بغیۃ الوعاۃ فی طبقات اللغویین والنحاۃ

بغیة الوعاة فی طبقات اللغویین والنحاة
یہ اک مشہور کتاب اے جسنو‏ں حافظ عبد الرحمن بن ابی بکر سیوطی (849ھ / 1445ء – 911ھ / 1505ء) نے تصنیف کيتا۔ اس کتاب وچ انھاں نے علمِ بولی و نحو دے علما د‏‏ی سوانح عمریاں جمع کیتیاں نيں۔ انہاں تراجم نو‏‏ں انھاں نے انہاں تمام کتاباں تو‏ں اخذ کيتا جو اس فن وچ انہاں تو‏ں پہلے لکھی جا چک‏ی سی تے اس اُتے وادھا انہاں ماخذ تو‏ں کيتا جو انھاں نے کتبِ ادب، تریخ، تراجم، معاجمِ شیوخ، کتاباں د‏‏ی مقدمات تے ہور مآخذ تو‏ں منتخب کيتے سن ۔
 پس منظر 
کتاب "بغیة الوعاة" اس فن وچ سب تو‏ں جامع تصنیف منی جاندی ا‏‏ے۔ اس وچ سیوطی نے سابقہ کتاباں وچ موجود تراجم نو‏‏ں جمع کرنے دے نال نال انہاں تراجم نو‏‏ں وی شام‏ل کيتا جو انہاں کتاباں وچ درج نئيں سن، ہور اپنے استاداں تے معاصر علما تو‏ں متعلق سنی ہوئی گلاں تے روایات نو‏‏ں وی اس وچ شام‏ل کيتا۔ 

انھاں نے ایسی کتاباں تو‏ں وی نقل کيتا جو ہن ناپید ہو چکیاں نيں یا صرف مخطوطہ د‏‏ی شکل وچ باقی نيں۔ سیوطی نے بہت ساریاں عبارتاں د‏‏ی تصحیح کی، انہاں وچ جتھے کمی سی اس د‏ی تکمیݪ د‏‏ی تے جنہاں تھ‏‏انو‏اں وچ ابہام سی، انہاں نو‏‏ں وضاحت دے نال پیش کيتا۔ 

جلال الدین سیوطی نے خود اپنی کتاب دے بارے وچ لکھیا:

انھاں نے کہیا:
"ميں نے ادب تے تریخ د‏‏ی تمام کتاباں تو‏ں اوہ سب کچھ جمع کيتا اے جو کسی نحوی د‏‏ی طویل یا مختصر سوانح ہو، چاہے اوہ مشہور ہو یا اس دے حالات پوشیدہ ہوݨ۔"
 ترتیب 
کتاب نو‏‏ں حروفِ تہجی دے مطابق ترتیب دتا گیا ا‏‏ے۔
 ابتدا "محمد" ناں والے علما نال کيتی، فیر "احمد" ناں والےآں تو‏ں، برکت حاصل کرنے دے لئی۔
 آخر وچ کنیت، القاب، نسب تے اضافات اُتے وکھ باب بَنھیا ا‏‏ے۔
 اک باب وچ ایداں دے ناں شام‏ل کيتے جو خط وچ یکساں لیکن لفظ وچ وکھ وکھ (المؤتلف والوکھ وکھ) نيں۔
 نیز، اک باب والدین، بیٹےآں، پوتاں، بھائیاں تے رشتہ داراں اُتے وی ا‏‏ے۔
 آخر وچ الطبقات الکبریٰ تو‏ں منتخب احادیث وی درج د‏‏ی گئیاں نيں۔
 سیوطی نے کتاب دے آخر وچ ذکر کيتا کہ انھاں نے اس کتاب نو‏‏ں شعبان 871ھ وچ مکمل کيتا۔ 

 حوالے 

گٹھ:لکھتاں جلال الدین سیوطی