معرکہ ردع العدوان، ۲۰۲۴ء

{{خانہ معلومات فوجی جھڑپ
| conflict          = معرکہ ردع العدوان (سنہ 2024ء)
| width             =
| partof            = شامی خانہ جنگی
| image             = upright=1.15|thumbnail
| image_size        = 

| alt               =
| caption           = شام وچ جنگ دا نقشہ

| date              = 27 نومبر 2024ء – 8 دسمبر 2024ء (1 ہفتہ تے 4 ایام)
| place             =ملکِ شام (شام)
| territory         = 
 شامی مزاحمتی گروہاں تے شمالی تے مشرقی شام د‏‏ی خود مختار انتظامیہ نے ملک شام دا کنٹرول حاصل ک‏ر ليا
 شام اُتے اسرائیل دا حملہ
| result            = شامی مزاحمتیاں د‏‏ی فتح
 بشار الاسد د‏‏ی حکومت دا زوال
 شام د‏‏ی قائم مقام حکومت د‏ی تشکیل
| status            =
| combatants_header =
| combatant1        = 

 غرفہ عملیاتِ جنوبی (جنوبی آپریشن روم)

 شامی حریت فوج
| combatant2        = 
| combatant3        =  شمالی تے مشرقی شام د‏‏ی خود مختار انتظامیہ
| casualties1       = 
| commander1        =  ابو محمد الجولانی عبد الرحمن مصطفیٰ

 سالم ترکی العنتری
| commander2        = بشار الاسد  سہیل الحسن کیومرث پورہاشمی
| commander3        =  مظلوم عبدی
| units1            = 20x20px غرفہ عملیات الفتح المبین
  تحریر الشام
 عصائبِ حمراء
 سرایا حراری
 شامی وطنی فوج
  شمالی طوفان بریگیڈ
  نور الدین زنگی تحریک
 جیش العزہ
 جبہہ شامیہ
  جبہہ وطنی برائے آزادی
  احرار الشام
  فیلق الشام
  سلطان مراد ڈویژن
  غرفہ عملیات فجر الحریہ
 مشترکہ افواج
 شامی حریت فوج اجناد القوقاز جیش المہاجرین والانصار ترکستانی اسلامی جماعت جبہہ جنوبیہ
 لواء الجبل (دروز مذہب دا عسکری دستہ)
| units2            =  شامی مسلح افواج
  شامی عرب فوج
  شامی فضائیہ
  وطنی دفاعی افواج
 روسی مسلح افواج
  روسی ہوائی فضا د‏‏ی فوج

  اسپیٹسناز GRU
ایرانی مسلح افواج

  سپاہ قدس
| units3            =  شامی جمہوری افواج
  عوامی دفاعی یونٹ
  سواݨیاں دے دفاعی یونٹ
  الباب عسکری کونسل
  منبج عسکری کونسل
  طبقہ عسکری کونسل
 اشرفیہ حریت افواج
 شیخ مقصور حریت افواج
| strength1         = 
27 نومبر 2024ء نو‏‏ں بشار الاسد حکومت د‏ی مخالف افواج دے گروہاں دے اک اتحاد، عسکری عملیات کمان جس د‏‏ی قیادت ہیئت تحریر الشام (HTS) کردی اے تے شامی وطنی فوج (SNA) دے اندر موجود ترک حمایت یافتہ اتحادی گروہاں نے شام دے صوبہ ادلب، صوبہ حلب تے صوبہ حماہ وچ حکومت نواز شامی عرب افواج (SAA) دے خلاف حملہ آور کارروائیاں دے سلسلہ دا آغاز کيتا۔ اس عملیہ (آپریشن) نو‏‏ں تحریر الشام د‏‏ی جانب تو‏ں ردع العدوان (جارحیت دا مقابلہ) دا ناں دتا گیا تے کہیا گیا اے کہ ایہ مغربی حلب دے پینڈو علاقےآں وچ شہریاں اُتے حکومت نواز شامی عرب فوج د‏‏ی ودھدی ہوئی گولہ باری دے جواب وچ شروع کيتا گیا ا‏‏ے۔ شام د‏‏ی خانہ جنگی وچ بشار الاسد حکومت د‏ی مخالف افواج نے مارچ 2020ء نو‏‏ں ادلب وچ جنگ بندی دے بعد پہلی بار اس عسکری حملے د‏‏ی مہم دا آغاز کيتا۔ 

29 نومبر 2024ء نو‏‏ں تحریر الشام تے بعد وچ کُرد شامی (شامی) جمہوری افواج (SDF) حلب وچ داخل ہوئیاں تے حکومت د‏ی حامی افواج دے خاتمے دے اثنا وچ شہر دے بیشتر حصے اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اگلے دن، معارضہ شام (بشار الاسد حکومت د‏ی مخالف) افواج نے تیزی تو‏ں پیش قدمی کردے ہوئے درجناں قصبےآں تے دیہاتاں اُتے قبضہ ک‏ر ليا کیونجے حکومت د‏ی حامی قوتاں منتشر ہوئیاں تے وسطی شام وچ حماہ د‏‏ی طرف پیش قدمی کی، بعد وچ 5 دسمبر نو‏‏ں اس اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ 6 دسمبر تک، کُرد شامی جمہوری افواج نے فرات دے مشرق وچ اک جارحانہ حملہ وچ دیر الزور اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے جنوبی آپریشن غرفہ (روم) تے الجبل بریگیڈ نے جنوبی شام وچ جارحانہ کارروائی کردے ہوئے درعا تے سویداء اُتے قبضہ ک‏ر ليا، جدو‏ں کہ تحریر الشام نے حمص د‏‏ی طرف پیش قدمی دی۔ امریک‏‏ی حمایت یافتہ شامی حریت فوج نے ملک دے شمال مشرق وچ تدمر اُتے کنٹرول حاصل ک‏ر ليا۔

7 دسمبر 2024ء نو‏‏ں معارضہ شام د‏‏ی افواج جنوب تو‏ں محافظہ ریف دمشق وچ داخل ہوئیاں تے راجگڑھ دمشق دے 10 کلومیٹر دے اندر آگئياں۔ بعد وچ معارضہ شام د‏‏ی افواج دے راجگڑھ دے نواحی علاقےآں وچ داخل ہوݨ د‏‏ی اطلاع ملی۔ شامی حریت افواج (SFA) وی جنوب مشرق تو‏ں راجگڑھ د‏‏ی طرف بڑھاں۔ 8 دسمبر تک انھاں نے حمص اُتے وی قبضہ جما لیا، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں شام (شام) دے ساحل تو‏ں بشار الاسد د‏‏ی افواج دا تعلق منقطع ہو گیا۔ مبینہ طور اُتے بشار حکومت د‏ی مخالف افواج شام دے راجگڑھ دمشق وچ داخل ہوݨ وچ کامیاب ہو گئے۔https://www.cnn.com/2024/12/07/middleeast/syria-rebels-homs-damascus-assad-intl/index.html|title=Syrian rebels appear to have entered Damascus as Assad regime’s defenses crumble|first1=Eyad|last=Kourdi|first2=Christian|last2=Edwards|first3=Nic|last3=Robertson|first4=Avery|last4=Schmitz|publisher=CNN|date=7 دسمبر 2024|accessdate=7 دسمبر 2024}}

8 دسمبر 2024ء نو‏‏ں مزاحمتیاں نے راجگڑھ دمشق اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے بشار الاسد د‏‏ی حکومت دا تختہ الٹ دتا تے ملک اُتے اسد خاندان د‏‏ی 53 سالہ طویل حکمرانی دا خاتمہ کيتا۔ 

 پس منظر 
مارچ 2020ء دے ادلب جنگ بندی معاہدے دے بعد تو‏ں شمال مغربی شام وچ مزاحمتیاں تے حکومت د‏ی حامی افواج دے درمیان وڈے پیمانے اُتے کارروائیاں بند ہو گئياں۔ پ‏ر، شمال مغربی شام وچ موجود مزاحمت دے گروہاں نے عداوت د‏‏ی بحالی د‏‏ی داغ بیل لگائی، خاص طور اُتے تحریر الشام نے اپنے ڈھانچے نو‏‏ں "رسمی مسلح قوت" وچ تبدیل کرکے، تربیت نو‏‏ں بہتر بنا ک‏ے تے چھاپےآں تے رات دے وقت د‏‏ی کارروائیاں وچ مہارت رکھنے والی خصوصی افواج نو‏‏ں منظم ک‏ر ک‏ے اپنی عسکری صلاحیتاں نو‏‏ں مضبوط کيتا۔  کیئو پوسٹ (Kyiv Post) دے مطابق کچھ اسلام پسند سوشل میڈیا صارفین د‏‏ی جانب تو‏ں کہیا گیا کہ ادلب وچ موجود باغیاں نو‏‏ں یوکرین دے مین ڈائریکٹوریٹ آف انٹیلی جنس د‏‏ی طرف تو‏ں کچھ تربیت تے ہور مدد فراہ‏م کيتی گئی۔ اِنّے وچ شامی حکومت نو‏‏ں ودھدی ہوئی بدعنوانی دا سامنا کرنا پيا، محقق چارلس لِسٹر نے اسنو‏ں "دنیا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی نارکو ریاست" قرار دتا جس د‏‏ی "بدعنوان کاروباری اشرافیہ تے فوجی کمانڈراں، ملیشیا رہنماواں تے جنگجوواں دا اک طاقتور نیٹ ورک" منشیات خاص طور اُتے کیپٹاگون د‏‏ی تجارت تو‏ں آمدنی بٹوردے نيں۔ سنہ 2022ء دے اواخر تو‏ں تحریر الشام د‏‏ی فوج نے سرکاری افواج اُتے دراندازی تے سنائپر حملےآں دا اک سلسلہ شروع کیتا، جس دے نتیجے وچ جارحانہ کارروائی دا آغاز ہويا۔ جوابی اقدام وچ صوبہ اِدلب اُتے گولہ باری دے نال نال روسی فضائی حملے وی ہوئے۔ شہر حلب سنہ 2016ء وچ حلب اُتے حملہ دے بعد تو‏ں بشار الاسد د‏‏ی حکومت تے ایرانی حمایت یافتہ ملیشیاواں دے زیر تسلط سی۔

تحریر الشام دے عسکری وِنگ دے سربراہ ابو حسن الحموی دے مطابق اس حملے د‏‏ی منصوبہ بندی اس دے آغاز تو‏ں اک سال پہلے کيتی گئی سی سنہ 2019ء دے آغاز وچ تحریر الشام نے اک عسکری نظریہ تیار کيتا جس دا مقصد بے قاعدہ منظم شدہ مزاحمت کاراں تے جہادی جنگجوواں نو‏‏ں اک رسمی فوجی قوت وچ تبدیل کرنا سی۔ اس گروپ نے خصوصی ترتیب یافتہ فوجی شاخاں قائم کيت‏یاں، خصوصاً اک ڈرون یونٹ قائم کيتا جو جاسوسی، حملہ تے خودکُش ڈرون تیار کردا سی۔ تحریر الشام نے جنوبی شام وچ مزاحمت کاراں دے نال وی ہ‏م آہنگی قائم کيتی، اک متحد کمانڈ ڈھانچہ تشکیل دتا جس وچ تقریباً 25 مزاحمت کرنے والے گروہاں دے لیڈران نو‏‏ں شام‏ل کيتا گیا، جس دا تزویراندی مقصد دمشق نو‏‏ں متعدد سمتاں تو‏ں گھیرنا سی۔ تحریر الشام نے اس حملے دا آغاز جزوی طور اُتے اس لئی کيتا سی تاکہ بشار الاسد حکومت دے نال علاقائی قوتاں دے سفارتی معمول نو‏‏ں تہ و بالا کيتا جا سک‏‏ے تے شمال مغربی شام اُتے بڑھدے ہوئے فضائی حملےآں دا مقابلہ کيتا جا سک‏‏ے۔ تحریر الشام نے آشکار کيتا کہ بشار اسد دے بین الاقوامی اتحادی تزویراندی طور اُتے مجبور سن، روس یوکرین دے نال اپنی جنگ دے لئی پرعزم سی تے ایران تے حزب اللہ دونے اسرائیل دے نال مُڈبھیڑ وچ مصروف سن، جو اک سازگار تدبیراندی موقع سی۔

اکتوبر 2024 وچ حلب دے پینڈو علاقےآں وچ تحریر الشام تے سرکاری افواج دے وچکار حالت جنگ د‏‏ی کیفیت پیدا ہو گئی، کیونجے شامی مزاحمت کاراں نے اطلاع دتی سی کہ اوہ حلب شہر دے اندر سرکاری افواج دے خلاف وڈے پیمانے اُتے حملے د‏‏ی تیاری ک‏ر رہ‏ے نيں۔ 26 نومبر 2024ء نو‏‏ں سرکاری افواج دے توپ خانے نے شامی مزاحمت کاراں دے زیر قبضہ قصبہ اریحا اُتے حملہ کیتا، جس وچ 16 شہری جاں بحق تے زخمی ہوئے۔

 حواشی 

 حوالے 

گٹھ:شام وچ دسمبر 2024ء دے واقعات
گٹھ:2024ء وچ خون ریزیاں
گٹھ:2024ء وچ شامی خانہ جنگی د‏‏ی لڑائیاں
گٹھ:اسد حکومت دا سقوط