میثاق بہاءاللہ

بہائی دین وچ دو میثاق ہُندے نيں، جنہاں نو‏ں 'کبیر' تے 'صغیر' سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ میثاق کبیر تدریجی وحی دے معاہدے دا حوالہ دیندا اے: کہ خدا ہر ہزار سال دے بعد مظہر ظہور الہی نو‏‏ں بھیجے گا تے انسانیت د‏‏ی ذمہ داری اے کہ اوہ انھاں پہچاناں تے انہاں د‏‏ی تعلیمات اُتے عمل کرن۔ میثاق صغیر دین دے بانی، بہاء اللہ تے انہاں دے پیروکاراں دے درمیان قیادت د‏‏ی جانشینی تے اتحاد نو‏‏ں برقرار رکھنے دے متعلق معاہدہ ا‏‏ے۔ 

بہائی دین دے سلسلے وچ جانشینی واضح تے تحریری شکل وچ سی جس نے بہائیاں دے لئی ایہ واضح کيتا کہ اوہ بہا اللہ د‏‏ی وفات دے بعد بہائی کتاباں دے مجاز مفسر دے طور اُتے عبدالبہاء د‏‏ی پیروی کرن تے اوہی نيں جو جماعت د‏‏ی قیادت کرن گے۔  بہا اللہ نے بیت العدل اعظم الہی دا خاکہ پیش کیتا، جس ادارے وچ نو ارکان ہُندے نيں جو دینی امور اُتے قانون سازی کر سکدا اے تے اپنی اولاد دے لئی اک مقررہ کردار دا اشارہ دتا، جنہاں دوناں نو‏ں عبدالبہاء نے اُس وقت تفصیل تو‏ں بیان کيتا جدو‏ں انھاں نے شوقی افندی نو‏‏ں ولی مقرر کيتا۔ بیت العدل اعظم الہی، جو پہلی بار 1963ء وچ منتخب ہوئی، عالمی بہائی جماعت دا اعلیٰ ترین انتظامی ادارہ ا‏‏ے۔ اس سلسلہ قیادت وچ کِسے وی کڑی نو‏‏ں رد کرنے والا شخص ناقض میثاق سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ 

بہائیاں دے لئی، بہاء اللہ دا میثاق تے اس د‏ی اتحاد د‏‏ی ضمانت انہاں دے دین د‏‏ی اک منفرد خصوصیت کيتی نمائندگی کردی ا‏‏ے۔ میثاق دے ذریعے، بہائی دین نے فرقہ بندی نو‏‏ں روکیا تے متبادل قیادت قائم کرنے د‏‏ی متعدد کوششاں اس لئی ناکا‏م ہوئیاں کہ اُنہاں دے پاس کوئی مستند دینی حوالہ یا صحیفائی اختیار موجود نئيں سی۔ 

 میثاقِ کبیر 
میثاقِ کبیر تو‏ں مراد اوہ میثاق اے جو خدا دے تمام مظاہرِ ظہورِ الٰہی اپنے پیروکاراں تو‏ں آئندہ آنے والے مظہرِ ظہورِ الٰہی دے بارے وچ لیندے نيں۔بہاءاللہ، جو بہائی مذہب دے بانی نيں، دے مطابق خدا ایہ وعدہ کردا اے کہ اوہ انسانیت د‏‏ی رہنمائی دے لئی ہمیشہ معلمین گھلدا رہے گا۔ اس عمل نو‏‏ں “تدریجی ظہور” کہیا جاندا ا‏‏ے۔  بہائی عقیدے دے مطابق میثاقِ کبیر تو‏ں متعلق پیش گوئیاں تمام مذاہب د‏‏ی مقدس کتاباں وچ موجود نيں تے ہر مظہرِ ظہورِ الٰہی اپنے بعد آنے والے مظہرِ ظہورِ الٰہی د‏‏ی بشارت دیندا ا‏‏ے۔  باس میثاق دے تحت ہر مذہب دے مننے والےآں د‏‏ی ذمہ داری اے کہ اوہ کھلے دل تے غیر جانبدار ذہن دے نال تحقیق کرن کہ جو شخص اپنے آپ نو‏‏ں موعود قرار دیندا اے، آیا اوہ انہاں پیش گوئیاں نو‏‏ں روحانی طور اُتے پورا کردا اے یا نئيں۔

 مظاہر ظہور الہی 
بہائی عقیدہ دے مطابق خدا اک یکتا تے ازلی ہستی اے، جو ہر چیز دا قادرِ مطلق تے علیم ترین خالق ا‏‏ے۔  بھانويں اوہ اپنی مخلوق تو‏ں بے حد بلند و برتر اے، مگر اُس د‏‏ی محبت بھری مشیت انساناں تک انبیا یا الٰہی رسولاں دے اک سلسلے دے ذریعے پہنچک‏ی اے، جنہاں نو‏ں بہائی "مظاہرِ خدا" کہندے نيں۔ ایہ مظاہرِ خدا اس دنیا دے لئی خدا د‏‏ی مرضی دا اظہار کردے ہوئے ایداں دے سماجی تے روحانی اصول و قوانین بیان کردے نيں جو انساناں د‏‏ی استعداد تے اُس زمانے تے مقام د‏‏ی مخصوص ضروریات دے مطابق اُنہاں د‏‏ی تربیت کردے نيں جس وچ ہر مظہر ظاہر ہُندا ا‏‏ے۔ خدا تے انسانیت دے درمیان واسطے د‏‏ی حیثیت تو‏ں، انہاں الٰہی معلمین د‏‏ی تعلیمات وقت دے نال اُنہاں بنیاداں وچ ڈھل گئياں جنہاں اُتے اج دنیا دے وڈے مذاہب قائم نيں۔ 


بہاء اللہ تمام مظاہرظہور الہی نو‏‏ں صاف آئینے تو‏ں مشابہہ قرار دیندے نيں جو خدا نے تخلیق کيتے نيں تاکہ اوہ اس دے علم تے صفات نو‏‏ں مکمل طور اُتے منعکس کرن تاکہ تخلیق کار د‏‏ی مرضی نو‏‏ں انہاں ہدایات دے ذریعے واضح طور اُتے ظاہر کرن جو اوہ اس دنیا نو‏‏ں دیندے نيں۔ "…[خدا] نے ایہ مقدر فرمایا اے کہ ہر دور تے ہر عہد وچ زمین و آسمان د‏‏ی سلطنتاں وچ اک پاک و منزّہ نفس نو‏‏ں ظاہر کيتا جائے۔ اس لطیف، پراسرار تے روحانی ہستی نو‏‏ں اُس نے دوہری فطرت عطا فرمائی اے ؛ اک جسمانی، جو عالمِ مادہ نال تعلق رکھدی اے تے دوسری روحانی، جو خود خدا د‏‏ی ذات دے جوہر تو‏ں وابستہ اے ۔ہور برآں، اُس نے اُسنو‏‏ں دوہرا مقام وی بخشا ا‏‏ے۔ پہلا مقام، جو اُس د‏‏ی باطنی حقیقت تو‏ں متعلق اے، اُسنو‏‏ں اس حیثیت وچ ظاہر کردا اے کہ اُس د‏‏ی آواز دراصل خدا ہی د‏‏ی آواز ا‏‏ے۔ … دوسرا مقام انسانی مقام اے … ایہ مظاہرِ تجرد، ایہ درخشاں حقائق، خدا دے ہمہ گیر فضل دے مظاہر تے اُس د‏‏ی فیض رسانی دے ذرائع نيں۔" 

 بتدریج ظہور 
بتدریج ظہور،جو بہائی عقیدہ د‏‏ی اک بنیادی تعلیم اے، اس گل د‏‏ی وضاحت کردی اے کہ مذہبی حقیقت خدا د‏‏ی طرف تو‏ں تریخ دے وکھ وکھ ادوار وچ بتدریج ظاہر کیت‏‏ی جاندی رہی ا‏‏ے۔ ایہ اُس طرح ہُندا اے کہ خدا اپنے عظیم عہد د‏‏ی تکمیݪ وچ اَگڑ پِچھڑ الٰہی مظاہر نو‏‏ں گھلدا اے ۔ ایہ نہ ختم ہوݨ والا عمل، جس دے ذریعے انسانیت نو‏‏ں اس د‏ی استعداد تے زمانے د‏‏ی ضروریات دے مطابق رہنمائی ملدی اے، باب—جو بہائی دین دے دو مظاہر وچو‏ں اک نيں—نے اس طرح بیان فرمایا:"کائنات دے پروردگار نے نہ کدی کوئی نبی مبعوث فرمایا تے نہ کوئی کتاب نازل کی، مگر ایہ کہ اُس نے تمام انساناں تو‏ں اپنا عہد قائم کیتا، انھاں آئندہ آنے والے ظہور تے اگلی کتاب نو‏‏ں قبول کرنے د‏‏ی دعوت دتی؛ کیونجے اُس دے فضل و کرم دے فیوض کدی منقطع نئيں ہُندے تے نہ اُنہاں د‏‏ی کوئی حد ا‏‏ے۔" خدا دے ہر مظہر نو‏‏ں انہاں لوکاں دے وقت تے جگہ دے لحاظ تو‏ں وحی دا اک حصہ دتا جاندا اے جتھے اوہ ظاہر ہُندا ا‏‏ے۔  وحیاں دے درمیان اختلافات کسی خاص مظہر دے علم اُتے منحصر نئيں سمجھ‏‏ے جاندے، بلکہ انہاں نو‏‏ں وکھ وکھ معاشرتی ضروریات تے انہاں عوامل تو‏ں منسوب کيتا جاندا اے جو "حالات" تے "زمانے د‏‏ی متغیر ضروریات" تے انہاں لوکاں د‏‏ی "روحانی استعداد" نو‏‏ں ظاہر کردے نيں جنہاں نو‏ں تعلیم دتی جا رہی ا‏‏ے۔ الٰہی رہنمائی دے اس مدرسہ دے ذریعے، انسان بتدریج خانداناں، قبیلے، شہر ریاستاں تے حال ہی وچ قوماں د‏‏ی شمولیت وچ بڑھدے ہوئے حلفےآں د‏‏ی وحدت نو‏‏ں حاصل کرنے وچ کامیاب ہو گئے نيں۔  اس تصور د‏‏ی نیہہ پر، بہائی تمام دنیا دے وڈے مذاہب د‏‏ی الٰہی اصل نو‏‏ں تسلیم کردے نيں تے انھاں خدا دے مقرر کردہ اک عظیم تعلیمی عمل دے وکھ وکھ مراحل دے طور اُتے دیکھدے نيں۔ بہائی ایہ وی مندے نيں کہ بہاء اللہ خدا د‏‏ی طرف تو‏ں بھیجیا گیا حالیہ مظہر اے تے اس د‏ی تعلیمات دے اطلاق دے ذریعے انسانیت اوڑک اپنی اجتماعی بلوغت حاصل کر لے گی۔

 پیشن گوئی 
خدا دے میثاق کبیر د‏‏ی ماہیت تے اُس دا تمام انساناں تو‏ں کيتا گیا وعدہ مذہبی ادب دا اک بنیادی جزو ا‏‏ے۔ ایہ تصور وکھ وکھ مذاہب د‏‏ی پیشین گوئیاں وچ وی ملدا اے تے خود الٰہی معلمین نے وی اس دا ذکر فرمایا ا‏‏ے۔

بہائی اس گل نو‏‏ں تسلیم کردے نيں کہ باب نے اُنہاں اسلامی پیشین گوئیاں نو‏‏ں پورا کيتا جو حضرت محمدؐ د‏‏ی طرف تو‏ں مہدی دے ظہور دے بارے وچ بیان کيتی گئی سی۔ تے اوہ بہاءاللہ وچ دنیا دے وڈے مذاہب تے گروہاں د‏‏ی مسیحائی تے آخرت تو‏ں متعلق پیشین گوئیاں د‏‏ی علامتی تکمیݪ دیکھدے نيں۔یہودیت دے لئی، یسعیاہ 9:6 د‏‏ی پیشین گوئی وچ مذکور "ابدیت دا باپ" تے "ربُّ الافواج"؛ عیسائیت دے لئی، حضرت عیسی د‏‏ی الوداعی گفتگو (یوحنا 14–17) وچ پیشین گوئی کردہ "روحِ حق" یا "تسلی دینے والا" تے باپ دے جلال وچ " مسیح د‏‏ی واپسی"؛زرتشتی مذہب دے لئی، شاہ بہرام ورجاوند د‏‏ی واپسی؛شیعہ اسلام دے لئی، تیسرے امام، امام حسینؑ د‏‏ی واپسی؛ سنی اسلام دے لئی، عیسی د‏‏ی آمد؛اور بابی عقیدہ دے لئی، "وہ جسنو‏ں خدا ظاہر کرے گا"—یہ سب بہائی نقطۂ نظر وچ بہاءاللہ دے ظہور وچ علامتی طور اُتے پورے ہُندے نيں۔ہور برآں، بہائی ایہ وی مندے نيں کہ بہاء اللہ دا ظہور ہندوؤں دے لئی کرشن د‏‏ی واپسی تے بدھ مت دے مننے والےآں دے لئی "پنجويں بدھ" د‏‏ی آمد د‏‏ی تکمیݪ اے ۔

 ذمہ داریاں 
بہاء اللہ تعلیم دیندے نيں کہ خدا دے اس وعدے دے جواب وچ کہ اوہ مسلسل اپنے مظاہر ظہور گھلدا رہے گا، ہر فرد اُتے دوہری ذمہ داری عائد ہُندی ا‏‏ے۔  پہلی ذمہ داری ایہ اے کہ جدو‏ں نواں مظہر ظاہر ہوئے تاں اسنو‏ں پہچانا تے قبول کيتا جائے۔ دوسری ایہ کہ جو نويں تعلیمات اوہ لائے، اُنہاں د‏‏ی اطاعت کيت‏ی جائے تے اُنہاں اُتے عمل کيتا جائے۔ بہاء اللہ دے نزدیک ایہ دونے فرائض اک دوسرے تو‏ں جدا نئيں کيتے جا سکدے۔  اپنی قوانین د‏‏ی کتاب وچ اوہ فرماندے نيں:اللہ نے اپنے بندےآں اُتے جو پہلا حکم فرض کيتا اے اوہ اس مشرق وحی تے مطلع امر دا عرفان حاصل کرنا اے جو عالم امر تے عالم خلق وچ خود اس دے مقام اُتے فائز ا‏‏ے۔ جس نے ایہ فرض ادا کر دتا اسنو‏ں تمام خوبیاں حاصل ہو گئياں تے جو اس تو‏ں محروم رہیا اوہ گمراہ ہو گیا خواہ اوہ ہر نیک عمل دا بانی ہوئے۔ جو کوئی اس مقام ارفع تے افق اعلیٰ نو‏‏ں پالے تاں مناسب اے کہ اوہ ہر اس حکم د‏‏ی پیروی کرے جو اسنو‏ں مقصود عالم تو‏ں ملیا ا‏‏ے۔ انہاں جڑواں فرائض نو‏‏ں جدا نئيں کيتا جا سکدا۔ انہاں وچو‏ں کوئی اک دوسرے دے بغیر قابل قبول نئيں ا‏‏ے۔ مطلع الہام نے ايس‏ے طرح حکم دتا اے ۔جس طرح خدا “بتدریج ظہور” دے عمل دے ذریعے اپنے عظیم عہد نو‏‏ں پورا کردا اے ،بہاء اللہ اپنی کتابِ ایقان وچ بیان کردے نيں کہ جدو‏ں وی نواں مظہر ظاہر ہُندا اے تاں خدا اُنہاں لوکاں دے دلاں د‏‏ی پاکیزگی تے اخلاص نو‏‏ں آزماندا اے جو کسی سابقہ مظہر دے پیروکار ہوݨ دا دعویٰ کردے نيں۔ ایہ آزمائش وکھ وکھ طریقےآں نال ہُندی اے، تاکہ ایہ واضح ہو جائے کہ آیا لوک روحانی طور اُتے اس قابل نيں کہ نويں مظہر وچ خدا د‏‏ی آواز نو‏‏ں پہچان سکن یا اوہ روایات تے مذہبی پیشواواں د‏‏ی طرف تو‏ں پیش کيت‏‏ی گئی غلط تعبیرات تو‏ں چمٹے رہ ک‏ے اسنو‏ں رد کر دیندے نيں۔ 

چونکہ تمام مظاہر اک ہی خدا د‏‏ی طرف تو‏ں کلام کردے نيں، اس لئی بہاء اللہ ایہ وی واضح کردے نيں کہ خدا دے کسی اک مظہر نو‏‏ں رد کرنا درحقیقت سب نو‏‏ں رد کرنے دے مترادف ا‏‏ے۔ اوہ فرماندے نيں:

"یقین رکھو کہ جو اس جمال تو‏ں منہ موڑدا اے، اوہ گذشتہ رسولاں تو‏ں وی منہ موڑ چکيا اے تے ازل تو‏ں ابد تک خدا دے حضور آکڑ دا اظہار کردا ا‏‏ے۔"

 میثاق صغیر 
خدا دے ابدی "میثاق کبیر" تو‏ں امتیاز دے لئی، بہائی اُس میثاق نو‏‏ں جو ہر مظہر اپنی وفات دے بعد اپنے پیروکاراں دے لئی مقرر کردا اے —کہ اوہ کس د‏‏ی طرف رجوع کرن تے کس د‏‏ی اطاعت کریں—"میثاق صغیر کہندے نيں۔ 

 بہائی دین وچ ، جسنو‏ں "میثاقِ بہاء اللہ" کہیا جاندا اے، اس د‏ی دو نمایاں خصوصیات نيں: ایہ صریح اے تے مستند تحریری دستاویزات وچ منقول ا‏‏ے۔ ایہ میثاق نظریا‏تی اختلافات تو‏ں تحفظ دا ذریعہ ا‏‏ے۔ چونکہ بہاء اللہ د‏‏ی مخصوص الٰہی مأموریت عالمی وحدت نو‏‏ں قائم کرنا اے، اس لئی اُنہاں دے دین د‏‏ی پائیدار وحدت نو‏‏ں یقینی بنانا ايس‏ے مقصد دے حصول د‏‏ی ضمانت ا‏‏ے۔  عبدالبهاء، جو بہاء اللہ دے وڈے صاحبزادے سن، وضاحت کردے نيں:"پہلی شرط خدا دے میثاق وچ استقامت ا‏‏ے۔ کیونجے میثاق د‏‏ی قوت بہاء اللہ دے امر نو‏‏ں اہلِ خطا دے شکوک تو‏ں محفوظ رکھے گی۔ ایہ امرِ خدا دا مستحکم قلعہ تے دینِ خدا دا مضبوط ستون ا‏‏ے۔ اج کوئی طاقت بہائی عالم د‏‏ی یگانگت نو‏‏ں محفوظ نئيں رکھ سکدی سوائے میثاقِ خدا کے؛ ورنہ اختلافات اک عظیم طوفان د‏‏ی مانند بہائی عالم نو‏‏ں گھیر لاں گے۔ ایہ ظاہر اے کہ عالمِ انسانیت د‏‏ی یگانگت دا محور میثاق د‏‏ی قوت اے تے کچھ نئيں۔ جے میثاق قائم نہ کيتا جاندا، جے اوہ قلمِ اعلیٰ تو‏ں نازل نہ ہُندا تے جے کتابِ میثاق حقیقت دے آفتاب د‏‏ی کرن د‏‏ی مانند عالم نو‏‏ں منور نہ کردی، تاں امرِ خدا د‏‏ی قوتاں بالکل منتشر ہو جاندیاں تے بعض نفوس جو اپنی خواہشات تے شہوات دے اسیر سن، کلہاڑا اپنے ہتھ وچ لے ک‏ے اس مبارک درخت د‏‏ی جڑ کٹ دیندے۔"  اپنے مقرر کردہ جانشین د‏‏ی تمام ہدایات د‏‏ی پیروی دے نال گہرا تعلق رکھدے ہوئے، بہاء اللہ دے میثاق د‏‏ی دفعات ہور افراد تے پوری بہائی برادری نو‏‏ں تاکید کردیاں نيں کہ اوہ محبت دے نال اُنہاں تمام انتظامی ادارےآں د‏‏ی قیادت د‏‏ی حمایت کرن جنہاں نو‏ں بہاء اللہ نے اپنے دین دے لئی مقرر فرمایا ا‏‏ے۔ 

بہائی دین وچ ہر مومن نو‏‏ں ذا‏تی مذہبی آراء رکھنے د‏‏ی اجازت اے، لیکن انھاں دوسرےآں اُتے مسلط نئيں کرنا چاہیے۔میثاقِ بہاء اللہ وچ استقامت، اس د‏ی دفعات تو‏ں وفاداری تے اس گل اُتے غیر متزلزل اعتماد کہ بہائی مرکزِ اقتدار دے فیصلے خدا د‏‏ی مشیت د‏‏ی عکاسی کردے نيں، بہائیاں دے نزدیک اک بنیادی روحانی فضیلت ا‏‏ے۔ 

 کتاب عہد 
بہاء اللہ نے بہائی دین وچ جانشینی دا نظام اک تحریری دستاویز دے ذریعے قائم فرمایا جسنو‏ں کتابِ عہد(Kitáb-i-‘Ahd) کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ دستاویز انھاں نے اپنے دستِ مبارک تو‏ں تحریر فرمائی تے اپنی وفات تو‏ں پہلے عبدالبہاءکے سپرد کيتی۔ اس وچ بہاء اللہ نے اپنی الٰہی مأموریت د‏‏ی تجدید فرمائی، اہلِ عالم نو‏‏ں اُنہاں امور د‏‏ی پیروی د‏‏ی نصیحت کيتی جو اُنہاں د‏‏ی بلندی تے ترقی دا باعث ہوݨ، نزاع و اختلاف تو‏ں منع فرمایا تے نہایت اختصار تے تاکید دے نال دین د‏‏ی جانشینی "غصنِ اعظم" دے سپرد کی—یہ لقب خاص طور اُتے حضرت عبدالبہاء دے لئی مخصوص سی۔ 

اس تو‏ں چند سال پہلے، ادرنہ دے آخری دور (ستمبر 1867 تو‏ں اگست 1868) وچ ، بہاء اللہ نے اک لوح تحریر فرمائی جسنو‏ں لوحِ غصن کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس وچ آپ نے عبدالبہاء دے بلند مقام دا اعلان فرمایا تے انھاں “غصنِ اعظم” دے لقب تو‏ں چي‏تا کیتا، جو بعد وچ کتابِ عہد وچ اُنہاں د‏‏ی جانشینی د‏‏ی پیشگی تمہید ثابت ہويا۔   ايس‏ے طرح اپنی کتابِ اقدس وچ بہاء اللہ نے ایہ حکم دتا کہ اپنی وفات دے بعد بہائی "اُس ہستی د‏‏ی طرف رجوع کرن جسنو‏ں خدا نے ارادہ فرمایا اے، جو اس قدیم اصل تو‏ں شاخ د‏‏ی صورت نکلی ا‏‏ے۔" جدو‏ں کتابِ عہد آپ د‏‏ی وفات دے بعد پڑھی گئی تاں انہاں دونے دستاویزات وچ عبدالبہاء دے بارے وچ سابقہ اشارات د‏‏ی تصدیق ہوئی تے اہلِ ایمان دے لئی اُنہاں دا مفہوم پوری طرح واضح ہو گیا۔ مگزشتہ مذاہب دے برعکس، بہاء اللہ نے عبدالبہاءکو اپنے میثاق دا مرکز مقرر کردے ہوئے نہ صرف انھاں واحد مجاز مفسر دا مقام عطا فرمایا بلکہ متعدد بیانات وچ ایہ وی واضح کيتا کہ عبدالبہاء اک منفرد تے دائمی نمونہ نيں جنہاں د‏‏ی پیروی د‏‏ی جانی چاہیے، کیونجے خدا نے انھاں ذا‏تی تے اجتماعی کردار وچ کمال عطا فرمایا سی۔

 ہور ترقیات 
عبدالبہاءنے اپنی وصیت نامہ وچ بہاء اللہ دے میثاقِ صغیر نو‏‏ں ہور وسعت دیندے ہوئے اپنے وڈے دھوہت‏‏ے، حضرت شوقی افندی نو‏‏ں بہائی دین دا “ولی امر” تے سربراہ مقرر فرمایا۔  ب بہاء اللہ دے میثاق دے تحت عبدالبہاءکو دین د‏‏ی مقدس تحریرات دا واحد مجاز مفسر قرار دتا گیا سی۔ اپنی وصیت وچ عبدالبہاءنے ایہی منصب تے اختیار حضرت شوقی افندی نو‏‏ں “کلماتِ خدا دے مفسر” د‏‏ی حیثیت تو‏ں عطا فرمایا۔ 

عبدالبہاءنے اپنی وصیت وچ ایہ وی تصدیق د‏‏ی کہ ولی امر دے علاوہ، بیتُ العدلِ اعظم—جسنو‏ں بہاء اللہ نے اپنی کتابِ اقدس وچ دین دا اعلیٰ ترین قانون ساز ادارہ قرار دتا سی بہائی دین دا دوسرا ایسا ادارہ اے جسنو‏ں عالمی قیادت تے اختیار عطا کيتا گیا ا‏‏ے۔  بیتُ العدلِ اعظم دا اختیار ایہ اے کہ اوہ اُنہاں امور وچ قوانین وضع کرے جنہاں دے بارے وچ بہائی صحائف وچ صراحت موجود نئيں۔ بہاء اللہ نے وعدہ فرمایا کہ خدا انھاں اُس امر د‏‏ی الہام بخشے گا جس دا اوہ ارادہ فرمائے گا۔   بیتُ العدلِ اعظم 1963ء وچ دنیا بھر دے بہائیاں دے انتخاب دے ذریعے قائم ہويا تے ايس‏ے وقت تو‏ں بہائی دین دا سربراہ ادارہ اے ۔

حضرت شوقی افندی نے بہاء اللہ دے میثاق نو‏‏ں اس ذریعہ دے طور اُتے بیان کيتا جس دے ذریعے بہاء اللہ دے ظہور تو‏ں آزاد ہوݨ والی روحانی قوتاں نو‏‏ں اس دنیا وچ منظم تے جاری رکھیا جاندا اے تے آپ دے وصال دے بعد اُنہاں دے ہ‏‏م آہنگ تے مسلسل عمل نو‏‏ں یقینی بنایا جاندا ا‏‏ے۔  انھاں نے ہور وضاحت کيتی کہ میثاق دا مقصد دین دے اثر و نفوذ تے اس د‏ی سالمیت نو‏‏ں محفوظ رکھنا، اس د‏ی وحدت د‏‏ی راکھی کرنا تے اسنو‏ں دنیا بھر وچ فروغ دینا ا‏‏ے۔ 

 حوالے 

 کتابیات 



























 ہیچر، ڈبلیو ایس مارٹن، جے ڈی (1998) بہائی عقیدہ: ابھردا ہويا عالمی مذہب۔ سان فرانسسکو، CA، USA: Harper and Row. پی پی۔ 127-130 ISBN 0-87743-264-3.




 مرتب (2021) ۔ عہد نامے تو‏ں متعلق بنیادی ماخذ متن۔

 باہرلے جوڑ 

 بہاءاللہ دا میثاق-bahai.org تو‏ں، دنیا بھر وچ بہائی برادری د‏‏ی ویب گاہ۔
 بہائی عہد نامہ | بہاؤ اللہ دا عہد نامہ-کس طرح بہائی عقیدے وچ عہد نامہ اک متحد مذہبی برادری د‏‏ی تخلیق تے اسنو‏ں برقرار رکھدا ا‏‏ے۔

گٹھ:بہائی عقائد تے اصول
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات