۱۹۰۵ء دی ماسکو بغاوت

۱۹۰۵ء دی ماسکو بغاوت(Moscow Uprising of 1905)، ۱۹۰۵ء دے روسی انقلاب دا اک اہم حصہ سی، جیہڑی دسمبر ۱۹۰۵ وچ روس دے دارالحکومت ماسکو وچ ہوئی۔ ایہ بغاوت زیادہ تر مزدوراں، انقلابی جماعتاں، تے سوویت تحریک دے رہنماواں دی قیادت وچ برپا ہوئی۔

پس منظر
ماسکو بغاوت دا پس منظر ۱۹۰۵ دے روسی انقلاب نال جُڑیا ہویا سی۔

خونی اتوار (۲۲ جنوری ۱۹۰۵) دے بعد روس دے مختلف شہراں وچ ہڑتالاں تے مظاہرے شروع ہو گئے۔
اکتوبر مینیفیسٹو نال زار نکولس دوم نے کچھ اصلاحات دا اعلان کیتا، پر لوکاں نوں حکومت اُتے اعتبار نہ سی۔
سینٹ پیٹرزبرگ سوویت تے دوسرے شہراں وچ مزدوراں دیاں کونسلز بن رہیاں سن، جیہنوں "سوویت" کہیا جاندا ہے۔
بالشویکاں، منشویکاں، تے دوسرے انقلابی گروہاں نے عوام نوں مسلح جدوجہد دی طرف راہنمائی کرنی شروع کر دتی۔

ماسکو بغاوت دی شروعات
دسمبر ۱۹۰۵ وچ ماسکو سوویت (Moscow Soviet) نے عام ہڑتال دا اعلان کیتا۔
بالشویک پارٹی دے انقلابی رہنماواں نے بغاوت نوں لیڈ کیتا۔
مزدوراں نے فیکٹریاں، ریلوے اسٹیشن، تے دوسرے اہم مقامات قبضے وچ لے لئیے۔
انقلابی گروہاں نے زار دی حکومت دے خلاف مسلح جنگ شروع کر دتی۔
بغاوت دے اہم واقعات
🔴 ۷ دسمبر – عام ہڑتال شروع ہوئی، ہزاراں مزدور ہڑتال اُتے چلے گئے۔
🔴 ۸-۱۰ دسمبر – پولیس تے فوج نوں روکنے واسطے باغیاں نے بیرکیڈ بنا لئے۔
🔴 ۱۱ دسمبر – زار شاہی فوج نے مظاہرین اُتے حملہ کیتا۔
🔴 ۱۲-۱۵ دسمبر – بالشویکاں تے مزدوراں نے مسلح جدوجہد جاری رکھی، کئی مقامات اُتے زار دی فوج نوں نقصان ہویا۔
🔴 ۱۶-۱۹ دسمبر – فوج نے بغاوت نوں بری طرح کچل دتا، ہزاراں بندے گرفتار تے سینکڑاں قتل ہو گئے۔

نتائج
❌ بغاوت ناکام ہو گئی، زار دی فوج نے شدید جبر نال انقلاب نوں دبا دتا۔
❌ ۱۰۰۰+ بندے ہلاک، ۲۵۰۰+ زخمی، تے ہزاراں گرفتار ہوئے۔
✔️ بالشویک پارٹی مزید مضبوط ہو گئی۔
✔️ ۱۹۱۷ دے روسی انقلاب واسطے راہ ہموار ہو گئی۔

ماسکو بغاوت ۱۹۰۵ دے انقلاب دی سب توں وڈی تے آخری مسلح بغاوت سی، جیہڑی زار حکومت دے خلاف عوامی غصے دی واضح علامت سی۔