قبیلہ سبھیاچار

کردار:- 
بھارت اکّ وڈا دیس اے۔ جس وچ بہت سارے لوک-گروہ وچردے دکھائی دیندے ہن۔ ایہناں لوک-گروہ نوں ایہناں دے تہذیبی جیون وہار دے پیٹرناں دے بنیاد تے قبیلے، جھنڈ، گوتاں، دوہرے تنظیم، خانہ بدوش آدی طبقےآں وچ ونڈیا جا سکدا اے۔ اس دیس دے پرمکھ پنجاب راج دے کجھ جغرافیائی کھیتراں وچ وی اجیہے لوک-گروہ وچردے دکھائی دیندے ہن، جیہناں وچوں قبیلہ جن-گروہ دی اپنی نویکلی تہذیبی کردار اتے وقعت اے جس صدقہ ایہہ مکھ سبھیاچار دی کھچّ دا کارن بنے ہوئے ہن ایہناں وچوں بوریا، سانسی، گاڈی لہار، گجر، سکلیگر، بازی گر، ڈھیہے، کیکن، بدو، ماہتم آدی قبیلے خاص اہمیت دے دھارنی ہن۔

قبیلے دا مطلب :-

عربی -فارسی وچوں اتپن پنجابی ووکیبولری دے دوران قبیلہ پد دے شبدی مطلب اکّ دادے دی اولاد،خاندان، کنبہ اتے ٹبر نال متعلق دسے گئے ہن۔" قبیلہ انگریزی شبد ٹرائب دا پنجابی ترجمہ اے۔ ٹرائب شبد لاطینی بولی دے شبد ٹرائبس توں نکلیا اے جس دا مطلب اکّ تہائی۔

"ٹرائب شبد دے انترگت اوہناں آدواسی لوکاں نوں وی شامل کر لیا جاندا ہے جو دکھنی امریکہ، افریقہ، ایشیا آسٹریلیا اتے دکھنی اندھ مہانساگر دے پچھڑے علاقیاں وچّ رہندے سن۔ یورپیئن بستیواد دے پاسار توں پہلاں اتری امریکہ دے لوک وی قبیلہ جیون ڈھنگ دے کافی نیڑے رہے ہن۔"

 قبیلہ سبھیاچار دی تشریح :- 
"ڈاکٹر.دریا انوسار":- "قبیلے دا اکّ سانجھا علاقہ، سانجھی اپبھاشا، شاسن تے نیاں -پربندھ ہندا ہے اتے اس وچّ انترراجی ویاہ، سانجھیاں ریتاں -رسماں، سانجھے کارج، سانجھا ورثہ اتے مناہیاں دی سختی نال پالنا ورگیاں وشیشتاواں ہندیاں ہن۔"

 قبیلہ سبھیاچار دیاں خاصیتاں اتے لچھن:- 
(1) سماجی تنظیم۔

(2) سیاسی فکر۔

(3) روزی روٹی لئی قدرت تے نربھرتا۔

(4) ان پڑھتا۔

(5) عام قدرتی جیون۔

(6) قبیلے دا اکّ سانجھا علاقہ ہندا اے۔

(7) قبیلہ اوہ گروہ اے، جو سانجھی اپبھاشا بولدا ہووے اتے اکّ سانجھے علاقے وچ وسدا ہووے۔

(8) قبیلہ سنگٹھتا متعلق پرعزم اے۔

(9) قبیلہ لوک -طب پرتِ نشٹھا

(10) ہر قبیلے دے اپنے اپنے رسمو رواج ہندے ہن۔

 پنجاب دا کبیلائی سبھیاچار حال نقطہ نظر 
پنجابی سبھیاچار وچ کئیاں ذاتیاں، دھرماں، نسلاں، اتے قبیلیاں دا مرکب ملدا اے۔ جویں -جویں سبھیاچار ترقی کردا اے تویں -تویں جاتاں تے قبیلے سبھیاچار دے خمیر وچ اک-مک ہندے گئے۔ پنجاب وچ بہت سارے قبیلے وسدے آ رہے ہن، جیہناں نوں پنجابی سبھیاچار نال انتر کریا وچ بہت کجھ اپنے اندر سمو لیا اتے بہت کجھ پنجابی سبھیاچار نوں وی دتا اے۔

 پنجابی سبھیاچار وچ وسّ رہے قبیلے :- 
جویں کہ سانسی، بازی گر، بوریاں، ناتھ، گاڈی لوہار، ڈھیہ، کیکن اتے مداری؉  ، شکلیگر آدی پرمکھ ہن۔ سانسی قبیلے دے لوک پنجاب وچ وڈی گنتی وچ وسّ رہے ہن۔ ایہناں دی ودھیرے آبادی امرتسر، گرداس پور، جالندھر، فروزپور اتے موگا آدی ضلعیاں وچ اے۔ مہاراجہ رنجیت سنگھ دور وچ اس قبیلے دے مستقل تور تے پنڈاں نال بجھ کے بیٹھن دے اشارہ ملدے ہن۔اس قبیلے دا مکھ دھندا بھیڈاں بکریاں چارنا سی۔

جیکر حال ویلے پنجاب دے قبیلیاں دی حالت دا جائزہ لیا جاوے تاں ایہہ قبیلے وکھ وکھ-پرکار دیاں پرستھتیاں وچ وچردے نظر آؤندے ہن۔ایہناں دی حال حالت دے تن پرمکھ مربع بندے ہن:-

 گھمنترو
 مستقل 
نیم گھمترو

 قبیلہ تنظیم 

بھارت وچ شیکڑے قبیلے ہن سادھارنتا ایہناں دی گنتی کرنی کٹھن اے پہراوا، رہتل، رسماں -ریتاں، پیشہ ورانہ، ماتاواں (ٹوٹم)مناہیا (ٹیبوج)اتے بولی دی وکھرتا وجوں ایہہ اکّ دوجے نالو روپاں وچ بھنّ ہن۔ ایہہ تغیر ہی ایہناں دی پچھان اتے سبھیاچار اے۔ ایہناں دیاں کجھ کُ ونگیاں ہیٹھ لکھیاں ہن جویں آدواسی، ٹپریواس، نیم وسیبے والے، اپرادھی قبیلے، شیڈولڈ جن-جاتیاں آدی۔

 قبیلہ :- 

قبیلہ گوت تعلقاں اپر بیسڈ ہندا سی ایہہ علاقہ ایبھاشا اتے رہتل دی نظارہٹی تو قبیلیاں دی وکھرتا مقرر کرنا اے۔ قبیلے دا ممبر ہون دی صورت وچ ہی انسان گروہی سمتی دا شركت كنندہ ہندا سی قبیلے دا اپنا نیاں پبندھ ہندا اے۔

 قبیلے دا پہراوا: 
پرچین سمیاں تو قبیلے دا مڈھلا پہراوا مارواڑی سی مرد چولا پاؤندے، ول دار؉   پگّ بنھ دے سر تے کوپر ننگا رکھیا جاندا سی، پیریں دھوڑی دی پتھلی جتی پاؤندے جو پیر دے چھپر نوں ڈھکّ کے رکھدے ہن۔

 قبیلہ چنہ :- 
سارے قبیلیاں وچ ہر علاقے، قبیلے اتے پڈاں دے اپنے اپنے چنہ ہندے ہن۔ (اجے وی ہن) پر پڑھے ہوئے اتے جاگرتی وچ دھیان رکھن والے پینڈو وی ہن اس چنہ نوں بہتی اہمیت نہیں دندا، ہر قبیلے نے آپو اپنے چننھ اکر لیا ایہہ چننھ جنے قبیلے اتنیا ہی قسماں دے ہن، سبھ نالوں زیادہ مہین اتے زیادہ گنتی دے اتری نائیجیری لوکاں دے سن اتے سبھ توں گھٹ ایبو دے لوکاں دی اے قبیلہ چننھ خوبصورتی دا چننھ وی سمجھیا جاندا اے۔

اچی:
ایبو کڑی شوہر دے گھر اوہناں چر نہیں جاں سکدی جد کہ اوہدے قبیلے دے چن مونہہ، ٹھوڈی، پٹھّ تے اکرے نہیں جاندے۔ پر ہر حلات وچ اوہدے چہرے تے قبیلہ چن دی کھنائی کرنی لازمی اے۔

 بدلدا کبیلائی سبھیاچار : 
اس بدلدے نقطہ نظر چ کبیلائی سبھیاچار وی پمکھّ سبھیاچار نال اکّ سر ہو رہا اے۔ بھارتی راجا خاص کرکے آسام،آندھرا پردیش دے سنگھنے جنگلاں اتے دور ودیش چ آسٹریلیا دی دھرتی اتے قبیلیاں دی ہوند اجے وی قائم اے، صدیاں پہلاں راجستھان دے مارواڑ علاقے وچ وسدا سانسی قبیلہ کجھ مجبوریاں وسوں گھر بے-گھر ہو تریا۔

1بھوگلک حالاتاں کارناں اکال پے جان تے

2 مسلمانی حملے کارن۔

3 سماجی تبدیلی نے اس قبیلے نوں اگانھ ودھ کے پنجابی سبھیاچار چ گھلن ملن وچ اہم کردار نبھائی اس قبیلے دے بہت سارے لوک پڑ لکھ کے اچیاں پدویاں حاصل کر چکے ہن۔

 بوریا قبیلہ : 
بوریا قبیلہ پنجاب دے بھو- علاقہ وچ کافی لمے ویلے تو بھرویں وسوں وچر رہا اے۔ جن-گروہ اپنے آپ نوں راجپوت کشتری مندا اے جیہناں پرکھیاں دا راج کسے ویلے راجستھان دے علاقہ وچ رہا اے۔ پرمکھ پنج گوت مشوہر ہن چوہان، پرمار، سولنکی، بھٹی ہن۔

قبیلیاں وچ ریتی -رواجاں دی نیچر باہری سماجاں نالوں اس لئی وی بھنّ اے کیونکہ قبیلہ ریتی -رواج اپنے پچھوکڑ وچ مذہبی سچتا دا بل لے کے وچردے ہن اتے کھلا تو ودھ مناہیا نوں ودھیرے اہمیت دیندے ہن۔

پنجابی گیت کاری دے اتہاس :
اتے نزرمانی کردآ کئی حقیقت ابھر کے ساہمنے آؤندے ہن جدوں گیت کاری نوں گائن نال متعلق کردے ہاں تاں اس حقیقت دا احساس ہندا اے، کہ اس دا شروع زبانی روایت وچوں ہویا اس مگروں قرون وسطی یگ وچ قبیلیاں راہی اساریا سماج پہلاں سماجی ودھی ودھان والا تنظیم بندا اے پنجابی سماج اندر اس قبیلہ تنظیم دی لگبھگ 30 قبیلیاں وجوں نشان کیتی گئی اے کبیلائی سبھیاچار وچ گیت کاری اتے گائن لوکپاگئی یعقین والا روپ پربندھ اے۔پنجابی سبھیاچار دے حوالہ وچ پنجابی گیت کاری اتیے گائیکی دا بدلدے سرووکار، جسپال کور، 0153,1:g(y:351)p

 کبیلائی سبھیاچار عورت دی حالت دے وکھ وکھ پرتیمان:- 
کبیلائی سبھیاچار وچ عورت دی ہوند اتے وجود نال جڑے ہوئے وکھ وکھ پرتیماناں اتے مثلیاں دا مطالعہ کرنا اے۔ سماج وچ ویلے سمیں چلیاں سماج سدھارک لہراں وچاردھاراواں اتے عالمی پدھر اپر واپرے کاتیکاری پرورتناں کرکے عورت متعلق سماجی نظارہٹی وچ وی تبدیلی واپریا اے۔ کبیلائی سبھیاچار وچ عورت دی حالت دے پرتیمان مکھ سماج نالوں وکھری طرحاں دے ہن۔اس وکھرتا نوں قبیلیاں دے جیون وہار رشتے داری اتے سماجی پبندھ دے مطالعہ توں دیکھیا جا سکدا اے۔ کبیلائی سبھیاچار وچ عورت دی حالت اونی دمن والی نہیں، جنی کہ مکھ سماج وچ اے۔ اسدا پرمکھ کارن قبیلیاں دے خانہ بدوش جیون جیون دے ڈھنگ طریقیاں وچوں تلاشیا جا سکدا اے۔ خانہ بدوش جیون جیون کرکے کبیلائی سبھیاچار وچ عورت اپر مرد سماج دی نربھرتا وی ودھیرے اے، کیونکہ عورت روزی -روٹی کماؤن دے کبیلائی ڈھنگ طریقیاں وچ برابر دی بھاگی داری؉   بندی اے۔ کبیلائی عورت قبیلے نال جڑے کتے اتے کاروبار نال جڑی ہون کرکے پروار وچ اپنی برابرتا والی ہوند دا احساس کردی اے۔ بہت سارے قبیلیاں وچ قبیلے دے کتیاں اتے کاروبار وچ عورت اپنی گون جاں برابری والی کردار ہی نہیں نبھاؤندی، سگوں پرمکھ کردار وی نبھاؤندی اے۔

پنجاب وچ وسدے قبیلیاں کیکن،بوریا،مداری؉  ، ڈھیہ،مہاتم اتے گاڈی-لوہار آدی توں نجی تور تے حاصل انکڑیاں مطابق عورتاں دی گنتی مرداں نالوں کتے ودھ اے۔
ہورویکھو
پنجاب دے قبیلے
حوالے

باہرلےجوڑ
گٹھ:قوم قبیلےگٹھ:پنجاب دے قبیلے