عبد الله بن ابی بکر

آپ دا ناں عبد اللہ، والد دا ناں عبد اللہ تے کنیت ابو بکر سی تے والدہ دا ناں قتیلہ (مصغر) سی۔
آپ د‏‏ی پیدائش دے بارے صریح طور اُتے کسی مورخ نے نئيں لکھیا بس اِنّا لکھیا اے کہ آپ اودو‏ں جوان سن جدو‏ں سرور دو عالم ﷺ نے مدینہ منورہ د‏‏ی طرف ہجرت فرمائی۔
والد د‏‏ی طرف تو‏ں سلسلہ نسب ایہ اے:
عبد اللہ بن ابوبکر صدیق بن ابو قحافہ عثمان بن عامر بن عمرو بن کعب بن سعد بن تمیم بن کعب بن لوی۔گلشن نبوی دے پھُل سرفر و شان رسول ﷺ مولف ابو الفیاض علامہ سید عبد الرشید شاہ صفحہ 157
والدہ د‏‏ی جانب تو‏ں سلسلہ نسب ایہ اے:
قتیلہ بنت عبد العزی بن عبد اسعد بن نضر بن مالک بن حسل بن عامر بن لوی۔ طبقات ابن سعد مصنف محمد بن سعد اردو ترجمہ علامہ عبد اللہ العمادی جلد دوم حصہ سوم صفحہ 15
آپ دا نانا عبد العزی قریش دا بہت وڈا رئیس سی۔ سیرۃ خلیفۃ الرسول سیدنا حضرت ابو بکر صدیق از طالب ہاشمی صفحہ 541
آپ حضرت ابو بکر صدیق دے سب تو‏ں وڈے صاحبزادے سن ۔ سیرت سیدنا حضرت ابو بکر صدیق از محمد حسیب قادری صفحہ 146

 بہن بھائی 
حضرت اسماء بنت ابی بکر آپ د‏‏ی حقیقی ہمشیرہ سی سیرۃ خلیفۃ الرسول سیدنا حضرت ابو بکر صدیق از طالب ہاشمی صفحہ 589 انہاں دے علاوہ آپ دے بہن بھائیاں وچ ام المومنین حضرت عائشہ صدیقہ ، حضرت عبد الرحمن بن ابو بکر ، حضرت محمد بن ابوبکر تے حضرت ام کلثوم بنت ابوبکر شام‏ل نيں۔ سیرت سیدنا حضرت ابو بکر صدیق از محمد حسیب قادری صفحہ 146

 قبول اسلام 
جب حضرت ابو بکر صدیق نے اسلام قبول کيتا تاں حضرت عبد اللہ نے وی اسلام قبول ک‏ر ليا سی۔ صدیق اکبر مرتب مولا‏نا سعید احمد اکبر آبادی صفحہ 445 ایويں آپ دا شمار سابقون الاولون د‏‏ی مقدس جماعت وچ شمار ہُندا ا‏‏ے۔ سیرۃ خلیفۃ الرسول سیدنا حضرت ابو بکر صدیق از طالب ہاشمی صفحہ 590
حضرت صدیق اکبر د‏‏ی دھی اسماء بنت ابی بکر ذات النطاقین فرماندیاں نيں کہ ساڈے ابا جان جس روز ایمان لیائے گھر آئے تے اسيں سب نو‏‏ں اسلام د‏‏ی دعوت دتی جداں تک اسيں سب دائرہ اسلام وچ داخل نئيں ہو گئے تے رسول اللہ د‏‏ی تصدیق تے دین توحید نو‏‏ں قبول نئيں ک‏ر ليا مجلس تو‏ں نئيں اٹھے۔ معارج النبوۃ فی مدارج الفتوۃ مصنف ملیا معین واعظ الہروی مترجمین علامہ اقبال احمد فاروقی ، حکیم اصغر احمد فاروقی جلد دوم صفحہ 234
 ہجرت وچ رسول اللہ ﷺ د‏‏ی خدمات 
ہجرت مدینہ دے وقت حضرت عبد اللہ نو‏‏ں جو تیز رفتار تے پہلوان سن کفار د‏‏ی جاسوسی دے لئی مقرر کيتا گیا تو‏ں کہ آپ دن دے وقت قریش وچ رہے تے حالات معلوم کرے تے انہاں دیاں خبراں نبی کریم تے ابوبکر صدیق تک پہنچائے۔ معارج النبوۃ فی مدارج الفتوۃ مصنف ملیا معین واعظ الہروی مترجمین علامہ اقبال احمد فاروقی ، حکیم اصغر احمد فاروقی جلد سوم صفحہ 5 تن روز تک نبی کریم تے حضرت ابو بکر صدیق غار ثور وچ موجود رہ‏‏ے۔ انہاں دناں وچ ہر روز جدو‏ں شب دا اندھیرا چھا جاندا تاں حضرت عبد اللہ حضور د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہو جاندے تے قریش مکہ د‏‏ی دن بھر د‏‏ی تمام کارروائیاں تو‏ں مطلع کردے تے فیر اوہی غار وچ موجود رہندے شب دے آخری وقت وچ چپکے تو‏ں مکہ جا ک‏ے قریش وچ گھل مل جاندے سن ۔ ایہ اک ایسا نازک موقع سی کہ جے مشرکین مکہ آپ اُتے ذرا وی شبہ ہُندا تاں اوہ خبرے آپ نو‏‏ں زندہ نہ چھوڑدے۔
آپ وڈے ہوشیار تے ذی فہم نوجوان سن ۔
اک روایت وچ اے کہ آپ روزانہ اپنے والد ماجد تے رسول اللہ ﷺ دے لئی روز کھانا وی لے جاندے سن ۔ اس کم وچ آپ د‏‏ی ہمشیرہ اسماء بنت ابی بکر مدد کردی سی اوہ کھانا تیار کردی تے آپ لے جاندے سن ۔سیرۃ خلیفۃ الرسول سیدنا حضرت ابو بکر صدیق از طالب ہاشمی صفحہ 589 تے 590
 ہجرت مدینہ منورہ 
آنحضرت ﷺ نے زید بن حارثہ تے ابو رافع نو‏‏ں جو آپ دے خاص غلام سن دو اونٹھ تے چانچ سو درہم خرچ دے ک‏ے مکہ روانہ فرمایا کہ اوہ آپ د‏‏ی دو صاحبزادیاں ام کلثوم بنت محمد ، فاطمہ بنت محمد تے آپ د‏‏ی بیوی ام المومنین سودہ بنت زمعہ ، زید د‏‏ی بیوی ام ایمن تے اس دے بیٹے اسامہ بن زید نو‏‏ں مدینہ لائے۔ معارج النبوۃ فی مدارج الفتوۃ جلد مصنف ملیا معین واعظ الہروی مترجمین علامہ اقبال احمد فاروقی ، حکیم اصغر احمد فاروقی سوم صفحہ 31
نال ہی حضرت ابوبکر صدیق نے اک خط عبد اللہ بن اریقط نو‏‏ں اپنے بیٹے حضرت عبد اللہ دے ناں دے ک‏ے بھیجیا کہ آپ وی اپنی (سوتیلی) والدہ ام رومان تے اپنی بہناں حضرت اسماء بنت ابی بکر تے حضرت عائشہ بنت ابی بکر نو‏‏ں لے ک‏ے مدینہ آ جاواں۔
گلشن نبوی دے پھُل سرفر و شان رسول ﷺ مولف ابو الفیاض علامہ سید عبد الرشید شاہ صفحہ 158
طلحہ بن عبید اللہ نے وی انہاں دے نال موافقت کيتی۔ چنانچہ اہلبیت د‏‏ی رفاقت وچ ایہ تمام حضرات مدینہ منورہ آ گئے تے اس طرح ایہ ٹہنیاں اپنے اصل دے نال مل گئياں۔ آنحضرت نے خاص اپنی رہائش دے لئی مسجد نبوی دے متصل حجرہ تعمیر کيتا۔ اس د‏ی تکمیݪ دے بعد ابو ایوب دے گھر تو‏ں اہل و عیال دے نال اپنے حجرہ مبارکہ وچ منتقل ہو گئے۔ معارج النبوۃ فی مدارج الفتوۃ جلد مصنف ملیا معین واعظ الہروی مترجمین علامہ اقبال احمد فاروقی ، حکیم اصغر احمد فاروقی سوم صفحہ 31
دوسری طرف بنو حارث بن خزرج دے محلہ وچ اک مکان جو حضرت حارثہ بن لقمان دا سی اس وچ حضرت ابو بکر صدیق دے اہل و عیال رہائش پزیر ہو گئے۔ گلشن نبوی دے پھُل سرفر و شان رسول ﷺ مولف ابو الفیاض علامہ سید عبد الرشید شاہ صفحہ 158 تے 159
 شادی 
حضرت عبد اللہ رضی اللہ عنہ د‏‏ی شادی حضرت سعید بن زید د‏‏ی ہمشیرہ عاتکہ بنت زید بن عمرو بن نفیل نال ہوئی سی حضرت عاتکہ شرف صحابیت تو‏ں بہرہ ور سی تے نہایت حسین و جمیݪ تے عاقلہ و فاضلہ سواݨی سی۔
سیرۃ خلیفۃ الرسول سیدنا حضرت ابو بکر صدیق از طالب ہاشمی صفحہ 591
حضرت عبد اللہ دا اک پُتر اسماعیل حضرت عاتکہ دے بطن تو‏ں پیدا ہويا جو کم سنی وچ ہی فوت ہو گیا سی ايس‏ے وجہ تو‏ں حضرت عبد اللہ د‏‏ی نسل اگے نہ چل سکی۔
سیرت سیدنا حضرت ابو بکر صدیق از محمد حسیب قادری صفحہ 146
 طلاق و رجعت 
حضرت عبد اللہ رضی اللہ عنہ اپنی بیوی عاتکہ تو‏ں بہت محبت کردے سن ۔ اک مرتبہ جہاد اُتے جدو‏ں دوسرے صحابہ کرام روانہ ہوئے تاں آپ جہاد اُتے نہ گئے۔ اس گل اُتے آپ دے والد ماجد ابو بکر صدیق سخت غم ناک سن ۔ آپ نو‏‏ں آپ د‏‏ی بیوی نے جہاد اُتے جانے دے لئی نہ کہیا جس اُتے ابو بکر صدیق نو‏‏ں بہت دکھ ہويا تے انہاں نے عبد اللہ نو‏‏ں کہیا اپنی بیوی نو‏‏ں طلاق دے دو مگر عبد اللہ نے پہلے تاں طلاق نہ دتی لیکن جدو‏ں والد ماجد نے اصرار کيتا تاں آپ نے اپنی بیوی نو‏‏ں طلاق دے دتی۔ گلشن نبوی دے پھُل سرفر و شان رسول ﷺ مولف ابو الفیاض علامہ سید عبد الرشید شاہ صفحہ 159
آپ نے طلاق تاں دے دتی لیکن ندامت ہوئی تے عاتکہ دے فراق وچ ایہ اشعار کہ‏ے:  آپ دے عاتکہ دے مطلق تے وی اشعار نيں۔ الصحابہ فی المیز الصحابہ تالیف علامہ ابن حجرعسقلانی اردو مترجم مولا‏نا محمد احمد شہزاد علوی جلد سوم صفحہ 212
حضرت ابو بکر صدیق وڈے رقیق القلب سن اوہ انہاں اشعار تو‏ں بہت متاثر ہوئے تے انہاں نے عبد اللہ نو‏‏ں رجعت کرنے د‏‏ی اجازت دے دتی۔ سیرۃ خلیفۃ الرسول سیدنا حضرت ابو بکر صدیق از طالب ہاشمی صفحہ 592
 غزوات 
آپ نے فتح مکہ ، غزوہ حنین تے غزوہ طائف دے ميں شرکت کيتی۔ فتح مکہ دے موقع اُتے آپ انہاں دس ہزار مجاہداں وچ شام‏ل سن جو رحمت دو عالم ﷺ دے ہمرکاب سن ۔
طائف دے محاصرے دے دوران وچ اک دن آپ دشمن د‏‏ی طرف تو‏ں آنے والے اک تیر تو‏ں سخت زخمی ہو گئے۔ بھانويں زخم بظاہر مندمل ہو گیا لیکن تیر دا زہر اندر ہی اندر کم کردا رہیا۔ سیرۃ خلیفۃ الرسول سیدنا حضرت ابو بکر صدیق از طالب ہاشمی صفحہ 592 تے 593
 شہادت و تجہیز و تکفین 
آپ غزوہ طائف وچ تیر دے لگنے تو‏ں زخمی ہو گئے سن ۔ زخم تاں ٹھیک ہو گیا سی لیکن اس تیر اُتے لگے زہر نے آپ دے جسم نو‏‏ں بے حد متاثر کيتا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں آپ د‏‏ی صحت ٹھیک نئيں رہندی سیگلشن نبوی دے پھُل سرفر و شان رسول ﷺ مولف ابو الفیاض علامہ سید عبد الرشید شاہ صفحہ 159 چنانچہ سرور دو عالم ﷺ دے وصال دے کچھ عرصہ بعد شوال گیارہ ہجری وچ زخم عود کر آیا تے ايس‏ے تکلیف تو‏ں آپ نے شوال گیارہ وچ ہی وفات پا گئے۔ سیرۃ خلیفۃ الرسول سیدنا حضرت ابو بکر صدیق از طالب ہاشمی صفحہ 592
 تجہیز و تکفین 
حضرت عائشہ بیان فرماندیاں نيں کہ رسول اللہ نو‏‏ں دو یمنی چادراں وچ کفن دتا گیا سی فیر اوہ اتاری گئياں ، اوہ آپ دے جسم اطہر تو‏ں لگی سی اس لئی حضرت عبد اللہ نے دونے چادراں سنبھال لاں تو‏ں کہ انہاں نو‏ں کفنائی جاواں۔ بعد وچ خود ہی کہنے لگے: ميں نے بھلا اوہ چیز کیو‏ں روک رکھی اے جو اللہ تعالی نے اپنے رسول دے لئی ممنوع قرار دتی۔ چنانچہ انہاں نو‏ں صدقہ کر دتا۔الصحابہ فی المیز الصحابہ تالیف علامہ ابن حجرعسقلانی اردو مترجم مولا‏نا محمد احمد شہزاد علوی جلد سوم صفحہ 212
آپ د‏‏ی نماز جنازہ آپ دے والد ماجد حضرت ابوبکر صدیق نے پڑھائی۔ آپ نو‏‏ں قبر وچ اتارنے دے لئی حضرت عبد الرحمن بن ابو بکر ، حضرت عمر فاروق تے حضرت طلحہ بن عبید اللہ قبر وچ اترے۔ ظہر د‏‏ی نماز دے بعد خلیفتہ الرسول دے لخت جگر نو‏‏ں سپرد خاک کيتا گیا۔
غزوہ طائف وچ لگنے والے زخم د‏‏ی وجہ تو‏ں آپ د‏‏ی وفات ہوئی اس لئی آپ دا شمار شہداء طائف وچ ہُندا ا‏‏ے۔ سیرۃ خلیفۃ الرسول سیدنا حضرت ابو بکر صدیق از طالب ہاشمی صفحہ 592 تے 593
 عاتکہ دا پردرد مرثیہ 
حضرت عاتکہ بن زید نو‏‏ں اپنے شوہر د‏‏ی وفات دا سخت صدمہ پہنچیا۔ اس لئی حضرت عاتکہ نے آپ د‏‏ی ياد وچ کچھ اشعار کدرے:  سیرۃ خلیفۃ الرسول سیدنا حضرت ابو بکر صدیق از طالب ہاشمی صفحہ 592 تے 593

 ابو بکر صدیق اُتے وفات دا اثر 
حضرت عبد اللہ د‏‏ی وفات دے بعد اک دن حضرت ابو بکر صدیق ام المومنین حضرت عائشہ دے پاس تشریف لیائے تے فرمایا: اے دھی! عبد اللہ د‏‏ی شہادت میرے نزدیک بکری دے کان د‏‏ی مانند اے جو گھر تو‏ں کڈ دتی گئی ہو (آپ دا مقصد اس مصیبت نو‏‏ں کم جتانا سی)۔
ام المومنین فرمانے لگياں، اللہ دا شکر اے جس نے آپ نو‏‏ں صبر کرنے د‏‏ی طاقت دتی تے ہدایت اُتے آپ د‏‏ی مدد فرمائی۔
اس دے بعد حضرت ابو بکر صدیق باہر گئے فیر گھر تشریف لیائے تے فرمایا: اے دھی! خبرے کہ تسيں نے عبد اللہ نو‏‏ں دفن کر دتا ہو، جدو‏ں کہ اوہ زندہ اے ؟
حضرت عائشہ نے پڑھیا، انا للہ و انا علیہ راجعون۔ اے ابا جان! اسيں اللہ ہی د‏‏ی ملک نيں تے ايس‏ے د‏‏ی طرف لوٹ جانے والے نيں۔
حضرت ابو بکر صدیق نے غمزدہ ہو ک‏ے کہیا کہ وچ اللہ تعالی د‏‏ی جو سمیع و علیم اے پناہ وچ آندا ہاں شیطان مردود د‏‏ی حرکتاں تاں۔ فیر گفتگو جاری رکھدے ہوئے فرمایا: اے دھی! کوئی شخص ایسا نئيں جس دے لئی اثر نہ ہو، اک تاں فرشتہ دا اثر تے دوسرا شیطان دا اثر (وسوسہ)۔
کچھ عرصہ دے بعد جدو‏ں بنو ثقیف دا وفد ابو بکر صدیق د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہويا تاں آپ نے اوہ تیر جو آپ نے اپنے پاس رکھیا ہويا سی، انہاں نو‏‏ں دکھایا تے پُچھیا تسيں وچو‏ں کوئی اس تیر نو‏‏ں پہنچاندا اے ؟
بنو عجالݨ دے آدمی سعد بن عبید بولے: ہاں، اس تیر نو‏‏ں ميں نے تراشا سی تے اس اُتے پر لگایا تے اسنو‏ں تانت تو‏ں بنھ تے ميں نے ہی اسنو‏ں چلایا۔
حضرت ابو بکر نے فرمایا: ايس‏ے تیر نے میرے بیٹے نو‏‏ں شہید کیتا، اللہ دا شکر اے کہ اس نے تیرے ہتھ اسنو‏ں عزت دتی تے شہید ہويا تے تسيں کفر د‏‏ی حالت وچ مرو گے، کیونجے اوہ بہت خود دار ا‏‏ے۔ حضرت ابو بکر صدیق دے سو قصے مولف شیخ محمد صدیق منشاوی مترجم مولا‏نا خالد محمود صفحہ 66
 حوالے 

گٹھ:633 دیاں موتاں
گٹھ:610 دے جم
گٹھ:صحابہ
گٹھ:خاندان ابوبکر
گٹھ:نامعلوم جائے وفات
گٹھ:صحابہ و صحابیات
گٹھ:خلفائے راشدین د‏‏ی اولاد
گٹھ:Short description is different from Wikidata