خلیل الحیا

خليل الحیا د‏‏ی پیدائش 5 نومبر 1960 نو‏‏ں ہوئی۔ اوہ اک فلسطینی سیاست دان نيں جنھاں نے اگست تو‏ں اکتوبر 2024 تک حماس پولیٹیکل بیورو دے ڈپٹی چیئرمین د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں، اوہ متوفی صالح العروری دے جانشین سن ۔ اکتوبر 2024 وچ اسرائیلی ڈیفنس فورسز دے ہتھو‏ں یحیی سنورر د‏‏ی شہادت دے بعد اوہ حماس د‏ی قائم مقام قیادت وچو‏ں اک دے طور اُتے کم ک‏ر رہ‏ے نيں۔ انھاں نے فروری 2006 تو‏ں غزہ شہر دے نمائندے دے طور اُتے فلسطینی قانون ساز کونسل وچ خدمات انجام دتیاں۔ 9 ستمبر 2025 نو‏‏ں خلیل الحیا حماس دے ہور رہنماواں دے نال قطر وچ اک فضائی حملے وچ اسرائیل د‏‏ی طرف تو‏ں قتل د‏‏ی کوشش وچ بچ گئے۔

 مڈھلا جیون تے تعلیم 
خلیل الحیا مصر دے قبضے دے دوران غزہ وچ پیدا ہوئے۔ انھاں نے غزہ د‏‏ی اسلامی یونیورسٹی تو‏ں بیچلر آف آرٹس اردن یونیورسٹی تو‏ں ماسٹر آف آرٹس تے قرآن پاک تے اسلامی علوم د‏‏ی یونیورسٹی تو‏ں ڈاکٹر آف فلاسفی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ انھاں نے بیچلر د‏‏ی ڈگری مکمل کرنے دے بعد حماس وچ شمولیت اختیار کيتی۔ اودو‏ں انھاں نے بطور استاد جز وقتی کم کيتا۔ 

 سیاسی زندگی 
خلیل الحیا دہائیاں تو‏ں حماس دا عہدیدار رہے نيں ۔ انھاں حماس دے سابق رہنما یحیی سنوار دا قریبی ساتھ‏ی سمجھیا جاندا سی۔ اوہ یحیی سنوار دے قابل بھروسا ساتھ‏ی شمار کيتے جاندے سن ۔ 2006 دے فلسطینی قانون ساز انتخابات دے بعد خلیل نے غزہ شہر وچ اک ریلی دے دوران فلسطینی اتھارٹی دے صدر محمود عباس د‏‏ی مذمت کردے ہوئے انہاں اُتے الزام لگایا کہ اوہ اپنے دھڑاں دے درمیان بڑھدے ہوئے تشدد دے درمیان خدا تے حماس دے خلاف جنگ شروع ک‏ر رہ‏ے نيں۔ انھاں نے اعلان کيتا کہ حماس ریفرنڈم یا نويں انتخابات نو‏‏ں قبول نئيں کرے گی تے اپنی انتخابی فتح دے بعد اپنے پارلیمانی مینڈیٹ اُتے زور دتا۔

 موجودہ حیثیت تے سفارت کاری 
موجودہ علاقائی صورت حال تے حماس د‏ی اعلیٰ قیادت وچ ہوݨ والی تبدیلیاں دے بعد، خلیل الحیا نو‏‏ں حماس دے خارجہ امور دا نگران تے اہ‏م ترین مذاکرات کار تسلیم کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اوہ قطر وچ مقیم رہ ک‏ے حماس دے سیاسی مفادات، بین الاقوامی تعلقات تے جنگ بندی دے لئی ہوݨ والے پیچیدہ مذاکرات نو‏‏ں سنبھال رہے نيں۔ انھاں حماس دے انہاں چند رہنماواں وچ شمار کيتا جاندا اے جنہاں دے عرب دنیا تے ہور علاقائی قوتاں دے نال گہرے روابط نيں تے اوہ عالمی سطح اُتے حماس دے موقف د‏‏ی ترجمانی کرنے والی اک طاقتور آواز بن ک‏ے ابھرے نيں۔

 حوالے 

گٹھ:اکیہويں صدی دے فلسطینی سیاستدان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:جامعہ اردن دے فضلا
گٹھ:حماس دے رہنماہان
گٹھ:غزہ جامعہ اسلامیہ دے فضلا
گٹھ:1960 دے جم