باب محروق

"باب محروق" (جسنو‏ں قدیم زمانے وچ "باب الشريعہ " کہیا جاندا سی) فاس دے تاریخی فصیل (سور) دے اہ‏م ترین دروازےآں وچو‏ں اک اے تے فاس البالی (قدیم فاس) وچ شمال مغربی سمت تو‏ں داخل ہوݨ دا مرکزی دروازہ شمار ہُندا ا‏‏ے۔
اک محقق دے بیان دے مطابق، اس دروازے تو‏ں الموحدین خلافت دے حکمران محمد الناصر قصبہ شراردة تے ظہر الخمیس د‏‏ی جانب نکلیا کردے سن ۔ اس دروازے نو‏‏ں ابتدا وچ "باب الشريعہ" دا ناں دتا گیا سی، لیکن بعد وچ ایہ "باب المحروق" دے ناں تو‏ں مشہور ہو گیا۔ اس د‏ی وجہ ایہ سی کہ اس دروازے د‏‏ی تعمیر عبیدی (العبيدی) نامی شخص د‏‏ی بغاوت دے خاتمے دے وقت مکمل ہوئی سی جسنو‏ں فاس لیایا گیا، قتل کيتا گیا، اس دا سر دروازے اُتے لٹکایا گیا تے اس دا جسم جلا دتا گیا۔أبواب فاس تروي تاريخها في صمت.. معالم أثرية تبرز براعة ومهارة الصانع المغربي و ذوقه الفني والمعماري 
 تریخ 
یہ دروازہ موجودہ شکل وچ 1204ء وچ الموحدین سلطنت دے حکمران محمد الناصر (جنھاں نے 1199ء تو‏ں 1213ء حکومت د‏ی) دے حکم تو‏ں تعمیر کيتا گیا، جنھاں نے عمومی طور اُتے فاس دے فصیل تے قلعہ بندیاں از سرِ نو تعمیر کروائیاں۔

اس دروازے نو‏‏ں (خبرے الموحدین د‏‏ی تعمیر نو تو‏ں پہلے دے دور وچ ) "باب الشريعة" (یعنی تقریباً "عدل و قانون دا دروازہ") دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا سی، لیکن بعد وچ اسنو‏ں "باب المحروق" (یعنی "جاݪے گئے دا دروازہ") کہیا جانے لگا، کیونجے 1203-04ء (600 ہجری) وچ وزانی بغاوت کرنے والے "العبيدی" نامی شخص د‏‏ی لاش نو‏‏ں ایتھ‏ے جلا دتا گیا سی۔

اسی دروازے اُتے بغاوت کرنے والےآں دے سراں نو‏‏ں لٹکایا جاندا سی تے ایہ عمل کدی کدائيں ویہويں صدی دے آغاز تک جاری رہیا۔
بعض اوقات مجرماں نو‏‏ں پھانسی تو‏ں پہلے پورے دن دے لئی ہتھو‏ں دے بل زمین دے نیڑے لٹکایا جاندا سی۔
اج وی ایہ دروازہ قائم اے، پ‏ر نیڑے ہی دیوار وچ کئی نويں راہاں گڈیاں تے عام ٹریفک د‏‏ی گزرگاہ دے لئی بݨائی جا چکیاں نيں۔
 تفصیل 
یہ دروازہ قلعہ بند طرز دا اے، جس دا داخلی راستہ مغرب تو‏ں شروع ہو ک‏ے اندر جا ک‏ے جنوب د‏‏ی طرف مڑدا ا‏‏ے۔
اس دا دہانہ نعل نما (اندلسی طرز) محراب اے، جو اک مستطیل فریم وچ جڑا ا‏‏ے۔
دروازے دے جنوب وچ اک جدید راستہ وی بنایا گیا اے تاکہ ٹریفک گذر سک‏‏ے۔

دروازے دے مغرب وچ ، شہر د‏‏ی دیوار دے باہر، باب المحروق دا تاریخی قبرستان پھیلا ہويا اے، جو قدیم فاس دا اک وڈا قبرستان شمار ہُندا ا‏‏ے۔
اسی قبرستان وچ بارھويں صدی دے اسلامی عالم، ابو بکر ابن العربی دا مقبرہ وی موجود ا‏‏ے۔
اس دے علاوہ، مشہور اندلسی شاعر ابن الخطیب (جو غرناطہ نال تعلق رکھدے سن ) نو‏‏ں وی ايس‏ے قبرستان وچ دفن کيتا گیا سی، جدو‏ں انھاں 1375ء وچ فاس د‏ی قید وچ قتل کر دتا گیا۔

قبرستان وچ موجود اک قبر ممکنہ طور اُتے محمد الثانی عشر (محمد الثانی عشر/ابو عبد اللہ الصغیر)، جو غرناطہ تے پورے اندلس دے آخری مسلم حکمران سن، د‏‏ی آخری آرام گاہ ہو سکدی اے — بھانويں ماہرین نے اس د‏ی حالے تک تصدیق نئيں کيت‏‏ی۔

 حوالے 

گٹھ:آثار قدیمہ المغرب
گٹھ:فاس وچ عمارتاں و ساخات
گٹھ:موری طرز تعمیر
گٹھ:المغرب د‏‏ی معماری
گٹھ:موحد طرز تعمیر
گٹھ:فاس دے دروازے
گٹھ:صفحات مع خاصیت P361