گرو گرنتھ صاحب دے لکھاری

گرو گرنتھ صاحب جی (انگریزی: Guru Granth Sahib Ji)، سکھ دھرم دا مرکزی مذہبی پاٹھ اے، جس نوں سکھ دھرم دے آخری سربشکتیمان گرو مندے ہن۔ اس وچ ۱۴۳۰ انگ (پنے) ہن، جیہناں وچ ۳۶ سنتاں دی بانی اے جس وچ سکھ گرو صاحب (۶ گرو)، بھگت (۱۵ بھگت)، بھٹّ (۱۱ بھٹّ) اتے گرسکھ (۴ گرسکھ) ​​شامل ہن۔ ایہہ دنیا دی اکو اک مذہبی لپی اے جس وچ دوجے دھرماں، ذاتیاں اتے دھرماں دے لوکاں دے وچار اتے وچاردھارا شامل اے۔ اس وچ اپنے آپ سکھ گروآں دیاں سکھیاواں وی شامل ہن اتے اسدا پہلاں اڈیشن بھائی گرداس جی اتے دوسرا اڈیشن بھائی منی سنگھ جی ولوں لکھیا گیا سی۔

 لکھاریاں دا ورگی کرن 
عام طور تے مفکر گرو گرنتھ صاحب دے لکھاریاں نوں چار گروہاں وچ ونڈدے ہن:

 سکھ گرو
 بھگت
 بھٹّ
 گرسکھ

 سکھ گرو 
فلسفی طور تے سکھ، شبد گرو وچ وشواش کرن لئی پابند ہن پر عام یعقین ایہہ اے کہ سکھ گروآں نے صدیاں دوران سکھ دھرم دا قیام کیتا، جسدی شروعات سال ۱۴۶۹ وچ ہوئی سی۔ اتھے ۶ سکھ گرو ہن جیہناں دی بانی گرو گرنتھ صاحب وچ موجود اے: 

 بھگت 
اُتلے لسٹ وچ، "بھگت" وکھ وکھ قوماں دے پوتر آدمی سن جیہناں دیاں سکھیاواں سری گرو گرنتھ صاحب جی وچ شامل ہن۔ اوہناں دی بانی "بانی بھگتا کی" سرلیکھ ہیٹھ اے۔ شبد "بھگت" دا مطلب سمرپن اے، اتے سنسکرت شبد بھکتی توں آیا اے، جسدا مطلب اے بھگتی اتے پیار۔ بھگتاں نے اک ربّ وچ یعقین پیدا کیتا جس توں پہلاں بھگت کبیر نے مہان ہندو بھکتیاں اتے صوفی سنتاں دیاں لکھتاں دی چون کیتی۔

اُتلے وچوں، ہیٹھاں بھگتاں دی لسٹ اے: 

 بھٹّ 
بہت سارے ہندو سرسوت براہمن، جو سری گرو نانک دیوَ جی دے شبد دی پالنا کرن لگ پئے سن، اوہ بھٹاں وجوں جانے جاندے سن۔ اتھے ۱۱ سکھ بھٹّ ہن جیہناں دیاں بانیاں گرو گرنتھ صاحب وچ شامل ہن: 

 ووادپورن لکھاری: مردانہ اتے ٹلّ 
آدی گرنتھ دے موجودہ حصول دے دو ہور لکھاری ہن جو وکھ وکھ مفکراں وچ بحث دا موضوع ہن: بھائی مردانہ اتے بھٹّ ٹلّ۔

وکھ وکھ مفکر دے مطابق:

 اتھے مردانہ ۱ دے سرلیکھ ہیٹھ دو بھجن ہنPage 553, Adi Granth, Translation of Sant Singh Khalsa بھائی مردانہ دی رچنا اے، پر باقی داعوے نوں ثابت کرن وچ اکامیاب مندے ہن، کیونکہ قلم دا نام نانک نے گیت اندر ورتیا گیا اے اس سلوک میں سری گرو جی مردانے کے پوچھنے سے تس کے پرتِ گرمکھتا ارُ منمکھتا کی مدرا کا روپُ برنن کرتے ہیں اؤرُ دو پرکار کی مدرا منمکھوں کی اؤرُ گرمکھوں کی کہی اے۔۔ پرتھم منمکھوں کی مدرا کہتے ہیں۔۔: Fareedkoti Teeka, Adi Granth اتے مردانہ سلوک دی اکّ قسم اے۔
 اسے طرحاں، بھٹّ ٹلّ دے نام تے اکّ سوئیا اے، ٹل' جی کہتے ہیں اے بھائی ایسے ستگروں کو سہج سبھاوک جاری ہی سیویئے اے بھائی ستگروں کے درسن کرنے تے جم مرن دکھ جاتا رہتا اے۔۔10۔۔: Page 1392, Teeka Fareedkoti, Adi Granth جو کہ کجھ مفکراں مطابق گورمکھی ٹائیپو اے، کیونکہ ایہہ کلھ مطلب بھٹّ کلھشار اے۔Page 1392: ٹل = اے ٹلّ! اے کلیی! اے کلییسہار!: Teeka by Professor Sahib Singh, Adi Granth

 حوالے 

گٹھ:سکھ مت