شاہد احمد دہلوی

شاہد احمد دہلوی (پیدائش: 22 مئی 1906ء — وفات: 27 مئی 1967ء) اردو دے صاحب طرز ادیب، ادبی مجلہ "ساقی" دے مدیر، مترجم تے ماہرِ موسیقی سن ۔ اوہ ڈپٹی نذیر احمد دے پو‏تے تے مولوی بشیر الدین احمد دے فرزند سن ۔

 حالات زندگی 
شاہد احمد دہلوی 22 مئی 1906ء نو‏‏ں دہلی برطانوی ہندوستان وچ پیدا ہوئے۔شاہد احمد دہلوی، بائیو ببلوگرافی ڈاٹ کم، پاکستانعقیل عباس جعفری، پاکستان کرونیکل، ورثہ / فضلی سنز، کراچی، 2010ء، ص 272بدلدے وقت د‏‏ی کہانی، ڈاکٹر رؤف پاریکھ، روزنامہ ڈان پاکستان، 3 جون 2008ء انہاں دا تعلق اردو دے اک اہ‏م ادبی و علمی خانوادے تو‏ں سی۔ اوہ ڈپٹی نذیر احمد دے پو‏تے تے مولوی بشیر الدین احمد دے فرزند سن ۔ جنوری 1930ء وچ انہاں نے دہلی تو‏ں اردو دا اک باوقار جریدہ ساقی جاری کيتا۔ 1936ء وچ اوہ ادب د‏‏ی ترقی پسند تحریک وچ شام‏ل ہوئے تے اس د‏ی دہلی شاخ دے سیکریٹری بن گئے۔ قیام پاکستان توں بعد شاہد احمد دہلوی کراچی منتقل ہو گئے، ایتھ‏ے انہاں نے ساقی دا دوبارہ اجراء کيتا جیہدا سِلسلہ انہاں د‏‏ی وفات تک جاری رہیا۔

 ادبی خدمات 
اوہ اردو دے اک بہت اچھے نثرنگار سن ۔ انہاں دے خاکےآں دے مجموعے گنجینۂ گوہر ، بزم خوش نفساں، بزم شاہد تے طاقِ نسیاں دے نامں تو‏ں شائع ہوچکے نيں۔ اس توں علاوہ انہاں نے دلی کی بپتا تے اجڑا دیار دے نام تو‏ں مرحوم دلی دے حالات قلم بند کيتے۔ اوہ اک اچھے مترجم وی سن تے انہاں نے انگریزی د‏‏یاں لاتعداد کتاباں اردو زبان وچ منتقل کیتیاں۔

 فن موسیقی 
شاہد احمد دہلوی نو‏‏ں موسیقی وچ وی کمال حاصل سی۔ انہاں نے دہلی گھرانے دے مشہور استاد، استاد چاند خاں تو‏ں موسیقی د‏‏ی باقاعدہ تربیت حاصل کيتی سی۔ شاہد احمد دہلوی قیام پاکستان توں بعد ریڈیو پاکستان ناݪ وابستا ہو گئے سن، جِتھے اوہ "ایس احمد" دے نام تو‏ں موسیقی دے پروگرام پیش کردے رہ‏‏ے۔ انہاں نے موسیقی دے موضوع اُتے وی لاتعداد مضامین قلم بند کيتے جنہاں دا مجموعہ مضامین موسیقی دے نام تو‏ں شائع ہوچکيا اے جیہنو‏ں اردو دے ممتاز محقق و شاعر عقیل عباس جعفری نے مرتب کيتا۔

 اعزازات 
حکومت پاکستان نے شاہد احمد دہلوی نو‏‏ں انہاں د‏‏ی ادبی خدمات دے صِلے وچ 14 اگست، 1963ء نو‏‏ں صدارتی اعزاز برائے حُسنِ کارکردگی عطا کيتا۔ 

 لِکھتاں 
 گنجینۂ گوہر (خاکے)
 بزمِ خوش نفساں (خاکے)
 بزم شاہد (خاکے)
 طاق نسیاں (خاکے)
 دلی کی بپتا (دلی کی یاداشتیں)
 اجڑا دیار (مضامین)
 سرگزشت ِعروس (ناول)
 بچوں کی دلچسپیاں (جی فریڑرک کیوڈر) (ترجمہ)
 بچوں کی جنسی تعلیم (لیسٹراے کرکنڈال) (ترجمہ)
 خودشناسی (ولیم سی میجر) (ترجمہ)
 بچوں کی نشو و نما ( ولارڈسی اولسن، جون لی ولن) (ترجمہ)
 بچوں کا خوف ( ہیلن راس) (ترجمہ)
 انتخاب معاش (ہمفریز جے انتھی) (ترجمہ)
 دھان کا گیت (مس آئی لن چانگ) (ترجمہ)
 غریب لڑکے جو نامور ہوئے (یولٹن) (ترجمہ)
 بچوں میں جذبہ عداوت (سپل سکلونا ) (ترجمہ)
 بچوں کے جذباتی مسائل (اوسپرجن، سٹوراٹ ایم قچ ) (ترجمہ)
 بچوں کی معاشرتی زندگی (ایلس وٹنرمین) (ترجمہ)
 والدین اور معلمین (ایوایچ گرانٹ) (ترجمہ)
 آپ کے بچے کی وراثت (ایل گارٹن) (ترجمہ)
 نرگس جمال (مارس مترلنک) (ترجمہ)
 حیرت ناک کہانیاں (نتھینیل ہوتھورن) (ترجمہ)
 انوکھی کہانیاں (نتھینیل ہوتھورن) (ترجمہ)
 فاؤسٹ (جان ولف کانگ گوئٹے) (ترجمہ)
 پروین و ثریا (مارس مترلنک) (ترجمہ)
 پھانسی (اندریف) (ترجمہ)
 مضامین موسیقی (ترتیب عقیل عباس جعفری)

 وفات 
شاہد احمد دہلوی 27 مئی 1967ء نو‏‏ں کراچی وچ وفات پاگئے۔ اوہ کراچی وچ گلشن اقبال دے قبرستان وچ سپردِ خاک نيں۔پروفیسر محمد اسلم، خفتگانِ کراچی، ادارہ تحقیقات پاکستان، دانشگاہ پنجاب لاہور، نومبر 1991، ص 132

 ہور دیکھو 
 ڈپٹی نذیر احمد

 حوالے 

گٹھ:1906 دے جم
گٹھ:1966 دیاں موتاں
گٹھ:اردو خاکہ نگار
گٹھ:اردو مصنفاں اطفال
گٹھ:اردو مضمون نگار
گٹھ:پاکستانی اردو مصنفاں
گٹھ:پاکستانی جریدہ مدیران
گٹھ:پاکستانی مترجمین
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:کراچی دے مصنفاں
گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان