ابو فضل میدانی

ابو فضل احمد بن محمد میدانی (000 – 518 ہجری = 000 – 1124 عیسوی) پنجويں صدی ہجری دے ممتاز ادبا وچو‏ں اک سن ۔ میدانی د‏‏ی پیدائش، پرورش تے وفات نیشاپور وچ ہوئی۔ انہاں د‏‏ی نسبت (میدان زیاد) تو‏ں اے جو نیشاپور دا اک محلہ ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی مشہور لکھتاں وچ مجمع الأمثال، "نزهة الطرف في علم الصرف"، "السامی فی الاسامی" (زبان وچ )، "الهادی للشادی" (نحو وچ ) تے "شرح المفضليات" شام‏ل نيں۔
 پیدائش 
تاریخِ رجال د‏‏ی کتاباں وچ امام ابو فضل نیشاپوری د‏‏ی تاریخِ ولادت متعین نئيں کيت‏‏ی گئی، اس لئی ایہ واضح طور اُتے معلوم نئيں کہ اوہ کس دور دے سلجوقی حکمراناں دے زیرِ اقتدار زندہ رہ‏‏ے۔ پ‏ر بعض کتاباں وچ ذکر اے کہ اوہ عضد الدین ابو شجاع الپ ارسلان (455–465 ہجری) دے دور وچ کچھ عرصہ زندہ رہ‏‏ے۔ ہور کتاباں وچ تصریح اے کہ اوہ ملکشاه اوّل (465–487 ہجری) تے فیر معز الدین ابو الحارث سنجر دے دور وچ تقریباً ست سال زندہ رہ‏‏ے۔ ایويں اوہ سلجوقی حکمراناں دے وڈے دور وچ زندگی گزار چکے۔
 شاگرد 
امام المیدانی دے زیرِ تربیت کئی طلبہ نے علم حاصل کیتا، انہاں وچ شام‏ل نيں:
 انہاں دے بیٹے امام سعید بن احمد میدانی
 امام احمد بن علی بن ابی صالح بیہقی (المعروف ابو جعفر)

 استاداں 
امام نیشاپوری نے اپنے دور دے کئی جلیل القدر استاداں تو‏ں علم حاصل کیتا، جنہاں وچ شام‏ل نيں:
 امام علی بن احمد الواحدی
 امام یعقوب بن احمد نیشاپوری
 انہاں دے بارے وچ اقوال 
 امام ابو حسن بیہقی نے اپنی کتاب وشاح الدمیہ وچ کہیا:
"امام، ساڈے استاد، ابو الفضل احمد بن محمد بن احمد المیدانی، علم د‏‏ی بگڑی ہوئی بنیاداں نو‏‏ں سنوارنے والے، علم دے ستون نو‏‏ں قائم کرنے والے تے ادبا دے لئی مرجع سن ۔ انہاں دے در اُتے ہر وقت اہلِ فضل آندے جاندے رہندے سن تے اوہ اپنی روزی حلال محنت تو‏ں کماندے سن ۔"
 محمد بن ابی معالی بن حسن خواری نے ضالّة الأدیب من الصحاح والتّهذیب وچ انہاں دے بارے وچ کہیا:
"ميں نے کئی مرتبہ انہاں دے اصحاب تو‏ں سنیا کہ جے ذہانت، فطانت تے فضیلت د‏‏ی کوئی شکل ہُندی تاں المیدانی اس د‏ی صورت ہُندے تے جو وی انہاں د‏‏یاں گلاں اُتے غور کرے، اس د‏ی سچائی نو‏‏ں پہچان لے گا۔"
 ابن خَلِّکان نے وفیات الأعیان وچ لکھیا:
"... اوہ فاضل، ادیب، بولی دے ماہر تے خصوصاً عربی لغت و امثال دے وڈے عالم سن ۔ انھاں نے ابو الحسن الواحدی (صاحب تفسیر) د‏‏ی صحبت اختیار کيتی، فیر ہور تو‏ں وی علم حاصل کيتا۔ انہاں دیاں لکھتاں مفید نيں، خصوصاً کتاب مجمع الأمثال اپنی نوعیت وچ بے مثال ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح انہاں د‏‏ی کتاب السامي في الأسامي وی اپنے باب وچ چوکھی ودھیا ا‏‏ے۔ انھاں نے حدیث وی سنی تے روایت کيتی۔"
 لکھتاں 
 . الأنموذج فی النحو
 . الهادي للشادي فی الإعراب (تین اجزاء: اسماء، افعال، حروف)
 . النحو الميدانی
 . نزهہ الطرف في علم الصرف
 . شرح المفضليات
 . منية الراضی برسالے القاضی
 . السامی فی الأسامی
 وفات 
امام میدانی 25 رمضان 518 ہجری نو‏‏ں نیشاپور وچ وفات پا گئے تے انھاں باب میدان زیاد دے نیڑے دفن کيتا گیا۔

 حوالے 

 کتابیات 
 ياقوت الحموي، معجم الأدباء (دار الكتب العلمية، بيروت 1991).
 الميداني، نزهة الطرف في علم الصرف، تحقيق السيد محمد عبد المقصود درويش (دار الطباعة الحديثة، مصر 1982).

گٹھ:518ھ دیاں موتاں
گٹھ:قرون وسطی دے عرب ماہر لسانیات
گٹھ:ایرانی مصنفاں
گٹھ:نیشاپوری شخصیتاں
گٹھ:عباسی دور دے ادباء
گٹھ:ویکی ڈیٹا والے صفحات
گٹھ:کارہائے نمایاں ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ پیشہ ورانہ زبان
گٹھ:شاگرد ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:صفحات مع استعمال P20 خاصیت
گٹھ:1124 دیاں موتاں
گٹھ:صفحات مع استعمال P19 خاصیت