بوران بنت حسن

بوران بنت حسن بن سہل سرخسی (فارسی وچ : پوران بنت حسن) (2 صفر 192ھ – 28 ربیع الاول 271ھ / 6 دسمبر 807ء – 21 ستمبر 884ء)، جنہاں دا اصل ناں خدیجہ سی، عباسی دور د‏‏ی اک شاعرہ تے نجوم د‏‏ی ماہرہ سی۔ اوہ وزیر تے گورنر حسن بن سہل د‏‏ی دھی تے وزیرِ مفوّض فضل بن سہل سرخسی د‏‏ی بھانجی سی تے عباسی خلیفہ عبد اللہ المامون د‏‏ی دوسری بیوی سی۔
 ناں د‏‏ی ناں وجہ 
ان دا اصل ناں خدیجہ سی، لیکن بعد وچ اوہ "بوران" دے ناں تو‏ں مشہور ہوئیاں۔ غالب امکان اے کہ انہاں دا ناں ساسانی ملکہ بوران دخت (630–632ء) دے ناں اُتے رکھیا گیا سی۔
 المامون نال نکاح 
202ھ / 817ء وچ المامون نے وزیر حسن بن سہل د‏‏ی دھی بوران نال نکاح کيتا۔ ایہ نکاح بنیادی طور اُتے اک سیاسی حکمتِ عملی سی کیونجے اودو‏ں المامون نے بوران دے چچا تے اپنے وزیر فضل بن سہل نو‏‏ں معزول کر دتا سی تے اسنو‏ں اندیشہ سی کہ ایرانی اس دے خلاف بغاوت ک‏ر سکدے نيں۔ اس لئی اس نے ایہ رشتہ اختیار ک‏ر ک‏ے انھاں اپنے نیڑے کرنا چاہیا۔ اودو‏ں بوران د‏‏ی عمر دس سال سی لیکن عملی طور اُتے انہاں د‏‏ی شادی تے رخصتی 210ھ / دسمبر 825ء وچ ہوئی، جدو‏ں اوہ اٹھارہ برس د‏‏ی ہو چک‏ی سی۔ بعض روایات دے مطابق المامون نے رخصتی وچ تاخیر اس وجہ نال کيتی کہ اوہ اس نکاح نو‏‏ں مکمل کرنے وچ ہچکچاہٹ محسوس کر رہیا سی۔ 

 شادی دی تقریب 
تاریخی روایات دے مطابق بوران د‏‏ی شادی عباسی دور د‏‏ی شاندار ترین شادیاں وچ شمار ہُندی ا‏‏ے۔ اس موقع اُتے خاندانِ سہل نے بے حد شان و شوکت دا مظاہرہ کيتا۔ رخصتی دے وقت المامون دے ہمراہ اس د‏ی بہن حمدونہ بنت رشید، سوتیلی والدہ زبیدہ بنت جعفر، بوران د‏‏ی دادی ام الفضل تے والد حسن بن سہل موجود سن ۔

تقریب وچ دولت د‏‏ی بھرمار تے وکھ وکھ تحائف پیش کيتے گئے۔ المامون نے شادی دے بعد اپنی بیوی نو‏‏ں قیمتی جواہرات تے علاقے عطا کيتے۔ اس موقع اُتے اوہ اپنے سسر حسن بن سہل دے ہاں ستاراں دن تک مقیم رہیا۔ حسن بن سهل نے المامون تے اس دے لشکر اُتے پنجاہ ملین درہم خرچ کيتے تے المامون نے وی اپنے سسر نو‏‏ں وڈی رقم تے علاقے عطا کيتے، جنہاں نو‏ں حسن بن سہل نے اپنے قریبی ساتھیاں تے خدمت گاراں وچ تقسیم کر دتا۔ وكجزء من الاحتفال الباهِر والزِّينة الكثيرة، نثرت عليهما جدتها ألف دُرَّةٍ كانت في صينية ذهب، فأمر المأمُون أن تُجمَع من الأرض، حيث أنه أنكر ذلك ووصفهُ بالإسراف، 

 بعد د‏‏ی زندگی 
شادی دے بعد بوران خلیفہ دے حرم وچ شام‏ل ہو گئياں۔ انہاں دے بارے وچ ودھ تفصیلات معلوم نئيں، لیکن ایہ کہیا جاندا اے کہ انھاں نے "بورانی" نامی اک پکوان ایجاد کيتا۔ 
 وفات 
833ء وچ مامون د‏‏ی وفات دے بعد، بوران دے والد نے انھاں دجلہ دے کنارے "قصر حسنی" دتا، جتھے اوہ بقیہ زندگی گوشہ نشینی وچ گزارتی رہیاں۔ اوہ عباسی دور دے وڈے سیاسی تے معاشی اتار چڑھاؤ، سامرّا دے انتشار تے جنوبی عراق وچ زنج بغاوت جداں واقعات د‏‏ی عینی شاہد رہیاں۔ اوڑک 21 ستمبر 884ء نو‏‏ں 76 برس د‏‏ی عمر وچ انہاں دا انتقال ہويا۔

 حوالے 

 کتابیات 








گٹھ:884 دیاں موتاں
گٹھ:807 دے جم
گٹھ:نويں صدی د‏‏ی عباسی شخصیتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا والے صفحات