Eliza Burt Gamble

Eliza Burt Gamble 
Eliza Burt Gamble nesik tik ne techan Concord tik Michigan, se takutun ipal Estados Unidos, se tunal nawi pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti ume pual se (1841) wan mikik se tunal kashtul ume pal ne metzti chiknawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual (1920).

Yaja tamachtiani wan tamawawasuani katka.
thumb

 Ne itunal ichtaka: 
Ne inan itukey katka Florida Horton wan ne iteku itukey katka Luther Burt Jr. Yaja kipiak se ipipi. Ne ipipi itukey katka Melissa, yaja kipiak se pual ume shiwit keman Eliza nesik. Ne iteku mikik se tunal se pual chikume pal ne metzti chikwasen tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti ume pual yey (1843) wan ne inan mikik se tunal nawi pal ne metzti chikwey tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti ume pual kashtul ume (1857) keman Eliza kipiak kashtul se shiwit. Pal kipiak tumin, yaja pejki kimachtia tik tajtamachtiluyan tik Concord, Michigan. Nemanha makwil shiwit, yaja panuk ne itekiw wan pejki tekiti ken tapalewiani pal ne tamachtiluyan tatuktiani. 

Eliza munamiktij iwan James Gamble tik Michigan se tunal nawi pal ne metzti se tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti yey pual makwil (1865). Yaja kipiak yey ipilawan. Yejemet itukey katka Willian, Helen wan Kate, melka Kate mikik keman yaja chikitik. 

Tesu tikmati su yaja yajki ka wey tamachtiluyan. H.L Mackens tamawawasuj Eliza yajki ka wey tamachtiluyan melka nemi se amat ka Maud Thompson tamawawasuj pal Ethel Waxman tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti chikyey (1908) man, Thompson kilwij Eliza mumachtia isel.Autodidacta. Lit. se enseño ella sola. 

 ¿Tay kichiwki? 
thumb
Eliza Burt Gamble tamawawasuj yey amachti: The Evolution of Woman, The God-Idea of the Ancients, The Sexes in Science and History. Iwan ini ajamachti Eliza kinekik kipata ne yultaketzalis inpanpa ne tajtakamet ukchupi ne sijsiwatket wan ka ne tajtakamet nemi pal tuktiat maya ika yejemet nesiket tajtakamet. 

Keman yaja yultuk katka, yajasan tamawawasua pal kipata ne tajtakamet tatuktialisPatriarcado. Lit. el mandato de los hombres.. Eliza Burt Gamble taketzki ipanpa ne ciencia maya ipanpa ne tajtakamet, yajasan kita ka sijsiwatket weyImportante.. Eliza amatachijki ne iamachti Darwin “El origen de las especies”. Ne tuijikniwan wan Darwin nusan yultaketzki ne iamachti kilwitijtuya ne tajtakamet nemi kinjpak ne sijsiwatket melka Eliza kilwij ka tesu kia nè katka. Yaja yultaketzki iamachti Darwin kilwitijtuya ne sijsiwatket nemi kinjpakSon superiores. Lit. estan arriba, sobre ne tajtakamet, yajika, yaja kinekik ne sijsiwatket kipiatuyat tamakishtilis.Derechos, libertades.

Eliza kimatki ne sijsiwatket nemil pal welit kikiwit ne tatuktiani pal ne intalyu. Tik ne shijshiwit se shikipil chikwey tzunti yey pual (1860) yaja kipalewij pal ne sijsiwatket musenputzualisReunión pal welit kikwit  se tatuktiani. Yaja tamawawasuj ajamachti ipanpa ne sijsiwatket tamakishtilisDerechos de las mujeres, yaja tanutzak ipanpa ne sijsiwatket tamakishtilis nusan. Yaja kimatki welit kikwit tatuktiani maya ne achtu takutun tik ne ujti pal ne sijsiwatket wan ne tajtakamet sanse.

Tik ne shiwit se shikipil chikwey tzunti nawi pual se(1882) Eliza Burt Gable kipanuk se shiwit amatachijki tik ne Library of Congress kalamachti pal kiajsi amachti ka kilwitia ne sijsiwatket wan ne tajtakamet sanse. Neman ini shiwit yaja tamawawasuj ne iamachti The Evolution of Woman. Tik ini amachti yaja kilwij ne yultaketzalis tik ne tuijikniwan nesik ipanpa ne sijsiwatket najnan wan ipanpa yejemet ishtikaya kinpalewiat. Yaja kilwij ka ne tajtakamet kinashtiwit ne dajdatka ne sijsiwatket kichiwat tik ne shijshiwit panutiwit. Eliza Burt Gambe kimatki sijsiwatket nemi pal yawi ka tamachtiluyan wan ka yejemet inhijiutsus voces nemi pal kakituyat. 

Ne itekiw Eliza wey, melka kipia seki te yek dajdatka. Ne itekiw sujsul yek ika yaja kinekik ne sijsiwatket kipiat tamakishtilis, melka ne itekiw tesu yek ika yaja kimatki ne sijsiwatket maya yek ken nan wan ika ne sijsiwatket welituyat najnan, maya uni kinchiwat ukchupi yek. 

 Ne itekiw: 

Eliza Burt Gamble tamawawasuj yey amachti wan yaja tamawawasuj pal miak amat kaj techilwiat tay panutuk mujmustaPeríodico, diario.. 

Ne iamachti: 

The Evolution of Woman (1894).

The God-Idea of the Ancients (1897).

The Sexes in Science and History (1916).

 Ken Mikik: 
Katka yaja mikik, yaja kukuyak, ne iujumiyu sujsul kikukuatArtritis. Lit. sus huesos le dolían. . Eliza Burt Gamble mikik tik Detroit, se tunal kashtul se pal ne metzti chiknawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual (1920)

 Ipanpa uni: 

 Ijilpika: 
Eliza Burt Gamble, University of Cambridge (Eng): https://www.darwinproject.ac.uk/eliza-burt-gamble

Women in Science, Michigan State University (Eng): http://womeninscience.history.msu.edu/Biography/C-4A-2/eliza-burt-gamble/ 

Eliza Gamble (Eng): https://en.wikipedia.org/wiki/Eliza_Gamble