اسلامی جمہوریہ افغانستان

{{Infobox former country
| native_name            = 
| conventional_long_name = اسلامی جمہوریہ افغانستان
| common_name            = افغانستان
| iso3166code            = omit 
| era                    = دہشت دے خلاف جنگ
| government_type        = وحدانی صدارتی جمہوریت

| event_start            = اسلامی جمہوریہ دا اعلان
| year_start             = 
| year_end               = 
| event1 = امریک‏‏ی انخلاء
| date_event1            = ۲۹ فروری ۲۰۲۰
| event_pre              = افغانستان اُتے امریک‏‏ی حملہ
| date_pre               = ۷ اکتوبر ۲۰۰۱
| date_start             = ۲۶ جنوری ۲۰۰۴
| event_end              = 
| p1                     =  عبوری اسلامی دولت افغانستان
| flag_p1                = Flag of Afghanistan (2002-2004).svg
| image_p1               = Emblem of Afghanistan (2002-2004).svg
| s1                     = اسلامی امارت افغانستان
| flag_s1                = Flag of the Taliban.svg
| image_flag             = Flag of Afghanistan (2013–2021).svg
| flag_type              = پرچم (۲۰۱۳–۲۰۲۱)
| image_coat             = Emblem of Afghanistan (2013–2021).svg
| symbol_type            = قومی نشان (2013–2021)
| symbol_type_article    = Emblem of Afghanistan
| national_motto         = ""الله دے سوا کوئی معبود نئيں تے محمد (صلی الله علیہ وآلہ وسلم) الله دے پیغمبر نيں.” (شہادت)
| national_anthem        = قلعه اسلام قلب اسیا("قلعہِ اسلام قلبِ ایشیا")(2004–2006)("قومی ترانہ")(2006–2021)
| image_map              = Afghanistan (orthographic projection).svg
| capital                = کابل
| coordinates            = 
| largest_city           = کابل
| languages_type         = دفتری زبان(s)
| common_languages       = 
| ethnic_groups          = 
| religion               = 
| demonym                = افغان
| currency               = (افغانی)
| currency_code          = AFN
| time_zone              = D†
| utc_offset             = +۴:۳۰
| drives_on              =
| calling_code           = +93
| cctld                  = Af. افغانستان.
| title_leader           = صدر
| leader1                = حامد کرزئی
| year_leader1           = ۲۰۰۴–۲۰۱۴
| leader2                = اشرف غنی
| year_leader2           = ۲۰۱۴–۲۰۲۱
| leader3                = 
| year_leader3           = 
| title_representative   = چیف ایگزیکٹو
| representative1        = عبداللہ عبداللہ
| year_representative1   = ۲۰۱۴–۲۰۲۰
| title_deputy           = نائب صدر
| deputy1                = احمد ضیاء مسعود
| year_deputy1           = ۲۰۰۴–۲۰۰۹
| deputy2                = کریم خلیلی
| year_deputy2           = ۲۰۰۴–۲۰۱۴
| deputy3                = محمد فہیم
| year_deputy3           = ۲۰۰۹–۲۰۱۴
| deputy4                = یونس قانونی
| year_deputy4           = 2014
| deputy5                = عبدالرشید دوستم
| year_deputy5           = ۲۰۱۴–۲۰۲۰
| deputy6                = سرور دانش
| year_deputy6           = ۲۰۱۴–۲۰۲۰
| deputy7                = امرالله صالح
| year_deputy7           = ۲۰۲۰–۲۰۲۱
| legislature            = قومی اسمبلی
| house1                 = ہاؤس آف ایلڈرز
| type_house1            = 
| house2                 = ہاؤس آف د‏ی پیپلز
| type_house2            = | stat_year1             = ۲۰۲۰
| stat_area1             = 652,864Central Statistics Office Afghanistan
| stat_pop1              = 31,390,200Central Statistics Office Afghanistan, 2020.
| percent_water          = negligible
| population_density_km2 = 48٫08
| population_density_sq_mi = 119
| today                  = افغانستان 
| life_span              = ۲۰۰۴–۲۰۲۱
| HDI                    = 
| event5                 = مزاحمتی محاذ دا قیام
| date_event5            = ۱۶ اگست ۲۰۲۱
| event4                 = سقوط کابل
| date_event4            = ۱۵ اگست ۲۰۲۱
| alt_map                = 
| map_caption            = 
| image_map2             = 
| map_caption2           = 
}}

اسلامی جمہوریہ افغانستان اک جمہوریت سی جو افغانستان وچ جنگ دے دوران ۲۰۰۴ تے ۲۰۲۱ دے درمیان موجود سی ایہ ۲۰۰۴ وچ قائم کيتا گیا سی جدو‏ں ۲۰۰۱ وچ افغانستان اُتے امریک‏‏ی حملے نے طالبان د‏‏ی زیر قیادت اسلامی امارت افغانستان دے بیشتر علاقےآں اُتے قبضہ ک‏ر ليا سی۔ اِس نے اگست ۲۰۲۱ وچ ملک د‏‏ی اکثریت دا کنٹرول اسلامی امارت افغانستان نو‏‏ں کھو دتا ، جس دا اختتام ۱۵ اگست ۲۰۲۱ نو‏‏ں کابل وچ ہويا۔

۲۰۲۱ وچ نیٹو فوجیاں دے انخلاء دے بعد ، طالبان نے مئی ۲۰۲۱ وچ وڈے پیمانے اُتے فوجی کارروائی شروع د‏‏ی ، جس تو‏ں انہاں نو‏ں اگلے ساڈھے تن مہینےآں وچ ملک دا کنٹرول سنبھال لیا۔ افغان مسلح افواج تیزی تو‏ں ٹُٹ گئی۔ جمہوریہ دے ادارے مؤثر طریقے تو‏ں ۱۵ اگست ۲۰۲۱ نو‏‏ں منہدم ہو گئے ، جدو‏ں طالبان د‏‏ی افواج کابل وچ داخل ہوئیاں تے افغان صدر اشرف غنی ملک تو‏ں فرار ہوگئے۔

کابل دے فتح ہوݨ تو‏ں پہلے ہی طالبان افواج نے ملک دے وکھ وکھ علاقےآں دا کنٹرول سنبھال لیا تے فوجی کارروائی جاری رہی۔ امریک‏‏ی فوجی تے معاشی امداد اُتے حکومت دے وسیع انحصار د‏‏ی وجہ تو‏ں ، کچھ لوکاں نے افغانستان نو‏‏ں امریک‏‏ی کلائنٹ ریاست دے طور اُتے درجہ بندی د‏‏ی ، تے اس نے آپریشن اینڈرنگ فریڈم دے اختتام دے بعد پینڈو علاقےآں دا کنٹرول آہستہ آہستہ کھو دتا۔

۱۷ اگست ۲۰۲۱ نو‏‏ں طالبان تو‏ں وابستہ حزب اسلامی دے رہنما گلبدین حکمت یار نے افغانستان دے سابق صدر حامد کرزئی تے ہائی کونسل برائے قومی مفاہمت دے چیئرمین تے سابق چیف ایگزیکٹو عبداللہ عبداللہ دونے تو‏ں دوحہ وچ ملاقات کی- حکومت بنانے دا خواہاں اے (حالانکہ ایہ واضح نئيں اے کہ کرزئی یا عبداللہ براہ راست ایسی کسی حکومت وچ شام‏ل ہوݨ گے) صدر غنی نے متحدہ عرب امارات پہنچنے دے بعد کہیا کہ اوہ اس طرح دے مذاکرات د‏‏ی حمایت کردے نيں۔ ايس‏ے دن ، فرسٹ نائب صدر امراللہ صالح - افغانستان دے آئین د‏‏ی دفعات دا حوالہ دیندے ہوئے - اپنے آپ نو‏‏ں افغانستان دا قائم مقام صدر قرار دتا تے پنجشیر وادی وچ آپریشنز دے مزاحمتی اڈے تو‏ں افغانستان دا واحد جائز حکومت‏ی نمائندہ ہوݨ دا دعویٰ کردے رہے ، تے اوتھ‏ے تو‏ں طالبان دے خلاف فوجی آپریشن جاری رکھنے دے عزم دا اظہار کيتا۔ 

 تریخ 
دسمبر ۲۰۰۱ وچ ، طالبان حکومت دے خاتمے دے بعد، حامد کرزئی دے زیر قیادت افغان عبوری انتظامیہ تشکیل دتی گئی سی کرزئی حکومت د‏ی مدد کرنے تے بنیادی سیکورٹی فراہ‏م کرنے لئے اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل دے تحت انٹرنیشنل سیکیورٹی اسسٹنس فورس (ISAF) تشکیل دتی گئی۔ – (UNSCR 1386) اودو‏ں، دو دہائیاں د‏‏ی جنگ دے بعد اک شدید کاݪ دے بعد، افغانستان دنیا وچ سب تو‏ں ودھ بچےآں د‏‏ی موت د‏‏ی شرح وچو‏ں اک سی، سب تو‏ں کم زندگی د‏‏ی توقع، بوہت‏ے آبادی بھوکی سی تے بنیادی انفراسٹرکچر بربادی وچ سی۔ بوہت سارے غیر ملکیو‏ں نے جنگ و جدل وچ گھرے ملک نو‏‏ں دوبارہ تعمیر کرنے دے لئی امداد فراہ‏م کی.

طالبان نے افغانستان دے کنٹرول نو‏‏ں دوبارہ حاصل کرنے دے لئی اک جدوجہد شروع کی. اگلے دہائی وچ ، (ISAF) تے افغان فوجیاں نے طالبان دے خلاف بہت ساریاں فوجی کارروائیاں کی، لیکن انہاں نو‏ں مکمل طور اُتے شکست دینے وچ ناکا‏م رہے. افغانستان غیر ملکی سرمایہ کاری د‏‏ی کمی، حکومت د‏ی بدعنوانی، تے طالبان نال جنگ د‏‏ی وجہ تو‏ں دنیا وچ سب تو‏ں غریب ملک وچو‏ں اک رہیا. البتہ کرزئی نے ملک دے لوکاں نو‏‏ں متحد کرنے د‏‏ی کوشش کيتی، تے ۲۰۰۴ وچ اسلامی جمہوریہ افغانستان دے ناں تو‏ں آئین نو‏‏ں اپنایا. افغانستان د‏‏ی تعمیرِ نو دے لئی غیر ملکی امداد تو‏ں ملک د‏‏ی معیشت، صحت د‏‏ی دیکھ بھال، تعلیم، آوا جائی، تے زراعت نو‏‏ں بہتر بنانے دے لئی کوشش کيتی گئی سی (ISAF) فورسز نے افغان فوج نو‏‏ں تربیت دینا وی شروع کیی. ۲۰۰۲ دے بعد، تقریبا پنجاہ لکھ افغان مہاجرین واپس آنے والے سن . افغانستان وچ موجود نیٹو دے فوجیاں د‏‏ی تعداد ۲۰۱۱ وچ ۱۴۰٬۰۰۰ تک پہنچ گئی سی  ۲۰۱۸ وچ تقریبا ۱۶٬۰۰۰ رہ گئے سن .

ستمبر ۲۰۱۴ وچ اشرف غنی ۲۰۱۴ دے صدارتی انتخابات دے بعد صدر بن گئے جتھے افغانستان د‏‏ی تریخ وچ پہلی بار جمہوری طور اُتے اقتدار د‏‏ی منتقلی ہوگئی. ۲۸ دسمبر ۲۰۱۴ نو‏ں، نیٹو نے افغانستان وچ (ISAF) جنگجوواں نو‏‏ں ختم کر دتا تے افغان حکومت نو‏‏ں مکمل سیکورٹی ذمہ داری منتقل کردتی. نیٹو د‏‏ی قیادت وچ ايس‏ے دن انٹرنیشنل سیکیورٹی اسسٹنس فورس (ISAF) دے جانشین دے طور اُتے آپریشن ریزولیوٹ سپورٹ قائم کردتا گیا سی۔ افغان حکومت د‏ی فوج نو‏‏ں تربیت دینے تے مشورہ دینے دے لئی ملک وچ ہزاراں نیٹو فوجی موجود رہے. تے طالبان دے خلاف اپنی لڑائی جاری رکھی. ایہ ۲۰۱۵ وچ اندازہ لگایا گیا سی کہ "افغانستان وچ جنگ وچ ۱۴۷٬۰۰۰ افراد ہلاک ہو چکے نيں، جنہاں وچو‏ں ۳۸٬۰۰۰ تو‏ں ودھ شہری سن ." Body Count'' نامی اک رپورٹ نے ایہ نتیجہ اخذ کيتا اے کہ افغانستان وچ لڑنے والے تمام جماعتاں دے تنازعے دے نتیجے وچ ۱۰۶٬۰۰۰-۱۷۰٬۰۰۰ افغان شہری ہلاک ہوئے نيں.

 حوالے 
گٹھ:سارک دے رکن ملک
گٹھ:جنوبی ایشیا دے سابقہ ملک
گٹھ:افغانستان
گٹھ:وسطی ایشیا دے سابقہ ملک
گٹھ:مؤتمر عالم اسلامی دے رکن ملک
گٹھ:جدید افغانستان
گٹھ:عسکری مقبوضات
گٹھ:۲۰۰۴ء وچ قائم ہوݨ والے ملک تے علاقے
گٹھ:افغانستان وچ ۲۰۰۴ء دیاں تاسیساں
گٹھ:اقوام متحدہ دے رکن ملک
گٹھ:سابقہ جمہوریتاں
گٹھ:خانہ معلومات ملک یا خانہ معلومات سابقہ ملک پرچم سرخی یا قسم پیرامیٹر استعمال کرنے والے صفحات
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل