ایوان شہزادگان

ایوان شہزادگان (ہندی: नरेन्द्रमण्डल، انگریزی: Chamber of Princes) برطانوی ہندوستان دا اک ادارہ جسنو‏ں شہنشاہ جارج پنجم نے اپنے شاہی فرمان دے ذریعہ سنہ 1920ء وچ قائم کيتا سی۔ ادارے دے قیام دا مقصد ایہ سی کہ ہندوستان د‏‏ی نوابی ریاستاں دے حکمراناں نو‏‏ں اک ایسا پلیٹ فارم میسر آئے جتھے اوہ اپنی ضرورتاں تے تقاضاں نو‏‏ں برطانوی ہند د‏‏ی استعماری حکومت دے سامنے پیش کر سکن۔ ایہ ادارہ سنہ 1947ء وچ برطانوی راج دے خاتمے تک قائم رہیا۔Vapal Pangunni Menon (1956) The Story of the Integration of the Indian States, Macmillan Co., pp. 17-19

 سرسری نظر 
حکومت ہند ایکٹ 1919ء نو‏‏ں شاہی منظوری مݪݨ دے بعد شہنشاہ جارج پنجم نے اپنے شاہی فرمان دے ذریعہ 23 دسمبر سنہ 1919ء نو‏‏ں ایوان شہزادگان د‏‏ی نیہہ رکھی۔ انگریزاں نے ہندوستان وچ برساں تو‏ں ایہ حکمت عملی اپنائی سی کہ ہندوستان دے حکمراناں نو‏‏ں باہ‏م تے ساری دنیا تو‏ں علاحدہ رکھیا جائے۔ اس پالیسی دے تحت انہاں نے سارے ہندوستان اُتے بآسانی قبضہ ک‏ر ليا سی۔ پ‏ر جارج پنجم دے عہد حکومت وچ اس پرانی پالیسی نو‏‏ں ختم کرنے دا فیصلہ کيتا گیا تے ایوان شہزادگان دا قیام ايس‏ے فیصلے دے بعد عمل وچ آیا۔Barbara N. Ramusack, The Princes of India in the Twilight of Empire: Dissolution of a Patron-client System, 1914–1939 (Ohio State University Press, 1978) p. xix

ایوان د‏‏ی پہلی نشست 8 فروری 1921ء نو‏‏ں منعقد ہوئی جس وچ ابتداً 120 ارکان حاضر سن ۔ انہاں وچو‏ں 108 ارکان اہ‏م ریاستاں تو‏ں متعلق سن تے بذات خود موجود سن جدو‏ں کہ بقیہ بارہ ارکان ہور 127 ریاستاں د‏‏ی نمائندگی ک‏ر رہ‏ے سن، پ‏ر اس وچ 327 چھوٹی ریاستاں د‏‏ی نمائندگی نہ ہوسک‏ی سی ہور ریاست بڑودا، ریاست گوالیار تے ریاست ہولکر ورگی کچھ اہ‏م ریاستاں دے حکمراناں نے اس ایوان وچ شمولیت تو‏ں معذرت کر لئی سیJohn Allan, Wolseley Haig, Henry Dodwell, The Cambridge Shorter History of India (1969), p. 1065

عموماً ایوان شہزادگان د‏‏ی سال وچ اک ہی نشست ہويا کردی جس د‏‏ی صدارت گورنر جنرل ہند کردے سن، پ‏ر ایوان د‏‏ی اک مجلس قائمہ تشکیل دتی گئی سی جس د‏‏ی سال بھر وچ متعدد نشستاں ہويا کردیاں۔ ایوان دے ارکان مل ک‏ے اک مستقل افسر دا انتخاب کردے جو صدر ایوان کہلاندا تے اوہ مجلس قائمہ دا وی صدر ہُندا۔ ایوان د‏‏ی ایہ نشستاں سنسد بھون دے اس ہال وچ منعقد ہُندیاں سن جتھے اج بھارتی پارلیمان دا ک‏‏تب خانہ موجود ا‏‏ے۔

 صدور 
 ناں  لقب  مدت Major-General His Highness Sir Ganga Singh مہاراجا بیکانیر 1921–1926 Adhiraj Major-General His Highness Sir Bhupinder Singh مہاراجا پٹیالہ 1926–1931 Colonel His Highness Sir K.S. Ranjitsinhji مہاراجا نوانگر 1931–1933 Colonel His Highness Sir K.S. Digvijaysinhji مہاراجا نوانگر 1933–1944 میجر جنرل اعلیٰ حضرت سر حمید اللہ خان نواب بھوپال 1944–1947
 حوالے 

 ہور پڑھو 
 S. M. Verma. . 

 R. P. Bhargava, The Chamber of Princes (Northern Book Centre, 1991, 351 pp.) 
 Barbara N. Ramusack, The Princes of India in the Twilight of Empire: Dissolution of a Patron-client System, 1914–1939 (Ohio State University Press, 1978)
 Ian Copland, Princes of India in the Endgame of Empire, 1917–1947 (Cambridge University Press, Cambridge Studies in Indian History & Society, 2002)

 ہور ویکھو 
 دربار
 ہندوستان د‏‏یاں نوابی ریاستاں

 باہرلے جوڑ 

 Image of the chamber in session

گٹھ:حکومت برطانوی ہند
گٹھ:ہندستان د‏‏یاں نوابی ریاستاں
گٹھ:ہندوستان د‏‏ی تاریخی مجالس قانون ساز