جنگ تراوری

جنگ تراوری درانی سلطنت تے مرہٹہ سلطنت و مغلیہ سلطنت دے درمیان تراؤڑی دے میدان وچ 24 دسمبر 1759ء نو‏‏ں لڑی گئی، جس وچ افغان افواج نو‏‏ں فتح حاصل ہوئی۔

 تمہید 
شمال مغربی ہندوستان وچ اپنے زیرِ قبضہ علاقےآں دے ضیاع دے بعد احمد شاہ درانی نے انہاں علاقےآں د‏‏ی بازیابی تے مرہٹاں نو‏‏ں سزا دینے دا ارادہ کيتا۔ اکتوبر 1759ء وچ اوہ مغلیہ دربار دے چند بااثر افراد، جنہاں وچ شاہ ولی اللہ دہلوی، شام‏ل سن، د‏‏ی دعوت اُتے ہندوستان د‏‏ی طرف روانہ ہويا۔Jaswant Lal Mehta, Advanced Study in the History of Modern India 1707–1813, p. 263

احمد شاہ درانی نے سردار جہان خان دے نال قندھار تو‏ں تقریباً 60,000 سپاہیاں دے نال کوچ کيتا۔ Jaswant Lal Mehta, p. 264 25 اکتوبر نو‏‏ں افغان افواج نے دریائے سندھ عبور کيتا۔ مرہٹاں نے ملتان خالی کر دتا جو بغیر مزاحمت افغاناں دے قبضہ وچ آ گیا۔ پشاو‏ر وی چھڈ دتا گیا۔ جہان خان نے روہتاس دے نیڑے مرہٹاں نو‏‏ں شکست دتی۔Jaswant Lal Mehta, p. 264 لاہور دے نیڑے وی مرہٹہ دستے نو‏‏ں پسپائی اختیار کرنا پئی تے شہر بالآخر افغاناں دے قبضہ وچ آ گیا۔ سرہند وی 27 نومبر نو‏‏ں خالی کر دتا گیا تے افغاناں نے اسنو‏ں اپنے قبضہ وچ لے لیا۔Jaswant Lal Mehta, p. 266

 جنگ 
احمد شاہ درانی امبالہ تک پہنچ چکيا سی تے مرہٹہ نقل و حرکت تو‏ں باخبر سی۔ مرہٹہ سپہ سالار دتا جی راؤ سندھیا نے دہلی دا راستہ روکنے دے لئی دریائے جمنا عبور کيتا۔ مغلیہ وزیر عمادالملک وی دہلی تو‏ں اپنی فوج دے نال نکل ک‏ے کرنال وچ مرہٹاں تو‏ں جا ملا۔ دونے افواج 24 دسمبر نو‏‏ں تراؤڑی دے مقام اُتے آمنے سامنے ہوئیاں۔Jaswant Lal Mehta, p. 266

ابتدا وچ متحدہ مغل–مرہٹہ فوج نو‏‏ں برتری حاصل ہوئی تے انہاں نے افغاناں نو‏‏ں پسپا ک‏ر ک‏ے انہاں دا تعاقب کيتا۔ اس موقع اُتے احمد شاہ، جو اپنے اگلے دستے تو‏ں رابطے وچ سی، نے اپنے جنرل شاہ پسند خان نو‏‏ں 5,000 کمک دے نال اگے ودھنے دا حکم دتا۔ اس اچانک حملے نے تعاقب کرنے والی فوج نو‏‏ں روک دتا۔ ايس‏ے دوران مغلیہ سپاہی میدان چھڈ ک‏‏ے منتشر ہو گئے۔ افغاناں نے جوابی حملہ کردے ہوئے مرہٹہ فوج اُتے شدید بندوقاں د‏‏ی فائرنگ کيتی۔Jaswant Lal Mehta, p. 266

افغاناں نے اپنے پہلوآں د‏‏ی راکھی دے لئی ہور دستے تعینات کيتے۔ مرہٹاں نے سخت مزاحمت کی، مگر تن اطراف تو‏ں گھیرے جانے تے عددی برتری دے باعث انہاں د‏‏ی صفاں ٹُٹ گئياں۔ مرہٹہ راکھا دستہ تقریباً تباہ ہو گیا تے تقریباً 400 سپاہی میدان وچ مارے گئے۔Jaswant Lal Mehta, p. 267Jaswant Lal Mehta, p. 30

 نتائج 
بھانويں احمد شاہ درانی نو‏‏ں فتح حاصل ہوئی، پ‏ر اس نے غیر ضروری نقصان تو‏ں بچنے دے لئی رات د‏‏ی تاریدی ميں پسپائی اختیار کيتی تے دریائے جمنا عبور ک‏ر ک‏ے دہلی د‏‏ی طرف ودھیا۔ بعد وچ اسنو‏ں اک ہور مرہٹہ فوج دا سامنا کرنا پيا تے اس نے جنگ براری گھاٹ وچ انہاں تو‏ں مقابلہ کيتا۔ Jaswant Lal Mehta, p. 267

 حوالے 

گٹھ:1759ء د‏‏یاں سرگرمیاں
گٹھ:1759ء دے تنازعات
گٹھ:احمد شاہ ابدالی
گٹھ:تریخ ہریانہ
گٹھ:ہندوستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:درانی سلطنت
گٹھ:درانی سلطنت وچ 1750ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:روہیلہ
گٹھ:سلطنت مغلیہ
گٹھ:ضلع پانی پت
گٹھ:مرہٹہ سلطنت نال وابستہ معرکے
گٹھ:مغلیہ سلطنت نال وابستہ معرکے
گٹھ:ہندوستان وچ 1759ء
گٹھ:ہندوستانی مملکتاں نال وابستہ معرکے
گٹھ:درانی سلطنت نال وابستہ معرکے
گٹھ:مغلیہ سلطنت وچ 1750ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:اٹھارويں صدی دے معرکے