بیگلار نامہ

بیگلار نامہ سندھ د‏‏ی تریخ وچ اہ‏م ترین وقائع اُتے مبنی کتاب ا‏‏ے۔ بیگلار نامہ وچ ۱۶۲۶ء تک سندھ د‏‏ی تریخ دے واقعات موجود نيں۔
 تریخ 
 مصنف بیگلار نامہ 
ایہ تریخ شاہ قاسم بن امیر سید قاسم بیگلار دے ناں تو‏ں منسوب ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں بیگلار نامہ کہلاندی ا‏‏ے۔ بیگلار اِس دے ممدوح دا خاندانی ناں سی۔ اِس تو‏ں مراد ترکی دا بیگلار بیگ نئيں جو حاکم یا صوبہ یا نائب السلطنت ہُندا سی۔ خاندانِ بیگلار دا اصل وطن ترمذ سی۔ بعد وچ اِس خاندان دے افراد سمرقند وچ مقیم ہو گئے تے آخر کار سندھ ہجرت کر آئے۔ بیگلار خاندان دے کسی فرد دا تعلق کسی زمانہ وچ ترکاں تو‏ں وی رہیا سی جس دے باعث انھاں ارغون وی کہیا جاندا سی۔ شاہ قاسم دے والد، شاہ حسین ارغون دے زمانے وچ سندھ آئے سن ۔ شاہ حسین ارغون نے عمر کوٹ دے بھٹی راجپوت خاندان وچ شادی کيتی تے ایتھے شاہ قاسم پیدا ہوئے ۔ شاہ قاسم شاہ حسین ارغون تو‏ں لے ک‏ے میرزا جانی بیگ دے دورِ حکومت تک خدمات سر انجام دیندے رہ‏‏ے۔سندھ اُتے جدو‏ں مغلاں د‏‏ی حکمرانی قائم ہوئی تاں شاہ حسین ارغون میرزا جانی بیگ دے ہمراہ مغل شہنشاہ جلال الدین اکبرکے دربارِ شاہی وچ حاضر ہوئے۔بعد وچ شاہ حسین ارغون حاکم سندھ میرزا غازی بیگ ترخان دے ہمراہ سندھ وچ متعین ہوئے تے عمر دراز تک اپنے خاندان دے نال مقیم رہ‏‏ے۔ ڈاکٹر ظہور الدین احمد: پاکستان وچ فارسی ادب د‏‏ی تریخ، صفحہ521۔ مطبوعہ مجلس ترقی ادب، لاہور، 2016ء حاکم سندھ میرزا غازی بیگ ترخان دا دربار علمی شخصیتاں و شاعر تو‏ں مزین سی جدو‏ں کہ شاہ قاسم وی اِس دربار وچ بطور مؤرخ منسلک رہ‏‏ے۔ سید حسام الدین راشدی، مرزا غازی بیگ ترخان تے اُس د‏‏ی بزم ادب، انجمن ترقی اردو پاکستان، 1970ء، ص 177-179

 مواد 
بیگلار نامہ وچ مصنف نے ۱۰۳۵ھ مطابق ۱۶۲۶ء تک دے واقعات تحریر کيتے نيں۔قیاس کيتا جاندا اے کہ بیگلار نامہ دا سالِ تکمیݪ ۱۰۳۵ھ مطابق ۱۶۲۶ء ہی ا‏‏ے۔ ایلیٹ نو‏‏ں جو نسخہ بیگلار نامہ دا فراہ‏م ہويا سی، اوہ محض ۲۷۵ صفحات اُتے مشتمل سی۔ ہر صفحہ اُتے ۱۷ سطراں موجود سی تے تقطیع ۹ ضرب ۱۷ سی ڈاکٹر ظہور الدین احمد: پاکستان وچ فارسی ادب د‏‏ی تریخ، صفحہ521۔ مطبوعہ مجلس ترقی ادب، لاہور، 2016ء
 مشمولاتِ کتاب 
بیگلار نامہ دے مشمولات ایہ نيں:
 سندھ د‏‏ی اِبتدائی تریخ دا ملخص حملہ عرب تک، ایہ ۲۲ صفحات اُتے مشتمل سی۔
 خاندان ارغون دا مختصر ذکر، میر قاسم بیگ دے حالاتِ زندگی تک۔ یہ۱۸ صفحات اُتے مشتمل سی۔
 خاندان ترخان دے افراد دے باہمی تنازعات و باہمی جنگ دا تذکرہ جس وچ شاہ قاسم خود وی شام‏ل سن ۔
 کتاب ہذا وچ سندھ دے بعض علاقےآں دا بالتفصیل ذکر موجود اے جس تو‏ں اوتھ‏ے دے پنڈ تے ندی نالاں دے علاوہ قبیلےآں تے اُنہاں دے رسوم و رواج تے اُس زمانے دے علاقائی تمدن اُتے تفصیلی جائزہ ملدا ا‏‏ے۔ ڈاکٹر ظہور الدین احمد: پاکستان وچ فارسی ادب د‏‏ی تریخ، صفحہ521۔ مطبوعہ مجلس ترقی ادب، لاہور، 2016ء

 حوالے 

 ہور ویکھو 
 میرزا جانی بیگ
 جلال الدین اکبر
 غازی بیگ ترخان

گٹھ:سلطنت مغلیہ تو‏ں متعلق کتاباں
گٹھ:ہندوستان تو‏ں متعلق تاریخی کتاباں
گٹھ:بھارت د‏‏ی تریخ نویسی
گٹھ:سندھی ادب
گٹھ:فارسی بولی وچ کتاباں
گٹھ:بھارتی سوانح عمریاں
گٹھ:ہندوستانی مخطوطات
گٹھ:ہندوستانی تواریخ
گٹھ:بھارت د‏‏ی تریخ نویسی
گٹھ:ستارہويں صدی وچ ہندوستانی ادب