کمہر دی لڑائی (۱۷۵۴)

کمہر دی لڑائی مہاراجہ سورج مل دی اگوائی چ بھرت پور دی بادشاہت تے مغل سلطنت دے وچکار اک تنازعہ سی، جس دی حمایت مراٹھیاں سمیت اس دے اتحادیاں نے کیتی۔

 جنگ 
کمبھیر دی نیہہ اک جٹّ سردار کمبھ نے کیتی سی۔ 1754 وچ، جدوں سورج مال بادشاہ سی، قلعہ مراٹھیاں دے محاصرے وچ آ گیا، کیونکہ پیشوا بالاجی باجی راؤ دا چھوٹا بھرا رگھوناتھراؤ ( سندیا تے ہولکراں دی مدد نال) اوہناں دے ماتحت ہونا چاہندا سی۔ تاہم محاصرہ کامیاب نئیں ہویا۔ 1754 وچ ، مغل شہنشاہ عالمگیر دوم دے کہنے اُتے ، کھنڈراؤ نے بھرت پور دے سورج مال دے کمہر قلعے دا محاصرہ کیتا ، جس نے عالمگیر دوم دے مخالف سراج الدولہ دا ساتھ دتا سی۔    اس دے فورا بعد ، گزی الدین خان ، امیر بخشی یا شہنشاہ د ی افواج دے سپریم کمانڈر نے مرہٹےآں دے نال اتحاد کیتا ، اپنے نال شاہی فوجاں د ی اک کافی فوج لے آئی جس دا اندازہ پچیس تو ں تیس ہزار دے درمیان سی۔ اس اتحاد نے، جے پور دے ہرگوند نٹانی دے تحت باقی فوجاں دے نال مل کے، 80,000 توں ودھ فوجیاں دی زبردست فوج ولوں کمبھیر دا مکمل گھیر لیا گیا۔ قابل ذکر اے کہ ایہ فوجی اس وقت خطے وچ موجود کسی وی دوسرے فوجیاں تو‏ں برتر سمجھے جاندے سن ۔ ملہار راؤ ہولکر تے عماد الملک سمیت 80،000 فوجیاں دے خلاف سورج مل د‏‏ی سربراہی وچ زبردست دفاع دا سامنا کرنے دے باوجود ، محاصرہ کرنے والےآں نو‏‏ں پِچھے ہٹنے اُتے مجبور ہونا پيا۔    

کمہر چ، ملہار راؤ ہولکر دے پتر، کھنڈے راؤ ، نوں اک جاٹ سوئول-گن نال مار دتا گیا۔ اکاؤنٹس مختلف ہن: اک تجویز کردا اے کہ اوہ اک 'نوچ' کڑی نے لالچ دتا سی، دوجا دعوی کردا اے کہ اوہ اک بیٹری دا معائنہ کردے ہوئے ماریا گیا سی۔ سر جادو ناتھ سرکار نے تجویز دتی اے کہ کھنڈے راؤ نو خندقاں دا معائنہ کردے ہوئے نشے چ گولی ماری گئی سی۔ نو بیویاں نے اس دے چتا تے خود نوں قربان کر دتا، سوائے اہلیا بائی دے ، جو اس ویلے حاملہ سی۔ دکھی ملہار راؤ نے بدلہ لین دا وعدہ کیتا ۔ سورج مال ، غیر معمولی طور تے مہذب، نے تعزیت تے چوغے بھیجے۔ اک مندر کھنڈے راؤ دے زوال نو نشان زد کردا اے۔  Gupta, Hari Ram (13 June 2021). Marathas And Panipat. Panjab University, 1961. p. 22.

پچھے ہٹن دے بعد، جاٹاں نے ، کمہیر چ اپنیاں کامیابیاں توں متاثر ہو کے، شاہی دارالحکومت دے نیڑے آلے دوالے دے علاقیاں نوں لٹن دا موقع پھڑ لیا۔ اس توں بعد، سورج ملّ اتے رگھوناتھ راؤ دے وچکار اک سمجھوتے دی ثالثی کیتی گئی۔ سورج مل نے شمالی ہندوستان وچ مراٹھیاں د‏‏ی حملےآں د‏‏ی مخالفت نہ کرنے دا عہد کيتا ، جدو‏ں کہ رگھناتھ راؤ نے آگرہ سبہ دے زیادہ تر علاقے اُتے قبضہ قبول کرنے اُتے اتفاق کيتا۔ اس سفارتی انتظام نے جاٹ طاقت دے علاقائی وستھار نوں بہت سہولت دتی۔1758 تک، ایہناں گھٹناواں نے کھیتر دے سیاسی منظر نامے نوں نمایاں طور تے بدل دتا سی، جس نال اتری بھارت دی طاقت گتی شیلتا وچ اک اہم موڑ سی۔ A Comprehensive History of India: 1712-1772, edited by A. C. Banerjee and D. K. Ghase. People's Publishing House. 1978. p. 496. Dwivedi, Girish Chandra; Prasad, Ishwari (1989). The Jats, Their Role in the Mughal Empire. Arnold Publishers. p. 169. ISBN 978-81-7031-150-8.

 حوالے 

گٹھ:مغل راج
گٹھ:جنگاں
گٹھ:مغل سلطنت دیاں لڑائیاں