial موقتی فلز 25 منگنيز Mn 7 4 d جامد Primordial موقتی فلز 26 وسپنه Fe 8 4 d جامد Primordial موقتی فلز 27 کوبالټ Co 9 4 d جامد Primordial موقتی فلز 28 نېکل Ni 10 4 d جامد Primordial موقتی فلز 29 تامبه Cu 11 4 d جامد Primordial موقتی فلز 30 زنک Zn 12 4 d جامد Primordial موقتی فلز 31 گاليوم Ga 13 4 p جامد Primordial فلز 32 جرمانيوم Ge 14 4 p جامد Primordial فلزloid 33 آرسېنېک As 15 4 p جامد Primordial فلزloid 34 سېلېنيوم Se 16 4 p جامد Primordial غیر فلزی 35 برومين Br 17 4 p مایع Primordial هلوجن 36 کرېپټون Kr 18 4 p  گاز  Primordial نجیبه گاز  37 روبيډيوم Rb 1 5 s جامد Primordial القلی فلز 38 سټرونټيوم Sr 2 5 s جامد Primordial القلی خاورین فلز 39 ايتريوم Y 3 5 d جامد Primordial موقتی فلز 40 زرکونيوم Zr 4 5 d جامد Primordial موقتی فلز 41 نايوبيوم Nb 5 5 d جامد Primordial موقتی فلز 42 موليبډينوم Mo 6 5 d جامد Primordial موقتی فلز 43 ټېکنېټيوم Tc 7 5 d جامد Transient موقتی فلز 44 روتېنيوم Ru 8 5 d جامد Primordial موقتی فلز 45 روديوم Rh 9 5 d جامد Primordial موقتی فلز 46 پلاديوم Pd 10 5 d جامد Primordial موقتی فلز 47 سپينزر Ag 11 5 d جامد Primordial موقتی فلز 48 کادميوم Cd 12 5 d جامد Primordial موقتی فلز 49 انډيوم In 13 5 p جامد Primordial فلز 50 ټېن Sn 14 5 p جامد Primordial فلز 51 انټيموني Sb 15 5 p جامد Primordial فلزloid 52 تېلوريوم Te 16 5 p جامد Primordial فلزloid 53 آيوډين I 17 5 p جامد Primordial هلوجن 54 زېنون Xe 18 5 p  گاز  Primordial نجیبه گاز  55 سېزيوم Cs 1 6 s جامد Primordial القلی فلز 56 بېريوم Ba 2 6 s جامد Primordial القلی خاورین فلز 57 لانتېنيوم La 3 6 f جامد Primordial لنتاناید 58 سېريوم Ce 3 6 f جامد Primordial لنتاناید 59 پراسيوديموميم Pr 3 6 f جامد Primordial لنتاناید 60 نيوديموميم Nd 3 6 f جامد Primordial لنتاناید 61 پروميتيوم Pm 3 6 f جامد Transient لنتاناید 62 ساماريوم Sm 3 6 f جامد Primordial لنتاناید 63 يوروپيوم Eu 3 6 f جامد Primordial لنتاناید 64 گاډولينيوم Gd 3 6 f جامد Primordial لنتاناید 65 تېربيوم Tb 3 6 f جامد Primordial لنتاناید 66 ډيسپروسيوم Dy 3 6 f جامد Primordial لنتاناید 67 هولميوم Ho 3 6 f جامد Primordial لنتاناید 68 اېربيوم Er 3 6 f جامد Primordial لنتاناید 69 توليوم Tm 3 6 f جامد Primordial لنتاناید 70 ايتربيوم Yb 3 6 f جامد Primordial لنتاناید 71 لوتيتيوم Lu 3 6 d جامد Primordial لنتاناید 72 هافنيوم Hf 4 6 d جامد Primordial موقتی فلز 73 تانتاليوم Ta 5 6 d جامد Primordial موقتی فلز 74 ټونگسټن W 6 6 d جامد Primordial موقتی فلز 75 رېنيوم Re 7 6 d جامد Primordial موقتی فلز 76 اوسميوم Os 8 6 d جامد Primordial موقتی فلز 77 ارېډيوم Ir 9 6 d جامد Primordial موقتی فلز 78 پلاټينيوم Pt 10 6 d جامد Primordial موقتی فلز 79 سره زر Au 11 6 d جامد Primordial موقتی فلز 80 پاره Hg 12 6 d مایع Primordial موقتی فلز 81 تاليوم Tl 13 6 p جامد Primordial فلز 82 لېډ Pb 14 6 p جامد Primordial فلز 83 بېسموت Bi 15 6 p جامد Primordial فلز 84 پولونيوم Po 16 6 p جامد Transient فلز آيود 85 آستاتين At 17 6 p جامد Transient هلوجن 86 راډون Rn 18 6 p  گاز  Transient نجیبه گاز  87 فرانسيوم Fr 1 7 s جامد Transient القلی فلز 88 راډيوم Ra 2 7 s جامد Transient القلی خاورین فلز 89 آکټېنيوم Ac 3 7 f جامد Transient اکتیناید 90 توريوم Th 3 7 f جامد Primordial اکتیناید 91 پروټېکټېنيوم Pa 3 7 f جامد Transient اکتیناید 92 يورانيوم U 3 7 f جامد Primordial اکتیناید 93 نېپټونيوم Np 3 7 f جامد Transient اکتیناید 94 پلوتونيوم Pu 3 7 f جامد Primordial اکتیناید 95 امېرېسيوم Am 3 7 f جامد Transient اکتیناید 96 کيوريوم Cm 3 7 f جامد Transient اکتیناید 97 بېرکېليوم Bk 3 7 f جامد Transient اکتیناید 98 کاليفورنيوم Cf 3 7 f جامد Transient اکتیناید 99 آينسټېنيوم Es 3 7 f جامد مصنوعی اکتیناید 100 فېرميوم Fm 3 7 f جامد مصنوعی اکتیناید 101 مندليفيوم Md 3 7 f جامد مصنوعی اکتیناید 102 نوبېليوم No 3 7 f جامد مصنوعی اکتیناید 103 لارېنسيوم Lr 3 7 d جامد مصنوعی اکتیناید 104 ردرفورديوم Rf 4 7 d مصنوعی موقتی فلز 105 ډوبنيوم Db 5 7 d مصنوعی موقتی فلز 106 سيبورجيوم Sg 6 7 d مصنوعی موقتی فلز 107 بوهريوم Bh 7 7 d مصنوعی موقتی فلز 108 هاسيوم Hs 8 7 d مصنوعی موقتی فلز 109 مېټېنېټريوم Mt 9 7 d مصنوعی 110 دارمسټادتيوم Ds 10 7 d مصنوعی 111 رونټگېنيوم Rg 11 7 d مصنوعی 112 کاپرنېسيوم Cn 12 7 d مصنوعی موقتی فلز 113 (اونونټريوم) Uut 13 7 p مصنوعی 114 اونونکواديوم Uuq 14 7 p مصنوعی 115 (اونونپېنټيوم) Uup 15 7 p مصنوعی 116 اونون هېکسيوم Uuh 16 7 p مصنوعی 117 (اونونسېپټيوم) Uus 17 7 p مصنوعی 118 (اونون اکټيوم) Uuo 18 7 p مصنوعی

 داهم وویني 
 د کیمیاوی عناصرو کشف
 د عناصرو ټولونه
 افسانوی عناصر
 د گلوډسمیت ټولگی ویشنه
 د عناصرو او د هغه د ترکیباتو قیمتونه

سرچينې
 کيميايي عنصرونه - انگرېزي ويکيپېډيا

وېشنيزه:کيمياوي توکي
وېشنيزه:کيميا