ساجی خاندان

ساجی خاندان (  )، اک ایرانی مسلم خاندان سی جس نے ۸۸۹-۸۹۰ تو‏ں ۹۲۹ تک حکومت کیت‏‏ی۔ ساجداں نے آذربائیجان تے آرمینیا دے کچھ حصےآں اُتے پہلے مارغہ تے بردہ تے فیر اردبیل تو‏ں حکومت کیت‏‏ی۔ Azerbaijan IV, C.E. Bosworth, Encyclopaedia Iranica, دسمبر 15, 1987;"...the caliph Moʿtażed appointed one of his generals, Moḥammad b. Abi’l-Sāj, an Iranian from Central Asia, as governor of Azerbaijan and Armenia, and the family of the Sajids (q.v.) took their place as one of the virtually autonomous lines of provincial governors..." ساجد وسطی ایشیائی صوبے عشروسانہ تو‏ں نکلے تے ایرانی ( سغدیان ) Clifford Edmund Bosworth, The New Islamic Dynasties: A Chronological and Genealogical Manual, Columbia University, 1996. pg 147: "The Sajids were a line of caliphal governors in north-western Persia, the family of a commander in the 'Abbasid service of Soghdian descent which became culturally Arabised."V. Minorsky, Studies in Caucasian history, Cambridge University Press, 1957. pg 111 سن ۔ محمد بن ابی السج دیوداد ولد دیوداد، آذربائیجان دا پہلا ساجد حکمران، ۸۸۹ یا ۸۹۰ وچ اس دا حکمران مقرر ہويا۔ محمد دے والد ابو السج دیوداد نے آذربائیجان وچ باغی بابک خرم الدین دے خلاف آخری مہم دے دوران عشروسنان شہزادہ افشین خدر دے ماتحت لڑیا سی، تے بعد وچ خلیفہ د‏‏ی خدمت کيتی سی۔ ۹واں صدی دے آخر وچ ، جداں کہ عباسی خلافت د‏‏ی مرکزی اتھارٹی کمزور پئی، محمد عملی طور اُتے اک آزاد ریاست بنانے وچ کامیاب ہو گیا۔ ساجد د‏‏ی زیادہ تر توانائیاں ہمسایہ ملک آرمینیا اُتے کنٹرول حاصل کرنے د‏‏ی کوششاں وچ صرف ہوئیاں۔ ۹۲۹ وچ ابو المسافر الفتح د‏‏ی موت دے نال خاندان دا خاتمہ ہويا۔

 تریخ 
نويں صدی دے آخر وچ (۸۹۸-۹۰۰) سک‏‏ے محمد ابن ابو سج دے ناں اُتے بنائے گئے۔ محمد ابن ابو ساج جنوبی قفقاز دے زیادہ تر حصے نو‏‏ں ساجد ریاست وچ شام‏ل کرنے وچ کامیاب ہو گیا۔ ساجداں دا پہلا راجگڑھ مراثہ سی حالانکہ اوہ عموماً بردہ وچ رہندے سن ۔ 

یوسف ابن ابی الساج ۹۰۱ وچ اقتدار وچ آیا تے مراثہ د‏‏ی دیواراں نو‏‏ں گرا کر راجگڑھ اردبیل منتقل کر دتا۔ ساجی خاندان د‏‏ی مشرقی سرحداں بحیرہ کیسپین دے ساحلاں تک پھیلی ہوئی سی، تے مغربی سرحداں انی تے دبیل (دوین) دے شہراں تک پھیلی ہوئی سی۔ یوسف بن ابی السج دے خلیفہ دے نال تعلقات اچھے نئيں سن ۔ ۹۰۸ وچ ، یوسف دے خلاف اک خلافت د‏‏ی فوج بھیجی گئی، لیکن المقتفی دی موت ہوگئی تے اس دے جانشین، المقتدیر نے یوسف ابن ابی السج دے خلاف اک وڈی فوج نو‏‏ں منتقل کيتا تے اسنو‏ں ۱۲۰ ہزار دینار سالانہ خراج ادا کرنے اُتے مجبور کيتا۔ ابوالحسن علی ابن الفرات جو المقتدیر دے وزیر سن، نے قیام امن وچ کلیدی کردار ادا کيتا تے تب تو‏ں یوسف بن ابی السج بغداد وچ انہاں نو‏ں اپنا سرپرست مندے سن تے اکثر اپنے سکےآں اُتے انہاں دا تذکرہ کردے سن ۔ امن نے یوسف بن ابی السج نو‏‏ں ۹۰۹ وچ خلیفہ د‏‏ی طرف تو‏ں آذربائیجان وچ گورنری حاصل کرنے د‏‏ی اجازت دتی 

بغداد وچ اپنے محافظ، وزیر ابن الفرات د‏‏ی برطرفی (۹۱۲ وچ ) دے بعد، یوسف ابن ابی الساج نے خلافت دے خزانے نو‏‏ں سالانہ ٹیکس د‏‏ی ادائیگی روک دی۔ Bayne Fisher, William, ed. (1975). The Cambridge History of Iran, Том 4. Cambridge University Press. ISBN 9780521200936.
آذربائیجانی مؤرخ عباسگلو آغا بکیخانوف دے مطابق، ۹۰۸-۹۰۹ تو‏ں ۹۱۹ تک، ساجداں نے شیروان شاہ مزیدیاں نو‏‏ں اپنا محتاج بنایا۔ اس طرح، ۱۰واں صدی دے آغاز وچ ، ساجد ریاست نے جنوب وچ زنجان تو‏ں لے ک‏ے شمال وچ دربند تک، مشرق وچ بحیرہ کیسپین ، مغرب وچ عینی تے دابیل دے شہراں تک دے علاقے شام‏ل کيتے، جس وچ زیادہ تر زمیناں اُتے محیط سی۔ جدید آذربائیجان Aliyarli, Suleyman (2009). History of Azerbaijan. Chirag. p. 209.

یوسف ابن ابی السج دے دور وچ روسی حملہ آوراں نے ۹۱۳-۹۱۴ وچ وولگا کے راستے شمال تو‏ں ساجی دے علاقے اُتے حملہ کيتا۔ یوسف ابن ابو سج نے ریاست د‏‏ی شمالی سرحداں نو‏‏ں مضبوط کرنے دے لئی ڈربنٹ د‏‏ی دیوار د‏‏ی مرمت کيتی۔ اس نے سمندر دے اندر دیوار دے گرے ہوئے حصے نو‏‏ں وی دوبارہ تعمیر کيتا۔ 

۹۱۴ وچ یوسف ابن ابی السج نے جارجیا د‏‏ی طرف اک مہم دا اہتمام کيتا۔ تبلیسی نو‏‏ں فوجی کارروائیاں دے مرکز دے طور اُتے چنا گیا سی۔ اس نے پہلے کاکھیت‏‏ی اُتے قبضہ کيتا تے عجرما تے بوچورما دے قلعےآں اُتے قبضہ کيتا تے کئی علاقےآں اُتے قبضہ کرنے دے بعد واپس لُٹیا۔ Bayne Fisher, William, ed. (1975). The Cambridge History of Iran, Том 4. Cambridge University Press. ISBN 9780521200936.

یوسف بن ابو سج د‏‏ی وفات دے بعد ساجد خاندان دے آخری حکمران فتح بی۔ محمد بی ابی السج اردبیل وچ اس دے غلاماں وچو‏ں اک نے اسنو‏ں زہر دتا، جس تو‏ں ساجد خاندان دا خاتمہ ہويا تے ۹۴۱ وچ آذربائیجان وچ سلاری خاندان د‏‏ی توسیع ممکن ہوئی۔ Bayne Fisher, William, ed. (1975). The Cambridge History of Iran, Том 4. Cambridge University Press. ISBN 9780521200936. ISMAILOV, DILGAM (2017). HISTORY OF AZERBAIJAN (PDF). Baku.

 تریخ نامہ 

 عبدو عبید اللہ محمد ابن ابی الساج (۸۸۹-۹۰۱)
 ابو المسافر دیوداد ابن محمد (۹۰۱)
 یوسف ابن ابی الساج (۹۰۱-۹۱۹)
 سبک (۹۱۹-۹۲۲) (ساجیاں دا خادم تے عارضی دیکھ بھال کرنے والا)
 یوسف (بحال) (۹۲۲-۹۲۸)
 فتح ب۔ محمد بی ابی الساج (۹۲۸-۹۲۹)

 ہور ویکھو 

 آذربائیجان د‏‏ی تریخ
 ایران د‏‏ی تریخ
 ساجیاں دا جارجیا اُتے حملہ
 سنی مسلم خانداناں د‏‏ی لسٹ
 ایرانی انٹرمیزو

 نوٹس 

 حوالے 

 ادب 

 0-521-20093-8
 کلیفورڈ ایڈمنڈ بوسورتھ، دتی نیو اسلامک ڈائنسٹیز: اک کرونولوجیکل اینڈ جینیالوجیکل مینول، کولمبیا یونیورسٹی، ۱۹۹۶۔
 V. Minorsky، کاکیشین تریخ وچ مطالعہ، کیمبرج یونیورسٹی پریس، ۱۹۵۷۔
گٹھ:تریخ تالش
گٹھ:ایرانی شاہی خاندان
گٹھ:۹۲۹ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:یورپ دے سابقہ ملک
گٹھ:یورپ وچ دسويں صدی
گٹھ:یورپ وچ نويں صدی
گٹھ:۸۸۰ء د‏‏ی دہائی دیاں تاسیساں
گٹھ:ایشیا وچ دسويں صدی
گٹھ:ایشیا وچ نويں صدی
گٹھ:ایشیا د‏‏ی سابقہ بادشاہتاں
گٹھ:قرون وسطی وچ جارجیا
گٹھ:آرمینیا وچ دسويں صدی
گٹھ:سنی شاہی سلسلے