عقیدہ طحاویہ

عقیدة طحاویہ (عربی: العقيدة الطحاوية) یا بیان اتقاد اہل السنۃ والجماعۃ (عربی: بیان اعتقاد اهل السنة والجماعة) دسويں صدی دے مصری لوکاں دے ذریعہ لکھے گئے سنی مسلم نظریے د‏‏ی اک مقبول عقیدے د‏‏ی کتاب ا‏‏ے۔ تے حنفی فقیہ ابو جعفر احمد طحاویؒ نے تالیف کيتی۔ Vincent J. Cornell, Voices of Islam: Voices of tradition, p 208. 

عقیدہ طحاویہ د‏‏ی متعدد مسلم اسکالرز نے تفسیراں لکھياں نيں۔ جنہاں وچ اسماعیل بن ابراہیم الشیبانیؒ (متوفی 1000) د‏‏ی تفسیر وی شام‏ل ا‏‏ے۔  ، نجم الدین منکبرسؒ (متوفی 652ھ)، شجاع الدین الترکستانیؒ (متوفی 733ھ)، سراج الدین الغزنویؒ (متوفی 773ھ)، اکمل الدین البابرتی (متوفی 786ھ)، ابن ابی العزؒ (792ھ)، عبد الغنی المیدانیؒ (متوفی 1298ھ)، عبداللہ الحریریؒ (متوفی 1429ھ)، عمر عبداللہ کاملؒ (متوفی 1429ھ)۔ 1436ھ) تے سعید فودہؒ ۔ ایہ 105 کلیدی نکات اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ جو اہل السنۃ والجماعت دے عقیدہ وچ ضروری امور د‏‏ی لسٹ دیندے نيں۔

 مشمولات 
متون عقیدہ دے بوہت سارے نکات نو‏‏ں اٹھاندے نيں۔ جو ضروری امور نيں تے سنی مسلما‏ن دے عقیدے د‏‏ی وضاحت کردے نيں، تھلے لکھے موضوعات دا احاطہ کردے نيں:

 عقیدہ اہل السنۃ والجماعۃ دا بیان
 الٰہی اتحاد
 اللہ دے ابدی تے لازوال اسماء و صفات
 اللہ د‏‏ی تدبیر
 محمد (صلی اللہ علیہ وسلم) تے انہاں د‏‏ی تفصیل
 قرآن: اللہ دا ابدی کلام
 بیٹیفک ویژن
 نبی صلی اللہ علیہ وسلم دا رات دا سفر تے معراج
 بیت اللہ تے شفاعت
 اوہ عہد جو آدم علیہ السلام تے انہاں د‏‏ی اولاد تو‏ں کيتا گیا سی۔
 خدائی حکم تے پیشگی تعین
 محفوظ شدہ گولی تے قلم
 اللہ د‏‏ی مخلوق د‏‏ی صفت
 عرش تے قدماں د‏‏ی چوکی۔
 فرشتے، انبیاء تے نازل شدہ کتاباں۔
 اہل قبلہ نو‏‏ں مسلما‏ن قرار دینا
 اللہ د‏‏ی ذات دے بارے وچ بحث کرنا
 قرآن دے بارے وچ بحث کرنا
 مسلما‏ن اُتے کفر دا الزام لگانا جائز ا‏‏ے۔
 ایمان دا مفہوم
 ایمان نہ بڑھدا اے نہ گھٹتا ا‏‏ے۔
 وڈے گناہگاراں دا انجام
 مسلما‏ن د‏‏ی حیثیت
 مسلم لیڈراں دے خلاف بغاوت
 جوندے اُتے مسح کرنا
 حج تے جہاد
 گارڈین فرشتے جو صحیفہ سن ۔
 قبر تے اس د‏‏یاں ریاستاں۔
 قیامت
 جنت تے جہنم
 اوہ صلاحیت جو اعمال دے نال ا‏‏ے۔
 غلاماں دے اعمال
 میت د‏‏ی طرف تو‏ں دعا تے خیرات
 اللہ دا غضب تے رضا
 اصحاب رسولؓ نال محبت
 خلافت دا حکم
 جنت د‏‏ی بشارت دینے والے دس
 اسکالرز د‏‏ی اچھی گل کرنا
 ولی عہد دا درجہ
 آخری گھڑی۔قیامت د‏‏ی نشانیاں
 جادوگر تے کاہن
 جماعت د‏‏ی پابندی کرنا

 مخطوطات 
اسکندریہ وچ محفوظ ہوݨ والے قدیم ترین نسخے  وچ لکھے گئے سن ۔ 

 ترجمے 

 انگریزی ایڈیشن 
اس کتاب دا انگریزی وچ ترجمہ کيتا گیا اے تے عنوان دے تحت شائع کيتا گیا اے:

 اسلامی عقیدہ ، ترجمہ تے 1995 وچ IQRA انٹرنیشنل ایجوکیشنل فاؤنڈیشن نے شائع کيتا۔ 
 اسلامی عقیدہ: عقیدہ طحاویہ (نظر ثانی شدہ ایڈیشن) اقبال احمد اعظمی د‏‏ی تدوین۔ یو دے اسلامک اکیڈمی نے 2002 وچ ترجمہ تے شائع کيتا۔ 
 The Creed of At-Thawiyy (سنی عقیدہ د‏‏ی مختصر وضاحت) ، دوسرا ایڈیشن 2003 وچ The Association of Islamic Charitable Projects in USA دے ذریعہ شائع ہويا۔ 
 عقیدہ الطحاوی ، دارالعلوم دیوبند دے سابق ریکٹر قاری محمد طیب د‏‏ی تفسیر دے نال شائع ہويا۔ افضل حسین الیاس دا انگریزی ترجمہ۔ پہلی بار 2007 وچ زم زم پبلشرز نے شائع کيتا۔ 
 امام طحاوی دا عقیدہ ، ترجمہ، تعارف تے تشریح حمزہ یوسف نے کيتا۔ پہلی بار 2009 وچ Fons Vitae دے ذریعہ شائع ہويا۔
 امام طحاوی دا عقیدہ ، ترجمہ محمد ابراہیم تیموری۔ خود مترجم دے مطابق ایہ ترجمہ حمزہ یوسف تے اقبال احمد اعظمی د‏‏ی تخلیقات دا بہت ودھ مرہون منت ا‏‏ے۔
 ' عقیدہ طحاویہ (کُنڈݪ ایڈیشن)، طاہر محمود کیانی نے ترجمہ کيتا۔ پہلی بار 2012 وچ ٹی ایم کیانی نے شائع کيتا۔ 
 عقائد طحاویہ: عربی متن انگریزی ترجمہ تے تفسیر دے نال ، فہیم ہوسن نے ترجمہ تے تیار کيتا ا‏‏ے۔ اس ایڈیشن وچ اک مختصر تے سادہ تفسیر شام‏ل ا‏‏ے۔ اظہر اکیڈمی نے پہلی بار 2015 وچ شائع کيتا ا‏‏ے۔  دوسرا ایڈیشن دارالثقفہ نے 2018 وچ شائع کيتا۔ 
 امام طحاوی دا عقیدہ اسلام: اک نمائش ، امجد محمود نے ترجمہ کيتا ا‏‏ے۔ اس ایڈیشن وچ حنفی عالم، جج تے ماتریدی ماہر الٰہیات  د‏‏ی تفسیر شام‏ل ا‏‏ے۔ (متوفی 773/1372)۔ ہیریٹیج پریس دے ذریعہ پہلی بار 2020 وچ شائع ہويا۔ 

 فرانسیسی ایڈیشن 

 عقیدہ طحاویہ (La profession de foi des gens de la Sunna) ، کورینٹین پابیوٹ نے ترجمہ تے تبصرہ کيتا ا‏‏ے۔  Maison d'Ennour دے ذریعہ 2015 وچ شائع ہويا۔ 

 مالائی ایڈیشن 

 ترجمہن عقیدہ طحاویہ ، راجہ احمد مخلص الازہری نے ترجمہ کيتا ا‏‏ے۔ 

 فارسی ایڈیشن 

 عقیدہ طحاوی ، ترجمہ محمد ابراہیم تیموری، سعید احمد پالنپوری دے پیش لفظ دے نال۔
 عقیدہ طحاوی ، ترجمہ سعدی محمودی نے۔ 

 روسی ایڈیشن 

 Акыда ат-Тахавийя ، ترجمہ احمد ابو یحییٰ الحنفی دے نوٹس دے نال۔ 

 ترکی ایڈیشن 

 اہل سنت اکیدی؛ محتسر طحاوی اکدیسی شرہی ، ترجمہ  
 Tahâvî Şerhi Bâberî Tercümesi ، اکمل الدین الببرتی (متوفی 786/1384) د‏‏ی تفسیر دے نال اسمائلا فکیہ و تیلف کورولو دا ترجمہ۔ 
 طحاوی اکیدی بابرتی شرحی ، البابرتی (متوفی 786/1384) د‏‏ی تفسیر دے نال ترجمہ ازیت کاراسکال۔ 
 طحاوی اکیدیسی ببرطی شرحی ، الببرتی (متوفی 786/1384) تے  د‏‏ی تفسیر دے نال ترجمہ (d. 773/1372) از یاسین کراتاش۔ 
 اسلام اکیڈ میٹنلیری ، ترجمہ علی پیکن نے کيتا۔ 

 اردو ایڈیشن 

 شرح العقیدہ الطحاویہ، احسان اللہ شایق د‏‏ی تفسیر دے نال ترجمہ۔ 
 العسیدہ السماویہ شرح العقیدہ الطحاویہ ، ردا الحق د‏‏ی تفسیر دے نال ترجمہ۔ 
 عقائد طحاوی و العقائد الحسنۃ ، ترجمہ عبد الحمید خان سواندی۔ کتاب وچ عقیدہ دے بارے وچ دو کم شام‏ل نيں جنہاں دا ترجمہ تے اک ہی موضوع اُتے اشتراک د‏‏ی وجہ تو‏ں اک نال شائع کيتا گیا ا‏‏ے۔ پہلا عقیدہ طحاویہ اے تے دوسرا شاہ ولی اللہ د‏‏ی عقیدہ الحسنۃ ا‏‏ے۔ 

 ازبک ایڈیشن 

 عقیدہ طحاویہ شریننگ تلقیسی ، محمد انور بدخشانی د‏‏ی "تلخیس شرح عقیدہ طحاویہ" دا ترجمہ شیخ محمد صادق محمد یوسف نے کيتا ا‏‏ے۔ 

 ہور پڑھنے 

 امام طحاوی دا عقیدہ؛ 
 اسلام د‏‏ی آوازاں: روایت کيتی آوازاں، ص 208۔آئی ایس بی این 0275987337 

 ہور ویکھو 

 السواد العظام
 سنی کتاباں د‏‏ی لسٹ

 حوالے 

گٹھ:ماتریدی ادب
گٹھ:اسلامی عقائد تے اصول
گٹھ:اسلامی الٰہیات اُتے کتاباں
گٹھ:کتب فقہ حنفی
گٹھ:کتب اہل سنت
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل