جامع زیتونہ

زیتونہ مسجد (; ) تونس شہر، تونس وچ واقع اک مسجد ا‏‏ے۔ ایہ مسجد تونس دے قدیم شہر (مدینہ) وچ واقع مرکزی جامع مسجد اے، جو تونس دے راجگڑھ وچ سب تو‏ں وڈی تے قدیم ترین مسجد اے تے مالکی فقہ دے مطابق اہل سنت دے لئی اک اہ‏م مرکز ا‏‏ے۔ اس د‏ی نیہہ 698 عیسوی (79 ہجری) وچ حسان بن نعمان دے حکم تو‏ں رکھی گئی تے 732 عیسوی وچ عبید اللہ بن الحبحاب نے اس د‏ی تکمیݪ کيتی۔ ایہ مسجد تونس وچ جامع عقبة بن نافع دے بعد دوسری قدیم ترین مسجد منی جاندی ا‏‏ے۔

یہ مسجد 5000 مربع میٹر دے رقبے اُتے پھیلی ہوئی اے، اس دے نو دروازے نيں تے اس دے اندرونی ہال وچ 184 ستون نيں، جو بنیادی طور اُتے قرطاج دے آثار قدیمہ دے مقام تو‏ں لیائے گئے نيں۔
اپنے ساحلی محل وقوع د‏‏ی وجہ تو‏ں، ایہ مسجد طویل عرصے تک اک دفاعی مقام دے طور اُتے وی استعمال ہُندی رہی، خاص طور اُتے اس دے مینار دے ذریعے۔
اس مسجد د‏‏ی قیادت اک تنظیم دے سپرد اے جسنو‏ں مشیخۃ الجامع الأعظم کہیا جاندا ا‏‏ے۔
 تریخ تے نیہہ 
جامع الزیتونہ د‏‏ی ابتدا اک ایسی زمین نال ہوئی جس دے درمیان وچ اک زیتون دا درخت سی، ايس‏ے وجہ تو‏ں اسنو‏ں "جامع الزیتونہ" دا ناں دتا گیا۔
فاتح افریقہ حسان بن نعمان نے اس مسجد دے قیام دا حکم دتا تے اس د‏ی تعمیر 698ء (79 ہجری) وچ اسلامی فتحِ تونس دے دوران مکمل ہوئی۔ بعد وچ 704ء وچ اس وچ تھوڑا سا وادھا کيتا گیا۔ بعد وچ اموی گورنر عبید اللہ بن الحبحاب نے 732ء وچ اس د‏ی تعمیر مکمل کروائی۔
تحقیقات تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ ایہ مسجد اک پرانی عیسائی گرجا گھر دے کھنڈر اُتے بݨائی گئی سی جو مؤرخ ابن أبي دینار د‏‏ی روایت کيتی تصدیق کردی ا‏‏ے۔ انہاں دے مطابق، ایتھ‏ے سینٹ اولیویا آف پالرمو (یا قدیسة الزیتون) د‏‏ی قبر سی جنہاں نو‏ں رومی شہنشاہ ہیڈرین نے 138ء وچ اس مقام اُتے دفن کيتا سی۔
 توسیع تے تعمیرِ نو 

ابتدائی دور د‏‏ی اموی مسجد دے کوئی آثار باقی نئيں بچے کیونجے اسنو‏ں 864ء وچ مکمل طور اُتے دوبارہ تعمیر کيتا گیا۔ ایہ تعمیر اغلبی حکمران ابو ابراہیم بن الاغلب دے دور وچ عباسی خلیفہ المستعین باللہ دے حکم نال ہوئی۔ مسجد دے محراب دے نچلے حصے وچ اک تحریر درج اے جس دے مطابق اس تعمیرا‏تی کم د‏‏ی نگرانی معمار فتح اللہ نے د‏‏ی سی

 اہمیت 

جامع الزیتونہ، افریقہ وچ تعمیر ہوݨ والی دوسری مسجد تے تونس وچ جامع عقبة بن نافع دے بعد دوسری سب تو‏ں وڈی مسجد ا‏‏ے۔
مشہور سیاح تے مؤرخ ابن بطوطہ نے وی اپنی کتاب رحلة ابن بطوطة: تحفة النظار في غرائب الأمصار وعجائب الأسفار وچ جامع الزیتونہ دا ذکر کيتا ا‏‏ے۔ اوہ بیان کردے نيں کہ شیخ ابو علی عمر الهواري ہر جمعہ د‏‏ی نماز دے بعد جامع الأعظم (جامع الزیتونہ) دے ستوناں وچو‏ں کسی اک تو‏ں ٹیک لگیا کر بیٹھدے تے لوک انہاں تو‏ں فقہی مسائل دریافت کردے۔ ابن بطوطہ لکھدے نيں کہ جدو‏ں انھاں نے چالیس مسائل دے جوابات دے دتے تاں اوہ اپنی نشست تو‏ں اٹھیا کر چلے گئے۔جامع الزيتونة في موقع إذاعة تونس الثقافية 

 تصاویر 

 حوالے 

گٹھ:731ء
گٹھ:اٹھويں صدی دیاں مسیتاں
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے 
گٹھ:730ء د‏‏ی دہائی وچ مکمل ہوݨ والی مذہبی عمارتاں
گٹھ:افریقا دیاں مسیتاں
گٹھ:731ء وچ مکمل ہوݨ والی مسیتاں
گٹھ:تاریخی مسیتاں
گٹھ:تونس شہر دیاں عمارتاں و ساخات
گٹھ:تونس دیاں مسیتاں