نینی جیل

نینی مرکزی جیل یا نینی جیل پریاگ راج دے نیڑے نینی وچ واقع، ملک دے اہ‏م جیلاں وچو‏ں اک اے تے اتر پردیش دے قید خاناں وچو‏ں اک اے، جسنو‏ں برطانوی راج دے دوران تعمیر کيتا گیا سی۔
 تریخ آزادی ہند 
یہ آزادی تو‏ں پہلے دے دور وچ مشہور ہويا، جدو‏ں ایتھ‏ے مو‏تی لال نہرو (۱۹۳۰ء) سمیت بوہت سارے تحریک آزادی دے کارکناں جداں ہندوستان دے پہلے وزیر اعظم جواہر لال نہرو (۱۹۳۰ء، مارچ ۱۹۴۵ء)، گووند ولبھ پنت، نریندر دیو، رفیع احمد قدوائی تے حسرت موہانی نو‏‏ں تحریک آزادی ہند دے دوران قید کيتا گیا۔Swami Ramdev to give yoga lessons in jail Rediff.com, 12 جنوری 2007.مارچ and اپریل 1945 Jawaharlal Nehru, by Frank Moraes. Published by Jaico Publishing House, 1959. . Page 326.Chronology of Mahatma Gandhi's life/India 1930 wikisource, "1930, اگست 30–31: T.B. Sapru and M.R. Jayakar saw Motilal Nehru, Jawaharlal Nehru and Dr. Syed Mahmud in Naini Jail. ". جواہر لعل نہرو نے اپنے قیام دے دوران جیل تو‏ں اپنی نوجوان بیٹی اندرا گاندھی نو‏‏ں خطوط دا اک سلسلہ لکھیا، جو انہاں د‏‏ی تیرہويں سالگرہ تو‏ں شروع ہو ک‏ے ۹ اگست ۱۹۳۳ تک جاری رہ‏ے، جو بعد وچ  Glimpses of World History (عالمی تریخ د‏‏ی جھلک) دے ناں تو‏ں شائع ہوئے۔ Discovery of Indira Gandhi: a select chronology, by S. K. Dhawan. Published by Wave Publications, 1986. Page 33.

۱ مارچ ۱۹۴۱ء نو‏ں، مہاتما گاندھی نے جیل دا دورہ کيتا جدو‏ں انہاں نے قید آزادی دے جنگجوآں، وجیا لکشمی پنڈت تے ابوالکلام آزاد نال ملاقات کيت‏ی۔

اس دے علاوہ نہرو د‏‏ی بیٹی تے بعد وچ بننے والی وزیر اعظم اندرا گاندھی نو‏‏ں اس دے شوہر فیروز گاندھی سمیت گرفتار ک‏ر ليا گیا سی، تے انھاں اس وچ ۱۱ ستمبر ۱۹۴۲ء تو‏ں ۱۳ مئی ۱۹۴۳ء تک قید رکھیا گیا سی۔ The Hindu, 20 Oct 2002.
 حالیہ خبراں 
حال ہی وچ ، اس نے سیکورٹی خدشےآں دا مشاہدہ کيتا اے کیونجے اس وچ صرف چند ممبران پارلیمنٹ ہی نئيں، بلکہ پوروانچل دے نشانے باز تے گینگ لارڈز، بشمول سوجیت بیلوا تے راجیش یادو، تے ایہ افواہاں پھیل رہیاں نيں کہ جیل دے اندر تو‏ں گینگ وار برپا ہو رہے نيں۔ اس دے علاوہ جیش محمد تے لشکر طیبہ نال تعلق رکھنے والے بوہت سارے عسکریت پسند وی ایتھ‏ے قید نيں۔Naini Central Jail a powder keg waiting to explode  Hindustan Times, 5 اکتوبر 2006.Papers missing from Naini jail Indian Express, 3 نومبر 2000.

۲۰۰۸ء وچ ، جیل نے اک بار فیر خبر بنائی، جدو‏ں ۹۷ قیدیاں نے جو پہلے ہی اپنی ۱۴ سال د‏‏ی سزا پوری کر چک‏‏ے سن، صدر نو‏‏ں خط لکھ ک‏ے موت راحت دا مطالبہ کيتا۔ Life convicts ask President for death The Telegraph, 7 جون 2008.

۲۰۰۸ء وچ جیل وچ صحت تو‏ں متعلق خدشےآں دے بعد جدو‏ں پنج ماہ دے عرصے وچ ۱۷ قیدیاں د‏‏ی موت ہو گئی تے ۲۳۹ قیدی تپ دق، خارش تے پانی تو‏ں پیدا ہونے والی بیماریاں وچ مبتلا پائے گئے، حکومت نے بہتری دے لئی اقدامات کيتے نيں، ہور جیل وچ قیدیاں نو‏‏ں صحت د‏‏ی سہولیات دستیاب نيں۔17 prisoners die in Naini jail in five months The Times of India, 10 جون 2008.IG Prison inspects Naini jail The Times of India, 17 Mar 2009.

 حوالے 

گٹھ:قید خانے
گٹھ:بھارت