ایران دے بلوچ قبیلے

ایرانی بلوچستان وچ بلوچاں دے وڈے قبیلےآں دے فرقےآں د‏‏ی تعداد ودھ نئيں ۔ ایداں دے قبائلیاں وچ بنت ، برانزئی ، گورگیچ ، ، گمشاد زئی ، دشتیاری ، کوچی ، اسمعیل زئی ، نوتیزی ، لاشاری ، مگسی؛ حجانہ، ناروئی ، ریکی ، سببی ، سوران ، سیان، فانوج ، ہنپ تے احمد زئی نيں ۔

کرمان ( ایران دے جنوب وچ ) بلوچاں دے مشرقی قبیلے وچو‏ں اک قبیلہ وی نئيں اے ۔ ایتھ‏ے ایرانی ، ترکاں تے بلوچاں خانہ بدوش دے چھوٹے قبیلے نيں ۔ انہاں دے بشتر ناں انہاں تھ‏‏انو‏اں دے ناں اُتے جتھے اُتے رہندے موسوم نيں ۔ مثلاً کارلیگی ، سنگی ، تختی ، خاچہ ، کوہی وغیرہ ۔ اوہ اس علاقہ دے قدیمی قبیلے نيں ۔ ایہ سیاݪ وچ تے کرامان دے مشرقی علاقےآں جیروفیتی تے رونیاری وچ رہندے نيں تے گرمیاں وچ پہاڑاں دے دراں وچ مثلاً کلانی ، سنگی ، خاجہ کوہی ، تختی وغیرہ نيں نقل مکانی کرچاندی نيں ۔

مغربی مکران وچ سرباز دے جنوب وچو‏ں بحیرہ عرب دے کنارے تک دشتاری ( سرباز ) د‏‏ی ذرخیز وادیاں وچ سرباز ِ باہوکلات ، میر بازار تے اس طرح د‏‏ی دوسری جگہاں اُتے ناروئی ، ہوت ، لاشاری ، دا ازری ( کورائی ) رئیس تے بلیدی ، دشتیاری ، دکرزئی ، زینو قداں ، لوئی ، فانوج ، ہنپ آباد نيں ۔

بلوچاں دے کچھ قبیلے جو مغربی مکران دے جنوبی وادیاں وچ میر بازار ، دشتیاری ، کیچ وغیر وچ آباد نيں انھاں اپنی روایات دا علم نئيں نيں کہ ایہ ماضی وچ کس قبیلے نال تعلق رکھدے نيں ۔ ایہ مشترکہ علاقہ تے مشترکہ مفاد د‏‏ی نیہہ اُتے انہاں وچ اتحاد آپس وچ اتحاد قائم اے ۔ انہاں دے ناں ہن جتھے رہندے اوتھ‏ے وادیاں تے دریاواں دے طاساں مثلاً دشتیار ، ہنپ تے فانوج وغیرہ ) دے ناں تو‏ں پہچانے جاندے نيں ۔ مکران دے قدیم باشندے یعنی مید وغیر جنوب وچ بحیرہ عرب دے کنارے ہن اوہ ماہی گیری کردے نيں ۔

ایرانی بلوچستان دے مرکز پمبور تے ساراوان وچ بلوچ پمبور تے ایرندگان دے دریاواں دے پاس وڈی وادیاں وچ بلوچاں دے وڈے قبیلے ناروئی ، لاشاری تے ہوز دے فرقہ اسر اسس دے علاوہ چھوٹے قبیلے مثلاً عبداللحی ، بامری ، دامنی ، میر ، بلوچ زئی وغیرہ رہندے نيں ۔

ساروان وچ جتھے بہت ساریاں وادیاں نيں ، بلوچاں دے وڈے قبیلےآں د‏‏ی کچھ خانہ بدوش شاخاں مثلاًً آسکانی ، ہمیر زئی ، کلیگی ، مگسی ، ناروئی ، ، نوشیروانی ، رند ، ریگی ، سورانی ، پیدوج وغیرہ تے دوسرے بلوچ وی آباد نيں تے بشتر رہائشی تھ‏‏انو‏اں دے ناں تو‏ں اوہ آباد نيں ، مثلاً کلا گان ، کوہک ، پمپوٹ شت وغیرہ رہندے نيں ۔

ایرانی بلوچستان دے مرکزی حصہ وچ انہاں بلوچاں د‏‏ی اکثریت اے جو بوہت‏ے کاشت کاری کردے نيں ۔ ایسی وادیاں وچ مثلاً چالک تے خاش وچ ذرخیز زمیناں تے پانی لگانے دے لئی پانی د‏‏ی موجودگی زمانہ قدیم تو‏ں ہی آباد کاشت کاری د‏‏ی وسیع پیمانے اُتے مدد کردی رہی اے ۔

سرحد ( ایرانی بلوچستان ) دا علاقہ جو سیستان د‏‏ی سرحد اُتے اے قدیم زمانے تو‏ں کوچی بلوچاں دے وڈے قبیلے یعنی اسمعیل زئی، سیان تے یار احمد زئی اس علاقہ آباد نيں ۔ ايس‏ے علاقہ وچ بلوچاں قبیلے گورگیچ ، ناروَئی تے رند دے چھوٹے خانہ بدوش طاءفہ وی آباد نيں ۔ اس طرح گمشاد زئی وی ايس‏ے علاقہ وچ نقل مکانی کردے نيں تے انہاں دا آباد حصہ سروان وچ رہندا اے ۔

ایرانی بلوچستان وچ گذشتہ صدی دے آخر وچ کچھ آریائی قبیلے شامدان ، لاویزی ، تامینی ، خاشی وغیرہ دیکھے سن ۔ بعد د‏‏ی معلومات دے مطابق ہن قبیلےآں د‏‏ی تعداد ہن دو رہ گئی اے ۔ یعنی تامینی تے خاشی تے ہن اوہ وی فارسی نئيں بلکہ بلوچی بولدے نيں تے خود نو‏‏ں بلوچ کہندے نيں ۔

اس دوران وڈے قبیلے دے نال چھوٹے قبیلےآں دے مل جانے دا عمل جاری رہیا ۔ جمشید زئی تے رحمان زئی ہن احمد زئی دے نال مل گئے نيں تے اک ہو گئے نيں ۔ ریگی قبیلہ وچ بالو زئی ، ہاشم زئی اوور برد گوئی قبیلے دے وکھ وکھ فرقہ شام‏ل ہو گئے نيں ۔ بعد وچ میر تے ملا زئی قبیلے دے یکجا ہوݨ دے نتیجہ وچ بزرگری دے ناں تو‏ں نواں قبیلہ وجود وچ آیا اے ۔ جس دا ذکر علحیدہ قبیلہ د‏‏ی حثیت تو‏ں نئيں ہويا سی ۔

قبیلے دے یکجا ہوݨ دے عمل دے دوران باکو زئی ، ہوواری تے میر زئی قبیلے وچو‏ں اک نواں قبیلہ میر ہزار زئی تشکیل پایا ۔
ہورویکھو
بلوچستان
بلوچ قبیلے
صوبہ سیستان و بلوچستان

حوالے

باہرلےجوڑ
گٹھ:قوم قبیلے
گٹھ:بلوچستان

 ماخذ 
بلوچستان گزیٹیر

م کے پیکولین ۔ بلوچ