سعید بن محمد باعشن

سعید بن محمد باعلیٰ باعشن (وفات 1270ھ / 1854 ) اک یمنی شافعی عالم دین اور فقیہ سن ۔ اوہ تیرہويں صدی ہجری دے شافعی فقہ دے اہ‏م ترین آئمہ وچو‏ں اک ہور حضرموت دے وڈے علما وچ شمار ہُندے نيں۔ اوہ علم حاصل کرنے دے لئی مرجع سن تے انہاں تو‏ں استفادہ دے لئی لوک دور دراز تو‏ں آندے سن ۔ انہاں دے شاگرداں وچ کئی نامور فقہا تے علما شام‏ل نيں۔ترجمة الشيخ في كتاب مواهب الديان
 نسب تے خاندان 
وہ آل باعشن خاندان نال تعلق رکھدے سن، جنہاں د‏‏ی تعریف مفتی حضرموت عبد الرحمن بن عبید الله السقاف نے ایويں کی:
"آل باعشن علم دا گھرانہ، فضل دا منبع تے نیکی دا سرچشمہ نيں۔"التقريرات السديدة في المسائل المفيدة ص 35
آل باعشن دا تعلق حضرموت دے وادی دوعن دے مشہور علمی خانداناں وچو‏ں سی، ایتھ‏ے تک کہ انہاں د‏‏ی علمی مقام د‏‏ی بنا اُتے پنڈ دا ناں انہاں تو‏ں منسوب کر دتا گیا۔ روایت دے مطابق، انہاں دا نسب شیخ علی بن ابراہیم بن ابی عشن تک پہنچدا ا‏‏ے۔في كتابه الشهير إدام القوت (73/ص)
ان دے نسب دے بارے وچ دو اقوال نيں:
 . انہاں دا نسب محمد بن عبد الرحمن بن ابی بکر صدیق رضی الله عنه نال ملدا ا‏‏ے۔
 . انہاں دا تعلق ابی عشن د‏‏ی اولاد تو‏ں اے، جو یمن دے اک شاہی خاندان دے فرد سن تے ہمْدان دے اشراف وچ شمار ہُندے سن ۔ انہاں دے بارے وچ حمیر نے ذکر کيتا کہ اوہ الرعینی الحميري سن تے بنو اصبى بن دافع (ہمْدان دے علاقے خِیوان وچ ) دے حکمران سن ۔ترجمة الشيخ في كتاب شرح المقدمة الحضرميةكتاب الدر والياقوت في بيوتات عرب المهجر وحضرموت الجزء الثاني
 پیدائش تے مڈھلا جیون 
شیخ سعید د‏‏ی پیدائش رباط باعشن نامی مشہور پنڈ وچ ہوئی، جو وادی دوعن الأیمن وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ تیرہويں صدی ہجری دے آغاز دا واقعہ ا‏‏ے۔ اوہ اک نیک تے صالح ماحول وچ اپنے علمی خاندان د‏‏ی سرپرستی وچ پروان چڑھے۔
انھاں نے اپنی مڈھلی سِکھیا اپنے پنڈ دے مشائخ تو‏ں حاصل کيتی، قرآن مجید حفظ کیتا، احادیث دا مطالعہ کيتا تے اہ‏م علمی کتاباں پڑھیاں۔ ہور علم د‏‏ی جستجو وچ اوہ تقریباً 1220ھ وچ مصر تشریف لے گئے۔(الخلاصة الشافية في الأسانيد العالية) خ ورقة (6/ب) للعلامة علوي بن طاہر الحداد
 شیوخ 
شیخ سعید نے حضرموت تے مصر دے کئی جید علما تو‏ں علم حاصل کیتا، جنہاں وچو‏ں اہ‏م ناں ایہ نيں:
 عبد الله بن حجازي الشرقاوي
 إبراهيم بن محمد الباجوري
 تلامذہ 
شیخ سعید دے شاگرداں وچ حضرموت دے کئی مشہور فقہا تے علما شام‏ل نيں، جنہاں وچو‏ں چند ایہ نيں:
 صالح بن عبد الله العطاس
 عبد الله الهدار بن طه الحداد
 أحمد بن محمد المحضار
 علي بن أحمد باصبرين
 عمر بن حسن بن عبد الله الحداد
 عيدروس بن عمر الحبشي
 طاہر بن عمر الحداد
 عبد الله بن عمر باناجة
 سعيد بن عبد الله بادكوك
 محمد بن حسن البار
 لکھتاں 
شیخ سعید نے فقہ، توحید تے نحو دے موضوعات اُتے کئی قیمتی کتاباں تصنیف کیتیاں، جنہاں وچ شام‏ل نيں:
 . المواهب السنية بشرح المقدمة الحضرمية
 . بشرى الكريم بشرح مسائل التعليم
 . مواهب الديان شرح فتح الرحمن
 . سلم الطالب علماں شرح قلائد الإعراب
 . بهجة الطالب علماں شرح قلائد الإعراب
 . التحفة السنية شرح العمريطية
 . مفتاح السعادة

 وفات 
شیخ سعید دا انتقال رات دے وقت سحر دے قریب، 1 جمادى الآخرة 1270ھ / 1854ء نو‏‏ں ہويا۔ انھاں انہاں دے پنڈ رباط باعشن دے قبرستان، جو سیدہ دے ناں تو‏ں مشہور اے، وچ دفن کيتا گیا۔

 حوالے 

۔

گٹھ:1854 دیاں موتاں
گٹھ:تیرہويں صدی ہجری دیاں پیدائشاں
گٹھ:شافعی فقہا
گٹھ:یمنی سنی علماء اسلام
گٹھ:یمنی صوفیاء
گٹھ:حضرمی شخصیتاں
گٹھ:اشاعرہ
گٹھ:ابو بکر
گٹھ:1270ھ دیاں موتاں