کیرت بابانی

کیرت بابانی  بھارت نال تعلق رکھنے والے سندھی زبان دے نامور مصنف، افسانہ نگار، ناول نگار، شاعر، صحافی، مترجم، سماجی کارکن تے دانشور سن ۔ اوہ ترقی پسند تحریک تو‏ں وابستہ سن ۔ تقسیم ہند دے بعد بھارت منتقل ہو گئے سن ۔ انھاں انہاں د‏‏ی کتاب دھرتی جو سڈ (دھرتی د‏‏ی پکار) اُتے ساہتیہ اکیڈمی د‏‏ی جانب تو‏ں 2006ء وچ ساہتیہ اکیڈمی اعزاز برائے سندھی ادب دتا گیا۔

 حالات زندگی 
کیرت بابانی 3 جنوری 1922ء نو‏‏ں ضلع نوابشاہ (موجودہ ضلع شہید بینظیر آباد، سندھ)، بمبئی پریزیڈنسی وچ پیدا ہوئے۔ انھاں نے ابتدائہ تعلیم ولس ہائی اسکول سونی بازار نوابشاہ تو‏ں حاصل کيتی۔ میٹرک دے بعد ڈی جے کالج کراچی وچ داخلہ لیا۔ ایتھ‏ے اوہ طلبہ سیاست وچ بہت فعال رہ‏‏ے۔ ڈی جے کالج تو‏ں بی اے پاس کيتا۔ فیر شاہانی لا کالج کراچی تو‏ں ایل ایل بی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ انڈین نیشنل کانگریس د‏‏ی ہندوستان چھڈ دو تحریک وچ وی فعال کردار ادا کيتا تے جیل وی گئے۔ تقسیم ہند دے بعد اوہ بھارت منتقل ہو گئے۔سندھ تے بعد وچ بھارت وچ ادب د‏‏ی ترقی پسند تحریک دے ہراول دستے وچ شام‏ل سن ۔ اوہ پروفیسر رام پنجوانی دے قائم کردہ سندھی ادبی سرکل تے بعد وچ پروگریسو رائٹرز ایسوسی ایشن د‏‏ی سندھ شاخ وچ سرگرم رہ‏‏ے۔ اوہ شروع ہی تو‏ں اشتراکیت دے تصورات تو‏ں متاثر رہے نيں تے جدید سندھی ادب وچ حقیقت نگاری دے رویاں د‏‏ی پاسداری کردے رہے نيں۔گوبند مالہی، تیرتھ بسنت، شیخ ایاز، اتم چندانی، شیخ عبد الرزاق راز، نارائن شیام، سوبھو گیان چندانی سگن آہوجا جداں چوٹی دے ترقی پسند ادیباں دے شریکِ سفر سن ۔ بھارت وچ سندھی بولی نو‏‏ں قومی بولی درجہ دلانے والی تحریک وچ کیرت بابانی نے رہنما کردار ادا کيتا۔ کیرت د‏‏ی اصل دلچسپی فکشن وچ رہی۔ سندھ تو‏ں بھارت ہجرت کرنے والے شرنارتھیاں د‏‏ی کیمپ لائف اُتے انہاں د‏‏ی لکھی ہوئی کہانیاں اج وی اپنا تاثر رکھدی نيں۔ انھاں نے بعض نويں موضوعات اُتے وی کہانیاں تحریر کيتياں جداں معاشرتی شکست و ریخت دے زیرِ اثر انسانی نفسیات وچ ہوݨ والی پیچیدگییاں نو‏‏ں انھاں نے اپنی کہانیاں دا موضوع بنایا ا‏‏ے۔ جنریشن گیپ جداں موضوع وی انہاں د‏‏ی بعض کہانیاں وچ موجود نيں۔ انہاں د‏‏ی معروف کہانی نہ لیلیٰ نہ مجناں  ایداں دے ہی نويں معروضی مسائل دے گرد گھمدی ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏یاں کہانیاں دا مجموعہ ھئو (وہ) تے درد جو دل وچ نہ سمایو (درد جو دل وچ نہ سمایا) بھارت وچ سندھی ادب دے منتخب ترین مجموعےآں وچ بلند مقام اُتے فائز ا‏‏ے۔ کیرت نے ملک راج آنند دے مشہور ناولاں قلی تے مالوہ نو‏‏ں سندھی وچ ترجمہ کيتا۔ کیرت د‏‏ی خودنوشت کجھ بدھایم کجھ لکایم (کچھ دسیا کچھ چھپایا) وی اک منفرد اسلوب د‏‏ی کتاب اے، اس وچ سندھ د‏‏ی سرزمین تے سبھیاچار دے بارے وچ ناسٹلجیائی اثرات ہوݨ دے باوجود اک حقیقت پسندانہ طریق کاراختیار کيتا گیا ا‏‏ے۔ اس وچ انھاں نے اپنی زندگی د‏‏ی بابت تے اپنے خیالات دے سلسلے وچ ودھ تو‏ں ودھ معلومات قلم بند کیتیاں نيں۔سید مظہر جمیݪ، مختصر تریخ بولی و ادب سندھی، ادارہ فروغ قومی زباناسلام آباد، 2017ء، ص 437

 وفات 
کیرت بابانی 7 مئی 2015ء نو‏‏ں الہاس نگر، بمبئی، بھارت وچ وفات پا گئے۔

 حوالے 

گٹھ:1922 دے جم
گٹھ:2015 دیاں موتاں
گٹھ:ساہتیہ اکیڈمی اعزاز یافتگان برائے سندھی ادب
گٹھ:بھارتی مرد ناول نگار
گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی ناول نگار
گٹھ:سندھی شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی افسانہ نگار
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی صحافی
گٹھ:بھارت وچ اموات
گٹھ:ہندوستان د‏‏ی آزادی دے فعالیت پسند از پاکستان
گٹھ:بھارتی مرد ڈراما نگار تے ڈراما نویس
گٹھ:سندھی شاعر
گٹھ:ممبئی دے مصنفاں
گٹھ:ضلع شہید بے نظیر آباد دیاں شخصیتاں
گٹھ:مہاراشٹر دے صحافی
گٹھ:بھارتی آپ بي‏تی نگار
گٹھ:ڈی جے سندھ گورنمنٹ سائنس کالج دے فضلا
گٹھ:سندھی مصنفاں
گٹھ:بھارتی سندھی شخصیتاں