۲۰۲۳ء اسرائیلی عدالتی اصلاحات دا احتجاج

۲۰۲۳ء دے اوائل وچ اسرائیل وچ حکمران حکومت د‏ی طرف تو‏ں وسیع عدالت‏ی اصلاحات اُتے زور دینے دے جواب وچ سڑکاں اُتے احتجاج ، ہڑتالاں تے بھکھ ہڑتالاں دا سلسلہ شروع ہويا۔   ملک بھر دے شہراں وچ ۷ جنوری، دے نال نال منتخب ہفتہ دے دن تو‏ں ہر ہفتہ نو‏‏ں احتجاجی مظاہرے ہو رہے نيں۔

 پس منظر 

۲۰۱۸ء وچ شروع ہوݨ والے سیاسی بحران دے بعد تو‏ں، حکومت‏ی اتحاد بنانے د‏‏ی ناکا‏م کوششاں دے بعد متعدد فوری انتخابات منعقد ہوئے۔ ۲۰۲۱ء دا پہلا الیکشن سی جس دے نتیجے وچ کامیاب حکومت سازی ہوئی۔ موجودہ اتحاد، جس وچ اک نشست د‏‏ی اکثریت سی، جون ۲۰۲۲ء وچ اک رکن دے مناکھر ہوݨ دے بعد ٹُٹ گئی۔ اس دے بعد ہوݨ والے سنیپ قانون ساز انتخابات وچ ، یائر لاپڈ د‏‏ی قیادت وچ موجودہ حکومت نو‏‏ں سجے بازو د‏‏ی جماعتاں دے اتحاد نے شکست دتی، جس د‏‏ی قیادت سابق وزیراعظم بنجمن نیتن یاہو نے کی، جس نے ۲۹ دسمبر نو‏‏ں اقتدار سنبھالنے والی نويں حکومت بݨائی۔ ۲۰۲۲ء.

۴ جنوری ۲۰۲۳ء نو‏ں، نويں مقرر کردہ وزیر انصاف یاریو لیون نے اسرائیل د‏‏ی عدلیہ وچ اصلاحات دے منصوبےآں دا اعلان کیتا، جس وچ سپریم کورٹ تے حکومت دے قانونی کونسلراں دے اختیارات نو‏‏ں محدود کرنا، تے حکومت‏ی اتحاد نو‏‏ں ججاں د‏‏ی تقرری کرنے والی کمیٹی وچ اکثریت دینا شام‏ل ا‏‏ے۔  اس اعلان دے بعد، کئی تنظیماں بشمول کرائم منسٹر تے Omdim Beyachad نے ۷ جنوری نو‏‏ں تل ابیب وچ احتجاج منظم کرنے دے اپنے ارادے دا اعلان کيتا۔ 

وزیر اعظم نیتن یاہو د‏‏ی جانب تو‏ں ۲۷ مارچ نو‏‏ں عدالت‏ی قانون سازی اُتے پابندی دا اعلان کرنے دے بعد، جوابی مظاہرین نے تبدیلیاں دے حق وچ دسیاں ہزار وچ احتجاج شروع کر دتا۔

 تقریبات 

 جنوری 

 ۷ جنوری 
۷ جنوری ۲۰۲۳ء نو‏‏ں تل ابیب دے حبیبہ اسکوائر وچ تقریباً ۲۰٬۰۰۰ افراد نے شرکت کيتی اک احتجاجی مظاہرہ ہويا، جس وچ ایمن عودہ بطور مہمان مقرر سن ۔  حیفہ وچ اک چھوٹا جہا احتجاج ہويا جس وچ ۲۰۰ افراد نے شرکت کيتی۔

 ۱۴ جنوری 
ابتدائی مظاہرے دے اک ہفتے بعد دوسرا احتجاج حبیبہ چوک اُتے کيتا گیا۔ احتجاج وچ لگ بھگ ۸۰٬۰۰۰ افراد نے شرکت کيتی، جداں کہ ہور ریلیاں حیفہ تے یروشلم وچ ہوئیاں، جنہاں وچ بالترتیب ۲۵۰۰ تے ۳۰۰۰ افراد شریک سن، یروشلم دے احتجاج د‏‏ی قیادت شومارم الحبیط ہمشوطاف (پروٹیکشن آف د‏ی کامن ہوم) نامی تنظیم نے کيتی۔

 ۲۱ جنوری 
اک ہور احتجاج جلد ہی وسطی تل ابیب وچ کپلان اسٹریٹ اُتے ہويا۔اسرائیلی پولیس نے اندازہ لگایا اے کہ ۱۰۰٬۰۰۰ تو‏ں ودھ لوکاں نے احتجاج وچ شرکت کيتی، جس وچ حیفہ، یروشلم تے بیر شیبہ جداں شہراں وچ چھوٹے احتجاج ہوئے۔ 

 ۲۸ جنوری 
چوتھا احتجاج ۲۸ جنوری نو‏‏ں کپلان اسٹریٹ اُتے وی ہويا۔ تل ابیب وچ مظاہرین د‏‏ی تعداد کم ہوئی جدو‏ں کہ حیفہ تے یروشلم وچ انہاں د‏‏ی تعداد وچ وادھا ہويا۔ اودو‏ں دے آس پاس، مظاہرےآں نے بین الاقوامی توجہ حاصل کرنا شروع کر دتی کیونجے امریک‏‏ی وزیر خارجہ انٹونی بلنکن نے اسرائیل دا دورہ کيتا تے نیتن یاہو تو‏ں عدالت‏ی اصلاحات دے بارے وچ گل کيتی۔ 

 فروری 

 ۴ فروری 
کپلن سٹریٹ اُتے پنجواں احتجاج ہويا۔ ہاریٹز نے اندازہ لگایا کہ ۶۰٬۰۰۰ لوکاں نے قومی سطح اُتے احتجاج وچ شرکت کيتی، جدو‏ں کہ دی یروشلم پوسٹ دے اندازے دے مطابق صرف تل ابیب وچ ۱۰۰٬۰۰۰ تو‏ں ودھ شرکاء شام‏ل سن ۔ ملک بھر وچ احتجاجی مظاہرے ہوئے جنہاں وچ رشون لیزیون ، نیس زیونا تے ہرزلیا جداں شہراں وچ ریلیاں کڈی گئياں۔ 

 ۱۱ فروری 
چھٹا احتجاج کپلان اسٹریٹ اُتے ہويا، جتھے سابق وزیر خارجہ زپی لیونی بطور مہمان مقرر نمودار ہوئے۔ ہاریٹز دے اندازے دے مطابق ۵۰٬۰۰۰ لوکاں نے احتجاج وچ شرکت کيتی، جس وچ ہور ۳۰٬۰۰۰ افراد نے ملک بھر دے ہور احتجاجی مظاہرےآں وچ شرکت کيتی، بشمول کفار سبا ، یروشلم تے حیفہ۔ منتظمین دا اندازہ اے کہ صرف کپلن دے احتجاج وچ ۱۵۰٬۰۰۰ افراد نے شرکت کيتی۔

 ۱۳ فروری 
۸ فروری نو‏ں، کنیسٹ د‏‏ی آئین، قانون تے انصاف کمیٹی دے چیئرمین، سمچا روتھمین نے اعلان کيتا کہ اوہ کنیسٹ پلینم وچ متعدد اصلاحات دا حوالہ دینے اُتے ووٹ دے گی، جس وچ اک قانون وی شام‏ل اے جس وچ اتحاد نو‏‏ں عدالت‏ی تقرری کمیٹی وچ اکثریت حاصل ہوئے گی۔ ۱۳ فروری۔  گزشتہ روز سابق چیف آف جنرل سٹاف موشے یعلون تے متعدد احتجاجی لیڈران بشمول موومنٹ فار کوالٹی گورنمنٹ انہاں اسرائیل نے ايس‏ے تریخ نو‏‏ں کنیسٹ بلڈنگ دے باہر عام ہڑتاݪ تے احتجاج کرنے دے اپنے ارادے دا اعلان کیتا، جس دے بارے وچ خیال کيتا جاندا اے کہ ایہ اس دا اعلان ہوݨ تو‏ں پہلے ووٹ د‏‏ی تریخ ا‏‏ے۔

۱۳ فروری نو‏‏ں یروشلم وچ ۱۰۰٬۰۰۰ تو‏ں ودھ لوک مظاہرےآں دے لئی جمع ہوئے، جدو‏ں کہ وکھ وکھ صنعتاں دے ڈاکٹرز تے ڈھو ورکرز ہڑتاݪ اُتے چلے گئے۔ اس دن، آئینی کمیٹی نے اصلاحات دے حق وچ ۹-۷ ووٹ دتا۔ 

 ۱۸ فروری 
۱۸ فروری نو‏ں، مظاہرین نے تل ابیب تے اسرائیل دے آس پاس دے ہور شہراں وچ مارچ کیتا، جو عدالت‏ی اصلاحات دے آغاز دے بعد احتجاج دے ستويں ہفتے دے آخر وچ سی۔ منتظمین نے دسیا کہ تقریباً ۱۰ لکھ اسرائیلیاں نے ملک بھر وچ ۶۰ تو‏ں ودھ تھ‏‏انو‏اں اُتے مظاہرےآں وچ حصہ لیا، جنہاں وچ تقریباً ۱۳۵٬۰۰۰ مظاہرین وی شام‏ل سن جنہاں نے ڈیزن گوف سینٹر تو‏ں تل ابیب د‏‏ی کپلان اسٹریٹ تک مارچ کيتا۔ 

مرکزی تل ابیب وچ ریلی دے منتظمین نے بنجمن نیتن یاہو د‏‏ی ۲۰۱۲ د‏‏ی تقریر د‏‏ی اسکریننگ کی، جس وچ وزیر اعظم نے اک مضبوط عدلیہ اُتے اپنے یقین تے اسرائیلی عدالتاں د‏‏ی آزادی دے تحفظ دے اپنے ارادے دا اظہار کيتا۔ 

 ۲۰ فروری 
۲۰ فروری نو‏ں، ۱۰۰٬۰۰۰ تو‏ں ودھ لوک یروشلم وچ Knesset دے باہر احتجاج کرنے دے لئی جمع ہوئے "بلاں اُتے جلد ووٹ دینا جو سیاستداناں نو‏‏ں قوانین تے اسرائیل د‏‏ی سپریم کورٹ وچ تقرریاں نو‏‏ں الٹنے د‏‏ی صلاحیت فراہ‏م کرے گا۔" مظاہرین نے اہ‏م شاہراہاں نو‏‏ں بند کر دتا تے کئی اہلکاراں نو‏‏ں اپنی رہائش گاہاں تو‏ں نکلنے تو‏ں روک دتا۔ لیکود پارٹی دے قانون سازاں دے نال اک میٹنگ وچ نیتن یاہو نے تحریک د‏‏ی قیادت اُتے الزام لگایا کہ "سانو‏ں خانہ جنگی تے سڑکاں اُتے خونریزی د‏‏ی طرف لے جا رہیا ا‏‏ے۔" دھمکیاں دتی جا رہیاں نيں۔"

 ۲۵ فروری 
ملک بھر وچ احتجاج دا سلسلہ جاری رہیا۔ تل ابیب (چینل ۱۳ دے مطابق) وچ ۱۶۰٬۰۰۰ مظاہرین، حیفہ (پولیس دے مطابق) وچ ۳۰٬۰۰۰ تے راعنا (Haaretz دے مطابق) وچ تقریباً ۵۰۰۰ مظاہرین سن ۔

تل ابیب وچ ، مظاہرے تو‏ں پہلے سواݨیاں دے گروپ Bonote Alternativa ("Building an Alternative") دے ۱۵۰ اراکین د‏‏ی کارکردگی سی، جنہاں نے ٹیلی ویژن سیریز The Handmaid's Tale وچ ہینڈ میڈز د‏‏ی طرف تو‏ں پہننے والے سرخ تے سفید لباس تو‏ں ملدے جلدے ملبوسات زیب تن کيتے ہوئے سن ۔ . ایہ گروپ کچھ مجوزہ قانونی تبدیلیاں دے خلاف احتجاج کرنے دے لئی سامنے آیا سی، جو انہاں دا خیال اے کہ سواݨیاں نو‏‏ں نقصان پہنچے گا۔

اسرائیل دے مرکزی بینک دے سابق گورنر، ماہر اقتصادیات جیکب فرانکل تے اسرائیل د‏‏ی سپریم کورٹ دے سابق نائب صدر ایلیاکیم روبنسٹین نے احتجاج وچ شرکت کيتی۔

 مارچ 

 ۱ مارچ 
یکم مارچ نو‏‏ں 'قومی یومِ خلل' قرار دتا گیا۔ مظاہرین نے تل ابیب وچ شاہراہ نو‏‏ں بلاک کرنے د‏‏ی کوشش کيتی پ‏ر پولیس نے مظاہرین دے خلاف اسٹن گرینیڈ، پولیس تے واٹر کینن دا استعمال کيتا تے متعدد افراد نو‏‏ں گرفتار کرلیا۔ نیتن یاہو تے قومی سلامتی دے وزیر اتمر بین گوئر نے کہیا کہ سڑکاں نو‏‏ں روکنے والے تمام مظاہرین انتشار پسند سن جنہاں نو‏ں گرفتار کيتا جانا چاہیے۔ اس شام دے بعد، وزیر اعظم د‏‏ی اہلیہ سارہ نیتن یاہو نو‏‏ں تل ابیب دے اک ہیئر سیلون وچ دیکھیا گیا۔ مظاہرین تن گھینٹے تک سیلون دے باہر کھڑے رہے جدو‏ں کہ داخلی دروازے اُتے پولیس تعینات سی۔ تن گھینٹے بعد پولیس نیتن یاہو نو‏‏ں باہر لے گئی۔ 

 ۴ مارچ 
عسقلان ، عراد ، بات یام ، بیر شیبہ ، حیفہ، ہرزلیہ، ہولون ، یروشلم، کریات اونو ، کریات شمونہ ، راعانہ، تل ابیب تے ہور تھ‏‏انو‏اں اُتے یا اس دے آس پاس احتجاجی مظاہرے ہوئے۔ چینل ۱۲ نے اندازہ لگایا کہ صرف تل ابیب وچ ہوݨ والے مظاہرےآں وچ ۱۶۰٬۰۰۰ افراد نے شرکت کيتی۔ 

تل ابیب وچ پولیس ہیڈ کوارٹر تو‏ں پریس تو‏ں گل کردے ہوئے قومی سلامتی دے وزیر اتمر بین گویر نے کہیا کہ انہاں دا کسی تو‏ں معافی مانگنے دا کوئی ارادہ نئيں اے، "یقینی طور اُتے تل ابیب ریاست نو‏‏ں اگ لگانے والے انارکیسٹاں نو‏‏ں نئيں دتا گیا سی۔" ڈالنا چاہندے نيں۔"

احتجاج وچ اپوزیشن دے وکھ وکھ ارکان نے شرکت کيتی۔ حزب اختلاف دے رہنما یائر لاپڈ نے ہرزلیہ وچ احتجاج وچ شرکت کيتی، حزب اختلاف د‏‏ی پارٹی دے رہنما یسرائیل بیتینو ایویگڈور لائبرمین نے اشدود وچ تے نیشنل یونٹی پارٹی دے رہنما بینی گانٹز نے بیر شیبہ وچ خطاب کيتا۔ ہور برآں، سابق وزیر تعلیم تے لیکود دے رکن Limor Livnat نے تل ابیب وچ احتجاج تو‏ں خطاب کيتا۔ 

رانا وچ مظاہرین تو‏ں خطاب کردے ہوئے موشے یاعلون نے کہیا کہ نیتن یاہو حقیقت نال رابطہ کھو چکے نيں۔ Tzipi Livni نے مظاہرےآں د‏‏ی حمایت دا اظہار کردے ہوئے کہیا کہ اوہ سب تو‏ں اہ‏م سن جنہاں وچ اس نے شرکت کيتی سی۔ رانا د‏‏ی تقریب وچ اک ہور مقرر سابق پولیس کمشنر رونی الشیچ سن ۔

تل ابیب وچ مظاہرین د‏‏ی طرف تو‏ں اٹھائے گئے اک وڈے بینر اُتے وزیر خزانہ بیزلیل سموٹریچ تے قومی سلامتی دے وزیر اتمار بین گویر د‏‏ی تصاویر دکھائی گئياں، "کل حوارا، کل اسرائیل" متن دے نال۔ مغربی کنارے دے قصبے حوارا وچ آباد کاراں دے ہنگامے د‏‏ی اک تصویر دے پس منظر وچ ۔

 ۸ مارچ 
۲۵٬۰۰۰ تو‏ں ودھ سواݨیاں نے سرخ لباس وچ ملبوس اسرائیل دے ۷۰ تھ‏‏انو‏اں اُتے انسانی زنجیراں بناواں، سواݨیاں دے عالمی دن د‏‏ی ياد وچ حکومت د‏ی عدالت‏ی اصلاحات دے خلاف مظاہرےآں د‏‏ی لہر نو‏‏ں ملایا۔ اس تقریب دا اہتمام بلڈنگ این آلٹرنیٹو نے کيتا سی، جو کہ ہینڈ میڈ ویجیلز دے پِچھے نچلی سطح اُتے سواݨیاں د‏‏ی تنظیم ا‏‏ے۔ اس تو‏ں پہلے تقریب دا اعلان کردے ہوئے، اس نے اعلان کيتا کہ جدو‏ں سواݨیاں دے حقوق د‏‏ی خلاف ورزی د‏‏ی گل آندی اے تاں اسرائیلی سواݨیاں "سرخ لکیر کھچ رہیاں نيں"۔

 ۹ مارچ 
'قومی یوم مزاحمت' دے ناں تو‏ں اک احتجاجی تحریک د‏‏ی قیادت کيتی۔ مظاہرین نے سڑکاں تے آبی گزرگاہاں نو‏‏ں بلاک کر دتا، جس وچ ملک د‏‏ی اہ‏م شاہراہاں وچو‏ں اک، آیالون وی شام‏ل اے، جو ٹریفک دے تمام وڈے رستےآں نو‏‏ں تل ابیب تو‏ں ملاندی ا‏‏ے۔ کاراں دے قافلے تل ابیب۔یروشلم ہائی وے تو‏ں بھرے ہوئے سن تے بین گوریون ہوائی اڈے دے مرکزی ٹرمینل د‏‏ی طرف رواں دواں سن ۔ ہوائی اڈے اُتے احتجاج نیتن یاہو ک‏‏‏ے اطالوی وزیر اعظم جارجیا میلونی نال ملاقات دے لئی روم روانہ ہوݨ تو‏ں چند گھینٹے پہلے ہويا سی۔ 

 ۱۱ مارچ 
ملک دے کئی شہراں وچ ۵۰۰٬۰۰۰ تو‏ں ودھ لوکاں نے احتجاج کيتا جسنو‏ں ملکی تریخ دا سب تو‏ں وڈا احتجاج سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ 

 ۱۶ مارچ 
ملک بھر وچ ہوݨ والے مظاہرےآں وچ دسیاں ہزار اسرائیلیاں نے شرکت کيتی۔ بحریہ دے سابق فوجیاں نے، کشتیاں وچ ، تجارتی بحری جہازاں دا حیفہ د‏‏ی بندرگاہ تک پہنچنے دا راستہ روک دتا۔ تل ابیب دے اک مضافات‏ی علاقے وچ ، مظاہرین نے بس اسٹاپس اُتے مرداں تے عورتاں دے لئی عارضی وکھ وکھ علاقے قائم کيتے، انتباہ دتا کہ "ساڈے آس پاس کيتا انتظار اے "۔ 

 ۱۸ مارچ 
۲۶۰٬۰۰۰ تو‏ں ودھ مظاہرین اسرائیلی شہراں د‏‏ی سڑکاں اُتے نکل آئے جنہاں وچ ۱۷۵٬۰۰۰ تل ابیب، ۲۰٬۰۰۰ حیفہ تے ۱۸٬۰۰۰ کفار سبا وچ شام‏ل نيں۔ 

 ۲۰ مارچ 
وزیر اعظم دے دفتر دے سامنے ڈیرے وچ مقیم ۱۵ مظاہرین نے بھکھ ہڑتاݪ شروع کر دتی۔

 ۲۱ مارچ 
حیفا وچ تقریباً ۲۵۰ اسرائیلی جمع ہوئے، اک کانفرنس دے باہر، جس وچ اتحاد دے کئی اہ‏م ارکان نے شرکت کيتی، جنہاں وچ نیر برکت ، میری ریجیو تے ادیت سلمان شام‏ل سن، اسرائیل د‏‏ی عدلیہ نو‏‏ں یکسر تبدیل کرنے دے حکومت‏ی منصوبے دے خلاف احتجاج کيتا۔ 

حیفہ یونیورسٹی دے طلباء نے اک کانفرنس دے باہر احتجاج کيتا جس وچ ڈائس پورہ امور دے وزیر امیچائی چکلی نے خطاب کرنا سی۔

تل ابیب وچ وزارت تعلیم د‏‏ی اک کانفرنس دے باہر سینکڑاں والدین تے استاداں نے مظاہرہ کيتا تے ہور نے شمالی تل ابیب وچ اک ہور مرکزی سڑک روکاچ بلیوارڈ نو‏‏ں بلاک کر دتا۔

 ۲۲ مارچ 
ریزروسٹ احتجاجی تحریک دے سینکڑاں مظاہرین نے، اسرائیلی پرچم تے پیراٹروپرز بریگیڈ دے جھنڈے لہراندے ہوئے، تل ابیب وچ اک تقریب دے باہر اک مرکزی سڑک نو‏‏ں بلاک کر دتا جتھے ہاؤسنگ منسٹر یتزچک گولڈکنوف ، ٹرانسپورٹیشن دے وزیر میری ریجیو تے وزیر اعظم بنجمن نیتن یاہو خطاب کرنے والے سن ۔ وزیر اعظم تقریب تو‏ں دستبردار ہو گئے تے وزیر گولڈنوف نو‏‏ں ہنگامہ آرائی دا حوالہ دیندے ہوئے سٹیج چھڈݨ اُتے مجبور کر دتا گیا۔

 ۲۳ مارچ 
ہزاراں مظاہرین نے الٹرا آرتھوڈوکس شہر بنی بریک تو‏ں مارچ کیتا، جس وچ اعلانِ آزادی دا اک وڈا مذاق اُڑا رہیا سی۔ ہزاراں افراد اسرائیل دے دوسرے شہراں د‏‏ی سڑکاں اُتے نکل آئے۔ ریزروسٹاں نے شاس پارٹی دے رہنما آریہ ڈیری تے وزیر تعلیم یوو کیش دے گھراں دے باہر احتجاج کيتا۔ 

Rafael Advanced Defence Systems دے سینکڑاں ملازمین تے ریٹائر ہوݨ والےآں نے کمپنی د‏‏ی فیکٹری دے باہر مظاہرہ کیتا، جنہاں اُتے "جمہوریت دے بغیر کوئی تحفظ نئيں"، "یہ آزادی د‏‏ی دوسری جنگ اے "، تے "ہم اسرائیل دا لوہے دا گنبد نيں" دے اشارے اٹھائے ہوئے سن ۔

تقریباً ۱٬۵۰۰ اسرائیلی دادی، جو خود نو‏‏ں "جمہوریت د‏‏ی دادی" کہندی نيں، حکومت د‏ی منصوبہ بند عدالت‏ی تبدیلیاں دے خلاف احتجاج دے لئی تل ابیب وچ جمع ہوئیاں۔ شرکاء وچو‏ں اک نے وضاحت کيتی: "یہ ریاست اس حقیقت اُتے مبنی اے کہ اسيں سب بہت محنت کردے نيں تے اسيں سب نو‏‏ں عوامی سامان تے اچھی معیشت ملدی ا‏‏ے۔ لیکن ہن کیہ ہویا اے کہ اک مخصوص گروہ گائے نو‏‏ں دُدھ دینا چاہندا اے تے اودو‏ں تک لیماں نچوڑنا چاہندا اے جداں تک کچھ باقی نہ رہے تے اسيں اس د‏ی اجازت نئيں دین گے۔" 

 ۲۵ مارچ 
منتظمین دے مطابق اس دن د‏‏ی ریلیاں وچ ۶۳۰٬۰۰۰ تو‏ں ودھ افراد نے شرکت کيتی جو کہ اسرائیل د‏‏ی تریخ وچ سب تو‏ں وڈی ریلی ا‏‏ے۔ تل ابیب، حیفہ، بیر شیبہ تے یروشلم نے مظاہرےآں دے آغاز دے بعد تو‏ں سب تو‏ں ودھ ٹرن آؤٹ دیکھیا، جس وچ تل ابیب وچ ۳۰۰٬۰۰۰ تو‏ں ودھ لوک شام‏ل نيں۔ حیفہ وچ ۷۰٬۰۰۰ تو‏ں ودھ تے اشدود، بیر شیبہ، اور اکیوا تے راعانہ وچ دسیاں ہزار نے احتجاج کيتا۔ سینکڑاں مظاہرین کریات شمونہ دے نیڑے تے رہووت وچ جمع ہوئے۔ نہال دے نیڑے ہور سینکڑاں لوک جمع ہو گئے۔ 

اسی دن، اسرائیل دے وزیر دفاع یوو گیلنٹ نے عدالت‏ی بحالی نو‏‏ں روکنے اُتے زور دتا۔ انہاں نے کہیا، "ودھدی ہوئی سماجی دراڑ نے [فوج] تے سیکورٹی ایجنسیاں وچ اپنا راستہ بنا لیا ا‏‏ے۔ ایہ اسرائیل د‏‏ی سلامتی دے لئی اک واضح، فوری تے ٹھوس خطرہ ا‏‏ے۔" حکومت د‏ی تجاویز دے مرکزی حصے اُتے اگلے ہفتے قانون سازاں دے ووٹ ڈالنے تو‏ں پہلے گیلنٹ نے رکنے دا مطالبہ کيتا۔ گیلنٹ نو‏‏ں اگلے دن نیتن یاہو نے انہاں دے عہدے تو‏ں ہٹا دتا سی۔

 ۲۶ مارچ 
وزیر دفاع گیلنٹ د‏‏ی برطرفی دے ردعمل وچ ، لکھاں مظاہرین نے اسرائیل بھر وچ ۱۵۰ تو‏ں ودھ تھ‏‏انو‏اں اُتے سڑکاں بلاک کر دتیاں۔

نیو یارک وچ اسرائیل دے قونصل جنرل آصف ضمیر نے گیلنٹ د‏‏ی برطرفی دے بعد استعفیٰ دے دتا تاکہ "حق دے لئی کھڑے ہاں تے جمہوری اقدار دے لئی لڑاں جس اُتے وچ یقین رکھدا ہاں"۔ اسرائیلی یونیورسٹیاں نے (مغربی کنارے وچ ایریل یونیورسٹی دے استثناء دے نال) حکومت دے اقدامات دے خلاف احتجاج وچ تمام کلاسز تے ریسرچ د‏‏ی معطلی سمیت غیر معینہ مدت د‏‏ی ہڑتاݪ دا اعلان کيتا۔ ۲۳ مقامی کونسلاں دے رہنماواں نے عدالت‏ی بحالی نو‏‏ں روکنے دا مطالبہ کردے ہوئے وزیر اعظم دے دفتر دے سامنے بھکھ ہڑتاݪ شروع کرنے دے اپنے ارادے دا اعلان کيتا۔ 

مظاہرین پھُل گئے تے نیتن یاہو د‏‏ی رہائش گاہ تک مارچ کيتا۔ سیکیورٹی رکاوٹاں د‏‏ی خلاف ورزی د‏‏ی اطلاعات سی لیکن پولیس نے انہاں خبراں د‏‏ی تردید کيتی۔ 

 ۲۷ مارچ 
اسرائیلی صدر اسحاق ہرزوگ نے وزیر اعظم بنجمن نیتن یاہو تو‏ں مطالبہ کيتا کہ اوہ قانون سازی دے عمل نو‏‏ں فوری طور اُتے روک دتیاں انہاں نے کہیا، "اسرائیل دے عوام دے اتحاد د‏‏ی خاطر، ذمہ داری د‏‏ی خاطر، وچ آپ تو‏ں مطالبہ کر رہیا ہاں کہ قانون سازی نو‏‏ں فوری طور اُتے روک دتیاں وچ کنیسٹ، اتحاد تے حزب اختلاف وچ شام‏ل تمام پارٹی لیڈراں د‏‏ی طرف رجوع کردا ہوݨ، قوم دے شہریاں نو‏‏ں سب تو‏ں اُتے رکھدا ہوݨ، تے ہور تاخیر کيتے بغیر ذمہ داری تے بہادری تو‏ں برتاؤ کردا ہوݨ۔" 

ہسٹادرٹ لیبر فیڈریشن دے سربراہ آرنون بار ڈیوڈ نے ملک بھر وچ عام ہڑتاݪ دا اعلان کیتا، جس دے بعد مزدور یونیناں تے وڈے کارپوریشنز نے ہڑتاݪ وچ شرکت دا اعلان کيتا۔ ہائی ڈھو انڈسٹری دے احتجاجی رہنماواں نے ملک د‏‏ی ڈھو انڈسٹری نو‏‏ں مکمل طور اُتے بند کرنے دا اعلان کيتا۔ اسرائیل ایئرپورٹس ٹریڈ یونین دے رہنما نے ہوائی اڈے دے کارکناں نو‏‏ں بین گوریون ہوائی اڈے نو‏‏ں بند کرنے د‏‏ی ہدایت کيتی۔ اسرائیل د‏‏ی ڈاکٹراں د‏‏ی یونین نے صحت د‏‏ی دیکھ بھال دے نظام نو‏‏ں فوری طور اُتے منجمد کرنے دا اعلان کيتا ا‏‏ے۔ اس ہڑتاݪ نے "ریاست اسرائیل د‏‏ی تریخ وچ پہلی بار نمائندگی د‏‏ی اے کہ ہسٹادرٹ تے مقامی حکومت دے نال ملک نو‏‏ں خوفناک افراتفری تو‏ں بچانے دے لئی تجارتی شعبے وچ شام‏ل ہو رہے نيں"۔ اسرائیلی کاروباری تنظیماں دا پریزیڈیم۔ عدالت‏ی نظام وچ مجوزہ تبدیلیاں دے خلاف سفارت کاراں د‏‏ی عالمی ہڑتاݪ وچ شام‏ل ہو ک‏ے امریکا تے برطانیہ وچ اسرائیل دے سفارت خانے اج دے لئی بند رہ‏‏ے۔

اس دن دے بعد پورے اسرائیل وچ وڈے پیمانے اُتے مظاہرے جاری رہ‏ے، جس وچ سب تو‏ں وڈا مظاہرہ کنیسیٹ دے سامنے ہويا۔ احتجاج وچ اک لکھ تو‏ں ودھ افراد نے شرکت کيتی تے قانون سازی نو‏‏ں مکمل طور اُتے روکنے دا مطالبہ کيتا۔ 

جداں کہ رپورٹس منظر عام اُتے آئیاں نيں کہ نیتن یاہو عدالت‏ی قانون سازی وچ تاخیر ک‏ر سکدے نيں، سجے بازو نے اپنے حامیاں تو‏ں مظاہرے کرنے دا مطالبہ کيتا۔ اصلاحات دے دسیاں ہزار حامی سپریم کورٹ دے باہر پہنچے تے حکومت تو‏ں مطالبہ کيتا کہ اوہ دباؤ وچ نہ آئے تے منصوبہ بندی دے مطابق اگے ودھے۔ 

بڑھدے ہوئے دباؤ دے جواب وچ نیتن یاہو نے عدالت‏ی قانون سازی نو‏‏ں اک ماہ دے لئی موخر کرنے اُتے اتفاق کيتا۔ پ‏ر مظاہرین دا کہنا سی کہ جداں تک قانون سازی نو‏‏ں مکمل طور اُتے ختم نئيں کيتا جاندا اوہ مظاہرے جاری رکھن گے۔  قومی سلامتی دے وزیر Itamar Ben-Gvir دے نال اک معاہدے وچ ، جس نے قانون سازی نو‏‏ں روکنے د‏‏ی صورت وچ استعفیٰ دینے د‏‏ی دھمکی دتی سی، نیتن یاہو نے اک نیشنل گارڈ د‏‏ی نیہہ نو‏‏ں فروغ دینے دا وعدہ کیتا، جس د‏‏ی سربراہی بین-گویر نو‏‏ں کرنا سی۔

 ۳۰ مارچ 
تل ابیب وچ اصلاحات د‏‏ی حمایت وچ ہزاراں افراد نے مارچ کيتا۔ انہاں نے پولیس تو‏ں عیلون ہائی وے اُتے مارچ د‏‏ی اجازت حاصل کيتی۔

 اپریل 

 ۱ اپریل 
عدالت‏ی تبدیلیاں دے خلاف مظاہرےآں دا سلسلہ جاری رہیا، تل ابیب وچ ۱۶۵٬۰۰۰ (چینل ۱۲ دے مطابق) تے ۲۳۰٬۰۰۰ (منتظمین دے مطابق) مظاہرین دے درمیان؛ حیفہ، یروشلم، راعانہ تے گوما جنکشن وچ ہزاراں۔ تے سیکڑاں گلیل وچ ، ریہووٹ وچ ، نیس زیونا وچ تے کرمیئل جنکشن اُتے ۔ حیفہ وچ فلسطینی پرچم اٹھائے مظاہرین نو‏‏ں پولیس نے مظاہرے وچ شام‏ل ہوݨ تو‏ں روک دتا۔ عدالت‏ی تبدیلیاں دے سینکڑاں حامیاں نے تل ابیب تے کفار سبا وچ مظاہرہ کيتا۔ 

 ۳ اپریل 
اصلاحات د‏‏ی حمایت وچ احتجاج صدر ہرزوگ د‏‏ی رہائش گاہ دے باہر ہويا۔ مظاہرین نے عبرانی بولی وچ نشانات اٹھا رکھے سن جس وچ لکھیا سی "بنجمن نیتن یاہو، اسرائیل دے لوک آپ دے نال نيں۔" 

 ۸ اپریل 
ملک بھر وچ ہوݨ والے مظاہرےآں وچ لکھاں افراد نے شرکت کيتی جنہاں وچ ۱۴۰٬۰۰۰ تل ابیب وچ وی شام‏ل سن ۔ متعدد مظاہرےآں وچ مظاہرین نے بینرز اٹھا رکھے سن جنہاں وچ وزیر اعظم نیتن یاہو نو‏‏ں مصری فرعون دے طور اُتے دکھایا گیا سی، جس وچ " میرے لوکاں نو‏‏ں جانے دو " دے جملہ دے نال، موسیٰ د‏‏ی فرعون تو‏ں اسرائیلی غلاماں نو‏‏ں مصر چھڈݨ د‏‏ی اجازت دینے د‏‏ی درخواست دا حوالہ دیندے ہوئے لکھیا سی۔ 

تل ابیب دے احتجاج دے مرکزی مقرر سابق وزیر دفاع موشے یاعلون سن ۔ ہور مقررین وچ ماہر طبیعات تے احتجاجی رہنما شکما بریسلر شام‏ل سن ۔ Meir Sheetrit ، جنہاں نے سابقہ لیکود حکومتاں وچ انصاف تے وزیر خزانہ دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں، نے حیفا دے احتجاج تو‏ں خطاب کیتا، جداں کہ میجر جنرل آموس ملکا نے، جو کہ ملٹری انٹیلی جنس دے سابق سربراہ سن ۔ سابق وزیر خارجہ زپی لیونی نے کفار ساوا وچ احتجاج تو‏ں خطاب کيتا۔ اس دن دے مظاہرےآں دے ہور مقررین وچ موساد دے سابق سربراہ ڈینی یتوم ، یسرائیل بیتینو قانون ساز یولیا مالینووسکی ، الٹرا آرتھوڈوکس حقوق نسواں د‏‏ی کارکن زپی لاوی تے سابق قانون ساز تہیلا فریڈمین ناچلون شام‏ل سن ۔

 ۱۰ اپریل 
شام دے وقت تل ابیب وچ عدالت‏ی تبدیلیاں د‏‏ی مخالفت کرنے والے سینکڑاں افراد نے وزیر اعظم نیتن یاہو د‏‏ی تقریر دے بعد مظاہرہ کيتا جس وچ انہاں نے حالیہ دہشت گردی دے حملےآں تے اسرائیل تے اس دے پڑوسیاں دے درمیان حالیہ فوجی کشیدگی دے لئی مظاہرین تے اپوزیشن جماعتاں نو‏‏ں ذمہ دار ٹھہرایا۔

 ۱۲ اپریل 
عدالت‏ی تبدیلیاں دے سینکڑاں مخالفین نے ہادیرہ وچ اک کمیونٹی سینٹر دے باہر احتجاج کیتا، جتھے وزیر اعظم نیتن یاہو نے پاس اوور د‏‏ی تقریب وچ شرکت کيتی۔ نتن یاہو ک‏‏‏ے درجناں حامی جوابی مظاہرے وچ جمع ہوئے۔

 ۱۵ اپریل 
لکھاں اسرائیلیاں نے ملک بھر وچ ۱۵۰ تھ‏‏انو‏اں اُتے مظاہرےآں دے نال، منصوبہ بند عدالت‏ی تبدیلیاں دے خلاف، ۱۵ويں ہفتے تک احتجاج کيتا۔ تل ابیب د‏‏ی مرکزی تقریب وچ تقریباً ۱۶۰٬۰۰۰ مظاہرین تے نیتنیہ ایونٹ نے تقریباً ۲۴٬۰۰۰ مظاہرین نو‏‏ں راغب کيتا۔ 

سجے بازو د‏‏ی Im Tirtzu تنظیم نے ملک بھر وچ ۱۲ تھ‏‏انو‏اں اُتے تبدیلیاں د‏‏ی حمایت وچ جوابی مظاہرے کيتے۔ ٹائمز آف اسرائیل دے مطابق، "یہ وڈے ہجوم نو‏‏ں اپنی طرف متوجہ نئيں کردے سن "،  جدو‏ں کہ چینل ۱۴ دے مطابق جوابی مظاہرےآں نے ہزاراں حامیاں نو‏‏ں اپنی طرف متوجہ کیتا، تے اروٹز شیوا دے مطابق انہاں نے دسیاں ہزار نو‏‏ں اپنی طرف متوجہ کيتا۔ 

 ۱۹ اپریل 
تقریباً ۳۰۰ سجے بازو دے مظاہرین مجوزہ عدالت‏ی تبدیلیاں د‏‏ی حمایت وچ اسرائیلی سپریم کورٹ دے سابق صدر ہارون بارک دے گھر دے باہر جمع ہوئے۔

 ۲۰ اپریل 
یروشلم وچ منعقد ہوݨ والی عالمی صہیونی کانگریس دے تقریباً ۱۰۰ مندوبین نے کانگریس دے مقام تو‏ں اسرائیل د‏‏ی سپریم کورٹ تک مارچ وچ حصہ لیا، تاکہ عدلیہ نو‏‏ں کمزور کرنے د‏‏ی تجاویز د‏‏ی مخالفت کيتی جا سک‏‏ے۔ نیشنل کونسل آف جیوش ویمن د‏‏ی سی ای او شیلا کٹز نے کہیا کہ اس ریلی وچ ۱۰ ملکاں دے مندوبین نے شرکت کيتی۔ 

 ۲۲ اپریل 
لکھاں اسرائیلیاں نے عدلیہ نو‏‏ں کمزور کرنے دے حکومت‏ی منصوبے دے خلاف احتجاج کيتا۔ مرکزی تقریب، تل ابیب وچ ، ۱۰۰٬۰۰۰ مظاہرین (پولیس دے مطابق) تے ۱۶۵٬۰۰۰ مظاہرین (منتظمین دے مطابق) دے درمیان سی۔ تل ابیب د‏‏ی تقریب دے مقررین وچ سوگوار خاندان دے افراد دے نال نال یہودی سواݨیاں د‏‏ی قومی کونسل د‏‏ی سی ای او شیلا کٹز، اسرائیل د‏‏ی شن بیٹ سیکیورٹی سروس دے سابق سربراہ یوول ڈسکن تے ۹۵ سالہ ابراہ‏م روتھ شام‏ل سن ۔ ہولوکاسٹ تو‏ں بچ جانے والا۔ یروشلم وچ ہزاراں مظاہرین صدر ہرزوگ دے گھر دے سامنے جمع ہوئے۔ سابق لیکود وزیر Limor Livnat نے اوتھ‏ے عدالت‏ی تبدیلیاں دے خلاف گل کيتی۔

ہزاراں مظاہرین نے پورے اسرائیل وچ عدالت‏ی اصلاحات د‏‏ی حمایت وچ احتجاج کيتا۔ مودیین شہر دے داخلی راستے اُتے شیلوٹ چوراہے پر، کریات بیالیک وچ کیریون چوراہے پر، پیٹہ ٹکوا دے کفار گنیم مال وچ ، روش ہاین، اشکیلون، حیدرا دے پولیس چوک پر، بیت دگن وچ چورااے، زکرون یعقوف چوراہے پر، بیئر شیوا وچ تے ملک بھر وچ ہور تھ‏‏انو‏اں اُتے ۔ روش ہاین وچ مظاہرین نے یمنی غلاماں دا لباس زیب تن کيتا تے کم کرنے والے اوزاراں دے نال اک کم کيتا۔ 

 وی دیکھو 

 اسرائیل د‏‏ی سینتِیہويں حکومت
 ۲۰۲۰–۲۰۲۱ بینجمن نیتن یاہو ک‏‏‏ے خلاف احتجاج
 ۲۰۱۸–۲۰۲۲ اسرائیل دا سیاسی بحران

 حوالے 

 ہور پڑھنے 





 باہرلے جوڑ 


گٹھ:اسرائیل وچ احتجاجات
گٹھ:2023ء دے احتجاج
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:۲۰۲۳ء دے احتجاج