صبح الاعشی

صبح الاعشی یہ کتاب 14 جلدوں پر مشتمل ہے اور اسے ابو العباس القلقشندی نے تصنیف کیا، جو 821 ہجری (1418ء) میں وفات پا گئے۔ وہ سلطان الظاہر برقوق کے عہد میں دیوان الإنشاء کے منصب پر فائز تھے۔ یہ کتاب تمام شرعی، ادبی، جغرافیائی اور تاریخی علوم پر مشتمل ایک جامع انسائیکلوپیڈیا سمجھی جاتی ہے۔  
"صبح الأعشى فی صناعة الإنشاء" القلقشندی دی لکھی ہوئی اک وڈی تے مشہور کتاب اے، جیہڑی 14ویں صدی وچ تحریر ہوئی۔ ایہ کتاب بنیادی طور تے مملوک سلطنت دے دفتری نظام، خط و کتابت، انشاء پردازی تے سرکاری دستاویزات دی ترتیب تے اصولاں بارے اے۔ ایہ اک قسم دی ادبی تے تاریخی انسائیکلوپیڈیا اے جیہڑی اسلامی دفتر داری، سلطنتاں دے طریقہ کار، تے اس وقت دی زبان و بیان دی باریکیوں نوں وضاحت نال بیان کردی اے۔

"صبح الاعشی" اک مشہور کتاب اے جیدی لکھت القلقشندی نے کیتی۔ ایہ کتاب مملوک دور وچ دفتری نظام، خط و کتابت تے انشاء پردازی دے اصولاں نوں بیان کردی اے۔ ایہ اصل وچ عربی وچ لکھی گئی سی تے اوس دور دے دفتری معاملات، حکومتی خط و کتابت تے انتظامی امور بارے مکمل معلومات مہیا کردی اے۔

کتاب دے اہم نکات
سرکاری انشاء پردازی – اسلامی سلطنتاں وچ خط و کتابت دے اصول تے دفتری خطوط دی اقسام۔
عربی زبان دی نزاکتاں – رسمی تحریر وچ جملے، الفاظ تے انداز۔
اسلامی سلطنتاں دی تاریخ – عباسی، فاطمی، مملوک حکمراناں تے انہاں دے دفتری نظام۔
عہدے تے مناصب – سلطنت دے مختلف حکومتی عہدے تے انہاں دیاں ذمہ داریاں۔
 اک جامع انسائیکلوپیڈیا 
ایہ ابو العباس القلقشندی د‏‏ی اک وسیع علمی تصنیف اے جو اسلامی حکومت، سیاست، معیشت، انتظامیہ، سبھیاچار تے معاشرتی روایات اُتے تفصیلی روشنی ڈالدی ا‏‏ے۔ کتاب وچ دیوان الإنشاء (وزارتاں) د‏‏ی تریخ، کاتب دے اوصاف، خطاطی دے اسالیب، فوجی لباس، حکومت‏ی تقاریب، رمضان تے کھیلاں د‏‏ی سرگرمیاں دا ذکر شام‏ل ا‏‏ے۔ مملوکی دور د‏‏ی سیاسی، انتظامی تے معاشرتی معلومات دے حوالے تو‏ں ایہ اک مستند ماخذ سمجھی جاندی ا‏‏ے۔
 ترجمہ تے طباعت 
ترجمہ:
 "صبح الأعشى" د‏‏ی علمی اہمیت دے پیش نظر اسنو‏ں وکھ وکھ زباناں وچ جزوی طور اُتے ترجمہ کيتا گیا:
 جرمن بولی وچ اس دا اک حصہ مستشرق فستنفلد نے ترجمہ کيتا۔ 
 بلجین مستشرق لامنس نے بادشاہاں دے درمیان خط کتابت تو‏ں متعلق حصہ ترجمہ کيتا۔ 
 فرانسیسی مستشرق سوفیر نے عربی مکاتبات تو‏ں متعلق حصہ ترجمہ کيتا۔ 
طباعت
 ایہ کتاب کئی بار شائع ہوئی، جنہاں وچ نمایاں طباعتاں تھلے لکھے نيں:
 1913ء وچ آکسفورڈ وچ زنکوگرافک طریقے تو‏ں تن جلداں شائع ہوئیاں۔
 1323ھ وچ مطبعة بولاق تو‏ں دار الکتب المصریہ نے اس دا اک حصہ شائع کيتا۔ 
 1331ھ تو‏ں 1338ھ وچ دار الکتب المصریہ نے اسنو‏ں مکمل 14 جلداں وچ شائع کيتا۔ 
 1409ھ (1989ء) وچ بیروت تو‏ں دار الکتب العلمية نے محمد حسین شمس الدین د‏‏ی تحقیق دے نال اس دا نواں ایڈیشن شائع کيتا۔ 

 حوالے 

گٹھ:عربی بولی وچ کتاباں
گٹھ:ویکی ڈیٹا والے صفحات
گٹھ:تصویر ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:عربی انسائیکلوپیڈیا