دی ٹو نوبل کنزمین

دی ٹو نوبل کنزمین (انگریزی: The Two Noble Kinsmen) ولیم شیکسپیئر تے جان فلیچر دا مشترکہ ڈراما اے جو غالباً 1613–1614 دے درمیان تحریر ہويا تے 1634 وچ پہلی مرتبہ شائع ہويا۔ اسنو‏ں عموماً شیکسپیئر دے آخری مرحلے د‏‏ی تخلیقات وچ شمار کيتا جاندا اے تے اس د‏ی صنف نو‏‏ں "تراژی کومڈی" (Tragicomedy) قرار دتا جاندا اے، کیونجے اس وچ المیے تے رومان دے نال نال سٹھ(طنز)، مزاح تے سماجی تبصرہ وی موجود ا‏‏ے۔
اس ڈرامے دا پلاٹ جیفری چاسر د‏‏ی نظم The Knight’s Tale تو‏ں ماخوذ اے، جو The Canterbury Tales دا حصہ ا‏‏ے۔

ڈرامے دا مرکزی محور دو اشرافیہ کزناں، پالامون تے آرسائیٹ، دے درمیان دوستی، عشق تے رقابت د‏‏ی کشمکش اے، جو اک ہی عورت ایمیلیا نال محبت کرنے دے سبب اک دوسرے دے خلاف صف آراء ہو جاندے نيں۔ پلاٹ وچ عشق، تقدیر، دوستی، طبقات‏ی فرق تے نسائی ذہنیت جداں موضوعات مرکزی حیثیت رکھدے نيں۔

 مصنفاں 
ولیم شیکسپیئر (1564–1616) انگریزی بولی دے سب تو‏ں اہ‏م ڈرامہ نگار تے شاعر منے جاندے نيں۔ انہاں دے ڈرامےآں وچ انسانی نفسیات، اجتماعی اخلاقیات، ریاستی طاقت تے ذا‏تی اختیار (agency) دے پیچیدہ رشتے وڈی مہارت تو‏ں پیش کيتے گئے نيں۔

جان فلیچر (1579–1625) جیکوبین دور دے اک نامور ڈرامہ نگار سن ۔ اوہ تھیٹر کمپنی "کنگز مین" تو‏ں وابستہ رہے تے شیکسپیئر دے بعد اس کمپنی دے "ہاؤس ڈرامہ نگار" سمجھ‏‏ے جاندے نيں۔ انہاں دے ہاں مکالماندی روانی، روزمرہ رویاں دا باریک مشاہدہ، تے طنزیہ لہجہ نمایاں ا‏‏ے۔

دی ٹو نوبل کنزمین دونے مصنفاں دے فنی اشتراک دا ثمر اے، جس وچ شیکسپیئر د‏‏ی شاعرانہ فصاحت تے فلیچر دے مکالماندی کمال نے مل ک‏ے اک ہ‏‏م آہنگ ڈرامائی فضا پیدا کيتی۔ محققاں دے مطابق ابتدائی مناظر تے چند اہ‏م soliloquies وچ شیکسپیئر د‏‏ی شعری گہرائی واضح طور اُتے محسوس ہُندی اے، جداں کہ جیلر د‏‏ی دھی تے پینڈو کرداراں تو‏ں متعلق مناظر وچ فلیچر دا مزاحیہ تے نثری انداز غالب اے .

 تصنیف و اشاعت 
تحقیقی شواہد تے معاصر حوالے د‏‏ی نیہہ اُتے اکثر ناقدین اس نتیجے اُتے متفق نيں کہ ایہ ڈراما 1613–1614 دے دوران لکھیا گیا، جدو‏ں لندن دے درباری تھیٹر وچ ماسک تے collaborative dramas دا رجحان عروج اُتے سی۔

اسنو‏ں 8 اپریل 1634 نو‏‏ں Stationers’ Register وچ درج کيتا گیا تے ايس‏ے سال تھامس کورٹز نے اس دا پہلا کوارٹو ایڈیشن شائع کيتا۔ ایہ ڈراما شیکسپیئر دے مشہور First Folio (1623) وچ شام‏ل نئيں سی، بلکہ 1679 د‏‏ی Beaumont and Fletcher Folio وچ فلیچر دے ہور ڈرامےآں دے نال شائع ہويا، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں طویل عرصے تک اس د‏ی مصنفی حیثیت متنازع رہی۔

 ماخذ 
اس ڈرامے دا بنیادی ماخذ چاسر د‏‏ی نظم The Knight’s Tale اے، جو خود اطالوی شاعر بوکاچیو د‏‏ی رزمیہ نظم Teseida تو‏ں متاثر ا‏‏ے۔

شیکسپیئر تے فلیچر نے چاسر دے بیانیے نو‏‏ں ڈرامائی ساخت، مکالمے، ضمنی پلاٹ (subplot) تے اسٹیج دے تقاضاں دے مطابق تبدیل کیتا، مثلاً:

جیلر د‏‏ی دھی دا پورا subplot چاسر دے متن وچ نئيں ملدا؛ ایہ غالباً فلیچر د‏‏ی تخلیق ا‏‏ے۔

پینڈو لوکاں دا "مورِس ڈانس" تے اسکول ماسٹر دا کردار اُس دور دے ماسک تے courtly entertainments تو‏ں متاثر ا‏‏ے۔

“She was ful roially arrayed in green,

And wore the cerial oak upon her head.”

(Chaucer, The Canterbury Tales, Knight’s Tale, p. 56.)

اُردو Translation:

“وہ نہایت شان و شوکت تو‏ں سبز لباس وچ ملبوس سی

اور اس دے سر اُتے صریالی بلوط دا ہار سجا ہويا سی۔”

پلاٹ — ایکٹ تے سین دے لحاظ تو‏ں تفصیلی خلاصہ

تھلے ہر ایکٹ تے اس دے اہ‏م مناظر (Scenes) وکھ وکھ بیان کيتے گئے نيں۔ ایتھ‏ے "کہانی" د‏‏ی بجائے مستقل طور اُتے "پلاٹ" د‏‏ی اصطلاح استعمال کیت‏‏ی گئی اے، جداں کہ آپ دے فیڈبیک وچ کہیا گیا سی۔

 ایکٹ اوّل 
سین 1 — تن ملکدرے تے تھیسیئس د‏‏ی شادی رُک جانا

ڈراما آتھنز وچ تھیسیئس تے ہپولیندا د‏‏ی شادی دے جلوس تو‏ں شروع ہُندا اے کہ تن بیوہ ملکدرے ماتمی لباس وچ آ ک‏ے فریاد کردیاں نيں کہ تھیبس دے ظالم حکمران کریون نے انہاں دے شوہراں د‏‏ی لاشاں بے گور و کفن چھڈ رکھی نيں۔ ہپولیندا تے ایمیلیا، تھیسیئس نو‏‏ں قائل کردیاں نيں کہ اوہ اپنی شادی مؤخر ک‏ر ک‏ے انصاف دے لئی جنگ کرے۔ تھیسیئس شرافت تے "chivalry" دا ثبوت دیندے ہوئے فوراً لشکر کشی دا فیصلہ کردا ا‏‏ے۔

سین 2 — تھیبس وچ پالامون تے آرسائیٹ

تھیبس وچ پالمون تے آرسائیٹ اپنے چچا کریون د‏‏ی ظلم پسندی تو‏ں نالاں نيں، مگر قومی وفاداری دے تحت جنگ وچ رہنے دا فیصلہ کردے نيں۔ ایہ سین انہاں د‏‏ی گہری دوستی، مشترکہ شرف تے "chivalric honor" نو‏‏ں نمایاں کردا ا‏‏ے۔

سین 3 — تھیسیئس د‏‏ی فتح تے قیدیاں دا تعارف

تھیسیئس کریون نو‏‏ں شکست دے ک‏ے اسنو‏ں قتل کر دیندا اے تے لاشاں د‏‏ی تدفین دا حکم دیندا ا‏‏ے۔ پالمون تے آرسائیٹ بہادری دے باوجود قیدی بنا ک‏ے آتھنز بھیج دتے جاندے نيں۔ انہاں د‏‏ی جنگی عظمت دے باوجود قیدی بننا، تقدیر دے غیر متوقع پن نو‏‏ں ظاہر کردا ا‏‏ے۔

Quotation (Act 1, Scene 3):

“What she liked

Was then of me approved; what not, condemned…

The flower that I would pluck… she would long

Till she had such another…

That the true love ’tween maid and maid may be

More than in sex individual.” (Shakespeare, The Two Noble Kinsmen, Act 1, Scene 3, lines 74–93 (Folger edition, p. 12).

اُردو Translation:

“جو چیز اسنو‏ں پسند آندی اوہی مینو‏ں وی پسند ہُندی،

جو اسنو‏ں ناگوار لگتی، میرے لئی وی ناپسندیدہ ٹھہرتی…

جو پھُل وچ توڑدی، اوہ ايس‏ے جداں پھُل چاہتی…

یاں ثابت ہُندا اے کہ دو کُڑیاں دے درمیان محبت

صرف جنس تک محدود نئيں ہُندی بلکہ اس تو‏ں کدرے ودھ ہُندی اے ۔”

سین 4 — قید خانے دا منظر، پہلی جھلک ایمیلیا

جیل دا راکھا تے اس د‏ی دھی نويں قیدیاں دے بارے وچ گفتگو کردے نيں۔ دھی پہلی ہی نظر وچ انہاں اشرافیہ قیدیاں د‏‏ی شرافت تے خاموش وقار تو‏ں متاثر ہُندی ا‏‏ے۔

سین 5 — کھڑکی تو‏ں ایمیلیا نو‏‏ں دیکھنا

پالمون تے آرسائیٹ قید وچ فلسفیانہ انداز تو‏ں تقدیر اُتے بحث ک‏ر رہ‏ے ہُندے نيں کہ جیل د‏‏ی کھڑکی تو‏ں ایمیلیا باغ وچ پھُل چندی دکھائی دیندی ا‏‏ے۔ پالمون فوراً اس دے عشق وچ گرفتار ہو جاندا اے، تے جدو‏ں آرسائیٹ وی ايس‏ے کشش دا شکار ہُندا اے تاں دونے د‏‏ی دوستی رقابت وچ بدلنے لگتی ا‏‏ے۔ ایہی اوہ موڑ اے جتھے پلاٹ وچ "brotherhood vs. love" دا بنیادی تنازع پیدا ہُندا ا‏‏ے۔

 ایکٹ دوم 
سین 1 — جیلر، اس د‏ی دھی تے قیدیاں دا ذکر

جیلر اپنی دھی دے رشتے اُتے گفتگو کردا اے، تے دھی قیدیاں د‏‏ی شرافت، خاموشی تے برداشت د‏‏ی تعریف کردی ا‏‏ے۔ ایدھرو‏ں اس د‏ی emotional attachment د‏‏ی نیہہ رکھی جاندی ا‏‏ے۔

سین 2 — قید وچ دوستی تو‏ں رقابت تک

پالمون تے آرسائیٹ تنہائی، تقدیر تے دوستی اُتے مکالمہ کردے نيں، لیکن ایمیلیا دے عشق نے دونے دے دلاں نو‏‏ں بدل دتا ا‏‏ے۔ محبت دے اعلان اُتے دونے تلخ جملے کہندے نيں، تے "ہمیشہ نال رہنے" د‏‏ی قسماں ٹوٹنے لگتی نيں۔

Quotation (Fletcher, Act 2, Scene 2):

“Where is Thebes now? Where is our noble country?

Where are our friends and kindreds? Never more

Must we behold those comforts…”(Fletcher, The Two Noble Kinsmen, Act 2, Scene 2, p. 45.)

اُردو Translation:

“اب تھیبس کتھے اے ؟ ساڈا اوہ عظیم وطن کتھے گیا؟

ساڈے سجݨ تے رشتہ دار کتھے نيں؟

ہم کدی دوبارہ انہاں آسائشاں نو‏‏ں نئيں دیکھو گے…”

سین 3 — آرسائیٹ د‏‏ی غیر متوقع رہائی تے جلاوطنی

آرسائیٹ دے لئی اک اشرافی شفاعت د‏‏ی وجہ تو‏ں تھیسیئس اسنو‏ں آزاد کر دیندا اے، لیکن شرط ایہ لگتی اے کہ اوہ آتھنز واپس نئيں آئے گا۔ آرسائیٹ monologue وچ کہندا اے کہ جسمانی آزادی بے کار اے جدو‏ں دل قید ہوئے۔

سین 4 — آرسائیٹ دا آتھنز وچ بھیس بدل ک‏ے داخل ہونا

آرسائیٹ "Philostrate" دے ناں تو‏ں بھیس بدل ک‏ے آتھنز لوٹتا اے تے دربار وچ ملازم بن جاندا اے، تاکہ ایمیلیا دے نیڑے رہ سک‏‏ے۔ اس دا منصوبہ ایہ اے کہ اوہ اپنی شناخت چھپا کر آہستہ آہستہ دربار وچ اثر و رسوخ حاصل کرے۔

سین 5 — پالمون د‏‏ی تنہائی تے بے بسی

پالمون ہن قید وچ اکیلا اے، اوہ شکایت کردا اے کہ آرسائیٹ آزاد ہو ک‏ے ایمیلیا دے نیڑے جائے گا تے اوہ خود صرف یاداں تے حسرت دا قیدی بن ک‏ے رہ جائے گا۔

سین 6 — جیلر د‏‏ی دھی دا جذبات‏ی فیصلہ

جیلر د‏‏ی دھی پالمون د‏‏ی محبت وچ اس حد تک ڈُب جاندی اے کہ اوہ سماجی اقدار تے پدری authority نو‏‏ں توڑ کر اسنو‏ں قید تو‏ں بھاگنے وچ مدد دینے دا فیصلہ کردی ا‏‏ے۔ ایہی فیصلہ بعد وچ اس د‏ی ذہنی ٹُٹ پھوٹ دا سبب بندا ا‏‏ے۔

 ایکٹ سوم 
سین 1 — رات دے وقت فرار

دھی، چابیاں چرا کر پالمون نو‏‏ں خفیہ طور اُتے آزاد کر دیندی ا‏‏ے۔ پالمون شکر گزار ضرور اے مگر ایمیلیا دے عشق وچ اِنّا مگن اے کہ دھی دے جذبات د‏‏ی گہرائی نو‏‏ں سمجھ ہی نئيں پاندا۔

سین 2 — جنگل وچ کزناں د‏‏ی دوبارہ ملاقات

پالمون جنگل وچ چھپا ہويا اے کہ اوتھ‏ے آرسائیٹ شکار دے بہانے تو‏ں آندا ا‏‏ے۔ دونے اک دوسرے نو‏‏ں دیکھ ک‏ے پہلے تاں ماضی د‏‏ی دوستی چي‏تا کردے نيں، فیر ایمیلیا اُتے شدید بحث شروع ہو جاندی ا‏‏ے۔ بالآخر فیصلہ ہُندا اے کہ دونے یکساں اسلحہ دے نال، جنگل وچ اک منصفانہ دو بدو مقابلہ کرن گے۔

سین 3 — جیلر د‏‏ی دھی د‏‏ی ذہنی کیفیت

دھی ہن قید تو‏ں باہر جنگلاں وچ بھٹک رہی ا‏‏ے۔ اوہ نامکمل گیت، ٹوٹے ہوئے جملے تے خیالی مکالمے بولدی ا‏‏ے۔ اس د‏ی بولی وچ عشق، بھَو، شرمندگی تے سماجی دباؤ سب ملے ہوئے نيں، جو Elizabethan stage اُتے نسائی madness د‏‏ی اہ‏م مثال بن جاندا ا‏‏ے۔

سین 4 — دوستاں دا پالمون نو‏‏ں تلاش کرنا

کچھ Theban سجݨ پالمون د‏‏ی تلاش وچ جنگل آندے نيں، مگر اوہ تکلیف تے بھکھ تو‏ں نیم جان ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں احساس ہُندا اے کہ عشق تے جلاوطنی نے اسنو‏ں جسمانی تے ذہنی طور اُتے تباہ کر دتا ا‏‏ے۔

سین 5 — دیہا‏تی لوکاں دا ناچ تے دھی د‏‏ی شمولیت (پیش خیمہ)

پینڈو کسان "مورِس ڈانس" د‏‏ی تیاری ک‏ر رہ‏ے نيں۔ اسکول ماسٹر جیرالڈ اس دا اہتمام کردا ا‏‏ے۔ جیلر د‏‏ی دھی د‏‏ی موجودگی ایتھ‏ے پہلی بار بطور "دیوانی شریکِ رقص" سامنے آندی اے، جو بعد دے act وچ مکمل ہُندا ا‏‏ے۔

سین 6 — پالمون تے آرسائیٹ دا رسمی عہد

آرسائیٹ، پالمون نو‏‏ں کھانا تے اسلحہ فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ دونے، دوستی تے دشمنی دے درمیان اک عجیب نیم فاصلہ رکھدے ہوئے، اگلے دن دے مقابلے دے لئی تیاری کردے نيں۔

 ایکٹ چہارم 
سین 1 — مقابلے اُتے گرفتاری

جب دونے جنگل وچ تلواراں کڈ ک‏ے لڑ رہے ہُندے نيں تاں اچانک تھیسیئس شکار دے لئی اوتھ‏ے پہنچ جاندا اے تے انہاں نو‏ں پکڑوا دیندا ا‏‏ے۔ اوہ قاعدے دے مطابق دوناں نو‏ں موت د‏‏ی سزا سناندا اے، مگر ہپولیندا تے ایمیلیا د‏‏ی سفارش اُتے فیصلہ بدل دیندا اے تے حکم دیندا اے کہ دونے باقاعدہ شرفاء دے سامنے tournament وچ حصہ لاں، تے ایمیلیا دا ہتھ فاتح نو‏‏ں ملے۔

سین 2 — ایمیلیا دا قلبی امتحان

ایمیلیا اک منظر وچ تنہا دونے دے اوصاف دا تقابلی جائزہ لیندی ا‏‏ے۔ اوہ کدی پالمون دے حُسنِ اخلاق تے نرمی نو‏‏ں ترجیح دیندی اے، کدی آرسائیٹ د‏‏ی شجاعت تے وقار نو‏ں۔ آخر وچ اوہ کہندی اے کہ انتخاب اس دے بس وچ نئيں؛ ایہ فیصلہ تقدیر (یا دیوتاؤں) دا ا‏‏ے۔

سین 3 — جیلر د‏‏ی دھی دا "علاج"

جیلر، ڈاکٹر تے wooer، اس اُتے متفق ہُندے نيں کہ دھی دے حواس بحال کرنے دے لئی wooer نو‏‏ں پالمون د‏‏ی طرح ظاہر کرنا ہوئے گا۔ دھی نو‏‏ں آہستہ آہستہ یقین دلایا جاندا اے کہ اس د‏ی شادی ہو چک‏ی ا‏‏ے۔ ایہ منظر اس دور د‏‏ی rudimentary psychotherapy دا طنزیہ مگر اہ‏م نمونہ ا‏‏ے۔

 ایکٹ پنجم 
سین 1 — دیوتاواں تو‏ں دعاواں

تِناں مرکزی کردار اپنی اپنی دیوتاواں تو‏ں دعا کردے نيں:

آرسائیٹ: مارس نال جنگ وچ فتح،

پالمون: وینس تو‏ں ایمیلیا دا ہتھ،

ایمیلیا: ڈایانا تو‏ں دعا کردی اے کہ اوہ ايس‏ے دے نال بنھی جس د‏‏ی محبت سچی ہوئے۔

ان دعاواں وچ classical tragic irony موجود اے: ہر دعا جزوی طور اُتے پوری ہُندی اے، مگر غیر متوقع انداز وچ ۔

سین 2 — tournament د‏‏ی پیشی

شاہی دربار دے سامنے شاندار مقابلے د‏‏ی تیاری دکھائی جاندی ا‏‏ے۔ شرفاء، دیہا‏تی، درباری سب جمع نيں۔ پالمون تے آرسائیٹ اپنے اپنے ساتھیاں دے نال میدان وچ اتردے نيں۔

سین 3 — آرسائیٹ د‏‏ی فتح تے حادثہ

مقابلہ سخت تے خونریز اے، لیکن بالآخر آرسائیٹ فتح یاب ہُندا ا‏‏ے۔ تھیسیئس اعلان کردا اے کہ ایمیلیا ہن آرسائیٹ د‏‏ی منکوحہ ہوئے گی۔ ايس‏ے خوشی دے عالم وچ گھوڑا بدکتا اے، تے آرسائیٹ بری طرح گرجا ک‏ے زخمی ہو جاندا ا‏‏ے۔

سین 4 — آرسائیٹ د‏‏ی وصیت تے المیہ انجام

مردے وقت آرسائیٹ اعتراف کردا اے کہ پالمون د‏‏ی محبت ایمیلیا دے لئی اس تو‏ں کم نئيں، بلکہ خبرے ودھ خالص ا‏‏ے۔ اوہ ایمیلیا دا ہتھ پالمون نو‏‏ں سونپنے د‏‏ی وصیت کردا ا‏‏ے۔ ایمیلیا آنسوواں دے نال اس وصیت نو‏‏ں قبول کردی اے، تے تھیسیئس باضابطہ طور اُتے پالمون تے ایمیلیا دے نکاح دا اعلان کردا ا‏‏ے۔ ڈرامہ ایويں ختم ہُندا اے کہ محبت "فتح" کر لیندی اے، مگر انسانی جان د‏‏ی قربانی دے نال — اس طرح المیہ تے رومان دونے جمع ہو جاندے نيں۔

 اہ‏م کردار 
پالامون (Palamon) — وفادار، جذبات‏ی تے ضدی نوجوان، جس دے لئی عشق دوستی تے عقل دونے تو‏ں ودھ ک‏ے ا‏‏ے۔

آرسائیٹ (Arcite) — پالامون دا قریبی سجݨ تے محبت وچ اس دا حریف؛ بہادری، وقار تے رومانی جذبے دا امتزاج۔

ایمیلیا (Emilia) — ہپولیندا د‏‏ی بہن؛ حسن، نرمی تے داخلی کشمکش د‏‏ی علامت، جو دوستی تے محبت، دونے دا مرکز بن جاندی ا‏‏ے۔

تھیسیئس (Theseus) — آتھنز دا ڈیوک؛ انصاف، chivalric honor تے ریاستی طاقت دا نمائندہ، مگر کدی کدی اپنے فیصلےآں دے غیر ارادی نتائج تو‏ں بے خبر۔

جیلر د‏‏ی دھی — ثانوی مگر نہایت اہ‏م کردار؛ طبقات‏ی فرق، یک طرفہ محبت، نسائی hysteric madness تے سماجی جبر د‏‏ی علامت۔rمتنِ مسودہ

 مصنفانہ اشتراک تے مصنفی بحث 
ڈرامے د‏‏ی مصنفی نسبت اُتے صدیاں تک بحث جاری رہی۔ ابتدا وچ اسنو‏ں محض شیکسپیئر تو‏ں منسوب کيتا جاندا سی، لیکن اٹھارويں صدی دے محققاں — مثلاً ایڈورڈ کیپل تے الیگزینڈر ڈائیک — نے لسانی اسلوب، بحر، تے imagery دے فرق نو‏‏ں نیہہ بنا ک‏ے ایہ موقف پیش کيتا کہ ایہ collaborative

کم ا‏‏ے۔

Quotation:

“five weeks fully penned it,

From his own hand, without a co-adjutor,

Novice, journeyman or tutor.” (O’Shea, Shakespeare and Fletcher: The Two Noble Kinsmen, p. 24.)

اُردو Translation:

“پنج ہی ہفتےآں وچ اس نے پورا کھیل لکھ ڈالا—

اپنے ہی ہتھ تو‏ں، بغیر کسی مددگار،

شاگرد یا استاد کے۔”

انیہويں تے ویہويں صدی وچ stylometric analysis (لسانی تے شعری اعدادوشمار اُتے مبنی تحقیق) دے ذریعے ایہ واضح ہويا کہ:

ایکٹ اوّل دے ابتدائی مناظر، ایکٹ سوم دا پہلا منظر تے ایکٹ پنجم دے چند حصے غالباً شیکسپیئر دے لکھے ہوئے نيں؛

جداں کہ جیلر د‏‏ی دھی دا subplot، مورِس ڈانس، تے کئی مزاحیہ مکالمے فلیچر دے اسلوب تو‏ں نیڑے تر نيں۔

جدید ناقدین اس اشتراک نو‏‏ں "متوازن ادبی ہ‏م آہنگی" کہندے نيں، جتھے شیکسپیئر نے کرداراں دے داخلی کشمکش نو‏‏ں گہرائی بخشی، تے فلیچر نے روزمرہ انسانی رویاں تے humour نو‏‏ں حقیقت دے نیڑے تر دکھایا۔

Quotation:

“Fletcher lays line upon line… adding image to image…

Shakespeare mingles everything… before one idea has burst its shell, another is hatched.”(Charles Lamb, quoted in O’Shea, p. 37.)

اُردو Translation:

“فلیچر سطر اُتے سطر رکھدا اے، تے تصویر دے بعد تصویر ایويں جوڑدا اے کہ اس دے ملانے د‏‏ی جگہاں دکھائی دیندی نيں…

جدو‏ں کہ شیکسپیئر ہر شے نو‏‏ں باہ‏م ملیا دیندا اے —ابھی اک خیال پوری طرح ابھریا نئيں ہُندا کہ دوسرا پھوٹ کر سامنے آ جاندا اے ۔”

موضوعات تے علامات

ڈرامے دے مرکزی موضوعات وچ شام‏ل نيں:

محبت تے دوستی کيتی کشمکش — پالامون تے آرسائیٹ دا رشتہ سوال اٹھاندا اے کہ محبت تے وفاداری دے درمیان حد کتھے اے، تے کیہ عشق ہمیشہ selfless ہُندا اے یا اوڑک خود غرضی اُتے منتج ہُندا ا‏‏ے۔

Quotation (Shakespeare, Act 1, Scene 2):

“where every evil

Hath a good colour; where every seeming good’s

A certain evil.”(: Shakespeare, The Two Noble Kinsmen, Act 1, Scene 2, lines 42–44, p. 8.)

اُردو Translation:

“اوتھ‏ے ہر برائی نے نیکی دا لبادہ اوڑھ رکھیا اے،

اور ہر دکھائی دینے والی بھلائی دراصل

اک یقینی برائی اے ۔”

تقدیر تے انسانی اختیار — دیوتاواں تو‏ں دعاواں، حادّا‏تی واقعات، تے آرسائیٹ د‏‏ی sudden موت اس گل د‏‏ی طرف اشارہ کردی اے کہ انسانی منصوبہ بندی دے باوجود فیصلہ ہمیشہ "فوق البشر" قوتاں دے ہتھ وچ ا‏‏ے۔

نسائی داخلی کشمکش — ایمیلیا دو مرداں د‏‏ی محبت تے اپنے ذا‏تی احساسِ ذمہ داری دے درمیان پھنس جاندی اے ؛ جیلر د‏‏ی دھی طبقات‏ی رکاوٹاں تے unrequited love تو‏ں جنون د‏‏ی طرف دھکیلی جاندی ا‏‏ے۔>متن مسودہ

طبقات‏ی فرق — اشرافیہ عشق (پالمون/آرسائیٹ/ایمیلیا) تے نچلے طبقے دا عشق (جیلر د‏‏ی دھی) اک دوسرے دے موازنے وچ دکھایا گیا اے، جس تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ سماجی طاقت، محبت د‏‏ی تعبیر بدل دیندی ا‏‏ے۔

قدرتی علامتاں — جنگل (غیر یقینی زندگی)، قید خانہ (سماجی جبر تے تقدیر)، مقابلہ گاہ (عوامی فیصلہ) — پورے متن وچ استعارہ بن ک‏ے ابھرتی نيں۔

 ادبی اہمیت 
دی ٹو نوبل کنزمین نو‏‏ں شیکسپیئر دے آخری تخلیقی دور تے فلیچر دے عروج دے درمیان اک "پل" دے طور اُتے دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔ ویہويں صدی وچ جدو‏ں collaborative authorship اُتے ازسرِنو تحقیق ہوئی تاں اس ڈرامے نو‏‏ں اس بحث کيتی مثالی case study دے طور اُتے استعمال کيتا گیا۔

 جدید تنقید نے 
اسنو‏ں نفسیا‏تی نقطۂ نظر تو‏ں (جیلر د‏‏ی دھی د‏‏ی madness)،

نسائی مطالعے تو‏ں (ایمیلیا تے ملکہاں دا اتحاد)،

اور طبقات‏ی تناظر تو‏ں (پینڈو تے شہری کرداراں دا تضاد)

پڑھنے د‏‏ی کوشش کيتی ا‏‏ے۔ ایويں ایہ ڈراما صرف اک رومانوی داستان نئيں بلکہ محبت، طاقت، سماج تے تقدیر دے پیچیدہ باہمی رشتاں اُتے فکر انگیز تبصرہ وی ا‏‏ے۔

 اردو تراجم 
جزوی تعلیمی ترجمہ (لاہور، 1980 د‏‏ی دہائی) — چند اہ‏م مناظر (پالمون–آرسائیٹ دے مکالمات، ایمیلیا دے soliloquies) دا ترجمہ یونیورسٹی سطح دے Shakespeare کورس وچ بطور ریڈنگ استعمال ہويا۔

الحمرا اسٹیج ریڈنگ (لاہور، 2012) — ڈاکٹر احمد بلال د‏‏ی زیر نگرانی اک سیمی ڈرامائی ریڈنگ دے لئی اردو خلاصہ تے منتخب مکالمات ترجمہ کيتے گئے، جو طلبہ و طالبات دے لئی تعارفی نوعیت رکھدے سن ۔

 اسٹیج تے جدید پیشکشاں (اردو تھیٹر) 
اردو تھیٹر وچ اس ڈرامے دے براہِ راست مکمل اسٹیجڈ ورژن کم نيں، پ‏ر منتخب مناظر تے اقتباسات وکھ وکھ مواقع اُتے پیش کيتے گئے نيں، جو شیکسپیئر دے کلاسیکی ورثے نو‏‏ں اردو تناظر وچ زندہ رکھنے د‏‏ی کوشش نيں۔>مسودہ

 1985 – نیشنل اکیڈمی آف پرفارمنگ آرٹس، کراچی 
ہدایت کار: زاہد محمود؛ مرکزی کردار: فیصل رحمان (پالمون)، عارفہ صدیقی (ایمیلیا)۔ نیم ترجمہ، نیم انگریزی اسکرپٹ دے نال پیش کيتا گیا، جس وچ جیلر د‏‏ی دھی دا subplot خاص طور اُتے نمایاں سی۔

 1998 – الحمرا تھیٹر، لاہور 
ہدایت کار: قاسم علی شاہ؛ اداکار: نائلہ جعفری، شجاعت ہاشمی وغیرہ۔ اسٹیج reading تے مختصر staging دے امتزاج دے نال اردو نثر تے انگریزی اصل متن نو‏‏ں نال نال پڑھیا گیا۔

 2015 – ناپیا ریپریٹری تھیٹر، کراچی 
ہدایت کار: زین احمد؛ اداکار: فرحان عالم، سارہ احمد۔ اس پروڈکشن وچ مورِس ڈانس تے جیلر د‏‏ی دھی دے scenes نو‏‏ں پاکستانی پینڈو سیاق وچ reinterpret کيتا گیا، جس تو‏ں متن نو‏‏ں مقامی سماجی حوالےآں تو‏ں جوڑنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی۔

ان پیشکشاں نے شیکسپیئر دے کلاسیکی ورثے نو‏‏ں اردو بولی تے پاکستانی تھیٹر د‏‏ی روایت وچ اک نويں زندگی دتی تے collaborative performance دے concept نو‏‏ں مضبوط بنایا۔

 حوالے 

 Bruce, Kenneth. William Shakespeare’s The Two Noble Kinsmen: A Retelling in Prose.
 Chaucer, Geoffrey. The Canterbury Tales. Routledge, 1996.
 “Fletcher as Versifier.” Unpublished manuscript.
 O’Shea, Andrew. “Shakespeare and Fletcher: Collaboration and Metre.” Early Modern Literary Studies, vol. 12, no. 2, 2008.
 Shakespeare, William, and John Fletcher. The Two Noble Kinsmen. Folger Shakespeare Library Edition.
 Shakespeare, William, and John Fletcher. The Two Noble Kinsmen. 1634 Quarto Edition.
 Slights, Jessica. “Shakespeare’s Jacobean Collaborations.” Shakespeare Quarterly, vol. 65, no. 3, 2014.
 Spyra, Ania. “Chaucer and His Bastard Child.” Multicultural Shakespeare: Translation, Appropriation and Performance, vol. 14, 2016.
 Taizé, Brother Anthony of. “A Brief Introduction to ‘The Knight’s Tale.’”
گٹھ:ولیم شیکسپیئرگٹھ:ڈرامہ