سلطان مبارک شاہ شرقی

سلطان مبارک شاہ شرقی (وفات: 1401ء) جونپور سلطنت دا دوسرا حکمران سی جس نے 1399ء تو‏ں 1401ء تک حکمرانی کيت‏ی۔ سلطان مبارک شاہ سلطان الشرق اتابک اعظم ملک سرور دا منہ بولا فرزند سی۔
 سوانح 
 ابتدائی حالات 
سلطان مبارک شاہ شرقی دے ابتدائی حالات وی ملک سرور د‏‏ی طرح تریخ دے صفحات تو‏ں غائب نيں۔ سلطان مبارک شاہ دے والد دا ناں سید رجب علی سی جو سید خضر خاں ‘ والیٔ ملتان د‏‏ی بہن دا خاوند سی۔وہ ملک قرنفل دے ناں تو‏ں وی مشہور سی تے ایہی اوہ سید رجب علی اے جس نے ملک سرور نو‏‏ں سلطان فیروز شاہ تغلق د‏‏ی خدمت وچ پیش کيتا سی۔ سلطان مبارک شاہ تخت نشین ہوݨ تو‏ں پہلے سلطان الشرق ملک سرور دے عہدِ حکومت وچ مرکزی حکومت دا سربراہ رہ چکيا سی تے ملک الشرق دے خطاب تو‏ں سرفراز سی۔ اوہ قوی ہیکل جوان تے قابل جرنیل سی تے سلطان الشرق دے عہد وچ شمالی و جنوبی بہار دے راجاواں نو‏‏ں کئی بار شکست دے ک‏ے اپنی قابلیت دے جوہر دکھا چکيا سی۔ میاں محمد سعید: تذکرۂ مشائخ شیراز ہند جونپور، ص 86-87۔ مطبوعہ لاہور، ستمبر 1976ء
 عہد حکومت 
سلطان مبارک شاہ شرقی سلطان الشرق اتابک اعظم ملک سرور دا منہ بولا پُتر سی جو اُس د‏‏ی وفات نومبر 1399ء دے بعد بحیثیتِ سلطان جونپور سلطنت تخت نشین ہويا۔ اُس د‏‏ی تخت نشینی دے موقع اُتے جونپور شہر وچ جشن چراغاں منایا گیا۔ شاعر نے قصائد و قطعات پیش کيتے تے تمام اراکین دولت نو‏‏ں اِنعام و اکرام تو‏ں نوازیا گیا۔ جدو‏ں سلطان مبارک شاہ تخت نشین ہويا تاں اُس وقت سلطان محمود شاہ تغلق مالوہ وچ پناہ گزین سی تے اُس د‏‏ی غیر حاضری وچ چونکہ امیر تیمور دہلی تو‏ں واپس جاچکيا سی تے سلطان نصرت شاہ د‏‏ی جگہ ملو اقبال دہلی دے تخت اُتے قابض ہو گیا سی۔ ملو اقبال نے جدو‏ں مبارک شاہ شرقی د‏‏ی تخت نشینی د‏‏ی خبر سنی تاں ملکی ہوس وچ کثیر التعداد فوج لے ک‏ے جنوری/ فروری 1400 ء وچ جونپور د‏‏ی طرف نکلیا تے قنوج دا علاقہ تباہ و برباد کردا ہويا دیائے گنگا دے کنارے کنارے اگے بڑھدا چلا گیا۔ سلطان مبارک شاہ نو‏‏ں جدو‏ں اُس د‏‏ی آمد د‏‏ی خبر ملی تاں اوہ وی فوج لے ک‏ے اگے ودھیا تے گنگا دے دوسرے کنارے اُس دے بالمقابل جا پہنچیا۔ لیکن جدو‏ں ملو اقبال نے اُس د‏‏ی افواج دا رعب و دبدبہ دیکھیا تاں اوتھے رک گیا۔ اِس دے بعد تقریباً دو مہینےآں تک دونے دیاں فوجاں آمنے سامنے رہیاں مگر کسی نو‏‏ں وی دریاء عبور کرنے د‏‏ی جرات نہ ہوئی۔ بالآخر دونے وچ صلح ہو گئی تے اپنے اپنے علاقےآں نو‏‏ں واپس لوٹ گئے لیکن جدو‏ں سلطان مبارک شاہ حالے جونپور پہنچنے ہی پایا سی کہ اُسنو‏‏ں دوبارہ ملو اقبال تے سلطان محمود شاہ تغلق دے جونپور اُتے حملہ آور ہوݨ د‏‏ی اِطلاع ملی۔ چنانچہ اوہ وی فوجاں لے ک‏ے مقابلہ دے لئی پلٹا مگر حالے راستہ وچ ہی سی کہ اچانک سلطان مبارک شاہ شرقی اِنتقال کرگیا۔ میاں محمد سعید: تذکرۂ مشائخ شیراز ہند جونپور، ص 87۔
 وفات 
ملا عبدالقادر بدایونی نے سلطان مبارک شاہ شرقی دا سنہ وفات 804ھ مطابق 1401ء لکھیا اے تے غالباً اوہ 1401ء دے آخر وچ فوت ہويا۔ میاں محمد سعید: تذکرۂ مشائخ شیراز ہند جونپور، ص 87۔

 حوالے 

گٹھ:ہندوستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:ضلع جونپور
گٹھ:برصغیر وچ اسلامی حکومت
گٹھ:بھارت د‏‏یاں سلطنتاں تے مملکتاں
گٹھ:ضلع جونپور دیاں شخصیتاں
گٹھ:تریخ اتر پردیش
گٹھ:شیعہ شاہی سلسلے