قاضی مہذب

ابو محمد حسن بن علی بن ابراہیم بن زبیر غسانی اسوانی مصری (؟؟؟ - ربیع الآخر 561ھ/فروری 1166ء) جنہاں نو‏ں قاضی مہذب دے لقب تو‏ں جانیا جاندا اے، چھیويں صدی ہجری دے اک مصری شاعر تے ادیب سن جو اسوان دے رہنے والے سن ۔
 سیرت 
حسن بن علی بن ابراہیم د‏‏ی پیدائش چھیويں صدی ہجری دے آغاز وچ شہر اسوان وچ ہوئی۔ انھاں نے اپنے وطن وچ شاعری دے ذریعے بنو کنز خاندان د‏‏ی مدح کی، جو اس علاقے اُتے حکومت کردا سی۔ اپنی زندگی دے اک دور وچ اوہ اسوان تو‏ں قاہرہ چلے گئے تے اوتھ‏ے طلائع بن رزیک نال تعلق قائم کيتا تے اس د‏ی مدح تو‏ں فائدہ حاصل کيتا۔ بعد وچ اوہ یمن چلے گئے جتھے انہاں دے بھائی، جو القاضی الرشید دے ناں تو‏ں معروف سن، نے خلافت دا دعویٰ کيتا۔ اس دعوے دے نتیجے وچ دونے بھائیاں نو‏‏ں فاطمی حکومت د‏ی طرف تو‏ں یمن وچ قید کر دتا گیا۔ قید تو‏ں رہائی دے بعد اوہ 560ھ وچ مصر واپس آئے۔

حسن اک ماہر شاعر سن تے یمن وچ قیام دے دوران انھاں نے علمِ انساب د‏‏ی کتاباں دا مطالعہ کیتا، ایتھ‏ے تک کہ اوہ اس علم وچ نہایت ماہر ہو گئے
اور اک نہایت دقیق تے مفصل کتاب تصنیف کيتی۔ انھاں نے علومِ قرآن وچ وی گہری دسترس حاصل کيتی تے پنجاہ جلداں اُتے مشتمل اک عظیم تفسیر تصنیف کيتی۔ قاضی مہذب د‏‏ی وفات یمن تو‏ں واپسی دے کچھ عرصے بعد 561ھ وچ ہوئی۔عمر فروخ، تاريخ الأدب العربي: من مطلع القرن الخامس الهجري إلى الفتح العثماني. الجزء الثالث. دار العلم للملايين - بيروت. الطبعة الرابعة - 1981، ص. 319-322خير الدين الزركلي. الأعلام. دار العلم للملايين - بيروت. الطبعة الخامسة - 2002. ج. 2، ص. 202عفيف عبد الرحمن، مُعجم الشاعر العباسيين. جروس برس - طرابلس. دار صادر - بيروت. الطبعة الأولى - 2000، ص. 541
 شاعری 
قاضی مہذب کثرت تو‏ں شعر کہنے والے، محکم اسلوب تے فصیح شاعر سن ۔ انہاں دے کلام وچ مدح، غزل تے خمریات دے مضامین پائے جاندے نيں۔
جدید دور وچ انہاں دا دیوان 1984ء وچ محمد مصطفیٰ رضوان د‏‏ی تحقیق تو‏ں تے 1988ء وچ محمد عبد الحمید سالم د‏‏ی تحقیق تو‏ں شائع ہويا۔عمر فروخ، ص. 320 .عفيف عبد الرحمن، ص. 541

 لکھتاں 
ان د‏‏ی طرف منسوب تھلے لکھے لکھتاں نيں:

 کتاب الأنساب

 دیوانِ شعر

 قرآن د‏‏ی تفسیر خير الدين الزركلي، ج. 2، ص. 202

 حوالے 

 کتابیات 
 محمد عبد الحميد سالم، شعر المهذب بن الزبير أبي محمد الحسن بن علي بن الزبير المصري المتوفى سنة 561 هـ. دار هجر - جيزة. الطبعة الأولى - 1988.
 سعيدة محمد رمضان، شعر الرشيد والمهذب: من أعلام الأدب العربي في مصر، في القرن السادس الهجري. مركز البابطين لتحقيق المخطوطات الشعرية، دار الوفاء - الإسكندرية. الطبعة الأولى - 2012.

گٹھ:561ھ دیاں موتاں
گٹھ:1166 دیاں موتاں
گٹھ:ماہرین انساب
گٹھ:مفسرین
گٹھ:بارہويں صدی دے مصنف
گٹھ:عہد عباسی دے شاعر
گٹھ:اسوان دیاں شخصیتاں