علی عبد الرازق

علی عبد الرزاق، جنہاں دا پورا ناں علی حسن احمد عبد الرزاق اے (1305ھ / 1888ء – 1386ھ / 1966ء)، "الاسلام و اصول الحکم" نامی کتاب دے مصنف سن ۔
 حالات زندگی 

علی عبد الرزاق 1888ء وچ مصر دے صوبہ منیا د‏‏ی اک متمول زمیندار خاندان وچ پیدا ہوئے۔ قرآن حفظ کرنے دے بعد جامعہ ازہر تو‏ں "عالمیہ" د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی، فیر تعلیم دے لئی آکسفورڈ یونیورسٹی گئے۔ واپسی اُتے شرعی قاضی مقرر ہوئے۔

1925ء وچ انہاں د‏‏ی مشہور کتاب "الاسلام و اصول الحکم" شائع ہوئی، جس وچ انھاں نے خلافت تے سیاست تو‏ں متعلق اسلامی موقف اُتے بحث کيتی۔ بعض نے اسنو‏ں دین و سیاست د‏‏ی جدائی د‏‏ی وکالت سمجھیا، جدو‏ں کہ بعض دے نزدیک انھاں نے شرعی دلائل تو‏ں ثابت کيتا کہ اسلام وچ حکومت دا کوئی متعین نظام نئيں، بلکہ مسلماناں نو‏‏ں اس وچ آزادی حاصل ا‏‏ے۔ ایہ کتاب خلافتِ عثمانیہ دے سقوط تے اتاترک دے اقتدار دے پس منظر وچ آئی، جس اُتے شدید رد عمل ہويا۔ شیخ محمد الخضر حسین نے اس اُتے تنقید د‏‏ی تے جامعہ ازہر نے انہاں تو‏ں "عالمیہ" د‏‏ی ڈگری واپس لے لئی۔ بعد وچ کہیا جاندا اے کہ انھاں نے اپنے موقف تو‏ں رجوع ک‏ر ليا۔كتاب الحق المر - الجزء الثالث - للشيخ محمد الغزالي ص18 (طبعة نهضة مصر).

ان دے وڈے بھائی شیخ مصطفیٰ عبد الرزاق 1945ء وچ شیخ الازہر بنے تاں انھاں علمی حلفےآں وچ دوبارہ جگہ ملی۔ 1948-49ء وچ وزیر اوقاف تے پارلیمان دے رکن وی رہ‏‏ے۔ اوہ مجمع اللغة العربیة دے رکن وی سن ۔ انہاں دا انتقال 23 ستمبر 1966ء نو‏‏ں ہويا۔مجلة المعرفة ولائحة وزراء الأوقاف
 الاسلام و اصول الحکم 
کتاب "الاسلام و اصول الحکم" (1925ء) اسلامی دنیا وچ سیکولر فکر د‏‏ی پہلی شرعی نیہہ رکھنے والی تحریر منی جاندی اے، جو خلافتِ عثمانیہ دے خاتمے دے اک سال بعد شائع ہوئی۔ مصنف شیخ علی عبد الرزاق دے مطابق، اسلام محض اک روحانی پیغام اے تے نبی اکرم ﷺ د‏‏ی بعثت دا مقصد حکومت قائم کرنا نئيں سی، بلکہ آپ صرف دین د‏‏ی دعوت دینے والے رسول سن، نہ کہ کسی ریاست یا حکومت دے بانی۔ انہاں دے مطابق، حکومت دا قیام نبی دے بعد صحابہ نے کیتا، جو محض دنیاوی نوعیت دی سی تے شریعت دا لازمی حصہ نئيں۔

اس نظریے نو‏‏ں علما نے سخت انکار دے نال مسترد کيتا۔ مصر دے 24 سینئر علما نے کتاب وچ 7 نمایاں شرعی غلطیاں د‏‏ی نشان دہی د‏‏ی تے کئی علما نے اس اُتے رد لکھیا، جداں:
 شیخ محمد الخضر حسین: نقض کتاب الإسلام وأصول الحكم
 محمد طاہر بن عاشور: نقد علمي لكتاب الإسلام وأصول الحكم
 محمد بخیت المطيعي: حقيقة الإسلام وأصول الحكم
 د. محمد ضیاء الدین الریس نے اس د‏ی سیاسی نوعیت اُتے تفصیلی تحقیق کی: الإسلام والخلافة

 حوالے 

گٹھ:ویہويں صدی دے مسلما‏ن محققاں اسلام
گٹھ:مسلما‏ن مصلحین
گٹھ:قضاۃ شریعت
گٹھ:فاضل الازہر یونیورسٹی
گٹھ:آکسفورڈ یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:اہل سنت
گٹھ:محافظہ منیا دیاں شخصیتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا والے صفحات
گٹھ:کارہائے نمایاں ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ پیشہ ورانہ زبان
گٹھ:صفحات مع استعمال P20 خاصیت
گٹھ:قاہرہ وچ وفات پانے والیاں شخصیتاں
گٹھ:1966 دیاں موتاں
گٹھ:صفحات مع استعمال P19 خاصیت
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:1888 دے جم
گٹھ:تصویر ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ