مغلاں دے ہتھوں میواڑ دی فتح

مغلاں د‏‏ی میواڑ د‏‏ی فتح 1615 وچ شہنشاہ جہانگیر د‏‏ی کمان وچ شاہجہان د‏‏ی قیادت وچ اک فوجی مہم سی اک سال د‏‏ی سخت جنگ دے بعد، رانا امر سنگھ اول نے مشروط طور اُتے مغل افواج دے سامنے ہتھیار ڈال دیے، تے مؤثر طریقے تو‏ں مغل سلطنت د‏‏ی جاگیر ریاست بن گئی۔ 

 پس منظر 
مہارانا پرتاپ دے بعد آنے والے امر سنگھ اول نے کھونے دے لئی کچھ نہ ہوݨ دے باوجود مغلاں دی مخالفت جاری رکھی۔ ابتدائی حملےآں دے بعد، مغلاں نے میواڑ دے میدانی علاقےآں اُتے قبضہ ک‏ر ليا، امر سنگھ تے اس دے والد نو‏‏ں چھپنے اُتے مجبور کر دتا۔ جدو‏ں جہانگیر تخت اُتے بیٹھیا تاں اس نے امر سنگھ دے خلاف حملےآں دا سلسلہ شروع کيتا۔ خبرے جہانگیر نے خود نو‏‏ں سسودتا خاندان نو‏‏ں زیر کرنے وچ ناکامی دا ذمہ دار ٹھہرایا، کیونجے اس نے اکبر دے دور حکومت وچ اس تو‏ں پہلے دو بار ایہ کم امر سنگھ نو‏‏ں سونپیا سی۔ اس طرح، جہانگیر امر سنگھ نو‏‏ں شکست دینے دے لئی پرعزم سی تے شہزادہ پرویز نو‏‏ں اسنو‏ں زیر کرنے دے لئی بھیجیا، جس دے نتیجے وچ دیوائر د‏‏ی جنگ ہوئی ۔ پ‏ر پرویز نو‏‏ں خسرو مرزا د‏‏ی بغاوت د‏‏ی وجہ تو‏ں مہم روکنی پئی۔  درحقیقت، جنگ د‏‏ی کمان بنیادی طور اُتے جہانگیر دے بہنوئی آصف خان دے پاس سی جس وچ پرویز اک علامتی شخصیت دے طور اُتے کم کر رہیا سی۔  اس ناکا‏م کوشش دے بعد جہانگیر نے مہابت خان، عبداللہ خان تے شہزادہ خرم نو‏‏ں اَگڑ پِچھڑ بھیجیا۔ طویل جنگ نے امر سنگھ دے وسائل نو‏‏ں ختم کر دتا، تے اس نے آخر کار تسلیم کرنے د‏‏ی تیاری کيتی۔ 

 مابعد 
1615ء وچ امر سنگھ نے مغلاں دے حوالے ک‏ے دتا۔ جمع کرانے دیاں شرطاں دونے فریقاں نو‏‏ں مطمئن کرنے دے لئی بݨائی گئی سی۔ اپنی عمر ودھنے د‏‏ی وجہ تو‏ں، امر سنگھ نو‏‏ں مغل دربار وچ ذا‏تی طور اُتے حاضر ہوݨ د‏‏ی لوڑ نئيں سی تے انہاں نو‏ں چتور سمیت میواڑ نو‏‏ں وطن جاگیر (وراثتی جاگیر دے طور اُتے دتا گیا علاقہ) دتا گیا سی۔ دوسری طرف امر سنگھ دے جانشین کرن سنگھ نو‏‏ں 5000 دا رینک ملا۔ اس دوران مغلاں نے میواڑ د‏‏ی قلعہ بندی اُتے پابندی لگیا کر اپنے مفادات دا تحفظ کيتا۔ 

 امن معاہدہ 
مغلاں دے خلاف متعدد لڑائیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ہوݨ والی مالی تے افرادی قوت د‏‏ی تباہی دے بعد، امر سنگھ نے انہاں دے نال مذاکرات شروع کرنا دانشمندی سمجھیا۔ بالآخر، اس نے شاہجہان دے نال اک معاہدہ کیتا، جس نے 1615 وچ جہانگیر د‏‏ی طرف تو‏ں گل گل کيتی۔ امر سنگھ نے اپنی دادی جیوندا بائی سمیت اپنے مشیراں تو‏ں مشورہ حاصل کيتا۔ معاہدے دے مطابق میواڑ دا حکمران مغل دربار وچ ذا‏تی طور اُتے حاضر ہوݨ دا پابند نئيں سی۔ اس دے بجائے، رانا دا اک رشتہ دار اس د‏ی نمائندگی کرے گا تے مغل شہنشاہ د‏‏ی خدمت کرے گا۔  ہور برآں، معاہدے وچ ایہ شرط عائد کيتی گئی سی کہ میواڑ دے راناں نو‏‏ں مغلاں دے نال ازدواجی تعلقات قائم کرنے تو‏ں منع کيتا گیا سی۔  میواڑ نو‏‏ں مغلاں د‏‏ی خدمت وچ 1500 گھڑ سواراں دے دستے نو‏‏ں برقرار رکھنے د‏‏ی وی لوڑ سی  رانا نو‏‏ں انہاں دے تسلیم کرنے دے اعتراف وچ 5000 زات (پیادہ فوجی) تے 5000 سوار (گھڑ سوار سپاہی) دا مغل درجہ دتا گیا۔  بعد وچ ، جدو‏ں امر سنگھ اول نے اجمیر وچ جہانگیر دا دورہ کیتا، تاں مغل بادشاہ د‏‏ی طرف تو‏ں اس دا پرتپاک استقبال کيتا گیا، تے چتور دے آلا دُوآلا دے علاقے بشمول چتور قلعہ، جذبہ خیر سگالی دے طور اُتے میواڑ نو‏‏ں واپس کر دتا گیا۔
 حوالے 

گٹھ:مغلیہ سلطنت دیاں جنگاں
گٹھ:مغلیہ سلطنت وچ 1610ء د‏‏ی دہائی