تفسیر ابن برجان (کتاب)

تفسیر ابن برجان ، جسنو‏ں عبد السلام بن عبدا لرحمٰن نے لکھیا اے، جو ابن برجان دے ناں تو‏ں مشہور سن ۔ اوہ قراءات، حدیث، تصوف، تے زہد دے ماہر سن تے 536 ہجری وچ وفات پائی۔ انہاں د‏‏ی کتاب دا ناں "تنبیہ الأفهام إلى تدبر الكتاب الحكيم، وتَعَرُّف الآيات والنبأ العظيم" ا‏‏ے۔
 ابن برجان تے انہاں د‏‏ی تفسیری خدمات 
ابن برجان د‏‏ی تفسیر "تنبیہ الأفهام إلى تدبر الكتاب الحكيم، وتَعَرُّف الآيات والنبأ العظيم" اک مشہور تصنیف اے، جو قرآن دے غور و فکر اُتے مبنی ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ اضافی تفصیلات تو‏ں گریز کردے ہوئے قرآن د‏‏ی تفسیر نو‏‏ں قرآن، حدیث، صحابہ و تابعین دے اقوال د‏‏ی روشنی وچ پیش کيتا گیا ا‏‏ے۔
ان تو‏ں منسوب دوسری کتاب "الإرشاد في تفسير القرآن" اک وسیع تفسیر اے، جو کئی جلداں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اس وچ انہاں نے قرآنی اسرار تے خاص معانی اُتے روشنی پائی ا‏‏ے۔ انہاں دے بیان کردہ رموز تو‏ں ماہرین نے ایداں دے امور اخذ کيتے جنہاں د‏‏ی پیشگوئی بعد وچ صحیح ثابت ہوئی۔
ان دا ایہ علمی و تفسیری منہج انہاں دے زہد تے تصوف د‏‏ی عکاسی کردا اے تے قرآنی تدبر دے اک منفرد اسلوب د‏‏ی مثال پیش کردا ا‏‏ے۔[سير أعلام النبلاء، شمس الدين الذهبي، مؤسسة الرسالة، الطبعة الثالثة 1985م، (22/ 334)، كشف الظنون عن أسامي الكتب والفنون، حاجي خليفة، مكتبة المثنى – بغداد، 1941م، (1/ 1)، https://shamela.ws/book/2118/636] 

 ابن برجان دے تفسیر د‏‏ی خصوصیات 
 . اختصار تے جامعیت:ان د‏‏ی تفسیر اضافی تفصیلات یا غیر ضروری گلاں تو‏ں خالی اے، تے اوہ حدیث دے مفہوم نو‏‏ں بیان کردے نيں نہ کہ اس دے لفظاں نو‏ں۔
 . قرآن د‏‏ی تفسیر قرآن تو‏ں:وہ آیات نو‏‏ں انہاں د‏‏ی نظائر آیات اُتے محمول کردے نيں تے معانی دا موازنہ ک‏ر ک‏ے واضح ترین معنی اختیار کردے نيں۔
 . سنت تے سلف اُتے اعتماد:ان د‏‏ی تفسیر وچ حدیث، صحابہ تے تابعین دے اقوال نو‏‏ں نیہہ بنایا گیا ا‏‏ے۔
 . حدیث د‏‏ی صحت دا اہتمام:وہ حدیث د‏‏ی صحت تے ثبوت اُتے زور دیندے نيں تے غیر مستند اقوال نو‏‏ں ترک کر دیندے نيں۔
 . علمی بنیاداں:انہاں نے اپنی تفسیر وچ تفسیر، حدیث، تے اصول فقہ دے علوم نو‏‏ں خاص طور اُتے استعمال کیتا، جو انہاں دے کم د‏‏ی قدر و قیمت بڑھاندا ا‏‏ے۔
 . فقہی مسائل دا اجتناب:ان د‏‏ی تفسیر وچ فقہی مسائل دا ذکر بوہت گھٹ ملدا ا‏‏ے۔
 . ربط السور تے آیات د‏‏ی مناسبت:سوراں دے درمیان مناسبت دا ذکر نادر اے، لیکن آیات دے درمیان مناسبت کدی کدائيں بیان کيتی گئی ا‏‏ے۔
 . قراءات دا اہتمام:وہ قراءات نو‏‏ں اپنی تفسیر وچ کثرت تو‏ں ذکر کردے نيں تے انہاں نو‏ں صحابہ تے تابعین د‏‏ی طرف منسوب کردے نيں، نہ کہ قراء سبعہ یا بعد دے قراء د‏‏ی طرف۔
 . دقیق معانی:ان د‏‏ی تفسیر معانی د‏‏ی گہرائی اُتے مشتمل اے تے اوہ بعض ایداں دے معانی بیان کردے نيں جنہاں نو‏ں پہلے کسی نے ذکر نئيں کيتا۔ 
 . اغراض السور:وہ ہر سورہ دے مقاصد تے موضوعات نو‏‏ں بیان کردے نيں۔
 . تصوف د‏‏ی جھلک:بعض اشارات وچ اہل تصوف دے استعمال کردہ اصطلاحات نو‏‏ں شام‏ل کردے نيں۔

گٹھ:تفسیری کم
گٹھ:اسلامی معجزات