گاندھی ساگر ڈیم

گاندھیساگر ڈیم ۱۶۸ کلومیٹر دی دوری 'تے واقع اے ضلع ہیڈکوارٹر توں کلومیٹر ڈیم چمبل ندی 'تے بنایا گیا اے۔

گاندھی ساگر ڈیم بھارت دی چمبل ندی 'تے بنے چار وڈے ڈیماں وچوں اکّ اے۔ ایہہ ڈیم مدھ پردیش راج دے مندسور ضلعے وچ واقع اے۔ ایہہ  اچا کھڑا اکّ چنائی گریوٹی ڈیم اے اچّ،   دے کیچمینٹ کھیتر توں ۷٫۳۲۲ بلیئن گھن میٹر دی کل سٹوریج گنجائش دے نال   ۔ ڈیم دا نینھ پتھر بھارت دے وزیراعظم پنڈت جواہر لال نہرو ولوں ۷ مارچ ۱۹۵۴ نوں رکھیا گیا سی، اتے مکھ ڈیم دا اساری پرمکھ ٹھیکے دار؉   دوارکا داس اگروال اینڈ ایسوسیئیٹس ولوں کیتا گیا سی اتے ۱۹۶۰ وچ پورا ہویا سی۔ ۱۹۷۰ دے دہاکے وچ وادھو ڈیم ڈھانچے نوں ہیٹھاں ول پورا کیتا گیا سی۔

ڈیم اپنے پیراں 'تے 115-MW ہائیڈروئلیکٹرک پاور سٹیشن کھیڈدا اے، جس وچ پنج 23-MW پیدا کرن والیاں اکائیاں ہن جو کہ لگبھگ 564 GWh دی کل توانائی پیدا کردیاں ہن۔ بجلی پیداوار توں بعد چھڈے گئے پانی دی ورتوں کوٹا بیراج ولوں  دی سنچائی لئی کیتی جاندی اے، جو کہ  دور واقع اے۔ راجستھان راج وچ کوٹا شہر دے نیڑے ڈیم دی ہیٹھاں ول۔

ایہہ سارا سال بہت سارے پرواسی اتے غیر-پرواسی پنچھیاں نوں متوجہ کردا اے۔ انٹرنیشنل برڈ لائیف ایجنسی (IBA) نے "A4iii" ماپدنڈاں دے تحت سروور نوں یوگ بنایا اے، کیونکہ پانی دے پنچھیاں دی منڈلی کجھ نقطےآں 'تے ۲۰٬۰۰۰ توں ودھ دسی جاندی اے۔

 جغرافیہ 
چمبل ندی (پرانے ویلے وچ چمریاوتی ندی وجوں جانی جاندی اے) وندھیا رینج وچ  دی اچائی 'تے اٹھدی اے۔،  اندور دے نیڑے مہو شہر دے پچھم-دکھن-پچھم وچ۔ ایہہ مدھ پردیش توں اتر-اتر-مشرق ول وگدا اے، کجھ ویلے لئی راجستھان وچوں لنگھدا اے، پھر اتر پردیش راج وچ یمنا ندی وچ شامل ہون لئی دکھن-مشرق ول مڑن توں پہلاں راجستھان اتے مدھ پردیش دے وچکار سیما بناؤندا اے۔ اس دے سروت توں یمنا ندی دے سنگم تک اسدی کل لمبائی  اے۔

چمبل اتے اس دیاں معاون ندیاں شمال مغربی مدھ پردیش دے مالوا کھیتر نوں کڈھدیاں ہن، جدوں کہ اسدی معاون ندی، بناس، جو اراولی رینج وچ اٹھدی اے، دکھن-پوربی راجستھان نوں کڈھدی اے۔ یمنا دے سنگم 'تے، چمبل بھنڈ اتے اٹاوا ضلعیاں دی سرحد 'تے، اتر پردیش دے بھریہ دے نیڑے پچنادا وکھے چار ہور ندیاں - یمنا، کواڑی، سندھ اتے پہوج - نوں ملاؤندا اے۔ دریا نوں  دی اوسط سالانہ ورکھا دے نال اکّ بارش-بیسڈ کیچمینٹ کھیتر ولوں نکاس کیتا جاندا اے۔، تاپمان سیما  دے وچکار اے اتے , اتے ۳۰٪ توں ۹۰٪ تک دی ساپیکھک نمی۔Jain, Sharad K.; Pushpendra K. Agarwal; Vijay P. Singh (2007). 

 اتے  چمبل دے سروت توں ڈونگھیاں کھڈاں دا کھیتر اے؛ گاندھی ساگر ڈیم اس کھڈّ دے حصے دے وچکارلی پہنچ وچ واقع اے۔ ڈیم  دی دوری 'تے واقع اے مندسور دے ضلع پربندھکی ہیڈکوارٹر توں۔

 حوالے 

گٹھ:بھارت دیاں جھیلاں