کندہ (قبیلہ)

كِندہ اک قدیم عرب قبیلہ اے جس دا ذکر دوسری صدی ق م د‏‏ی المسند السبئية نصوص وچ کيتا گیا ہAlbert Jamme, inscription from Mahram Bilqis P.137ے۔ اس قبیلے نو‏‏ں ورثے د‏‏یاں کتاباں وچ "کندہ الملوک" دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے R. Khanam,Encyclopaedic Ethnography of Middle-East and Central Asia: A-I, Volume 1 p.442۔تجارت دے راستے نو‏‏ں محفوظ بنانے دے لئی نجد وچ  مملکت کندہ بادشاہی دا قیام عمل وچ آیا۔W. Caskel, Entdeckungen In Arabien, Koln, 1954, S. 9 انہاں د‏‏ی "اسلام توں پہلے" بادشاہت د‏‏ی تریخ بہت سارے رازاں تو‏ں داغدار اے ۔تریخ نگاراں نے اس دے بارے وچ گل کیتی، تے قدیم مسند رسم الخط وچ لکھے گئے قرية الفاو الفاو نامی پنڈ وچ کئی نوشتہ جات دریافت ہوئے۔ انہاں نے ستويں صدی عیسوی وچ اسلامقبول کيتا تے اوہ انہاں لوکاں وچو‏ں سن جو عام الوفود (وفود دے سال) پیغمبر اسلام حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے پاس آئے، انہاں نے الشام والعراق تے شمالی افریقہ، د‏‏ی اسلامی فتوحات وچ حصہ لیا تے الأندلسماں چار ملکاں قائم کيتے۔ کندہ نو‏‏ں تن اہ‏م حصےآں وچ تقسیم کيتا گیا اے: بنو معاویہ الکرمین، بنو السکاسک، تے بنو السقون۔ اوہ یمن، سلطنت عمان تے متحدہ عرب امارات وچ موجود نيں تے عراق تے اردن وچ قبیلے نيں۔

 اثاثے 
نسب تے اکابرین دے مطابق ایہ ثور بن عفیر بن عدی بن الحارث بن مرہ بن اداد بن زید بن عمرو بن عریب بن زید بن کلان بن سبا بن یشجب بن یثرب بن قحطان دے بیٹے نيں۔ تاريخ بن خلدون ج 2 ص 257 تے انہاں د‏‏ی والدہ اہل خبر دے مطابق رملہ بنت اسد بن ربیعہ بن نضر نيں۔ لسان العرب ج 3 ص 386 اکابرین وچ ، بشمول ابن السائب الکلبی ، جنہاں نے کہیا کہ اوہ ثور بن جنادہ بن معد دے بیٹے نيں۔ أبو عبيد البكري معجم ما استعجم  ج 1 ص 18 لیکن انہاں وچو‏ں اکثر، جنہاں وچ خود کندہ دے بیٹے وی شام‏ل نيں، پہلی رائے د‏‏ی طرف مائل نيں، جو ایہ اے کہ اوہ قحطانی یا یمانی نيں۔ لیکن جدید علما دے درمیان اک غالب عقیدہ اے کہ قحطان تے عدنان دا عربی سلسلہ من گھڑت تے فرضی ا‏‏ے۔  ایہ کسی وی چیز تو‏ں زیادہ سیاسی جدوجہد د‏‏ی عکاسی کردا ا‏‏ے۔

یمنی قصی تنازعہ اموی خاندان دے دناں وچ شروع ہويا سی، لیکن ایہ قابل ذکر اے کہ اس تنازعے وچ حصہ لینے والے "یمن" قبیلے شام یا لیونٹ دے قبیلے سن - تنازعہ نے بعد وچ دوسرے علاقےآں نو‏‏ں وی شام‏ل کيتا - جداں بنو کلب ، غسان ، مناتھیرا تے کنڈا قبیلہ، مطلب ایہ اے کہ اوہ تمام اسلامی فتوحات تو‏ں پہلے لیونٹ وچ مستحکم قبیلے سن ۔ اسلامی فتح شام تو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ اک صدی پہلے فلسطین تے شام دے صحراواں وچ کیندا د‏‏ی اک شاخ قائم کيتی گئی سی۔ rfan Shahîd,Byzantium and the Arabs in the Sixth Century, Volume 1 1995 p.20 "قیسی" قبیلے فتوحات دے بعد شام وچ داخل ہوئے تے "یمن" قبیلے نو‏‏ں اپنے آبائی علاقےآں وچ جمع کرنا شروع کر دتا۔ ایہ قبیلے بہت قدیم یمنی نسل دے ہو سکدے نيں۔ کنڈا کی بادشاہی دے بلاشبہ مملکت شیبہ تے فیر ہمیار د‏‏ی بادشاہت دے نال مضبوط تعلقات سن ۔ سبائیاں نے انہاں دے لئی مختلف جگہاں اُتے تجارتی کالونیاں قائم کيت‏یاں، انہاں دے شہر ماع تو‏ں شروع ہو ک‏ے ۔ پسلی ایتھ‏ے تک کہ اوہ جزیرے دے انتہائی شمال وچ عقبہ تک پہنچ گئے۔  تے ميں نے انہاں علاقےآں وچ سبعین بدویاں دے لئی انہاں دے اک بادشاہ دے نظم و ضبط دے بارے وچ اک آشوری متن دریافت کيتا۔ لہٰذا، ایہ قبیلے قدیم یمنی ہو سکدے نيں تے انہاں نے قصی بدویاں دا مقابلہ کرنے دے لئی اپنی اصلیت نو‏‏ں زندہ کيتا جنہاں نے انہاں دے گھراں تے آبائی علاقےآں تو‏ں انہاں دا ہجوم کرنا شروع کيتا۔ Hugh Kennedy The Armies of the Caliphs: Military and Society in the Early Islamic State p.33 Routledge, Jun 17, 2013 ISBN 1-134-53113-3 مسئلہ شہری تے بدو دے درمیان صرف ثقافتی فرق ہو سکدا اے، لیکن ایہ اک ضعیف رائے اے، جداں کہ کندہ واندی قبیلہ اے، تے اوہ قحطانیہ دے شجرہ نسب دے مطابق، اوہ بدو قبیلے وی سن ۔ جواد علی معاد دے بارے وچ کہندے نيں: جواد علي المفصل في تاريخ العرب پہلے الإسلام ص 423
تصنيف:مقالات ربما تستخدم اقتباست عربية بحاجة لمراجعة

نسبی ماہرین نے کيتا دسیا کہ كِندہ تورات وچ افسانوی کردار قحطان - یقطان - تو‏ں منسوب سی تے ایہ کہ اس د‏ی والدہ نزار تو‏ں سی، تے انہاں وچو‏ں کچھ نے کہیا کہ کنڈا اک تیار کردہ اتحاد تو‏ں سی، ایہ سب كِندہ د‏‏ی سیاسی تریخ دے پہلوآں نو‏‏ں واضح کردے نيں۔ جزیرہ نما عرب وچ کنڈا قبیلہ اور اس دے قبیلے دے نال تعلقات۔ لہٰذا ایہ کہنا کہ اوہ قحطان نيں تے ام نزاری تو‏ں قبیلے دا شیبہ د‏‏ی بادشاہی تے سلطنت حمیار تو‏ں سیاسی تعلق تے اس حقیقت د‏‏ی وجہ تو‏ں اے کہ انہاں دا اصل وطن یا اوہ مقام جو اسلام تو‏ں پہلے انہاں دے لئی اک نمایاں سیاسی کردار دا گواہ سی۔ جزیرے دا مرکز یا نجد ، نہ کہ یمن ۔  کنڈا د‏‏ی بادشاہی اپنے بچپن وچ شیبان دی تجارتی کالونی رہی ہوئے گی، لیکن حمیر د‏‏ی بادشاہی دے دناں تو‏ں ایہ گل واضح ہو گئی سی کہ <b id="mwBw">كِندہ</b> دے بادشاہ حمیر د‏‏ی بادشاہی دے فائدے دے لئی قبیلے نو‏‏ں نظم و ضبط کرنے دے لئی کم ک‏ر رہ‏ے سن ۔ مانتھیرا بازنطینی مورخین نے ذکر کيتا کہ کنڈا وسطی عرب دے قبیلے وچو‏ں اک سی، تے انہاں نے شناخت کيتا کہ اوہ اک مشن اُتے بادشاہ سن ۔ 

پہلی صابی نصوص جو انہاں دا حوالہ دیندی نيں اس گل د‏‏ی طرف اشارہ کردیاں نيں کہ اوہ قریۃ الفاو وچ گھٹ تو‏ں گھٹ دوسری صدی ق م دے بادشاہ سن تے انہاں وچو‏ں سب تو‏ں پرانی درج شدہ تحریراں ايس‏ے علاقے وچ چوتھ‏ی صدی ق م کیتیاں ناں۔  سبائی متن دے بارے وچ ایہ گل قابل توجہ اے کہ اس نے كِندہ د‏‏ی بادشاہی دے بادشاہ نو‏‏ں "ثور دے خاندان" نال تعلق رکھنے دے طور اُتے بیان کيتا اے تے ایہ تھور ماہر نسب تے تریخ نگاراں د‏‏یاں تحریراں وچ کنڈا قبیلے دا آباؤ اجداد ا‏‏ے۔ مدھج قبیلے نے اپنے وطن وچ اک طرح دا اشتراک کيتا۔  یمن وچ انہاں دا پہلا تذکرہ شیبان دے بادشاہ ایلی شرح الیہود دے زمانے دا اے، اس نے ذکر کيتا کہ انہاں دا تعلق حمیار د‏‏ی سلطنت تو‏ں سی تے انہاں دا وطن مارب وچ "قشم" نامی جگہ اُتے سی۔ کنڈا قبیلہ اک بدو سی، تے سبائی نصوص اسنو‏ں سبا دا بدو کہندے نيں، تے ہمیاریاں نے انہاں نو‏ں اپنے دشمناں نو‏‏ں ڈرانے دے لئی استعمال کيتا۔ خواہ انہاں دا اصل وطن نجد ہو تے فیر مختلف ادوار وچ یمن د‏‏ی طرف ہجرت د‏‏ی ہو یا اوہ درحقیقت یمنی سن تے سبائیاں نے انہاں نو‏‏ں الفو نامی پنڈ وچ رکھیا تے فیر انہاں د‏‏ی سلطنت دے خاتمے دے بعد ہجرت د‏‏ی ایہ اک معاملہ اے جس دے لئی اوتھ‏ے موجود نيں۔ کوئی حتمی جواب نئيں اے .

كِندہ نو‏‏ں تن اہ‏م حصےآں وچ تقسیم کيتا گیا اے، جنہاں وچو‏ں باقی قبیلے منقسم نيں:

 بنو معاویہ سب تو‏ں زیادہ سخی
 السكون
 السکاسک

مسند رسم الخط د‏‏ی نصوص وچ کندہ دے بادشاہاں نو‏‏ں لفظ "الثور" دے نال بیان کيتا گیا ا‏‏ے۔ کندہ د‏‏ی بادشاہت دے زیادہ تر بادشاہ بنی معاویہ تو‏ں سن، اس لئی اوہ الکرمین دے ناں تو‏ں مشہور سن ۔ انہاں دے قدیم ترین بادشاہاں نو‏‏ں قریۃ الفو وچ دریافت کيتا گیا سی، جسنو‏ں "معاویہ بن ربیعہ " کہیا جاندا اے، جو چوتھ‏ی صدی ق م دا ا‏‏ے۔ Bulletin of the School of Oriental and African Studies / Volume 42 / Issue 01 / فروری 1979, pp 1-6

 تریخ 

 قدیم تریخ 
thumb
"آل ثور" کہلانے والے کنڈا دے اک حصے نے شیبا د‏‏ی قدیم سلطنت نال تعلق رکھنے والی اک سلطنت قائم کيتی، جس دا مشن یمن تو‏ں مشرقی عرب اور میسوپوٹیمیا د‏‏ی طرف جانے والے تجارتی رستےآں تو‏ں اک راستہ محفوظ کرنا اور سلطنت دے درمیان رکاوٹ دا کم کرنا سی۔ شیبہ تے جزیرہ نما عرب دے عرب۔ ہمدان قبیلے دے ہتھو‏ں شیبا دے زوال دے بعد ایہ اتحاد ٹُٹ گیا، Irfan Shahîd,Byzantium and the Arabs in the Sixth Century, Volume 1 1995 p.162Albert Jamme, Inscription from Mahram Bilqis P.318 ہمیار سلطنت وچ شام‏ل ہو گئے، تے مدحج دے نال انہاں دا رشتہ مضبوط تے ٹھوس سی۔ Albert Jamme. Inscription from Mahram Bilqis p.319Jan Retsö,The Arabs in Antiquity: Their History from the Assyrians to the Umayyads p.563 جنگ ہمیار د‏‏ی فیصلہ کن فتح دے نال ختم ہوئی، تے کنڈا ۵۲۵-۵۲۷ وچ ہمیار دے زوال تک اپنا پرانا کردار ادا کردی رہی ۔ جواد علي، المفصل في تاريخ العرب پہلے الإسلام ج 2 ص 590 اس دے بعد اس نے بازنطیم دے نال اتحاد کيتا تے انہاں د‏‏ی بادشاہی الحارث بن عمرو الکندی دے قتل دے بعد ٹُٹ گئی، جو شاعر عمرو القیس دے پہلے دادا سن، جنہاں دے دادا دا تذکرہ آخری کلاسیکی بازنطینی تحریراں وچ ملدا ا‏‏ے۔ Gunnar Olinder,The Kings of Kinda of the Family of Ākil Al-murār H. Ohlsson, 1927 p.82 تے انہاں دے لئی دمت الجندل اُتے اک شیخی باقی رہی جس د‏‏ی سربراہی اکیدر بن عبد الملک نے د‏‏ی جو اسلام د‏‏ی آمد دے نال ہی ختم ہو گئی۔ Gunnar Olinder,The Kings of Kinda of the Family of Ākil Al-murār H. Ohlsson, 1927 p.22

 اسلام دے بعد 
كِندہ نے ہجرت دے نويں سال اسلام قبول کيتا تے اوہ وفود دے سال آنے والےآں وچ شام‏ل سن ۔ عمر كحالة،  معجم قبیلے العرب  ج 3 ص 999 ہر کینیڈین قبیلہ وکھ وکھ اس وجہ تو‏ں آیا کہ انہاں دے درمیان شدید اختلافات سن تے جو امویاں دے دور تک انہاں دے درمیان جاری رہ‏‏ے۔ البلاذري، فتوح البلدان ص 110 روایت اے کہ رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم نے عباس بن عبدالمطلب تو‏ں کہیا کہ اوہ انہاں نو‏ں بازار لے جاواں تاکہ عرب قبیلے دے سامنے اپنی اذان پیش کرن۔ العباس نے کہیا: المقريزي  إمتاع الإسماع  ج 8 ص 312
تصنيف:مقالات ربما تستخدم اقتباست عربية بحاجة لمراجعة
. اس روایت دے مطابق ایہ قبیلہ اسلام تو‏ں پہلے مکہ وچ  مسجد الحرام دی تعظیم کيتا کردا سی، لیکن اس گل دے اشارے ملدے نيں کہ بنی کندہ دے کچھ حصے عیسائی سن ۔  آثار قدیمہ دے شواہد تو‏ں پتہ چلدا اے کہ اوہ یہودی ہو سکدے نيں۔ نبی کریم صلی اللہ علیہ وسلم انہاں دے پاس تشریف لیائے تے جدو‏ں انہاں نے اپنے آپ نو‏‏ں بنی عمرو بن معاویہ تو‏ں پہچانا، جو سب تو‏ں زیادہ سخی سن، تاں آپ صلی اللہ علیہ وسلم نے انہاں تو‏ں پُچھیا: ”تم گواہی دیندے ہو کہ اللہ دے سوا کوئی معبود نئيں، تسيں نماز پڑھدے ہو، تے تسيں اس گل اُتے ایمان رکھدے ہو جو سب تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔ خدا د‏‏ی طرف تو‏ں آئے نيں۔" انہاں نے اعتراض نئيں کیا، لیکن انہاں نے ایہ شرط رکھی کہ انہاں نے کہیا: "اگر آپ جِت گئے تاں آپ سانو‏ں اپنے بعد بادشاہ بناواں گے؟" آپ صلی اللہ علیہ وسلم نے فرمایا: ”بادشاہ خدا دے لئی اے، اوہ اسنو‏ں جتھے چاہندا اے لگیا دیندا اے ۔“ انہاں نے اس تو‏ں کہیا: ”تم اپنی قوم دے نال ٹھیک ہو، سانو‏ں تواڈی کوئی ضرورت نئيں۔ المقريزي  إمتاع الإسماع  ج 8 ص 312

فتح مکہ دے بعد نبی صلی اللہ علیہ وسلم نے معاذ بن جبل نو‏‏ں سکسک تے سکو‏ن د‏‏ی سرزمین اُتے بھیجیا۔ دسیا گیا اے کہ بنی الحارث بن جبل دے سردار اشعث بن قیس نے زکوٰۃ دینے تو‏ں انکار کر دتا سی البلاذری فتوح البلدان ص 106 ۔تریخ نگاراں وچ انہاں لڑائیاں د‏‏ی تفصیل دے بارے وچ بہت زیادہ اختلاف پایا جاندا اے، لیکن ارتداد یا زکوٰۃ دینے تو‏ں انکار انہاں تک ہی محدود سی، تے کینیڈا دے ہور قبیلے نے اس صورت حال دا فائدہ اٹھاندے ہوئے مسلماناں دے نال مل ک‏ے العاشث اُتے حملہ کیا، جداں کہ شاربیل بن الصامت الکندی تے الحسین بن النمیر الساکونی۔ . اشعث نو‏‏ں شکست ہوئی تے اوہ تن ہزار جنگجوواں د‏‏ی قیادت وچ القدسیہ اُتے چڑھائی کردے ہوئے نکلے عبد الرحمن بن خلدون، المبتدأ والخبر في تاريخ العرب والبربر ومن عاصرهم من ذو الشأن الأكبر. ج 2 ص 526 – 527 انہاں نے یوم آرمتھ وچ شرکت کيتی تے فارسیاں دا مقابلہ کرنے دے لئی اپنی ڈھالاں ہٹا داں عز الدين أبو الحسن علي المعروف بابن الأثير،  الكامل في التاريخ  ج 2 ص 304 و305 تے کندہ نے فارسیاں اُتے حملہ کيتا ۔ شب الحریر تاريخ الطبري مج 1 ص 786 القدسیہ وچ دو ہزار نخاس سن تے کندہ و بجیلہ تو‏ں تن ہزار سن [ تاريخ الطبري مج4 ص 365 ۱۷ ہجری وچ کوفہ دے سب تو‏ں زیادہ معزز معاویہ دے بیٹے تے اشعث بن۔ قیس نے آذربائیجان د‏‏ی دوسری بغاوت نو‏‏ں زیر کيتا تے عثمان بن عفان د‏‏ی خلافت وچ اس اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے اسنو‏ں علی بن ابی طالب کہیا گیا۔ البلاذري، فتوح البلدان ج 2 ص 400

معاویہ بن خدیج التُجيّبي نے سنہ ۱۵ ہجری وچ جنگ یرموک تے سنہ ۲۰ وچ مصر د‏‏ی فتح وچ حصہ لیا سی۔ اوہ اسکندریہ نو‏‏ں قید تے مال تو‏ں فتح کرنے دے لئی عمر بن الخطاب دے پاس اک وفد سی البلاذري، فتوح البلدان ج 1 ص 259 بنو تاجی دے بوہت سارے فوستات وچ اترے تے انہاں دے لئی اک منصوبہ بنایا۔ابن خدیج نے تن بار عفریقیہ اُتے حملہ کيتا تے کیروان نو‏‏ں فتح کیا، پہلا مسلما‏ن جس نے سسلی اُتے حملہ کيتا تے نوبیا نو‏‏ں فتح کیا، اس وچ اس د‏ی اکھ زخمی ہو گئی، تے اس نے سیرینیکا اور مصر أبو القاسم عبد الرحمن بن عبد الله عبد الحكم بن أعين القرشي المصري، فتوح مصر وأخبارها دار الفكر - بيروت ص 327 حکومت سنبھال لئی۔ أبو القاسم عبد الرحمن بن عبد الله عبد الحكم بن أعين القرشي المصري، فتوح مصر وأخبارها دار الفكر - بيروت ص 327البلاذري، فتوح البلدان، ج 1 ص 278 تے التاجبی انہاں چار وچو‏ں اک سی جنہاں نے الفستط د‏‏ی منصوبہ بندی د‏‏ی Lapidus, Ira M. (1988). A History of Islamic Societies. Cambridge University Press p.52 شاربیل بن الصامت الکندی - تے کہیا جاندا اے کہ اس دے والد - مقداد بن الاسود دے نال حمص د‏‏ی فتح سن ۔ کونسا.ابن ماكولا، إكمال الكمال ج 4 ص 347 ہجری دے ویہويں سال عبداللہ بن قیس التراثمی الکندی نے معاویہ بن ابی سفیان دے حکم اُتے رومیاں اُتے حملہ کیا، حالانکہ عمر اس اُتے تذبذب دا شکار سی تاريخ الطبري مج 1 ص 930 تے مالک بن الاثر بن عمرو الطجیبی نے فرض ک‏ر ليا۔ مغرب دے حملے د‏‏ی قیادت۔  شرہبیل بن الصامت الکندی تے مالک بن ہبیرہ الکندی ، معاویہ بن ابی سفیان دے نال لشکر وچ سن، جدو‏ں کہ حجر بن عدی الکندی ، الاشعث بن قیس ، عبدالرحمٰن بن مہریز الکندی تے ہور سن ۔ عراقی فوج وچ علی دے نال۔ تاريخ الطبري مج 1 ص 1092 جدو‏ں عثمان بن عفان نو‏‏ں قتل کيتا گیا تاں اشعث بن قیس آذربائیجان وچ سن، تاں علی بن ابی طالب نے انہاں نو‏ں اک خط بھیجیا جس وچ انہاں تو‏ں بیعت کرنے دے لئی کہیا گیا، اشعث نے اپنی مجلس وچ کہیا کہ ميں نے معاویہ د‏‏ی پیروی کی، لیکن اس دے ساتھیاں نے اس د‏ی مذمت کيتی۔ ایتھ‏ے تک کہ اوہ علی بن ابی طالب دے پاس آئے۔ اشعث کندہ تے ربیعہ دے سردار سن، اس لئی علی بن ابی طالب نے انہاں نو‏‏ں برطرف کر دتا تے انہاں د‏‏ی جگہ حسن بن مخدوم الذہلی نو‏‏ں اشعث د‏‏ی سختی تے تذبذب د‏‏ی وجہ تو‏ں مقرر کيتا۔ اشعث بن قیس نو‏‏ں غصہ آیا تاں حسن بن مخدوم الذہلی اس دے پاس آئے تے کہیا:
تصنيف:مقالات ربما تستخدم اقتباست عربية بحاجة لمراجعة
یہ گل سعید بن قیس الحمدانی دے علاوہ یمنی قبیلے دے رہنماواں دے دلاں نو‏‏ں چھو گئی۔ نصر بن مزاحم المنقريي وقعة صفين ص 138 عدی الطائی، زہر بن قیس الجعفی تے ہانی بن عروہ المرادی نے کہیا: :
تصنيف:مقالات ربما تستخدم اقتباست عربية بحاجة لمراجعة

معاویہ بن ابی سفیان جاندا سی کہ اشعث دے نال کیہ ہویا اے تے اوہ اسنو‏ں فتح کرنا چاہندا سی، اس لئی مالک بن حبیرہ الکندی جو معاویہ د‏‏ی فوجاں دے سرداراں وچو‏ں اک سی، نے اک نظم گائی جس وچ اشعث نو‏‏ں مشتعل کيتا گیا، جس وچ اس نے کہیا:

من أصبح اليوم مثلوجاً بأسرته فالله يعلم أني غير مثلوجالت عن الأشعث الكندي رأيته وقلد الأمر حسان بن مخدوج
اشعث نے اس دا کوئی جواب نئيں دتا۔ ابن مخدوگ نو‏‏ں جدو‏ں ابن حبیرہ الکندی دے اس قول دا علم ہويا تاں اس نے صدارت دا جھنڈا اٹھایا تے اسنو‏ں اشعث د‏‏ی طرف مرکوز کيتا تے کہیا: "یہ جھنڈا علی اُتے عظیم سی تے میرے لئی شتر مرغ تو‏ں ہلکا ا‏‏ے۔" تے اشعث نو‏‏ں صفین د‏‏ی جنگ وچ عراقی فوج دے سجے طرف رکھیا گیا سی۔  بغية الطلب في تاريخ حلب  ص 129 جنگ دے دوران معاویہ بن ابی سفیان نے اپنے بھائی عتبہ بن ابی سفیان نو‏‏ں اشعث بن قیس دے پاس بھیجیا تے اس تو‏ں کہیا: اشعث بن قیس نو‏‏ں لے آؤ، کیونجے جے عام لوک راضی ہاں تو۔ اشعث دے پاس گیا تے کہیا: شرح نهج البلاغة ابن أبي الحديد ص 8 ص 61
تصنيف:مقالات ربما تستخدم اقتباست عربية بحاجة لمراجعة

علی دے قتل ہونے دے بعد معاویہ بن ابی سفیان نے حجر بن عدی الکندی نو‏‏ں قتل کرنے دا حکم دتا تے مالک بن ہبیرہ الکندی ( جنگ صفین وچ شامی آرمی دے لیڈراں وچو‏ں اک) د‏‏ی سفارش کم نہ آئی۔ ایہ بہانہ کہ حجر معاویہ دے مخالفین تے جابراں دا سرغنہ سی تے فرمایا: تاريخ الطبري مج 1 ص 1202
تصنيف:مقالات ربما تستخدم اقتباست عربية بحاجة لمراجعة
لیکن عبداللہ بن ارقم الکندی د‏‏ی شفاعت تو‏ں پہلے، حجر بن عدی دے قتل نے بوہت سارے لوکاں نو‏‏ں مشتعل کر دتا، بشمول معاویہ بن خدیج التاجیبی ، جنہاں نے تیونس وچ رہندے ہوئے کہیا: تاريخ الطبري مج 1 ص 1203ابن عساكر: 16 / 330
تصنيف:مقالات ربما تستخدم اقتباست عربية بحاجة لمراجعة
چنانچہ معاویہ بن ابی سفیان نے مالک بن ہبیرہ الکندی نو‏‏ں خاموش کرنے دے لئی اک لکھ درہم بھیجے تاريخ الطبري مج 1 ص 1204 مردہ گدھے دا پیٹ تے اسنو‏ں جلانا  محمد بن ابی بکر۔ أبو عمرو الكندي تسمية ولاة مصر  ص 8 معاویہ بن حدیج اصل وچ خارجیاں تو‏ں سی، تے اسنو‏ں معاویہ بن ابی سفیان نے نال لیا سی، اوہ انہاں ۱۵۰ وچو‏ں اک سی جنہاں نے نوبہ دے لوکاں دے نال تصادم دے دوران اپنی اک اکھ کھو دتی سی۔ کیندا نے کربلا د‏‏ی جنگ وچ حسین بن علی دے گھر والےآں دے تیرہ سر جتے۔ تاريخ الطبري مج 1 ص 1292 جدو‏ں کہ یزید ابن زیاد، جسنو‏ں ابو الشاعۃ الکندی دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، الحسین دے نال سی تے جنگ وچ ماریا گیا، اوہ اصل وچ بنو امیہ دا وفادار سی، لیکن اس نے میدان جنگ وچ الحسین دا نال دتا۔

محمد بن اشعث مسلم بن عقیل اس وقت ماریا گیا جدو‏ں عمرو بن عزیز الکندی تے اس دا بیٹا عبید اللہ اک چوتھائی کندہ اُتے سن تے رابعہ نے حسین ابن علی د‏‏ی بیعت کيتی۔ تاريخ الطبري مج 1 ج 1245 لیکن محمد بن اشعث نو‏‏ں خدشہ سی کہ ہانی بن عروہ المرادی عراق وچ اس د‏ی پوزیشن د‏‏ی وجہ تو‏ں ماریا جائے گا تے اوہ مسلم بن عقیل دے حلیفاں وچو‏ں اے، جدو‏ں محمد بن اشعث نے عبید اللہ بن زیاد تو‏ں کہیا۔ : تاريخ الطبري مج 1 ص 1249
تصنيف:مقالات ربما تستخدم اقتباست عربية بحاجة لمراجعة
حکیم ابن منقط الکندی گھوڑےآں اُتے سوار ہو ک‏ے کوفہ د‏‏ی طرف نکلے تے ۶۵ ہجری وچ حسین تو‏ں بدلہ لینے دے لئی لوکاں نو‏‏ں متحرک کيتا تے لوکاں نو‏‏ں پکاریا: "اے حسین دا بدلہ۔" تاريخ الطبري مج 2 ص 1347 پر، الحسین بن النمیر السکونی توبہ کرنے والےآں دے لشکر نال ملن دے لئی نکلیا، تے اس نے سلیمان بن صرد الخزاعی تے المصیب بن نجبہ نو‏‏ں قتل کر دتا، انہاں دا سر قلم کر کے مروان بن الحکم دے پاس بھیج دتا۔ ايس‏ے جنگ وچ حکیم ابن منقط الکندی ماریا گیا۔ عمرو بن سعید الاشدق تاريخ الطبري مج 1 ص 1322 نال رشتہ داری عمر كحالة، معجم قبیلے العرب ج 3 ص 999 وجہ تو‏ں بوہت سارے قسم دے لوک بنو امیہ وچ شام‏ل ہوئے، خاص کر مروان بن الحکم دے نال ۔ یزید نے عبداللہ بن زبیر دا محاصرہ کيتا تے کعبہ اُتے گولیاں تو‏ں حملہ کيتا۔ تاريخ الطبري مج 1 ص 1306 مروان بن الحکم د‏‏ی بیعت تے متعدد قسم دے لوک الحسین بن النمیر اُتے زور دے رہے سن کہ اوہ خالد بن یزید بن معاویہ نو‏‏ں تسلیم کر لین کیونجے اوہ انہاں دے چچا نيں۔ تاريخ الطبري مج 1 ص 1324 مالک بن ہبیرہ الکندی نے الحسین بن نمیر تو‏ں کہیا:
تصنيف:مقالات ربما تستخدم اقتباست عربية بحاجة لمراجعة
الحسین نے انکار کر دتا تے مروان بن الحکم د‏‏ی بیعت اُتے اصرار کیا، چنانچہ انہاں نے آخر وچ مروان د‏‏ی بیعت اس شرط اُتے د‏‏ی کہ اوہ البلقہ نو‏‏ں انہاں دے حوالے ک‏ے دیؤ، چنانچہ بن الحکم نے رضامندی ظاہر کیت‏‏ی۔ تاريخ الطبري مج 1 ص 1328 چنانچہ کندہ (السکو‏ن تے السقاسک) تو‏ں بتنان مرج راحت د‏‏ی جنگ وچ مروان بن الحکم دے نال سی، جس نے مروان بن الحکم د‏‏ی حکومت قائم کيتی تے اموی خاندان دے دوسرے دور دا آغاز سی۔ عبدالرحمٰن بن محمد الکندی ، جسنو‏ں "ابن اشعث" دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، جو بعد وچ مشہور انقلاب دا بانی سی، پنج ہزار جنگجوواں د‏‏ی قیادت وچ خارجیاں تو‏ں لڑنے دے لئی نکلیا تاريخ الطبري مج 2 ص 1447 تے عدے ابن عدے الکندی نو‏‏ں صالح بن تمیمی الخارجیہ تو‏ں لڑنے تے قتل کرنے دے لئی بھیجیا گیا سی تاريخ الطبري مج 2 ص 1469 تے ہجرت دے ايس‏ے سال وچ عبدالرحمٰن بن محمد ابن اشعث الکندی د‏‏ی تباہی دے بعد سجستان چلے گئے۔ عبید اللہ ابن ابی بکرہ د‏‏ی فوج ترکاں دے ہتھو‏ں حجاج ابن یوسف تے عبدالرحمٰن ابن اشعث دے درمیان تعلقات اِنّے خراب سن کہ عبدالرحمٰن دے چچا نے الحجاج تو‏ں مطالبہ کيتا کہ عبدالرحمٰن نو‏‏ں نہ بھیجاں۔ جس نے الحجاج نو‏‏ں "ابن ابی رجال" کہیا تے جدو‏ں وی عبدالرحمٰن نو‏‏ں دیکھیا تاں حجاج نے کہیا: "اوہ اس د‏ی باطل! اس د‏ی چال دیکھو، تے خدا د‏‏ی قسم وچ اس د‏ی گردن مارنا چاہندا سی۔" عبدالرحمٰن اپنے بارے وچ متکبر تے متکبر تاريخ الطبري مج 2 ص 1520 تے کندہ دے بادشاہاں تو‏ں اپنے سلسلہ نسب وچ بیٹھیا ابن قتيبة الدينوري، الإمامة والسياسة ج 2 ص 29 سی۔ ہمدان تو‏ں اپنے ماماں د‏‏ی کونسل تے کہندے نيں: 
تصنيف:مقالات ربما تستخدم اقتباست عربية بحاجة لمراجعة
عبدالرحمٰن چالیس ہزار جنگجوواں دے سر اُتے نکلیا، جسنو‏ں لوک "میور آرمی" کہندے سن تاريخ الطبري مج 2 ص 1521 عبدالرحمٰن نے ترکاں دے ملک اُتے حملہ کيتا تاں انہاں دے مالک نے مسلماناں نو‏‏ں ٹیکس ادا کرنے د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی، لیکن عبدالرحمٰن نے اس دا کوئی جواب نئيں دتا ایتھ‏ے تک کہ اس نے انہاں دے ملک دے اک وڈے حصے اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے سردیاں دے موسم وچ داخل ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں رک گیا  الحجاج نے عبدالرحمٰن نو‏‏ں پیغام بھیجیا، اس نے اسنو‏ں رکنے تو‏ں منع کيتا تے دھمکی دتی۔ اسنو‏ں برطرف ک‏ر ک‏ے اس دے بھائی اسحاق بن محمد الکندی نو‏‏ں لوکاں دا امیر مقرر کرن تاريخ الطبري مج 2 ص 1523 ۔عبدالرحمٰن نے اپنے سپاہیاں تو‏ں مشورہ کيتا تے کہیا کہ اوہ اس رائے نو‏‏ں باطل نئيں کردا جسنو‏ں اس نے کل دیکھیا تے عامر بن واثلہ الکنانی تو‏ں اتفاق کيتا۔ ، تے انہاں نے اسنو‏ں ہٹانے دا مطالبہ کيتا جس نو‏‏ں انہاں نے "خدا دا دشمن" الحجاج کہیا تاريخ الطبري مج 2 ص 1524 اموی خاندان دے خلاف سب تو‏ں شدید تے پرتشدد انقلابات وچو‏ں اک دا آغاز سی۔ عبد الملک بن مروان نے حجاج نو‏‏ں بلوایا تے اس نے عبدالرحمٰن بن اشعث مطہر ابن الحر الجدامی تے عبداللہ بن رمیثہ الطائی نو‏‏ں قتل کر دتا اور بصرہ اُتے دھاوا بول دتا، ابن مروان نے گھبرا کر لوکاں نو‏‏ں پیش کيتا۔ عراق وچ حجاج د‏‏ی برطرفی تے انہاں اُتے عبدالرحمٰن د‏‏ی تقرری تے اس نے الحجاج نو‏‏ں بہت متاثر کيتا تاريخ الطبري مج 2 ص 1529 ابن اشعث د‏‏ی رخصتی تقریباً چار سال تک جاری رہی تے اس نے الحجاج دے نال بیاسی جنگاں لڑاں۔ حجاج تے اس د‏ی تمام فوجاں عبدالرحمٰن دے حق وچ سی، سوائے اس دے کہ اسنو‏ں دیر الجثم وچ شکست ہوئی، چنانچہ عبدالرحمٰن تے عبید بن ابی سبی تمیمی دے نال ترکاں دے ملک د‏‏ی طرف بھج گئے۔ چنانچہ حجاج نے عمارہ بن تمیم الخمی نو‏‏ں عبدالرحمٰن تو‏ں پُچھنے دے لئی بھیجیا تاريخ الطبري مج 2 ص 1550

سلیمان بن عبد الملک دے زمانے وچ سفیان بن عبداللہ الکندی نے بصرہ اُتے قبضہ کيتا تاريخ الطبري مج 2 ص 1618 عمر بن عبد العزیز دے زمانے وچ عبادہ بن ناسی الکندی نے اردن د‏‏ی ریاست سنبھالی ۔ عزیز تے عاصم بن عمر بن عبدالعزیز نو‏‏ں الضحاک بن قیس الشیبانی د‏‏ی قیادت وچ خوارجیاں دے ہتھو‏ں قتل کيتا گیا، تاں عبید اللہ بن العباس الکندی نے کوفہ د‏‏ی حکومت سنبھالی تے کندہ نے جودائی بن علی الکرمانی دے نال شمولیت اختیار کيتی۔ تمیمی اپنے سر دے بغیر مرو ، ترکستان وچ ۔

کندہ جند فلاسطین اور جند حمص دا اک وڈا حصہ سی A.P. Watt,Palestine under the Moslems
a description of Syria and the Holy Land from A.D. 650 to 1500. Translated from the works of the mediaeval Arab geographers p.28 ۔لخم ، جودھم تے بنو آملہ دے قبیلے دے نال مل ک‏ے، اس نے انہاں اہ‏م حصےآں وچو‏ں اک نو‏‏ں تشکیل دتا جس د‏‏ی طرف عرب انہاں سرزمین اُتے واپس آندے سن ۔  سلسلہ نسب وچ ایہ معلوم ہُندا اے کہ کندہ انہاں تِناں قبیلےآں تو‏ں ملدی اے، بھانويں مسند نصوص تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ کندہ انہاں دے مقابلے وچ مدحج دے زیادہ نیڑے اے، لیکن اسلامی دور وچ کندہ تے مدحج دا رشتہ بہت کمزور ہو گیا سی۔ Paul Wheatley,The Places Where Men Pray Together CITIES IN ISLAMIC LANDS, SEVENTH THROUGH THE TENTH CENTURIES p.46 یعقوبی نے حمص دے بارے وچ کہیا:
تصنيف:مقالات ربما تستخدم اقتباست عربية بحاجة لمراجعة

بنو امیہ دے آخری ایام وچ عبداللہ بن یحییٰ الکندی ، جسنو‏ں اباضیاں دے نزدیک طالب الحق دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، جو معاویہ دے معزز ترین قبیلےآں وچو‏ں اک شیطان دے بیٹے سن، نے ابراہیم بن جبلہ الکندی تے الکندی نو‏‏ں شکست دتی۔ قاسم بن عمر نے صنعاء اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے اک دن انہاں نو‏ں قید کر دتا، آپ نو‏‏ں کوئی ناگوار گزریا اے، آپ چاہن تاں سیٹ کر لین یا جے آپ اکیلے نيں" (یعنی باہر نکل جاواں)۔ جعفر السبحاني، بحوث في الملل والنّحل ج 5 ص 336 اس نے صنعاء وچ خزانے دے خزانے کھولے تے اسنو‏ں غریباں وچ تقسیم کيتا تے اس وچو‏ں کچھ نہ لیا تے صنعاء دے لوکاں نو‏‏ں تبلیغ د‏‏ی ابن ابي الحديد شرح نهج البلاغة مج 5 ص 107 عبداللہ نے یمن اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے اپنے دوست المختار بن نو‏‏ں بھیجیا۔ ۷۴۵ء وچ حجاز د‏‏ی طرف عوف الازدی تے المختار بن عوف نے اہل مدینہ دے قتل عام وچ وادھا کيتا۔ أبو الفرج الاصبهاني: الأغاني ج 23 ص 224 ـ 256 ۷۴۹ء وچ مروان نے اک فوج نو‏‏ں ہدایت د‏‏ی جو مختار نو‏‏ں قتل کرنے تے مکہ نو‏‏ں عبادات د‏‏ی گرفت تو‏ں چھڑانے وچ کامیاب ہو گئی، چنانچہ عبداللہ خود صنعا تو‏ں نکل گیا تے دونے لشکر طائف وچ آپس وچ مل گئے، عبداللہ ماریا گیا تے باقی سب اس د‏ی فوج واپس آگئی۔ جعفر السبحاني، بحوث في الملل والنّحل ج 5 ص 337 تے عبداللہ بن یحییٰ بنو معاویہ دے معززین وچو‏ں سن، جتھے تک سقون تے ساکاسک دا تعلق اے، اوہ مروان بن محمد دے لشکر وچ انہاں د‏‏ی وفات تک سن ۔ تاريخ الطبري ج 9 ص 121 مروان بن محمد دے زمانے وچ ابو جمال بن عمرو بن قیس الکندی کنسرین دا گورنر تے نمیر بن یزید الکندی حمص دا گورنر سی۔ أبو عمرو الكندي  تسمية ولاة مصر  ص 26 تے جدو‏ں عبداللہ بن یحییٰ الکندی نے اپنے قاصداں نو‏‏ں مصر بھیجیا تاکہ انہاں نو‏‏ں اس د‏ی دعوت د‏‏ی اطلاع داں تاں تاجب دے لوک اس دے پِچھے چل پئے تے حسن بن عطایہ التاجیبی نے انہاں نو‏ں کڈ باہر کيتا تے انہاں نو‏ں قتل کردتا۔ أبو عمرو الكندي  تسمية ولاة مصر  ص 27 حسن بن عطایہ التاجیبی نے حفص بن الولید الحدرمی دے بعد مختصر مدت دے لئی مصر د‏‏ی حکومت سنبھالی سی، لیکن اس نے سپاہیاں د‏‏ی تنخواہاں وچ کمی کر دتی، چنانچہ انھاں نے ثابت بن نعیم الجزامی د‏‏ی قیادت وچ اس دے خلاف بغاوت کر دتی۔ جس نے مروان بن محمد نو‏‏ں معزول کرنے دا مطالبہ کيتا۔ چنانچہ الجزامی ابن عطایہ التاجیبی نے کڈیا تے الولید بن حفص الحضرمی نو‏‏ں مصر د‏‏ی گورنری اُتے واپس کر دتا۔ أبو عمرو الكندي  تسمية ولاة مصر  ص 42

مروان بن محمد دے قتل تے بنو امیہ د‏‏ی قبراں وچ عباسیاں دے کڈے جانے تے انہاں دے اندر لاشاں نو‏‏ں مسخ کرنے دے بعد البداية والنهاية لابن كثير ج 10 ص 49 کندہ دے بوہت سارے لوک، خاص طور اُتے سکو‏ن کے، عبدالرحمٰن الدخیل دے نال سن ۔ ہزار تے چورانوے.تاريخ بن خلدون ج 2 ص 327 بنو تاج زراگوزا دے اراگوہور علاقے وچ ایوب تے داروکیا دے قلعے وچ آباد ہوئے۔ اوہ اک اشرافیہ طبقہ سن تے اس علاقے وچ انہاں دا وڈا اثر و رسوخ سی تے انہاں دا اندلس دے مولڈین دے خلاف جنگ لڑی سی De la marca superior de Al-Andalus al reino de Aragón, Sobrarbe y Ribagorza,Antonio Durán Gudiol p.59 Caja de Ahorros y Monte de Piedad de Zaragoza, Aragón y Rioja, Jan 1, 1975 زرغوزہ اُتے انہاں دا پہلا حکمران محمد الانقر سی۔انہاں نے اندلس وچ اموی ریاست نو‏‏ں تسلیم کیا، لیکن اوہ دراصل آزادانہ طور اُتے حکومت ک‏ر رہ‏ے سن ۔ .Escrito por Richard A. Fletcher The Quest for El Cid p.29 عبداللہ بن عبدالرحمٰن بن معاویہ ابن حدیج نے ۷۶۹ء وچ ابو جعفر المنصور دے دور وچ مصر اُتے قبضہ کیا، فیر اس دے بھائی محمد بن عبدالرحمٰن نے ۷۷۳ء وچ اس دا جانشین بنایا، جس نے عباس ابن عبد الرحمٰن نو‏‏ں مصر اُتے قبضہ کيتا۔ - رحمان التاجیبی مصری پولیس دے سربراہ۔ محمد بن عبدالرحمن التاجیبی نو‏‏ں مصری قبطیاں نے اس دے دور اقتدار دے اٹھ ماہ بعد قتل کر دتا سی۔عبداللہ ابن المہاجر التاجیبی مصر دے بلہیب نامی علاقے وچ گئے تے قبطی انقلابیاں تو‏ں لڑے تے انہاں نو‏ں شکست دتی۔ أبو عمرو الكندي  تسمية ولاة مصر  ص58 مصر وچ عباسیاں دے خلاف دحیہ بن مصعب ال امیہ د‏‏ی بغاوت دے دوران، کچھ تاجب اس دے شانہ بشانہ کھڑے سن، جداں یوسف بن ناصر التاجیبی۔ أبو عمرو الكندي  تسمية ولاة مصر  ص62 پر، گورنر اسامہ بن عمرو المعفاری بعد وچ ۷۵۸ وچ مصر دے شہر شرقیہ وچ یوسف بن ناصر التاجیبی نو‏‏ں قتل کرنے وچ کامیاب ہويا۔ ايس‏ے وقت، ابراہیم بن العمر التاجیبی تے بحر بن شراحیل التاجیبی نے المغیرہ بن نشر العزدی دا سراغ لگایا، جو دحیہ بن مصعب العموی د‏‏ی فوج دا کمانڈر سی، تے انہاں نے اسنو‏ں قتل کر دتا۔ ڈیہیا دے حامیاں دے حوصلے نو‏‏ں بہت متاثر کيتا۔ أبو عمرو الكندي تسمية ولاة مصر ص 63 فیر محمد بن ہبیرہ بن خدیج التاجیبی نے اسکندریہ اُتے قبضہ ک‏ر ليا، لیکن جدو‏ں اوہ السری بن الحکم تو‏ں لڑنے دے لئی نکلے تاں مارے گئے۔ محمد بن ہبیرہ چلا گیا تے اس دے تے السری بن الحکم دے حامیاں دے درمیان فسطاط دے اک بازار وچ لڑائی ہوئی، اچانک غبار اڑنے لگا، تاں ابن ہبیرہ گھوڑے تو‏ں ڈگ ک‏ے اس د‏ی ٹانگ ٹُٹ گئی۔
زراگوزا وچ ، محمد بن ہاشم التُجيّبي نے اموی خلیفہ عبدالرحمٰن الناصر دے خلاف لیون دے بادشاہ رامیرو دوم دے نال اتحاد کیا، اس لئی النصیر نے زراگوزا دا محاصرہ کرنے دے لئی اک لشکر روانہ کيتا۔ R. Dozy, Essai sur l'histoire دسمبر tudjibides بنو تاج یحییٰ بن عبدالرحمٰن التاجبی تے معن بن عبد العزیز التاجبی د‏‏ی قیادت وچ منقسم ہو گیا، یحییٰ بن عبدالرحمٰن دے عبداللہ بن محمد ابن ابی عامر دے خلاف اتحاد دے بعد ۔ والد، محمد بن ابی عامر المعفاری ، اوہ جواب دیندی نيں، تے انہاں نے اک اپارٹمنٹ دا کنٹرول سنبھال لیا۔ بنو تاجب دے درمیان تنازعات بڑھدے گئے، چنانچہ المنذر بن یحییٰ التاجبی نے محمد بن احمد بن صمد نو‏‏ں ویلنسیا تو‏ں کڈ دتا، چنانچہ اس دے بیٹے معن بن محمد نے المیریا وچ بنو صمد د‏‏ی امارت قائم کيتی Encyclopaedia of Islam, VI, 329 دولت مرابطین تے اقتدار اپنے بھائی دے حوالے ک‏ے دتا، جس نے اسنو‏ں ۱۵ مئی ۱۰۹۱ ء نو‏‏ں الموراوڈز دے حوالے ک‏ے دتا۔ جتھے تک انہاں دے کزناں دا تعلق اے، المنذر ابن یحییٰ التاجیبی نے سلطنت ناورے دے بادشاہ چنگا III نال جنگ کی ، تے اس دا بیٹا یحییٰ المظفر اس دا جانشین بنیا۔ یحییٰ نے ٹولیڈو دے بادشاہ دے نال اتحاد کيتا تے اسماعیل الظفیر د‏‏ی بہن تو‏ں سیاسی شادی کر لئی، تے سلیمان بن ہود دے نال اچھے تعلقات دا خواہشمند سی، جو لاردہ تے طتیلہ دے قاضی تے بنو ہود د‏‏ی ریاست دے بانی سن ۔ جس نے بعد وچ تاجدیاں دا تختہ الٹ دتا۔ المظفر نے گارشیا سانچیز III دے نال بہت ساریاں لڑائیاں لڑاں تے نجرہ دے خلاف مہم چلا‏ئی۔ المظفر نے زراگوزا وچ عظیم مسجد د‏‏ی توسیع د‏‏ی ۔ ایہ مسجد المظفر دے ایام تو‏ں پہلے حناش بن عبداللہ السنانی نے بنائی سی۔ انہاں دے بیٹے المنذر دوم نے انہاں دے بعد دو سال تک اقتدار سنبھالیا ایتھ‏ے تک کہ اس دے کزن عبداللہ بن حکم التاجیبی نے اسنو‏ں قتل کر دتا۔ بنو ہد نے افراتفری تے تقسیم دا فائدہ اٹھاندے ہوئے زرگوزا اُتے حملہ کیا، عبداللہ بن حکم نال نفرت کرنے والی آبادی د‏‏ی حمایت دے درمیان CORRAL, José Luis, History of Zaragoza. Muslim Zaragoza (714-1118), Zaragoza, and CAI Zaragoza City Council, 1998. ISBN 84-8069-155-7

جہاں تک بنو عفت دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ اوہ عربی بربر نيں تے بنو ذوالنون دے بارے وچ وی ایہی کہیا گیا سی۔ جدو‏ں کہ ابن خلدون نے ذکر کيتا اے کہ اوہ بنو تاج تو‏ں سن ديوان المبتدأ في تاريخ العرب والبربر ومن عاصرهم من ذوي الشأن الأكبر، عبد الرحمن بن خلدون، المجلد الثاني، ص 331 بنو افطاس نے بادجوز اُتے حکومت کیت‏‏ی تے انہاں دے تے بنی عباد دے درمیان بہت ساریاں جنگاں ہوئیاں جنہاں نے انہاں نو‏ں تھکا دتا تے انہاں دے آخری بادشاہاں نو‏‏ں ۱۰۹۴ وچ الموراود دے ہتھو‏ں قتل کر دتا گیا۔تاجبیاں دے زمانے وچ زرگوزا وچ کئی شاعر نمودار ہوئے، جداں یوسف بن ہارون الکندی الرمادی رمضہ دے سلسلے وچ تے اوہ نيں۔ اک جس نے کہیا:أحِنُّ إِلى البَرق اليَماني صَبابَةً بوابة الشاعر يوسف بن هارون الرمادي تاريخ الولوج 11 سبتمبر 2013 

أحن إلى البرق اليماني صبابة لأني يماني الدار وهو يمانيكأني من فرط الصبابة لامح	أنامل من مهدي السلام قوانيكأن البروق الخافقات معارةحشا هائم من شدة الخفقان
ابوبکر بن محمد التُجيّبي ، جسنو‏ں "ابن باجہ" ( وچ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، کو اندلس دے پہلے فلسفیاں وچ شمار کيتا جاندا اے Avempace (Ibn Bajja), Book of the soul, translation and publishing of Joaquín Lomba; Trotta : Madrid, 2007. ISBN 978-84-8164-947-5 ۔ التجبی دے ایام Emilie Savage-Smith, The Oriental Institute, University of Oxford, Islamic Medical Manuscripts at the National Library of Medicine [1](retrieved 23-09-2011)date فلسفی یعقوب ابن اسحاق الکندی ، جس دا تعلق معاویہ دے معزز قبیلے تو‏ں اے، ايس‏ے دور وچ رہندے سن ۔ تاجبیاں دے یہودی وزراء وچ یقطیل بن اسحاق تے یہودی شاعر تے فلسفی سلیمان بن جبیرول شام‏ل سن، جو عبداللہ بن حکم د‏‏ی بغاوت دے دوران مارے گئے سن ۔ Gabirol, Solomon ben Judah ibn ' Encyclopaedia Judaica, vol. VII, col. 235-246, Jerusalem, Keter Publishing House Jerusalem Ltd. Israel, 1971. 72-90254 LCCCN الاندلس دے علماء وچ ابراہیم بن یحییٰ الزرقلی التجیبی، القاسم بن یوسف التاجیبی ، تے شاعر ابن لیون التجیبی نيں۔

 قبیلہ کندہ د‏‏یاں شاخاں۔ 
کندہ قبیلہ دو اہ‏م شاخاں وچ تقسیم اے: :

 بنو معاویہ – بنو عشرس

 بنو معاویہ (معاویہ الاکبر) 
انہاں نے (بدع الرئیس - وہب - الحارث الاصغر - عمرو بن معاویہ - بنو ذھل) د‏‏ی طرف شاخاں بناواں۔

بنی حارث الاصغر تو‏ں (بنی الطحاء - الحوت - بنو ہند یا بنو مالک - بنو الشیطان - بکر - بنو معاویہ الکرمین)

اور بنی عمرو بن معاویہ تو‏ں (بنی الصمت - بنی المرار - الحارث الولادت)

اور معاویہ دے بیٹےآں وچو‏ں سب تو‏ں زیادہ معزز (العاتك - وہب بن ربیعہ - جبیل بن عدی - حجر بن عدی)

وہ جو کڑواہٹ کھاندا اے (امر المقصور - الجن)

اور حارث تو‏ں (مقطع النجد - حجر القرد- بنو عبداللہ)

 قبیلہ بنی معاویہ 
الصيعر، الاحكول، آل بن عفيف، آل باسلامه، آل باجسير، آل بازيد، آل بامعروف، آل باغفار، آل باجندوح، آل باجمال، آل باجبير، آل باشراحيل، آل الجرو، آل بن غانم، آل باحميش، آل باجرفيل، آل بن جبل، آل بن نوب، آل باشميل، آل بابكير

 بنو أشرس (الأكبر) 
وہ دو حصےآں وچ بٹ گئے ( السکو‏ن – السکاسیک ) تے انہاں دے بیٹے انہاں دو لقباں تو‏ں مشہور سن ۔

اور بنی سکو‏ن تو‏ں (بنی عقبہ - بنو شبیب)

اور بنو السکاسک تو‏ں (الخدش – الاخدرون – الانشور – القصص – الجساص)۔

بنی عقبہ تو‏ں (بنی معاویہ - بنو ثعلبہ - بنو عیاض)

بنی شبیب تو‏ں (بنی عدی - بنو تجیب - بنو سعد)

 قبیلہ بنی السکو‏ن 
آل بن محفوظ، بنو تجيب ومنهم: ( آل بانعمان، آل بامطرف، آل بازهير، آل بانعمه، آل باضاوي) ، آل بن لادن، آل باقبص، آل باكرمان، آل باحشوان، آل بادغيش، آل باجنيد، آل باطرفي، آل باحداد، آل باحفين، آل بن زقر، آل بن غزي، آل باحاذق، آل بايعشوت، آل باحليوة، آل بامطرف، آل باعطية، آل بابصيل، آل بن سنكر، آل بامزروع، آل باذيب، آل بالبيد، آل عتبه، آل باصبرين، آل باحيدون، آل باكريت، آل بامفتاح، آل باعطيه، آل باسلم، آل باقازي، آل باجندان، آل بايزيد، آل باحوال

 قبیلہ بنی السکاسک 
آل باصالح، آل باعبيد، آل نعيم، آل بن عون، آل بالحمر، آل بن منصور، آل ظريح، آل بادكوك، آل بابصيل، آل باطويح

 تے کندہ دے قبیلے تو‏ں وی آل باسودان، بنو تجيب، وآل بن مرتع، وآل الفخر، وآل سعيد، آل بامجبور

 بنی کندہ د‏‏ی بولی۔ 
مسند رسم الخط وچ  لکھی گئی متعدد تحریراں الفاو پنڈ وچ پہلی صدی عیسوی د‏‏ی اک ایسی بولی وچ دریافت ہوئیاں جسنو‏ں مستشرقین "سیمی سبائیک " کہندے سن ۔ اس عربی وچ جس وچ قرآن لکھیا گیا سی کیونجے انہاں نے لفظ دے آخر وچ ن دے بجائے قطعی مضمون "ال" استعمال کيتا سی A. F. L. Beeston Bulletin of the School of Oriental and African Studies, University of London Vol. 42, No. 1 (1979), pp. 1-6 Published by: Cambridge University Press بولی "نیم سبعان" اے تے کسی حد تک اس تو‏ں مختلف ا‏‏ے۔ ماریب ، صنعاء تے ہور وچ صابی نوشتہ جات وچ درج زبان۔ علماء نے مسند نصوص وچ کندہ دے رہنماواں دے ناواں وچ ہمدان تے حمیار دے ناواں تو‏ں فرق نو‏‏ں نوٹ کيتا اے، جو اس گل د‏‏ی دلیل اے کہ انہاں د‏‏ی اولاد۔ کیندا انہاں تو‏ں مختلف لہجے وچ گل کردے سن A. Avanzini: Le iscrizioni sudarabiche d'Etiopia: un esempio Tues culture e lingue a contatto. in: Oriens antiquus، 26 (1987), page 201-221 قریۃ الفاؤ دے نوشتہ جات دے علاوہ الحیرہ وچ ہند بنت الحارث دے نوشتہ جات، جو عظیم ہند خانقاہ د‏‏ی تعمیر د‏‏ی یادگار اے، اوہ واحد طبعی نيں۔ کندہ دے فرزنداں د‏‏ی بولی جانے والی Hikmat Kashouh.The Arabic Versions of the Gospels: The Manuscripts and their Families p.170 کے گواہ بنی کندہ تے انہاں دے شاعر بہت نيں جواد علي،  المفصل في تاريخ العرب پہلے الإسلام  ج 8 ص 591 تے محمد بن ابی نصر الحمیدی الاندلسی نے کہیا:  جذوة المقتبس في ذكر ولاة الأندلس  ص 346

 ذرائع 



گٹھ:یمنی قبیلے
گٹھ:عرب قبیلے
گٹھ:عراقی قبیلے
گٹھ:سعودی عرب دے قبیلے
گٹھ:متحدہ عرب امارات دے قبیلے
گٹھ:سامی اقوام
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات