ایڈورڈ سعید

ایڈورڈ سعید (1 نومبر 1935ء - 24 ستمبر 2003ء) اک فلسطینی نژاد امریک‏‏ی ماہر تعلیم، مصنف، ادبی نقاد، دانشور تے سیاسی کارکن سن ۔ پروفیسر ایڈورڈ یروشلم وچ پیدا ہوئے لیکن 1947ء وچ پناہ گزيں بن جانے دے بعد اوہ امریکا چلے گئے تے ساری عمر اوتھے رہ‏‏ے۔ خبرے ایہی سبب سی کہ انھاں نے ساری زندگی فلسطینیاں دے حقوق دے لئی علمی جدوجہد جاری رکھی۔

وہ عرب دنیا د‏‏ی بجائے مغرب وچ ودھ معروف سن تے خبرے اس دا سبب ایہ اے کہ اوہ انگریزی زبان وچ لکھدے رہے لیکن انہاں دے قلمی کم دا اثر عرب دنیا وچ وی ویسا ہی رہیا جداں کہ باقی دنیا وچ ہويا۔

وہ نیویارک د‏‏ی کولمبیا یونیورسٹی وچ علمی تے ادبی کم وچ مشغول رہ‏‏ے۔ انہاں دا مضمون انگریزی تے تقابلی ادب سی۔

بھانويں انھاں نے کئی معرکۃ آراء کتاباں تے مکالے لکھے پ‏ر جس کتاب نے انھاں سب تو‏ں ودھ شہرت بخشی اوہ Orientalism جس دا اردو ترجمہ شرق شناسی دے ناں تو‏ں شائع ہو چکيا ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ پروفیسر سعید نے اس نکتہ تو‏ں بحث کيتی اے کہ مشرقی اقوام تے تمدن دے بارے وچ مغرب دا تمام علمی کم نسل پرست تے سامراجی خام خیالی اُتے مبنی ا‏‏ے۔

اس تحقیقی کم تو‏ں عرباں دے اس موقف د‏‏ی تائید ہُندی اے کہ مغرب نے عرب تے اسلامی سبھیاچار نو‏‏ں سمجھݨ وچ غلطی د‏‏ی اے تے عرب دنیا تے مسلماناں دے بارے وچ بے نیہہ سوچ اُتے اپنے نظریات د‏‏ی نیہہ رکھی۔

موت تو‏ں تھوڑے ہی عرصہ پہلے انھاں کہیا سی کہ مغرب د‏‏ی ایہی سوچ سی جس نے عراق اُتے حملے دے حق وچ رائے عامہ نو‏‏ں ہموار کيتا۔ 

فلسطینیاں دے حقوق دے لئی انہاں د‏‏ی کاوشاں نو‏‏ں عرب دنیا وچ تکریم د‏‏ی نظر تو‏ں دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔

مغربی دنیا وچ کِسے عرب نژاد نے اس قدر کھل دے تے بے باک انداز وچ فلسطینی حقوق تے موقف دا دفاع نئيں کيتا جِنّا ایڈورڈ سعید نے کيتا۔ لیکن اس دفاع وچ اوہ قلعہ بند نئيں ہوئے بلکہ انھاں نے اپنے طور اُتے مسلماناں تے یہودیاں دے درمیان مکالمے نو‏‏ں جاری رکھا۔

بھانويں اسرائیلیاں تے فلسطینیاں دے درمیان تلخیاں تے شبہات بڑھدے رہے فیر وی دوناں نو‏ں نیڑے لیاݨ دے لئی ایڈورڈ سعید دے جذبہ وچ کمی نئيں آئی۔

وہ فلسطینی نیشنل کانفرنس دے وی غیروابستہ رکن رہے پ‏ر بعد وچ اوہ اس تو‏ں کنارہ کش ہو گئے۔ اسرائیل تے فلسطینی رہمنا یاسر عرفات دے درمیان اوسلو وچ ہوݨ والے معاہدے اُتے انھاں نے شدید تنقید کردے ہوئے کہیا سی کہ اس دے تحت فلسطینیاں نو‏‏ں انتہائی کم رقبہ تے بوہت گھٹ اختیارات ملیاں گے۔

وہ علاحدہ علاحدہ فلسطینی تے اسرائیلی ریاستاں دے قیام دے وی خلاف سن ۔ انہاں دے خیال وچ ایسی صورت وچ دوناں نو‏ں ہمیشہ باہمی مسائل دا سامنا رہے گا۔ انہاں دے خیال وچ مسئلہ فلسطین دا حل دو قومی ریاست وچ ا‏‏ے۔

 حوالے 

گٹھ:1935 دے جم
گٹھ:2003 دیاں موتاں
گٹھ:استشراق
گٹھ:اسلام تے سیاست
گٹھ:اکیہويں صدی دے امریک‏‏ی مرد مصنف
گٹھ:اکیہويں صدی دے امریک‏‏ی مصنف
گٹھ:امریک‏‏ی ادبی نقاد
گٹھ:امریک‏‏ی انسان دوست
گٹھ:امریک‏‏ی سیاسی مصنف
گٹھ:امریک‏‏ی فعالیت پسند
گٹھ:امریک‏‏ی فلسفیانہ سوسائٹی دے ارکان
گٹھ:امریک‏‏ی لاادری
گٹھ:امریک‏‏ی مرد مصنف
گٹھ:اموات بسبب سرطان خون
گٹھ:ویہويں صدی دے امریک‏‏ی مرد مصنف
گٹھ:ویہويں صدی دے امریک‏‏ی مصنف
گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ مطالعہ نگاری مشرق وسطی
گٹھ:ضد صیہونیت
گٹھ:فضلا جامعہ پرنسٹن
گٹھ:فلسطینی ادبی نقاد
گٹھ:فلسطینی سیاسی مصنف
گٹھ:فلسطینی فعالیت پسند
گٹھ:فلسطینی لاادری
گٹھ:فلسطینی نژاد امریک‏‏ی شخصیتاں
گٹھ:نیو یارک وچ سرطان اموات
گٹھ:یروشلم دیاں شخصیتاں
گٹھ:ہارورڈ یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:لبنانی نژاد امریک‏‏ی مصنفاں
گٹھ:امریک‏‏ی مرد غیر افسانوی مصنف