نیلے پانیاں دی لڑائی

نیلے پانیاں دی لڑائی  1362 یا 1363 دے موسم خزاں چ کسے ویلے جنوبی بگ دے کھبے معاون دریا سینیوخا دے کنارے لتھوانیا دے گرینڈ ڈچی تے گولڈن ہارڈ دیاں فوجاں دے وچکار لڑی گئی۔ لتھوانیاں نے اک فیصلہ کن فتح حاصل کیتی تے کیف دی راجواڑے تے اپنی فتح نو حتمی شکل دتی۔

 پچھوکڑ 
1359 وچ اس دے حکمران بردی بیگ خان د‏‏ی وفات دے بعد گولڈن ہارڈ نے جانشینی تنازعات تے جنگاں دا اک سلسلہ سامنا کيتا جو دو دہائیاں (1359–81) تک جاری رہیا۔ ہارڈ نے وکھ وکھ ضلعیاں ( ulus ) چ ونڈنا شروع کر دتا۔ ہارڈ دے اندر اندرونی بے ترتیبی دا فائدہ اٹھاندے ہوئے ، لتھوانیا دے گرینڈ ڈیوک الگیرداس نے تاتاری سرزمیناں وچ اک مہم دا اہتمام کيتا۔  اس دا مقصد لتھوانیا دے گرینڈ ڈچی دے جنوبی علاقیاں نو محفوظ تے ودھانا سی، خاص طور تے کیف دی راجواڑے ۔ کیف 1320 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ دریائے ارپین اُتے لڑائی دے بعد پہلے ہی نیم لتھوانیائی کنٹرول وچ آچکيا سی ، لیکن فیر وی اس نے اردو نو‏‏ں خراج تحسین پیش کيتا۔ 

 جنگ 
1362 یا 1363 چ، الگیرداس نے تھلویں ڈنیپر تے جنوبی بگ دے وچکار مارچ کیتا۔  سب تو‏ں پہلے ، الگیرداس نے چرنیگوف د‏‏ی راجواڑے دے باقی علاقےآں اُتے قبضہ ک‏ر ليا - راجگڑھ بریانسک سمیت علاقے دا وڈا حصہ 1357–1358 دے آس پاس لتھوانیا دے کنٹرول وچ آ گیا۔ اس دے بعد لتھوانیاں نے کورشیف (کورشوف) اُتے حملہ کیتا ، جو اک نامعلوم قلعہ سی جو ڈان دریا د ی معاون دریا بسترایا سوسنا دے اوپری حصے وچ واقع ا ے۔  ایہ خیال کیتا جاندا اے کہ الگیرداس نے پیریاسلاول دی سابقہ راجواڑے دے علاقےآں نو ہور فتح کیتا ۔ ایہ علاقہ کریمیا دے اولس نال تعلق رکھدا سی جہڑا نیو سرائی دے خلاف مہم چ مصروف سی تے موثر مزاحمت دا اہتمام نئیں کر سکدا سی۔ خزاں چ، لتھوانیا دی فوج مغرب دی طرف ودھ گئی تے دریائے ڈنیپر نو پوڈولیا دی طرف پار کر گئی۔ پوڈولیا دے تن تاتاری بے نے حملے دے خلاف مزاحمت کرنے دے لئی اک فوج اکٹھی کيتی۔  ایہ خیال کیتا جاندا اے کہ فوجاں موجودہ ٹورہویٹسیا  اس ویلے اس قصبے نوں ترک بولی وچّ یابگو جاں وائسرائے ، ریجنٹ ٹاؤن اتے روسی بولی وچّ سنی ووڈی جاں بلیو واٹر دے ناں نال جانیا جاندا سی۔ 

جنگ دا اک مختصر بیان صرف 1582 وچ شائع ہون آلے میسیج سٹریجکووسکی دے دیر نال تے بہت زیادہ قابل اعتماد کم توں بچیا اے۔ سٹریجکووسکی دے مطابق ، الگیرداس نے اپنی فوج نو‏‏ں چھ گروہاں وچ منظم کیتا تے انہاں نو‏‏ں اک نصف دائرے وچ ترتیب دتا۔  تاتاراں نے لتھوانیائی تشکیل دے پہلوآں وچ تیر سُٹ کے لڑائی دا آغاز کیتا ۔ اس طرح دے حملےآں دا کوئی خاص اثر نئيں ہويا تے لتھوانی تے روتھین ، برچھیاں تے تلواراں تو‏ں مسلح ، اگے ودھے تے تاتاری فوج د‏‏ی محاذ د‏‏ی لائناں نو‏‏ں توڑ دتا۔ نوگرڈوکاس دے یونٹاں دے نال کاریجوٹا دے پتراں نے کراسبو دے نال تاتار دے پہلوآں تے حملہ کیتا۔ تاتاری اپنی تشکیل نوں برقرار نئیں رکھ سکے تے اک بے ترتیب پسپائی چ ٹُٹ گئے ۔  الگیرداس نے اک فیصلہ کن فتح حاصل کیتی۔ 

 بعد دا نتیجہ 
اس فتح نے کیف تے موجودہ یوکرین دا اک وڈا حصہ ، جس چ پوڈولیا تے ڈائکرا وی شامل سن ، لتھوانیا دے ودھدے ہوئے گرینڈ ڈچی دے کنٹرول چ آ گئے ۔ لتھوانیا نے بحیرہ اسود تک وی رسائی حاصل کر لئی ۔ الگیرداس نے اپنے بیٹے ولادیمیر نو ‏‏ں کیف وچ چھڈ دتا۔  کیف تے قبضہ کرن دے بعد، لتھوانیا ماسکو دی گرینڈ ڈچی دا براہ راست گوانڈھی تے حریف بن گیا۔  پوڈولیا نو الیگزینڈر، یوری، کونسٹنٹائن تے فیودور دے سپرد کیتا گیا سی - کاریجوٹاس دے پتر، الگیرداس دے بھتیجے، تے جنگ دے دوران کمانڈر۔ 

 تاریخ نگاری 
اس لڑائی نوں اتہاسکاراں ولوں نسبتاً بہت گھٹّ دھیان ملیا اے۔  اس وچو‏ں کچھ تاریخی ذرائع د‏‏ی کمی تو‏ں منسوب کيتا جاندا ا‏‏ے۔ روتھینی تے روسی تواریخ وچ اس دے مٹھی بھر ٹکڑے ٹکڑے ذکر ہوئے۔ معلومات دا سب توں اہم ذریعہ پوڈولیا دے بارے چ کہانی اے، جہنوں لتھوانیائی کرونکس چ شامل کیتا گیا سی۔ ٹیل لتھوانیا دے لوکاں نے لتھوانیا دی خانہ جنگی (1432–38) دے آسے پاسے تیار کیتی سی جدوں لتھوانیا نے پوڈولیا دے کنٹرول لئی پولینڈ دے خلاف لڑائی لڑی سی۔ اس طرح، ٹیل سیاسی پروپیگنڈے دا اک ٹکڑا اے جہڑا پوڈولیا دے لتھوانیائی دعویاں دی حمایت کرن تے فوجی مہم دا درست بیان دین دی بجائے کاریجوٹاس دے پتراں دی خوبیاں دی اُچا کرن لئی لکھیا گیا اے۔  زیادہ تر سلاو مورخین نے جنگ د‏‏ی اہمیت نو‏‏ں کم تو‏ں کم کرنے دا رجحان رکھیا۔  لتھوانیائی مورخ توماس بارانوسکاس دا دعوی اے کہ روسی مورخین نے 1380 د‏‏ی جنگ کولیکووو وچ تاتاراں دے خلاف اپنی فتح اُتے زور دینے دا انتخاب کيتا جدو‏ں کہ پولینڈ دے مورخین پوڈولیا اُتے لتھوانیائی دعوےآں اُتے زور نئيں دینا چاہندے سن ۔  مثال دے طور تے، جان ڈلوگوز نے جنگ دا بالکل وی ذکر نئیں کیتا۔ 

تاہم، 20ویں صدی چ لڑائی چ دلچسپی ودھ گئی۔ پولش مورخ اسٹیفن ماریہ کوچینسکی نے 1965 وچ اک سرشار مطالعہ سائن ووڈی تیار کیتا؛ لتھوانیائی روماس بٹورا نے لیٹووا ٹاؤٹ کوووے پریش آکسو آرڈی شائع کیتا۔ 1975 وچ نوو باتو اینٹپلوڈیو ایکی موشیو پری میلینوجیو وانڈینو ؛ تے یوکرینیائی فیلکس شبولڈو نے متعدد مضامین شائع کیتے۔  یوکرین دے مورخین نے 1997ء تے 1998ء چ کروپیونیٹسکی چ دو کانفرنساں منعقد کیتیاں ۔ آرٹیکلز دا نتیجے وچ مجموعہ انسٹی ٹیوٹ آف ہسٹری آف یوکرین نے 2005 وچ شائع کیتا سی (  ). 2012 وچ، اک ہور کانفرنس، جہڑی جنگ دی 650ویں سالگرہ لئی وقف سی، وائٹوٹاس میگنس یونیورسٹی ولوں منعقد کیتی گئی۔ 

2022 وچ، بیلاروس دے نیشنل بینک نے گرینڈ ڈیوک الگیرداس دی تصویر دے نال نیلے پانیاں دی لڑائی لئی وقف اک یادگاری سکہ جاری کیتا۔ 

 نوٹ 

 حوالے 

 ہور پڑھو 



گٹھ:لڑائياں
گٹھ:ترجمے نوں سمکھیاواں چاہیدیاں