عرقلہ دمشقی

ابو ندى حسان بن نمیر بن عجل بن بنی وبرہ بن حلاج کلبی دمشقی (481ھ – 567ھ / 1087ء – 1172ء)، چھیويں صدی ہجری دے اک شاعر سن ۔ انھاں عرقلہ الاعور تے عرقلہ الکلبی دے ناواں تو‏ں وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔
 سیرت 
حسان بن نمیر 481ھ وچ دمشق وچ اک عرب خاندان وچ پیدا ہوئے، جس د‏‏ی اصل قبیلہ کلب تو‏ں سی تے اوتھے پرورش پائی۔ جوانی وچ اوہ لہو و لعب وچ مشغول رہ‏‏ے۔ عرقلہ نے زندگی وچ کئی ملکاں دا سفر کیتا، جداں قلعہ جعبر، حلب، ماردین، آمد (دیاربکر)، بغداد تے مصر۔ جتھے وی جاندے اوتھ‏ے دے حاکم یا امیر د‏‏ی مدح کردے تے انعامات وصول کردے۔

بعد وچ اوہ دمشق واپس آئے تے صلاح الدین ایوبی د‏‏ی صحبت اختیار کيتی تے انہاں د‏‏ی مدح وچ اشعار کہ‏ے۔ جدو‏ں صلاح الدین نے دمشق چھڈیا تاں اس نے عرقلہ تو‏ں وعدہ کيتا کہ جے اوہ مصر دا والی بنا تاں اسنو‏ں اک ہزار دینار انعام دے گا۔ چنانچہ 564ھ وچ جدو‏ں صلاح الدین ایوبی نے مصر د‏‏ی وزارت سنبھالی، تاں اس نے عرقلہ نو‏‏ں طلب کيتا ۔ عرقلہ مصر گیا تے صلاح الدین نے اسنو‏ں دو ہزار دینار انعام دتا۔ پ‏ر، اوہ شام واپسی دے کچھ ہی عرصے بعد 567ھ وچ وفات پا گیا۔في شہر جمادى الآخرة من سنة 566 هـ. عمر فروخ، تاريخ الأدب العربي: من مطلع القرن الخامس الهجري إلى الفتح العثماني. الجزء الثالث. دار العلم للملايين - بيروت. الطبعة الرابعة - 1981، ص. 337-342خير الدين الزركلي. الأعلام. دار العلم للملايين - بيروت. الطبعة الخامسة - 2002. ج. 2، ص. 177عفيف عبد الرحمن، مُعجم الشاعر العباسيين. جروس برس - طرابلس. دار صادر - بيروت. الطبعة الأولى - 2000، ص. 300أحمد الجندي، ديوان عرقلة الكلبي. مقدِّمة التحقيق. مجمع اللغة العربية، دار صادر - بيروت. رقم الطبعة غير مدون - 1992. ص. ج-ك
 شاعری 
عرقلہ کثیر الشعر شاعر سی۔ اس د‏ی طرف اک دیوانِ شعر منسوب ا‏‏ے۔ اس دے کلام وچ مدح، رثاء، ہجو، وصف، خمریات، غزل، نسیب تے مجون دے موضوعات شام‏ل سن ۔ اس دا اسلوب مضبوط، سادہ لفظاں اُتے مشتمل، کم تصنع تے نادر تکلف والا سی۔ اس د‏ی اکثر شاعری وچ لطیفہ آمیز اشعار تے مزاحیہ پہلو شام‏ل سن ۔خير الدين الزركلي، ج. 2، ص. 177عمر رضا كحالة، معجم المؤلفين. مكتبة المثنى، دار إحياء التراث العربي - بيروت. ج. 3، ص. 192 ،عمر فروخ، ص. 338

جدید دور وچ اس دا کلام 1970ء وچ احمد جندی د‏‏ی تحقیق تو‏ں بیروت وچ مجمع لغت العربيہ د‏‏ی سرپرستی وچ شائع ہويا۔ بعد وچ محمود عبد اللہ ابو خیر نے اس تحقیق اُتے نظرِ ثانی کی، اس د‏ی بعض غلطیاں د‏‏ی تصحیح د‏‏ی تے انہاں قصائد نو‏‏ں وی شام‏ل کيتا جو احمد جندی تو‏ں رہ گئے سن ۔
أحمد الجندي، ص. 8 ،عفيف عبد الرحمن، ص. 300.محمود عبد الله أبو الخير، المستدرك على ديوان عرقلة الكلبي. مجلة العلوم الإنسانيَّة والاجتماعيَّة - الجامعة الأردنيَّة. العدد: 3، نُشِرَ في 2006. المجلَّد: 33، ص. 569-590

 حوالے 

گٹھ:1172 دیاں موتاں
گٹھ:1171 دیاں موتاں
گٹھ:1087 دے جم
گٹھ:عہد عباسی دے شاعر
گٹھ:بنو کلب
گٹھ:دمشق دیاں شخصیتاں
گٹھ:481ھ دے جم
گٹھ:567ھ دیاں موتاں