صلاح الدین صفدی

خلیل بن ایبک صفدی، یا صلاح الدین الصفدی؛ پورا نام: صلاح الدین ابو الصفا خلیل ابن ایبک ابن عبد اللہ الباقی الصفاری الدمشقی شافعیؒ (۱۲۹۶ء - ۱۳۶۳ء)؛ اوہ اک ترک سن ۔  مملوک مصنف تے مورخ، انہاں نے مورخ تے شافعی عالم الذہبیؒ تو‏ں وی تعلیم حاصل کيتی۔

آپ مملوک دے دور حکومت وچ فلسطین دے شہر صفاد وچ پیدا ہوئے۔ان دے امیر خاندان نے انہاں نو‏ں قرآن حفظ کرنے تے احادیث د‏‏یاں کتاباں د‏‏ی تلاوت کرنے د‏‏ی وسیع تعلیم فراہ‏م کيتی۔ انہاں نے گرائمر، زبان، فلسفہ تے خطاطی دے سماجی علوم وچ مہارت حاصل کيتی۔ اوہ کینوس اُتے پینٹ کردے سن، تے خاص طور اُتے ادب تو‏ں لگاؤ ​​رکھدے سن ۔آپ نے خود نو‏‏ں شاعری، اس دے نظام، ٹرانسمیٹر تے میٹر سکھائے۔

 شیوخ 
صفاد، دمشق، قاہرہ تے حلب دے بوہت سارے استاداں وچ سفادی دے استاداں ایہ سن :۔

 الحافظ فتح الدین ابن سید الناس (متوفی ۷۳۴ھ / ۱۳۳۳ء)، جنہاں دے نال اس نے قاہرہ وچ ادب دا مطالعہ کيتا۔ 
 ابن النباطہ محمد بن محمد الفرقی المصری (متوفی ۷۶۸ھ / ۱۳۶۷ء)
 ابو حیان الغرناطی (متوفی ۷۴۵ھ / ۱۳۴۵ء)؛ جنہاں دے نال اس نے گرائمر تے فلالوجی د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔
 محمود بن سلمان ابن فہد (متوفی ۷۲۵ھ / ۱۳۲۵–۲۶)، مصنف حسن التواسل الہ سنات الترسل (  تے اپنی بہت ساریاں شاعری سنائی۔
 جج بدر الدین ابن جمات، محمد بن ابراہیم ابن سعد القطانی (متوفی ۷۳۳ھ / ۱۳۳۳ء-۳۴)۔
 تقی الدین السبکی (متوفی ۷۵۶ھ / ۱۳۵۶ء-۵۷)
 حدیث ابو النون یونس ابن ابراہیم الدبوسی (متوفی ۷۲۹ھ / ۱۳۲۹ء-۳۰)
 حافظ جمال الدین یوسف بن عبدالرحمن المیزی (متوفی ۷۴۲ھ / ۱۳۴۲)، تے دمشق وچ دار الحدیث اشرفیہ وچ حدیث د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔
 الحافظ شمس الدین احمد بن محمد ابن عثمان الذہبی (متوفی ۷۴۹ھ / ۱۳۴۷ء-۴۸)؛ جنہاں تو‏ں حدیث تے تریخ دا مطالعہ کيتا۔ 

 لکھتاں 

 اختیرہ الخضراء ("مضحکہ خیزی د‏‏ی ایجاد")؛ تعلیمی پیڈینٹری پر، عربی پیروڈی د‏‏ی روایت وچ اک طنزیہ کم، ایہ انہاں د‏‏ی مشہور ترین لکھتاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ 
 کتاب الوافی بالوفایت (  ) (۲۹ جلد)  قابل ذکر لوکاں د‏‏ی سوانحی لغت ۔
 نکت الحمیان فی نکت العمیان ، قابل ذکر نابینا افراد د‏‏ی سوانح عمری، اندھے پن د‏‏ی وجوہات اُتے اک سیکشن دے نال۔ 
 الغیث المسجم فی شرح لمیات عجم ( غیر عرباں د‏‏ی نظم د‏‏ی تفسیر وچ بہندی صحرائی بارشاں )  طغرائی د‏‏ی لامیات الاعجم اُتے اک انسائیکلوپیڈیک تفسیر۔
 الحسن عشریح فی میت ملیح ('خالص خوبصورتی: اک سو خوبصورت لڑکےآں پر')، اک واحد تصنیف شدہ مقطعی مجموعہ وی اے جو ۱۳۳۷ تے ۱۳۳۸ دے درمیان تحریر کيتا گیا سی  
 الروض الباسم والعرف الناسم ('مسکراندے ہوئے باغ تے لہراندی خوشبو')، ۴۴۴ نظماں اُتے مشتمل اکیلے تصنیف کردہ مقطعی مجموعہ چھیالیس ابواب وچ ۱۳۵۵ تو‏ں کچھ عرصہ پہلے تحریر کيتا گیا سی  
 الحان السواجِ بین البادی و لمراجی ('ابتدائی کرنے والے تے جواب دہندہ دے درمیان، کبوتراں د‏‏ی آوازاں، [ادبی خط و کتابت وچ ]')، اک خطاطی انتھولوجی Adam Talib, How Do You Say “Epigram” in Arabic? Literary History at the Limits of Comparison, Brill Studies in Middle Eastern Literatures, 40 (Leiden: Brill, 2018); . 
 کشف الاحل فی وصف الخال ('خوبصورتی دے نشانات بیان کرنے د‏‏ی صورت حال دا انکشاف')  
 رشف الذولال فی وصف الحلال ('خالص پانی دا اک گھونٹ: ہلال دے چاند نو‏‏ں بیان کرنا')  
 لحدۃ الصام فی وصف الدم ('آنسوواں نو‏‏ں بیان ک‏ر ک‏ے کاناں نو‏‏ں خوش کرنا')، جسنو‏ں کتاب تشنیف السمٰع بِنصقاب الدم کے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے  

 نوٹ 
انٹرنیٹ آرکائیو https://archive.org/details/FP49931 اُتے كتاب الوافي بالوفيات (کتاب الوافي باى الوفيات) د‏‏ی اک نقل دی میزبانی کردا ا‏‏ے۔

 حوالے 

 باہرلے جوڑ 

 مملوک کتابیات آن لائن وچ درج الصافادی اُتے کم

گٹھ:صفد دیاں شخصیتاں
گٹھ:اسلام دے مسلما‏ن مورخین
گٹھ:مسلم قاموس نگار شخصیتاں
گٹھ:چودہويں صدی دے سوانح نگار
گٹھ:۱۳۶۳ دیاں موتاں
گٹھ:۱۲۹۰ دے جم
گٹھ:1363 دیاں موتاں
گٹھ:1290 دے جم