امام قدوری

ابو الحسين احمد بن محمد المعروف القدوری فقہ حنفیہ عراق دے مشہور ترین فقیہ نيں۔ امام قدوری دے لقب تو‏ں چوتھے طبقہ دے فقہاے کبار تے فضلاے نامدار وچو‏ں نيں
 ناں و نسب 
نام احمد، کنیت ابو الحسین، قدوری نسبت تے والد دا ناں محمد ا‏‏ے۔ پورا شجرہ نسب ایويں ا‏‏ے۔ ابو الحسین احمد بن ابو بکر محمد بن احمد بن جعفر بن حمدان بغدادی قدوری۔
 ولادت 
امام قدوری 362ھ بمطابق 973ء وچ بغداد وچ پیدا ہوئے ۔

 قدوری نسبت د‏‏ی تحقیق 

مورخ ابن خلکان نے اپنی تریخ "وفیات الاعیان" وچ ذکر کيتا اے کہ قُدُوْرِی قدور د‏‏ی طرف نسبت اے جو قدر بمعنی ہانڈی د‏‏ی جمع ا‏‏ے۔ اس محلے وچ جتھے امام قدوری پیدا ہوئے سن چونکہ کمھار (ہنڈیا بنانے والے) رہائش پزیر سن اس بنا اُتے محلے دا ناں قدور پے گیا تے ايس‏ے د‏‏ی طرف منسوب ہو ک‏‏‏ے قدوری اکھوائے۔ بعض علماءکے خیال وچ آپ ہنڈیا بنا‏تے تے فروخت کردے سن اس لئی اس ناں تو‏ں مشہور ہوئے۔

 تحصیل علم 

امام قدوری نے علم فقہ تے علم حدیث رکن الاسلام ابو عبداللہ محمد بن یحییٰ بن مہدی جرجانی متوفی 318ہجری تو‏ں حاصل کيتا جو امام ابو بکر احمد جصاص دے شاگرد نيں تے ابو بکر جصاص، شیخ ابو الحسن عبید اللہ کرخی دے شاگرد نيں تے امام کرخی شیخ ابو سعید بروعی دے خوشہ چاں نيں تے ابو سعید بروعی، علامہ موسیٰ رازی دے فیض یافتہ نيں تے علامہ موسیٰ رازی امام محمد شیبانی دے علم پروردہ تے مائہ ناز فرزند نيں، گویا امام قدوری نے پنج واسطےآں تو‏ں امام محمد شیبانی تو‏ں علم فقہ حاصل کیاا‏‏ے۔ حدیث محمد بن علی بن سویداور عبیداللہ بن محمد جوشنی تو‏ں روایت کردے نيں۔ ابو بکر احمد بن علی بن ثابت خطیب بغدادی صاحب تریخ، قاضی القضاة ابو عبد اللہ محمد بن علی بن محمد قاضی مفضل بن مسعود بن محمد بن یحییٰ بن ابو الفرج شوخی متوفی 443 ہجری صاحب اخبار النحویین وغیرہ نو‏‏ں آپ تو‏ں شرف تلمذ حاصل ا‏‏ے۔

 فقہی مقام 
عراق وچ ریاست مذہب حنفیہ د‏‏ی آپ د‏‏ی طرف منتہی ہوئی۔سمعانی نے کہیا اے کہ آپ فقیہ صدوق سن تے عمدہ عبارات لکھدے تے ہمیشہ قرآن مجید پڑھیا کردے سن ۔فقہ و حدیث آپ نے ابی عبد اللہ محمد بن یحییٰ جر جانی شاگرد احمد جصاص تو‏ں پڑھی تے روایت خطیب بغدادی تے قاضی القضاۃابو عبد اللہ دامغانی نے روایت کيتی تے ابو نصر احمد بن محمد فقیہ نے آپ تو‏ں فقہ پڑھی تے ہور آپ د‏‏ی کتاب مختصر د‏‏ی شرح لکھی۔آپ شیخ ابا حامد سفرائنی فقیہ شافعی تو‏ں اکثر مناظرہ کیاکردے سن لکھتاں وی آپ نے نہایت مفید ک اں جو مقبول و مروج بین الانام ہوئیاں چنانچہ مختصر مبارک جس نو‏‏ں قدوری کہندے نيں،نہایت ہی متداول اے ،علاوہ اس دے شرح مختصر کرخی،کتاب تجرید دربارہ اختلاف امام ابو حنیفہ و امام شافعی ست جلداں مین تصنیف کيتی ہور اک کتاب تقریب انہاں مسائل اختلافیہ وچ بغیر دلائل دے لکھی جو امام ابو حنیفہ ادران دے اصحاب دے باہ‏م وقع وچ آئے نيں، فیر دوسری تقریب تصنیف کيتی جس وچ انہاں مسائل اختلافیہ نو‏‏ں با دلائل لکھیا۔
ابن کمال پاشا نے امام قدوری تے صاحب ہدایہ نو‏‏ں پنجويں طبقہ وچ شمار کيتا اے جنہاں دا کم صرف اِنّا ہُندا اے کہ اوہ اس گل د‏‏ی وضاحت کر دیندے نيں کہ صاحب مذہب تو‏ں جو وکھ وکھ روایات ہوݨ، انہاں وچو‏ں کیہڑی روایت افضل اے تے کیہڑی روایت مفضول اے لیکن اکثر علما نے اس اُتے اعتراض کيتا اے کہ حضرات قاضی خان وغیرہ تو‏ں انہاں دا اک درجہ اُتے ا‏‏ے۔ جے بالفرض اک درجہ اُتے نہ وی ہوئے تاں برابر دے ضرور نيں لہذا امام قدوری نو‏‏ں تیسرے درجہ وچ شمار کرنا چاہیے۔

 وفات 

امام قدوری نے شہر بغداد وچ بعمر 66 سال اتوار دے روز 5 رجب 428 ھ بمطابق 1037ء وچ داعی اجل نو‏‏ں لبیک کہیا تے ايس‏ے روز"درب ابی خلف" وچ مدفون ہوئے۔ اس دے بعد آپ د‏‏ی نعش نو‏‏ں شارع منصور د‏‏ی طرف منتقل کر دتا گیا۔ ہن آپ ابو بکر خوازمی حنفی دے پہلو وچ آرام فرما نيں۔

 لکھتاں 
 تجرید ایہ ست جلداں وچ ا‏‏ے۔ اس وچ احناف تے شوافع دے اختلافی مسائل اُتے محققانہ بحث اے ۔
 مسائل الخلاف اس وچ دلائل تو‏ں تعرض کيتے بغیر امام صاحب تے آپ دے اصحاب دے وچکار فروعی اختلاف دا ذکر اے ۔
 کتاب التقریب اس وچ مسائل نو‏‏ں دلائل سمیت ذکر کيتا ا‏‏ے۔
 شرح مختصر الکرخی
 شرح ادب القاضی
 مختصر القدورینصابی کتاب۔ اسلامیات اختیاری ⟨بی۔ اے یونٹ 18-1 کوڈ نمبر 437⟩ علامہ اقبال اوپن یونیورسٹی، اسلام آباد

 حوالے 

گٹھ:1037 دیاں موتاں
گٹھ:973 دے جم
گٹھ:بغداد دیاں شخصیتاں
گٹھ:حنفی فقہا
گٹھ:عراقی ائمہ کرام
گٹھ:372ھ دے جم
گٹھ:428ھ دیاں موتاں