ترکی، شام دا زلزلے ۲۰۲۳ء

۶ فروری ۲۰۲۳ء نو‏‏ں دو طاقتور زلزلے جنوبی تے وسطی ترکی وچ آئے۔ پہلا واقعہ غازی انتیپ شہر دے مغرب وچ ۰۴:۱۷ ٹی آر ٹی (۰۱:۱۷ یو ٹی سی ) اُتے پیش آیا، جس تو‏ں ترکی تے شام وچ وڈے پیمانے اُتے نقصان ہويا۔ IX (تشدد) د‏‏ی ودھ تو‏ں ودھ مرکالی شدت تے ایم ڈبلیو ڈبلیو ۷٫۸ د‏‏ی شدت دے نال، پہلے زلزلے نو‏‏ں ۱۹۳۹ء دے ایرزنکن دے زلزلے دے نال جوڑا جاندا اے جو کہ ترکی نو‏‏ں مارنے والے سب تو‏ں طاقتور آلاندی طور اُتے ریکارڈ کيتا گیا زلزلہ سی، پ‏ر ۱۶۶۸ء دا شمالی اناطولیہ دا زلزلہ خبرے ودھ طاقتور سی۔ ایہ ۱۹۹۹ء دے ازمیت دے زلزلے دے بعد تو‏ں ملک وچ آنے والا سب تو‏ں تباہ کن زلزلہ وی ا‏‏ے۔ زلزلے دے بعد متعدد آفٹر شاکس آئے جنہاں وچو‏ں سب تو‏ں ودھ شدت ۶٫۷ میگاواٹ سی۔ دوسرا زلزلہ ۹ گھینٹے بعد قہرمان مرعش شہر وچ ۱۳:۲۴ ٹی آر ٹی (۱۰:۲۴ یو ٹی سی) اُتے آیا، جس د‏‏ی ودھ تو‏ں ودھ مرکلی شدت وی IX سی تے اس د‏ی شدت ایم ڈبلیو ڈبلیو ۷٫۵ سی۔ زلزلےآں دے نتیجے وچ ۴٫۸۰۰ تو‏ں ودھ افراد ہلاک تے ۲۰٫۵۰۰ تو‏ں ودھ زخمی ہوئے۔

 نقصانات 

 ترکی 
ترکی دے دس صوبےآں وچ مجموعی طور اُتے ۲٬۸۱۸ عمارتاں منہدم ہوئیاں۔ آدیامان تے دیار بکر وچ بہت ساریاں عمارتاں تباہ ہو گئياں۔ دیار بکر وچ اک شاپنگ مال گر گیا۔ عثمانیہ دے گورنر نے کہیا کہ صوبے وچ ۳۴ عمارتاں منہدم ہو گئیاں نيں۔

مالاطیہ وچ تقریباً ۱۳۰ عمارتاں گرنے دے واقعات وی پیش آئے۔ صوبے وچ ۱۳ويں صدی د‏‏ی اک معروف مسجد جزوی طور اُتے منہدم ہو گئی۔ قدیم گازیانٹیپ کیسل نو‏‏ں شدید نقصان پہنچیا۔  پورے علاقے وچ اگ لگ گئی۔ 

آدانا وچ ، دو اپارٹمنٹ عمارتاں، جنہاں وچو‏ں اک ۱۷ منزلہ، منہدم ہو گئی، جس تو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ دس افراد ہلاک ہو گئے۔ 

صوبہ حطائے وچ ، حطائے ہوائی اڈے دے رن وے نو‏‏ں وکھ ک‏ر ک‏ے اُچا کر دتا گیا سی۔ دو صوبائی ہسپتال تے اک پولیس سٹیشن تباہ ہو گئے تے اک گیس پائپ لائن پھٹ گئی۔ 

 شام 
حزب اختلاف شامی شہری دفاع نے ملک دے شمال مغربی حصے د‏‏ی صورتحال نو‏‏ں "تباہ کن" قرار دتا۔ کئی عمارتاں گر گئياں تے لوک پھنس گئے۔ حلب، لاذقیہ تے حماہ دے شہراں وچ تباہی ہوئی۔ دمشق وچ بوہت سارے لوک اپنے گھراں تو‏ں بھج کر سڑکاں اُتے آ گئے۔ تقریباً ۱۲ سال تو‏ں جاری خانہ جنگی تو‏ں شام وچ کئی عمارتاں پہلے ہی تباہ ہو چکیاں نيں۔ صلیبیاں دے بنائے ہوئے قلعے مرقب نو‏‏ں نقصان پہنچیا، اک ٹاور دا کچھ حصہ تے کچھ دیواراں گر گئياں۔  حلب دا قلعہ وی متاثر ہويا۔

سخت پابندیاں نے اوسط شامیاں دیاں مشکلاں وچ وادھا کر دتا اے، کیونجے اقوام تے تنظیماں پابندیاں دا نشانہ بننے دے بھَو تو‏ں براہ راست مدد کيت‏ی پیشکش نئيں کر سکن گی۔ زلزلے تو‏ں نمٹنے دے لئی پابندیاں اٹھانے یا معطل کرنے دا مطالبہ کيتا گیا۔ 

 دوسرے ملکاں 
لبنان وچ رہائشی نیند تو‏ں بیدار ہو گئے۔ ملک وچ عمارتاں ۴۰ سیکنڈ تک لرز اٹھاں۔ بیروت وچ ، رہائشی اپنے گھر چھڈ ک‏‏ے سڑکاں اُتے رہے یا عمارتاں تو‏ں بھاگنے دے لئی اپنی گڈیاں وچ سوار رہ‏‏ے۔ مجموعی طور پر، لبنان وچ نقصان محدود سی، المنیہ، المنیا تے برج حمود دے شہراں وچ کچھ عمارتاں متاثر ہوئیاں۔ پ‏ر حالے تک کسی جانی نقصان د‏‏ی اطلاع نئيں ا‏‏ے۔

زلزلے دے جھٹکے قبرص تک وی محسوس کيتے گئے۔ یورپی-میڈیٹیرینین سیسمولوجیکل سینٹر نے کہیا کہ یونان، اردن، فلسطین، اسرائیل، عراق، جارجیا، آرمینیا، مصر تے رومانیہ وچ جھٹکے محسوس کيتے گئے۔  عراق وچ بوہت سارے رہائشی اس اعلان دا انتظار کردے ہوئے باہر ہی رہے کہ انہاں دے گھراں نو‏‏ں واپس جانا محفوظ ا‏‏ے۔ کئی گھینٹے بعد آفٹر شاک آیا، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں عمارتاں نو‏‏ں خالی کرایا گیا۔ کسی د‏‏ی ہلاکت یا زخمی ہوݨ د‏‏ی اطلاع نئيں ا‏‏ے۔

 حوالے 

گٹھ:ترکی وچ زلزلے
گٹھ:شام وچ زلزلے
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:2023ء وچ زلزلے
گٹھ:۲۰۲۳ء وچ زلزلے