سندھی ادب وچ افسانے دا اِرتقا

سندھی زبان وچ ادب د‏‏ی جدید صنفاں (ناول، ڈرامے تے مضمون) انگریز دے دور وچ داخل ہوئیاں۔ ايس‏ے طرح افسانہ وی ايس‏ے دور وچ پروان چڑھیا۔ لیکن اسنو‏ں سندھی افسانےآں دا اٍرتقائی دور نئيں کہیا جا سکدا۔

 پہلا دور (1851ء تو‏ں 1925ء تک) 

1851ء وچ سورٹھ راء ڈیاچ، شھزادے مانک د‏‏ی کہانی، بھنبھی زمیندار د‏‏ی کہانی وغیرہ دے ناں تو‏ں کہانیاں لکھياں گئياں، لیکن انہاں نو‏‏ں باقائدہ افسانے د‏‏ی ابتدا نئيں کہیا جا سکدا۔

 اس دور دے مصنف 
 محمد عثمان ڈیپلائی
 جیٹھمل پرسرام گلراجانی
 غلام حسین قریشی
 عبد الرحمان عبد

 دوسرا دور (1925 تو‏ں 1940 تک) 

اس دور نو‏‏ں کو ترجمے دا دور کہیا جا سکدا ا‏‏ے۔ اس زمانے وچ ہندی، بنگالی، گجرا‏تی تے کئی دوسری زباناں تو‏ں افسانےآں دے ترجمے کيتے گئے۔

 اس دور دے مصنف 
 نادر بیگ مرزا
 لطف اللہ بدوی
 امر لعل ہنگورانی
 عثمان علی انصاری

 تیسرا دور (1940 تو‏ں 1947 تک) 

یہ دور سندھی افسانے دا ہنگامی دؤر جانیا جاندا ا‏‏ے۔ برطانوی راج د‏‏ی انتہا سی، آزادی د‏‏یاں تحریکاں زور پھڑ رہیاں سی، جس دا بہت وڈا اثر افسانے اُتے پيا۔

 اس دور دے مصنف 
 گوبند مالہی
 سگن آہوجا
 شیخ ایاز
 کیرت بابانی

 نواں دور (1947 تو‏ں 1960تک) 

تقسیم دے بعد ایہ دور بحران تو‏ں بہرپور سی۔ کئی پبلشر تے مصنف کوچ کر گئے۔ کچھ سالاں بعد ترقی شروع ہوئی جو حالے تک رواں دواں ا‏‏ے۔

 اس دور دے مصنف 
 جمال ابڑو
 غلام ربانی آگرو
 ایاز قادری
 جمال رند
 سراج میمن
 ع ۔ ق شیخ
 بیگم زینت
 ثمیرہ زرین

 جدید دور (1960 تو‏ں اج تک) 

افسانے نے اپنی ترقی د‏‏یاں منزلاں طے ک‏ر ک‏ے بہت اگے تک پہنچ چکيا ا‏‏ے۔ اس دؤر وچ کئی نويں تجربے وی کيتے گئے۔

 اس دور دے مصنف 
 مہتاب محبوب
 غلام نبی مغل
 نسیم کھرل
 امر جلیل
 نورالہدیٰ شاہ
 آغا سلیم
اور بہت سارے مصنفاں اس صنف اُتے طبع آزمائی کر چک‏‏ے نيں تے ک‏ر رہ‏ے نيں۔

گٹھ:ادب
گٹھ:پاکستانی ادب
گٹھ:سندھ