پہر

پہر، وقت د‏‏ی اک روايتی اکائی اے جیہڑی جنوبی ایشیا وچ رائج ا‏‏ے۔ عمومن اک پہر تن گھینٹھےآں اُتے مشتمل ہُندا اے، اس طرحاں اک دن (دن تے رات مݪا ک‏ے) وچ اٹھ پہر ہُندے نيں۔ 

 اشتقاق 
پہر اصلن سنسکرت دا لفظ جو قدیم ہندوستان وچ وقت د‏‏ی اکائی لئی مستعمل سی۔ ہور زباناں وچ وی اس لفظ د‏‏ی اصل مِݪدی اے جو پہرا دیݨ تے پہرے داری دے متعلق ا‏‏ے۔ کسے زمانے وچ پہرے داراں د‏‏ی باری ہر پہر تبدیل ہُندی سی چنانچہ غالب قیاس اے کہ ايس‏ے تو‏ں پہر د‏‏ی اکائی نو‏‏ں اخذ کیتا گیا۔

 دورانیہ 
روايتی طور تے برصغیر پاک و ہند وچ دن دے چار تے رات دے چار پہر ہُندے نيں۔ رات دا پہلا پہر سورج ڈھݪدے ہی شروع ہو جاندا اے جد کہ دن دا پہلا پہر پو پھٹدے شروع ہوجاندا اے۔ چونکہ موسم د‏‏ی تبدیلی دناں تے راتاں د‏‏ی لمبائی اُتے وی اثرانداز ہُندی اے اس لئی پہراں دا دورانیہ وی بدلدا رہندا ا‏‏ے۔ سیاݪ وچ راتاں لمبیاں ہوݨ ناݪ پنجاب وچ اک رات دا پہر تقریبن 3.5 گھینٹھے تے دن دا پہر تقریباً 2.5 گھینٹھے دا ہُندا سی۔ گرمیاں دے موسم وچ ایہدے برعکس رات دا پہر تقریبا 2.5 گھینٹھے تے دن دا پہر تقریبا 3.5 گھینٹھے دا ہُندا سی۔ اعتدال دے دناں وچ دن تے رات برابر ہُندے نيں تے اس وچ دن تے رات دے پہر دونے 3 گھینٹھے دے ہُندے نیں۔Final report on the revision of settlement of the Sirsa district in the Punjab, J. Wilson (Settlement Officer), 1883, … they vary in length at different times of the year, but at the equinox the pahars of the day and night are equal, each being three hours long. Dopahar means midday; pahar din raha=3 PM; pahar rat gai=9 PM; pahar din charha=9 AM …

 حوالے 

گٹھ:پہر
گٹھ:ویلا
گٹھ:پنجابی رہتل
گٹھ:وقت د‏‏یاں اکائیاں