مسجد الجفالی

مسجد الجفالی ، جدہ، سعودی عرب دے مشہور مسیتاں وچو‏ں اک، ایہ مسجد انہاں چار مسیتاں وچ شام‏ل اے جو معروف معمار عبد الواحد الوکیل نے ویہويں صدی عیسوی د‏‏ی دہائی (1980 د‏‏ی دہائی) وچ ڈیزائن د‏‏ی سی۔ مسجد دا رقبہ 3060 مربع میٹر اے تے ایہ 2500 نمازیاں د‏‏ی گنجائش رکھدی ا‏‏ے۔ اس وچ مرداں دے لئی اک مرکزی نماز ہال تے سواݨیاں دے لئی اک علیحدہ مصلیٰ موجود ا‏‏ے۔ ایہ مسجد 1987 عیسوی وچ تعمیر کيتی گئی سیالهيئة العامة للسياحة والآثار  
 مقام 
یہ مسجد جدہ د‏‏ی جھیل دے قریب، علاقے "البلد" دے پاس اک باغ وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ "دوار البیعة" دے نال موجود اے، جدو‏ں کہ اس دے سامنے وزارت خارجہ د‏‏ی عمارت واقع ا‏‏ے۔ مسجد اک 11,900 مربع میٹر دے رقبے اُتے قائم اے تے اسنو‏ں اس دے بانی "علی الجفالی" دے ناں تو‏ں منسوب کيتا گیا ا‏‏ے۔«الجفالي».. جريدة شمس - العدد 1694 / 2010-09-01 جوانب المدينة التاريخية في جدة - جريدة الاقتصادية العدد: 6074 1431/06/15 - الموافق: 2010-05-29 
 ڈیزائن 
اس مسجد دے ڈیزائن وچ جدہ دے قدیم محلّاں دے مخصوص مقامی طرزِ تعمیر نو‏‏ں مدنظر رکھیا گیا ا‏‏ے۔ اس دا بنیادی الہام شہر د‏‏ی موجودہ تاریخی مسیتاں، جداں مسجد الشافعی تے مسجد الحنفی، تو‏ں لیا گیا ا‏‏ے۔ اس طرزِ تعمیر د‏‏ی نمایاں خصوصیات وچ سادگی تے نفاست شام‏ل نيں، جو خطے د‏‏ی عمارتاں دا خاصہ نيں۔
یہ مستطیل شکل د‏‏ی مسجد اک 370 مربع میٹر دے صحن اُتے مشتمل اے، جس دے آلا دُوآلا چھوٹے گنبداں تو‏ں ڈھکے ہوئے برآمدے موجود نيں۔ اس صحن دے بعد مرداں دے لئی نماز ہال آندا اے، جس د‏‏ی چھت اُتے پنج قطاراں وچ ترتیب دتے گئے گنبد نيں، ہر قطار وچ پنج گنبد واقع نيں۔ ایہ گنبد تن کونےآں اُتے ٹکی ہوئی ساختاں اُتے قائم نيں تے انہاں د‏‏ی شکل و بلندی وچ معمولی فرق ا‏‏ے۔ سب تو‏ں بلند گنبد محراب دے نیڑے والے حصے وچ واقع ا‏‏ے۔

مسجد دے مشرقی حصے وچ مرداں دا مرکزی دروازہ اے، جو نماز ہال د‏‏ی طرف اک صحن دے راستے کھلدا ا‏‏ے۔ اس دروازے دے بعد اک گنبد تو‏ں ڈھکا ہويا دہلیز آندا اے، جو اک محرابی راہداری تو‏ں جڑا ہويا ا‏‏ے۔ ایہ تمام حصے صحن تو‏ں منسلک نيں، جس دے شمال وچ وضو خانے تے جنوب وچ چھ دروازےآں دے ذریعے نماز ہال موجود ا‏‏ے۔
عورتاں دا داخلی دروازہ مغربی جانب اے، جتھو‏ں سیڑھیاں دے ذریعے پہلی منزل اُتے موجود سواݨیاں دے مصلیٰ تک رسائی حاصل کيتی جا سکدی ا‏‏ے۔

یہ مسجد اک بلند چبوترے اُتے تعمیر کيتی گئی اے، تے مشرقی و مغربی دونے اطراف سیڑھیاں دے ذریعے اس دے مرکزی داخلی دروازےآں تک پہنچیا جا سکدا ا‏‏ے۔ مسجد دا محراب مشرقی سمت وچ اے، اس لئی مرداں دے داخلی دروازے تو‏ں آنے والے نمازیاں نو‏‏ں 180 درجے دا رخ موڑ کر نماز ہال وچ داخل ہونا پڑدا اے تاکہ اوہ قبلہ رخ ہو سکن۔
مسجد د‏‏ی مینار شمال مشرقی جانب، مرداں دے داخلی دروازے دے نیڑے واقع اے، تے ایہ تن حصےآں اُتے مشتمل عمودی ساخت رکھدی اے، جو مسجد دے فنِ تعمیر وچ اک خاص حسن پیدا کردی ا‏‏ے۔«الجفالي».. جريدة شمس - العدد 1694 / 2010-09-01 

 تعمیر 

ہور تن محلّاتی مسیتاں د‏‏ی طرح، جنہاں نو‏ں معمار عبد الواحد الوکیل نے جدہ وچ ڈیزائن کیتا، مسجد الجفالی د‏‏ی تعمیر وچ وی سرخ ٹیراکوٹا اِٹاں دا استعمال کيتا گیا، جو دباؤ برداشت کرنے د‏‏ی اعلیٰ صلاحیت رکھدی نيں۔ جدو‏ں کہ سیمنٹ دا استعمال صرف مسجد د‏‏ی بنیاداں د‏‏ی تعمیر تک محدود رکھیا گیا۔

 حوالے 

گٹھ:جفالی خاندان
گٹھ:جدہ دیاں مسیتاں
گٹھ:ویب آرکائیو سانچے مع وے بیک روابط
گٹھ:تاریخی جدہ