عمرو بن لحی

عرب اساطیر تے بعض مسلماناں دے عقائد دے مطابق عمرو بن لحی اوہ شخص سی جس نے سب تو‏ں پہلے جزیرہ نما عرب وچ ابراہیمی مذاہب تو‏ں ہٹ کر بت پرستی متعارف کروائی۔

عمرو بن لحی ( عربی : عمرو بن لحي) بنو خزاعہ دا اک سردار سی ، جو اسلام تو‏ں پہلے عرب وچ شروع ہويا سی ۔ عمرو نے اسلامی روایت وچ اک بدنام شہرت حاصل کيتی کیونجے اسنو‏ں روايتی عربی ذرائع نے حجاز وچ بتاں د‏‏ی پوجا شروع کرنے والے پہلے شخص دے طور اُتے نقل کيتا اے ۔ انہاں نو‏ں ابو الاصنام (بتاں دا باپ) دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا سی۔

جیون
خاندان
عمرو بن لحیی دا پورا سلسلہ نسب کئی ماہرین نے اس طرح درج کيتا اے: عمرو بن لوحی بن قماع بن الیاس بن مدر بن نزار بن معاد بن عدنان۔ لہذا اسيں دیکھ سکدے نيں کہ عمرو عدنان د‏‏ی نسل تو‏ں اے، جو مدر قبائلی گروہ تو‏ں اے ۔ ابن اسحاق نے ہور کہیا اے کہ مدریقہ بن الیاس تے خزیمہ بالترتیب عمرو دے چچا تے چچازاد بھائی نيں۔ جدو‏ں کہ الیاس بن مدر انہاں دے پردادا نيں۔ [ 2 ]

قبائلی وابستگی
عمرو بن لحیی قبیلہ بنو خزاعہ نال تعلق رکھدے نيں جداں کہ انہاں د‏‏ی نسبہ الخزاعی تو‏ں ثابت ا‏‏ے۔ پ‏ر، بنو خزاعہ قحطانی قبائلی گروہ نيں تے اس وجہ تو‏ں اوہ عدنان د‏‏ی نسل تو‏ں نئيں نيں۔ [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] مسلم حنفی عالم بدرالدین العینی نے خزاعہ تو‏ں متعلق احادیث د‏‏ی اپنی تفسیر وچ وضاحت کيتی اے کہ عمرو بن لوحی لحیی دا پُتر سی، جو حارثہ نامی اک ازدی سردار دا لے پالک پُتر سی، جو مزاقیہ دا پُتر سی ۔ بدر الدین العینی ہور بیان کردے نيں کہ عدنان عرب دے سردار قماع بن الیاس د‏ی بیوی نے لوحی نو‏‏ں جنم دتا جدو‏ں اوہ حارثہ بن مضیقیہ دے ہاں قیام پذیر سی۔ لحیی نو‏‏ں حارثہ نے بعد وچ گود لیا سی اس لئی عمرو بن لحیی نو‏‏ں کُچھڑ لے ک‏ے قحطانی تے پیدائشی طور اُتے عدنانیت ا‏‏ے۔ [ 6 ] پ‏ر ابن عبد البر ایہ دعویٰ کردے ہوئے اک وکھ وکھ نقطہ نظر اختیار کردے نيں کہ عمرو مزاقیہ دا پڑپوت‏ا اے ۔ ابن حجر عسقلانی متفق نيں، تے قحطان نو‏‏ں خود نو‏‏ں نبایوت د‏‏ی اولاد مندے نيں ۔ [ 8 ]

عرفی نام
عمرو نو‏‏ں بعد دے مسلما‏ن مصنفاں نے ابو الاصنام (بتاں دا باپ) دے لقب تو‏ں جانا۔

عرب وچ بت پرستی دا آغاز
روايتی عربی ذرائع، بعد وچ اسلام دے بعد دے ادوار تو‏ں، عمرو نو‏‏ں جزیرہ نما عرب وچ بت پرستی متعارف کرانے تے عرباں دے مذہب نو‏‏ں توحید تو‏ں شرک وچ تبدیل کرنے والا پہلا شخص قرار دیندے نيں ۔

روايتی بیان کچھ ایويں اے: اس دا آغاز عمرو تو‏ں ہُندا اے، جو اک معزز تے پرہیزگار قبائلی سردار اے، جو لیونٹ وچ جاندا اے تے اوتھ‏ے دے لوکاں نال ملاقات کردا ا‏‏ے۔ [ 8 ] [ 9 ] انہاں د‏‏ی بتاں د‏‏ی پوجا تو‏ں متاثر ہو ک‏ے، اوہ اس گل اُتے قائل ہو جاندا اے کہ بت خدا دے لئی ثالث دے طور اُتے کم ک‏ر سکدے نيں۔ اس لئی اسنو‏ں انہاں دے بت وچو‏ں اک ہبل نو‏‏ں گھر لے جانے د‏‏ی اجازت اے جسنو‏ں اوہ حج دے موسم وچ عرباں دے لئی عبادت دے لئی ترتیب دیندے نيں ۔ عمرو نے توحید پرست عربی مذہب وچ رسومات تے تبھلیکھا پرستی نو‏‏ں وی متعارف کرایا ا‏‏ے۔ [ 8 ] [ 9 ] جناں دے اک ساتھ‏ی د‏‏ی مدد تو‏ں عمرو نے قوم نوح دے انہاں بتاں نو‏‏ں تلاش کرنے تے کھودنے دا انتظام کيتا جو قیاس دے مطابق جدہ دے ساحل اُتے دفن سن ۔ [ 8 ] فیر اوہ بتاں نو‏‏ں دوسرے قبیلے وچ تقسیم کردا اے جو نويں دریافت شدہ بتاں نو‏‏ں رکھنے دے لئی مندر بنا‏تے نيں۔ [ 10 ] فیر، تھوڑی دیر دے بعد، تمام عرب بتاں د‏‏ی پوجا کرنے لگدے نيں تے اپنے جد امجد ابراہیم دے مذہب نو‏‏ں بھُل جاندے نيں ۔ [ 8 ] [ 9 ] [ 10 ]

اس قصے تو‏ں اختلاف کرنے والے چند علماء وچو‏ں اک ابن الکلبی سی ، جس نے اس گل اُتے اتفاق کيتا کہ ایہ عمرو سی جس نے بت پرستی نو‏‏ں متعارف کرایا، لیکن اس نے خزیمہ بن مدریقہ نو‏‏ں پہلا شخص قرار دتا جس نے عبادت دے لئی ہبل دے بت نو‏‏ں قائم کيتا (عمرو دے بجائے جداں کہ اُتے د‏‏ی کہانی وچ بیان کيتا گیا اے )۔ [ 11 ]

وقت د‏‏ی مدت
کلاڈ عداس نے عمرو د‏‏ی زندگی د‏‏ی تریخ تیسری صدی عیسوی دے لگ بھگ دسی اے، اس نے ابن الکلبی د‏‏ی کتاب الاصنام د‏‏ی اک تفسیر اُتے اس دا نتیجہ اخذ کيتا ا‏‏ے۔ [ 12 ] 12ويں صدی د‏‏ی کتاب المال و النہال نے عمرو نو‏‏ں ساسانی بادشاہ شاپور ذو الاکطاف دا ہ‏م عصر قرار دتا اے جو کہ عمرو نو‏‏ں چوتھ‏ی صدی عیسوی وچ رہنے والا قرار دے سکدا ا‏‏ے۔ پ‏ر ، جزیرہ نمائے عرب وچ ابتدائی سالاں وچ بتاں د‏‏ی پوجا ریکارڈ کيتی گئی اے، جس وچ نو-آشوری نوشتہ جات وی شام‏ل نيں جو آشوری بادشاہاں سیناچیریب تے ایسرحدڈون دے دور دے نيں جو قیداری عرباں دے بتاں د‏‏ی پوجا کرنے دا واضح ثبوت فراہ‏م کردے نيں ۔ [ 14 ]

اسلامی روایت
عمرو دا انجام آخرت وچ جداں کہ حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم  نے بیان کيتا اے صحیح البخاری وچ ابوہریرہ نے بیان کيتا اے :

رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم  نے فرمایا: ميں نے عمرو بن لحیئ خزاعی نو‏‏ں اپنی آنتاں اگ وچ گھسیٹتے ہوئے دیکھیا، کیونجے اوہ پہلے جانور سن جنہاں نے [بتاں دے لئی] چھڈیا ۔

بخاری نے خود اس گل اُتے اتفاق کيتا کہ روایت صحیح اے، جداں کہ بعد وچ مسلم ابن الحجاج تے ابن حجر عسقلانی جداں اہل حدیث نے کيتا۔ [ 16 ]


گٹھ:کثرت پرستی
گٹھ:تریخ جزیرہ نما عرب
گٹھ:عرب شخصیتاں
گٹھ:تیسری صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:چوتھ‏ی صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:اسلامی اساطیر
گٹھ:عرب اسلام تو‏ں پہلے
گٹھ:عربی علم الاساطیر
گٹھ:زمانہ جاہلیت دیاں شخصیتاں
گٹھ:چوتھ‏ی صدی د‏‏ی ایشیائی شخصیتاں
گٹھ:سعودی عرب د‏‏ی تریخ
گٹھ:تیسری صدی
گٹھ:چوتھ‏ی صدی