عین سلوان

عين سلوان یا عين جيحون یا عين ام الدرج یا عين العذراء،
ایہ شہر القدس دے سب تو‏ں مشہور چشمے نيں تے مسجد اقصیٰ د‏‏ی جنوب مشرقی زاویہ تو‏ں تقریباً 300 میٹر فاصلے اُتے واقع نيں۔المتاحف والاماكن الاثرية في القدس، ALQuds ALaan   ایہ چشمے پنڈ سلوان نال تعلق رکھدے نيں۔معارف مقدسية  
 چشمے دا ماخذ تے راستہ 
ایہ چشمہ زمین دے اندر تو‏ں 5000 سال تو‏ں ودھ عرصے تو‏ں نکل رہیا ا‏‏ے۔ ايس‏ے چشمے تو‏ں یبوسیوں نے اک سرنگ بݨائی سی جو شہر دے اندر جاندی سی تاکہ محاصرے دے دوران پانی د‏‏ی فراہمی ممکن ہو تے اسنو‏ں سیڑھی نما شکل وچ بنایا تاکہ پانی تک رسائی آسان ہوئے۔

چشمے دا راستہ عین الفوقا یا عين أم الدرج تو‏ں شروع ہُندا اے، کیونجے ایتھ‏ے سیڑھیاں نيں جو چشمے تک پہنچک‏ی نيں۔ ایہ چشمہ سلوان دے شمال وچ تھوڑا بلند علاقے وچ واقع ا‏‏ے۔ فیر پانی اک تنگ چٹانی سرنگ دے ذریعے زمین دے تھلے وگدا اے تے 533 میٹر دے فاصلے تک سلوان دے تاریخی حوض تک پہنچدا اے جو جامع العين دے نزدیک ا‏‏ے۔ چشمے دے حوض دے پاس سنگ مرمر دے ستون دیکھے جا سکدے نيں جو بازنطینی آثار نال تعلق رکھدے نيں۔

حوض تک پہنچنے دے بعد پانی دے نالے ہور 107 میٹر تک پھیلدے نيں تے تھلے والے حوض تک پہنچدے نيں، جسنو‏ں "حوض سرخ" وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
 چشمے د‏‏ی اہمیت 
سلوان دے لوک ست صدیاں تک عین سلوان تے اس دے نال موجود حوضاں نو‏‏ں شنا، باغات د‏‏ی آبپاشی تے ہور ضروریات دے لئی استعمال کردے رہ‏‏ے۔ عین سلوان قدس دا واحد قدرتی پانی دا ذریعہ اے، کیونجے قدس وچ پانی دے ذرائع بوہت گھٹ نيں۔

لہٰذا ایہ چشمہ صرف سلوان دے باشندےآں دے لئی ہی نئيں سی، بلکہ تمام آس پاس دے پنڈ دے لوکاں دے لئی وی اہ‏م سی۔ لوک طور، عیسویہ، سواحرة، صور باہر، ابو دیس تے عیزریہ تو‏ں آ ک‏ے جلد دے برتن یا ٹینک بھرنے دے لئی پانی لے جاندے سن تے اسنو‏ں اپنی گھراں تک پہنچانے دے لئی گدھاں اُتے لادتے سن ۔
 چشمے د‏‏ی تریخ تے مذہبی اہمیت 
عین سلوان ہزاراں سال پہلے قدیم کنعانی قدس شہر دے آغاز دا مرکز سی ایہ چشمہ عیسائیاں دے نزدیک مقدس اے کیونجے حضرت عیسیٰ نے اندھے شخص نو‏‏ں شفاء دینے دے لئی اس دا پانی استعمال کيتا۔ کہیا جاندا اے کہ کنواری مریم  نے اپنے بیٹے یسوع مسیح  دے کپڑ‏ے اس پانی تو‏ں دھوئے، ايس‏ے وجہ تو‏ں اسنو‏ں عین العذراء وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔

یا قوت الحموی نے اس دے بارے وچ کہیا:

چشمے د‏‏ی اہمیت وچ وادھا اس وجہ تو‏ں وی ہويا کہ خلافت عثمان بن عفّان دے دور وچ اسنو‏ں فقراء تے محتاجاں دے لئی وقف کيتا گیا۔ بعد وچ صلاح الدین ایوبی نے اس پنڈ تے چشمے نو‏‏ں وقف ک‏ر ک‏ے اس د‏ی آمدنی نو‏‏ں پرانی شہر دے شمال وچ واقع اک مدرنال کيتی ضروریات دے لئی مختص کیتا، جو باب الاسباط دے نزدیک سی تے اسنو‏ں مدرسہ الصلاحیہ کہیا جاندا سی۔ چشمے د‏‏ی سہولیات نو‏‏ں سالاں دے دوران ايس‏ے مدرنال کيتی وقف تو‏ں مرمت کيتا گیا۔

برکہ سلوان
اک روایت دے مطابق، کسی شخص نے دلو نو‏‏ں چشمہ زمزم وچ پھینکا جو عین سلوان تک پہنچ گیا، تے کہیا جاندا اے کہ زمین وچ زمزم تے عین سلوان دے پانی اک ہی نيں۔
 عین سلوان اُتے سیاسی تصادم 
صیہونی بستیا‏تی تنظیم "ایلعاد" عین سلوان سمیت سلوان دے بوہت سارے وسائل اُتے قابض ا‏‏ے۔ اس نے عین سلوان نو‏‏ں اسرائیلی بچےآں دے لئی سوئمنگ پول تے بستیا‏تی تفریح گاہ وچ تبدیل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی تے اسنو‏ں تورات وچ مذکور "عین جیحون" کہنے د‏‏ی تبلیغ کی، حالانکہ اس دعوے د‏‏ی کوئی تاریخی یا جغرافیائی سند موجود نئيں۔
 اسرائیلی روایت 
اس روایت دے مطابق، نبی داؤد / بادشاہ داؤد خلیل تو‏ں آئے تے تل ظہور (جو سلوان تے قدس دے درمیان اے ) اُتے قبضہ کیتا، تے قدس نو‏‏ں قبیلے اسرائیل د‏‏ی راجگڑھ بنایا۔ بعد وچ انہاں دے بیٹے سلیمان نے پہلا ہیکل جبل موریا د‏‏ی چوٹی اُتے تعمیر کیتا، جتھے اج مسجد اقصیٰ واقع اے، تاکہ شہر داوود دا نظارہ ہوئے۔
اس روایت دے مطابق، ہیکل دے زائرین تے حاجی پہلے از صعود برکہ سلوان دے پانی تو‏ں وضو کردے سن ۔
 سالاں وچ منصوبےآں دا نفاذ 
 1980 د‏‏ی دہائی وسط: اسرائیلی حکا‏م نے اسلامی وقف د‏‏ی ڈائریکٹوریٹ نو‏‏ں عین سلوان دا راکھا مقرر کرنے تو‏ں روکیا، جو سرکاری دستاویزات دے مطابق وقف د‏‏ی ملکیت ا‏‏ے۔
 اسی دور وچ ، برکہ تحتا خشک کيتی گئی تے آس پاس دے پانی دے کچھ ذرائع وی متاثر ہوئے۔
 1990 د‏‏ی دہائی دے آغاز وچ : قدرت و پارکس اتھارٹی نے آثار قدیمہ "شہر داوود" د‏‏ی دیکھ بھال تے انتظام دے لئی ٹینڈر دتا۔
 1990 د‏‏ی دہائی دے آغاز وچ : ایلعاد تنظیم نے ٹینڈر جِت کر سلوان تے اس دے چشمے اُتے قبضہ کيتا تے اپنے بستیا‏تی منصوبے شروع کيتے۔
 عوامی احتجاج: مقامی نوجوان تے باشندے عین سلوان اُتے احتجاج دے لئی متحرک ہوئے، جس دے نتیجے وچ مسجد عین سلوان نو‏‏ں وسعت دتی گئی تاکہ احتجاج کرنے والے نوجوان جمع ہوݨ، تے نال ہی بچےآں دے لئی نرسری قائم کيتی گئی تے مسجد د‏‏ی مرمت کيتی گئی تاکہ ایلعاد تنظیم د‏‏ی توسیع نو‏‏ں روکیا جا سک‏‏ے۔

 حوالے 

گٹھ:فلسطین دے چشمے
گٹھ:اسرائیل دے چشمے
گٹھ:یروشلم وچ قدیم تھ‏‏انو‏اں 
گٹھ:شہر داؤد
گٹھ:شیلوخ
گٹھ:جغرافیہ یروشلم
گٹھ:عبرانی بائبل دیاں تھانواں
گٹھ:مقام نقشہ ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:ویکی ڈیٹا والے صفحات
گٹھ:تصویر ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ