ابن عصفور اشبیلی

ابو حسن علی بن مومن (597ھ – 699ھ) بن محمد بن علی بن احمد ، نحوی حضرمی اشبیلی، اوہ اندلس وچ لغت تے نحو دے ماہر سن ۔
 حالات زندگی 
ابن عصفور 597ھ بمطابق سنہ 1200ء وچ اشبیلیہ وچ پیدا ہوئے۔ ، اندلس وچ دولت موحدین دے زمانے وچ ، تے کہیا جاندا اے کہ آپ پنج سو ستتر( 577ھ) وچ پیدا ہوئے سن، اوہ چي‏تا کرنے والے، بلند مرتبے والے، پڑھنے وچ سب تو‏ں ودھ صابر سن، تے کدی وی اس تو‏ں تھکتے نئيں سن ۔وہ لغت تے نحو دے بہت وڈے عالم سن ۔ ۔ اوہ جو کچھ حفظ کر رہیا اے اس دا اوہ سمجھ‏‏ے ہوئے حافظ اے، جو کچھ اس نے حفظ کيتا اے اس دا اظہار کرنے د‏‏ی صلاحیت رکھدا اے، تے ایہی اوہ مقصد اے، جو کسی شخص دے لئی اس دا سمجھ‏‏ے جانے والا تے اسنو‏ں چي‏تا رکھنے والا سمجھیا جاندا اے، اس نے زجاج تے شلوبین تو‏ں نحو سکھی تے بعد وچ دس سال تک اس تو‏ں پڑھدے رہ‏‏ے۔ ایتھ‏ے تک کہ سبویہ دے خط اُتے اس اُتے مہر لگ گئی۔، تقریباً ستر طلباء تے ہر اک جس نے اسنو‏ں اپنے ملک وچ ابو علی شلوبین دے پاس پڑھیا اوہ اک شاندار استاد بن گیا ۔ فیر انہاں دے درمیان اختلاف تے رکاوٹ پیدا ہوگئی، جس دے بعد اوہ کچھ عرصہ دے لئی کدرے چلا گیا، تے اس نے اشبیلیہ، شریش، مالقہ، لوسیہ تے مرسیہ وچ نحو پڑھائی تے بوہت سارے تلامذہ پیدا کيتے ۔۔ : أبو العباس أحمد بن أحمد بن عبد الله الغبريني:عنوان الدراية فيمن عرف من العلماء في المائة السابعة ببجاية؛تحقيق عادل نويهض، منشورات دار الآفاق الجديدة، بيروت، ط2، أبريل 1979''الصفدي، صلاح الدين خليل بن ايبيك: الوافي بالوفيات؛ تحقيق أحمد الأرناووط_تركي صطفى، مج 22 ، دار إحياء التراث العربي، بيروت لبنان، ط1، 2000السيوطي، جلال الدين عبد الرحمن:بغية الوعاة؛تحقيق محمد أبو الفضل إبراهيم، ج2، ط2، دم، 1979
 لکھتاں 
 كتاب المقرب في النحوبروكلمان، كارل:تاريخ الأدب العربي؛مج5، دار المعارف، ط5، القاهرة، دز؛
 كتاب الممتع في التصريف
 كتاب مختصر المحتسب
 كتاب المفتاح
 كتاب الهلال
 كتاب الأزهار
 كتاب إنارة الدياجي
 كتاب مختصر الغرة
 كتاب المقنع
 كتاب ضرائر الشعر
 كتاب مفاخرة السالف والعذار
 كتاب البديع
 كتاب السلك والعنوان ومرام اللؤلؤ والعقيان.
 كتاب إيضاح المشكل
 كتاب شرح الإيضاح
 منظومة في النحو
 مقدمة في النحو وشرحها
 كتاب سرقات الشاعر
 كتاب شرح الجزولية
 كتاب شرح الجمل، وقيل له ثلاثة شروح
 كتاب شرح كتاب سيبويه
 كتاب شرح أبيات الإيضاح
 كتاب شرح المتنبي
 كتاب شرح الأشعار الستة،
 كتاب شرح المقرب،
 كتاب شرح الحماسة
 وفات 
شیخ تقی الدین ابن تیمیہ نے دعویٰ کيتا کہ اوہ چھ سو انسٹھ (664ھ) وچ مرنے تک شراب پیݨ دے ہال وچ سنتری نو‏‏ں سنگسار ک‏ر رہ‏ے سن، تے انہاں د‏‏ی پیروی سیوطی، الصفدی تے الذہبی نے کيتی۔ تے ہور آپ د‏‏ی وفات دے سال دے تعین وچ راویاں دا اختلاف اے، اس لئی کہیا جاندا اے کہ ایہ ذوالقعدہ 663ھ / 1263ء د‏‏ی چوویہہ تریخ سی تے اکثر ذرائع اسنو‏ں 669ھ / 1270ء دے طور اُتے بیان کيتا۔ محمد بن الخوجة، صفحات من تاريخ تونس، دار الغرب الإسلامي، بيروت، الصفحة 409، 1986.
 حوالے 

گٹھ:1270 د‏ی دہائی دیاں موتاں
گٹھ:1200 دے جم
گٹھ:قرون وسطی دے عرب ماہر لسانیات
گٹھ:اشبیلیہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:597ھ دے جم
گٹھ:699ھ دیاں موتاں