کیف مراد آبادی

کیف مراد آبادی – متین الحق قاضی (پیدائش: 24 مئی 1907ء – وفات: 28 جنوری 1976ء) اردو زبان دے شاعر ، انشائیہ نگار، افسانہ نگار، محقق سن ۔تذکرۂ معاصرین، جلد 4، صفحہ27۔

 سوانح 

 پیدائش تے خاندان 
کیف مراد آبادی 24 مئی 1907ء بروز جمعہ نو‏‏ں مراد آباد وچ پیدا ہوئے۔ اِنہاں دے والد قاضی مظہر الحق عمائدین خِطَّہ وچو‏ں سن ۔کیف دا پیدائشی ناں متین الحق سی۔تذکرۂ معاصرین، جلد 4، صفحہ27۔

 تعلیم 
خاندان وچ علم د‏‏ی روایت قدیم زمانہ تو‏ں چلی آ رہی تھی۔مشہور صحافی تے ادیب قاضی عبد الغفار (متوفی جنوری 1956ء) کیف دے چچا سن ۔ قاضی جلال الدین (علی گڑھ مسلم یونیورسٹی) کیف دے پھُپھی زاد بھائی سن ۔ خاندان چونکہ علمی روایت دا علمبردار سی، لہٰذا کیف د‏‏ی اِس ماحول وچ قدرتاً تعلیم وچ مناسب توجہ حاصل ہوئی۔ نجی طور اُتے ابتدائی تے قرآن د‏‏ی تعلیم حاصل کرنے دے بعد بھوپال دے ہائی اسکول تو‏ں سند حاصل کرلئی تے فیر علی گڑھ مسلم یونیورسٹی وچ داخلہ لے لیا۔ 1929ء تک تعلیم حاصل کردے رہ‏‏ے۔

 معاش و ملازمت 
1929ء وچ تعلیم تو‏ں فراغت پائی تاں ہن کسبِ معاش دا مسئلہ پیش آیا۔ بلند شہر پہنچے تے اوتھ‏ے سرکاری گزٹ دے مدیر (ایڈیٹر) مقرر ہو گئے تے ایتھ‏ے 1943ء تک مسلسل کم کردے رہ‏‏ے۔ اِس دے بعد بیشتر زمانہ صحافت وچ گذرا۔ چنانچہ وکھ وکھ اوقات وچ ماہنامہ ایشیا، ماہنامہ میرٹھ، روزنامہ جنگ (دہلی)، ہفت روزہ نگارخانہ (دہلی)، ماہنامہ مشہور (دہلی) دے ادارۂ تحریر تو‏ں منسلک رہ‏‏ے۔

 خانگی زندگی 
کیف مراد آبادی د‏‏ی شادی قاضی احمد الدین (جو بجنور وچ محکمہ پولیس وچ بطور انسپکٹر ملازم سن )، د‏‏ی صاحبزادی انیسہ سواݨی نال ہوئی سی جنہاں تو‏ں چار لڑکیاں (نسیم فاطمہ، فاخرہ، شاہدہ تے راشدہ) تے اک لڑکا تسکین الحق پیدا ہوئے۔ تسکین الحق پہلے کمپاؤنڈر سی جدو‏ں کہ بعد وچ اپنا مطب قائم ک‏ر ليا سی۔تذکرۂ معاصرین، جلد 4، صفحہ28۔

 وفات 
کیف د‏‏ی وفات اچانک ہوئی۔ 27 جنوری 1976ء د‏‏ی شام نو‏‏ں اُنہاں اُتے دفعتاً قلب دا شدید دورہ پيا۔ علاج معالجہ ہونا چاہیے سی، لیکن پوری کوشش دے باوجود کوئی افاقہ نہ ہويا۔ 28 جنوری 1976ء دے ابتدائی وقت وچ ہی کیف اِس دنیا تو‏ں رخصت ہو گئے۔ لال باغ جتھے اُنہاں دا مسکن سی، تو‏ں متصل کوئی نصف فرلانگ اُتے واقع قبرستان وچ تدفین کيتی گئی۔

 ادب 
کیف مراد آبادی اپنی ذات سانو‏ں گویا ادب د‏‏ی تمام اصناف دا مجموعہ سن ۔ اوہ نثر وچ وی مقالات، انشائیے، سب کچھ لکھدے رہ‏‏ے۔ نظر وچ وکھ وکھ اصنافِ سخن تو‏ں مزاولت رہی۔ کیف نے کسی تو‏ں اصلاح نئيں لی ، جو وی کہیا، اوہ خود ہی کہیا۔ خود ہی اپنے ذوق د‏‏ی رہنمائی تو‏ں اصلاح لیندے رہ‏‏ے۔ مگر افسوس ایہ کہ اُنہاں دا مجموعۂ کلام اُنہاں د‏‏ی زندگی وچ شائع نہ ہو سکا۔کیف نے وفات تو‏ں اک سال پہلے اُنہاں دے شاگرداں نے ’’بزمِ کیف‘‘ دے ناں تو‏ں اک ادارہ قائم کيتا سی۔ اِسی ادارے تو‏ں اِنہاں نو‏‏ں رحلت دے بعد اِنہاں دے شاگرد ذوق کیفی دے مرتب کردہ قطعات ’’ کيتا دیکھیا، کيتا سمجھا‘‘کے عنوان تو‏ں شائع ہوئےتذکرۂ معاصرین، جلد 4، صفحہ27/28۔۔کیف د‏‏ی غزلیات دا دیوان اج تک شائع نئيں ہو سکا۔

 کتابیات 

 مالک رام: تذکرۂ معاصرین، جلد 4، مطبوعہ مکتبہ جامعہ لمیٹڈ، نويں دہلی، بھارت، 1982ء

گٹھ:1907 دے جم
گٹھ:1976 دیاں موتاں