سٹھݨی

سِٹھݨی، پنجابی لوک گیتاں دی اک صنف اے۔ سٹھݨی ہجویہ گیت نیں جیہناں وچ کِسے شخص یا چیز اُتے ٹچکراں کیتیاں جان٘دیاں نیں۔ 

سٹھݨی، شادی ویاہ دے پنجابی لوک گیتاں دا اوہ رُوپ اے جیہدے وچ ٹِچکراں تے ٹھٹھے مخَول دا انداز اِختیار کر کے عام طَور تے جَن٘ج دی آمد اُتے لاڑھی دے گھار دِیاں کُڑیاں تے تِیوِیاں ولّوں لاڑھے تے اوہدے ٹبّر اُتے شَِعری فِقرے کسے جان٘دے نیں۔ ایس توں علاوہ جدوں کدی بھن٘ڈّاں تے میراثّیاں نوں گَھٹ لاگ دِتا جاوے تاں اوہ سِٹھݨیاں جوڑ کے اگلے نوں شرمسار کردے نیں۔ 

 تفصِیل 
سِٹھݨی دی اِصطلاح پنجابی زبان دے لفظ سِٹھ توں بݨی اے جیہدے معنی "ٹِچکر"، "ٹھٹّھا"، "مخَول"، "مذاق"، "طنز" "نِندݨا"، "بھنڈݨا" وغیرہ نیں۔ سِٹھݨِیاں شادی ویاہ دے مَوقعے تے آئے پروہݨیاں تے جان٘جِیاں دا مخَول اُڈاؤݨ، ٹھٹّھے تے ٹِچکراں کرن لئی جوڑیاں گئِیاں بولِیاں نیں۔ سِٹھݨیاں پہلاں توں بݨِیاں ہُندیاں نیں تے ناݪ ناݪ مَوقعے اُتے وی جوڑ کے گائِیاں جان٘دِیاں نیں۔ سِٹھݨِیاں وچ مُختلِف رِشتیاں دا ذِکر ہُندا اے جِداں کُڑم، کُڑمݨی، لاڑھا، لاڑھے دیاں بھیݨاں، کزناں، مامے مامیاں، پُھپِھیاں، ماسِیاں، جان٘جِیاں، سڑوالّا، وچولّا وغیرہ۔ ایہ صِرف جَن٘ج آؤݨ ویلّے ای نئیں بلکہ ویاہ دے ہور اکٹھاں جِداں مہن٘دی، مائِیاں تے نانکے میݪ ویلّے وی لاڑھے تے لاڑھی دے گھراں وچ گائِیاں جان٘دِیاں نیں۔ 

 نمُونے 

کُڑی تاں ساڈی ریشم دی لِیر اے

مُنڈا تاں دِکھدا کوئی نِرا فقِیر اے

✿ 

ساڈے تاں ویڑھے تاݨا تݨی دا

لاڑھے دا پیو اے کنا سݨی دا

عینک لواؤݨی پئی

وے نلجّیو لَج تہانوں نئیں

✿

ہُݨ کِدّھر گئِیاں نی

بی بی تیرِیاں دادکِیاں

اسِیں حاضر ناظر کھڑِیاں نی

بی بی تیرِیاں نانکِیاں

✿

چَھج اوہلّے چھانݨی

پرات اوہلّے توا اوئے

نانکیاں دا میݪ آیا

(نانکا میݪ آؤݨ ویلّے)

✿

چھے مہِینّے اسِیں تکݨ تکیا

ہجے وی نڈھا تُسِیں کاݪا سیاہ رکھیا

صابݨ دی ٹِکّی مݪاوو

نلجّیو لَج تہانوں نئیں 

(جَنج دے ڈھکاء ویلّے)

✿

ہور تاں جانی اُون٘ٹھاں تے آئے

کُڑم لیایا ٹٹُو

نی ویڑھے دی جَڑھ پٹُو 

(کُڑم)

✿

مکّی دا داݨا راہ وچ

وچولّا نی رکھݨا ویاہ وچ

مکّی دا داݨا ٹنڈ وچ

وچولّا نی رکھݨا پنڈ وچ 

(وچولّا)

 حوالے 

گٹھ:پنجابی ادب
گٹھ:پنجابی لوک گیت
گٹھ:پنجابی شاعری
گٹھ:پنجابی رہتل
گٹھ:پنجابی لوکدھارا
گٹھ:اصناف شاعری
گٹھ:شاعرانہ ہیئتاں
گٹھ:شاعری بلحاظ صنف
گٹھ:شعری صنف