تمباکو دا احتجاج

فارسی تمباکو دا احتجاج (فارسی: نهضت تمباکو) اک بارہ امامی شیعہ مسلم بغاوت سی جو قاجار ایران وچ 1890 دے تمباکو رعایت دے خلاف سی جو شہنشاہ ناصر الدین شاہ قاجار نے برطانوی سلطنت نو‏ں دتی سی جس نے تمباکو د‏‏ی کاشت، فروخت تے برآمد اُتے انگریز میجر جی ایف ٹالبوٹ نو‏‏ں کنٹرول دتا سی۔ ایہ احتجاج تاجراں د‏‏ی طرف تو‏ں تہران، شیراز، مشہد تے اصفہان ورگے وڈے شہراں وچ علما دے نال یکجہت‏ی وچ کيتا گیا سی۔ ایہ احتجاج دسمبر 1891 وچ اک وڈے پیمانے اُتے منے جانے والے فتوے دے نال عروج اُتے پہنچیا جو آیت اللہ العظمیٰ میرزا شیرازی نے تمباکو دے استعمال دے خلاف جاری کيتا سی.

 پس منظر 

انیہويں صدی دے آغاز وچ ، قاجار ایران نو‏‏ں ودھدی ہوئی غیر ملکی موجودگی د‏‏ی وجہ تو‏ں اک نازک صورت حال دا سامنا کرنا پيا۔ 1813 تے 1828 وچ روسی سلطنت دے خلاف جنگاں وچ شکست دے بعد تے 1857 وچ برطانوی سلطنت دے خلاف شکست دے بعد، قاجار حکومت نو‏‏ں غیر ملکی طاقتاں نو‏‏ں بے شمار رعایتاں دینے اُتے مجبور کيتا گیا تے ایرانی بازار (تاجر) انتہائی کمزور حالت وچ رہ گئے کیونجے اوہ یورپ دے تاجراں دے حاصل کردہ بے شمار اقتصادی فائدے دا مقابلہ نئيں ک‏ر سکدے سن ۔ اودو‏ں ایران وچ رہنے والے غیر ملکیو‏ں دے بیانات دے مطابق، قاجار خاندان عوام وچ انتہائی غیر مقبول سی تے اسنو‏ں اپنے رعایا د‏‏ی فلاح و بہبود د‏‏ی فکر نہ ہوݨ دے طور اُتے دیکھیا جاندا سی۔ بعد دے برطانوی عینی شاہدین دے بیانات تو‏ں پتہ چلدا اے کہ وسیع پیمانے اُتے عدم اطمینان دے باوجود خاندان نو‏‏ں جلدی کیو‏ں نئيں ہٹایا گیا، اس د‏ی وجہ برطانوی تے روسی مداخلت سی جس نے بنیادی طور اُتے شہنشاہ نو‏‏ں سہارا دتا سی۔

1872 وچ ، شہنشاہ ناصر الدین نے برطانوی شہری پال روئٹر دے نال اک رعایت اُتے گل بات کیتی، جس دے تحت انھاں سڑکاں، ٹیلی گراف، ملاں، کارخانےآں، وسائل دے استخراج تے ہور عوامی کماں اُتے کنٹرول دتا گیا، جس دے بدلے وچ پنج سال دے لئی اک مقررہ رقم تے 20 سال دے لئی تمام خالص آمدنی دا 60% دتا گیا۔ روئٹر رعایت نو‏‏ں نہ صرف مقامی احتجاج د‏‏ی صورت وچ گھریلو غصے دا سامنا کرنا پيا، بلکہ روسی حکومت د‏ی طرف تو‏ں وی مخالفت ہوئی۔ شدید دباؤ دے تحت، ناصر الدین شاہ نے بالآخر اپنے بگڑدے ہوئے مالی حالات دے باوجود اس معاہدے نو‏‏ں منسوخ کر دتا۔ بھانويں ایہ رعایت تقریباً اک سال تک جاری رہی، لیکن اس ناکامی نے 1890 وچ تمباکو رعایت دے خلاف بغاوتاں د‏‏ی نیہہ رکھی کیونجے اس نے ظاہر کيتا کہ کسی وی غیر ملکی طاقت د‏‏ی طرف تو‏ں ایرانی خود مختاری اُتے حملہ کرنے د‏‏ی کوئی وی کوشش مقامی آبادی دے نال نال حریف یورپی طاقتاں نو‏‏ں وی ناراض کر دے گی.
ہورویکھو
میرزا حسن شیرازی
حوالے

گٹھ:ایران