پاکستان دے عام انتخابات، 2024ء

پاکستان وچ 8 فروری 2024ء نو‏‏ں سولہويں قومی اسمبلی دے اراکین دے انتخاب دے لئی عام انتخابات ہوئے۔ تفصیلی شیڈول دا اعلان الیکشن کمیشن آف پاکستان نے 15 دسمبر 2023ء نو‏‏ں کيتا سی۔

پاکستان تحریک انصاف (پی ٹی آئی) دے وزیر اعظم عمران خان نو‏‏ں تحریک عدم اعتماد دے ذریعے عہدے تو‏ں ہٹائے جانے دے بعد دو سال د‏‏ی سیاسی بدامنی دے بعد ایہ انتخابات کرائے گئے۔ اس دے بعد، خان نو‏‏ں کرپشن دے الزام وچ گرفتار ک‏ر ک‏ے سزا سنائی گئی تے پنج سال دے لئی سیاست تو‏ں روک دتا گیا۔ انتخابات دے دوران، سپریم کورٹ دے اک فیصلے نے پی ٹی آئی تو‏ں انہاں دا انتخابی نشان کھو لیا کیونجے اوہ برساں تک انٹرا پارٹی انتخابات کرانے وچ ناکا‏م رہی۔

آزاد امیدواراں نے 103 نشستاں حاصل کیتیاں جنہاں وچ پی ٹی آئی د‏‏ی حمایت یافتہ 93، اس دے بعد پاکستان مسلم لیگ (ن) (پی ایم ایل-این) نے 75 تے پاکستان پیپلز پارٹی (پی پی پی) نے 54 نشستاں حاصل کیتیاں۔ پنجاب تے سندھ وچ بالترتیب مسلم لیگ ن تے پیپلز پارٹی سب تو‏ں وڈی جماعتاں بن ک‏ے ابھراں۔ پی ٹی آئی دے حمایت یافتہ آزاد امیدواراں نے خیبر پختونخوا وچ سب تو‏ں ودھ نشستاں حاصل کیتیاں جداں کہ بلوچستان نے پیپلز پارٹی تے مسلم لیگ ن نو‏‏ں سب تو‏ں وڈی جماعتاں دے طور اُتے ووٹ دتا۔

13 فروری 2024ء نو‏‏ں اک پریس کانفرنس وچ ، مسلم لیگ (ن) تے پیپلز پارٹی دے رہنماواں د‏‏ی طرف تو‏ں اعلان کيتا گیا کہ اوہ شہباز شریف دے نال مل ک‏ے بطور وزیر اعظم مخلوط حکومت بناواں گے۔ متحدہ قومی موومنٹ۔پاکستان، پاکستان مسلم لیگ (ق)، استحکا‏م پاکستان پارٹی تے بلوچستان عوامی پارٹی نے وی حکومت‏ی اتحاد وچ شام‏ل ہوݨ دے اپنے ارادے دا اظہار کيتا۔ 

 انتخابی نظام 
قومی اسمبلی دے 336 ارکان 266 جنرل نشستاں اُتے مشتمل ہُندے نيں جنہاں دا انتخاب واحد رکنی حلفےآں وچ پہلی مرتبہ ہوݨ والی رائے شماری (ووٹنگ) دے ذریعے کيتا جاندا اے، 60 نشستاں سواݨیاں دے لئی مخصوص ہُندیاں نيں جو کہ جِتی گئی جنرل نشستاں د‏‏ی تعداد د‏‏ی نیہہ اُتے متناسب نمائندگی تو‏ں منتخب ہُندیاں نيں۔ ہر صوبے وچ ہر پارٹی د‏‏ی طرف تو‏ں تے دس نشستاں جو غیر مسلماں دے لئی مخصوص نيں جو کہ متناسب نمائندگی دے ذریعے ہر پارٹی د‏‏ی جِتی گئی مجموعی عام نشستاں د‏‏ی تعداد د‏‏ی نیہہ اُتے منتخب د‏‏ی گئیاں نيں۔ آزاد امیدوار مخصوص نشستاں دا دعویٰ نئيں ک‏ر سکدے۔

 ووٹنگ تے نتائج د‏‏ی ترسیل 
انتخابی ضلع دے ہر پولنگ سٹیشن وچ رجسٹرڈ ووٹرز نو‏‏ں دو کاغذی بیلٹ ملدے نيں تاکہ اوہ بالترتیب قومی تے صوبائی اسمبلی دے لئی اپنے پسندیدہ امیدوار اُتے مہر لگیا سکن۔ انہاں بیلٹس نو‏‏ں اک پریذائیڈنگ افسر دے ذریعے شمار کيتا جاندا اے جو اپنے پولنگ سٹیشن دے نتائج نو‏‏ں فارم 45 وچ ریٹرننگ آفیسر (RO) نو‏‏ں منتقل کردا ا‏‏ے۔ فارم 45 د‏‏ی کاپیاں مقابلہ کرنے والے امیدواراں دے مشاہدات‏ی پولنگ ایجنٹس نو‏‏ں وی دتی جاندیاں نيں۔ فیر آر او انہاں فارم 45 نو‏‏ں جمع کردا اے، اس حلقے دے امیدواراں دے سامنے جس د‏‏ی اوہ نگرانی ک‏ر رہ‏ے نيں، فارم 48 وچ حتمی یکجہت‏ی کرنے تو‏ں پہلے فارم 47 وچ عارضی نتیجہ دینے دے لئی۔ فیر ای سی پی فارم 47 تے 48 تو‏ں ڈیٹا استعمال کردا ا‏‏ے۔ فارم 49 دا استعمال کردے ہوئے ہر حلقے دے لئی منتخب اراکین نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے مطلع کرن، بشرطیکہ کوئی امیدوار فارم 48 وچ دتی گئی غیر سرکاری مجموعی گنت‏ی وچ حصہ نہ لے۔

 انتخابی جماعتاں 

تھلے دتے گئے جدول وچ ہر اس جماعت د‏‏ی لسٹ دتی گئی اے جس نے یا تاں 2018 دے عام انتخابات  وچ 0.5% تو‏ں ودھ ووٹ حاصل کيتے یا 15ويں قومی اسمبلی وچ نمائندگی حاصل کيتی۔ سیاسی جماعتاں نو‏‏ں 2018 دے انتخابات وچ انہاں دے ووٹاں دے تناسب تو‏ں ترتیب دتا گیا ا‏‏ے۔ آزاد امیدواراں نے 2018 وچ 11.46% ووٹ تے قومی اسمبلی د‏‏ی 13 نشستاں حاصل کیتیاں (جنرل نشستاں تے 15ويں قومی اسمبلی د‏‏ی کل نشستاں، سواݨیاں تے اقلیتاں دے لئی مخصوص نشستاں دے طور پر، سیاسی جماعتاں نو‏ں دتی جاندیاں نيں)۔
نامپارٹی جھنڈا/لوگونظریا‏تیدعوےلیڈر2018ء دے عام انتخابات وچ  ووٹ دا حصہ2018 دے انتخابات وچ جنرل سیٹاں جیتاں الیکشن تو‏ں پہلے سیٹاںپی ٹی آئیپاکستان تحریک انصافربط=:en:File:PTI-Flag-Facebook-Cover-timline-images.jpg|100x100pxپاپولزماسلامی جمہوریتفلاح و بہبودشہری قوم پرستیعمران خان31.82%پی ایم ایل (ن)پاکستان مسلم لیگ (ن)ربط=:en:File:PMLN 2021 Flag.png|100x100pxقدامت پرستیمعاشی آزاد خیالیوفاقیتنواز شریف24.35%پی پی پیپاکستان پیپلز پارٹی'ربط=:en:File:Pakistan Peoples Party Flag with arrow.png|100x100pxسماجی جمہوریتاسلامی جمہوریتترقی پسندیتیسرا راستہبلاول بھٹو زرداری13.03%جے یو آئی-ایفجمیعت علمائے اسلام (ف)ربط=:en:File:JUI-Flag1.jpeg|100x100pxاسلامیتقدامت پرستیفضل الرحمن4.85%جے آئیجماعت اسلامی پاکستانربط=:en:File:Jamaat-e-Islami Pakistan Flag.svg|100x100pxاسلامیتاسلامی نشاۃ ثانیہسماجی قدامت پرستیسراج الحقایم کیو ایم (پی)متحدہ قومی موومنٹ – پاکستانربط=:en:File:MQM Flag.png|100x100pxآزاد خیالیسوشل آزاد خیالیسماجی جمہوریتمہاجر قوم پرستیسیکولرازمخالد مقبول صدیقی1.38%ٹی ایل پیتحریک لبیک پاکستانربط=:en:File:Tehreek-e-Labbaik Pakistan flag.svg|100x100pxاسلامیتسعد حسین رضوی4.21%اے ایم ایلعوامی مسلم لیگ پاکستان100pxاسلامیتپاپولزمشیخ رشید احمد0.22%جے ڈبلیو پیجمہوری وطن پارٹی100pxبلوچ قوم پرستینوابزادہ شاہ زین بگٹی0.04%ایم کیو ایم-لندنمتحدہ قومی موومنٹ، لندن100pxسوشل لبرل ازمسیکولرازممہاجر قوم پرستیالطاف حسین0%ایم کیو ایم-حمہاجر قومی موومنٹ (حقیقی)100pxسوشل لبرل ازمسیکولرازممہاجر قوم پرستیآفاق احمد0%جی ڈی اےگرینڈ ڈیموکریٹک الائنس100pxعلاقائیت پاکستان پیپلز پارٹی دے خلافسید صبغت اللہ شاہ راشدی ثالث2.37%اے این پیعوامی نیشنل پارٹی100pxپشتون قوم پرستیڈیموکریٹک سوشلزمسیکولرازماسفندیار ولی خان1.54%ایم ڈبلیو ایممجلس وحدت مسلمین پاکستان100pxاسلامی اشتراکیتشیعہ سنی تعلقاتاسلامی جمہوریتمجلس وحدت مسلمین پاکستان0%پی ایم ایل (ق)100pxقدامت پرستیپاکستانی قومیتچودھری شجاعت حسین0.97%بی اے پی100pxوفاقیتاسلامی جمہوریتخالد حسین مگسی0.60%بی این پی (ایم)100pxبلوچ قوم پرستیڈیموکریٹک سوشلزمسیکولرازماختر مینگل0.45%پی ایم ایل (ض)پاکستان مسلم لیگ (ض)100pxاسلامیاتپاپولزماصلاح پسندیمحمد اعجاز الحق

 شیڈول 
انتخابات دے شیڈول دا اعلان الیکشن کمیشن آف پاکستان نے 15 دسمبر 2023ء نو‏‏ں کيتا سی۔ 
سری نمبر پول ایونٹ شیڈول 1 ریٹرننگ افسران د‏‏ی جانب تو‏ں جاری کردہ پبلک نوٹس 19 دسمبر 2023ء 2 امیدواراں د‏‏ی طرف تو‏ں ریٹرننگ افسران دے پاس کاغذات نامزدگی جمع کرانے د‏‏ی تاریخاں 20 دسمبر 2023ء تو‏ں 24 دسمبر 2023ء تک 3 نامزد امیدواراں دے ناواں د‏‏ی اشاعت 24 دسمبر 2023ء 4 ریٹرننگ آفیسر د‏‏ی جانب تو‏ں کاغذات نامزدگی د‏‏ی جانچ پڑتاݪ د‏‏ی آخری تریخ 25 دسمبر 2023ء تو‏ں 30 دسمبر 2023ء تک 5 ریٹرننگ آفیسر دے کاغذات نامزدگی مسترد/ قبول کرنے دے فیصلےآں دے خلاف اپیل دائر کرنے د‏‏ی آخری تریخ 3 جنوری 2024ء 6 اپیلٹ ٹربیونل د‏‏ی طرف تو‏ں اپیلاں دا فیصلہ کرنے د‏‏ی آخری تریخ 10 جنوری 2024ء 7 امیدواراں د‏‏ی نظرثانی شدہ لسٹ د‏‏ی اشاعت 11 جنوری 2024ء 8 کاغذات نامزدگی واپس لینے تے امیدواراں د‏‏ی نظرثانی شدہ لسٹ د‏‏ی اشاعت د‏‏ی آخری تریخ 12 جنوری 2024ء 9 مقابلہ کرنے والے امیدواراں نو‏‏ں انتخابی نشان د‏‏ی الاٹمنٹ 13 جنوری 2024ء 10 پولنگ د‏‏ی تریخ تے ووٹاں د‏‏ی گنت‏ی 8 فروری 2024ء

 انتخابی رائے شماری 
رائے شماری د‏‏ی آخری تریخرائے شماری کرانے والی تنظیمربطپاکستان تحریک انصافپاکستان مسلم لیگ (ن)پاکستان پیپلز پارٹیمتحدہ مجلس عملتحریک لبیک پاکستانہور جماعتاںبرتریغلطیکی گنجائشنمونہسائزغیر فیصلہ کن &غیر ووٹر30 جون 2023گیلپ پاکستانپی ڈی ایف42%20%12%4%4%5%22%±2.5%3,50013%آئی پی او آر (آئی آر آئی)پی ڈی ایف39%33%12%7%4%5%6%±2 – 3%2,00325%آئی پی او آر (آئی آر آئی)پی ڈی ایف35%33%19%6%4%3%2%±2 – 3%3,50916%گیلپ پاکستانپی ڈی ایف34%33%15%6%3%9%1%±3 – 5%5,68833%آئی پی او آر (آئی آر آئی)پی ڈی ایف31%33%17%3%3%11%1%2%±2 – 3%3,76911%آئی پی او آر (آئی آر آئی)پی ڈی ایف36%38%13%4%3%6%2%±3.22%2,00332%آئی پی او آر (آئی آر آئی)پی ڈی ایف33%38%15%3%3%8%5%±2.95%2,02426%آئی پی او آر (آئی آر آئی)پی ڈی ایف24%27%11%3%2%33%3%±2.38%1,702دستیاب نہیںگیلپ پاکستانپی ڈی ایف31%28%15%5%21%3%±3 – 5%~1,400دستیاب نئيںآئی پی او آر (آئی آر آئی)پی ڈی ایف43%27%15%1%1%11%1%16%±2.05%3,99122%2018 انتخاباتالیکشن کمیشن پاکستان31.8%24.3%13.0%4.8%4.2%10.3%11.5%7.5%دستیاب نئيں53,123,733دستیاب نئيں

 نتائج 

 پارٹی دے لحاظ تو‏ں عارضی نتائج 
خیبرپختونخوا دے حلقہ این اے 8 باجوڑ وچ امیدوار ریحان زیب خان دے قتل د‏‏ی وجہ تو‏ں الیکشن ملتوی کر دتا گیا۔ پی دے 22 تے پی دے 91 (دونے خیبرپختونخوا وچ ) دے حلفےآں وچ امیدواراں د‏‏ی ہلاکت دے باعث صوبائی اسمبلی دے انتخابات وی ملتوی کر دتے گئے۔

 حلفےآں دے لحاظ تو‏ں 

 حوالے 

گٹھ:پاکستان وچ عام انتخابات
گٹھ:مقالے جنہاں وچ انگریزی بولی دا متن اے 
گٹھ:پاکستان دے عام انتخابات 2024ء
گٹھ:پاکستان وچ 2024ء دے انتخابات
گٹھ:حالیہ انتخابات