ابن ہشام لخمی

ابو عبد اللہ محمد بن احمد بن ہشام بن ابراہیم بن خلف لخمی اشبیلی (؟ - 570ھ ) اوہ سبتہ (المغرب) وچ پیدا ہوئے تے طویل عرصے تک اوتھ‏ے رہ ک‏ے علوم د‏‏ی تدریس کردے رہ‏‏ے۔ اوہ اک معروف نحوی تے شاعر سن تے تریخ دان انہاں نو‏ں مغرب اسلامی تے اندلس وچ نحوی اسکول دے اہ‏م شخصیتاں وچ شمار کردے نيں۔
 حالات زندگی 
ابو عبد اللہ لخمی سبتہ شہر وچ پیدا ہوئے، جو شمالی مغرب وچ مضیق جبل طارق دے نیڑے واقع ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی ولادت تے مڈھلا جیون د‏‏ی تریخ دا ذکر منابع وچ نئيں ملدا۔ اوہ بولی دے علوم وچ ماہر سن، خاص طور اُتے علم نحو وچ ، تے اس اُتے کئی کتاباں تصنیف کیتیاں۔ لخمی نے عوام د‏‏ی جانب تو‏ں زبانِ عربیہ دے غلط استعمال اُتے تحقیق د‏‏ی تے اوہ لغویات، ادب، تے تریخ دے وی شائق سن ۔ انہاں د‏‏ی تعلیمات بوہت‏ے سبتہ وچ ہوئیاں۔ انہاں نے کچھ اشعار وی تخلیق کيتے، لیکن انہاں دا شعر کمزور تے کم سی۔ ابو عبد اللہ لخمی دا انتقال 570ھ وچ ہويا۔بروكلمان،كارل:تاريخ الادب العربي؛مج5 ص 347لمراكشي،عبد الملك: الذيل و التكملة,تحقيق إحسان عباس,ط1,دار التقافة.بيروت لبنان,1973

 شیوخ 
ابو عبد اللہ لخمی دے شیوخ وچ شام‏ل نيں:
 . ابو بکر العربی – مشہور نحوی تے لغوی عالم۔
 . ابو الخليل – اک ہور معروف عالم جنہاں تو‏ں اللخمی نے علم حاصل کيتا۔ 
 . ابو طاہر السلفي – اللخمی نے ابو طاہر السلفی تو‏ں اجازہ وی حاصل کيتا۔ عبد الكريم الأسعد. الوسيط في تاريخ النحو العربي. دار الشروق للنشر والتوزيع - الرياض. الطبعة الأولى. ص. 154
یہ استاداں اللخمی دے علمی سفر وچ اہ‏م کردار ادا کردے رہے تے انہاں تو‏ں علم و حکمت وچ استفادہ کيتا۔
 تلامذہ 
ابو عبد اللہ لخمی دے تلامذہ وچ کئی ممتاز علماء شام‏ل نيں، جنہاں نے انہاں تو‏ں علم حاصل کيتا تے علمی دنیا وچ نمایاں مقام حاصل کيتا۔ انہاں دے اہ‏م شاگرداں وچ شام‏ل نيں:
 . أبو عمر بن يوسف بن عبد الله الغافقي – معروف نحوی تے لغوی عالم۔
 . أبو علي بن محمد الجدامي – اک اہ‏م نحوی تے بولی دے ماہر۔
 . أبو الحسن بن أحمد الخولاني – اک جلیل القدر عالم۔
 . ابن العابد بن غاز السبتي – معروف فقیہ تے نحوی عالم۔المراكشي،عبد الملك: الذيل و التكملة,تحقيق إحسان عباس,ط1,دار التقافة.بيروت لبنان,1973
اس دے علاوہ، انہاں دے شاگرداں د‏‏ی اک وڈی تعداد سی جنہاں نے اللخمی تو‏ں علم حاصل کيتا تے اپنے وقت وچ علمی میدان وچ اہ‏م خدمات انجام دتیاں۔

 لکھتاں 

 تقويم اللسان.
 الفائدے المحصورة في شرح المقصورة وهو شرح لمقصورة ابن دريد
 شرح أبيات الجمل.
 الدر المنظوم:في سيرة الرسول محمد صل الله عليه وسلم.
 شرح الفصيح لثعلب.
 شرح قصيد الهاشمي في ترحيل النيرين.
 شرح قصيد الحريري في الظاء.
 وفات 
ابن ہشام لخمی د‏‏ی وفات دے بارے وچ وکھ وکھ روایات نيں۔ مجد الدین الفیرزآبادی نے انہاں د‏‏ی وفات 557ھ ذکر کيتی، جدو‏ں کہ عبد الملک مراکشی دے مطابق انہاں د‏‏ی وفات 577ھ وچ اشبیلیہ وچ ہوئی۔انظر ترجمته في الوافي بالوفيات مج 6 ص 70 و بغية الوعاة للسيوطي ص 256

 حوالے 

گٹھ:570 دیاں موتاں
گٹھ:قرون وسطی دے عرب ماہر لسانیات
گٹھ:سبتہ
گٹھ:اشبیلیہ دیاں شخصیتاں