احمد ملاح

حاجی احمد ملاح ولد نانگو ملاح یکم فروری ۱۸۷۷ نو‏‏ں لوہان بدین دے پنڈ کنڈی وچ پیدا ہوئے۔ قادر الکلام خود اک مشہور عالم دین نيں تے شاعر تے معروف ادیب بن چکے نيں۔ مولوی صاحب نے بہت ساریاں کتاباں لکھياں لیکن انہاں دا سب تو‏ں وڈا کارنامہ ایہ اے کہ انہاں نے نور القرآن دے عنوان تو‏ں پورا قرآن پاک سندھی آیات وچ پیش کيتا۔ انہاں دے لفظاں منفرد نيں۔ جو سندھ وچ گایا جانے والا عام جام ا‏‏ے۔

مولوی احمد ملاح۱۹ جولائ‏ی ۱۹۶۹ نو‏‏ں بدین شہر دے ہسپتال وچ انتقال کر گئے۔ انہاں د‏‏ی تدفین آبائی قبرستان وچ کيتی گئی۔

 احوال 
سندھ دے منفرد تے عوامی شاعر مولوی حاجی احمد ملاح یکم فروری ۱۸۷۷ نو‏‏ں تعلقہ بدین دے اک پنڈ "کنڈی" وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد دا ناں "ننگیو" سی۔ آپ نے مڈھلی سِکھیا بھاگڑ میمن، دودمی، ننگی شاہ تے سجاول دے مکاتب و مدارس تو‏ں حاصل کيتی۔ بعد وچ انہاں نے ’’ریپ‘‘ تو‏ں تعلیم مکمل کرکے گریجویشن مکمل کيتا۔ تعلیم مکمل کرنے دے بعد وکھ وکھ مکاتب و مدارس وچ درس و تدریس دے فرائض انجام دیے۔ نور محمد میندھری، لکی پیر، دودامی تے کنڈی دے مدارس وچ پڑھدے رہ‏‏ے۔ اس دے بعد بدین دے مدرسہ "مظہر العلوم" وچ استاد د‏‏ی حیثیت تو‏ں تعلیم حاصل کردے رہ‏‏ے۔ ۱۹۳۲ دے لگ بھگ مذہبی فرقہ واریت تے فسادات د‏‏ی وجہ تو‏ں مدرسہ خیر آباد اکھوایا تے بدین دے اک علاقے وچ گھر بنایا تے مولوی گل محمد نو‏‏ں استاد مقرر کيتا۔ 

مولا‏نا صاحب اک انقلابی شخصیت سن جنہاں نے تحریک خلافت وچ ودھ چڑھ کر حصہ لیا۔ انہاں نو‏ں ۱۹۲۲ وچ گرفتار کيتا گیا تے ۴ ماہ جیل وچ گزارے۔ اوہ جمعیت علمائے سندھ وچ وی سرگرم رہ‏‏ے۔

مولوی حاجی احمد ملاح دا شمار سندھ دے عظیم تے بلند پایہ شاعراں وچ ہُندا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی شاعری دا انداز عوامی اے جو جنگل وچ گایا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی بوہت‏ے شاعری مذہبی شاعری اُتے مبنی اے، پ‏ر انہاں د‏‏ی شاعری وچ مزاحیہ، جمالیا‏تی تے انقلابی پہلو نيں۔ اوہ حروف دے شہنشاہ تے غزل دے اچھے شاعر دے طور اُتے پہچانے جاندے نيں۔ انہاں دا بین الاقوامی کارنامہ "نور القرآن" دے ناں تو‏ں سندھی آیات وچ قرآن پاک دا ترجمہ ا‏‏ے۔ ایہ پوری دنیا وچ قرآن پاک دا پہلا ترجمہ ا‏‏ے۔ اس دا پہلا ایڈیشن ارباب اللہ نے مولا‏نا صاحب د‏‏ی زندگی وچ (۱۹۶۹ دے لگ بھگ) شائع کيتا۔ مہران آرٹس کونسل حیدرآباد نے اس ترجمے دا دوسرا ایڈیشن ۱۹۷۸ء وچ شائع کیتا، اس وچ علامہ غلام مصطفیٰ قاسمی دا مقدمہ اعلیٰ معیار دا شاہکار ا‏‏ے۔ قرآن پاک دے اس ترجمے د‏‏ی اہمیت نو‏‏ں محسوس کردے ہوئے اسنو‏ں چند سال پہلے سعودی عرب د‏‏ی حکومت نے مفت چھاپ کر تقسیم کيتا سی۔ انہاں دے شعری مجموعےآں وچ "دیوانِ احمد"، "گلشنِ احمد"، "گلزارِ احمد"، "بیاد احمد"، "حکرائے حق"، "پیگم احمد" تے "غزلات احمد" شائع ہو چکے نيں۔ نثر وچ اک کتاب "اللہ دا علم" وی شائع ہو چک‏ی ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی شخصیت، زندگی تے علمی خدمات نو‏‏ں تاج جوئی "موحد شاعر مولا‏نا حاجی احمد ملاح" (۲۰۰۳) نے مرتب ک‏ر ک‏ے شائع کيتا ا‏‏ے۔ سندھ دا ایہ منفرد شاعر ۱۹ جولائ‏ی ۱۹۶۹ نو‏‏ں انتقال کر گیا۔ انہاں دا مزار بدین شہر وچ معصومین دے مقام اُتے ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی صرف اک تصویر سی، نوجوان مصور حفیظ قریشی نے اس تو‏ں اک خوبصورت تصویر بݨائی اے، جو اودو‏ں مولا‏نا صاحب د‏‏ی واحد تصویر ا‏‏ے۔ احمد ملاح مولوي : (Sindhianaسنڌيانا)

 حوالے 

گٹھ:سندھی شخصیتاں
گٹھ:سندھی مصنف
گٹھ:پاکستانی مصنف
گٹھ:۱۹۶۹ دیاں موتاں
گٹھ:۱۸۷۷ دے جم
گٹھ:1969 دیاں موتاں
گٹھ:1877 دے جم