التوحید (ابن خزیمہ)

کتاب التوحید امام محمد بن اسحاق بن خزیمہ الشافعی نیشاپوری (223ھ - 311ھ) د‏‏ی اک کتاب اے جو عقیدہ اسلامی دے موضوع اُتے لکھی گئی ا‏‏ے۔ ایہ کتاب خاص طور اُتے اشاعرہ تے معتزلہ دے رد وچ لکھی گئی، جتھے اوہ انہاں صفاتِ الٰہیہ دے اثبات اُتے زور دیندے نيں جنہاں نو‏ں اشاعرہ رد کردے نيں، جداں: چہرہ، ہتھ تے پیر د‏‏ی صفات۔ مصنف نے انہاں صفات دے اثبات اُتے مستقل ابواب قائم کيتے نيں۔ فیر انھاں نے افعالی صفات جداں کہ ہنسنا، عرش اُتے استواء تے نزول اُتے ابواب قائم کيتے،فتوى بعنوان: نصيحة وتوجيه حول بعض الكتب المفيدة، موقع ابن باز 
جنہاں د‏‏ی تاویل اشاعرہ کردے نيں۔ فیر انھاں نے صفتِ کلام اُتے گفتگو د‏‏ی کہ اللہ جدو‏ں چاہے تے جو چاہے بولدا اے تے اس مقام اُتے اشاعرہ د‏‏ی اس رائے دا رد کيتا کہ اللہ دا کلام صرف نفسی ا‏‏ے۔ اس دے بعد مومنین دے لئی اللہ تعالیٰ دے دیدار دا اثبات کیتا، جس وچ اوہ معتزلہ دا رد کردے نيں۔ فیر انھاں نے شفاعت دے اثبات اُتے ابواب باندھے۔ ايس‏ے طرح سابقہ قضا و قدر تے بندےآں دے افعال دے وقوع تو‏ں پہلے انہاں دے مقررہ انداز اُتے وی گفتگو کيتی۔كتاب التوحيد لابن خزيمة واعتقاد أهل الحديث، مركز سلف للبحوث والدراسات  .التعليق على كتاب التوحيد لابن خزيمة، لابن باز 

 کتاب دے متعلق اقوال 
 ابن کثیر دمشقی نے ذکر کيتا اے کہ انہاں دے زمانے وچ اس کتاب نو‏‏ں قبولیت حاصل سی اوہ کہندے نيں: "ابو مسلم اللیثی البخاری محدث نے امام ابن خزیمہ د‏‏ی کتاب ’التوحید‘ حاضرین دے مجمع وچ پڑھی، جس وچ وزیر ابن جہیر، فقہا تے اہل کلام موجود سن تے سب نے اس تو‏ں اتفاق دا اظہار کيتا۔ "البداية والنهاية، ثم دخلت سنة ستين وأربعمائة من الهجرة النبوية، الجزء السادس عشر، صـ 14، دار عالم الكتب، سنة النشر: 1424هـ / 2003م 
 امام ذہبی نے ابن خزیمہ اُتے حدیثِ صورت د‏‏ی تاویل کرنے اُتے نکیر د‏‏ی تے کہیا: "ان د‏‏ی کتاب التوحید اک وڈا مجلد اے تے انھاں نے اس وچ حدیثِ صورت د‏‏ی تاویل د‏‏ی اے، پس جو کچھ صفات د‏‏ی تاویل کرے، اُسنو‏‏ں معذور سمجھیا جائے۔ البتہ سلف نے تاویلات وچ نئيں پيا، بلکہ ایمان لایا، خاموش رہیا تے علم اللہ تے اس دے رسول دے سپرد کيتا۔ "سير أعلام النبلاء، الطبقة السابعة عشر، ابن خزيمة 
 اس کتاب د‏‏ی شرح بوہت سارے معاصر علما نے کی، جداں: محمد حسن عبد الغفار، صالح العبود، مصطفیٰ العدوی تے ابن باز۔شرح كتاب التوحيد لابن خزيمة - محمد حسن عبد الغفار 
 اشاعرہ نے اس کتاب اُتے تنقید کی، جنہاں وچ پیش پیش فخر الدین رازی سن، جنھاں نے اسنو‏ں "کتاب الشرك" (شرک د‏‏ی کتاب) قرار دتا۔شرح كتاب التوحيد لابن خزيمة (مرئي)، مصطفى العدوي 

 حوالے 

گٹھ:دسويں صدی د‏‏یاں عربی کتاباں
گٹھ:اہل سنت و جماعت د‏‏ی عقائد اُتے کتاباں
گٹھ:ویب آرکائیو سانچے مع وے بیک روابط
گٹھ:ویکی ڈیٹا والے صفحات
گٹھ:مرکزی موضوع ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ