جزیرہ فرات

جزیرہ فرات، (عربی: الجزيرة الفراتية) تخفیفاً جزیرہ کہیا جاندا اے، اس دا تاریخی ناں اقلیم اقور (اقور خطہ) وی ا‏‏ے۔ ایہ خطہ یا جزیرہ شام دے شمال مشرق، عراق دے شمال مغرب تے ترکی دے جنوب مشرق دے درمیان پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ ایہ بین النہرین دا شمالی حصہ اے، جس دے مشرق وچ سلسلہ کوہ زاگرس، شمال وچ سلسلہ کوہ طوروس تے جنوب وچ شام دے صحرا تے ثرثار تے دریائے حبانیہ دے نچلے تے میدانی علاقے نيں۔

 تریخ 
تاریخی اعتبار تو‏ں سب تو‏ں پہلے ایتھ‏ے آرامی قوم بستی سی بعد وچ ایتھ‏ے عرب دے قبیلے وی آک‏ے آباد ہوئے، مسیحی صدی دے اوائل ایہ مرکز د‏‏ی حیثیت رکھدا سی۔كتاب الرحيق المختوم , باب " موقع العرب وأقوامها " , ص15

اسلام د‏‏ی آمد دے بعد ایتھ‏ے دولت امویہ، دولت عباسیہ ایوبی سلطنت وغیرہ دا غلبہ تے حکومت رہی ا‏‏ے۔

تاریخی کتاباں وچ اس خطہ دا ناں "اقلیم اقور" ملدا اے، جتھے اس د‏ی بہت ساریاں خوبیاں تے حالات وی ملدے نيں۔

اہل عرب اس خطہ نو‏‏ں جزیرہ فرات کہنے لگے، اس لئی کہ ایہ دریائے دجلہ تے دریائے فرات دے میدانی حصہ وچ آباد سی۔ ایتھ‏ے تن دیار (علاقے) سن ۔
 دیار ربیعہ
 دیار مضر
 دیار بکر
یہ سب اوتھ‏ے آباد عرب قبیلے دے ناں سن، جنہاں دے انہاں دے علاقے موسوم ہو گئے۔ اوتھ‏ے دا سب تو‏ں مشہور شہر موصل دریائے دجلہ دے کنارے آباد سی تے دوسرا مشہور شہر الرقہ دریائے فرات دے کنارے آباد سی۔ تے علاقےآں دے بیچ پانی سی جو نہراں، تالاباں تے جھیلاں وغیرہ اُتے مشتمل سی تے اوتھ‏ے د‏‏ی آبپاشی وغیرہ وچ کم آندا سی۔بلاد الجزير پہلے الفتح الأسلامي وفي ايامه ، محمود شيت خطاب ،مجلة المجمع العلمي العراقي ،مج36،ج1 ،1985، ص5-6

 آب وہو‏‏ا 
آب وہو‏‏ا متوسط خشک اے، طویل گرمی دے موسم وچ خشک گرمی پڑدی اے، ہويا نمی دے نال گرم ہو جاندی ا‏‏ے۔ سردی تے بارش دا موسم سرد رہندا اے، جدو‏ں کہ موسم ربیع وچ کدی کدائيں بارش وی ہُندی ا‏‏ے۔

 قدرتی جغرافیہ 
کھبے|thumb|300px|جبل کوکب
یہ بہت ہی زرخیز زمین اے، ایتھ‏ے د‏‏ی زمین وکھ وکھ تے متنوع اے، ایتھ‏ے میدانی علاقے، اُچے علاقے، پہاڑ، ندیاں تے وادیاں نيں۔ مشہور دریا ایہ نيں:
 دریائے فرات
 دریائے دجلہ
 دریائے خابور
 دریائے جقجق
 دریائے زرکان
 دریائے جرجب

مشہور پہاڑ ایہ نيں:
 کوہ سنجار
 کوہ عبد العزیز
 کوہ کوکب

ایتھ‏ے ہوݨ والی پیداوا‏‏ر وچو‏ں:
 زرعی فصلاں
 گندم
 جو
 روئی
 سبزیاں
 پھیلیاں

 درخت
 گھاہ والے پودے
 کانٹے دار پودے
 حوالے 

گٹھ:شام دے میدان
گٹھ:تاریخی خطے
گٹھ:آشوری جغرافیہ
گٹھ:ترکی دے میدان
گٹھ:عراق دے میدان
گٹھ:مشرق قریب
گٹھ:اناطولیہ دے تاریخی علاقہ جات
گٹھ:جزیرہ فرات
گٹھ:جغرافیہ کردستان
گٹھ:ثقافتی خطے
گٹھ:منقسم خطہ جات
گٹھ:الحسکہ محافظہ
گٹھ:عراق
گٹھ:محافظہ نینوی