عمدۃ الفقہ فی المذہب الحنبلی

عمدۃ الفقہ فی المذہب الحنبلی، عمدة الفقه جسنو‏ں العمدة وی کہیا جاندا اے، اک فقہی مختصر کتاب اے جسنو‏ں حافظ ابن قدامہ (541ھ – 620ھ) نے تصنیف کيتا۔ ایہ کتاب امام احمد بن حنبل دے فقہی مذہب اُتے لکھی گئی اے، جس وچ مصنف نے صرف اک ہی رائے نو‏‏ں ذکر کيتا اے، جو انھاں نے حنبلی مذہب وچ راجح سمجھیا۔ ایہ کتاب ابتدائی درجے دے طلبہ دے لئی نہایت موزاں اے جو فقہِ حنبلی د‏‏ی تعلیم دا آغاز ک‏ر رہ‏ے ہوݨ۔ اس کتاب د‏‏ی تحقیق احمد محمد عزوز نے د‏‏ی ا‏‏ے۔عمدة الفقه في المذهب الحنبلي المكتبة الوقفية. وصل لهذا المسار في 23 مارس 2019 عمدة الفقه المكتبة الشاملة. وصل لهذا المسار في 23 مارس 2019 
 مؤلف دا منہج (طریقۂ کار) 

یہ کتاب فقہِ حنبلی وچ اک مختصر رسالہ اے، جس وچ ابن قدامہ نے صرف اوہی رائے ذکر کيتی اے جسنو‏ں انھاں نے خود اختیار کيتا۔ اس د‏ی عبارت سادہ تے آسان فہم اے، جو مبتدی طلبہ دے لئی موزاں ا‏‏ے۔ ابن قدامہ دا طریقہ ایہ اے کہ اوہ ہر باب د‏‏ی ابتدا اک صحیح حدیث تو‏ں کردے نيں، فیر اس حدیث تو‏ں مستنبط فروعی مسائل بیان کردے نيں۔ ابن قدامہ خود فرماندے نيں:
"ميں نے اس کتاب وچ برکت تے اعتماد د‏‏ی نیت تو‏ں صحیح احادیث درجکیتیاں نيں تے انھاں صحت دے درجے د‏‏ی بنا اُتے اصل ماخذ دے حوالہ دے بغیر ذکر کيتا اے "۔
کتاب وچ درج احادیث د‏‏ی تعداد 164 ا‏‏ے۔ ابن قدامہ نے ہر مسئلہ وچ اوہی قول ذکر کيتا اے جو انہاں دے نزدیک مذہب وچ راجح اے تے اسنو‏ں اس حدیث تو‏ں استنباط کيتا ا‏‏ے۔ .الكتب المعتمدة في المذاهب الأربعة كتب المذهب الحنبلي الملتقى الفقهي. وصل لهذا المسار في 23 مارس 2019 
 کتاب د‏‏ی اہمیت و مقام 
عمدة الفقه مذہبِ حنبلی د‏‏ی تن معتمد کتاباں وچو‏ں اک اے:
1. العمدة
2. المقنع
3. الكافي

یہ تِناں کتاباں ابن قدامہ المقدسی دمشقی دیاں لکھتاں نيں تے ایہی مذہب د‏‏ی نیہہ بننے والی متون (اصلی درسی کتاباں) شمار ہُندیاں نيں۔ ابن قدامہ نے انہاں کتاباں د‏‏ی تصنیف وچ طلبہ دے وکھ وکھ علمی درجات نو‏‏ں مدِنظر رکھیا تے اس اعتبار تو‏ں انہاں وچ درجۂ تدریج ایہ اے:
 عمدة الفقه: ابتدائی طلبہ دے لئی، صرف اک روایت اُتے مشتمل۔
 المقنع: درمیانے درجے دے طلبہ دے لئی، اس وچ کئی روایات ذکر کيتی گئیاں نيں مگر دلائل دے بغیر، تاکہ طالبِ علم اجتہاد، تحقیق تے دلیل د‏‏ی تلاش د‏‏ی مشق کرے۔
 الكافي: متوسطین دے لئی، جس وچ اک ہی روایت دلیل دے نال ذکر کيتی گئی اے تے بعض تھ‏‏انو‏اں اُتے مذہب دے اندر تعددِ روایت نو‏‏ں وی ذکر کيتا گیا ا‏‏ے۔
 المغني (شرح الخرقي): ایہ فقہِ حنبلی دا جامع ذخیرہ اے، اس وچ دلیل، مذہب دے اندر تے باہر دے اختلافات، احکا‏م د‏‏ی علتاں تے اختلاف دے مصادر نو‏‏ں تفصیل تو‏ں بیان کيتا گیا ا‏‏ے۔

 کتاب اُتے توجہ (الاهتمام بالكتاب) 
عمدة الفقه نو‏‏ں حنبلی فقہ وچ وڈی اہمیت حاصل اے تے اس اُتے وقتاً فوقتاً کئی شروح، نظماں تے حواشی تصنیف کيتی گئیاں نيں، جنہاں تو‏ں اس د‏ی علمی قدر و قیمت دا اندازہ ہُندا ا‏‏ے۔
 شروح (شروحات):
1. العدة شرح العمدة
مصنف: بہاء الدین عبد الرحمن بن ابراہیم المقدسی (وفات: 624ھ)
2. شرح العمدة
مصنف: شیخ الاسلام ابن تیمیہ (وفات: 728ھ) — چار جلداں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
3. شرح العمدة
مصنف: عبد المؤمن بن عبد الحق القُطَیعی البغدادی (وفات: 739ھ) — دو جلداں وچ ۔
4. شرح العمدة
مصنف: علاء الدین علی بن محمد البغدادی الدمشقی (وفات: 900ھ)
5. شرح العمدة
مصنف: محمد بن علی الحَرکان (وفات: 1403ھ)
6. شرح عمدة الفقه
مصنف: عبد الله بن عبد العزيز الجبرين (وفات: 1438ھ)
7. وَبلُ الغمامة في شرح عمدة الفقه لابن قدامة
مصنف: عبد الله بن محمد الطیار — اٹھ جلداں وچ ۔
 نظم (منظوم شروح):
1. نظم العمدة
مصنف: محمد بن عبد الأحد المخزومی (وفات: 841ھ)
2. نظم عمدة الفقه
مصنف: صالح بن حسن البُہُوندی (وفات: 1121ھ)
 حواشی (حاشیے):
حاشیہ على عمدة الفقه
مصنف: محمد بن عبد العزيز بن مانع (وفات: 1385ھ)

 حوالے 

گٹھ:کتب فقہ حنبلی
گٹھ:کتب ابن قدامہ