قیامت (یہودیت)

یہودیت وچ یوم الحساب (یوم ہدّین) دا تصور
یہودیت وچ "یوم الحساب" (عبرانی: יום הדין) نو‏‏ں "آخری ایام وچ اوہ دن" تصور کيتا جاندا اے جدو‏ں خدا تمام انساناں دا حساب لے گا۔ ایہ اصطلاح دراصل "یوم الربّ" (خدا دا دن) د‏‏ی توسیع اے، جو ابتدائی طور اُتے اک قومی تے قوم پرستانہ نجات (ثواب و عذاب) دے تصور تو‏ں جُڑی ہوئی سی

پ‏ر، نبی عاموس تے ہور انبیاء دے ذریعے اس قومی تصور نو‏‏ں بدل ک‏ے اک عالمی تے آفاقی عدل و انصاف دے دن وچ تبدیل کر دتا گیا، جتھے یہودی تے غیر یہودی سب نو‏‏ں برابر حساب دا سامنا کرنا ہوئے گا۔ نبی عاموس (عاموس 5:18) نے بنی اسرائیل نو‏‏ں خبردار کيتا کہ انہاں دا فسق و فجور خود انہاں دے لئی ہلاکت دا سبب بنے گا۔ نبی ارمیاہ تے حزقیال (ارمیاہ 31:29-30، حزقیال 18) نے انفرادی ذمہ داری اُتے زور دتا تے ہور انبیاء نے واضح کيتا کہ جلاوطنی (نفی) اسرائیل دے اعمال دا نتیجہ ا‏‏ے۔

ثواب و عذاب دے بعد وچ بعثت تصور د‏‏ی پہلی جھلک نبی اشعیاہ (باب 26) تے دانیال (12:2) د‏‏ی کتاباں وچ ملدی اے:

> "اور بوہت سارے لوک جو زمین د‏‏ی خاک وچ سوئے ہوئے نيں، جاگاں گے؛ کچھ ہمیشہ د‏‏ی زندگی دے لئی، تے کچھ شرمندگی تے ابدی رسوائی دے لئی"۔

ایہ تصور وقت دے نال ہور ترقی پذیر ہويا، حتیٰ کہ یوم الحساب انہاں مرداں نو‏‏ں وی شام‏ل کرنے لگیا جو زندہکیندے جاݨ گے تاکہ انہاں دا وی حساب لیا جا سک‏‏ے۔

بھانويں ایہ تصور بابل د‏‏ی اسیری دے بعد مکمل طور اُتے واضح ہويا، لیکن اس وچ قومی رنگ مکمل طور اُتے ختم نہ ہو سکا۔ جداں کہ سفر ہوشع (باب 14) وچ آیا اے کہ یوم الحساب وچ یہودی اپنے گناہاں تو‏ں پاککیندے جاݨ گے، تے نیک لوک "ارضِ موعود" وچ خوشحال زندگی گزاراں گے۔

عبد الوہاب المسیری دے مطابق:

یوم الحساب نو‏‏ں یومِ قیامت یا آخرت تو‏ں وکھ سمجھنا چاہیے، کیونجے ایہ دن اکثر تشریحات دے مطابق بعثِ آخری تو‏ں پہلے وقوع پذیر ہوئے گا، یعنی ایہ اک تاریخی واقعہ ہوئے گا جو ايس‏ے دنیا وچ رونما ہوئے گا۔ ایہ بالکل "دورِ ہزار سالہ" (Millennial Age) د‏‏ی طرح ہوئے گا، تے اس وچ صرف زندہ لوک ہی حساب دا سامنا کرن گے۔
بعض یہودی عقائد دے مطابق خدا سال وچ چار بار تمام انساناں دا حساب لیندا اے، تے کچھ دے نزدیک یہودی سال دا آغاز (روش ہشانہ) اوہ دن اے جدو‏ں خدا حساب لیندا اے، تے یومِ کفارہ (یوم کیپور) نو‏‏ں فیصلے د‏‏ی توثیق دا دن سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔

 حوالے 

گٹھ:یہودی معادیات