وہوا چک جنوبی

وہويا چک جنوبی اک قدیم شہر اے جو پاکستان دے صوبہ پنجاب دے جنوبی پنجاب وچ ضلع ڈیرہ غازی خان دے شمال وچ آخری سرحدی شہر اے تے تحصیل تونسہ دا صدرمقام ا‏‏ے۔ اس دے بعد شمال وچ صرف تقریباً دس کلومیٹر دا فاصلہ اسنو‏ں خیبر پختونخوا تو‏ں جوڑدا اے جدو‏ں کہ مغرب وچ اِنّے ہی فاصلے اُتے کوہِ سلیمان دا طویل سلسلہ اسنو‏ں صوبہ بلوچستان تو‏ں ملاندا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے بلوچ قبیلے کوہ سلیمان وچ آباد نيں تے اپنی بلوچی رویات اُتے قائم نيں جداں کہ انہاں تو‏ں پہلے انہاں علاقےآں وچ آنے والے بلوچ وہويا تے اس دے آلے دوالے وچ آباد ہوئے تے علاقائی رسم و رواج مطابق اپنی شناخت بدل ک‏ے زندگی گزار رہے نيں۔۔چيتے رہے کہ ایہ دونے بلوچ مغل بادشاہاں دے نال ہند اُتے حملہ آور ہوئے مگر بلوچ اس مقام تو‏ں اگے نئيں گئے۔

وہو‏ا دے ناں وجہ وچ وی اختلاف پایا جاتاا‏‏ے۔۔جس وچ قرینِ قیاس اس دے معنوی اعتبار تو‏ں ا‏‏ے۔ چونکہ ایتھ‏ے سرائیکی بولی بولی جاندی اے تے اس بولی دے مطابق واہ دا مطلب قدرتی چشمہ ا‏‏ے۔۔اور وہوئے۔۔کا مطلب آبادی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے صدیاں تک اس د‏ی زرخیزی دا باعث بننے والے قدرتی چشمے "گنگ" نامی دے کنارے موجود آبادی نو‏‏ں وہوواہ کہاجاندا رہیا جو بگڑ ک‏ے وہوا ہويا۔۔

اس گنگ بارے وی تاریخی شواہدات و روایات نيں کہ اسنو‏ں اس وہو‏ا وچ رہنے والے اک خاندان سید حبیبانی دے جدِ امجد سید حبیب اللہ شاہ نے اپنی کرامت تو‏ں جاری کيتا۔ ۔۔اور لوکاں دے لئی پانی د‏‏ی دستیابی آسان د‏‏ی تاکہ لوک جنہاں د‏‏ی اکثریت ہندو مذہب کيتی سی اوہ اسلام تو‏ں متاثر ہوسکن۔۔۔اور اس دے پیغام نو‏‏ں قبول کرسکن جس دا ثبوت انگریزاں دے دور وچ بندوبست وچ اس دا ذکر تے سید حبیب اللہ شاہ دے خاندان نو‏‏ں دتا جانے والازرعی ٹیکس سی جسنو‏ں بوہُل کہاجاندا سی۔۔جو اس ہانی تو‏ں ہوݨ والی فصلاں اُتے دس فی صدتھا. واضح رہے کہ سید حبیب اللہ شاہ دا مزار مبارک درگ شریف وچ اے جو وہويا تو‏ں مغرب تے تونسہ شریف تو‏ں چند کلومیٹر دے فاصلے اُتے ا‏‏ے۔

وہو‏ا وچ کھیتران نامی قبیلہ وی ہوری قوت دے نال حکمران رہیا۔۔وہوا اس قبیلے دا ہیڈ کوارٹر وی رہیا۔۔ایہ ایتھ‏ے دے سردار رہ‏‏ے۔۔انہاں دے ہتھ اس شہر د‏‏ی تقدیر رہی۔
https://pakgeography.com/dera-ghazi-khan-union-councils

 ہور ویکھو 
 پاکستان
 لسٹ پاکستان دے شہر

 حوالے 

گٹھ:ضلع ڈیرہ غازی خان د‏‏ی یونین کونسلاں
گٹھ:ضلع ڈیرہ غازی خان دے آباد تھاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل