دُمالا

دُمالا سکھاں ولوں سِر تے  پہنی جان والی دستار دی اکّ خاص  قسم ہے۔ ایہہ پگّ خاص طور 'تے سکھاں ولّوں پہنی جاندی ہے جوامرت سنچار کرکے،خالصہ  (بپتسمہ یافتہ سکھ) وچ شامل ہوئےہوندے  ہن ـ پر اہ دُمالا  سارے سکھاں ولوں بنّیا جا سکدا ہے ـ  دمالا شبد دا مطلب ہے "ڈو" دا مطلب ہے دو اتے "ملاّ" دا مطلب ہے کپڑا۔اکّ حصاہ پگّ دی بُنیاد بناؤن لئی بنیا جاندا ہے تے دٰجا اُسدے اًپر بنیا جاندا ہےـ 
 علامت 
دمالا خود بہت سارے سکھ گروآں دوارا پہنیا گیا سی، اس طرحاں بہت سارے سکھاں نے وی دمالا اپنایا۔ مغلشاسن دے یگ دوران بہت سارے مغل ایہہ درساؤن لئی اکّ تاج وجوں پگڑی پہندے سن کہ اوہ شاہی قدّ دے سن اتے اوہناں نوں نیک اتھارٹی دے پرتیک وجوں دیکھیا جاندا سی، جدوں کہ غریب اتے جومسلماننہیں سن اوہناں نوں پگّ بنھن دی اجازت نہیں سی، جس نال ظلم ہندے سن۔ اتے شاسن دوران اسمانتا۔ سکھ گروآں، خاص طور 'تےگورو ارجن دیوَ جیتوں شروع کردے ہوئے، اس نوں ویکھدے ہوئے، اس دے ورودھ سٹینڈ لیا اتے کیہا کہ "جے مغل اکّ پگّ بنھدے ہن، اسیں دو پہنانگے" ایہہ درساؤن لئی کہ اوہ اس یگ دے ظلم اتے ظلم دے ورودھ کھڑے ہون گے۔ ادوں توں، سکھ اپنے جیون ڈھنگ دا ابھیاس کرن دے حصے وجوں دمالا پہن رہے ہن۔
انداز
 جدید انداز 
ایہہ اوہ دستار ہے جو دمالا پہنن والے بہت سارے سکھ سجنگے۔ عام طور 'تے ادھار بناؤن لئی اکّ کپڑے وچّ مروڑ کے جاں اکّ بن بناؤن اتے پھر کپڑے نال ڈھکن دوارا اکّ بن وچّ لپیٹ کے والاں نال اکّ ادھار بنایا جاندا ہے۔ ایہہ عام طور 'تے اس طریقے نال بنھیا جاندا ہے کہ پہلی پرت سجے کنّ دے اپر اکّ ترچھے لپیٹ وچّ ادھار دے کھبے اپرلے پاسے ولّ جاندی ہے اتے ایہی کھبے کنّ دے اپرلے حصے دے نال ادھار دے سجے اپرلے پاسے اتے تیجی لپیٹ دے نال ہندی ہے۔ بھروٹیاں دے سکھر دے پار اکّ کھتجی لپیٹ وچّ سجے کنّ توں سکھر تکّ جانا۔ باقی دی پگّ نوں تیجی لپیٹ دے سمان پیٹرن 'تے بنھیا جاندا ہے، ہریک وادھو لپیٹ دے اپر ادوں تکّ لپیٹیا جاندا ہے جدوں تکّ ایہہ پگّ دے سکھر 'تے نہیں پہنچ جاندی اتے موجودہ لپیٹیاں دے وچکار وادھو کپڑا بنھیا جاندا ہے۔
چند تورا انداز 
ایہہ اکّ یودھا شیلی دی پگّ ہے جو سکھاں دوارا لڑائی وچّ پہنی جاندی سی۔ "چند" اکّ دھاتو دا پرتیک ہے جس وچّ اکّ چندرما تلوار اتے دو دھاری تلوار شامل ہندی ہے، اسنوں "ٹورا" دوارا پگّ دے اگلے حصے وچّ رکھیا جاندا ہے، جو کہ پگڑی دے اندر اکّ پیٹرن وچّ بنہی ہوئی چینمیل رسی نوں سرکھیت رکھن لئی بنہی جاندی ہے۔ ہتھیاراں نوں کٹن توں سر. اس قسم دی پگّ عام طور 'تےنہنگسنگھاںدوارا پہنی جاندی ہے۔
گول انداز
"گول" دا ارتھ ہے گول اتے اس لئی ایہہ گول دمالا ہے، جسنوں اکثر "گول دستار" کیہا جاندا ہے۔ اس نوں بیس نال وی بنھیا جا سکدا ہے پر ترچھے لپیٹن دی بجائے، ایہہ پگّ سر دے دوآلے بنہی جاندی ہے اتے ہر اکّ لپیٹ نوں آخری توں اپر جاندی ہے۔ ایہہ عام طور 'تے بنھن لئی سبھ توں سرل قسم دا دمالا ہے اتے اس نوں مکھ طور 'تےدمدمی ٹکسال، سکھ دھرم دی تردی یونیورسٹی جویں کہجرنیل سنگھاتے سنت کرتار سنگھ دے آگوآں دوارا پرسدھ کیتا گیا سی۔ نال ہی بہت سارے نانکسر وی۔
حوالے