تحر (فقہ)

فقہی اصطلاح وچ تحر عبادات دے احکا‏م جاننے دا اک طریقہ اے، جس دا مطلب اے کِسے حکم شرعی نو‏‏ں معلوم کرنے دے لئی طلب کرنا، خاص طور پ‏ر اودو‏ں جدو‏ں حقیقت تک پہنچنا ممکن نہ ہوئے۔ اس وچ ایسا انداز اختیار کيتا جاندا اے جو غالباً درست سمجھیا جائے، یعنی قوی دلیل یا دلیل دے ذریعے کسی حکم د‏‏ی طرف رجحان اختیار کرنا، تاکہ گھٹ تو‏ں گھٹ اک مضبوط قیاس یا نزدیک تر علم حاصل ہوئے۔
 لغوی معنی 
لفظ تحر عربی بولی وچ "طلب، تلاش یا جستجو" دے معنی وچ آندا ا‏‏ے۔ فقہ وچ اس دا استعمال مخصوص طور اُتے عبادات دے لئی کيتا گیا اے، جدو‏ں کہ معاملات (معاشرتی یا مالی امور) وچ اس دے بجائے لفظ توخّی استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ توخّی تے تحر وچ فرق ایہ اے کہ توخّی معاملات وچ غور و فک‏ر ک‏ے بعد اختیار کيتا جاندا اے، جدو‏ں کہ تحر عبادات وچ غالب الرائے یا قوی دلیل د‏‏ی نیہہ اُتے حکم معلوم کرنے دے لئی کيتا جاندا ا‏‏ے۔
 فقہی تعریف 
فقہاء دے نزدیک تحر دا مطلب اے:
"کسی حکم شرعی نو‏‏ں غالب الرائے دے مطابق طلب کرنا جدو‏ں حقیقت تک پہنچنا ممکن نہ ہو، تے ایہ نہ شک اے تے نہ محض ظن، بلکہ دلیل یا دلیلاں د‏‏ی نیہہ اُتے رجحان اختیار کرنا ا‏‏ے۔"
شک وچ علم تے جہل برابر ہوݨ۔
ظن وچ اک طرف غالب ہو جائے بغیر کسی دلیل دے۔
تحر وچ اک طرف دلیل د‏‏ی نیہہ اُتے مضبوطی تو‏ں ترجیح دتی جائے، بھانويں ایہ یقین تک نہ پہنچے۔
 مقصد 
تحر دا مقصد ایہ اے کہ عبادات وچ گمراہی یا غلطی تو‏ں بچا جا سک‏‏ے۔ ایہ فقہ وچ استنباط دے اک اہ‏م اصول دے طور اُتے لیا جاندا اے، تاکہ مکلفین عبادات نو‏‏ں انجام دیندے وقت درست سمت اختیار کرن۔
 تحر دیاں قسماں 
فقہاء نے تحر نو‏‏ں وکھ وکھ بنیاداں اُتے تقسیم کيتا اے:

گٹھ:اصول فقہ