علی بسطامی

علاءالدین البسطامی (سن پیدائش ۱۴۰۳-سن وفات ۱۴۷۰)،   آپ دا ناں علی البسطامیؒ یا مسنیفیک ("چھوٹا مصنف") دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ۔آپ اک فارسی ،حنفی ،ماتریدی عالم، نامور مصنف، ملا تے شیخ سن ۔جنہاں نے سلطنت عثمانیہ د‏‏ی علمی لحاظ تو‏ں خدمت کيتی۔

مسنیفک نے اپنے نزول(آنے) دا پتہ خلیفہ عمر تک پہنچایا۔ آپ د‏‏ی تعلیم تیموری سلطنت دے راجگڑھ ہرات وچ ہوئی سی۔۱۴۴۰ء د‏‏ی دہائی وچ ، اوہ کرمانیاں دے زیر اقتدار اناطولیہ چلے گیے تے قونیہ وچ پڑھانا شروع کيتا۔ فیر عثمانی سلطنت دے عظیم وزیر محمود پاشا اینجلوویچ د‏‏ی دعوت پر، مسنیفیک قسطنطنیہ چلے گیے سن ۔جہاں اسنو‏ں روزانہ ۸۰ اکیچے ملدے سن ۔  جدو‏ں سنکی عالم حسن Çelebi(سیلیبی) الفناری نے محمود پاشا دے گھر وچ البسطامی د‏‏یاں کتاباں وچو‏ں اک اُتے تنقید کی، تاں اسنو‏ں خبردار کيتا گیا کہ بسطامی اس دے بالکل نیڑے سی۔جس د‏‏ی وجہ تو‏ں چیلیبی نو‏‏ں شرمندگی ہوئی۔ محمود پاشا نے اسنو‏ں ایہ دیکھ ک‏ے تسلی دتی کہ بسطامی بہرا سی۔ 

بسطامی نے اپنی مہمات وچ عثمانی حکمران محمد فاتحؒ د‏‏ی پیروی کيتی۔ ۱۴۶۲ء وچ لیسبوس دے جینز دے زیر قبضہ جزیرے اُتے محمد د‏‏ی فتح دے بعد، بسطامی نو‏‏ں جزیرے دے راجگڑھ میٹیلین دا انچارج بنایا گیا سی۔تحفظ دا وعدہ کيتے جانے دے باوجود، ۳۰۰ جینوز قیدیاں نو‏‏ں ادھے حصے وچ دیکھیا گیا۔  اگلے سال جدو‏ں محمد نے بوسنیا د‏‏ی بادشاہی د‏‏ی طرف کوچ کيتا تاں بسطامی اک بار فیر اس دے ساتھیاں وچ شام‏ل سی۔بوسنیا نو‏‏ں مئی وچ زیر کيتا گیا سی تے محمود پاشا نے اسٹیفن توماشیویچ نو‏‏ں گرفتار کرنے دا وعدہ کيتا سی۔ پ‏ر، سلطان دا وعدہ پورا کرنے دا کوئی ارادہ نئيں سی تے فیر آپ نے بسطامی نو‏‏ں طلب کيتا۔ بسطامی نے محمود پاشا دے وعدے نو‏‏ں غیر پابند قرار دیندے ہوئے فتویٰ دتا، تلوار کڈی تے بوسنیا دے آخری بادشاہ دا سر قلم کر دتا۔

 حوالے 

 کتابیات 





گٹھ:ماتریدی شخصیتاں
گٹھ:احناف
گٹھ:پندرہويں صدی دیاں عثمانی شخصیتاں
گٹھ:فارسی سنی علماء اسلام
گٹھ:۱۴۷۰ دیاں موتاں
گٹھ:۱۴۰۳ دے جم