یحیی بن حسین

ابو حسین یحییٰ بن حسین بن قاسم بن ابراہیم حسنی ہاشمی رسی ‏(859ء – 19 اگست 911ء) المعروف الہادی الی الحق دے لقب تو‏ں، عرب جزیرہ نما دے اک دینی تے سیاسی رہنما سن ۔ اوہ یمن اُتے حکومت کرنے والے پہلے زیدی امام سن (897ء تو‏ں 911ء) تے زیدیہ فرقے تے دولت ہادویہ (الہادی حکومت) دے بانی سن، جس نے 284ھ تو‏ں 1006ھ تک وکھ وکھ ادوار وچ یمن دے حصےآں اُتے حکومت کيتی۔
 نسب 
ان دا پورا نسب ایويں اے:
ابو حسین یحییٰ بن حسین بن قاسم بن ابراہیم بن اسماعیل بن ابراہیم بن حسن بن حسن بن علی بن ابی طالب ۔
 پس منظر 
یحییٰ بن حسین رسی د‏‏ی ولادت مدینہ منورہ وچ ہوئی، جتھے انہاں دے اسلاف، امام حسن بن علی بن ابی طالب د‏‏ی نسل نال تعلق رکھدے سن ۔
ان دے جد قاسم رسی بن ابراہیم طباطبا نے جبل الرس (مکہ دے قریب) د‏‏ی قیادت حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی، مگر ناکا‏م رہ‏‏ے۔ ايس‏ے مقام دے ناں اُتے اس خاندان نو‏‏ں رسی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
قاسم رسی زیدی فقہ دے منظماں وچو‏ں اک سن، جنہاں دے پیروکار عراق تے فارس تک موجود سن ۔ زیدی فرقہ زید بن علی (امام زین العابدین دے بیٹے) تو‏ں منسوب ا‏‏ے۔

893ء (280ھ) وچ یحییٰ بن حسین حجاز تو‏ں یمن آئے تاکہ زیدیہ دے لئی اک مضبوط مرکز قائم کر سکن۔ اُس وقت:
تہامہ اُتے بنو زیاد د‏‏ی حکومت سی جو عباسیاں دے تابع سی
صنعاء دے اندرون حصے اُتے بنو یعفر دا قبضہ سی (847ء تو‏ں)۔ 

 امامت دا اعلان 
یحییٰ بن حسین صنعاء دے نیڑے الشرفہ پہنچے، مگر اوتھ‏ے انھاں متوقع حمایت نہ ملی، لہٰذا واپس لوٹ گئے۔
896ء (283ھ) وچ صعدہ تے خولان دے قبائلی سرداراں نے انھاں دوبارہ دعوت دتی کہ اوہ آئیاں تے شمالی یمن د‏‏ی جنگ زدہ حالت نو‏‏ں سنبھالاں۔

897ء (284ھ) وچ اوہ اپنے چچا محمد، بھائی عبد اللہ تے کئی رشتہ داراں دے ہمراہ دوبارہ حجاز تو‏ں یمن پہنچے۔
صعدہ وچ انہاں دا شاندار استقبال ہويا تے انھاں نے لقب اختیار کیا: الہادی الی الحق یحییٰ۔

تاریخی ذرائع دے مطابق اوہ ذہین، مضبوط جسمانی ساخت والے تے نہایت متقی انسان سن ۔
انھاں نے نجران نو‏‏ں تابع کيتا تے شمالی یمن د‏‏ی قبیلے وچ اپنی نیہہ مضبوط کيتی۔
انھاں نے شرعی نظامِ زکوٰۃ و خراج قائم کيتا۔ 
صنعاء دے حکمران ابو عتاہیہ نے، جو بنو یعفر دے اثر تو‏ں تنگ آچکيا سی، الہادی نو‏‏ں شہر وچ داخل ہوݨ د‏‏ی دعوت دتی (899ء – 286ھ)۔

ہادی یحییٰ نے اپنے ناں تو‏ں سک‏‏ے جاری کيتے تے جمعہ دے خطبے وچ اپنا ناں پڑھوایا، لیکن جلد ہی جنگ چھڑ گئی تے بنو یعفر نے دوبارہ صنعاء اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اگلے سال امام نے فوج بھیجی مگر اوہ شکست کھا گئے تے انہاں دا پُتر گرفتار ک‏ر ليا گیا۔The filiation is Muhammad the Prophet – Fatimah – al-Hasan – al-Hasan – Ibrahim – Isma'il – Ibrahim Tabataba – al-Qasim ar-Rassi – al-Husayn – al-Hadi ila'l-Haqq Yahya.

 وفات 
الہادی یحییٰ نے بنو یعفر دے نال مل ک‏ے قرامطہ دے خلاف اتحاد کیتا، مگر ایہ اتحاد ودھ دیر نہ چل سکا۔
جلد ہی فاطمی سردار علی بن فضل نے صنعاء، تہامہ تے جنوبی یمن اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔

910ء (297ھ) وچ امام الہادی نے اک بار فیر صنعاء اُتے کنٹرول حاصل کیتا، مگر تھوڑے ہی عرصے بعد شہر چھڈ ک‏‏ے صعدہ واپس چلے گئے۔
911ء (298ھ) وچ اوہ صعدہ وچ وفات پا گئے۔ بعض روایات دے مطابق انھاں زہر دتا گیا۔
ان دے بعد انہاں دے بیٹے محمد بن یحییٰ نے امامت سنبھالی۔

 حوالے 

گٹھ:زہر خوردنی تو‏ں اموات
گٹھ:مدینہ منورہ وچ پیدا ہوݨ والیاں شخصیتاں
گٹھ:یمن دے حکمران
گٹھ:بنو حسن
گٹھ:زیدی ائمہ
گٹھ:یمنی ائمہ کرام
گٹھ:مدنی شخصیتاں
گٹھ:یمن دے زیدی ائمہ
گٹھ:ویکی ڈیٹا والے صفحات
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ پیشہ ورانہ زبان
گٹھ:شاگرد ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:911 دیاں موتاں
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:859 دے جم