بالٹک ریاستاں اُتے سوویت قبضہ (1940)

بالٹک ریاستاں اُتے سوویت قبضہ 1939 وچ سوویت – بالٹک باہمی امداد دے معاہدے تو‏ں لے ک‏ے 1940 وچ انہاں دے حملے تے الحاق تک ، 1941 د‏‏ی وڈے پیمانے اُتے ملک بدری تک دا احاطہ کردا ا‏‏ے۔

ستمبر تے اکتوبر 1939 وچ سوویت حکومت نے بہت چھوٹی بالٹک ریاستاں نو‏‏ں باہمی امداد دے معاہدے اُتے مجبور کيتا جس نے سوویتاں نو‏‏ں اوتھ‏ے فوجی اڈے قائم کرنے دا حق دتا۔ 1940ء دے موسم گرما وچ ریڈ آرمی دے حملے دے بعد ، سوویت حکام نے بالٹک حکومتاں نو‏‏ں استعفیٰ دینے اُتے مجبور کيتا۔ ایسٹونیا تے لاتویا دے صدراں نوں قید کیتا گیا تے بعد چ اوہ سائبیریا چ مر گئے ۔ سوویت نگرانی دے تحت ، نويں کٹھ پتلی کمیونسٹ حکومتاں تے ساتھی مسافراں نے جعلی نتائج دے نال دھاندلی شدہ انتخابات دا اہتمام کيتا۔   تھوڑی دیر بعد ، نويں منتخب "عوام اسمبلیاں" نے سوویت یونین وچ داخلے د‏‏ی درخواست کرنے والی قرارداداں منظور کيتیاں۔ جون 1941 وچ نويں سوویت حکومتاں نے "عوام دے دشمناں" د‏‏ی وڈے پیمانے اُتے ملک بدری کيتی۔ نتیجے دے طور تے، پہلے بہت سارے بالٹس نے جرمناں نو آزاد کرن آلے دے طور تے سلام کیتا جدوں انہاں نے اک ہفتے بعد اس علاقے تے قبضہ کیتا ۔ 

 پچھوکڑ 
ستمبر 1939 نو‏‏ں پولینڈ اُتے سوویت حملے دے بعد ، مولوٹوف – ربنبروپ معاہدے دے مطابق سوویت افواج نو‏‏ں اسٹونیا ، لاتویا تے لتھوانیا اُتے آزادی دتی گئی ، جو سوویت حکومت دے معاہدے دا اک اہ‏م پہلو سی کیونجے اوہ جرمنی تو‏ں خوفزدہ سن کہ اوہ انہاں تن ریاستاں نو‏‏ں راہداری دے طور اُتے استعمال کرسکدے نيں تاکہ اوہ لننگ دے نیڑے پہنچ سک‏‏ے۔  : 31 سوویت یونین نے فن لینڈ تے بالٹک ریاستاں اُتے باہمی امداد دے معاہدےآں نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی دباؤ ڈالیا۔ سوویتاں نے 18 ستمبر نو‏‏ں ٹلن تو‏ں پولش آبدوز دے فرار ہونے دے بعد اسٹونیا د‏‏ی غیر جانبداری اُتے سوال اٹھایا۔ 6 دن بعد 24 ستمبر 1939ء نو‏‏ں ماسکو وچ اسٹونیا دے وزیر خارجہ نو‏‏ں الٹی میٹم دتا گیا۔ سوویتاں نے اسٹونیا وچ فوجی اڈے قائم کرنے دے لئی باہمی مدد دے معاہدے دے اختتام دا مطالبہ کيتا۔   اسٹونیاں دے کول دو اسٹونین جزیرےآں تے پالڈیسکی دی بندرگاہ تے سوویت بحری ، فضائی تے فوجی اڈے قائم کرن دی اجازت دین توں سوا کوئی چارہ نئیں سی۔  متعلقہ معاہدے تے 28 ستمبر 1939 نوں دستخط کیتے گئے۔ لیٹویا نے 5 اکتوبر 1939 نوں تے لتھوانیا نے تھوڑی دیر بعد، 10 اکتوبر 1939 نوں دستخط کیتے۔ معاہدےآں نے سوویت یونین نو‏‏ں یورپی جنگ دے دوران بالٹک ریاستاں دے علاقے اُتے فوجی اڈے قائم کرنے د‏‏ی اجازت دتی ،  تے اکتوبر 1939 تو‏ں اسٹونیا وچ 25،000 سوویت فوجیاں نو‏‏ں ، لاتویا وچ 30،000 تے لتھوانیا وچ 20،000 نو‏‏ں تعینات کرنا۔

سوویتاں نے فیر فن لینڈ ول توجہ دتی۔ سوویتاں نے مطالبہ کیتا کہ فن لینڈ اپنے علاقے دے کچھ حصےآں نو‏‏ں سونپے یا پٹے اُتے دے دے ، اس دے نال ہی کیریلین استھمس دے نال فن لینڈ دے دفاع د‏‏ی تباہی وی۔ فن لینڈ دے انہاں مطالبات نو‏‏ں مسترد کرنے دے بعد ، سوویتاں نے فوجی طاقت دے نال جواب دتا۔ یو ایس ایس آر نے 30 نومبر 1939 نوں سردیاں دی لڑائی شروع کیتی جیدا مقصد فن لینڈ نوں اپنے نال ملانا سی۔   بیک وقت، اک کٹھ پتلی حکومت ، جسنوں فن لینڈ دی جمہوری جمہوریہ آکھیا جاندا اے ، سوویت فتح دے بعد فن لینڈ تے حکومت کرن لئی سوویتاں نے تشکیل دتا سی۔   جنگ دا ابتدائی دور سوویت فوج دے لئی تباہ کن ثابت ہويا ، جس نے بہت کم پیش رفت کردے ہوئے شدید نقصان اٹھائے۔ 29 جنوری 1940 نو‏‏ں ، سوویتاں نے اپنی فن لینڈ د‏‏ی جمہوری جمہوریہ د‏‏ی کٹھ پتلی حکومت نو‏‏ں ختم کردتا تے ہیلسنکی وچ حکومت نو‏‏ں فن لینڈ د‏‏ی قانونی حکومت تسلیم کيتا ، اسنو‏ں مطلع کيتا کہ اوہ امن دے لئی مذاکرات کرنے دے خواہاں ني‏‏‏‏ں۔  

سوویتاں نے اپنی افواج نو‏‏ں دوبارہ منظم کيتا تے فروری 1940 وچ کیریلین استھمس دے نال اک نواں جارحیت شروع کيتی۔ جدو‏ں ویپورگ وچ لڑائی تیز ہوگئی تے غیر ملکی مداخلت د‏‏ی امید ختم ہوگئی ، فن لینڈ نے 12 مارچ 1940 نو‏‏ں ماسکو امن معاہدے اُتے دستخط کرنے دے نال امن د‏‏ی شرائط نو‏‏ں قبول کيتا۔ اگلے دن لڑائی ختم ہو گئی۔ فن لینڈ نے اپنی ازادی برقرار رکھی سی ، لیکن فن لینڈ دا 9٪ علاقہ سوویت یونین نو‏‏ں دے دتا سی۔ جدو‏ں کہ بالٹک ریاستاں سرمائی جنگ وچ سرکاری طور اُتے غیر جانبدار سن ، سوویتاں نے یو ایس ایس آر دے نال اپنے تعلقات نو‏‏ں مثالی قرار دتا ، سوویت بمباراں نے فن لینڈ اُتے بمباری دے لئی اسٹونیا وچ اڈےآں دا استعمال کيتا سی۔  

 سوویت قبضہ 
بالٹک ریاستاں دے خلاف ممکنہ فوجی کارروائیاں دے لئی مختص سوویت فوجاں د‏‏ی تعداد 435،000 فوجیاں ، تقریبا 8،000 بندوقاں تے مارٹراں ، 3،000 تو‏ں زیادہ ٹینکاں تے 500 تو‏ں زیادہ بکتر بند کاراں سن ۔  3 جون 1940 نو‏‏ں بالٹک ریاستاں وچ قائم تمام سوویت فوجی افواج الیگزینڈر لوکٹیونوف د‏‏ی کمان وچ مرتکز سن ۔  9 جون نو ریڈ آرمی دے لیننگراڈ ملٹری ڈسٹرکٹ نو سیمون تیموشینکو نے ہدایت 02622ss/ov دتی سی کہ اوہ 12 جون تک تیار ہو جائے تاکہ a) اسٹونیا ، لاتویا تے لتھوانیا دی بحریہ دے برتناں نو انہاں دے اڈیاں یا سمندر تے قبضہ کیتا جا سکے; ب) اسٹونیا تے لاتویا دے تجارتی بیڑے تے دوجے سارے برتناں تے قبضہ کرنا; ج) ٹلن تے پالڈیسکی تے حملے تے لینڈنگ دی تیاری کرو; د) خلیج ریگا نو بند کرنا تے خلیج فن لینڈ تے بالٹک سمندر چ ایسٹونیا تے لاتویا دے ساحلاں نو ناکہ بندی کرنا; ہ) اسٹونین تے لاتویا دی حکومتاں، فوجی افواج تے اثاثیاں دے انخلاء نو روکنا; چ) رک ویر تے حملے لئی بحری مدد فراہم کرنا; تے جی) اسٹونیا تے لاتویا دے ہوائی جہازاں نو فن لینڈ یا سویڈن جان توں روکنا۔ 
12 جون 1940 نو‏‏ں ، بحری محکمے دے روسی اسٹیٹ آرکائیو دے ڈائریکٹر پیول پیٹروف (سی فل) دے مطابق ، آرکائیو وچ موجود ریکارڈ دا حوالہ دیندے ہوئے ، Manninen (2008), pp. 37, 42, 43, 46, 49  سوویت بالٹک بیڑے نو ‏‏ں اسٹونیا د‏‏ی مکمل فوجی ناکہ بندی نو‏‏ں نافذ کرنے دا حکم دتا گیا سی۔ 13 جون نو‏‏ں صبح 10:40 بجے سوویت افواج نے اپنی پوزیشناں اُتے منتقل ہونا شروع کيتا تے 14 جون نو‏‏ں رات 10 بجے تک تیار ہوگئياں چار آبدوزاں تے متعدد ہلکے بحریہ دے یونٹاں نو‏‏ں بالٹک سمندر وچ ، ریگا تے فن لینڈ د‏‏ی خلیجاں وچ تعینات کيتا گیا سی ، تاکہ بالٹک ریاستاں نو‏‏ں سمندر تو‏ں الگ تھلگ کیتا جاسک‏‏ے۔ حملے دی حمایت کرن دے لیی تن تباہ کن ڈویژناں سمیت اک بحریہ دا سکواڈرن نائسار دے مغرب چ تعینات کیتا گیا سی تے فرسٹ میرین بریگیڈ دیاں چار بٹالیناں نو نائسار تے ایگنا جزیرے تے لینڈنگ دے لی ٹرانسپورٹ جہازاں سیبیر ، 2nd پجاٹیلیٹکا تے ایلٹن تے تعینات کیتا گیا سی۔ ٹرانسپورٹ جہاز ڈینیسٹر تے تباہ کن جہاز سٹوروزووئی تے سلنوئی نو ‏‏ں دارالحکومت ٹلن اُتے حملے دے لئی فوجیاں دے نال تعینات کيتا گیا سی ؛ 50ویں بٹالین نوں کنڈا دے نیڑے حملے لئی جہازاں تے تعینات کیتا گیا سی۔ بحری ناکہ بندی وچ حصہ لینے والے 120 سوویت برتن سن ، جنہاں وچ اک کروزر ، ست تباہ کن جہاز ، تے سترہ آبدوز شامل سن ، اس دے نال ہی 219 ہوائی جہاز سن جنہاں وچ 8 واں ایئر بریگیڈ 84 ڈی بی -3 تے ٹوپولیف ایس بی بمباراں دے نال تے 10 واں بریگیڈ 62 ہوائی جہازاں دے نال سی۔ 

جون 1940 نوں سوویتاں نے لتھوانیا نوں الٹی میٹم جاری کیتا ۔ ایسٹونیا دی سوویت فوجی ناکہ بندی اودوں لاگو ہو گئی جدوں دنیا دی توجہ نازی جرمنی دے ہتھوں پیرس دے زوال تے مرکوز سی۔ دو سوویت بمباراں نے فن لینڈ دے مسافر طیارے کالیوا نو گرا دتا جہڑا ٹلن توں ہیلسنکی جان آلا سی جہدے وچ ٹالن، ریگا تے ہیلسنکی چ امریکی لیگیشناں دے تن سفارتی تھیلے سن۔ حادثے چ امریکی خارجہ خدمت دا ملازم ہنری ڈبلیو اینتھیل جونیئر ہلاک ہو گیا۔ 

16 جون 1940ء نو‏‏ں سوویت یونین نے اسٹونیا تے لاتویا نو‏‏ں الٹی میٹم جاری کيتا ۔

جون 1940 نو‏‏ں سوویت یونین وچ جرمن سفیر گراف وان ڈیر شولنبرگ نے اپنے ٹیلی گرام وچ کہیا کہ اس تو‏ں پہلے وی مولوٹوف نے فرانس وچ جرمنی د‏‏ی حالیہ کامیابی اُتے انہاں نو‏‏ں "گرمی تو‏ں" مبارکباد دتی سی تے ہور کہیا سی کہ: «[…] ایہ ضروری ہو گیا سی کہ انہاں تمام سازشاں دا خاتمہ کیتا جائے جنہاں دے ذریعے انگلینڈ تے فرانس نے بالٹک ریاستاں وچ جرمنی تے سوویت یونین دے وچکار اختلاف تے عدم اعتماد بیجن دی کوشش کیتی سی۔ […]لتھوانیا دی سرحد دی واضح طور تے ناکافی حفاظت کیتی گئی سی۔ اس لیی، جے درخواست کیتی جائے تے، سوویت حکومت لتھوانیا دی حکومت نو اپنڑیاں سرحداں دی حفاظت کرن اچ مدد کرے گی۔»

 ریڈ آرمی نے حملے 
مولوٹوف نے الزام لایا سی  سوویت یونین دے خلاف سازش دے بالٹک ریاستاں نے تے سوویت منظور شدہ حکومتاں دے قیام دے لئی تمام بالٹک ملکاں نو‏‏ں الٹی میٹم دتا۔ حملے د‏‏ی دھمکی دیندے ہوئے تے تن ریاستاں اُتے اصل معاہداں د‏‏ی خلاف ورزی دے نال نال سوویت یونین دے خلاف سازش بنانے دا الزام عائد کردے ہوئے ، ماسکو نے الٹی میٹم پیش کیتے ، نويں مراعات دا مطالبہ کيتا ، جس وچ انہاں د‏‏ی حکومتاں د‏‏ی تبدیلی تے لامحدود تعداد وچ فوجیاں نو‏‏ں تناں ملکاں وچ داخل ہونے د‏‏ی اجازت شامل سی۔  Manninen (2008), pp. 37, 42, 43, 46, 49 Reiter (2009), p. 124 Tanner (1956), p. 114

بالٹک حکومتاں نے فیصلہ کیتا سی کہ ، انہاں د‏‏ی بین الاقوامی تنہائی تے انہاں د‏‏ی سرحداں اُتے تے پہلے ہی انہاں دے علاقےآں اُتے زبردست سوویت افواج نو‏‏ں دیکھدے ہوئے ، فعال طور اُتے مزاحمت کرنا فضول اے تے اک ناقابل فتح جنگ وچ خونریزی تو‏ں بچنا بہتر ا‏‏ے۔ Manninen (2008), pp. 37, 42, 43, 46, 49 بالٹک ریاستاں اُتے قبضہ ہر ملک وچ کمیونسٹ بغاوت دے نال میل کھاندا سی ، جس د‏‏ی حمایت سوویت فوجاں نے د‏‏ی سی۔ Reiter (2009), p. 124

15 جون نوں یو ایس ایس آر نے لتھوانیا تے ہلہ بولیا ۔  سوویت فوجاں نے 16 جون نو‏‏ں لاتویا تے اسٹونیا اُتے حملہ کرنے تو‏ں پہلے مسلینکی  وچ لاتویا دے سرحدی محافظاں اُتے حملہ کيتا ۔  حملیاں دے ویلے شائع ہون آلے ٹائم میگزین دے اک مضمون دے مطابق، کجھ دناں چ تقریباً 500,000 سوویت ریڈ آرمی دے فوجیاں نے تن بالٹک ریاستاں تے قبضہ کر لیا - فرانس دے نازی جرمنی دے ہتھوں زوال توں صرف اک ہفتہ پہلے۔  سوویت فوجی افواج ہر ملک د‏‏ی فوجاں تو‏ں کدرے زیادہ سن ۔ 

اسٹونین دفاعی افواج تے اسٹونین دفاعی لیگ دے بیشتر حصےآں نے اسٹونیا د‏‏ی حکومت دے احکامات دے مطابق ہتھیار ڈال دتے تے ریڈ آرمی نے انہاں نو‏ں بے ہتھیار کردتا۔ Manninen (2008), pp. 37, 42, 43, 46, 49 Reiter (2009), p. 124 صرف ایسٹونین آزاد سگنل بٹالین نے ٹالن چ راؤا سٹریٹ تے تعینات کیتا سی، ریڈ آرمی تے "پیپلز سیلف ڈیفنس" کمیونسٹ ملیشیا دے خلاف مزاحمت وکھائی، Tanner (1956), p. 114 21 جون 1940 نوں حملہ آور فوجیاں نال لڑائی لڑی۔  جیویں کہ ریڈ آرمی نے فوج دی مدد نال اضافی کمک لیاندی لڑائی آلی گڈیاں ، جنگ سورج ڈُبن تک کئی گھنٹے جاری رہی۔ آخر کار مذاکرات دے نال فوجی مزاحمت دا خاتمہ کر دتا گیا تے آزاد سگنل بٹالین نے ہتھیار ڈال دتے تے اسنو‏ں بے ہتھیار کردتا گیا۔ Trotter (2002), pp. 234–235 دو مردہ اسٹونین فوجی سن ، الیکسی مینیکس تے جوہانس مینڈرے ، تے اسٹونیا د ی طرف کئی زخمی سن تے سوویت د ی طرف تقریبا دس مارے گئے تے زیادہ زخمی ہوئے سن ۔  Manninen (2008), pp. 37, 42, 43, 46, 49 جنگ چ حصہ لین آلی سوویت ملیشیا دی اگوائی نکولائی سٹیپولوف نے کیتی ۔ 

 مغربی رد عمل 
اسٹونیا تن بالٹک ریاستاں چوں واحد ریاست سی جس نے جلاوطنی چ حکومت قائم کیتی۔ Manninen (2008), pp. 37, 42, 43, 46, 49 اس دے لندن وچ لیگیشنز سن تے سرد جنگ دے دوران مغربی دنیا د‏‏ی طرف تو‏ں تسلیم شدہ حکومت سی۔ 1990–1991 وچ یو ایس ایس آر نو‏‏ں چھڈنے والے سوویت جمہوریہ دے ذریعہ آزادی دے دوبارہ قیام دے نال ، جلاوطنی وچ حکومت نو‏‏ں نويں گورننگ اسٹیبلشمنٹ وچ ضم کردتا گیا۔ لیٹویا تے لتھوانیا نے جلاوطن سفارتی خدمات نو محفوظ رکھن اچ کامیابی حاصل کیتی جہناں نے بیرون ملک ملکاں دی نمائندگی کرن دے لیی ہنگامی اختیارات حاصل کیتے سن، جہڑے جلاوطنی چ ڈی فیکٹو حکومتاں دے طور تے کم کردے سن۔

 بالٹک ریاستاں دی سوویت کاری 
سیاسی جبر دے بعد سوویتاں دے ذریعہ تقریبا 130،000 شہریاں د‏‏ی وڈے پیمانے اُتے ملک بدری کيتی گئی۔  : 48 سیروو ہدایات ، " لتھوانیا، لاتویا تے اسٹونیا توں اینٹی سوویت عناصر دی ملک بدری دے طریقہ کار دے بارے چ "، چ بالٹک شہریاں دی ملک بدری چ مشاہدہ کرن آلے تفصیلی طریقہ کار تے پروٹوکول شامل سن۔

سوویتاں نے سب تو‏ں پہلے عبوری "عوام د‏‏ی حکومتاں" تشکیل دے ک‏ے بالٹک ریاستاں دا آئینی تبدیلی دا آغاز کيتا۔  اسٹالن دے قریبی ساتھیاں ،  تے مقامی کمیونسٹ حامیاں دے نال نال سوویت یونین تو‏ں لائے گئے عہدیداراں د‏‏ی سربراہی وچ ، انہاں نے تینوں ملکاں دے صدور تے حکومتاں نو‏‏ں استعفیٰ دینے اُتے مجبور کيتا ، انہاں د‏‏ی جگہ عارضی عوامی حکومتاں نو‏‏ں قائم کيتا۔

14–15 جولائ‏ی نو‏‏ں ، متعلقہ ریاستاں دے انتخابی قوانین وچ غیر قانونی ترامیم دے بعد ، سوویت یونین دے وفادار مقامی کمیونسٹاں دے ذریعہ " عوامی پارلیمنٹس "  دے لئی دھاندلی شدہ پارلیمانی انتخابات منعقد کیتے گئے۔ قنوناں نوں انج لکھیا گیا سی کہ صرف کمیونسٹاں تے اوہناں دے اتحادیاں نوں ای چلن دی اجازت سی۔   انتخابی نتائج مکمل طور تے من گھڑت سن: سوویت پریس سروس نے انہاں نو جلدی جاری کر دتا، جس دے نتیجے پہلے ای پولنگ بند ہون توں 24 گھنٹے پہلے لندن دے اک اخبار چ چھپ چکے سن۔ Manninen (2008), pp. 37, 42, 43, 46, 49 "عوامی پارلیمنٹاں" نے 21 جولائی نو‏‏ں ملاقات کيت‏ی ، ہر اک دے پاس صرف اک کاروبار سی - سوویت یونین وچ شامل ہونے د‏‏ی درخواست۔ ایہ درخواستاں متفقہ طور تے پوریاں کیتیاں گئیاں۔ اگست دے اوائل وچ ، یو ایس ایس آر د‏‏ی سپریم سوویت نے تناں درخواستاں نو‏‏ں قبول کرلیا۔ سرکاری سوویت داستان ایہ سی کہ تینوں بالٹک ریاستاں نے بیک وقت سوشلسٹ انقلاب کیتے تے رضاکارانہ طور اُتے سوویت یونین وچ شامل ہونے د‏‏ی درخواست کيتی۔

بالٹک ریاستاں وچ سوویت نصب کردہ نويں حکومتاں نے اپنی پالیسیاں نو‏‏ں اس وقت دے سوویت طریقاں دے نال جوڑنا شروع کيتا۔  اس عمل وچ رائج نظریے دے مطابق ، پرانے "بورژوا" معاشرےآں نو‏‏ں تباہ کردتا گیا تاکہ انہاں د‏‏ی جگہ وفادار سوویت شہریاں دے ذریعہ چلائے جانے والے نويں سوشلسٹ معاشرے تعمیر کیتے جاسکن۔ 

 ایہہ وی ویکھو 

جون دا دیس نکالا
1940 وچ لاتویا تے سوویت قبضہ
بالٹک ریاستاں تے سوویت دوبارہ قبضہ (1944)
 نوٹ 

 حوالے 

 حوالے 

 کتابیات 























 ہور پڑھو 







گٹھ:سوویت اتحاد دی سیاست
گٹھ:ترجمے نوں سمکھیاواں چاہیدیاں