دوسری جنگ عظیم وچ سوویت یونین توں پولش شہریاں دا انخلاء

دوجی جنگ عظیم دے آغاز چ پولینڈ تے سوویت حملے دے بعد، پولینڈ دے خلاف نازی سوویت معاہدے دے مطابق، سوویت یونین نے دوجے پولش جمہوریہ دے ادھے توں زیادہ علاقے یا تقریباً  جس چ 13,200,000 توں ودھ لوک وسدے نیں۔  مہینےآں دے اندر ، الحاق کردہ زمیناں نو‏‏ں ڈی پولونائز کرنے دے لئی ، سوویت این کے وی ڈی نے 320،000 تو‏ں 1 ملین پولش شہریاں نو‏‏ں جمع کیتا تے یو ایس ایس آر ، یورال تے سائبیریا دے مشرقی حصےآں وچ جلاوطن کردتا۔  1940 توں 1941 تک مال بردار ٹریناں تے سوار بچیاں، عورتاں تے بزرگاں دے نال پورے خانداناں دی ملک بدری دیاں چار لہراں سن۔ کریسی میکرو ریجن دے پار سوویت قبضہ افواج ولوں ملک بدری دی دوجی لہر نے 300,000 توں 330,000 پولیاں نوں متاثر کیتا، بنیادی طور تے کازقستان بھیجے گئے۔  – From Foreword by Dr. Tomasz Piesakowski 1998 reprint with excerpts by Waldemar Wajszczuk. See also: Derek Crowe, book review with excerpts.

قسمت دے اک قابل ذکر الٹاؤ دی بدولت 110,000 توں ودھ پولینڈ، جنہاں چ 36,000 عورتاں تے بچے شامل سن، اینڈرس دی فوج دے نال سوویت یونین چھڈن چ کامیاب ہو گئے۔ اوہ ایران ، ہندوستان ، فلسطین، نیوزی لینڈ ، تے برطانوی افریقہ دے نال نال میکسیکو چ وی پہنچے۔  سوویت یونین وچ رہنے والےآں وچو‏ں تقریبا 150،000 پولش جنگ دے خاتمے تو‏ں پہلے ہلاک ہوئے گئے سن ۔ 

یو ایس ایس آر توں پولینڈ دے لوکاں دا انخلاء 24 مارچ 1942 توں اک ہفتے تک جاری رہیا تے فیر 10 اگست 1942 توں ستمبر دے شروع تک جاری رہیا۔ پہلے مرحلے وچ ، 30،000 تو‏ں زیادہ فوجی اہلکار تے تقریبا 11،000 بچےآں نے بندر پہلوی دے لئی سمندر دے راستے کراسنوودسک ( ترکمان ایس ایس آر ، موجودہ ترکمانستان ) روانہ ہوئے گئے۔ اندرونی حصےآں تو‏ں انخلاء دے دوسرے مرحلے وچ ، 43،000 تو‏ں زیادہ فوجی اہلکار تے تقریبا 25،000 شہری جنرل ولادیسلاو اینڈرس دے نال کیسپیئن سمندر دے پار ایران روانہ ہوئے گئے۔ شہریاں چوں تقریباً اک تہائی بچے سن۔ اس دے بعد اشخ آباد - مشہد تک اک چھوٹے پیمانے اُتے انخلاء ہويا ، جس وچ شہریاں دا وڈا تے آخری گروہ وی شامل سی۔ Andrzej Szujecki (2004). "Near and Middle East: The evacuation of the Polish people from the USSR". In Tadeusz Piotrowski (ed.). The Polish Deportees of World War II: Recollections of Removal to the Soviet Union and Dispersal Throughout the World. McFarland. p. 97. ISBN 0786455365. 

 پچھوکڑ 
1939 وچ، پولینڈ تے نازی جرمن تے سوویت حملے دے بعد، دوجے پولش جمہوریہ دا علاقہ دو حملہ آوراں وچکار تقسیم کر دتا گیا۔ پولینڈ دا چڑھدا ادھا حصہ سوویت یونین نے اپنے نال ملا لیا ۔ اس دے فورا بعد، ماسکو نے نسلی پولینڈ دے نال نال کجھ پولش یہودیاں دی وڈے پیمانے تے ملک بدری دا پروگرام شروع کیتا، سوویت اندرونی حصے چ ۔ سینکڑوں ہزاراں پولینڈ دے شہریاں نو اک لمحے دے نوٹس تے اپنے گھر چھڈن تے مجبور کیتا گیا سی تے انہاں نو مویشیاں دی گڈیاں چ سائبیریا ، قازقستان تے روس دے دوجے دور دراز دے علاقیاں چ لے جایا گیا۔ جلاوطنی د‏‏ی کئی لہراں آئیاں جنہاں دے دوران خانداناں نو‏‏ں سوویت یونین وچ بنجر زمین اُتے بھیج دتا گیا۔  این کے وی ڈی ولوں سب توں پہلاں نشانہ بنائے گئے زمریاں چ عدالتی جج، سول سرونٹس، میونسپل حکومتاں دے عملے، پولیس فورس دے ارکان، مغربی پولینڈ دے پناہ گزین، تاجر، جنگلات دے کارکن، آبادکار، تے نکے کسان، اس دے نال نال گرمیاں دے کیمپاں تے پولش یتیم خانیاں دے بچے، این کے وی ڈی دے کسے وی بندے دے خاندانی رکن، تے کسی وی خاندان دے رکن شامل سن۔ جہڑا مغرب چ فرار ہو گیا سی یا لاپتہ ہو گیا سی۔ 

سیکورسکی-میسکی معاہدے تے دستخط کرن دے بعد، 1942 دے وسط وچ ملک بدر کیتے گئے پولینڈ دی قسمت وچ بہتری آئی۔ سوویت یونین چ پولینڈ دے شہریاں لئی اک وار دی ایمنسٹی دا اعلان سٹالن نے کیتا سی۔ ایہ 16 جنوری 1943 تک جاری رہیا، جس مقام اُتے اسنو‏ں مؤثر طریقے تو‏ں منسوخ کردتا گیا۔  موقعے دی اس چھوٹی جہی کھڑکی وچ ، اینڈرس دی فوج تشکیل دتی گئی ، جس نے نہ صرف سوویت کیمپاں وچ رکھے گئے فوجی ، بلکہ ہزاراں شہریاں ، تے پولش یتیم خانےآں نو ں وی اپنی طرف متوجہ کیتا جنہاں دے والدین گلاگ وچ ہلاک ہوئے سن ۔ نویں بنائی گئی پولش فوج دے مرکزاں دے راہ چ ہزاراں لوک ہلاک ہو گئے، زیادہ تر پیچش دی وباء دی وجہ توں جس نے مرداں، عورتاں تے بچیاں نوں تباہ کر دتا۔ 

 انخلاء 
19 مارچ 1942 نو‏‏ں ، جنرل ولادیسلاو اینڈرس نے پولینڈ دے فوجیاں تے شہریاں نو‏‏ں انخلاء دا حکم دتا جو فوجی کیمپاں دے نال رہندے سن ۔ مارچ تے 4 اپریل دے درمیان، 33,069 فوجی سوویت یونین توں ایران گئے، اس دے نال نال 10,789 شہری، جنہاں چ 3,100 بچے شامل سن۔ ایہ تقریبا 1.7 ملین پولینڈ دے شہریاں دا اک چھوٹا حصہ سی جنہاں نو‏‏ں جنگ دے آغاز وچ سوویتاں نے گرفتار کيتا سی۔ زیادہ تر پولینڈیاں نوں سوویت یونین چ رہن تے مجبور کیتا گیا ۔  پولینڈ دے فوجی تے شہری جو روانہ ہوئے گئے اوہ پہلوی تے مشہد دے نال نال تہران دے ایرانی کیمپاں وچ قیام کردے سن ۔

پہلے انخلاء دے بعد ، پولینڈ تے سوویت تعلقات خراب ہوئے گئے تے سوویت حکومت نے پولینڈ دے عہدیداراں نو‏‏ں گرفتار کرنا شروع کردتا۔ اگست 1942 نوں، اک دوجا انخلاء شروع ہویا، جہڑا یکم ستمبر تک جاری رہیا۔ پولش انخلاء کرن آلیاں نو ٹرین دے ذریعے کراسنوودسک جانا پیا، جتھے اوہ کیسپین سمندر دے پار ایران لئی اک جہاز لے گئے۔ کجھ نوں عشق آباد تک زمینی سفر کرنا پیا۔ یو ایس ایس آر وچ پولینڈ دے قونصلیٹاں نے انہاں لوکاں دے لئی ان لینڈ عارضی پاسپورٹ جاری کیتے جنہاں نو ں انخلاء کيتا جا رہیا سی: انہاں نو ں اگے ودھنے دے لئی سرحد پار کرنے دے مقامات اُتے پیش کرنا پڑدا سی۔ نکالے ہوئے لوکاں چوں اک، وانڈا ایلس دے مطابق:بھکھ بہت بھیانک سی، سانوں اک دن وچّ اک روٹی وی نہیں سی ملدی، جویں کہ سانوں سائبیریا وچّ ملدا سی۔ روٹی دا اک اک ٹکڑا چوری ہونا پیندا سی جاں کسے ہور طریقے نال حاصل کرنا پیندا سی۔ ایہہ اک جہنم سی—بھکھے، بیمار لوک، ریل گڈیاں وچّ بچے، جوؤں نال بھرے ہوئے۔ بیماریاں—ٹائیفائیڈ، پیچش، گڈیاں چ ٹوائلٹ نئیں۔ اپنے آپ نوں راحت دین لئی، جدوں وی ٹرین رکدی، سانوں اس توں چھال مارنی پیندی سی۔ ایہہ اک معجزہ اے کہ اسی بچ گئے، ہزاراں لوکاں دے مرن دے نال۔ دوسرے انخلاء دے دوران ، 69،247 افراد نے سوویت یونین نو‏‏ں چھڈ دتا ، جنہاں وچ 25،501 شہری (9،633 بچے) شامل سن ۔ مجموعی طور اُتے ، 1942 دے دو انخلاء وچ ، 115،742 لوک چلے گئے: 78،470 فوجی تے 37،272 شہری (13،948 بچے)۔ ایہناں چوں تقریباً 90 فیصد غیر یہودی پولش سن، باقی دے بوہتے یہودی سن۔

پولش کئی وجوہات د‏‏ی بنا اُتے سوویت زیر کنٹرول ایران وچ طویل عرصے تک نئيں رہے ، جنہاں وچ شمالی ایران اُتے قبضہ کرنے والے سوویت حکا‏م د‏‏ی دشمنی (دیکھو ایران اُتے اینگلو سوویت حملہ ) ، اس دے نال ہی جرمن فوجاں دا خطرہ جو پہلے ہی قفقاز تک پہنچ چکيا سی (دیکھو کیس بلیو ) ، تے آخر کار ناقص حالات زندگی د‏‏ی وجہ تو‏ں۔ 

 پناہ گزیناں دے کیمپ 
پناہ گزیناں نے آخر کار کجھ مہینیاں دے بعد ایران چھڈ دتا، تے انہاں نو متعدد ملکاں، جداں لبنان ، لازمی فلسطین ، ہندوستان ، یوگنڈا ، کینیا ، تانگانیکا ، شمالی تے جنوبی روڈیشیا ، جنوبی افریقہ ، نیوزی لینڈ ، تے میکسیکو منتقل کر دتا گیا۔

 برطانوی افریقہ 
پناہ گزیناں چوں اک، ماریہ گبینویچ نے بعد چ لکھیا: "اسیں آخری ٹرانسپورٹ چ سوویت یونین چھڈن چ کامیاب ہو گئے۔ فیر وی، ہزاراں پریشان پولش اوتھے ای رہ گئے، کولخوز چ گھل دتے گئے۔ میں عشق آباد توں تہران تک پہاڑاں دے ذریعے ٹرکاں تے سفر نوں کدی نئیں بھلاں گی۔ جہنم دے بعد اسی بچ گئے، ٹیہران کیمپ چ زندگی اک وکھری سی، اک منظم زندگی سی۔ اک سکول، سکاؤٹس، تے مذہبی زندگی، جس دے ذریعے سانوں دنیا دے مختلف حصیاں چ بھیجیا جاندا سی ۔ باراں دناں دے بعد، اسی موزمبیق دے بیرا دی بندرگاہ تے پہنچے۔ بالغ لوک بے چین سن تے نامعلوم توں ڈردے سن، لیکن اسی، بچے، اک مہم جوئی لئی خوش ساں، اسی پہلے ای افریقہ چ پولینڈ دے لوک نئیں ساں، پہلے ای 22 کیمپ سن، جہناں چ 18,000 لوک سن جہڑے برطانوی علاقیاں چ مختلف تھاواں تے جلاوطن ہو چکے سن، افریقہ توں کینیا تک بکھرے ہوئے سن۔ کالونی 

پولش پناہ گزین جہڑے مشرقی افریقہ جا رئے سی، ایران توں جہاز چ گھل دتے گئے سن، یا ایران توں ہندوستان لے جایا گیا سی تے اک ہندوستانی بندرگاہ توں، مختلف افریقی منزلاں تے گھل دتا گیا سی۔ کینیا دی بندرگاہ ممباسا ، تانگانیکا دی بندرگاہاں تانگا تے دارالسلام ، تے موزمبیق دی بندرگاہاں بیرا تے لارینسو مارکس (جہڑی اج دا ماپوٹو اے)، پولش پناہ گزیناں لئی پہلے افریقی سٹاپ سن۔

بہت سارے پولش پناہ گزیناں نے جنہاں نے برطانوی مشرقی افریقہ وچ پناہ گزین کمیونٹیز وچ وقت گزاریا، خود دی شناخت دی اک سفید فام ذیلی شکل دا مظاہرہ کیتا، اپنے آپ نو گورے یورپی آبادکاراں دے مقابلے وچ مقامی آبادیاں نال زیادہ ملدے جلدے سمجھدے سن، جو اک توسیع پسند طاقت دے ہتھوں ظلم تے جبری ہجرت دے تجربے دے نتیجے وچ سی۔ اُتے ، دوسرے پولش پناہ گزیناں د‏‏ی گواہیاں برطانوی شاہی عہدیداراں دے رویاں د‏‏ی عکاسی کردیاں نيں۔ ایہ گل خاص طور تے کوجا، یوگنڈا چ واضح سی، جتھے مخلوط نسل دے حوالے نال خدشیاں ودھ گئیاں سن۔ 

 شمالی روڈیشیا 
اکتوبر 1942 وچ، شمالی روڈیشیا دے جنگی انخلاء تے کیمپاں دے ڈائریکٹر، گور براؤن نے مشرق وسطی توں تقریباً 500 پولش پناہ گزیناں دے آن دی توقع کیتی۔ اگست 1945 وچ ، شمالی روڈیشیا وچ پولش پناہ گزیناں د‏‏ی تعداد 3،419 سی ، جنہاں وچو‏ں 1،227 دارالحکومت لوساکا وچ کیمپاں وچ قیام کردے سن ، 1،431 کاپر بیلٹ وچ بوانا مکوبوا وچ ، نیاس لینڈ د‏‏ی سرحد اُتے قلعہ جیمسن وچ 164 تے شمالی صوبے وچ ایبرکوران وچ 597 رہندے سن ۔

آخری کیمپ جہڑا شمالی روڈیشیا چ ایبرکارن (اج دا مبالا، زیمبیا ) چ بنایا گیا سی۔ ایہ 1942 وچ قائم کیتا گیا سی۔ تقریباً 600 پولش پناہ گزیناں نو دستےآں وچ ایبرکارن لے جایا گیا۔ اوہ جہاز دے ذریعے دارالسلام تے کیگوما دے ذریعے جھیل تانگانیکا تے مپولنگا گئے، تے بعد چ اوہ لاری دے ذریعے گروپاں چ ایبرکارن گئے۔ وانڈا نووسیاد-اوسٹروسکا، تریخ دان تاڈیوس پیوٹروسکی ( دوسری جنگ عظیم دے پولش جلاوطن ) دے حوالے نال، یاد کیتا کہ ایبرکارن کیمپ نو سنگل روم ہاؤسز دے چھ حصیاں، اک واشنگ ایریا، اک لانڈری، اک چرچ، تے ست کلاساں دے نال چار سکول عمارتاں وچ تقسیم کیتا گیا سی۔ کھانا پکانا وچکار واقع اک وڈے باورچی خانے وچ کیتا جاندا سی۔ منتظمین چوں اک اک عمارت چ رہندا سی جہدے چ اک کمیونٹی سینٹر وی سی جتھے فلماں وکھائیاں جاندیاں سن۔ نووسیاد-اوسٹروسکا نے شام نوں گیت گاؤن، یورپ دی جنگ بارے جانکاری حاصل کرن لئی ریڈیو نوں اکٹھے سنن اتے شام نوں دوجیاں عورتاں نال دستکاری کرن دے نال کافی ملنسار تصویر پیش کیتی۔ 

 رہن سہن دے حالات 
پولینڈ دے لوکاں لئی افریقہ چ رہنا بہوں اوکھا سی جہڑے مقامی رسم و رواج تے بولیاں توں ناواقف سن تے اشنکٹبندیی موسم دے عادی نئیں سن۔ [ <span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2020)">حوالہ دی لوڑ اے</span> ] یوگنڈا چ، سب توں وڈے کیمپ - جہناں چ 3,000 بچے سن - کوجا ( جھیل وکٹوریہ دے کنارے مکون ضلع ) تے ماسینڈی ، مغربی یوگنڈا چ سن۔ ہر کیمپ دا اپنا سکول، کلب روم تے تھیٹر سی۔ رہائش قدیم سی: مٹی دے بنے ہوئے رہائش گاہاں، جنہاں دیاں چھتاں گھاس تے کیلے دے پتیاں نال بنیاں ہوئیاں سن۔

بوگدان حربز کوجا کیمپ وچ ٹھہریا: "سانوں کھان پین لئی کوئی پیسہ نئیں ملدا سی، سانوں اپنے خرچیاں لئی صرف 5 شلنگ مہینے ملدے سن۔ کھانا پہنچایا جاندا سی: چاول، آٹا، گوشت، لون، چینی، چاء، تے کجھ کافی۔ لوکاں نے اپنے باغات رکھے سن، سبزیاں دے نال۔ اسی بہت غریب ساں، نوکریاں نئیں سن، بچیاں دی کلاساں وچ کتاباں کھلیاں نئیں سن۔"

ماریہ گبینیویچ نے افریقہ چ چھ سال گزارے، بوانا مکوبوا ، شمالی روڈیشیا دے اک کیمپ چ: "ساڈے لئی، ایہ سب کجھ ہینرک سینکویچ دی کتاب صحرا تے بیابان چ دا اک منظر لگدا سی۔ مٹی دے بنے ہوئے گھر، افریقہ دے دل چ۔ کوئی وی چیز پولینڈ دی طرح نئیں لگدی سی، لیکن ساڈے کیمپ چ بالغاں نے ساڈی جڑاں تے زور دین لئی اپنی پوری کوشش کیتی۔ پولینڈ دا جھنڈا، تے گیٹ تے چٹا ایگل ۔" 

 کیمپاں دا بند ہونا 
جنوری 1944 وچ ، تمام مشرقی افریقی کیمپاں وچ پولش عملے نو‏‏ں کم کردتا گیا سی۔ برطانوی اتھارٹیز دے اک سرکاری خط وچ ایہ آکھیا گیا سی: "ایس گل تے اتفاق کیتا گیا اے کہ پولش بستیاں وچ فلاحی کم جاری رہنا چاہیدا اے تے گھٹ توں گھٹ عملہ رہنا چاہیدا اے تاں جے ایہ یقینی بنایا جا سکے کہ ایہ برقرار رکھیا جائے۔" جنوری 1948 وچ ، مشرقی افریقی پناہ گزین انتظامیہ دے کمشنر نے ایبرکارن کیمپ تو‏ں پولینڈ دے پناہ گزیناں د‏‏ی ملک بدری دے بارے وچ اک خط لکھیا۔ اوہ کیگوما توں دارالسلام جا رئے سی تے اوتھوں جہاز دے ذریعے برطانیہ جا رئے سی، جتھے اوہناں دے قریبی رشتہ دار - اکثر شوہر تے پتر جہڑے جنگ چ لڑ رئے سن - شہری نوکریاں لئی کورسز تے تربیت حاصل کر رئے سی۔ ایبرکارن توں دوبارہ آبادکاری نو آپریشن پول جمپ آکھیا جاندا سی۔

انگریزاں دا پولینڈ دے پناہ گزیناں نو‏‏ں مشرقی افریقہ وچ رکھنے دا کوئی ارادہ نئيں سی جدو‏ں انہاں نو‏‏ں اوتھ‏ے لے جانے دا فیصلہ کيتا گیا سی۔ 1941 دی ملک بدری توں پہلاں وی، ایہ گل پہلے ای طے ہو چکی سی کہ نکالے ہوئے لوک صرف "اک خاص یا عارضی مقصد" لئی مشرقی افریقہ جا رئے سی۔ اُتے ، اکتوبر 1946 وچ ، لندن وچ سیکرٹری آف اسٹیٹ نے اعلان کیتا کہ اوہ پناہ گزین جو گھٹ تو ں گھٹ 6 مہینےآں دے لئی اس علاقے وچ ملازمت حاصل کرسکدے نيں ، یا انہاں دے پاس اپنے آپ نو ں برقرار رکھنے دے لئی کافی رقم اے ، اوہ رہ سکدے ني ں۔ شمالی روڈیشیا چ، 245 لوکاں نو مستقل رہائش لئی قبول کیتا گیا۔ ایبرکارن توں اک اکلی عورت جس دی اک دھی تے اک پتر سی، جہدا پیو یورپ دی جنگ چ لاپتہ ہو گیا سی، تے اک مرد نوں رہن دی اجازت دتی گئی۔  اکلے بندے دا سراغ نئیں لگیا؛ عورت، جوزفا بیرونسکا، اپنے بچیاں دے نال جنوبی افریقہ چلی گئی۔ اوہدا پتر اک حادثے دی وجہ توں جوان ای مر گیا; اوہدی دھی ہلے وی اپنے پوتے پوتیاں دے نال جنوبی افریقہ چ رہندی اے۔ 

 ہندستان 
بمبئی چ پولینڈ دے قونصل، یوجینیس باناسینسکی دی کوششاں دی بدولت، بوہت سارے پولینڈ نے ایران چھڈ دتا تے ہندوستان چلے گئے۔ بھارتی سرکار نے 5000 یتیماں سمیت 10،000 پولش پناہ گزیناں دی میزبانی کرن لئی سہمت ہویا۔ بچیاں دی دیکھ بھال پولش ریڈ کراس تے بمبئی دے رہائشیاں نے کیتی۔ پہلے، انہاں نو بمبئی دے مضافات وچ باندرہ دے شہر منتقل کیتا گیا، جتھے ہانکا آرڈونونا نے بچیاں دی دیکھ بھال کیتی۔ فیر نوانگر دے مہاراجہ جام صاحب دی مدد نال جام نگر ، کاٹھیاوار دے پنڈ بالاچڈی دے نیڑے پولش بچیاں لئی اک خاص کیمپ بنایا گیا ( پولش پناہ گزیناں لئی نوانگر دے مہاراجہ دی مدد وی ویکھو)۔ مزید پولش نقل و حمل سمندر دے ذریعے ہندوستان جاندی سی ، جو اہواز د‏‏ی بندرگاہ تو‏ں بمبئی تک جاندی سی۔ بمبئی وچ تے اس دے آس پاس کئی کیمپ کھولے گئے ، جنہاں وچو‏ں سب تو‏ں وڈا کیمپ کولہاپور والیواڈے وچ واقع سی ، جتھ‏ے 5،000 افراد قیام کردے سن ۔ اوتھے رہن آلے لوکاں چ بوگدان زیکووسکی وی شامل سی۔

ویسلاوا پاسکیویچ، جہڑا کولہاپور چ رہندا سی، نے لکھیا: "ساڈی روزمرہ دی سرگرمیاں سکول، چرچ تے سکاؤٹنگ دے ذریعہ نشان زد کیتیاں گئیاں سن۔ اسی ذہنی طور تے اجہیاں تنظیماں ولوں تشکیل دتے گئے ساں، جویں کہ سوڈالٹی آف آور لیڈی ، تے دی یوکریسٹک صلیبی جنگ۔ اوتھے کھیڈاں دیاں ٹیماں، اک کوئر تے سرگرمیاں دے گروپ سن۔" 

کولہاپور وچ پولش پناہ گزیناں نے مقامی آبادی دے نال قریبی تعلقات بنائے۔ مقامی وکیل رامراؤ انگلے نے یاد کیتا کہ "پولینڈ دے لوک ساڈے نال برابر دا سلوک کردے سن، انگریزاں دے برعکس، جو سانوں گھٹیا نظر نال ویکھدے سن"، جد کہ نرملا نیسریکر نوں یاد اے کہ پولینڈ تے ہندوستانی باقاعدگی نال اکٹھے کھانا کھاندے سن تے تحفیاں دا تبادلہ کردے سن۔ جارج کوالسکی، جہڑا 1943 وچ ہندوستان پہنچیا، اپنے میزباناں نو "خوش آمدید تے مہمان نواز" دے طور تے یاد کردا اے، جد کہ روموالڈا سناجڈر، جہڑا 5 سال تک ویلیواد وچ رہندا سی، مقامی آبادی نو وی "واقعی مہمان نواز، مددگار" دے طور تے یاد کردا اے۔ انہاں نے ساڈے نال بہتر تعامل تے تجارت کرن دے لی کجھ پولش سکھیا۔ ہندوستان چ بہت سارے نوجوان پولش یتیماں نے اپنے تجربات تے ہندوستان چ برطانوی سامراج دے وچکار مماثلتاں ویکھیاں۔ ڈینوٹا پنیوسکا اپنے سکاؤٹ ٹروپ دے نال مالوان دے کوچ ٹرپ تے جان تے مقامی آزادی دے کارکناں دے نال "انگریزی، گھر جاؤ" دے نعرے لاندے ہوئے یاد کردی اے۔ 

 ایران تے مشرق وسطی 
1942 وچ ، پولینڈ تو‏ں تقریبا 120،000 پناہ گزیناں نے سوویت یونین دے دور دراز علاقےآں تو‏ں ایران منتقل ہونے دا آغاز کيتا۔  اس وقت ایران وچ سیاسی عدم استحکا‏م تے قحط دے باوجود پولینڈ دے پناہ گزیناں نو‏‏ں ایرانی عوام د‏‏ی مسکراہٹاں تے سخاوت تو‏ں استقبال کيتا گیا۔  1942 دے آخر تے 1943 دے اوائل وچ ، ایران وچ پولش کیمپ تہران ، اصفہان ، مشہد تے اہواز وچ واقع سن ۔ پہلے سکول تہران چ کھولے گئے ، جتھے اک سال دے بعد پولینڈ دے دس تعلیمی ادارے بن گئے ۔ اصفہان پولش یتیم خانے وچ ، اک بچےآں دا کیمپ کھولیا گیا ، جتھ‏ے 2،300 بچے تے 300 بالغ رہندے سن تے اٹھ ابتدائی اسکول بنائے گئے سن ۔ احواز وچ ، " کیمپ پولونیا " ایران چھڈنے والے پولینڈ دے باہر نکلنے دے اہ م مراکز وچو ں اک سی ، تے آخری احواز کیمپ 1945 وچ بند ہويا۔ 

پہلے پولش پناہ گزین 1942 دے گرمیاں چ فلسطین آئے۔ اوہ 14 توں 18 سال دے منڈے تے کڑیاں سن، جہڑے سوویت یونین چ رہندے ہوئے پولش فوج دی اک سکاؤٹ تنظیم دے رکن سن۔ سکاؤٹس دی نقل و حمل، جہڑی فلسطین جاندی سی، کیمپ بشیت ول ہدایت کیتی گئی سی۔ اوتھے سب نوں کئی ٹولیاں وچ ونڈیا گیا تے اوہناں نے اپنی پڑھائی شروع کر دتی۔ اگست 1942 وچ، چھوٹے (8–15 سال دی عمر) تے وڈے سکاؤٹس لئی دو سکول بنائے گئے۔ کلاساں یکم ستمبر 1942 نوں شروع ہوئیاں۔ مجموعی طور تے، 1942 تے 1947 دے وچکار، فلسطین دے پولش سکولاں چ 1,632 پڑھیار سن۔ مزید برآں، مصر چ تال الکبیر تے ہیلیوپولس چ سکول سن۔ مجموعی طور تے، 1943-44 چ مشرق وسطی چ پولش پناہ گزیناں لئی 26 سکول سن۔ 

 نیوزی لینڈ 
1944 وچ، نیوزی لینڈ دے وزیر اعظم، پیٹر فریزر ، نے پولش یتیماں تے ادھے یتیماں دی اک محدود تعداد نو لین تے اتفاق کیتا، جنہاں دے ماں پیو یا تے سوویت یونین یا تہران وچ مر چکے سن، یا جنہاں دے والد محاذ تے لڑے سن۔ اصفہان وچ رہندے ہوئے ، 105 اساتذہ ، ڈاکٹراں تے انتظامی کارکناں نو‏‏ں منتخب کيتا گیا ، اس دے علاوہ اک پادری ، فادر مائیکل ولنیوکزک ، تے دو رومن کیتھولک نناں۔ یکم نومبر 1944 نوں، یو ایس ایس جنرل جارج ایم۔ رینڈل (اے پی-115) جہاز تے 733 بچیاں دے نال ویلنگٹن پہنچیا۔

اس دے بعد بچےآں تے بالغاں نو شمالی جزیرے دے شہر پاہیاتوا منتقل کیتا گیا ، جتھ ے پولش چلڈرن کیمپ - پاہیاتوا - سابقہ فوجی بیرکاں وچ کھولیا گیا سی۔ اس وچّ اک کلبّ روم، اک ہسپتال اتے اک جم سی۔ کیمپ دی وڈی گلی دا ناں جنرل تاڈیوس بور کوموروسکی دے ناں تے رکھیا گیا سی۔ اتھے اک کنڈرگارٹن، اک مرداں دا سکول، اک عورتاں دا سکول اتے اک مڈل سکول سی۔ بعد چ، سکاؤٹنگ ٹیماں دا اہتمام کیتا گیا۔ پولش چلڈرن کیمپ نو نیوزی لینڈ دی حکومت نے پولش گورنمنٹ ان ایکسائل دی مدد نال مالی اعانت فراہم کیتی، جہڑی لندن چ قائم اے۔

 میکسیکو 
وزیر اعظم ولادیسلاو سکورسکی تے میکسیکو دی حکومت دے وچکار معاہدے تے، تقریباً 10,000 پولش پناہ گزین میکسیکو چ آباد ہو گئے۔ میکسیکو دی سرکار نے اوہناں دے قیام دی مالی مدد نہیں کیتی—پیسہ اک خاص پولش-برطانوی-امریکی کمیٹی دے فنڈاں توں آیا سی۔ میکسیکو چ پولیاں نوں اپنے کیمپاں توں باہر نکلن دی اجازت نئیں سی۔ اوہ کسان دے طور تے کم کردے سن، تے اوہناں دی پہلی ٹرانسپورٹ اکتوبر 1943 وچ 720 لوکاں دے نال ہندوستان راہیں آئی، جنہاں وچوں بوہتیاں زنانیاں تے بچے سن۔ اوہ وسطی میکسیکو دے شہر لیون دے نیڑے سانتا روزا دے اک کیمپ وچ آباد ہو گئے۔ ہور پولش ٹرانسپورٹ 1943 دے اخیر چ پہنچیاں۔

 پولینڈ جو سوویت یونین چ رہ گئے 
پولش فوج دے سوویت یونین تو‏ں نکلنے دے بعد ، باقی پولینڈ دے بارے وچ سوویتاں دا رویہ خراب ہو گیا۔ سوویت حکام تے ملک دے شہریاں دونے نے دعوی کيتا کہ چونکہ پولینڈ د‏‏ی فوج نے جرمناں تو‏ں لڑائی نئيں کيت‏ی سی ، لہذا پولینڈ نو‏‏ں کسی وی استحقاق دا حقدار نئيں سی۔ جنوری 1943 نوں، پیپلز کمیساریٹ فار فارن افیئرز نے پولینڈ دے سفارت خانے نوں اک نوٹ جاری کیتا، جس وچ اس نوں سوویت یونین وچ پولینڈ دے قونصلیٹاں نوں بند کرن تے ستمبر 1939 توں پہلاں کریسی وچ رہن آلے لوکاں نوں پولش شہریت دین دے فیصلے نوں کالعدم قرار دین دے بارے وچ دسیا گیا سی۔ سوویت پاسپورٹ حاصل کیتے۔ این کے وی ڈی دے ایجنٹاں نے فروری-مئی 1943 وچ پولینڈ نوں سوویت پاسپورٹ جاری کیتے۔ جنہاں نے انکار کیتا اوہناں نوں ستایا گیا، جیلاں وچ بھیج دتا گیا؛ ماواں نو دسیا گیا کہ جے اوہ انکار کردیاں نیں، تے اوہناں نو لیبر کیمپاں چ گھل دتا جائے گا تے اوہناں دے بچے یتیم خانیاں چ رہ جان گے۔ مجموعی طور تے، دوجے پولش جمہوریہ دے 257,660 شہریاں (190,942 بالغ تے 66,718 بچے) نے پاسپورٹ حاصل کیتے؛ 1,583 نے انکار کر دتا تے یا تے جیلاں یا گلاگ بھیج دتے گئے۔

جرمنی دی شکست تک سوویت اندرونی حصے چ رہن آلے پولینڈ دی حالت زار لئی، پولش آبادی دی منتقلی (1944–46) تے پولینڈ تے سوویت یوکرین دے وچکار آبادی دا تبادلہ ویکھو۔ جداں کہ جنگ دے بعد پولینڈ تے سوویت یونین دے وچکار کرزون لائن دے نال نويں سرحد ( یالت وچ اسٹالن د ی درخواست) د ی توثیق کيتی گئی اے ، اس دے بعد ہونے والی آبادی دے تبادلے نے تقریبا 1.1 ملین پولینڈ (بشمول پولش یہودیاں) دے نال نال تقریباً نصف ملین نسلی یوکرینیائیاں نو ں متاثر کيتا۔  سرکاری اعداد و شمار دے مطابق ، 1945 تے 1946 دے درمیان ریاستی زیر کنٹرول اخراج دے دوران ، آبادی د ی منتقلی دے لئی رجسٹرڈ ہونے والے پولینڈ دے 50 فیصد تو ں وی کم افراد نو ں سوویت یونین دے سب تو ں مغربی جمہوریہ چھڈنے دا موقع دتا گیا سی۔ اگلا بدلی 1955 – 59 وچّ سٹالن دی موت دے بعد ہوئی ۔ 

 ایہہ وی ویکھو 

 سوویت یونین توں پولشاں دا فرار
 کیٹن قتل عام
 سوویت یونین ولوں الحاق کیتے گئے پولینڈ دے علاقے
 پولینڈ دی واپسی (1944–1946)
 پولش شہریاں اُتے سوویت جبر (1939–1946)
 سوویت یونین چ دوجی جنگ عظیم دے جنگی قیدیاں دے کیمپاں دی فہرست
 افریقہ وچ پولش پناہ گزیناں دے قبرستاناں دی فہرست
 ایران پولینڈ تعلقات
 پاکستان وچ پولش لوک

 حوالے 

گٹھ:سوویت اتحاد دی سیاست
گٹھ:ترجمے نوں سمکھیاواں چاہیدیاں