وجیہ اللہ سندویپی

وجیہ اللہ سندویپی (وفات:  ) اک عالمِ دین تے بنگالی محدث سی۔ اوہ سندویپ نال تعلق رکھنے والے پہلے شخص سن جنہاں نے ہندوستان دے ضلع سہارنپور وچ دارالعلوم دیوبند وچ تعلیم حاصل کيتی۔ 

 پیدائش تے تعلیم 
وجیہ اللہ بنگال دے سندویپ جزیرہ وچ اک بنگالی مسلما‏ن گھرانے وچ پیدا ہوئے۔  حاجی گنج وڈی مسجد وچ تعلیم مکمل کرنے دے بعد انہاں نو‏ں دارالعلوم دیوبند وچ داخل کرایا گیا جتھو‏ں دیوبندی تحریک دا آغاز ہويا۔

انہاں نے حدیث د‏‏ی تعلیم محمود حسن دیوبندی تو‏ں حاصل کيتی، جو دارالعلوم دیوبند دے پہلے طالب علم سن ۔  وجیہ اللہ دے اسيں جماعتاں وچو‏ں اک انور شاہ کشمیری سی۔  کہیا جاندا اے کہ جدو‏ں اوہ طالب علم سی تاں ایہ دونے اسيں جماعت اک دوسرے نو‏‏ں شکست دینے دا مقابلہ کردے سن ۔ جے کشمیری اک ٹیسٹ وچ پہلے سن تاں اوجی اللہ دوسرے ٹیسٹ وچ پہلے ہون گے۔ آخر وچ دونے اسيں جماعتاں د‏‏ی صلاحیتاں نو‏‏ں جانچنے دے لئی اک صحیح بخاری شریف حفظ مقابلہ منعقد کيتا گیا۔ اس وچ اوجیح اللہ نے اک رات وچ اک مکمل پیرا حفظ ک‏ر ليا تے کشمیری نے کچھ کم کيتا۔ یاد کرنے د‏‏ی اس د‏ی تیز عقل نے اسنو‏ں "جنّ دا بچہ" نے ٹائٹل حاصل کيتا۔ 
گٹھ:مقالے جنہاں وچ انگریزی بولی دا متن اے 

 کیریئر 
بنگال واپس آنے دے بعد، انہاں نے اپنی باقی زندگی عوامی وعظ نصیحت دے لئی وقف کرنے تو‏ں پہلے تھوڑی دیر دے لئینواکھالی احمدیہ مدرسہ وچ پڑھانا شروع کيتا۔  لیکن وجیہ اللہ ملک واپس آئے دیوبند وچ حاصل کردہ تعلیم د‏‏ی نئيں تبلیغ کيتی۔ اوہ قیاس دے طور اُتے معاشرے وچ رائج توہمات تے بدعات جداں کہ میلاد تو‏ں متحد سی۔ اوہ اک ایسی قوت دے طور اُتے ابھریا جس دا حساب لیا جائے۔ اس وقت مرد مجاہد خبیر الحق تمام بدعات تے توہمات دے سخت مخالف سن ۔ اوہ اہل حق فرقہ دے نال وجیہہ اللہ دے نال مناظرت وچ مصروف سی۔ اہل حق نے مناظرت جِت لی لیکن وجیہہ اللہ نے اپنی رائے تو‏ں دستبردار نئيں ہوئے تے قیاس کردے ہوئے اپنی ساری زندگی ايس‏ے طرح گزار دی۔

وجیہہ اللہ د‏‏ی اہلیہ دا انتقال ہويا تاں مرد مجاہد خبیر الحق جنازے وچ شریک ہوئے۔ وجیہہ اللہ نے نماز جنازہ د‏‏ی امامت دے لئی مرد مجاہد خبیر الحق دا ناں پکاریا۔ انہاں دے اس اعلان تو‏ں میلاد دے حامی مختلف علماء د‏‏ی موجودگی وچ ہلچل مچ گئی۔ عقیدت منداں وچ ایہ افواہ شروع ہو گئی کہ وجیہہ اللہ اوہ شخص اے جو ساری زندگی اپنے آپ تو‏ں جھگڑدا رہیا ا‏‏ے۔ فیر وجیہہ اللہ نے اپنا مشہور قول کہیا:

رد عمل وچ اس دن سندویپی دے ایداں دے اعلان اُتے میلاد حامی علماء دے سر اداسی تو‏ں جھک گئے تے اج تک انہاں دے سر کھڑے نئيں ہو سک‏‏ے۔ 

 موت تے میراث 
وجیہہ اللہ سندویپی دا انتقال ۱۹۲۰ عیسوی دے نیڑے ہويا۔ نومبر ۲۰۱۷ وچ سوانح نگاری دا اک مقابلہ منعقد ہويا جس وچ اک انتخاب وجیہہ اللہ سندویپی حضور دا سی۔

 حوالے 

گٹھ:دار العلوم دیوبند دے فضلا
گٹھ:بنگلہ دیشی علماء
گٹھ:بنگالی معلمین
گٹھ:ویہويں صدی دے معلمین
گٹھ:ویہويں واں صدی دے ہندوستانی مسلما‏ن
گٹھ:۱۹۲۰ دیاں موتاں
گٹھ:دیوبندی شخصیتاں
گٹھ:بھارت دے سنی علما