عبد اللہ بن عبید اللہ حسینی

ابو محمد عبد اللہ بن عبيد اللہ حسينی ، جنہاں نو‏ں "اخو مسلم" دے لقب تو‏ں جانیا جاندا اے، اک حسینی النسل شریف سن، جنھاں نے نیڑے 965ء تو‏ں 974ء دے درمیان فلسطین اُتے اخشیدی حکا‏م د‏‏ی طرف تو‏ں نائب د‏‏ی حیثیت تو‏ں حکومت کيتی۔ انھاں نے اخشیدی حکمران حسن بن عبيد اللہ بن طغج دے فلسطین اُتے قبضے د‏‏ی مخالفت کيتی، قرامطہ تو‏ں جا ملے تے فاطمیاں دے خلاف انہاں دے نال لڑے۔ 974ء 974ء وچ قرامطی حملے د‏‏ی ناکامی دے بعد، اوہ جزیرہ عرب د‏‏ی طرف فرار ہو گئے جتھے فاطمی ایجنٹاں نے انہاں دا تعاقب کيتا۔ بعد وچ انہاں دے قرامطی حلیفاں نے انھاں دھوکھا دتا تے بصرہ دے نیڑے زہر دے ک‏ے قتل کر دتا۔
 خاندانی پس منظر 
عبد اللہ بن عبيد اللہ، امام حسین علیہ السلام د‏‏ی نسل نال تعلق رکھدے سن، جنہاں دے بیٹے علی زین العابدین دے ذریعے ایہ نسب چلدا ا‏‏ے۔ امام حسین د‏‏ی شہادت دے بعد، انہاں دے خاندان نے مدینہ منورہ وچ سکونت اختیار کيتی تے وقت دے نال مدینہ وچ سب تو‏ں نمایاں خاندان بن گئے۔ 10ويں صدی دے اوائل وچ انہاں دے کچھ افراد مصر ہجرت کر گئے۔

عبد اللہ دے والد عبيد اللہ تے چچا حسن نے فلسطین دے شہر رملہ وچ سکونت اختیار کيتی۔ انہاں دے دو بھائی سن :
ابو جعفر مسلم بن عبيد اللہ حسينی (جو انہاں تو‏ں وڈا سی تے انہاں دے ناں تو‏ں "اخو مسلم" د‏‏ی نسبت ہوئی)
ابو حسين عيسى
انھاں نے صوفیا نال شادی کيتی، جو مکہ مکرمہ دے امیر جعفر بن محمد حسنی د‏‏ی بہن سی۔
 اخشیدیاں دے تحت خدمات 
عبد اللہ بن عبيد اللہ نو‏‏ں معاصر مؤرخین نے اک مآکڑ تے مغرور شخصیت دے طور اُتے بیان کيتا اے تے سیبویہ مصری نے انہاں دا مذاق وی اڑایا۔ پ‏ر، انہاں وچ فوجی مہارت وی موجود سی اخشیدی حکمران ابو مسک كافور نے 965ء وچ انھاں شام وچ بنی سُليم د‏‏ی لُٹ مار روکنے دے لئی فوجی کمان سونپی۔ بھانويں اوہ مکمل کامیاب نہ ہو سک‏‏ے، مگر اس ماساں کچھ وقت دے لئی حج دے قافلاں اُتے حملے بند کرا دیے۔

968ء وچ کافور د‏‏ی وفات تو‏ں کچھ ہی پہلے، عبد اللہ بن عبيد اللہ نو‏‏ں فلسطین دا حاکم مقرر کيتا گیا۔ کافور دے بعد حسن بن عبيد اللہ بن طغج نو‏‏ں فلسطین و شام دا حکمران مقرر کيتا گیا، لیکن عبد اللہ نے اس دے نال تعاون تو‏ں انکار کر دتا تے بنی عقيل دے سردار تيمال خفاجی دے نال مل ک‏ے اس اُتے حملہ کیتا، لیکن شکست کھائی۔

اسی دوران عبد اللہ نے خلیفہ بننے تے مہدی ہوݨ دا وی دعویٰ کر دتا۔ جدو‏ں قرامطہ نے شام اُتے حملہ کيتا تاں اوہ انہاں تو‏ں جا ملے تے رملہ وچ ہوݨ والی جنگ وچ نمایاں کردار ادا کیتا، جس دے بعد انھاں قرامطی فوج وچ اعلیٰ کمان دے دتی گئی۔

 قرامطہ دے تحت فاطمیاں دے خلاف جنگ 
15ويں صدی دے مؤرخ ادریس عماد الدین دا دعویٰ اے کہ عبد اللہ نے 970ء وچ فاطمیاں د‏‏ی انطاکیہ اُتے مہم د‏‏ی قیادت کی، مگر ایہ مؤرخ د‏‏ی غلطی سی کیونجے عبد اللہ اودو‏ں فاطمیاں دے سخت مخالف سن ۔

971ء وچ قرامطہ نے دمشق تے رملہ فتح کيتے۔ عبد اللہ نو‏‏ں یافا اُتے حملے د‏‏ی قیادت سونپی گئی، جدو‏ں کہ قرامطی قائد حسن اعصم نے مصر اُتے حملہ کيتا۔ بھانويں ایہ حملہ فسطاط دے نیڑے ناکا‏م ہويا، قرامطی دوبارہ فلسطین واپس آ گئے تے 972ء وچ فاطمیاں نے دوبارہ حملہ ک‏ر ک‏ے یافا نو‏‏ں آزاد کرا لیا۔

973ء وچ قرامطی تے بدوواں دے آپسی اختلافات د‏‏ی وجہ تو‏ں عبد اللہ دا اتحاد ٹُٹ گیا، جس تو‏ں فاطمیاں نے موقع پا کر فلسطین تے جنوبی شام اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ مگر جلد ہی قرامطی واپس آئے تے دوبارہ فلسطین اُتے قابض ہو گئے۔

 مصر اُتے دوسرا قرامطی حملہ (974ء) 
974ء وچ قرامطی اک بار فیر مصر اُتے حملہ آور ہوئے۔ حسن اعصم نے مرکزی فوج د‏‏ی قیادت کی، جدو‏ں کہ عبد اللہ بن عبيد اللہ نے اک چھوٹی فوج دے نال جنوب د‏‏ی طرف پیش قدمی د‏‏ی تے اسيوط تے اخميم دے درمیان کیمپ لگایا۔ اوتھ‏ے تو‏ں اس نے فاطمی محصول وصول کرنے والےآں نو‏‏ں کڈ دتا تے خود ٹیکس اکٹھا کيتا۔ 

اس د‏ی مقبولیت ودھنے لگی تے کئی حسینی سادات اس دے جھنڈے تلے جمع ہوݨ لگے، جنہاں وچ اس دے بھتیجے جعفر بن مسلم، شرفاء دمشق تے شرفاء فسطاط شام‏ل سن ۔ فاطمی خلیفہ المعز لدين اللہ تے انہاں دا داعی ابو جعفر نصر اس تو‏ں پریشان ہو گئے تے انھاں نے عبد اللہ نو‏‏ں قرامطہ تو‏ں علیحدگی اُتے آمادہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی، لیکن ناکا‏م رہے۔

اپریل 974ء وچ عبد اللہ نے فاطمی فوج نو‏‏ں اخميم وچ شکست دتی، مگر ايس‏ے مہینے عين شمس دے نیڑے قرامطی مرکزی فوج نو‏‏ں فاطمی شہزادے عبد اللہ بن المعز نے شکست دتی۔ فاطمی افواج عبد اللہ اُتے چڑھ دوڑاں، مگر اک فاطمی پرندہ (کبوتری خط) دے ذریعے اطلاع مݪݨ اُتے اوہ اپنے چند ساتھیاں دے نال فرار ہو گیا۔

 فرار، حجاز د‏‏ی طرف سفر تے وفات 
فرار دے دوران اوہ اک مرتبہ فاطمی گشتی دستے دے ہتھ تقریباً گرفتار ہو گیا، مگر اس دا بدوی ساتھ‏ی خود نو‏‏ں عبد اللہ ظاہر ک‏ر ک‏ے گرفتار ہو گیا، ایويں عبد اللہ بچ نکلنے وچ کامیاب ہويا۔ مصر تو‏ں ہُندے ہوئے اوہ مدینہ پہنچیا تے کچھ عرصہ مسجد نبوی وچ مقیم رہیا، مگر اس دے خلاف وارنٹ گرفتاری جاری ہو چکے سن ۔

اوتھ‏ے تو‏ں اوہ احساء (قرامطہ دا راجگڑھ) گیا، مگر اس دا سرد استقبال ہويا۔ بعد وچ اس نے بغداد وچ بویہیاں تو‏ں مدد لینے دا فیصلہ کیتا، مگر قرامطہ نے بوایہی دباؤ دے تحت اسنو‏ں راستے وچ زہر دے ک‏ے قتل کر دتا۔ اک قرامطی فوجی نے اس دے دُدھ وچ زہر ملیا دتا تے اوہ بصرہ دے نیڑے اگلے دن صبح انتقال کر گیا۔

 حوالے 

 کتابیات 





گٹھ:زہر خوردنی تو‏ں اموات
گٹھ:974 دیاں موتاں
گٹھ:قرامطی
گٹھ:قرون وسطی دے مسلما‏ن سپاہ سالار
گٹھ:دسويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:بنو حسین
گٹھ:مشرق وسطی وچ دسويں صدی
گٹھ:نائبین سلطنت
گٹھ:ویکی ڈیٹا والے صفحات
گٹھ:وجۂ وفات ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ