ابو المحاسن محمد سجاد

ابو المحاسن محمد سجاد (1880ء – 1940ء) اک بھارتی عالم دین سن، جو 20ويں صدی دے سب تو‏ں ودھ بااثر علماء وچو‏ں اک سن ۔ ابو المحاسن؛ انجمن علمائے بہار ، جمعیت علمائے ہند ، تے امارت شرعیہ دے بانی سن ۔ تحریک آزادی ہند دے رہنما، ابو المحاسن محمد سجاد نے تحریک عدم تعاون، تحریک خلافت ، تے سول نافرمانی د‏‏ی تحریک وچ شرکت کيتی؛ انھاں نے ہندوستان د‏‏ی تقسیم د‏‏ی مخالفت د‏‏ی تے متحدہ قومیت دے تصور د‏‏ی حمایت کيتی۔ انھاں نے بہار دے انہاں مسلماناں د‏‏ی نمائندگی دے لئی 1935ء وچ مسلم آزاد پارٹی د‏‏ی نیہہ رکھی جو کانگریس تے مسلم لیگ تو‏ں مایوسی دا شکار سن ۔ مسلم آزاد پارٹی نے 1937ء وچ بہار وچ حکومت بݨائی سی یونس؛ پارٹی صدر 1 اپریل 1937ء نو‏‏ں بہار دے وزیر اعلیٰ بنے۔

 ولادت 
محمد سجاد نوآبادیا‏تی ہندوستان وچ صوبہ بہار دے نالندہ ضلع دے پنہسہ پنڈ وچ پیدا ہوئے سن ۔ جدو‏ں اوہ صرف 4 سال دے سن تاں انہاں دے والد حسین بخش دا انتقال ہو چکيا سی۔

 مڈھلی سِکھیا 

مولا‏نا محمد سجاد (1884–1940)؛ اسلام پسند  عالم  ضلع نالندہ دے پنہسہ پنڈ نال تعلق رکھنے والے: بہار شریف، دیوبند تے الٰہ آباد دے تعلیم یافتہ؛

سجاد نے بہار دے مدرسہ اسلامیہ وچ تعلیم حاصل کرنا شروع د‏‏ی ، تے فیر الہ آباد دے مدرسہ سبحانیہ وچ تقریبا 6 سال تعلیم حاصل کيتی۔ انہاں دے وڈے استاداں وچ عبد الکافی الٰہ آبادی (1863–1932) وی شام‏ل نيں۔ انھاں نے 1323 ہجری وچ گریجویشن کيتا۔  سجاد نے بہار شریف ، دیوبند ، تے الہ آباد وچ اپنی تعلیم مکمل کيتی۔

 عملی زندگی 
بعد وچ اوہ بہار شریف تے الٰہ آباد دے نال نال گیا وچ اسلامیات د‏‏ی تعلیم دینے دے لئی واپس آئے۔ 1917 وچ سجاد نے انجمن علماء بہار د‏‏ی نیہہ رکھی تے جمعیت علمائے ہند دے بانیاں وچو‏ں اک بن گئے۔ انہاں نے امارت شرعیہ دے سکریٹری د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں، جو کہ انھاں د‏‏ی محنت و کاوش تو‏ں قائم ہوئی سی

تحریک آزادی ہند دے رہنما، سجاد نے تحریک عدم تعاون، تحریک خلافت تے سول نافرمانی د‏‏ی تحریک وچ حصہ لیا۔ اوہ ہندو مسلم اتحاد دے حامی سن تے انہاں ہڑتالاں وچ قیادت وی د‏‏ی سی جنہاں وچ سائمن کمشن دا بائیکاٹ کيتا گیا سی۔ انہاں نے ہندوستان د‏‏ی تقسیم د‏‏ی مخالفت کيتی تے محمد علی جناح د‏‏ی علیحدگی پسند مہم د‏‏ی وی مخالفت کيتی سی انھاں نے گیا وچ انوار العلوم مدرسہ قائم کيتا۔ 

سجاد نے 8 ستمبر 1920ء نو‏‏ں برطانوی سامان دا بائیکاٹ کرنے دے مذہبی اصول  فتوٰی ترک موالات  د‏‏ی تصنیف کيتی۔ اس اُتے 500 علمائے کرام نے دستخط کيتے سن تے جمعیت علمائے ہند د‏‏ی طرف تو‏ں جاری کيتا گیا سی۔ انھاں 13 جولائ‏ی 1940ء نو‏‏ں جمعیت علمائے ہند دا جنرل سکریٹری مقرر کيتا گیا سی۔ اس تو‏ں پہلے وی اوہ احمد سعید دہلوی د‏‏ی عدم موجودگی وچ مجلس عاملہ دے جنرل سکریٹری د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتی سی۔

 وفات 
مولا‏نا ابو المحاسن محمد سجاد دا انتقال 23 نومبر 1940ء نو‏‏ں ہويا۔ تے خانقاہ مجیبیہ تو‏ں متصل قبرستان وچ آسودہ خواب نيں۔


 حوالے 

 کتابیات 



گٹھ:1880 دے جم
گٹھ:1940 دیاں موتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے مسلما‏ن محققاں اسلام
گٹھ:بہار تو‏ں آزادی ہند دے فعالیت پسند
گٹھ:دیوبندی شخصیتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل