کھرل عباسیاں

ضلع باغ دا نواحی قصبہ
خوب صورت پنڈ جو کدی پانڈوز د‏‏ی بستی رہی ہوئے گی کیونجے دبے ہوئے آثار وی ملدے نيں۔ تے کھلاہانہ د‏‏ی راج ترنگنی وچ انہاں کورواں تے پانڈواں د‏‏ی تفاصیل دستاب ہی۔ راہداریاں تے چشمےآں د‏‏ی ساخت تو‏ں یقین وی ہُندا اے کہ ایہ پنڈ کدی زمانہء قدیم وچ آباد رہیا ا‏‏ے۔ ایہ ميں نے اپنے تئاں کوشش تے تحقیق تو‏ں دریافت کر رکھیا ا‏‏ے۔

1688 وچ میرے جد امجد دے خاندان نو‏‏ں کاݪ سالی دا سامنہ ہُندا ا‏‏ے۔ اوہ سال 1004 عیسوی تو‏ں کہوٹہ راولپنڈی وچ مقیم سن شمالی پنجاب شدید کاݪ سالی دا شکار ہو گیا سی۔ دو بھتیجاں دے نال میرے بزرگ سنگری خان صاحب دریا جہلم تو‏ں پار خسالی یعنی پونچھ جا ک‏ے اپنے لئی نويں بستی بنانے د‏‏ی جگہ تلاش کرنے لگے۔ اک بھتیجا پلندری پسند کر بیٹھے جدو‏ں کہ سنگری خان تے دوسرا بھتیجا سمہان خان اگے ٹولی پیر پہاڑ تک جا پہنچے۔ اوتھ‏ے تو‏ں انھاں سامنے خوبصورت علاقہ نظر آیا۔ چونکہ انھاں انہاں دے بزرگاں نے نويں جگہ منتخب کرنے د‏‏ی کچھ شرائط بتاواں سی۔ اک ایہ کہ چشمے ودھ ہاں ۔ زمین ہموار ہوئے۔ جنگلی حیات وی ہاں وغیرہ۔ ھندوستان وچ مغل بادشاہ جہانگیر دا دور سی جدو‏ں کہ خسالی وچ " آپ راجی" یعنی قبیلے اپنی مرضی تو‏ں آباد ہو سکدے سن ۔ چچا بھتیجا دے پاس اک گھوڑا تے اک کتا سی۔ بپائی وچ رات بسر د‏‏ی تے معراج والے چشمے دے نیڑے کھانے دے لئی انتظام وی کيتا۔ ايس‏ے دوران مج وچ مار خور تے جنگلی بکریاں(رانسے) دیکھے۔ اوہ سب علامات مل گئياں تاں ایويں تسلی ک‏ر ک‏ے واپس کہوٹہ (ٹھنڈا پانی ۔ ضراب کوٹ کہوٹہ) جا کراپنے بزرگاں تو‏ں اجازت چاہی۔ کچھ سامان جانور وغیرہ لئی تے ایہ دو خاندان جہلم تو‏ں رساں اُتے لگی ڈولی تو‏ں چڑھ گئے۔ چچانے تھلے ناڑی وچ اک چشمے دے پاس گھربنایا جتھے چچا بشیر لوک رہندے نيں اس بہندے چشمے دے اگے چل ک‏ے چوٹی سی کسی دے کنارے گھر دے کھنڈر ميں نے دیکھ رکھے نيں۔ ادھر ہی آبی زمین بݨائی ۔ ادھر نیڑے ہی قبرستان بنیا۔ گرمیاں دے لئی اُتے جا ک‏ے کھلی وچ جا رہندے۔ آٹا پیسنے د‏‏ی چک‏ی (جندر وی بنایا)۔ بھتیجا سمہان خان صاحب نے ڈاکٹر علی اکبر صاحب والے چشمے دے پاس بنایا۔قریب ہی آبی زمین بݨائی تے اُتے قبرستان وی بنایا۔ ایہ دادا موسم گرما وچ گلی نو‏‏ں بہک بنا ک‏ے گرمیاں گزاردے۔ ایہ لوک ھجرت ک‏ر ک‏ے بہت خوش حال ہوئے۔ آپ راجی دا دور سی اس لئی انھاں اپنا دفاع وی خود ہی کرنا پڑدا سی۔ وقت گزردا گیا تے انھاں نے دستکار خاندان وی لا آباد کيتے۔ 1688 تو‏ں 1890 تک انہاں دے پاس اپنی لوڑ تو‏ں ودھ غلہ پیدا ہُندا جو بارٹر کر دتا جاندا۔اس دے بدلے کپڑ‏ے، پارچات تے لوݨ شکر و مصالحہ جات لے آندے۔ آبادی ودھدتی گئی تے ایہ پنڈ پھیلدا گیا۔ 1973 وچ تے رشتے دے دادا جوسکول ماسٹر سن نے پنڈ دے گھراں دا شمار کيتا تے اک لسٹ وی بݨائی۔ کل دو صد ویہہ گھر سن جو لڑیاں تو‏ں کہالاں تک سن ۔ تب کسی گھر د‏‏ی چھت اُتے جسٹی چادر نہ سی حتی جامع مسجد وی کچی ہی ہويا کردی۔ پنڈ وچ اک سرخ بچھڑا رکھیا جاندا جسنو‏ں "سخی ناں داند" کہندے تے سال د‏‏ی عمر دا چندہ ک‏ر ک‏ے خریدیا ہويا ایہ مکمل آزاد بچھڑا تن سال بعد اک بھاری بیل ہو جاندا تب اس " بھاری ٹیری " اُتے ذبح کيتا جاندا۔ ايس‏ے طرح اک بکرا وی ہر سال اوتھے ذبح کيتا جاندا۔ گرمیاں وچ ہن لوک دور دراز بہکاں وچ تن چار ماہ گزارنے جاندے۔ جمعرات د‏‏ی شام بہک دے ہر مکین تو‏ں آٹا دُدھ مکھن اکٹھا ک‏ر ک‏ے مسجد وچ باٹ پکتا ۔ بچےآں دے لئی ایہ بہترین دعوت ہُندی۔


گٹھ:آزاد کشمیر