بہاء الدین زادہ

محی الدین محمد ابن بہاء الدین (متوفی 952ھ = 1545ء ) شیخ امام محی الدین محمد بن بہاء الدین بن لطف اللہ رحماوی بیرامی رومی نيں، جو بہا الدین زادہ کے ناں تو‏ں مشہور نيں۔ اک حنفی صوفی فقیہ جو رومیاں دا وفادار سی، بالی کسری دے لوکاں وچو‏ں اک معمر جس نے حکم دے آداب تے علوم شریعت نو‏‏ں یکجا کيتا سی۔
 حالات زندگی 
وہ قسطنطنیہ وچ مقیم سن، تے شریعت تے ثانوی علوم وچ اک ممتاز عالم، عقلی علوم وچ ماہر، تفسیر، حدیث تے عربی دے ماہر، متقی تے متقی، شریعت د‏‏ی حدود دے پابند سن ۔ جدو‏ں سلطان دے تخت دے مفتی علاء الدین جمالی بیمار ہوئے تے طویل عرصے تو‏ں بیمار سن تے لکھݨ تو‏ں قاصر سن تاں انہاں تو‏ں کہیا گیا کہ آپ علماء وچو‏ں کسی نو‏‏ں چن لاں۔ متذکرہ بالا حاکم دا انتخاب اس د‏ی فقہ، تقویٰ تے پرہیزگاری اُتے اعتماد د‏‏ی بنا اُتے کيتا۔ 
وہ نیکی دا حکم دیندے سن تے برائی تو‏ں منع کردے سن، تے خدا دے واسطے کسی ناقد د‏‏ی تہمت نہ لگاواں، تے انہاں نے ابراہیم پاشا،وزیر دے خلاف، نیکی دا حکم دینے تے برائی تو‏ں منع کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں کہیا۔ وزیر اس تو‏ں ناراض ہو گئے تے اوہ اس د‏ی وجہ تو‏ں شیخ تو‏ں ڈرنے لگے۔ اوہ شیخ دے بارے وچ خوفزدہ ہوئے تے انہاں نو‏ں اس بارے وچ خاموش رہنے د‏‏ی تلقین کردے ہوئے فرمایا: ’’اس د‏ی آخری چیز قتل اے، جو کہ قید اے، جو تنہائی اے تے جلاوطنی اے ‘‘۔عادل نويهض (1988)، مُعجم المُفسِّرين: من صدر الإسلام وحتَّى العصر الحاضر (ط. 3)، بيروت: مؤسسة نويهض الثقافية للتأليف والترجمة والنشر، ج. الثاني، ص. 505
 شیوخ 
اس نے اپنے والد خطیب زادہ، مصلح الدین قسطلانی تے ابن المعرف نو‏‏ں پڑھیا۔ فیر اس نے محی الدین اسکلیبی تو‏ں تصوف لیا۔ اوہ اپنے ملک بالی خسرو وچ رہبری دے لئی بیٹھیا، فیر قسطنطنیہ آیا تے بوہت سارے شاگرداں نے انہاں تو‏ں تصوف لیا۔

 لکھتاں 
 صنف كتبا في (تفسير القرآن العظيم)،
 (شرح الفقه الأكبر)،
 (شرح الأسماء الحسنى)،
 رسالے كثيرة في التصوف.
 وفات 
آپ نے سن 951ھ وچ حج کیتا، چنانچہ آپ شام تو‏ں گزرے، تے اگلے سال (تقریباً 952ھ = 1545ء) واپس آئے تاں اپنے آبائی شہر قیصریہ وچ وفات پائی تے اوتھے شیخ د‏‏ی قبر وچ دفن ہوئے۔ ابراہیم قیسری جو اپنے شیخ دے شیخ سن ۔

 حوالے 

 الكواكب السائرة بأعيان المئة العاشرة للنجم الغزي (1/216). 
 الأعلام للزركلي.
 موسوعة طبقات الفقهاء. 
 كتاب: المختار المصون من أعلام القرون، تأليف: محمد بن حسن بن عقيل موسى، الناشر: دار الأندلس الخضراء، ص: 759-760.
گٹھ:1545 دیاں موتاں
گٹھ:مفسرین
گٹھ:مسلم متکلمین
گٹھ:ماتریدی شخصیتاں
گٹھ:قضاۃ شریعت
گٹھ:حنفی فقہا
گٹھ:ترک صوفیا
گٹھ:اشاعرہ
گٹھ:باب حدیث/متعلقہ مضامین
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:952ھ دیاں موتاں