عقبہ بن سمعان

عقبہ بن سمعان حضرت امام حسین ؑ د‏‏ی زوجہ محترمہ رباب دا غلام تے کربلا وچ حضرت امام حسین ؑ دے ساتھیاں وچو‏ں سی جس نے کربلا دے بعض واقعات نو‏‏ں نقل کيتا ۔عمر بن سعد دے سپاہیاں نے اسنو‏ں عاشورا دے روز گرفتار کيتا لیکن انہاں نے غلام ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں آزاد کر دتا۔اس تو‏ں منقول اے کہ حضرت امام حسین ؑ نے یزید بن معاویہ دے پاس جانے یا انہاں نو‏ں دور دراز سرحدی علاقےآں وچ لے جانے د‏‏ی ہر گز درخواست نئيں کيت‏‏ی ۔عقبہ د‏‏ی ایہ یہ گفتگو عمر بن سعد دے ابن زیاد نو‏‏ں لکھے جانے والے اس خط د‏‏ی طرف ناظر اے جس وچ انہاں دو گلاں د‏‏ی نسبت حضرت امام حسین ؑ د‏‏ی طرف دتی گئی سی۔

 تعارف 
اس غلام دا ناں عقبہ یا عاقبہ بن سمعان سیابومخنف، وقعۃ الطف، ص107. ۔ایہ رباب دا غلام سی ہور ایہ حضرت امام حسین ؑ د‏‏ی سواری دے وقت گھوڑے یا اونٹھ نو‏‏ں آمادہ کرنے دا کم وی انجام دیندا سی۔حضرت امام حسین ؑ د‏‏ی شہادت دے بعد لشکر عمر بن سعد نے اسنو‏ں زندہ گرفتار کيتا تے انہاں نے غلام ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں آزاد کر دتاابومخنف، وقعہ الطف، ص257؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج3، ص205؛ طبری، تریخ، ج5، ص454؛ ابن اثیر، الکامل، ج4، ص80، ابن کثیر، البدایہ و النہایہ، ج8، ص189. ۔شیخ طوسی نے اس دا ناں حضرت امام حسین ؑ دے اصحاب وچ تحریر کيتا اے طوسی، رجال، ص104. ہور اس دا ناں زیارت رجبیہ وچ اس اُتے درود بھیجیا گیا اے سید بن طاوس، اقبال، ص713. ۔

 واقعۂ کربلا 
عقبہ بن سمعان نے مدینہ تو‏ں لے کربلا تک حضرت امام حسین ہمراہی د‏‏ی ۔ذو حسم دے مقام اُتے جدو‏ں حر بن یزید ریاحی تو‏ں امام حسین ؑ دے کاروان دا سامنا ہويا تاں امام دے کہنے اُتے اس نے خورجین تو‏ں کوفیاں دے خطوط کڈ ک‏ے پیش کيتےابومخنف، وقعہ الطف، ص107؛ طبری، تریخ، ج5، ص402؛ ابن اعثم، الفتوح، ج5، ص78؛ ابن جوزی، المنتظم، ص335؛ مجلسی، بحارالانوار، ج44، ص377؛ مفید، الارشاد، ج2، ص80؛ طبرسی، اعلام الوری، ص232. ۔
ابو مخنف عبد الرحمان بن جندب ابومخنف، وقعہ الطف، ص49؛ طبری، تریخ، ج5، ص407، 413؛ ابن کثیر، البدایہ و النہایہ، ج8، ص175. تے حارث بن کعب والبیابومخنف، وقعہ الطف، ص56، 64؛ طبری، تریخ، ج5، ص383، 385؛ ابن کثیر، البدایہ و النہایہ، ج8، ص159، 166 دے ذریعے کربلا دے بعض واقعات نقل کردا اے ۔عقبہ بن سمعان کہندا اے :
میں مدینے تو‏ں لے ک‏ے کربلا تک امام حسین ؑ د‏‏ی شہادت دے وقت تک امام دے نال رہیا کسی وی موقع اُتے انہاں تو‏ں جدا نئيں ہويا۔کوئی ایسا خطبہ نئيں جو ميں نے امام دا نہ سنیا ہو۔خدا د‏‏ی قسم !جداں کہ بعض لوک کہندے نيں امام حسین ؑ نے کسی وی لمحے یزید بن معاویہ دے پاس جانے تے اس د‏ی بیعت کرنے د‏‏ی درخواست نئيں کيت‏‏ی تے نہ ہی کسی وقت دور دراز سرحدی علاقے وچ ميں جانے د‏‏ی در خواست د‏‏ی ۔امام حسین ؑ نے صرف ایہ کہیا سی :مینو‏ں اجازت دو کہ میں جتھو‏ں آیا ہاں اوتھ‏ے واپس چلا جاواں یا مینو‏ں خدا د‏‏ی اس وسیع و عریض زمین اُتے جانے د‏‏ی اجازت دو تو‏ں کہ میں دیکھاں کہ گل کتھے ختم ہُندی اے ابومخنف، وقعہ الطف، ص187؛ طبری، تریخ، ج5، ص413-414؛ ابن اثیر، الکامل، ج4، ص54؛ ابن کثیر، البدایہ و النہایہ، ج8، ص175.۔

عقبہ د‏‏ی ایہ گفتگو حقیقت وچ عمر بن سعد دے اس خط د‏‏ی طرف ناظر اے جس وچ اس نے امام حسین ؑ د‏‏ی طرف تو‏ں لکھیا سی:
 جتھو‏ں آیا ہاں اوتھے مینو‏ں واپس جانے دو ۔
 مسلماناں دے کسی سرحدی علاقے وچ جانے دو تو‏ں کہ دوسرے مسلماناں د‏‏ی طرح نفع و ضرر وچ انہاں دے نال شریک ہو سکےآں ۔
 یزید بن معاویہ دے پاس جانے دو تو‏ں کہ جو اوہ میرے بارے وچ حکم دے اسنو‏ں انجام دتا جائے بلاذری، انساب‌الاشراف، ج3، ص183؛ طبری، تریخ، ج5، ص415؛ ابن‌اعثم، الفتوح، ج5، ص93؛ مفید، الارشاد، ج2، ص88.۔

 روایات 
عقبہ د‏‏ی تھلے لکھے روایات منقول نيں:
 امام دا مدینہ تو‏ں نکلناابومخنف، وقعہ الطف، ص40؛ طبری، تریخ، ج5، ص351.۔
 مدینے تو‏ں مکہ جاندے ہوئے حضرت امام حسین ؑ د‏‏ی عبد اللہ بن مطیع نال ملاقاتابومخنف، وقعہ الطف، ص40؛ طبری، تریخ، ج5، ص351. ۔
 عمرو بن سعید بن عاص دے قاصداں تو‏ں امام د‏‏ی ملاقاتابومخنف، وقعہ الطف، ص40؛ طبری، تریخ، ج5، ص385؛ ابن کثیر، البدایہ و النہایہ، ج8، ص166؛ مجلسی، بحارالانوار، ج44، ص368؛ ابن نما، مثیرالاحزان، ص39. ۔
 امام حسین ؑ دا حضرت عباس ؑ نال ملاقات کرناابومخنف، وقعہ الطف، ص40؛ طبری، تریخ، ج5، ص383؛ ابن کثیر، البدایہ و النہایہ، ج8، ص159. ۔
 کاروان امام حسین ؑ د‏‏ی تنعیم دے مقام اُتے یزیدی قافلے تو‏ں مڈبھیڑ جو یمن تو‏ں شام د‏‏ی جانب جا رہیا سی تے امام دا اس قافلے تو‏ں مال و اسباب لینا ابومخنف، وقعہ الطف، ص40. ۔
 عبید اللہ بن زیاد دے خط دا حر بن یزید ریاحی نو‏‏ں ملناابومخنف، وقعہ الطف، ص32، 40.۔
 قصر بنی مقاتل کے مقام اُتے امام دا خواب دیکھنا تے کلمہ استرجاع دا پڑھنا۔ حضرت علی اکبر تو‏ں امام د‏‏ی گفتگو ابومخنف، وقعہ الطف، ص40، 177-176؛ طبری، تریخ، ج5، ص407؛ مفید، الارشاد، ج2، ص82؛ مجلسی، بحارالانوار، ج44، ص379؛ طبرسی، اعلام الوری، ص233.۔
 عمر بن سعد دا ابن زیاد د‏‏ی طرف نال جنگ دے لئی ہونا ذہبی، تریخ الاسلام، ج5، ص195 ۔
 کربلا وچ امام حسین ؑ دے کاروان دا اترناابومخنف، وقعہ الطف، ص32، 40۔
 حوالے 

 مآخذ 
 ابن اثیر، علی بن محمد، الکامل فی التریخ، دارصادر، بیروت، ۱۳۸۵ق/۱۹۶۵م.
 ابن اعثم کوفی، احمد بن اعثم، الفتوح، تحقیق: علی شیری، دارالأضواء، بیروت، ۱۴۱۱ق/۱۹۹۱م.
 ابن کثیر دمشقی، اسماعیل بن عمر، البدایہ و النہایہ، دارالفکر، بیروت، ۱۴۰۷ق/۱۹۸۶م.
 ابن نما حلی، مثیرالأحزان، انتشارات مدرسہ امام مہدی (عج)، قم، ۱۴۰۶ق.
 ابومخنف کوفی، وقعہ الطف، جامعہ مدرسین، چاپ سوم، قم، ۱۴۱۷ ق.
 بلاذری، احمد بن یحیی، انساب‌الأشراف(ج۳)، تحقیق: محمد باقر المحمودی، دارالتعارف للمطبوعات، بیروت، ۱۹۷۷ق/۱۳۹۷م.
 سید بن طاووس، علی بن موسی، اقبال‌الأعمال، دارالکتب الإسلامیہ، تہران، ۱۳۶۷ ق.
 ذہبی، محمد بن احمد، تریخ الاسلام و وفیات المشاهیر و الأعلام، تحقیق: عمر عبد السلام تدمری، بیروت، دارالکتاب العربی، ۱۴۱۳ق/۱۹۹۳م.
 طبرسی، فضل بن حسن، إعلام الوری،‌دار الکتب الإسلامیہ، تہران.
 طبری، محمد بن جریر، تریخ الأمم و الملوک، تحقیق: محمدأبوالفضل ابراہیم، دارالتراث، بیروت، ۱۳۸۷ق/۱۹۶۷م.
 طوسی، رجال، انتشارات اسلامی جامعہ مدرسین، ۱۴۱۵ق.
 مجلسی، بحارالأنوار، مؤسسہ الوفاء، بیروت، ۱۴۰۴ق.
 مفید، الإرشاد، انتشارات کنگره جہانی شیخ مفید، قم، ۱۴۱۳ ق.

 ہور ویکھو 

 علی بن ابی طالب
 حسن ابن علی
 حسین ابن علی
 محرم د‏‏ی عزاداری
 کربلائے معلی
 واقعہ کربلا
 لسٹ شہدائے کربلا
 قیام حسینی دا خط الوقت
 واقعہ کربلا دے اعداد و شمار

 حوالے 

گٹھ:اصحاب امام حسین