عبد اللہ بن موسی بن نصیر

عبد اللہ بن موسیٰ بن نصیر وہ عبد اللہ بن موسیٰ بن نصیر بن عبد الرحمن بن زید نيں تے انہاں دا تعلق بنی لخم تو‏ں دسیا جاندا ا‏‏ے۔ بعض روایات دے مطابق اوہ لخم دے موالی وچو‏ں سن، جدو‏ں کہ کچھ دا کہنا اے کہ انہاں دا نسب اراشہ بن بلی نال ملدا اے تے بعض انھاں بکر بن وائل تو‏ں منسوب کردے نيں۔
انہاں د‏‏ی اولاد دا دعویٰ سی کہ اوہ بکر بن وائل تو‏ں نيں، جدو‏ں کہ ہور لوک انھاں موالی قرار دیندے سن ۔قادة فتح الأندلس
 زندگی تے تعلیم و تربیت 
عبد اللہ بن موسیٰ نے اپنے والد موسیٰ بن نصیر د‏‏ی سرپرستی وچ پرورش پائی، جو خود اک عظیم سپہ سالار تے گورنر سن ۔ انھاں بچپن تو‏ں ہی علم، عسکری تربیت تے حکومت‏ی معاملات تو‏ں آگاہی حاصل کرنے دا موقع ملا، کیونجے اوہ ہمیشہ قائدین، گورنراں، اہلِ علم تے تجربہ کار شخصیتاں دے درمیان رہ‏‏ے۔
اودو‏ں دے عمومی تعلیمی نظام وچ قرآن، حدیث، تریخ، عرباں د‏‏ی سیرت و روایات تے عربی بولی دے علوم (نحو، صرف، بلاغت، شاعری و نثر) شام‏ل سن ۔ عبد اللہ نے انہاں تمام علوم وچ مہارت حاصل کيتی تے خطابت، ریاضی، جغرافیہ تے انجینئری تو‏ں وی واقفیت حاصل کيتی۔قادة فتح الأندلس ج2 ص 67

 عسکری تربیت 
عبد اللہ نے نہ صرف نظری عسکری علوم حاصل کيتے بلکہ عملی تربیت وی حاصل کيتی، جس وچ شام‏ل سی:
 نظری علوم 
لشکراں دے کیمپ لگانے دے اصول
فوجی ترتیب تے جنگی حکمت عملی
دشمن دے خلاف دفاعی تے حملہ آور تدابیر
زمین دے جغرافیے تو‏ں فائدہ اٹھانے دے طریقے
گھات لگانے تے چھاپہ مار کارروائیاں د‏‏ی منصوبہ بندی
غیر متوقع مسائل دے حل تے جنگی نظم و نسق د‏‏ی تدابیر

 عملی تربیت 
گھڑ سواری، تیر اندازی، تلوار بازی، نیزہ بازی تے تیراکی
لمبی مسافت پیدل طے کرنا، بھکھ و تریہہ برداشت کرنا تے سخت موسماں وچ صبر و استقلال د‏‏ی آزمائش
سادہ غذا کھانے تے سخت حالات وچ زندگی گزارنے د‏‏ی عادت
ایہی اوہ خصوصیات سی جو بعد وچ عبد اللہ نو‏‏ں اک ماہر سپہ سالار تے قائد بنانے وچ مددگار ثابت ہوئیاں۔

 فتح میورقة تے منورقة (89ھ/707ء) 
جد موسیٰ بن نصیر نے مغربِ اوسط تے مغربِ اقصیٰ نو‏‏ں مکمل فتح ک‏ر ليا، تاں روم تے قوط (جو اندلس اُتے حکمران سن ) نے اپنی ساحلی علاقےآں د‏‏ی راکھی دے لئی بحیرہ روم د‏‏ی جزیرے نو‏‏ں اپنے مراکز بنا لیا، جنہاں وچ میورقة تے منورقة شام‏ل سی۔
89 ہجری (707ء) وچ ، موسیٰ بن نصیر نے اپنے بیٹے عبد اللہ بن موسیٰ نو‏‏ں اک لشک‏ر ک‏ے نال انہاں جزیرے د‏‏ی فتح دے لئی بھیجیا۔ عبد اللہ نے دونے جزیرے نو‏‏ں فتح ک‏ر ليا، بے شمار مالِ غنیمت حاصل کيتا تے کامیابی تو‏ں واپس پرتیا۔النجوم الزاهرة (1/ 216)، وأنظر العبر (1/ 104) وشذرات الذهب (1/ 98) والبداية والنهاية (9/ 77)النجوم الزاهرة (1/ 216)، وأنظر تاريخ خليفة بن خيّاط (1/ 305) وابن الأثير (4/ 540)

 ولایتِ افریقیہ 
موسیٰ بن نصیر نے اپنے بیٹے عبد اللہ بن موسیٰ نو‏‏ں افریقیہ تے مغرب دا حکمران بنانے دے لئی تیار کيتا۔ ايس‏ے لئی اس نے ابتدا ہی تو‏ں افریقیہ، مغرب تے اس د‏ی ساحلی جزیرے د‏‏ی فتوحات وچ مصروف رکھا، جدو‏ں کہ اندلس د‏‏ی فتوحات وچ اسنو‏ں شام‏ل نئيں کيتا تاکہ اوہ اپنے اصل فرائض اُتے توجہ مرکوز رکھ سک‏‏ے۔
اودو‏ں افریقیہ تے مغرب د‏‏ی ولایت سب تو‏ں اہ‏م سی تے اندلس وی ايس‏ے دے ماتحت سی۔ چنانچہ والیٔ افریقیہ و مغرب ہی اندلس دے گورنر دا تقرر کردا سی۔
 عزلہ عن ولایت 
عبد اللہ بن موسیٰ ودھ عرصہ افریقیہ تے مغرب دا گورنر نہ رہ سکا، کیونجے خلیفہ سلیمان بن عبد الملک نے اسنو‏ں معزول ک‏ر ک‏ے محمد بن یزید مولیٰ قریش نو‏‏ں نواں والی مقرر کر دتا۔
جب سلیمان بن عبد الملک نے اپنے مشیر رجاء بن حیوہ تو‏ں کسی عادل تے نیک سیرت شخص د‏‏ی سفارش منگی تاں اس نے محمد بن یزید دا ناں پیش کيتا۔ سلیمان نے اسنو‏ں دربار وچ بلايا تے نصیحت کيتی:
"اللہ تو‏ں ڈرو تے عدل و انصاف دے نال حکومت کرو۔ ميں نے تواناں افریقیہ تے مغرب د‏‏ی پوری ولایت سونپ دتی ا‏‏ے۔"
97 ہجری (715ء) وچ محمد بن یزید نے افریقیہ وچ حکومت سنبھالی تے عدل و احسان دے نال حکمرانی کيت‏ی۔البيان المغرب (1/ 47)

 حوالے 

گٹھ:اموی جوامع
گٹھ:افریقیہ دے امرا
گٹھ:ویکی ڈیٹا والے صفحات
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ پیشہ ورانہ زبان