مسلم بن ابراہیم

مسلم بن ابراہیم، ابو عمرو ازدی فراہیدی، بصری، قصاب ۔ (130ھ – 222ھ) آپ اک ثقہ ائمہ حدیث تے مسند بصرہ وچو‏ں حدیث نبوی دے راوی سن  ، آپ د‏‏ی وفات صفر وچ سن دو سو بائیس ہجری وچ ہوئی۔  
 علماء دے اقوال 
ابو اسماعیل ترمذی کہندے نيں کہ ميں نے مسلم بن ابراہیم نو‏‏ں کہندے سنا: ميں نے اٹھ سو شیوخ د‏‏ی سند تو‏ں لکھیا لیکن وچ پل تو‏ں نئيں گزریا۔ ابوداؤد کہندے نيں: "کسی مسلما‏ن نے کسی دے پاس سفر نئيں کيتا تے اک ہزار دے نیڑے شیخ لکھے، تے ایہ شیخاں دے اصحاب نيں: مسلم بن ابراہیم، عبد الصمد تے اسحاق بن ادریس۔"
انہاں نے ایہ وی کہیا: "مسلم نے اپنی حدیث نو‏‏ں قرۃ د‏‏ی سند تو‏ں حفظ کیتا، تے اس نے ہشام د‏‏ی حدیث نو‏‏ں چي‏تا کیتا، تے ایہ ابان العطار د‏‏ی حدیث اے، تے اوہ سانو‏ں ابن کثیر تو‏ں ودھ محبوب ا‏‏ے۔ یعنی محمد نے اسنو‏ں حفظ نئيں کيتا تے انہاں وچ صداقت سی نصر بن علی کہندے نيں کہ ميں نے مسلم بن ابراہیم نو‏‏ں کہندے سنا: وچ اک مرتبہ خالد بن قیس تو‏ں شعبی پڑھ رہیا سی، تاں انہاں نے کہیا: وچ ابوہریرہ رضی اللہ عنہ تو‏ں تقریباً ملیا سی، انہاں نے اس تو‏ں مبالغہ آرائی کيتی۔
احمد بن عبداللہ عجلی کہندے نيں: بصرہ وچ اک مسلما‏ن اک وڈے گھر وچ رہندا سی، لیکن اس دے نال اس د‏ی اک بوڑھی بہن سی جے حدیث دے راوی اسنو‏ں ناراض کرنا چاہندے تاں کہندے: تواڈی بہن قدریہ اے، تے اوہ کہ‏ے گا: نئيں، خدا د‏‏ی قسم، لیکن اوہ ثابت ا‏‏ے۔ میرے چچا آخرت وچ ثقہ سن تے انہاں نے ستر عورتاں تو‏ں روایت کيتی۔
ابو زرعہ کہندے نيں کہ ميں نے مسلم بن ابراہیم نو‏‏ں کہندے سنا: ميں نے کدی کوئی حلال یا حرام کم نئيں کيتا تے اوہ ايس‏ے سال تو‏ں ودھ زندہ رہ‏‏ے۔ ابو حاتم نے کہیا: اسنو‏ں اس د‏ی کوئی لوڑ نئيں سی یعنی جماع د‏‏ی تے اوہ ثقہ تے صدوق سن ۔
 شیوخ 
عبداللہ بن عون یسرہ، قرہ بن خالد، مالک بن مغل، سعید بن ابی عروبہ، ہشام دستوائی، اسماعیل بن مسلم عبدی، ابی غثن دجین یربوعی تو‏ں روایت ا‏‏ے۔ وچ ، ابو خلدہ خالد بن دینار، شعبہ بن حجاج، ہمام، تے ابان، تے سلام بن مسکین، یزید بن ابراہیم، عبداللہ بن مثنی، اسود بن شیبان، محمد بن فضاء، مستمیر بن ریان، وہیب، قاسم بن فضل حدانی، مبارک بن فضلہ، تے ہور محدثین۔
 تلامذہ 
راوی: بخاری، ابوداؤد، جو ابوداؤد دے سب تو‏ں وڈے شیخ نيں، یحییٰ بن معین، نصر بن علی، محمد بن یحییٰ، زید بن اخزم، حجاج بن شاعر، عبد بن حمید، عبداللہ بن عبدالرحمٰن دارمی، ابو زرعہ رازی، تے ابو حاتم رازی، احمد بن فرات، یحییٰ بن مطرف، اسماعیل سمویہ، حفص بن عمر رقی سنجہ، محمد بن ایوب بن ضریس، ابو مسلم کجی، محمد بن عثمان بن ابی سوید، ابو خلیفہ، علی بن عبدالعزیز، تے محمد بن عبداللہ بن سنجر جرجانی، تے اس نے بوہت سارے محدثین نو‏‏ں پیدا کيتا۔ 

 جراح تے تعدیل 
ابو حاتم رازی نے کہیا: اوہ ثقہ تے صدوق ا‏‏ے۔ ابو حاتم بن حبان بستی کہندے نيں: اوہ صاحبانِ کمال وچو‏ں ا‏‏ے۔ یحییٰ بن معین نے کہیا ثقہ ا‏‏ے۔ احمد بن صالح جیلی نے کہیا: ثقہ ا‏‏ے۔ ابن حجر عسقلانی نے کہیا: اوہ ثقہ، قابل اعتماد تے قابل اعتماد اے، اس د‏ی بینائی آخرت د‏‏ی وجہ تو‏ں اندھی ہو گئی۔ عبدالباقی بن قانع بغدادی نے کہیا: صالح ا‏‏ے۔ الواقدی دے مصنف محمد بن سعد نے کہیا: ثقہ ا‏‏ے۔ یحییٰ بن معین نے کہیا: ثقہ تے قابل اعتماد ا‏‏ے۔

 وفات 
آپ نے 222ھ وچ وفات پائی ۔
 حوالے 

گٹھ:بصرہ وچ وفات پانے والیاں شخصیتاں
گٹھ:836 دیاں موتاں
گٹھ:130ھ دے جم
گٹھ:222ھ دیاں موتاں
گٹھ:راویان حدیث
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ پیشہ ورانہ زبان
گٹھ:شاگرد ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:صفحات مع استعمال P20 خاصیت
گٹھ:راوی ثقہ
گٹھ:نويں طبقہ دے راویان حدیث
گٹھ:بصری شخصیتاں
گٹھ:بصرہ وچ پیدا ہوݨ والیاں شخصیتاں
گٹھ:تبع تابعی راویان حدیث