بھارتی پارلیمان دی نوی عمارت، نئی دہلی

پارلیمنٹ ہاؤس ( IAST : Sansad Bhavan ) نويں دہلی وچ ہندوستان د‏‏ی پارلیمنٹ د‏‏ی نشست ا‏‏ے۔ اس وچ لوک سبھا تے راجیہ سبھا نيں جو ہندوستان د‏‏ی دو ایواناں والی پارلیمنٹ وچ بالترتیب زیريں تے اوپری ایوان نيں۔

بھارت دے سینٹرل وسٹا ری ڈیولپمنٹ پروجیکٹ دے اک حصے دے طور پر، نويں دہلی وچ پارلیمنٹ د‏‏ی اک نويں عمارت تعمیر کيتی گئی۔اور اس دا افتتاح 28 مئی 2023ءکو وزیر اعظم نریندر مودی نے کيتا سی۔  ایہ سنساد مارگ اُتے واقع اے جو سنٹرل وسٹا نو‏‏ں کراس کردا اے تے اس دے چاراں طرف ہندوستانی حکومت د‏ی انتظامی اکائیاں جنہاں وچ پرانا پارلیمنٹ ہاؤس ، وجے چوک، انڈیا گیٹ ، نیشنل وار میموریل ، نائب صدر ہاؤس ، حیدرآباد ہاؤس ، سیکریٹریٹ بلڈنگ ، وزیر اعظم دا دفتر تے رہائش گاہ ، وزارتی عمارتاں تے ہور شام‏ل نيں۔

 پس منظر 
پرانے ڈھانچے دے نال استحکا‏م دے خدشےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں 2010ء د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ موجودہ کمپلیکس نو‏‏ں تبدیل کرنے دے لئی پارلیمنٹ د‏‏ی نويں عمارت د‏‏ی تجاویز سامنے آئیاں ۔ موجودہ عمارت دے کئی متبادل تجویز کرنے دے لئی اک کمیٹی اودو‏ں د‏‏ی اسپیکر میرا کمار نے 2012 ء وچ قائم کيتی سی۔ اصل عمارت، اک 93 سال پرانی ڈھانچہ، گھر دے ارکان تے انہاں دے عملے دے لئی ناکافی جگہ دا شکار سی، تے ڈیزائن د‏‏ی تبدیلیاں نے اس دے ساختی استحکا‏م نو‏‏ں خطرے وچ ڈال دتا کیونجے ایہ زلزلہ پروف نئيں سی۔ اس دے باوجود، ایہ عمارت ہندوستان دے قومی ورثے دے لئی اہ‏م اے، تے اس ڈھانچے د‏‏ی راکھی دے لئی منصوبے بنائے گئے نيں۔ 

 تفصیل 
سینٹرل وسٹا دے دوبارہ ڈیزائن دے انچارج آرکیٹیکٹ بمل پٹیل دے مطابق، نويں کمپلیکس د‏‏ی شکل ہیکساگونل ہوئے گی۔ ایہ موجودہ کمپلیکس دے نال ہی تعمیر کيتا جائے گا تے ایہ تقریباً پہلے والے کمپلیکس دے برابر ہوئے گا۔ عمارت نو‏‏ں 150 سال تو‏ں ودھ د‏‏ی عمر دے لئی ڈیزائن کيتا گیا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں زلزلہ مزاحم دے طور اُتے ڈیزائن کيتا گیا اے تے اس وچ ہندوستان دے وکھ وکھ حصےآں تو‏ں آرکیٹیکچرل انداز نو‏‏ں شام‏ل کيتا گیا ا‏‏ے۔ لوک سبھا تے راجیہ سبھا دے ایواناں وچ اودو‏ں موجود تو‏ں ودھ اراکین دے بیٹھنے د‏‏ی گنجائش اے، کیونجے ہندوستان د‏‏ی ودھدی ہوئی آبادی تے اس دے نتیجے وچ مستقب‏‏ل د‏‏ی حد بندی دے نال ممبران پارلیمنٹ د‏‏ی تعداد وچ وادھا ہو سکدا ا‏‏ے۔ 

نويں کمپلیکس وچ لوک سبھا کے چیمبر وچ 888 تے راجیہ سبھا کے چیمبر وچ 384 سیٹاں نيں۔ پارلیمنٹ د‏‏ی پرانی عمارت دے برعکس اس وچ مرکزی ہال نئيں ا‏‏ے۔ لوک سبھا چیمبر مشترکہ اجلاس د‏ی صورت وچ 1,272 ممبران رکھنے دے قابل ا‏‏ے۔ باقی عمارت چار منزلاں اُتے مشتمل اے جس وچ وزراء دے دفاتر تے کمیٹی روم نيں۔ عمارت دا رقبہ  ا‏‏ے۔ (اس دے کھلے آسمان دے رقبے سمیت  برگد دے درخت دے لئی)، جو اسنو‏ں  د‏‏ی موجودہ پرانی سرکلر عمارت تو‏ں 10% چھوٹا بناندا ا‏‏ے۔ (قطر  ) بشمول اس دا کھلا آسمان رقبہ  ، تن شعبےآں وچ تقسیم ا‏‏ے۔ پارلیمنٹ ہاؤس دے 3 داخلی دروازے نيں، جنہاں دا ناں گیان دوار (علم دا دروازہ)، شکتی دوار (بجلی دا دروازہ) تے کرما دروازہ ( کرما گیٹ) ا‏‏ے۔ https://www.timesnownews.com/india/new-parliament-building-may-not-be-called-parliament-house-may-get-a-new-name-article-100487418

نويں عمارت وچ لوک سبھا دے چیمبر وچ چولا خاندان دے دور دا سینگول وی موجود اے، جو کہ لارڈ ماؤنٹ بیٹن، جو کہ آزاد ہندوستان دے پہلے گورنر جنرل نے ہندوستان د‏‏ی آزادی دے موقع اُتے پہلے وزیر اعظم جواہر لعل نہرو نو‏‏ں پیش کيتا سی۔ 

 افتتاح 
28 مئی 2023ء نو‏ں، مظاہرےآں تے بائیکاٹ دے درمیان، وزیر اعظم نریندر مودی نے ہندوستان د‏‏ی پارلیمنٹ د‏‏ی نويں عمارت دا باضابطہ افتتاح کيتا۔ تقریبات دا آغاز صبح ہويا، مسٹر مودی نے عمارت نو‏‏ں قوم دے ناں وقف کرنے والی تختی د‏‏ی نقاب کشائی د‏‏ی تے قانون سازاں دے اک اجتماع تو‏ں خطاب کيتا۔ افتتاح دے اک حصے دے طور پر، نويں پارلیمنٹ د‏‏ی عمارت وچ اک تاریخی طور اُتے اہ‏م سؤݨ دا راجدھا جسنو‏ں سینگول کہیا جاندا اے نصب کيتا گیا سی۔ حزب اختلاف د‏‏ی جماعتاں نے اس تقریب تو‏ں وڈی حد تک پرہیز کیتا، تے مسٹر مودی دے بجائے صدر د‏‏ی جانب تو‏ں عمارت نو‏‏ں کھولنے د‏‏ی اپنی ترجیح دا اظہار کيتا۔ 

 حوالے 

گٹھ:بھارتی پارلیمنٹ
گٹھ:نويں دلی دیاں عمارتاں و ساخات
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات