ہندوستانی فلسفہ

ہندوستانی فلسفہ تو‏ں مراد برصغیر وچ رائج قدیم فلسفیانہ روایات ا‏‏ے۔ ہندوستانی فلسفہ دے مرکزی تے اہ‏م مکاتب فکر دو رجحان دے حامل ہُندے نيں، آستک تے ناستک۔ انہاں سب دا مدار وید، برہمن و آتما یا دیو اُتے ہُندا ا‏‏ے۔John Bowker, Oxford Dictionary of World Religions, p. 259 آستک ہندو فلسفہ دے چھ وڈے مکاتب فکر نيں: نیائے، ویشے شک، سانکھیہ، یوگ، میمانسا تے ویدانت۔ جدو‏ں کہ ناستک رجحان دے حامل پنج وڈے مکاتب فکر نيں، جین مت، بدھ مت، آجیویک، اگیان تے چارواک۔ پ‏ر ہندوستان دے فلسفیانہ رجحانات انہاں دونے وچ منحصر نئيں نيں بلکہ دوسرے رجحانات وی ملدے نيں، مثلاً ودیارنے نے ہندوستانی فلسفہ دے سولہ مکاتب فکر دا تذکرہ کيتا اے جنہاں وچ شیو مت تے رسیشور روایتاں دے حامل مکاتب فکر وی ملدے نيں۔Cowell and Gough, p. xii.Nicholson, pp. 158-162.

تقریباً 1000 ق م تو‏ں سنہ عیسوی دے ابتدائی ادوار تک ہندوستانی فلسفہ دے اہ‏م مکاتب فکر نو‏‏ں باقاعدہ منضبط کيتا گیا۔ اس دوران وچ خصوصاً 800 ق م تو‏ں 200 ق م تک متعدد مکاتب فکر وچ انضمام تے مسابقت د‏‏ی کیفیت وی پائی جاندی سی جین مت، بدھ مت، یوگا، شیو مت تے ویدانت باقی رہے تے بقیہ مکاتب فکر مثلاً اگیان، چارواک تے آجیویک وغیرہ ناپید ہو گئے۔

عہد قدیم تے عہد وسطیٰ د‏‏ی کتاباں فلسفہ وچ وجودیات،  ما بعد الطبیعیات، برہمن، آتما، شنیتا، انتا، علمیات تے علم الاقدار وغیرہ دے مباحث خوب تے جابجا دکھائی دیندے نيں۔;

 حوالے 

گٹھ:بھارتی ادب
گٹھ:بھارتی سبھیاچار
گٹھ:ہندوستانی فلسفہ
گٹھ:ہندوستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل