منی لال دیویدی

منیلال نبھبھائی دویدی (۲۶ ستمبر ۱۸۵۸ – ۱ اکتوبر ۱۸۹۸) برطانوی ہند دا اکّ گجراتی-بولی دا لکھاری، فلسفی، اتے سماجی مفکر سی، جسنوں ساہتی حلقیاں وچ عام طور اُتے منیلال کیہا جاندا اے۔ اوہ ۱۹ویں صدی دے گجراتی ساہت وچ اکّ بااثر شخصیت سی، اتے اوہ کئی گجراتی لکھاریاں اتے اساتذہ وچوں اکّ سی جو سماجی سدھاراں اتے بحث وچ شامل سن، عورتاں دی حالت، بال ویاہ، اتے ایہہ سوال کہ کی بیواواں دوبارہ ویاہ کر سکدیاں ہن۔ اسنے پوربی رہتل نوں اچّ اعزاز وچ رکھیا، اتے مغربی رہتل دے اثر دا خلاف کیتا، اکّ اجیہی حالت جس نے اسنوں اکّ گھٹ قدامت پسند نظرئیے دے دوجے سماج سدھارکاں نال ٹکراء وچ لیایا۔ اوہ اپنے آپ نوں "مذہبی لیہاں اُتے سدھارک" مندا سی۔

منیلال دیاں لکھتاں پنڈت یگ، جاں "مفکر یگ" نال متعلق ہن - اکّ سماں جس وچ گجراتی لکھاریاں نے ہم عصر بھارتی پچھان نوں مڑ متاثر کرن لئی اپنے روائتی ساہت، سبھیاچار اتے دھرم دی پڑچول کیتی جدوں ایہہ بستیوادی حکمرانی دے ماتحت پیش کیتے گئے بااثر مغربی ماڈل توں چیلنج دے ماتحت سی۔ ۔ اس دیاں رچناواں وچ ادویت (غیر-دویت) فلسفے دے حوالہ وچ پیار دے موضوع اُتے کویتاواں دا مجموعہ، آتمنمنجن شامل اے؛ کانتا، سنسکرت اتے انگریزی ناٹکی تکنیکاں دا سمیل کرن والا ناٹک؛ نروسنگھاوتار، سنسکرت ناٹکی پرمپراواں اُتے مشتمل ناٹک؛ پرنونمیا، یوگا اتے رہسواد دا مطالعہ؛ اتے سدھانتسار، دنیا دے مذہبی درشناں دی اکّ تریخی تنقید اے۔ شنکر دے ادویت فلسفے وچ اس دے یعقین نے اس دے فلسفی وچار لئی بنیادی بنیاد حاصل کیتا۔ اسنوں ۱۸۹۳ وچ شکاگو وچ منعقد عالمی دھرم دی پہلی پارلیمینٹ وچ اکّ پیپر پیش کرن لئی سدا دتا گیا سی، پر مالی وچاراں نے اتھے اسدی بھاگی داری؉ نوں ناممکن بنا دتا سی۔

منیلال دے وشواساں نے اسنوں مرداں اتے عورتاں نال اپنی دوستی وچ سنپورنتا اتے پیار دی کھوج کرن لئی اگوائی کیتی، حالانکہ اوہ اکثر اپنے تزربیاں توں مایوس ہندا سی۔ اسنے تیرھاں سال دی عمر وچ ویاہ کروا لیا اتے اس دے دو بچے ہوئے، پر اسدی بیوی اسنوں ۱۸۹۰ وچ چھڈّ گئی۔ اسنے عورتاں نال کئی جنسی تعلق بنائے سن، اتے ویشواواں دا دورہ وی کیتا سی، جتھے اسنوں سپھلس ہویا سی۔ اوہ ساری عمر گمبھیر بیماریاں توں پیڑت رہا اتے ۴۰ سال دی عمر توں پہلاں ہی اسدی موت ہو گئی۔ جدید گجراتی ساہت دے موڈھی نرمد نے منیلال نوں اپنا انٹیکجوئل وارث منیا۔ منیلال نے ماسک پریمودا اتے سدرشن وچ اپنیاں لکھتاں راہیں نرمد دی سوچ دا پھلار کیتا، جسنوں اسنے ۱۸۸۵ توں اپنی موت تک اڈیٹیڈ کیتا۔

 جیونی 
منیلال نبھبھائی دویدی دا جم ۲۶ ستمبر ۱۸۵۸ نوں نڈیاد، گجرات وکھے اکّ ستھودرا نگر پروار کول ہویا سی۔ اس دے دادا، بھائیلال دوے، نے منیلال دے پتا، نبھبھائی نوں گیاراں ہزار روپئے اتے اکّ گھر چھڈّ دتا، جو اکّ شاہوکار وجوں اتے کدے اکّ مندر دے پجاری وجوں کم کردے سن۔ نبھبھائی دی پڑھائی بہت گھٹ سی پر اوہ چاہندا سی کہ اسدا بیٹا کلرک وجوں کم کرن لئی کافی سکھے، اتے اس لئی اسنوں چار سال دی عمر توں سکول جان لئی کیہا گیا۔
alt=Building of Elphinstone College, Bombay|thumb| منیلال نے ۱۸۸۰ وچ ایلپھنسٹن کالج توں اپنی بیچلر آف آرٹس حاصل کیتی۔
alt=Building of Shamaldas College, Bhavnagar|thumb| سمالداس کالج، بھاونگر
اسنے سیکنڈری سکول وچ چنگی ترقی دکھائی؛ اوہ دوجے سٹینڈرڈ دی سالانہ امتحان وچ پہلا تھاں حاصل کیتا اتے اکّ انعام جتیا۔ اس دے استاد نے اسنوں چوتھی جماعت وچ ترقی دے دتی، پر منیلال ترقی توں ناخوش سی اتے اسنے تیجی جماعت وچ واپس جان دی بینتی کیتی۔ اوہ سنسکرت اتے جیومیٹری وچ نپن نہیں سی، اتے ۱۸۷۵ وچ اپنی دسویں دی امتحان وچ سنسکرت وچ فیل ہو گیا سی۔ حالانکہ، اوہ اگلے سال بمبے یونیورسٹی دیاں پریکھیاواں وچ دوجے تھاں اُتے رہا، جیمز ٹیلر انعام جتیا۔

اسنے ۱۸۷۷ وچ ایلپھنسٹن کالج وچ داخلہ لیا اتے ۱۸۸۰ وچ اتہاس اتے سیاست وچ بیچلر آف آرٹس نال گریجوایشن کیتی۔ اپنے پیؤ ولوں مزدوری کماؤن دے دباء ہیٹھ، اسنے کالج چھڈّ دتا اتے اکّ آٹوڈڈیکٹ وجوں اپنی ماسٹر آف آرٹس دی پڑھائی پوری کیتی۔ اوہ نڈیاد واپس آ گیا اتے جولائی ۱۸۸۰ وچ سرکاری ہائی سکول وچ معاون استاد بن گیا۔ ۱۸۸۱ وچ، اس دی بدلی لڑکیاں دے سکولاں دے ڈپٹی ایجوکیشن انسپیکٹر وجوں بمبئی کر دتی گئی۔ اوہ ۱۸۸۵ وچ بھاونگر دے سمالداس کالج وچ سنسکرت دے پروفیسر وجوں شامل ہوئے پر صحت سمسیاواں کارن ۱۸۸۹ وچ ریٹائرڈ ہو گئے۔ نومبر ۱۸۹۲ توں جولائی ۱۸۹۳ تک، اوہ پاٹن، گجرات وکھے رہا اتے جین لائبریریاں توں دو ہزار توں ودھ ہتھ-لکھتاں دی لسٹ تیار کردا رہا۔ اس دے نتیجے وجوں بڑودا راج پراتتو ڈیپارٹمنٹ دا قیام ہوئی، جسدا اوہ دسمبر ۱۸۹۳ توں جولائی ۱۸۹۵ تک مکھی رہا۔
حوالے

 سروت 






























گٹھ:19ویں صدی دے بھارتی فلسفی
گٹھ:موت 1898
گٹھ:جم 1858
گٹھ:بھارتی مرد ناول کار
گٹھ:گجراتی لکھاری
گٹھ:۱۹ویں صدی دے بھارتی فلسفی
گٹھ:موت ۱۸۹۸
گٹھ:جم ۱۸۵۸
گٹھ:Articles with hAudio microformats