حمدان بن حمدون

حمدان بن حمدون بن الحارث تغلبی ( 868–895 ) جزیرہ چ اک تغلبی عرب سردار سی، تے حمدانی خاندان دا سردار سی ۔ علاقے دے دوجے عرب سرداراں دے نال، اس نے 880 دی دہائی چ جزیرہ تے عباسی کنٹرول نو دوبارہ مسلط کرن دی کوششاں دی مزاحمت کیتی، تے خوارج دی بغاوت چ شمولیت اختیار کیتی ۔ بالآخر اسنو‏ں شکست دے ک‏ے خلیفہ معتدید نے 895ء وچ گرفتار ک‏ر ليا لیکن بعد وچ اپنے بیٹے حسین د‏‏ی خلیفہ د‏‏ی ممتاز خدمات دے انعام دے طور اُتے اسنو‏ں رہا کر دتا گیا ۔

حیاتی

اس دا خاندان بنو تغلب قبیلے نال تعلق رکھدا سی ، جہڑا مسلماناں دی فتوحات توں پہلے توں جزیرے چ قائم سی ۔ ایہ قبیلہ موصل دے علاقے چ خاص طور تے مضبوط سی ، تے سامرا (861–870) چ اک دہائی تک چلن آلی انارکی دے دوران اس علاقے تے غلبہ حاصل کرن لگ پیا ، جدوں تغلبی رہنماواں نے مرکزی عباسی حکومت دے اختیار دے خاتمے دا فائدہ اٹھاندے ہوئے دعوی کیتا اوہناں دی خود مختاری۔ [ 1 ] خود حمدان پہلی مرتبہ 868ء وچ ظاہر ہُندا اے ، جس نے جزیرہ وچ خوارج د‏‏ی بغاوت دے خلاف دوسرے تغلبیاں دے نال لڑائی لڑی۔ [ 2 ]

اُتے ، 879 وچ ، عباسی حکومت نے ، اپنا کنٹرول بحال کرنے د‏‏ی کوشش وچ ، موصل دے گورنراں دے طور اُتے تہگلبی سرداراں د‏‏ی جانشینی نو‏‏ں اک ترک کمانڈر ، اسحاق بن قنداجق نے تبدیل کردتا ۔ جس نے حمدان بن حمدون سمیت تغلب دے سرداراں نو‏‏ں خوارج باغیاں د‏‏ی طرف دھرم بدلنے د‏‏ی ترغیب دتی۔ [ 2 ] [ 3 ] حمدان بغاوت وچ اک ممتاز رہنما بن گیا؛ اس طرح اوہدا ذکر کیتا گیا اے - "الشری" دے خوارج دے لقب دے نال - خوارج تے عرب قبائلی رہنماواں وچ اپریل / مئی 881 وچ ابن کندجک ولوں جِتی گئی عظیم فتح وچ، جدوں باغی فوج نوں شکست دتی گئی تے نسیبیس تے آمید تک تعاقب کیتا گیا ۔ [ 2 ] [ 4 ]


892 وچ ، اک نواں خلیفہ ، المعتید ، نے تخت سنبھالیا ، جس نے جزیرہ اُتے عباسی کنٹرول بحال کرنے دا عزم کيتا۔ مہماں دے اک سلسلے وچ، اس نے زیادہ تر مقامی طاقتوراں دی جمع کرائی، لیکن حمدان نے سخت مخالفت پیش کیتی۔ مریدین تے اردمشت (جدید سیزر دے نیڑے ) دے قلعےآں نو پکڑدے ہوئے ، تے جازیران میدان دے شمال چ پہاڑاں دے کرد قبائل دے نال اتحاد کردے ہوئے، اس نے 895 تک قائم رہیا۔ اس سال، خلیفہ نے پہلے ماردین تے فیر اردمشت نوں لیا، جہنوں ملیا حمدان دے پتر حسین ولوں ۔ حمدان خلیفہ فوج تو‏ں پہلے بھج گیا ، لیکن اک "مہاکاوی تعاقب" (ایچ کینیڈی) دے بعد ، آخر کار ہار من لئی تے موصل وچ خود نو‏‏ں ہتھیار ڈال دتا تے اسنو‏ں جیل وچ سُٹ دتا گیا۔ [ 2 ] [ 3 ]

جیسا کہ ایچ کینیڈی نے تبصرہ کیتا اے ، "ایہ ہتھیار سٹنا خاندانی قسمت دا خاتمہ لگ سکدا سی جداں کہ اس علاقے دے دوسرے مقامی رہنماواں دے لئی سی " ، لیکن حمدان دا بیٹا حسین خاندان د‏‏ی قسمت نو‏‏ں محفوظ رکھنے وچ کامیاب رہیا۔ حسین خلیفہ د‏‏ی خدمت وچ داخل ہويا تے خوارج د‏‏ی بغاوت نو‏‏ں ختم کرنے تے اس دے رہنما ہارون الشری نو‏‏ں گرفتار کرنے وچ اہم کردار ادا کیتا۔ اسنو‏ں شکر گزار معتد نے اپنے والد د‏‏ی معافی تے تغلبی گھوڑےآں د‏‏ی اپنی فوج نو‏‏ں پالنے تے کمانڈ کرنے دا حق دے نال انعام دتا ، جس د‏‏ی قیادت اس نے اگلے چند سالاں وچ متعدد مہمات وچ کيتی تے خلافت دے ممتاز ترین کمانڈراں وچو‏ں اک بن گیا۔ اس دے اثر و رسوخ نے کینیڈی دے بیان وچ ، "حکومت تے جزیرہ دے عرباں تے کرداں دے وچکار ثالث" بننے دے قابل بنایا ،اس طرح اس علاقے وچ خاندان دے تسلط نو‏‏ں پکا کیتا تے اپنے دو پوتےآں ، ناصر الدولہ تے سیف الدولہ دے دور وچ حمدانی خاندان دے عروج د‏‏ی بنیاد رکھی۔[5][6]

ہورویکھو
حوالے

باہرلےجوڑ
گٹھ:عرب