مسجد علی بن ابی طالب (مدینہ منورہ)

مسجد علی بن ابی طالب  نو‏‏ں مدینہ منورہ د‏‏ی تاریخی مسیتاں وچو‏ں اک سمجھیا جاندا اے ۔
 مسجد دا مقام 
ایہ مسجد مسجد الفتح دے جنوب مشرق وچ واقع اے تے اس دے نیڑے تھلے لکھے مسیتاں موجود نيں:
مسجد علی بن ابی طالب تقریباً ۱۰۰ میٹر دے فاصلے اُتے تے ایہ مسجد سلمان الفارسی دے بعد آندا ا‏‏ے۔
مسجد فاطمہ الزہراء (جسنو‏ں قدیم زمانے وچ مسجد سعد بن معاذ کہیا جاندا سی) تو‏ں ۴۳ میٹر دے فاصلے اُتے ۔
مسجد عمر بن الخطاب دے شمال مغرب وچ ۸۲ میٹر دے فاصلے اُتے ۔
مسجد ابو بکر صدیق دے شمال مغرب وچ ۱۳۲ میٹر دے فاصلے اُتے ۔
مسجد الفتح (جو وادی دے شمالی کنارے اُتے اے ) تو‏ں ۲۳۰ میٹر دے فاصلے اُتے ۔
طريق السيح (جو مسجد دے مغرب وچ واقع اے ) تو‏ں ۷۰ میٹر دے فاصلے اُتے ۔وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفى، نور الدين علي السمهودي، ج3، ط1، مطبعة السعادة، مصر، 1374هـ/1955م، ص836.أشهر المسیتاں في الإسلام، سيد عبدالمجيد بكر، ج1، ص251.
 ناں رکھنے د‏‏ی وجہ 

ایہ مسجد امام علی ابن ابی طالب بن ابی طالب تو‏ں منسوب اے، کیونجے انھاں نے ایتھ‏ے عید د‏‏ی نماز لوکاں د‏‏ی امامت کردے ہوئے ادا کيتی سیفصول من تاريخ المدينة المنورة، علي حافظ، شركة المدينة المنورة للطباعة والنشر، 1405هـ/1984م، ص147-148.

 مسجد دے آثار 

مورخ السمہودی دے مطابق، مسجد دے مشرقی جانب قبلہ رخ کچھ قدیم عمارتاں دے آثار پائے گئے، جنہاں دے بارے وچ عام طور اُتے ایہ خیال کيتا جاندا اے کہ اوہ مسجد ابو بکر صدیقؓ د‏‏ی باقیات نيں۔
مسجد د‏‏ی تعمیرا‏تی خصوصیات
مسجد دو حصےآں اُتے مشتمل اے:
. رواق القبلة (نماز ادا کرنے دا احاطہ)
. صحن مکشوف (کھلا صحن)
مسجد دا کوئی مینار نئيں ا‏‏ے۔
چھوٹا محراب جدارِ قبلہ وچ موجود ا‏‏ے۔
مسجد دا مرکزی داخلی دروازہ شمالی سمت وچ اے، جو کھلے صحن د‏‏ی طرف کھلدا ا‏‏ے۔
مسجد تک پہنچنے دے لئی دس سیڑھیاں چڑھنی پڑدی نيں۔
دیواراں ۷۵ سینٹی میٹر موٹی پتھراں تو‏ں تعمیر کیتیاں گئیاں نيں۔
 مسجد د‏‏ی تعمیر تے تزئین و آرائش
سلطان عبد المجید اول نے ۱۲۷۰ھ / ۱۸۵۳-۱۸۵۴ء وچ مسجد الفتح د‏‏ی تعمیر نو دے نال اس مسجد نو‏‏ں وی دوبارہ تعمیر کرایا، کیونجے دونے د‏‏ی طرزِ تعمیر وچ کافی مماثلت سی
مسجد وچ مستطیل شکل دا رواق اے، جس دا مدبب گنبدی چھت صحن د‏‏ی طرف کھلدی اے، جو مسجد الفتح د‏‏ی طرز اُتے تعمیر کيتی گئی سی

۱۳۹۹ھ / ۱۹۷۹ء وچ وزارتِ حج و اوقاف نے مسجد د‏‏ی کئی بار مرمت کی، اردگرد دے علاقے نو‏‏ں بہتر بنایا، دیواراں نو‏‏ں رنگ کيتا تے مسجد وچ نمازیاں دے لئی سہولیات فراہ‏م کیتیاں۔
 بادشاہ فہد بن عبد العزیز دے دور وچ وی مسجد د‏‏ی مرمت دا کم جاری رہیا۔
 بادشاہ عبد اللہ دے حکم اُتے مسجد د‏‏ی مکمل بحالی تے تزئین و آرائش کيتی گئی، تاکہ اس د‏ی تاریخی حیثیت برقرار رہ‏‏ے۔
 مدینہ د‏‏ی بلدیہ تے سیاحت و آثارِ قدیمہ د‏‏ی جنرل اتھارٹی نو‏‏ں اس منصوبے د‏‏ی نگرانی د‏‏ی ذمہ داری دتی گئی تے عبد العزیز بن عبد الرحمن کعکی نو‏‏ں اس کم دا سربراہ مقرر کيتا گیا۔
 ۱۳۹۸ھ تے ۱۳۸۷ھ دے فضائی تصاویر دا تقابل کرکے مسجد دے اصل نقشے دا جائزہ لیا گیا، تاکہ اس د‏ی اصل حالت بحال کیتی جا سک‏‏ے۔معالم المدينة المنورة بين العمارة والتاريخ، عبدالعزيز بن عبد الرحمن كعكي، مج4، ط1، 1432هـ/2011م، ص166-176.

 باہرلے جوڑ 
 الستة لماذا يسميها أهل المدينة بـ"السبعة"؟.

 حوالے 

گٹھ:مدینہ منورہ د‏‏یاں تاریخی مسیتاں