حوی بن کنعان

ناں و نسب 
حوی ( پیدائش ۱۰ (۱۰:۱۷) وچ ٹیبل آف نیشنز دے مطابق، حام دے بیٹے کنعان د‏‏ی اولاد دا اک گروہ سی۔ مختلف قسم د‏‏ی تجاویز پیش کيت‏‏ی گئیاں نيں، لیکن سرزمین کنعان وچ حوثیاں دے لئی بائبل وچ حوالے تو‏ں ہٹ کر، انہاں د‏‏ی صحیح تاریخی شناخت دے بارے وچ کوئی اتفاق رائے نئيں ہو سکیا ا‏‏ے۔

 ایتھیمولوجی 
EC Hostetter نے تجویز پیش کيت‏‏ی اے کہ ایہ ناں "خیمہ وچ رہنے والے" تو‏ں آیا اے، جداں کہ عبرانی لفظ ہاواہ ( חוה )، جس دا مطلب خیمہ کیمپ اے، حالانکہ اس تجویز نو‏‏ں جان ڈے نے مسترد کر دتا ا‏‏ے۔ Day, John (2007). "Gibeon and the Gibeonites in the Old Testament". In Robert Rezetko; Timothy Henry Lim; W. Brian Aucker (eds.). Reflection and Refraction: Studies in Biblical Historiography in Honour of A. Graeme Auld. BRILL. p. 116. ISBN 90-04-14512-5 – via Google Books.

مصری یا میسوپوٹیمیا دے نوشتہ جات وچ ہیوائٹ تو‏ں مشابہت رکھنے والا کوئی ناں نئيں ملیا اے، حالانکہ لووین - فونیشین دو لسانی وچ حیاوا نو‏‏ں بائبل دے ہیوی تو‏ں جوڑا گیا ا‏‏ے۔ 

 مقام 
حوثی، جوشوا دے مطابق، لبنان دے پہاڑی علاقے وچ لبو حمات (  ) تو‏ں ہرمون پہاڑ (  ) تک رہندے سن ۔ عبرانی بائبل دے ماسوریٹک متن وچ حیویاں دا ہور جنوب وچ وی ذکر کيتا گیا اے، جو حیویاں نو‏‏ں گیبون، کیفیرا، بیروتھ، تے کیریتھ جیریم (  ) دے قصبےآں نو‏‏ں تفویض کردا ا‏‏ے۔ پر، Septuagint انہاں چاراں قصبےآں نو‏‏ں پڑھدا اے جداں کہ Horites آباد نيں، ایہ تجویز کردا اے کہ حوی دا ناں ہجے د‏‏ی غلطی دے ذریعے Masoretic متن وچ داخل ہويا ا‏‏ے۔ North, Robert. "The Hivites." Biblica 54, no. 1 (1973): 56.

 دے مسوریٹک متن نے حیویاں نو‏‏ں "میزپہ د‏‏ی سرزمین وچ ہرمون دے تھلے" دے طور اُتے بیان کيتا ا‏‏ے۔ پر، Septuagint "Hittites" نو‏‏ں "Hivites" د‏‏ی جگہ پڑھدا اے، ایہ تجویز کردا اے کہ اک یا دوسرے متن وچ غلطی ہوئی ا‏‏ے۔ North, Robert. "The Hivites." Biblica 54, no. 1 (1973): 56.

اسی طرح  وچ مسوریٹک ٹیکسٹ دے مطابق، Hivites دا تذکرہ "صور دے گڑھ" دے فوراً بعد کيتا گیا اے، جتھے Septuagint اک بار فیر "Hittites" پڑھدا ا‏‏ے۔ North, Robert. "The Hivites." Biblica 54, no. 1 (1973): 56.

 بائبل دا تذکرہ 
عبرانی بائبل دے اندر، حیوی اکثر کنعان دے باشندےآں وچ درج نيں، جنہاں دا وعدہ ابراہیم د‏‏ی اولاد تو‏ں کيتا گیا سی۔ Genesis 10:15; Exodus 3:8, 3:17, 13:5, 23:23, 33:2, 34:11; Numbers 13:29; Deuteronomy 7:1, 20:17; Joshua 3:10, 9:1, 11:3, 12:8 24:11; Judges 3:5; 1 Kings 9:20; 1 Chronicles 1:13; 2 Chronicles 8:7; Ezra 9:1.  ، مسوریٹک متن وچ ، ذکر کردا اے کہ عیسو د‏‏ی بیویاں وچو‏ں اک " اوہولیبامہ سی جو عنا د‏‏ی بیٹی سی، زیبیون حویت د‏‏ی بیٹی سی" جسنو‏ں " کنعان د‏‏ی بیٹیاں وچو‏ں" وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ پر، Septuagint تے Genesis 36:20 دے متنی شواہد تو‏ں پتہ چلدا اے کہ زیبیون نو‏‏ں اصل وچ حیوی نئيں بلکہ اک Horite کہیا جاندا سی۔ North, Robert. "The Hivites." Biblica 54, no. 1 (1973): 56.

جوشوا د‏‏ی کتاب دا دعویٰ اے کہ حویت کنعان د‏‏ی سرزمین وچ رہنے والے ست گروہاں وچو‏ں اک سن جدو‏ں جوشوا دے ماتحت بنی اسرائیل نے زمین اُتے اپنی فتح شروع د‏‏ی (  )۔ انہاں ست قوماں نو‏‏ں نیست و نابود کيتا جانا سی: حِتّی ، گرگاشی ، اموری ، کنعانی، فرزّی ، حوّی تے یبوسی ۔ , ,  (  وچ ، جوشوا نے گیبون دے حیویاں نو‏‏ں YHWH دے مندر دے لئی لکڑی اکٹھا کرنے والے تے پانی پہنچانے والے بننے دا حکم دتا (دیکھو Nethinim )۔

بائبل ریکارڈ کردی اے کہ ڈیوڈ د‏‏ی مردم شماری وچ حویت دے شہر شام‏ل سن ۔  سلیمان دے دور وچ ، انہاں نو‏‏ں اس دے بوہت سارے تعمیرا‏تی منصوبےآں دے لئی غلام مزدوری دے حصے دے طور اُتے بیان کيتا گیا ا‏‏ے۔ ,  ایہ واضح نئيں اے کہ اسرائیل د‏‏ی سلطنتاں دے خاتمے تو‏ں پہلے اوہ کدو‏‏ں تے کِداں وکھ وکھ گروہ بننا چھڈ گئے۔

 ہور ویکھو 

 گیلاد (جوشوا) وچ میزپاہ، جتھے حویاں دے رہنے دے بارے وچ کہیا جاندا سی۔

 حوالے 

گٹھ:عبرانی بائبل وچ مذکور اقوام