زین الدین جرجانی

زین الدین جرجانی (متوفی 531ھ / 1137ء) اوہ اک طبیب سن، جو جرجان دے رہنے والے سن تے "سید اسماعیل" دے ناں تو‏ں مشہور سن ۔ انہاں دا اصل وطن جرجان سی، لیکن انھاں نے خوارزم وچ سکونت اختیار کيتی۔ بیہقی نے انہاں دے بارے وچ کہیا: "انھاں نے طب تے ہور علوم نو‏‏ں اپنی نفیس لکھتاں دے ذریعے زندہ کيتا۔ " انھاں "بقراطِ ثانی" دا لقب دتا گیا۔ انہاں د‏‏ی کئی لکھتاں عربی تے فارسی بولی وچ موجود نيں، جنہاں وچ "زبدۃ الطب" تے "الظاہرۃ الخوارزم شاہیہ" شام‏ل نيں۔الأعلام - خير الدين الزركلي - ج 1 - الصفحة 312
 حالات زندگی 
زین الدین أبو الفضل إسماعیل بن حسین الجرجانی الخوارزمی سنہ 1042ء وچ جرجان شہر وچ پیدا ہوئے۔ بعد وچ اوہ خوارزم منتقل ہو گئے، جتھے انھاں اوتھ‏ے دے حکمران نے مدعو کيتا سی۔ اپنی زندگی دے دوران اوہ خوارزم دے شاہی محل وچ طبیبِ اعظم دے منصب اُتے فائز رہ‏ے، پہلے قطب الدین محمد (1097–1128) دے عہد وچ تے بعد وچ علاء الدین أتسز (1128–1156) دے دور وچ ۔
الجرجانی نے طب دے یونانی ماہرین، خاص طور اُتے جالینوس، بقراط، ابو بکر الرازی تے ابن سینا دے کماں دا گہرا مطالعہ کيتا۔ 

بارہويں صدی دے مشہور مؤرخ ظہیر الدین أبو الحسن بیہقی نے اپنی کتاب "تتمہ صوان الحکمة" وچ الجرجانی دے بارے وچ لکھیا:
"ميں نے اس شخص نو‏‏ں 531 ہجری (1136ء) وچ سراخس وچ اک بلند عمر وچ دیکھیا۔ اس د‏ی نادر لکھتاں نے طب تے ہور علوم نو‏‏ں زندہ کر دتا۔"
اپنی زندگی دے آخری ایام وچ الجرجانی خوارزم تو‏ں مرو منتقل ہو گئے، جتھے 531 ہجری وچ انہاں دا انتقال ہويا۔
 وفات 
الجرجانی اپنی زندگی دے آخری ایام وچ خوارزم تو‏ں مرو منتقل ہو گئے، جتھے انہاں دا وفات 531 ہجری یا 535 ہجری (1137ء) وچ ہوئی۔

 آثار 
الجرجانی نے ایسی لکھتاں مرتب کيتياں جو مشرق و مغرب وچ وڈی شہرت تے مقبولیت حاصل کرچک‏ی نيں۔ انہاں د‏‏ی چند نمایاں کتاباں تھلے لکھے نيں:
 الطب الملوکی
 الرد على الفلاسفة
 تدبیر یوم و لیلة
 زبدة الطب (اک جلد وچ )
 ذخیرة خوارزم شاہی (فارسی وچ ) تے اس دا خلاصہ "الأغراض"
 الظاہرۃ الخوارزم شاہیہ
 أغراض الطب
 في الأورام والبثور
 رسالة في أمراض العين
 التذكرة الأشرفية في الصناعة الطبية
یہ تمام لکھتاں طبی علوم دے وکھ وکھ شعبےآں دا احاطہ کردیاں نيں تے قرونِ وسطیٰ دے طبّی ذخیرے وچ اہ‏م مقام رکھدی نيں۔

 حوالے 

گٹھ:1137 دیاں موتاں
گٹھ:1136 دیاں موتاں
گٹھ:گرگان وچ پیدا ہوݨ والیاں شخصیتاں
گٹھ:1040ء د‏‏ی دہائی دے جم
گٹھ:1040 دے جم
گٹھ:ایرانی مؤجدین
گٹھ:بارہويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں
گٹھ:مسلم اطباء
گٹھ:قرون وسطی دے اسلام دے طبیب
گٹھ:قرون وسطی دے فارسی طبیب
گٹھ:گرگان دیاں شخصیتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا والے صفحات
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ پیشہ ورانہ زبان
گٹھ:صفحات مع استعمال P20 خاصیت
گٹھ:صفحات مع استعمال P19 خاصیت
گٹھ:تصویر ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:مقالے جنہاں وچ فارسی بولی دا متن اے 
گٹھ:531ھ دیاں موتاں
گٹھ:1041 دے جم
گٹھ:ایرانی فلسفی
گٹھ:فارسی فلسفی
گٹھ:قرون وسطی دے مصنفاں
گٹھ:ایرانی اطباء