دریائے گیبے

دریائے گیبے (دریائے عظیم گیبے بھی) جنوب مغربی ایتھوپیا وچ دریائے اومو دا سب تو‏ں وڈا معاون دریا اے تے عام طور اُتے جنوب تو‏ں جنوب مشرق وچ وگدا ا‏‏ے۔ دریائے گیبے، نسبتا چھوٹے دریائے وابے دے نال مقام  اُتے ملکر دریائے اومو د‏‏ی تشکیل کردا ا‏‏ے۔ نکاسی دے پورے طاسنو‏ں دریائے اومو۔گیبے دے طاس دا ناں دتا جاندا اے، جس وچ گیبے تے اومو بالترتیب اُتے تے تھلے دے علاقےآں د‏‏ی نکاسی کردے نيں۔ ایتھوپیا دے بوہت‏ے دریاواں د‏‏ی طرح دریائے گیبے وی کشتی رانی دے قابل نئيں ا‏‏ے۔

 جائزہ 

دریائے گیبے، بیلا قصبے دے شمال تے چومین دلدل دے مغرب وچ ، گوڈیا بلا ووریڈا، جو مشرقی ویلگا زون، اورومیا ریجن وچ واقع اے، تو‏ں ۲٬۰۰۰ میٹر تو‏ں ودھ د‏‏ی بلندی تو‏ں نکلدا ا‏‏ے۔ اس دے بعد دریا عام طور اُتے جنوب مشرق د‏‏ی طرف دریائے وابے دے نال اپنے سنگم د‏‏ی طرف وگدا ا‏‏ے۔ اس د‏ی معاون ندیاں وچ عمارہ، النگا تے دریائے گلجل۔گیب شام‏ل نيں۔ گیبے دے جنوبی نکاسی آب دے علاقے وچ گیبے دا علاقہ شام‏ل اے، جو اورومو تے سداما لوکاں د‏‏ی متعدد تاریخی سلطنتاں دا مقام ا‏‏ے۔ دریائے گیب ۱۰۶۰ میٹر د‏‏ی بلندی اُتے دریائے وابے دے نال اپنے سنگم اُتے ختم ہُندا اے تے اس طرح دریائے اومو بندا ا‏‏ے۔

بھانويں اس دے کنارے تے واٹرشیڈ زمانہ ما پہلے تریخ تو‏ں ہی آباد نيں، گیبے دا تذکرہ سب تو‏ں پہلے شہنشاہ سرسا ڈینگل دے رائل کرانیکل وچ ملدا اے، جو سنہ ۱۵۶۶ء وچ اس خطے دے شمال وچ اک مہم اُتے نکلیا سی۔ G.W.B. Huntingford, The historical geography of Ethiopia from the first century AD to 1704, (Oxford University Press: 1989), p. 143 دریائے گیبے نو‏‏ں دیکھݨ والا سب تو‏ں پہلے ریکارڈ شدہ یورپی پرتگالی پادری انتونیو فرنینڈس سی، جس نے سنہ ۱۶۱۳ء وچ دریائے گیبے نو‏‏ں اودو‏ں عبور کيتا جدو‏ں اوہ اینیریا چھڈ ک‏‏ے جنجیرو وچ داخل ہويا۔ فرنینڈس نے بعد وچ دریائے گیبے نو‏‏ں "نیل تو‏ں ودھ پانی رکھنے والے دریا" دے طور اُتے بیان کيتا۔ Baltazar Téllez, The Travels of the Jesuits in Ethiopia, 1710 (LaVergue: Kessinger, 2010), p. 194 اس دے بعد، انیہويں صدی تک یورپی باشندے گیب اُتے نئيں گئے، اس لئی فرنینڈس دا بیان مستند رہیا تے اسنو‏ں مقامی سیاحاں تو‏ں حاصل کردہ معلومات اُتے ترجیح دتی گئی۔ As Charles Johnston laments in his work, Travels in Southern Abyssinia through the Country of Adal to the Kingdom of Shoa (London, 1844), vol. 2 pp. 113-125

 حوالے 

گٹھ:ایتھوپیا وچ آبی آوا جائی

گٹھ:ایتھوپیا دے دریا