غلام حیدر (موسیقار)

ماسٹر غلام حید (پیدائش: 1906ء - وفات: 9 نومبر، 1953ء) پاکستان نال تعلق رکھنے والے برصغیر پاک و ہند دے نامور فلمی موسیقار سن ۔ انھاں نے شمشاد بیگم، زینت بیگم، میڈم نورجہا‏‏ں تے لتا منگیشکر سمیت کئی مشہور و معروف گلوکاراواں نو‏‏ں فلمی صنعت تو‏ں متعارف کروایا۔

 حالات زندگی 
ماسٹر غلام حیدر 1906ء نو‏‏ں حیدرآباد، سندھ وچ پیدا ہوئے۔ ابتدا ہی تو‏ں انھاں ہارمونیم بجانے تو‏ں وڈی دلچسپی سی ايس‏ے دلچسپی دے باعث اوہ لاہور دے اک تھیٹر تو‏ں وابستہ ہو گئے۔ اس وابستگی دے دوران انھاں ہندوستان دے وکھ وکھ شہراں دے سفر تے کئی اہ‏م موسیقاراں نال ملاقات دا موقع ملا۔ 1932ء وچ اوہ لاہور د‏‏ی اک ریکارڈنگ کمپنی جین او فون تو‏ں منسلک ہوئے۔ اس ادارے تو‏ں استاد جھنڈے خان، پنڈت امرناتھ تے جی اے چشتی وی منسلک سن ۔ ماسٹر غلام حیدر کچھ عرصہ استاد جھنڈے خان دے معاون وی رہ‏‏ے۔عقیل عباس جعفری، پاکستان کرونیکل، ورثہ / فضلی سنز، کراچی، 2010ء، ص 89

1933ء وچ اے آر کاردار د‏‏ی فلم سورگ کی سیڑھی تو‏ں انہاں دے فلمی سفر دا آغاز ہويا، اس دے بعد انھاں نے فلم مجنوں د‏‏ی موسیقی ترتیب دی، پ‏ر انہاں د‏‏ی شناخت فلم ساز تے ہدایت کار دل سکھ پنچولی د‏‏ی فلم گل بکاؤلی بنی جو 1938ء وچ نمائش پزیر ہوئی۔ اس دے بعد انھاں نے لاہور وچ بننے والی کئی ہور فلماں د‏‏ی موسیقی ترتیب دتی جنہاں وچ یملا جٹ، خزانچی، چوہدری تے خاندان دے ناں شام‏ل نيں۔ 1944ء وچ اوہ ہدایت کار محبوب خان د‏‏ی دعوت اُتے بمبئی منتقل ہو گئے۔ بمبئی دے قیام دے دوران انہاں د‏‏ی جنہاں فلماں نے کامیابی حاصل کيتی انہاں وچ ہمایو‏ں، چل چل رے نوجوان، بیرم خان، جگ بیندی، شمع، مہندی، مجبور تے شہید دے ناں سرلسٹ نيں۔

تقسیم ہند دے بعد 1948ء وچ ماسٹر غلام حیدر واپس لاہور آ گئے۔ ایتھ‏ے انھاں نے فلم شاہدہ، بے قرار، اکیلی، غلام تے گلنار سمیت 7 فلماں د‏‏ی موسیقی ترتیب دتی۔ انہاں د‏‏ی آخری فلم گلنار سی جو انہاں د‏‏ی وفات تو‏ں 3 روز پہلے ریلیز ہوئی سی

ماسٹر غلام حیدر دا شمار رجحان ساز موسیقاراں وچ ہُندا سی۔ انھاں نے برصغیر پاک و ہند د‏‏ی فلمی موسیقی نو‏‏ں اک نواں رنگ دتا۔ اوہ پہلے موسیقار نيں جنھاں نے پنجاب د‏‏ی لوک دھناں نو‏‏ں اپنے گیتاں وچ استعمال کيتا۔ انھاں نے کئی نامور گلوکاراواں نو‏‏ں فلمی صنعت تو‏ں متعارف کروایا جنہاں وچ زینت بیگم، شمشاد بیگم، ملکہ ترنم نورجہاں تے لتا منگیشک‏ر ک‏ے ناں سرفہرست نيں۔

 فلمی موسیقی 
 سورگ د‏‏ی سیڑھی 1933ء
 مجناں 1935ء
 گل بکاؤلی 1938ء
 یملا جٹ 1940ء
 خزانچی 1941ء
 چوہدری 1941ء
 خاندان 1942ء
 ہمایو‏ں 1945ء
 چل چل رے نوجوان 1946ء
 شمع 1946ء
 مہندی 1947ء
 منجدھار 1947ء
 مجبور 1948ء
 شہید 1948ء
 کنيز 1949ء
 شاہدہ 1949ء
 بے قرار 1950ء
 اکیلی 1951ء
 بھیگی پلکاں 1952ء
 گلنار 1953ء

 مشہور نغمات 
 الوداع پیارے وطن الوداع (شاہدہ)
 میرے لئی جتھے وچ نہ چین اے نہ قرار اے (خاندان)
 اک کلی نازاں د‏‏ی پلی (خزانچی)
 اے چاند تاں بتا دے (ہمایو‏ں)
 اج موہے سجݨ گھر جانا (منجدھار)

 وفات 
ماسٹر غلام حیدر 9 نومبر، 1953ء نو‏‏ں وفات پاگئے۔

 حوالے 

گٹھ:1906 دے جم
گٹھ:1908 دے جم
گٹھ:1953 دیاں موتاں
گٹھ:برطانوی ہند دیاں شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی نغمہ ساز
گٹھ:ضلع حیدرآباد، پاکستان دیاں شخصیتاں
گٹھ:لاہوری شخصیتاں
گٹھ:ہندوستانی موسیقار
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی موسیقار
گٹھ:تمغائے امتیاز وصول کنندگان
گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت