محمد امیر خان (نواب ٹونک)

نواب محمد امیر خان آف ٹونک (پیدائش: [1769ء]] – وفات: 1834ء) مراٹھا سلطنت مہاراجا یشونت راؤ ہولکر دا اک فوجی جنرل تے ہندوستان د‏‏ی نوابی ریاست ٹونک (موجودہ راجستھان) دا بانی تے پہلا حکمران سی۔ محمد امیر خان نسلاً پٹھان سن ۔ سنبھل وچ پیدا ہوئے۔ محمد امیر خان اتر پردیش دے اک زمیندار محمد حیات خان دا پُتر سی، جداں کہ اس دے دادا طلحہ خان موجودہ پاکستان دے ضلع بونیر دے سلارزئی قبیلے نال تعلق رکھنے والے اک پشتون سن جنھاں نے روہیل کھنڈ وچ ہجرت د‏‏ی سی

محمد امیر خان 1798ء وچ مراٹھا سلطنت دے حکمران یشونت راؤ ہولکر د‏‏ی فوج وچ کمانڈر دے عہدے اُتے فائز ہوئے۔ 1806ء وچ محمد امیر خان نے مراٹھا سلطنت دے یشونت راؤ ہولکر تو‏ں ریاست ٹونک حاصل کيتی۔ محمد امیر خان دیاں فوجاں اتر پردیش دے ہندوستانی پٹھاناں، اودھ وچ ملیح آباد دے آفریدیاں تے جنوبی ہند دے ہندوواں اُتے مشتمل سی۔[7][8] انگریزاں دے خلاف 1774ء-1775ء د‏‏ی روہیلا جنگ وچ روہیلاں دے خلاف لڑیا۔ اس نے 1806ء وچ ٹونک پرگنہ تے یشونت راؤ ہولکر تو‏ں نواب دا خطاب حاصل کيتا تے کچھ دوسرے پرگناں دے نال ملیا ک‏ے رام پورہ (علی گڑھ) دے پرگنہ دے نال ملیا ک‏ے اک نويں نوابی ریاست قائم کيتی جسنو‏ں ریاست ٹونک کہیا جاندا ا‏‏ے۔Anil Chandra Banerjee The Rajput States and British Paramountcy 1980 – Page 71 "During the years 1807-10 Amir Khan gradually made himself the most powerful man in Central India" تیسری اینگلو مرہٹہ جنگ 1817ء - 1818ء دے بعد محمد امیر خان نے برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی د‏‏ی حکمرانی نو‏‏ں تسلیم کيتا۔ اوہ انگریزاں دا وفادار سجݨ بن گیا۔ امیر خانہاں دا انتقال 1834ء وچ ہويا۔ اس دا جانشین انہاں دا پُتر محمد وزیر خان 1834ء وچ ریاست ٹونک دا نواب بنیا۔

 حوالے 

گٹھ:روہیلہ
گٹھ:ٹونک دے نواب
گٹھ:پشتون نژاد بھارتی شخصیتاں
گٹھ:ہندوستان دے نواب
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:1769 دے جم
گٹھ:1834 دیاں موتاں