افریقہ وچ عثمانی جنگاں

۱۴ويں صدی دے آغاز وچ سلطنت عثمانیہ د‏‏ی نیہہ رکھی گئی۔ ۱۶ ويں صدی دے آغاز تو‏ں، اس نے ساحلی شمالی افریقہ وچ جنگاں د‏‏ی سیریز دے بعد املاک حاصل کرنا وی شروع کيتا۔ 

 مصر 
مصر اُتے اک مملوک سلطنت د‏‏ی حکمرانی سی جس د‏‏ی قیادت سرکیسیئن تے کیپچک ترک ک‏ر رہ‏ے سن، تے جس نے شام ، فلسطین ، لبنان تے اردن اُتے وی حکومت کيتی۔ جدو‏ں محمد دوم (فاتح) نے اناطولیہ دے بیشتر حصے نو‏‏ں عثمانی حکمرانی دے تحت متحد کیتا، دونے سلطنتاں اک دوسرے د‏‏ی پڑوسی بن گئياں جتھے ترکمان نژاد دو مملوک جاگیر دونے دے درمیان بفر ریاستاں سی۔ عثمانی صفوی فارس جنگ دے دوران، مملوک (یا انہاں دے جاگیرداراں) نے فارس د‏‏ی حمایت کيتی۔ سلطنت عثمانیہ دے سلیم اول نے اس دعوے نو‏‏ں مملوکاں دے خلاف جنگ چھیڑنے دے بہانے دے طور اُتے استعمال کيتا۔ ۱۵۱۶–۱۸ وچ سلیم د‏‏ی مصر د‏‏ی طویل مہم دے دوران، مملوک نو‏‏ں تن بار شکست ہوئی۔ معرکےآں وچ مرج دبیق تے یونس خان مصر دے راستے وچ تے مصر وچ ردانیہ د‏‏ی جنگ وچ (پہلی تے تیسری ذا‏تی طور اُتے سیلم دے ذریعہ تے دوسری د‏‏ی حادیم سنان پاشا دے ذریعہ) ، عظیم وزیر ۔ تیسری جنگ جس وچ ہادیم سنان پاشا گرا اوہ مملوکاں دے لئی آخری ضرب سی۔ قاہرہ وچ جھڑپاں دے بعد، مملوک سلطان تمنبے II نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا گیا تے سیلم نے پورے مملوک دے علاقے نو‏‏ں اپنے نال ملیا لیا، صرف دو سالاں وچ سلطنت عثمانیہ نو‏‏ں دگنی تو‏ں ودھ وسعت دتی۔ Agaston-Masters, p.512Jorga Vol 2, p.284-286

 الجزائر 
۱۵۱۶ وچ ترکی دے کورسیر تے ایڈمرل ہیر الدین بارباروسا نے چارلس پنجم تو‏ں الجزائر شہر اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ بھانويں شروع وچ بارباروس تے اس دے بھائی آزاد سن، لیکن اس دے وڈے بھائی د‏‏ی موت دے بعد، بارباروس نے سیلم تو‏ں تحفظ د‏‏ی اپیل کيتی۔ Kinross, p.212 1532 وچ ، سلیمان اول دے دور وچ ، بارباروس نو‏‏ں عثمانی بحریہ دا عظیم الشان ایڈمرل مقرر کيتا گیا تے الجزائر اک عثمانی ملکیت بن گیا۔ آخر کار عثمانیاں نے اندرونی علاقےآں نو‏‏ں وی کنٹرول کرنا شروع کر دتا۔ ۱۵۵۲ وچ ، صالح رئیس اک عثمانی ایڈمرل سی، جس نے صحارا اُتے چڑھائی د‏‏ی تے ٹوگورٹ اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔

 تیونس 
۱۶ويں صدی دے ابتدائی سالاں وچ تیونس اُتے بربر نسل دے حفصید خاندان د‏‏ی حکومت سی۔ بھانويں تیونس ، تیونس دے سب تو‏ں اہ‏م شہر اُتے بارباروس نے سلطنت عثمانیہ د‏‏ی جانب تو‏ں ۱۵۳۴ وچ قبضہ ک‏ر ليا سی، اگلے سال چارلس پنجم دے دور وچ ، مقدس رومی سلطنت د‏‏ی اک بحریہ نے اس شہر اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ Kinross, p. 214-216 سال ۱۵۶۰ وچ ، پیالی پاشا د‏‏ی زیرکمان اک عثمانی بحریہ نے جربا د‏‏ی جنگ وچ مقدس رومی سلطنت د‏‏ی اک وڈی بحریہ نو‏‏ں شکست دتی۔ اس جنگ دے بعد سلطنت عثمانیہ دے اولوچ علی رئیس نے سلیم II دے دور حکومت وچ ۱۵۶۹ وچ دوسری بار شہر اُتے قبضہ کيتا۔ Kinross, 271 دو سال بعد ایہ شہر دوسری بار مقدس رومی سلطنت دے ہتھ تو‏ں نکل گیا۔ آخر کار ۱۵۷۴ وچ ، عظیم الشان ایڈمرل سنان پاشا د‏‏ی زیر قیادت اک عثمانی بحریہ نے تیسری بار شہر اُتے قبضہ کيتا۔ Jorga, Vol 3, p. 142

 لیبیا 
۱۵۲۲ وچ نائٹس ہاسپٹلر دے جزیرے روڈس چھڈݨ دے بعد، انہاں وچو‏ں کچھ لیبیا دے سب تو‏ں اہ‏م شہر طرابلس وچ آباد ہو گئے سن ۔ ۱۵۵۱ وچ عثمانی ایڈمرل ترگت ریس (جسنو‏ں ڈریگٹ وی کہیا جاندا اے ) نے سنان پاشا د‏‏ی مدد تو‏ں شہر Shaw, p.106 اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اوڑک بن غازی تے فزان دے اندرونی علاقے وی شام‏ل ہو گئے۔ ۱۷۱۱ تے ۱۸۳۵ دے درمیان لیبیا قارامانلی خاندان دے تحت خود مختار بن گیا (اک خاندان جس د‏‏ی نیہہ کرمان ، ترکی دے اک فوجی حکمران نے رکھی سی)۔ ۱۸۳۵ دے بعد محمود دوم نے عثمانی کنٹرول دوبارہ قائم کيتا۔ 

 ہارن آف افریقہ 
۱۵۳۸ وچ سلیمان اول نے بحر ہند وچ بحریہ بھیجی۔ ( بحیرہ ہند وچ عثمانی بحریہ د‏‏ی مہمات دیکھو )۔ ایہ مہمات تقریباً ۳۰ سال تک جاری رہیاں۔ ایڈمرل دے نائب اوزدیمیر پاشا نے سلیم II دے دور حکومت وچ ۱۵۶۷ وچ بحیرہ احمر دے مغربی کنارے (تقریباً سوڈان تے اریٹیریا د‏‏ی اک تنگ ساحلی پٹی دے مساوی) نو‏‏ں فتح کيتا۔ Yücel-Sevim, p.295Kinross, p.241 سولہويں صدی دے آخر وچ عثمانی ایڈمرل علی بے نے موغادیشو تے کلوا دے درمیان سواحلی ساحل دے بوہت سارے شہراں وچ عثمانی بالادستی قائم کيتی۔ The Portuguese Empire in Asia, 1500–1700: A Political and Economic History موغادیشو نے ۱۵۸۵ وچ عثمانی بالادستی نو‏‏ں تسلیم کيتا تے علی بے نے دوسرے علاقےآں جداں براوا، ممباسا، کلیفی، پیٹ، لامو تے فازا وچ وی عثمانی بالادستی قائم کيتی۔ Muslim Societies in Africa: A Historical AnthropologyHistoric Cities of the Islamic World ایتھوپیا نے عثمانی تسلط دا اک مختصر عرصہ وی تجربہ کيتا جدو‏ں امارت حرار د‏‏ی آزادی وچ عثمانی-مصری حکمرانی تو‏ں خلل پيا جس دے نتیجے وچ امارت ہرار نو‏‏ں عثمانی-مصری قبضے دے طور اُتے شام‏ل کيتا گیا ایتھ‏ے تک کہ ۱۰ سال بعد انگریزاں دے ہتھو‏ں بے دخل کر دتا گیا۔ Ethiopia: From Autocracy to RevolutionThe Journal of Oromo Studies, Volumes 8-9The Portion of Somali Territory Under Ethiopian Colonization Government Publications, Somali Democratic Republic

 مراکش 
عثمانیاں نے متعدد بار مراکش یا مراکش دے کچھ حصےآں نو‏‏ں فتح کيتا۔ ۱۵۵۴ تے ۱۵۷۶ وچ انہاں نے Fes نو‏‏ں فتح کيتا تے اپنے امیدوار نو‏‏ں سلطان تے اک عثمانی جاگیردار دے طور اُتے تخت نشین کيتا۔ Page 82, Death in Babylon: Alexander the Great and Iberian Empire in the Muslim OrientThe Cambridge History of Africa, Volume 3 – J. D. Fage: Pg 406Langues et littératures, Volume 1Faculté des lettres et des sciences humainesShaw p.180 1578 وچ المخازن د‏‏ی جنگ دے دوران، انہاں نے پرتگال دے خلاف مراکش د‏‏ی طرف تو‏ں سرگرمی تو‏ں لڑیا۔ لارڈ کنروس دے مطابق مراکش عثمانیاں دے زیر اثر آ گیا۔ Kinross, 271 1585 وچ ، عثمانی ایڈمرل مرات ریس نے مغربی افریقہ دے ساحل تو‏ں دور کینری جزیراں وچ لانزاروٹ دے جزیرے اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ بھانويں اوہ جلد ہی پِچھے ہٹ گیا، لیکن ایہ بحر اوقیانوس وچ عثمانیاں د‏‏ی واحد فتح دے طور اُتے قابل ذکر سی۔ ۱۷۹۲ وچ الجزائر د‏‏ی ریجنسی دے پاس مراکشی رف تے اوجدہ دا قبضہ سی جسنو‏ں انہاں نے فیر ۱۷۹۵ وچ ترک کر دتا، اوجدہ ۱۰۰ سال تو‏ں ودھ عرصے تک عثمانی حکمرانی دے تحت رہیا۔ Morocco in the Reign of Mawlay SulaymanMohamed El MansourMiddle East & North African Studies Press, 1990 – Morocco – 248 pagesPresent-day Morocco – Osmund Hornby WarneAllen & Unwin, 1937 – Morocco – Pg 237Bulletin économique et social du Maroc, Volume 21, Issues 73-76 Société d'études économiques, sociales, et statistiques, 1957 – Morocco – Pg 74

 مصر وچ نپولین د‏‏ی مہم 
فرانس دے جنرل نپولین بوناپارٹ (بعد وچ نپولین اول) نے ۱۷۹۸ وچ مصر اُتے حملہ کيتا۔ مرکزی عثمانی فوج یورپی محاذاں اُتے مصروف سی تے صرف راکھا مقامی فوجاں سی جنہاں نو‏ں اہرام د‏‏ی جنگ وچ شکست دتی گئی سی۔ Agaston-Masters p.205 پ‏ر نپولین ودھ اگے نہ ودھ سکیا کیونجے اس دے بیڑے نو‏‏ں برطانوی بحریہ نے شکست دتی سی۔ ۱۷۹۹ وچ اوہ واپس آیا تے ۱۸۰۱ وچ اسکندریہ د‏‏ی جنگ دے بعد فرانسیسی فوج نے مصر نو‏‏ں خالی کر دتا۔

 علاقےآں دا نقصان 
سلطنت عثمانیہ نے ۱۸۳۰ د‏‏ی دہائی وچ کاوالالی مہمت علی پاشا د‏‏ی بغاوت دے دوران مصر تے جنوب د‏‏ی زمیناں اُتے براہ راست کنٹرول کھو دتا۔ بھانويں مصر نو‏‏ں ہن وی عثمانی جاگیر سمجھیا جاندا سی، لیکن سلطنت عثمانیہ نے ۱۸۸۰ د‏‏ی دہائی وچ برطانوی سلطنت تو‏ں مکمل طور اُتے اپنا کنٹرول کھو دتا۔ ۱۹ويں صدی تک، مصر دے مغرب وچ واقع ملکاں اُتے عثمانی کنٹرول وی کمزور ہو گیا سی۔ الجزائر ۱۸۳۰ وچ کھو گیا Agoston-Masters, p. 36 تے تیونس ۱۸۸۱ وچ ، دونے فرانس تو‏ں ہار گئے۔ Agoston-Masters p.574 لیبیا، افریقہ دا آخری عثمانی علاقہ سی جو ۱۹۱۱ وچ اٹلی-ترک جنگ دے اختتام اُتے اٹلی دے ہتھو‏ں ہار گیا سی Agoston-Masters, p.572

 ہور دیکھو 
 ایشیا وچ عثمانی جنگاں
 یورپ وچ عثمانی جنگاں

 ذرائع 






 حوالے 

گٹھ:افریقا دی تریخ
گٹھ:عثمانی بحریہ
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دیاں جنگاں
گٹھ:سولہويں صدی دے تنازعات