Xoloitzcuintli

Ne Xoloitxcuintli u shuluitzkwinti (taketzalis tik nawat Kuskatan). Walaj tik Meschiku.Ne Aztekajmet kipiatuyata ini pelu (u itzkwinti kalchanej) tik ne shiwit se shikipil yey tzunti se pual makwil (1325). Ne shuluitzkwinti nusan kinutzat katka xolo (u shulu).
alt=Xolo|thumb|Xoloitzcuintli ume shiwit

Ken itashiska:
 Kipia iujmiyu tik ne itzuntekun wan tik ne iiskshi
 Ne ikwetshyu itachiska kupuknaj.
 Ne itzinweyaka (u kwitapil) weyak wan istak.
 Kwak chikitik itachiska istak.
 Ne inakas ijkatuk 

 Iish itashiska tiltik/ kupuknajchichin.

Yaja takwa:

 Kwak kipiat nawi wan majtakti metzti. Yejemet takwat siujti ka peyna wan se uksiujti ka tayua.
 Keman weyatiwita kikwat siujti.
 Yejemet kipia yey: Tumak, chikitik wan chikitikchin.alt=Kipia yey ,Ombron, ka tajku wan chikiti|thumb|Xolo|left

Takutun:Pejpelu