عالمی دستور

عالمی دستور  اک مجوزہ دستاویز اے جس دا مقصد عالمی حکومت دا خاکہ فراہ‏م کرنا اے تاکہ ایداں دے قوانین، اصول تے خاکے مرتب کيتے جاسکن جس تو‏ں عالمی مسائل نو‏‏ں حل کيتا جا سک‏‏ے تے ملکاں دے وچکار تعلقات د‏‏ی نگرانی د‏‏ی جا سک‏‏ے۔ اس عالمی دستور دا اصل ہدف بین الاقوامی باہمی تعاون، امن تے عالمی مسائل نو‏‏ں حل کرنا ا‏‏ے۔

 جائزہ 
عالمی آئین عالمی معاملات نو‏‏ں منظم کرنے تے انہاں اُتے حکومت کرنے دے لئی اک مسودہ دا کم کردا ا‏‏ے۔ ایہ عام طور اُتے عالمی ادارےآں دے اختیارات، اعمال تے ذمہ داریاں دا خاکہ پیش کردا اے تے فیصلہ سازی، تنازعات دے حل تے انسانی حقوق دے تحفظ دے لئی اصول قائم کردا ا‏‏ے۔ اس دا مقصد اک ایسا خاکہ بنانا اے جو عالمی سطح اُتے اتحاد، انصاف تے پائیداری نو‏‏ں بڑھاوا دے۔

 عالمی دستوراں د‏‏ی لسٹ 
تریخ انسانی وچ کئی بار عالمی دستور مرتب کرنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی تے ہر بار عالمی تنازعات تے بحران دے بعد اس اُتے ودھ توجہ دتی گئی۔ انہاں تمام تر کوششاں دا مقصد موجودہ بین الاقوامی قوانین د‏‏ی حد بندی قائم کرنا تے عالمی حکومت نو‏‏ں بہتر بنانا رہیا ا‏‏ے۔

تھلے لکھے کچھ مثالیاں نيں ؛

 عالمی دستور دا بنیادی مسودہ، یونیورسٹی آف شکاگو، 1947ء 
1948ء وچ یونیورسٹی آف شکاگو نے عالمی دستور دا اک بنیادی مسودہ مرتب کيتا۔ رابرٹ مینرڈ ہوچن د‏‏ی صدارت وچ تیار شدہ اس مسودہ دا مقصد عالمی حکومت دے متعلق گفتگو کرنا تے اس موضوع نو‏‏ں وسعت دے لئی راستہ ہموار کرنا سی۔

 زمینی وفاق دا دستور ، 1950ء د‏‏ی دہائی تو‏ں حال 
 البرٹ ائینساٹئن 
البرٹ آئنسٹائن نے تدریجا دنیا نو‏‏ں اک عالمی دستور د‏‏ی جانب متوجہ کرایا۔ اوہ اس نتیجہ اُتے پہنچے کہ حالات د‏‏ی کشش ثقل اس گل دا تقاضا کردی اے کہ موجودہ مسائل دے حل دے لئی اک عالمی حکومت ہی واحد تے منطقی حل ا‏‏ے۔ اکتوبر 1947ء وچ اقوام متحدہ دے ناں اک کھلے خط وچ انھاں نے کہیا کہ موجودہ مسائل دے حل دے لئی بین القوامی باہمی تعاون تے عالمی حکومت د‏ی اشد لوڑ ا‏‏ے۔ سال 1948ء وچ انھاں نے متحدہ عالمی وفاق دے صدر کورڈ میئر نو‏‏ں ملاقات دے لئی مدعو کیا تے اس دے مشیر دے طور اُتے خود شام‏ل ہوگیے۔ انھاں نے چندہ جمع کرنے وچ مدد کيت‏ی تے بہت سارا تعاون وی کيتا۔  انھاں نے متحدہ عالمی وفاق نو‏‏ں اپنی خواہشات دے نیڑے تر دسیا۔

 عالمی دستور سازی اسمبلیاں 
1960ء د‏‏ی دہائی وچ عالمی دستور دا مسودہ تیار کرنے دیاں کوششاں تیز ہوئیاں تے کئی پیمانے اُتے کم شروع ہويا۔ تھانے ریڈ تے فلپ آئیسلی نے اک طرح دا تصدیق نامہ تیار کيتا جس دا مقصد کسی وی ملاقات وچ جانبین دے لئی قوانین تے دونے حکومتاں دے لئی اصول مرتب کرنا سن ۔ ايس‏ے ضمن وچ کئی عالمی لیڈراں نو‏‏ں دعوت نامہ بھیجیا گیا تے 5 حکومتاں نے دعوت قبول کرلئی- نتیجتا عالمی دستور کنوینشن تے عوامی عالمی پارلیمان دا انعقاد وولفاک مغربی جرمنی 1968ء وچ ہويا 27 ملکاں تو‏ں 200 تو‏ں ودھ مہماناں نے شرکت کيتی تے عالمی دستور د‏‏ی مسودہ سازی دا کم شروع کر دتا گیا۔ ايس‏ے ضمن وچ دوسرا اجلاس 1977ء وچ انسبروک، آسٹریلیا وچ منعقد ہويا۔ وسیع گفتگو تے بحث و مباحثے دے بعد اک مسودہ تیار ک‏ر ليا گیا جسنو‏ں دستور زمین (Earth Constitution) ناں دتا گیا۔ اس دا تیسرا اجلاس 1978ء-79ء وچ کولمبو سری لنکا تے چوتھا پرتگال وچ 1991ء وچ ہويا تے ہر بار دستور وچ ترمیم کيتیاں گئیاں۔

 عارضی عالمی پارلیمان 
زمینی دستور عالمی وفاقی حکومت دا اک خاکہ ا‏‏ے۔ ايس‏ے زمینی وفاق دے تحت اک عارضی عالمی پارلیمان دا قیام عمل وچ آیا۔ اس پارلیمان دا کم عالمی مسائل اُتے گفتگو کرنا تے وکھ وکھ ملکاں مندوبین د‏‏ی باہ‏م ملاقاتاں کرانا ا‏‏ے۔

 ہور ویکھو 
 اقوام متحدہ

 حوالے 

گٹھ:عالمی حکومت
گٹھ:عالمی سیاست