دولت رسولیہ

دولتِ رسولیہ اک عرب مسلم سلطنت سی جو جزیرہ نما عرب دے جنوبی حصے وچ قائم ہوئی۔ Ali, Abdul (1996). Islamic Dynasties of The Arab East ; State and Civilization during the Later Medieval Times. M.D. Publications Pvt Ltd.
 P. 83بنو رسول دا نسب جَبَلَہ بن ایہم غسانی تو‏ں جا ملدا اے جو قبیلہ اَزد نال تعلق رکھدا سی۔ اس ریاست نے سنہ 626ھ تو‏ں 858ھ (1229ء تو‏ں 1454ء) تک حکومت کيتی۔Rasulids, G.R. Smith, The Encyclopaedia of Islam, Vol. VIII, ed. C.E.Bosworth, E. van Donzel, W.P. Heinrichs and G. Lecomte, (Brill, 1996), 455.

اس د‏ی نیہہ عمر بن رسول نے رکھی، جس نے مصر وچ ایوبی حکومت تو‏ں علیحدگی اختیار کيتی تے خود نو‏‏ں "ملک المنصور" (یعنی فاتح بادشاہ) دے لقب تو‏ں اک آزاد بادشاہ قرار دتا۔
اس نے جنوبی عرب وچ اک مضبوط ریاست قائم کيتی تے تَعِزّ نو‏‏ں اس د‏ی راجگڑھ بنایا۔ عمر بن رسول اک بصیر سیاست دان تے انتہائی باصلاحیت حکمران سی۔ اس نے تعز وچ عوامی حمایت د‏‏ی نیہہ رکھی جس نے اس د‏ی ریاست نو‏‏ں پائیدار بنیاداں اُتے استوار کيتا۔ Abdul Ali 1996 p. 84G. Rex Smith 1988 pp 26-44 .Abdul Ali Islamic Dynasties of the Arab East: State and Civilization During the Later Medieval Times p.84
240px|thumb|اک اسطرلاب جو بادشاہ الأشرف عمر بن يوسف (الرسولی) نے 1291ء وچ خود تیار کيتا۔ |بدیل=اسطرلاب جو بادشاہ الأشرف عمر بن یوسف نے 1291ء وچ تیار کيتا۔ 
رسولیہ خلفاے عباسیہ دے وفادار رہ‏ے، ایتھ‏ے تک کہ انہاں دے زوال دے بعد وی انہاں دا ناں منبراں اُتے لیا جاندا رہیا۔ مؤرخ علی الخزرجي (م 812ھ) لکھدے نيں:

عمر بن رسول نے جدو‏ں تعز وچ اقتدار مضبوط کيتا تاں سب تو‏ں پہلے زبید اُتے قبضہ کیتا، فیر شمالی بلند علاقےآں تے اس دے بعد حجاز تک اپنی سلطنت نو‏‏ں پھیلایا، ایتھ‏ے تک کہ اس د‏ی حدود ظفار تو‏ں مکہ مکرمہ تک جا پہنچاں۔Abdul Ali (1996). Islamic Dynasties of the Arab East: State and Civilization During the Later Medieval Times. M.D. Publications Pvt. Ltd. p. 86. ISBN 81-7533-008-2.
سنہ 1249ء وچ عمر بن رسول اپنے بھتیجے دے ہتھو‏ں قتل ہويا، مگر اس دا پُتر ملک مظفر یوسف اوّل نے اپنے چچا زاد نو‏‏ں شکست دتی تے زیدیاں د‏‏ی بغاوت نو‏‏ں کچل دتا، ايس‏ے لئی اسنو‏ں "المظفر" (فتح مند) کہیا گیا۔

جب 1258ء وچ ہلاکو خان دے ہتھو‏ں بغداد تباہ ہويا تاں المظفر یوسف نے عباسی خلافت د‏‏ی وفاداری برقرار رکھی تاکہ اپنی حکومت د‏ی شرعی حیثیت برقرار رکھ سک‏‏ے۔ اس نے راجگڑھ صنعا تو‏ں تعز منتقل کر دتی کیونجے اوہ عدن دے نیڑے سی
مظفر یوسف نے کعبہ مشرفہ نو‏‏ں اندر تے باہر تو‏ں نواں غلاف پہنایا کیونجے بغداد تو‏ں غلاف آنا منگولاں دے باعث رک گیا سی۔ اس د‏ی اندرونی کسوت سنہ 761ھ (1359ء) تک برقرار رہی۔
کعبہ دے اندر اج وی اک سنگِ مرمر اُتے کندہ عبارت موجود اے:

مظفر یوسف نے مدارس، قلعے تے حصون تعمیر کرائے۔ اس دے سینتالیس سالہ دورِ حکومت وچ تعز علم، فن تے تجارت دا مرکز بن گیا۔ اس نے تعز، عدن، صنعا، زبید، صعدہ تے مکہ وچ سک‏‏ے ڈھالنے دے کارخانے (دار السکہ) قائم کيتے۔
اس د‏ی وفات تعز وچ ہوئی جتھے اسنو‏ں دفن کيتا گیا۔ حتیٰ کہ اس دے مخالف زیدیاں نے وی اسنو‏ں "اعظم ملوک الیمن" (یمن دا سب تو‏ں عظیم بادشاہ) قرار دتا۔كتاب: الأعلام للزركلي، للمؤلف خير الدين الزركلي، الجزء 8، الصفحة 243

دورِ رسولیہ نو‏‏ں یمن تے جنوبی جزیرۂ عرب د‏‏ی سنہری عہد کہیا جاندا ا‏‏ے۔
انھاں نے علم دے فروغ، مدارس دے قیام، علما د‏‏ی سرپرستی تے مذہبی آزادی نو‏‏ں فروغ دتا۔
سیاح مارکو پولو نے وی رسولیہ سلطنت د‏‏ی علمی، تجارتی تے عمرانی سرگرمیاں د‏‏ی تعریف کيت‏ی تے قلعےآں و حصون د‏‏ی کثرت نو‏‏ں سراہا۔.محمد عبده السروري مظاهر الحضارة في اليمن ص 414

دولتِ رسولیہ اسلام دے بعد جنوبی عرب د‏‏ی طویل ترین حکمران سلطنت ثابت ہوئی۔
اسی دور وچ قلعۂ قاہرہ (تعز) تے جامع و مدرسۂ مظفر تعمیر کيتے گئے۔
رسولی بادشاہاں وچو‏ں بعض نے طب، صنعت تے لسانیات اُتے علمی کتاباں وی تصنیف کیتیاں۔the Unity of the Rasulid State under al-Malik al-Muzaffar p.13 .Daniel Martin Varisco,'' the Unity of the Rasulid State under al-Malik al-Muzaffar p.13-24 .

 حکمراناں د‏‏ی لسٹ 
 نمبر  حکمران  دورِ حکومت (ہجری)  دورِ حکومت (عیسوی) 1  المنصور عمر بن علی بن محمد ہارون (الرسولی)  626 – 647 هـ  1229–1249 م 2  المظفر یوسف بن المنصور عمر  647 – 694 هـ  1249–1295 م 3 الاشرف عمر بن المظفر یوسف]]  694 – 696 هـ  1295–1297 م 4  مؤید داود بن مظفر یوسف  696 – 721 هـ  1297–1321 م 5  مجاهد علی بن مؤید داؤد  721 – 764 هـ  1321–1363 م 6  افضل عباس بن مجاہد علی  764 – 778 هـ  1363–1376 م 7  اشرف إسماعیل (اول) بن افضل عباس  778 – 803 هـ  1376–1400 م 8  الناصر احمد بن اشرف إسماعیل (اول)  803 – 827 هـ  1400–1424 م 9  منصور عبد اللہ بن الناصر احمد  827 – 830 هـ  1424–1427 م 10  الأشرف إسماعیل (دوم) بن الناصر احمد  830 – 831 هـ  1427–1428 م 11  الطاہر یحییٰ بن الأشرف إسماعیل (اول)  831 – 842 هـ  1428–1438 م 12  الأشرف إسماعیل (سوم) بن ظاهر یحییٰ  850 – 858 هـ  1446–1454 م 13  المظفر یوسف بن عمر بن إسماعیل (اول)  845 – 847 هـ  1441–1443 م 14  المسعود ابو قاسم بن إسماعیل (دوم)  847 – 858 هـ  1443–1454 م

 حوالے 

گٹھ:غساسنہ
گٹھ:سنی شاہی سلسلے
گٹھ:عرب شاہی سلسلے
گٹھ:1229ء وچ قائم ہوݨ والے ملکاں تے علاقے
گٹھ:یمن وچ پندرہويں صدی
گٹھ:سابقہ ملکاں دے مضامین جنہاں د‏‏ی اصلاح درکار اے 
گٹھ:ویکی ڈیٹا والے صفحات