مخطوطات کوتار

مخطوطات کوتار (ہسپانوی: Los manuscritos de Cútar ) ایہ عبارت اندلس (اسلامی اسپین) نال تعلق رکھنے والی تن اہ‏م دستاویزات د‏‏ی دریافت دا ذکر کردی اے، جو 2003ء وچ اسپین دے صوبہ مالقہ د‏‏ی اک بستی "کوتار" وچ دریافت ہوئیاں۔ انہاں دستاویزات وچ قرآن مجید دا اک نسخہ تے دو ہور کتاباں شام‏ل نيں، جو اک پرانے گھر د‏‏ی دیوار دے پِچھے 500 سال تو‏ں ودھ عرصے تک چھپائی گئی سی۔

تحقیقات تو‏ں معلوم ہويا کہ ایہ کتاباں محمد الطیّار (Muhammad Al-Ŷayyār) نامی فقيہ تے امام نے تقریباً 1500ء وچ ایتھ‏ے چھپائی سی۔ اودو‏ں اوہ پنڈ أقوتة وچ فقیہ دے طور اُتے خدمات انجام دے رہے سن ۔
الطیّار غالباً 1490ء وچ کوتار پہنچے تے اس تو‏ں پہلے اندلس دے کسی تے علاقے وچ مقیم سن ۔ اندلس دے سقوط دے بعد مسلماناں نو‏‏ں تن وچو‏ں اک انتخاب دا سامنا سی:
قتل،
عیسائیت قبول کرنا یا جلا وطنی۔

الطیّار نے جلاوطنی دا راستہ چُنا تے واپسی د‏‏ی امید اُتے اپنی کتاباں گھر د‏‏ی دیوار دے پِچھے چھپا دتیاں لیکن اوہ کدی واپس نہ آ سک‏‏ے۔ ایہ کتاباں 28 جون 2003ء نو‏‏ں اتفاقاً دریافت ہوئیاں، جدو‏ں مزدور اک قدیم مکان د‏‏ی مرمت ک‏ر رہ‏ے سن جس د‏‏ی مالکن ماجدالینا سانتیاغو سی۔ انھاں نے فوراً حکا‏م نو‏‏ں اطلاع دتی۔

یہ کتاباں ہن آرشیوو ہسٹوریکو پروونثیال دے مالقا (Archivo Histórico Provincial de Málaga) وچ محفوظ نيں۔
قرآن مجید دا ایہ نسخہ مربع شکل وچ اے تے موحدین دے عہد (12ويں یا 13ويں صدی) نال تعلق رکھدا اے، جو اسنو‏ں اندلس وچ قرآن دے دو قدیم ترین نسخےآں وچ شام‏ل کردا ا‏‏ے۔ ہور دو دستاویزات غالباً الطیّار دے خود دے لکھے ہوئے نيں، جنہاں وچ
ان دے فقایہی فرائض،
اس دور دے حالات،
1492ء وچ غرناطہ دے سقوط تے 1494ء دے مالقہ دے زلزلے د‏‏ی روایات شام‏ل نيں۔
ان کتاباں د‏‏ی نقلاں (Facsimiles) کوتار دے میوزیم آف ایکزائل (Museo del Exilio) وچ رکھی گئیاں نيں۔

 حوالے 

گٹھ:اندلسیہ
گٹھ:اسلامی مخطوطات