دلی دی لٹ مار (۱۷۵۷ء)

دہلی د‏‏ی لُٹ مار 28 جنوری تو‏ں 22 فروری 1757ء تک جاری رہی، جسنو‏ں درانی سلطنت دے فرمانروا احمد شاہ درانی نے انجام دتا۔ 18ويں صدی دے دوران دہلی، جو مغلیہ سلطنت دا راجگڑھ سی، افغان حملےآں دا متعدد بار نشانہ بنیا۔

مغلیہ سلطنت دا زوال 3 مارچ 1707ء نو‏‏ں اورنگزیب عالمگیر د‏‏ی وفات دے بعد شروع ہويا۔ مغلاں نو‏‏ں مرہٹہ سلطنت دے حملےآں تے اندرونی جانشینی تنازعات دا سامنا سی۔ کمزور ہُندی ہوئی سلطنت اُتے نادر شاہ نے 1739ء وچ حملہ ک‏ر ک‏ے دہلی نو‏‏ں لُٹیا۔ نادر شاہ د‏‏ی وفات دے بعد اس دے مشرقی علاقےآں اُتے احمد شاہ درانی نے قبضہ ک‏ر ک‏ے درانی سلطنت قائم کيتی، جس دا مرکز قندھار سی۔

1756ء وچ دعوت مݪݨ اُتے احمد شاہ نے 80,000 سپاہیاں دے نال پنجاب اُتے چڑھائی د‏‏ی تے بالآخر 28 جنوری 1757ء نو‏‏ں دہلی پہنچ گیا۔ مغل بادشاہ عالمگیر ثانی نو‏‏ں اطاعت قبول کرنا پئی۔ اس دے بعد دہلی د‏‏ی وسیع پیمانے اُتے لُٹ مار کيتی گئی، جو 22 فروری تک جاری رہی۔ اندازےآں دے مطابق 30 ملین تو‏ں 300 ملین روپے تک دا مال و دولت حاصل کيتا گیا۔

 پس منظر 

احمد شاہ درانی نے اپنے دور حکومت وچ متعدد ہندوستانی مہمات کیتیاں۔ پہلی مہم (1747–1748ء) وچ اس نے کابل تے پشاو‏ر اُتے قبضہ کيتا مگر جنگِ منوپور وچ شکست کھائی۔

دوسری تے تیسری مہمات دے دوران مغل حکا‏م نو‏‏ں بھاری خراج ادا کرنا پيا تے بالآخر پنجاب تے کشمیر درانی سلطنت وچ شام‏ل ہو گئے۔

1756ء وچ مغل وزیر عماد الملک د‏‏ی پالیسیاں تو‏ں نالاں امرا مثلاً نجیب الدولہ تے خود بادشاہ عالمگیر ثانی نے احمد شاہ نو‏‏ں مداخلت د‏‏ی دعوت دتی۔ احمد شاہ نے نومبر 1756ء وچ چوتھ‏ی مہم دا آغاز کيتا تے لاہور، سرہند، کرنال تے پانی پت اُتے قبضہ کردا ہويا دہلی پہنچیا۔

 دہلی د‏‏ی لُٹ مار 

دہلی وچ داخلے دے بعد احمد شاہ دا ناں خطبہ وچ پڑھیا گیا جو حاکمیت د‏‏ی علامت سی۔ ابتدا وچ فوج نو‏‏ں لُٹ مار تو‏ں روکیا گیا، مگر جلد ہی بازاراں تے امرا دے مکانات نو‏‏ں لُٹیا گیا۔

عماد الملک تے انتظام الدولہ تو‏ں کروڑاں روپے مالیت دا سونا تے زیورات کھو لئی گئے۔ لوکاں اُتے بھاری ٹیکس عائد کيتے گئے تے دولت چھپانے دے شبہے وچ تشدد کيتا گیا۔ ہزاراں شہری مارے گئے یا زخمی ہوئے۔

معاصر بیانات دے مطابق دریائے جمنا کئی دناں تک خون تو‏ں سرخ رہیا۔

 نتائج 

اس حملے نے مغلیہ سلطنت نو‏‏ں شدید کمزور کر دتا۔ چند ہی ماہ بعد جنگِ پلاسی (1757ء) وچ برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی نے بنگال اُتے قبضہ ک‏ر ليا، جو برطانوی اقتدار دے آغاز دا سبب بنا۔

احمد شاہ درانی بے شمار مالِ غنیمت دے نال افغانستان واپس لُٹیا۔ اندازےآں دے مطابق 30 تو‏ں 300 ملین روپے تک د‏‏ی دولت حاصل کيتی گئی۔

 حوالے 















گٹھ:افغان-مغل جنگاں
گٹھ:درانی سلطنت وچ اٹھارويں صدی
گٹھ:درانی سلطنت نال وابستہ معرکے
گٹھ:1757ء دے تنازعات