جٹ، اسرائیل

جٹ (انگریزی: Jatt)، فلسطین تے اسرائیل دی سرحد اُتے اسرائیل دے ضلع حیفا وچ اک بلدیاتی مقامی علاقہ اے۔

ناں
جٹ نام گتھ نوں محفوظ رکھدا اے، عبرانی وچ وائن پریس لئی۔Palmer, 1881, p. 183 گتھ دا نام قدیم زمانے وچ جنوب وچ یہودی نشیبی علاقےآں توں لے کے شمال وچ الجلیل تک مختلف بستیاں لئی استعمال ہُندا سی۔ گتھ دا نام کدیں کِتے قدیم ماخذ وچ اک کوالیفائر دے ناݪ استعمال کیتا جاندا اے تاکہ ایہنوں ایسے نام ناݪ دوسرے مقامات توں الگ کیتا جا سکے، جِداں کہ فلسطین دا گتھ، ریمون دا گتھ (Gath-rimmon)، گیٹ کارمل، گیٹ ہیفرتے گیٹ پاڈلا۔

 تریخ 
 قدیم دور 
آثار قدیمہ دے ماہرین دی کھدائی توں ابتدائی کانسی ویلے تے درمیانے کانسی دے دور دی باقیات برآمد ہوئیاں نیں۔ اس دور توں مقامی تے درآمد شدہ دوناں، مٹی دے برتݨ مِݪے نیں۔ 1750-1550 قبل مسیح دی ہڈی وچ اک سکاراب وی مِݪیا اے۔

1980ء دی دہائی دے دوران جٹ وچ کیتی جاݨ واݪی بچاؤ دی کھدائی وچ رومن دور ناݪ تعلق رکھݨ واݪیاں دو قدیم تدفین دیاں جگہاں دریافت ہوئیاں۔ ایہناں وِچوں اک اک وڈی جنازہ گاہ اے، جیہدے وچ ہر کوخم (kokhim) دے اُپر نوشتہ جات موجود نیں، جیہدے وچ عبرانی نژاد ناماں (جِداں مریم، ریبیکا، سارا)، ہیروڈین خاندان دے عام نام (بیرینیس، ایگریپا، ہیروڈیاس) تے رومن دے نام ظاہر کیتے گئے نیں۔ اصل (پولس، مارکس، ٹائبیریئس)، جیہناں وِچوں زیادہ تَر پہلی صدی دے آخر تے دوسری صدی عیسوی دے اوائل توں نیں۔ نتائج دی بنیاد اُتے، کھدائی کرن واݪے تجویز کردے نیں کہ اس جگہ نوں اس زمانے دے اک متمول یہودی خاندان نے استعمال کیتا سی، جیہدے کوݪ کیساریا ماریٹیما دے گھر دے کَم وچ نرباٹا دے اُپرلے حِصے وچ جائیداد سی۔ زیادہ تر دریافتاں اس دور دیاں نیں، لیکن ایداں معلوم ہُندا اے کہ سامری آبادی نے اس جگہ نوں اگلیاں صدیاں وچ استعمال کیتا، گھٹ توں گھٹ پنجویں صدی عیسوی تک۔ 

ایتھے دو رومن لیمپ وی مِݪے نیں۔Conder, 1881, pp. 196-7Conder and Kitchener, 1882, SWP II, p.  193Conder and Kitchener, 1883, SWP III, p.  438

آثار قدیمہ دیاں کھدائیاں توں بازنطینی تے مملوک دور دی اہم باقیات دا اِنکشاف ہویا اے۔Massarwa, 2010,  Jatt, Final ReportSaid, 2005,   Tell Jatt, Final Report

 عثمانی دور 
جٹ، باقی فلسطین دی طرحاں، 1517ء وچ سلطنت عثمانیہ وچ شامل ہویا سی تے 1596ء دی مردم شماری وچ، پنڈ اللجون دے لواء وچ سارا دے ناحیہ وچ واقع سی۔ ایہدی آبادی 5 گھرانےآں اُتے مشتمل سی جیہڑے سارے مسلمان سی۔ ایہنے زرعی مصنوعات اُتے %25 دا فکسڈ ٹیکس ادا کیتا، جیہناں وچ کݨک، جؤ، موسم گرما دیاں فصلاں، بکریاں تے شہد دیاں مکھیاں سمیت، کدی کدائیں آمدݨی توں علاوہ ٹیکساں دی کُل تعداد 5500 آقچہ سی۔Hütteroth and Abdulfattah, 1977, p. 159

1870ء وچ وکٹر گورین نے ایتھے نوٹ کیتا: "متعدد قدیم حوض پتھریلی سطح مرتفع اُتے پھیلے ہوئے نیں جیہناں اُتے جیٹ کھڑا اے۔ مکانات بے رحمی ناݪ بݨائے گئے نیں۔ ایہناں چھوٹے مواد دے درمیان جیہدے وچ اوہ بنیادی طور تے تعمیر کیتے گئے نیں، مَیں اک خاص تعداد وچ کٹ دا مشاہدہ کیتا۔ قدیم تریخ دے پتھر اک گھر دے صحن وچ چِٹے سنگ مرمر دا اک پراݨا سرمایا مِݪیا جو مارٹر دے طور تے کم کرن لئی کھوکھݪا سی تے ہُݨ کافی پیسݨ لئی ورتیا جاندا سی، پہاڑی دے دامن وچ اک کھوہ اے جو غالبن قدیم تریخ دا اے۔ " Guérin, 1875, pp. 345-6; as given in Conder and Kitchener, 1882, SWP II, pp.  193-4 اوہنے مزید دسیا کہ جٹ دے چوداں سو باشندے سی۔ Guérin, 1875, p. 345

1882ء وچ فلسطین ایکسپلوریشن فنڈ دے مغربی فلسطین دے سروے نے ایہدی وضاحت کیتی: "ظاہر اے اک قدیم مقام؛ میدان دے کنارے اُتے اک اُچے ٹیلے اُتے مٹی تے پتھر دا اک اعتدال پسند پنڈ۔ ایہ شمال وَل مرکزی سڑک دے ناݪ واقع اے، سکم توں ایہدے ناݪ سنگم دے کوݪ تے عتیل توں ہُندے ہوئے عظیم میدان تک سڑک توں تقریبن 2،1/2 میل شمال وچ۔ ایہ پنڈ کھوہ ناݪ گِھریا ہویا اے تے ایہدے مغرب وچ چند زیتون نیں۔ شمال وچ غاراں نیں تے شمال مغرب وچ تقریبن اک میل دے فاصلے اُتے چشمے نیں۔ ایہ شاید تحتمس الثالث (Thutmose III) دا جیٹھو یا گٹھ وی ہوسکدا اے، جو سڑک دے شمال وچ اک جگہ اے جیہدا اوہنے میگڈو تک تعاقب کیتا سی۔"Conder and Kitchener, 1882, SWP II, p.  152

 برطانوی دور 
برطانوی قبض دور وچ فلسطین دی 1922ء دی مردم شماری وچ، جٹ دی آبادی 680 مسلماناں اُتے مشتمل سی، Barron, 1923,  Table XI, Sub-district of Tulkarm, p.  27 1931ء دی مردم شماری وچ وَدھ کے 780 مسلمان ہوگئے، جو 165 گھراں وچ رہندے سی۔ Mills, 1932, p. 55

1945ء دے اعداد و شمار وچ جٹ دی آبادی 1120 مسلمان سی، Department of Statistics, 1945, p. 20 اک سرکاری اراضی تے آبادی دے سروے دے مطابق کل 9631 دونم (Dunam) زمین سی۔ Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in  Hadawi, 1970, p.    75  باغات تے آبپاشی دے قابل 1233 دونم زمین سی، 8228 اناج لئی استعمال ہُندی سی،Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in  Hadawi,  1970, p.   125  جد کہ 31 دونم تعمیر شدہ (شہری) زمین سی۔Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in  Hadawi, 1970, p.   175 

 سیاست 
1960ء دی دہائی وچ پہلی بار میئر لئی براہ راست انتخابات ہوئے، علی عبدالرزاق ملک دے ناݪ، شریف جمیل گارا کامیاب ہوئے۔ فیر 1973ء وچ احمد محمود ابو اصبہ منتخب ہوئے۔ اوہ 1983ء وچ دوسری مدت لئی دوبارہ منتخب ہوئے۔ 1988ء دے انتخابات گلال عبدالقادر وطاد نے جِتے تے 1993ء وچ احمد محمود ابو اصبہ میئر دے عہدے اُتے واپس آئے۔ 1998ء دے انتخابات محمد حسن ابو فاؤل نے جِتے سی۔

2010ء وچ مقامی کونسل دے دوبارہ قیام توں بعد، خالد غرا میئر منتخب ہوئے۔ خالد غرا دی جگہ محمد طاہر وتاد بݨے تے 2019ء وچ دوبارہ منتخب ہوئے۔ کنیسٹ دے سابق ممبر تے مصنف محمد وتاد دا تعلق جٹ توں سی۔

 حوالے 

 کتابیات 














 باہرلے جوڑ 
   Welcome To Jatt 
Survey of Western Palestine, Map 11:    IAA , Wikimedia commons

گٹھ:اسرائیل وچ عرب بستیاں
گٹھ:اسرائیل دے آباد تھاں