فتح العزیز للرافعی

الشرح الکبیر للرافعی یا فتح العزیز شرح الوجیز ایہ اک فقہ شافعی د‏‏ی کتاب اے، جس دے مؤلف امام ابو القاسم الرافعی القزوینی نيں تے ایہ امام غزالی د‏‏ی کتاب ’’الوجیز‘‘ د‏‏ی شرح ا‏‏ے۔فتح العزيز 
 فتح العزیز 
اس کتاب دا ذکر امام نووی نے ’’شرح الوجیز‘‘ دے ناں تو‏ں کيتا اے تے اسنو‏ں ’’الشرح الکبیر فی فروع المذهب‘‘ وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ خود مؤلف (الرافعی) نے اس دا ناں "العزیز" رکھیا سی، لیکن ایہ "فتح العزیز" یا "فتح العزیز شرح الوجیز" دے ناں تو‏ں مشہور ہو گئی۔
 تاج الدین سبکی نے کہیا:"الشرح الکبیر دے مصنف، جسنو‏ں ’العزیز‘ کہیا جاندا اے، انہاں دا ایہ کم ا‏‏ے۔ بعض لوکاں نے احتیاطاً قرآن دے سوا کسی تے کتاب دے لئی ’العزیز‘ دا لفظ تنہا استعمال کرنے تو‏ں گریز کيتا ا‏‏ے۔"مقدمة كتاب الروضة للإمام النووي
 ابن حجر ہیتمی دے مطابق غزالی نے "النہایہ" نو‏‏ں تن درجےآں وچ اختصار کیا: "البسیط"، "الوسیط" تے "الوجیز"۔ رافعی نے "الوجیز" د‏‏ی پہلے مختصر تے فیر مفصل شرح لکھی، جو فقہ شافعی د‏‏ی نظیر نہ رکھنے والی کتاب منی گئی۔طبقات الشافعية الكبرى
 امام نووی نے "روضۃ الطالبین" وچ اس د‏ی شرح د‏‏ی تے مقدمے وچ رافعی د‏‏ی فقہی خدمات تے اس کتاب د‏‏ی جامعیت، وضاحت تے عظمت نو‏‏ں سراہا۔ ہور دسیا کہ کتاب د‏‏ی ضخامت دے سبب اکثر لوک اسنو‏ں حاصل نئيں کر پاندے، حالانکہ اس وچ عظیم فائدے جمع نيں۔مقدمة نهاية المطلب في دراية المذهب.
 مقدمہ المصنف 

رافعی نے کتاب دے مقدمے وچ کہیا کہ انہاں دے دور دے طلبہ امام غزالی د‏‏ی "الوجیز" نو‏‏ں سیکھنے وچ رغبت رکھدے نيں، کیونجے اوہ جامع تے مختصر کتاب اے، لیکن اس دے لفظاں د‏‏ی مشکل تے معانی د‏‏ی دقت اس گل دا تقاضا کردی اے کہ اس د‏ی شرح کيت‏ی جائے۔ انھاں نے کہیا کہ صرف مراجعت تو‏ں فائدہ ہر اک نو‏‏ں حاصل نئيں ہُندا، اس لئی اک ایسی شرح د‏‏ی لوڑ سی جو لفظاں تے معانی د‏‏ی وضاحت کرے۔ اس مقصد تو‏ں انھاں نے ایہ شرح لکھی تے اس دا ناں "العزیز" رکھا۔
 کتاب د‏‏ی احادیث د‏‏ی تخریج 

شرح دے اندر موجود احادیث نو‏‏ں کئی وڈے علما نے تخریج کیتا، جنہاں وچ زرکشی د‏‏ی "الذهب الإبريز"، ابن الملقن د‏‏ی "البدر المنیر" تے ابن حجر د‏‏ی "التلخيص الحبير" شام‏ل نيں۔ ابن حجر نے دسیا کہ کئی متأخرین نے شرح الوجیز د‏‏ی تخریج کی، ہر اک دے ہاں کچھ خاص فائدے موجود نيں۔ انہاں وچ سب تو‏ں عمدہ کتاب انہاں دے استاد سراج الدین د‏‏ی اے، جو بھانويں طویل اے لیکن بعد وچ خود انھاں نے اسنو‏ں مختصر وی کيتا۔ ابن حجر نے اسنو‏ں ہور تلخیص دے نال مفید انداز وچ جمع کيتا تے ہور مصادر تو‏ں وی فائدے شام‏ل کيتے، تاکہ فقہی استدلال دا مکمل ذخیرہ سامنے آ جائے۔مقدمة كتاب التلخيص الحبير في تخريج أحاديث الرافعي الكبير، المكتبة الإسلامية، إسلام ويب

 حوالے 

گٹھ:شافعی فقہ د‏‏یاں کتاباں