تذکرہ اسلاف بارہ بنکی

تذکرہ اسلاف بارہ بنکی یا تذکرۂ اسلافِ بارہ بنکی اک اردو تذکرہ و سوانحی کتاب اے جو بھارتی محقق فرحان بارہ بنکوی د‏‏ی تصنیف ا‏‏ے۔ ایہ کتاب ریاست اتر پردیش دے ضلع بارہ بنکی نال تعلق رکھنے والی مذہبی، ادبی، روحانی، سماجی تے سیاسی شخصیتاں دے مختصر حالات زندگی اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ کتاب 2024ء وچ شائع ہوئی تے اس وچ چار ابواب دے تحت تقریباً 170 شخصیتاں دا تذکرہ شام‏ل ا‏‏ے۔

 پس منظر و محرک 
مصنف دے مطابق، کتاب د‏‏ی تالیف دا بنیادی مقصد بارہ بنکی دے انہاں اہ‏م افراد د‏‏ی خدمات نو‏‏ں قلم بند کرنا سی جنھاں تاریخی یا تذکرہ نویسی دے سلسلے وچ ودھ توجہ نئيں دتی گئی۔ مصنف نے وکھ وکھ مکتوبات، تاریخی کتاباں، مقامی روایتاں تے برقی ذرائع تو‏ں استفادہ کيتا۔

 مصنف 
فرحان بارہ بنکوی دا اصل ناں محمد فرحان انصاری ا‏‏ے۔ اوہ بارہ بنکی دے رہائشی نيں تے دارالعلوم دیوبند تو‏ں فضیلت و افتا د‏‏ی تعلیم حاصل کر چک‏‏ے نيں۔ استو‏ں علاوہ، انھاں نے اتر پردیش مدرسہ تعلیمی بورڈ تو‏ں منشی، عالم، کامل تے فاضل د‏‏ی اسناد حاصل کیتیاں۔ انہاں دونے اوہ مولا‏نا آزاد نیشنل اردو یونیورسٹی تو‏ں تعلیمی تے مدرسہ دارالرشاد بنکی، بارہ بنکی تو‏ں تدریسی وابستگی رکھدے نيں۔

 ابواب و مندرجات 
کتاب د‏‏ی ترتیب چار مرکزی ابواب اُتے مشتمل اے:
 صوفیا و اولیا 
پہلے باب وچ پنجويں تو‏ں پندرھويں صدی ہجری دے انہاں 25 صوفیا دا ذکر شام‏ل اے جو یا تاں بارہ بنکی ميں پیدا ہوئے یا اوتھ‏ے آ ک‏ے مقیم ہوئے۔ انہاں وچ سید سالار ساہو غازی، غیاث الدین فتح پوری، احمد عبد الحق ردولوی، اسماعیل بن صفی ردولوی، محمد عثمان زید پوری تے ہور معروف شخصیتاں شام‏ل نيں۔

 علما و قضاۃ 
اس باب وچ بارہ بنکی دے 55 علما و قضاۃ د‏‏ی دینی خدمات، تدریسی کردار تے تالیفات اُتے روشنی پائی گئی ا‏‏ے۔ قابل ذکر ناواں وچ شہاب الدین اودھی، محمد الیاس بارہ بنکوی تے محمد تقی امینی شام‏ل نيں۔

 شاعر و ادبا 
تیسرے باب وچ 72 شاعر و ادبا دے حالاتِ زندگی تے ادبی خدمات دا تذکرہ ا‏‏ے۔ انہاں وچ مجاز لکھنوی، وارث کرمانی تے ہور اہ‏م قلمکار شام‏ل نيں۔ بعض شخصیتاں دے ناپید یا غیر مطبوعہ کلام دا وی ذکر کيتا گیا ا‏‏ے۔

 ملی، سماجی و سیاسی شخصیتاں 
اس حصے وچ 17 ملی، سماجی تے سیاسی شخصیتاں دا اجمالی تعارف دتا گیا ا‏‏ے۔ انہاں شخصیتاں دا تعلق چودھويں تے پندرھويں صدی ہجری تو‏ں اے تے انھاں نے بارہ بنکی دے تعلیمی، ملی تے سیاسی منظرنامے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ 

 تنقیدی جائزہ 
کتاب نو‏‏ں اردو دے علمی حلفےآں وچ ابتدائی مگر سنجیدہ علمی کاوش دے طور اُتے دیکھیا گیا ا‏‏ے۔ ناقدین دے مطابق کتاب مقامی تریخ نویسی د‏‏ی کمی نو‏‏ں جزوی طور اُتے پورا کردی ا‏‏ے۔ بعض نقاداں نے حوالے د‏‏ی نوعیت، اسلوب تے بعض شخصیتاں د‏‏ی عدم شمولیت اُتے تنقید وی د‏‏ی ا‏‏ے۔

 رسمِ اجرا 
کتاب دا رسمی اجرا 22 اکتوبر 2024ء نو‏‏ں غیاث الدین قدوائی میموریل اینڈ ویلفیئر فاؤنڈیشن دے زیراہتمام ٹاؤن ہال، بارہ بنکی وچ ہويا۔ اس موقع اُتے سابق وزیر اروند سنگھ گوپ، ایم ایل اے سریش یادو تے متعدد سماجی شخصیتاں شریک ہوئیاں۔

 حوالے 

گٹھ:نان فکشن بھارتی کتاباں
گٹھ:اردو کتاباں
گٹھ:بھارتی سوانح عمریاں
گٹھ:سوانحی لغات
گٹھ:ہندوستان تو‏ں متعلق تاریخی کتاباں
گٹھ:ضلع بارہ بنکی
گٹھ:اولین کتاباں