منصور مشدالی

منصور مشدالی، جنہاں نو‏ں ناصر الدین مشدالی یا ابو علی منصور بن احمد بن عبد الحق بن سدرحان (سدرمان) بن فلاح بن تمیم بن فائد بن یعلی مشدالی بجائی زَوّاوی دے ناواں تو‏ں وی جانیا جاندا اے، اک سنی ، مالکی ، اشعری تے قادری عالمِ دین سن ۔ انہاں دا تعلق الجزائر دے شمالی افریقہ وچ واقع جرجرہ دے علاقے تو‏ں سی۔ص229 - كتاب عنوان الدراية فيمن عرف من العلماء في المائة السابعة ببجاية - أبو علي منصور بن أحمد بن عبد الحق المشدالي - المكتبة الشاملة الحديثة 

 حالات زندگی 
ابو علی منصور بن احمد بن عبد الحق بن سدرحان بن فلاح مشدالی بجائی زواوی اک مالکی فقیہ تے زَوّاوی نژاد الجزائری عالم سن ۔ انہاں د‏‏ی پیدائش سنہ 1234ء (631ھ) وچ مشدا اللہ وچ ہوئی۔
مشدالی خاندان، جو علم، فقہ تے اثر و رسوخ دے باعث مشہور سی، مشدالہ دے علاقے نال تعلق رکھدا سی جو شہر بجایہ دے مغرب وچ جبل لالہ خدیجہ دے نیڑے واقع اے تے اج دے دور د‏‏ی ولایت البويرہ وچ آندا ا‏‏ے۔ ایہ علاقہ قبائلِ زَوّاوة نال تعلق رکھدا اے تے ایہی خاندان بعد وچ بجایہ وچ آ ک‏ے آباد ہويا۔http://dspace.univ-bouira.dz:8080/jspui/bitstream/123456789/3571/1/%D8%A5%D8%B3%D9%87%D8%A7%D9%85%20%D8%B9%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%A1%20%D8%A7%D9%85%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%A9%20%D9%81%D9%8A%20%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B6%D8%A7%D8%B1%D8%A9%20%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A%D8%A9%20%D9%85%D8%A7%20%D8%A8%D9%8A%D9%86%20%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D9%86%D9%8A%D9%86%20%287%D9%87-9%D9%8713%D9%85-15%D9%85%29%20%E2%80%93%20%D8%B1%D8%B2%D9%82%D9%8A%D8%A9%20%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%8A%20%E2%80%93%20%D8%AA%D8%B3%D8%B9%D8%AF%D9%8A%D8%AA%20%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86.pdf 

«سیدی منصور مشدالی» نے مشدا اللہ وچ ايس‏ے خاندان دے اندر پرورش پائی، جس دا تعلق اک وڈے بربری قبیلے تو‏ں سی جو جنگاں تے معرکےآں وچ اپنی سختی تے بہادری دے لئی مشہور سی۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں اس خاندان نو‏‏ں عزت و وقار حاصل ہويا، ایتھ‏ے تک کہ موحدین سلطنت دے بادشاہ تے حکمران وی انہاں د‏‏ی خوشنودی دے خواہش مند رہندے سن تے انہاں دا خاص لحاظ رکھدے سن ۔موسوعة العلماء والأدباء الجزائريين. الجزء الثاني، من اکھر الدال إلى اکھر الياء - Google Livres العلامة ابن العلامة أبو الفضل محمد بن محمد المشدالي. - منتديات الجلفة لكل الجزائريين والعرب 

وہ شیخ، فقیہ، باکمال محقق، مضبوط حافظ تے متعدد علوم دے ماہر سن ۔ انہاں دا ناں ابو علی منصور بن احمد بن عبد الحق مشدالی اے تے اوہ ستويں صدی ہجری وچ بجایہ دے ممتاز علما وچ شمار ہُندے نيں۔
ابتدائی دور وچ انھاں نے بچپن ہی وچ علومِ شرعیہ حاصل کرنا شروع کيتے؛ قرآن تے اصولِ فقہ د‏‏ی تعلیم اپنے والد فقیہ احمد بن عبد الحق مشدالی تو‏ں پائی۔عنوان الدراية فيمن عرف من العلماء في المائة السابعة ببجاية : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive 

جب انہاں دے والد نے محسوس کيتا کہ مشدا اللہ وچ انہاں دے بیٹے منصور دے لئی ہور علمی ترقی دا ماحول سازگار نئيں اے، تاں انھاں نے اپنی تمام جائداد فروخت کردتی تے اپنے بیٹے نو‏‏ں بجایہ لے آئے۔ بجایہ اُس دور وچ علما د‏‏ی مضبوط ترین درسگاہ سی تے ایہی قدم انھاں علم د‏‏ی گہرائی وچ اترنے تے وکھ وکھ ملکاں تو‏ں آنے والے ممتاز علما نال ملاقات دا موقع فراہ‏م کرنے دا سبب بنیا۔جزايرس : العلامة منصور بن أحمد المشدالي أعلام مشدالة بين الماضي والحاضر ~ طـريـق النـــور *** أفــريـــذ أن تفــــاث *** 
 قاہرہ وچ انہاں دے شیوخ 
«سیدی منصور المشدالی» نے اپنے والد دے نال کم عمری وچ مشرق دا سفر اختیار کيتا۔ انہاں دا پہلا پڑاؤ مصر سی، جتھے انھاں نے اس دور دے وڈے علما تو‏ں تعلیم حاصل کيتی۔ انھاں نے اوتھ‏ے بوہت سارے علما تو‏ں درس لیا تے شرعی علوم وچ کمال حاصل کیتا، فقہ تے اصولِ دین وچ مہارت حاصل کيتی تے منطق و عربی بولی وچ وی حصہ پایا۔عنوان الدراية فيمن عرف من العلماء في المائة السابعة ببجاية - الغبريني : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive 

قاہرہ تے جامع ازہر وچ انھاں نے ممتاز علما نال ملاقات کيت‏ی تے انہاں تو‏ں فائدہ چُکیا۔ انہاں دے استاداں وچ شیخ عز بن عبد السلام شام‏ل سن، جنہاں د‏‏ی شاگردی اختیار کيتی تے انہاں تو‏ں بہت فائدہ چُکیا۔ انہاں دے پاس انھاں نے صحیح مسلم پڑھیا تے «موطأ ابی مصعب» ابو اسحاق ابراہیم بن ابو حفص عمر بن مضر واسطی دے واسطہ تو‏ں پڑھی۔صحيح الإمام مسلم 

انھاں نے امام مالکی شہاب الدین القرافی دے نال اک ہی مجلس وچ علم حاصل کیتا، جتھے کئی طلبہ تے علما شریک ہويا کردے سن ۔موسوعة العلماء والأدباء الجزائريين. الجزء الثاني، من اکھر الدال إلى اکھر الياء - Google Livres 

اسی طرح انھاں نے تصوف وچ جنیدی سلسلے دے نال سنن ترمذی «قطب الدين ابی بكر محمد بن احمد بن علی قسطلانی» تو‏ں پڑھی تے ابن عصفور الاندلسی و ہور اکابر علما تو‏ں وی فیض حاصل کيتا۔ القسطلاني، قطب الدين - موسوعة نت ،شرح الجمل وهو شرح كتاب الجمل في النحو والإعراب للزجاجي 1-2 ج1 - أبي عبد الله محمد بن علي بن أحمد/ابن الفخار - Google Livres ،مصر وچ انہاں دے استاداں تے دوستاں نے انھاں «ناصر الدين» دا لقب عطا کيتا۔ 
 مشرق وچ اس دا سفر 
جب "سیدی بوعلی مشدالی" جوان ہوئے، تاں انھاں نے مشرقی عرب دے وکھ وکھ علاقےآں وچ علم حاصل کرنے دے لئی اک طویل علمی سفر کيتا جو ویہہ (20) سال تو‏ں ودھ جاری رہیا۔ اس دوران انھاں نے دمشق وچ کئی علما تو‏ں وکھ وکھ دینی علوم حاصل کيتے، جنہاں وچ شام‏ل نيں: "شرف الدین ابو عبد اللہ محمد بن ابو فضل مرسی" تے "ابو اسحاق ابراہیم بن عمر بن خضر بن فارس"۔نهاية الأرب في فنون الأدب 1-16 مع الفهارس ج14 - شهاب الدين النويري - Google Livres 

انھاں نے شمس الدین اصفہانی ، قاضی مالکی "شرف الدین ابو حفص عمر بن عبد اللہ بن صالح بن عیسی سبکی" (وفات 669ھ) تے قاضی حنفی "صدر الدین سلیمان حنفی" تو‏ں وی ملاقات کيت‏ی۔ البداية والنهاية 1-8 مع الفهارس ج7 - أبي الفداء إسماعيل بن عمر/ابن كثير الدمشقي - Google Livres چونکہ اوہ قدیم طور اُتے مشرق آئے، اس لئی انھاں نے اوتھ‏ے اصول فقہ تے فروع فقہ د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی تے کافی حصہ حاصل کيتا۔ اس دوران شہر "ملالہ" وچ محمد عبدری حاحی تو‏ں وی ملاقات ہوئی۔مغرس : محمد العبْدَري الحاحي 

 بجایہ واپسی 
جب "سیدی منصور مشدالی" ستويں صدی ہجری دے آخر وچ ، تقریباً سال 679ھ (1280م) وچ بجایہ واپس آئے، تاں اوہ بہت ودھ علم تے مفید تعلیم دے نال لوٹے۔ انھاں نے تدریس تے تعلیم دا آغاز کيتا تے انہاں دے دروس شائستہ تے منقح سن ۔ انہاں د‏‏ی تقریر واضح تے محققانہ سی تے اوہ تحقیق وچ ودھ دلچسپی رکھدے سن تو‏ں کہ صرف نقل وچ ۔عنوان الدراية فيمن عرف من العلماء في المائة السابعة ببجاية : matnawi : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive 

انھاں نے بجایہ دیاں مسیتاں وچ درس دتا تے انہاں دے شاگرداں د‏‏ی اک وڈی نسل نے علم حاصل کيتا جو دنیا بھر وچ مشہور ہوئی۔ اوہ قرآن کریم تے حدیث رسول ﷺ د‏‏ی تشریح اُتے اچھی گل کردے سن تے مشورہ تے فتویٰ دینے والے علما وچ شمار ہُندے سن ۔ انھاں نے "مختصر ابن حاجب" اپنے شیخ ابن حاجب تو‏ں مصر تو‏ں بجایہ لایا، اس د‏ی تلاوت تے مطالعہ د‏‏ی ترغیب دتی تے ایہ علم اپنے شاگرداں دے ذریعے مغرب اسلامی دے ہور علاقےآں تک منتقل ہويا۔موسوعة العلماء والأدباء الجزائريين. الجزء الأول، الحروف أ، ب، ت، ث، ج، ح، خ - Google Livres 
 تلامذہ بِبجايہ 
بجايہ واپسی دے بعد، انھاں نے مسجد عین البربر تے جامع الاعظم وچ ، جو قصبہ بجايہ دے اندر واقع اے، «سیدی منصور المشدالی» دے زیرِ تربیت کئی طلبہ نو‏‏ں درس دتا۔ انہاں وچو‏ں اک طالب علم «قاسم بن يوسف بن محمد بن علی تجيبی» سی، جس نے شیخ العز بن عبد السلام د‏‏ی کتاب «الفائدے فی اختصار المقاصد» یا «القواعد الصغرى» دا تمام مواد انہاں تو‏ں سکھیا۔القاسم بن يوسف التجيبي • الموقع الرسمي للمكتبة الشاملة 

خطيب ابن مرزوق نے انہاں دے بارے وچ کہیا:مكتبة العز بن عبد السلام 

ان دے ہور شاگرداں وچ شام‏ل نيں:الخبر-المدرسة التاشفنيّة 
 شیخ «عمران المشدالی»، امام «مدرسہ التاشفينيہ» تلمسان وچ 
 شیخ «احمد بن عمران البجائي»، فقیہ ص33 - كتاب معجم أعلام الجزائر - أحمد بن عمران البجائي أبو العباس - المكتبة الشاملة الحديثة ،
 «منصور بن علی بن عبد الله الزواوی»، محدث، نحوی تے اصولی عالم ص166 - كتاب معجم أعلام الجزائر - منصور بن علي بن عبد الله الزواوي ابو علي - المكتبة الشاملة الحديثة 
 «ابراہیم بن يخلف تنسی»، فقیہ
 «عبد العزيز بن ابی قاسم بن حسن ربعی»، فقیہ صوفی اصولی تراجم المؤلفين التونسيين - 2 – IslamKotob – Google Livres ،
 «ابن المسفر محمد بن يحی الباہلی البجائی»، فقیہ تے قاضی بجايہ ص31 - كتاب معجم أعلام الجزائر - محمد بن يحيى الباهلي البجائي أبو عبد الله المعروف بالمسفر - المكتبة الشاملة الحديثة 
 «محمد بن احمد بن ابی بكر بن مرزوق عجيمی»، فقیہ تكملة جامع كرامات الأولياء - لونان - محيي الدين الطعمي - Google Livres 
 «ابو علی حسن بن حسين البجائی»، فقیہ شجرة النور الزكية في طبقات المالكية 1-2 ج1 - محمد بن محمد مخلوف ،الشيخ - Google Livres 
 امام صوفی «حسن بن ابی قاسم بن باديس»الزاوية الإرث المفقود في الجزائر - الجزائرية للأخبار 
 انہاں دے شاگرداں نے انہاں دے بارے وچ کیہ کہیا 
 خطيب ابن مرزوق نے انہاں دے بارے وچ کہیا:
«ساڈے شیخ ابو علی نے اجتہاد د‏‏ی سطح تک پہنچا» — خطيب ابن مرزوق
 منصور زواوی نے کہیا:
«ساڈے شیخ ناصر الدین مشدالی اک امام مجتہد، علم العلام، فقہا دے قطب تے نظر دے ماہرین تے عمارتاں دے امام سن ۔ انھاں نے بجایہ تے اس دے اطراف وچ نظریا‏تی علوم تے عقلی فہم تو‏ں بھر دیا» — منصور زواوی
 ابو قاسم تجیبی نے اپنی سفرنامے وچ کہیا:مركز الدراسات والأبحاث وإحياء التراث 
«ابو علی مشدالی اک امام فقیہ سن، احکا‏م وچ فضلاء وچ ممتاز، افریقہ دے آخری کامل افراد وچ تاں۔ انھاں نے فقہ تے اس دے اصول، عربی بولی اُتے عبور، منطق، جدل وغیرہ وچ مہارت حاصل کيتی۔ انھاں نے متعدد علوم وچ سبقت حاصل کيتی، انہاں وچ مہارت حاصل کيتی تے تمام علوم وچ مباحثہ کيتا۔ اوہ 731ھ وچ تقریباً اک سو سال د‏‏ی عمر وچ وفات پا گئے» — ابو قاسم تجیبی، مستفاد الرحلہ والاغتراب
 مصنفات 
ان دے پاس ابن ابی زید قیروانی د‏‏ی فقہی رسالے اُتے اک شرح سی جسنو‏ں مکمل نئيں کيتا تے ایہ کافی فائدہ مند سی انھاں نے اصول فقہ تے اصول دین نو‏‏ں قدیم تے متأخرین دے طریقے تو‏ں تحصیل کيتا۔ انہاں تو‏ں علم حاصل کرنا تے انہاں د‏‏ی سماعت کرنا مفید سی۔

 شیخوخت 
جب سیدی منصور مشدالی عمر دے بڑھاپے وچ پہنچے، تاں انہاں دے بڑھاپے د‏‏ی وجہ تو‏ں انھاں بجایہ وچ اپنے گھر وچ رہنا پيا، لیکن طلبہ فیر وی انہاں دے پاس آندے رہے تے انہاں تو‏ں تعلیم حاصل کردے رہ‏‏ے۔
 نسل و اولاد 
ان د‏‏ی اک دھی دا پُتر، فقیہ «ابو فضل مشدالی» (820هـ-864هـ) سی،ص230 - أرشيف ملتقى أهل الحديث - العلامة ابن العلامة أبو الفضل محمد بن محمد المشدالي - المكتبة الشاملة الحديثة  جس تو‏ں ابو عبد اللہ مشدالی د‏‏ی شادی ہوئی۔۔مركز الدراسات القرآنية 

 وفات 
سیدی منصور مشدالی د‏‏ی وفات 1311م / 731ھ وچ ہوئی۔ انھاں بجایہ دے قبرستان وچ دفن کيتا گیا، جو قبیلے زواوة و جرجرة دے علاقے وچ ، خشنہ پہاڑاں تے اطلس بلیڈی دے مشرق وچ واقع ا‏‏ے۔ص302 - كتاب معجم أعلام الجزائر - محمد بن محمد بن أبي القاسم المشذالي - المكتبة الشاملة الحديثة 

 عالماں دا کہنا 
سیدی بلعباس الغبرینی نے انہاں دے بارے وچ کہیا:
«شیخ فقیہ، محصل متقن، ماہر، ابو علی منصور بن احمد بن عبد الحق مشدالی» — سیدی بلعباس الغبرینی، عنوان الدرايہ الموسوعة الميسرة في تراجم أئمة التفسير والإقراء والنحو واللغة - IslamKotob – Google Livres 

 حوالے 

گٹھ:1331 دیاں موتاں
گٹھ:بجایہ د‏‏ی پیدائشاں
گٹھ:1234 دے جم
گٹھ:ستويں صدی ہجری دے مفسرین
گٹھ:مالکی علما
گٹھ:الجزائری سنی علماء اسلام
گٹھ:صوفیا
گٹھ:الجزائری مذہبی رہنما
گٹھ:بجایہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:بربر شخصیتاں
گٹھ:اشاعرہ
گٹھ:ویکی ڈیٹا والے صفحات
گٹھ:شاگرد ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ