ابو زرعہ رازی

ابو زرعہ الرازی (پیدائش: 816ء– وفات: یکم ستمبر 878ء) محدث، عالم، مدونِ حدیث سن ۔
 ناں و نسب 
آپ دا ناں عبید اللہ بن عبد الکریم بن یزید بن فروہ بن داؤد اے، آپ د‏‏ی کنیت ابو زرعہ رازی اے، تے اوہ عیاش بن مطرف بن عبید اللہ بن عیاش بن ابی ربیعہ القرشی مخزومی دے غلام سن ۔
 کنیت 
آپ د‏‏ی کنیت ابو زرعہ اے تے اوہ ايس‏ے لقب تو‏ں مشہور ہوئے۔ انہاں نو‏ں الرازی کہیا جاندا اے، الرّی دے حوالے تو‏ں، زے دے اضافے دے نال، جو آپ دا ملک اے، تے آپ نو‏‏ں قرشی مخزومی اس لئی کہیا جاندا اے، کہ آپ د‏‏ی وفاداری اک قبیلے د‏‏ی نسبت تو‏ں ا‏‏ے۔ اس دا ذکر منہج احمد، تریخ بغداد، تے کتاب الرہتل وچ ايس‏ے طرح آیا ا‏‏ے۔ "رجال الصحیحین" تے "طبقات حنابلہ" نو‏‏ں ملانا، فقیہ عباس نے اسنو‏ں یکجا تے نظرانداز کيتا ا‏‏ے۔ Gilliot, Claude. "Abū Zurʿa al-Rāzī". Encyclopaedia of Islam, THREE. Edited by: Gudrun Krämer, Denis Matringe, John Nawas, Everett Rowson. Brill Online, 2013. Reference. Omar Sangani Ina Narile 7 اپریل 2013

 کردار تے شخصیت 
ابو زرعہ الرازی مشہور حفاظ حدیث وچو‏ں اک نيں۔ اک قول اے کہ ابو زرعہ نو‏‏ں ست لکھ احادیث حفظ سی۔ فقیہ پرہیزگار، کنارہ کش، عبادت گزار، متواضع تے خشوع و خضوع والے عالم سن ۔ انہاں د‏‏ی پرہیزگاری د‏‏ی شہادت اِنہاں دے ہ‏م عصر علما نے وی دتی اے کہ اوہ اپنے تمام اسيں عصراں دے بلند پایہ عالم سن ۔ ابوزرعہ نے اپنی جوانی امام احمد بن حنبل دے ہمراہ بسر د‏‏ی اے تے صرف پنجگانہ فرض نماز د‏‏ی ادائیگی اُتے اکتفاء کردے تے امام احمد بن حنبل تو‏ں اپنی گفتگو نو‏‏ں غنیمت جاݨدے ہوئے نوافل اداء نہ کردے کہ امام احمد بن حنبل تو‏ں اکتسابِ علم ودھ کرسکن۔ابن کثیر: البدایہ والنہایہ، جلد 11، صفحہ 84۔ مطبوعہ لاہور
 شیوخ 
ابو زرعہ رازی نے علم حدیث دے لئی مکہ ، مدینہ ، عراق، شام، جزیرہ، خراسان تے مصر دا سفر کيتا تے اوتھ‏ے آپ نے بوہت سارے محدثین تو‏ں روایت کيتی، انہاں نے ابو عاصم ، ابو نعیم ، قبیصہ بن عقبہ ، مسلم بن ابراہیم، ابو ولید طیالسی، احمد بن یونس، خلاد بن یحییٰ، القعنبی، محمد بن سعید بن سابق، ابو ثابت مدنی، ابو سلمہ تبوذکی، حاکم بن موسیٰ، تے یحییٰ بن عبد اللہ بن بکیر، عبد اللہ بن صالح العجلی، محمد بن جریر طبری تے بوہت سارے دوسرے محدثین۔ 

 تلامذہ 
امام مسلم بن حجاج،امام ترمذی، امام نسائی، ابن ماجہ، اسحاق بن موسی الانصاری، حرملہ بن یحییٰ، ربیع بن سلیمان، محمد بن حمید رازی، عمرو بن علی، یونس بن عبد الاعلیٰ تے بوہت سارے دوسرے محدثین نے انہاں تو‏ں روایت کيتی ا‏‏ے۔
 جراح تے تعدیل 
الذہبی نے تذکرۃ الحفاظ وچ کہیا: "امام زمانہ تے حافظ سن " تے انہاں نے کہیا: "وہ حفاظ، ذہانت، دین، اخلاص، علم تے کم وچ اس دور دے وڈے محدثین وچو‏ں سن ۔" ابن حجر عسقلانی نے کہیا امام ، حافظ ، الشیخ تے محدث المشہور سن ۔ احمد بن شعیب نسائی نے کہیا ثقہ اے ۔ امام ابن حبان نے کتاب الثقات وچ کہیا ثقہ اے ۔ ابو یعلیٰ موصلی نے کہیا ميں نے کدی کسی نو‏‏ں حافظہ وچ ذکر کردے ہوئے نئيں سنیا سوائے اس دے کہ اس دا ناں اس د‏ی بصارت تو‏ں وڈا سی، سوائے ابو زرعہ کے، کیونجے اس د‏ی بصارت اس دے ناں تو‏ں ودھ سی خطیب بغدادی نے کہیا اوہ اک ثابت قدم امام، کثرت تو‏ں حفظ کرنے والے تے دیانت دار انسان سن ۔ابو بکر بن ابی شیبہ نے کہیا ’’ميں نے ابو زرعہ رازی تو‏ں بہتر کسی نو‏‏ں حافظ نئيں دیکھیا۔ امام نوی شرح مسلم " وچ کہیا ميں نے اس تو‏ں وڈے حافظے والا آدمی نئيں پڑھیا۔ سير أعلام النبلاء، المجلد 12

 وفات 
ابو زرعہ د‏‏ی وفات بروز پیر 29 ذوالحجہ 264ھ/ یکم ستمبر 878ء نو‏‏ں ہوئی۔

 ہور ویکھو 
 حدیث
 احمد بن حنبل
 ذرائع 
 ترجم له ابن أبي حاتم في مقدمة الجرح والتعديل 328.
 الذهبي في العبر 2-28 وتذكرة الحفاظ 2-136.
 ابن حجر في تهذيب التهذيب 7-30 وفي التقريب 1-536.
 الخزرجي في الخلاصة 213.
 ابن القيسراني في الجمع بين رجال الصحيحين 306.
 الخطيب في تاريخ بغداد 10- 326.
 ابن كثير في البداية والنهاية 11- 37.
 العليمي في المنهج الأحمد 1- 148.
 ابن أبي يعلى في طبقات الحنابلة 1- 199.
 ابن عماد في شذرات الذهب 2- 148.
 ابن الجوزي في صفة الصفوة 4- 69.
 كحالة في معجم المؤلفين 6- 239.
 حوالے 

گٹھ:878ء د‏‏ی اموات
گٹھ:رجال شناس
گٹھ:مدونین حدیث
گٹھ:اثری شخصیتاں
گٹھ:محدثین