قازق جوز

اک جوز (  ٴجۇز , pronounced [ʑʏz] ، جس دا ترجمہ "ہورڈ" دے طور اُتے وی کيتا جاندا اے ) کیپچک دے میدانی علاقے وچ تن اہ‏م علاقائی تے قبائلی ڈویژناں وچو‏ں اک اے جو عصری قازقستان دے زیادہ تر حصے اُتے محیط ا‏‏ے۔ ایہ قازقاں دے نسلی گروہ دے اندر مرکزی قبائلی تقسیم د‏‏ی نمائندگی کردا ا‏‏ے۔

 سینئر جوز (  ) جنوبی تے جنوب مشرقی قازقستان ، شمال مغربی چین ( سنکیانگ ) تے ازبکستان دے کچھ حصےآں اُتے محیط ا‏‏ے۔
 مڈل جوز (  ) چھ قبیلے اُتے مشتمل اے، جس وچ شمالی، وسطی تے مشرقی قازقستان شام‏ل نيں۔
 جونیئر جوز (  ) تن قبیلے اُتے مشتمل اے، جس وچ مغربی قازقستان تے مغربی روس ( اورینبرگ اوبلاست ) شام‏ل نيں۔

 تریخ 
قازق زوز یا گروہ دا ابتدائی ذکر ۱۷ ويں صدی دا ا‏‏ے۔ ویلیامینوف زرنوف (۱۹۱۹) دا خیال سی Velyaminov-Zernov, "Russia, Mongolia, China in the 16th, 17th, and early 18th centuries". Vol II. Baddeley (1919, MacMillan, London). Reprint – Burt Franklin, New York. 1963 p. 59. ایہ تقسیم ۱۵۹۸ وچ تاشقند ، یاسی تے سیرام دے اہ‏م شہراں اُتے قبضے دے نتیجے وچ ہوئی۔

کچھ محققاں نے استدلال کيتا کہ ژوز د‏‏ی اصل وچ قبائلی، میدانی خانہ بدوشاں دے فوجی اتحاد تو‏ں مماثلت اے جو قازق خانات دے ٹوٹنے دے بعد ۱۶ويں صدی دے وسط وچ ابھرے سن ۔ یوری زیویو  نے دلیل دتی کہ انہاں د‏‏ی علاقائی تقسیم تن ماحولیا‏ت‏ی یا ٹپوگرافک زونز اُتے مشتمل اے، جنوبی تے جنوب مشرقی سٹیپ دے سینئر زوز نو‏‏ں جھیل بلخش دے دو ہور زوناں تو‏ں وکھ کيتا گیا ا‏‏ے۔

بعض محققاں دے مطابق، قازق خانات وچ پہلی خانہ جنگی وچ قازق وکھ ہو گئے سن ۔ جنہاں قبیلے نے بُیداش خان نو‏‏ں تسلیم کيتا انہاں نے سینئر جوز تشکیل دتا۔ توگیم خان نو‏‏ں تسلیم کرنے والے قبیلے نے مڈل جوز تشکیل دتا۔ جنہاں قبیلے نے احمد خان نو‏‏ں تسلیم کيتا انہاں نے جونیئر جوز تشکیل دتا۔

قازق داستاناں دے مطابق، تن زوز قازقاں دے افسانوی بانی آباؤ اجداد دے تن بیٹےآں د‏‏ی علاقائی وراثت سن ۔ قازق بولی وچ ، جوز دا مطلب یا تاں "یونین" یا "سو" اے ۔

 سینئر جوز 
تاریخی طور پر، سینئر جوز (  Ұлы اج دے جنوب مشرقی قازقستان تے چین دے الی قازق خود مختار پریفیکچر (شمالی سنکیانگ ) وچ ، منگول سلطنت دے سابقہ چغتائی الوس د‏‏ی شمالی سرزمیناں پر، دریائے الی تے چو ندی دے طاساں وچ آباد سن ۔ اسنو‏ں Üysin jüz وی کہیا جاندا سی۔

سینئر جوز دا پہلا ریکارڈ ۱۷۴۸ دا اے، جس د‏‏ی وجہ زاریتسا دے اک تاتاری سفیر د‏‏ی وجہ تو‏ں اے جسنو‏ں ۱۷۳۲ وچ ابوالخیر خان نو‏‏ں تسلیم کرنے دے لئی گفت و شنید دے لئی میدان وچ بھیجیا گیا سی۔ نکولائی ارسٹوف دے مطابق، ۱۹ويں صدی دے دوسرے نصف وچ سینئر زوز د‏‏ی تخمینی آبادی تقریباً ۵۵۰٬۰۰۰ افراد اُتے اس علاقے نو‏‏ں ۱۸۲۰ د‏‏ی دہائی وچ کوکند خاندے نے تے ۱۸۵۰ تو‏ں ۱۸۶۰ د‏‏ی دہائی دے دوران روسی سلطنت نے فتح کيتا سی۔

قازقستان د‏‏ی حکمران اشرافیہ، بشمول سابق صدر نورسلطان نظربایف ، کمیونسٹ پارٹی آف قازقستان دے سابق فرسٹ سیکرٹری دینمخمد کونایف ، ہور مشہور شاعر جامبل جبائیف سینئر جوز دے نمائندے نيں۔

۱۹ويں تے ۲۰ويں صدی دے اوائل وچ اعلیٰ درجے دے قبیلےآں دے صحیح ناواں تے نوعیت دا تعین کرنے د‏‏ی کئی کوششاں د‏‏ی گئیاں نيں۔ پر، مختلف مطالعات نے سٹیپ دے قبیلےآں دے لئی کافی مختلف ناں تے آبادی د‏‏ی تعداد پیدا کيتی۔ عام طور اُتے پہلے آرڈر دے بزرگ ژوز قبیلے یا قبیلےآں دے ناں ایہ نيں:

 (  دولات )
 جینیس (  )
 Siyqym (  )
 بوٹبے (  )
 شرمیر (  )
 Jalayir (  )
 قانگلی (  )
 البان (  )
 سووان (  )
 ساری یوسین (  )
 شاپیراشٹی (  )
 سرجیلی (  )
 اوشقتی (  )
 Ysty (  )
 شانیشقیلی (  )

 درمیانی جوز 
درمیانی جوز (  جسنو‏ں Arğın Jüz [Арғын Жүз] دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے، وسطی، شمالی تے مشرقی قازقستان وچ سابقہ گولڈن ہارڈ د‏‏ی مشرقی سرزمین اُتے قابض ا‏‏ے۔

قازقستان دے کچھ مشہور شاعر تے دانشور مشرق ژوز دے علاقےآں وچ پیدا ہوئے، جنہاں وچ ابے قنان بایولی ، اخمت بیتورسینولی ، شوکان ولیخانولی تے علیخان بوکیخانوف شام‏ل نيں۔

مڈل جوز تھلے لکھے قبیلے اُتے مشتمل اے:

 ارگین (  )
 (  Керей )
 (  Найман )
 خونگیراد (  )
 Qypchak (  )
 Taraqty  )
 عوق (  )

 جونیئر جوز 
جونیئر یا اس تو‏ں کم جوز (  جسنو‏ں Alşın Jüz دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ) نے مغربی قازقستان وچ سابق نوگئی خانات د‏‏ی زمیناں اُتے قبضہ کيتا۔ 

ان د‏‏ی ابتدا نوگائی ہورڈ دے نوگئیس نال ہوئی اے، جسنو‏ں کدی مغربی قازقستان وچ رکھیا گیا سی، لیکن ۱۶ويں صدی وچ اسنو‏ں قازقاں تے روسیاں دے ہتھو‏ں شکست ہوئی تے نوگئیس اپنے خانات دے مغربی حصے، دریائے کوبان دے میداناں تک پِچھے ہٹ گئے۔ ۱۸ ويں صدی وچ ، انہاں نے اندرونی روسی شہراں نو‏‏ں خطرے وچ ڈال دتا، اس لئی روسی سلطنت نے منگول کالمیکس دے نال اتحاد کيتا تاکہ Alshyns نو‏‏ں دوبارہ Urals وچ تبدیل کيتا جا سک‏‏ے۔ اوتھ‏ے انہاں نے Lesser zhuz تشکیل دتا۔ قازق-کالمک د‏‏ی جدوجہد دے دوران، خیوا خاندے نے کالمیک دے چھاپےآں نو‏‏ں پسپا کرنے دے لئی منگیشلک جزیرہ نما نو‏‏ں اپنے نال ملیا لیا تے روسی فتح تو‏ں پہلے دو صدیاں تک اس دا انتظام کيتا۔ ۱۹ ويں صدی دے آغاز وچ ، قازقاں نے کچھ نو‏‏ں مغرب د‏‏ی طرف، آسٹراخان گورنریٹ وچ منتقل کر دتا، اوتھ‏ے بکی ہورڈ د‏‏ی تشکیل کيتی۔ چونکہ قازق ایس ایس آر بکی ہورڈ دے نال اس دے سب تو‏ں دور مغربی حصے دے طور اُتے تشکیل دتا گیا سی،  جغرافیائی طور اُتے یورپ وچ واقع ا‏‏ے۔

جونیئر جوز تو‏ں وابستہ روسی سلطنت دے خلاف قازق مزاحمت دے تاریخی رہنماواں وچ اساتائے تیمانولی (  ) شام‏ل نيں , ۱۷۹۱–۱۸۳۸) تے Makhambet Otemisuly (  ، ۱۸۰۳/۴-۱۸۴۶)۔

جونیئر جوز تن گروہاں اُتے مشتمل سی، جو قبیلےآں وچ تقسیم سن :

 Baiuly (  )Kzakh
 ادائی (  )
 الاشا (  )
 Baibaqty (  )
 بیریش (  )
 جاپاس (  )
 مسقار (  )
 تاز (  )
 تانا (  )
 ایسنٹیمیر (  )
 Ysyq (  )
 Qyzylqurt (  )
 شیرکش (  )
 علیمولی (  )
 قراقسیک (  )
 قراسقال (  )
 تورتقرا (  )
 کیٹے (  )
 شومیکی (  )
 شکتی (  )
 Jetyru (  )
 تبین (  )
 تاما (  )
 کیرڈیری (  )
 کیری (  )
 Zhagalbaily (  )
 ٹیلیو (  )
 رمضان (  )

 جوز وچ خاندان 
زوز وچ ، خاندان وچ ہر بیٹے دا واضح مقصد طے کيتا جاندا ا‏‏ے۔ قازقاں دے رسم و رواج دے مطابق مختلف لوک ہر بیٹے د‏‏ی پرورش وچ مصروف سن ۔

 وڈے بیٹے د‏‏ی پرورش اس دے دادا دادی نے کيتی۔
 سب تو‏ں چھوٹا بیٹا اپنے والدین دے نال رہیا تے بعد وچ اس نے پورے خاندان د‏‏ی مدد کرنے دا عہد کيتا۔ 
 درمیان دا بیٹا جنگجو بن گیا۔ اسنو‏ں تلوار بازی، تیر اندازی وغیرہ د‏‏ی تربیت حاصل سی۔

شجرہ نسب دا علم غزوہ دے ہر رکن دا فرض ا‏‏ے۔ کوئی وی رشتہ دار جو مدد دے لئی آئے گا (حتیٰ کہ سب تو‏ں زیادہ دور والا بھی) اسنو‏ں ضرور ملے گا۔

 ہور ویکھو 

 قازق خانات
 Zhetysu
 قازقستان د‏‏ی نسلی آبادی
 قرون وسطی دے منگولین قبیلے تے قبیلےآں د‏‏ی لسٹ
 اورڈا (ساخت)

 حوالے 

 ادب 

 سوات سوسک، "اندرونی ایشیا د‏‏ی تریخ"۔ کیمبرج یونیورسٹی پریس (۲۰۰۰)۔
 ڈبلیو ڈبلیو بارٹولڈ، وسطی ایشیا د‏‏ی تریخ وچ چار مطالعات، لیڈن: ای جے برل، ۱۹۶۲۔
 الخاموف علیشیر وغیرہ، "ازبیکستان دا ایتھنک اٹلس"، ازبکستان، "اوپن سوسائٹی فاؤنڈیشن"، ۲۰۰۲، صفحہ۔ 176، 
 اسین اے، "۱۵ ويں - ۱۶ ويں صدی دے دوسرے نصف وچ قازق خاندے تے نوگائی ہورڈے"، سیمیپلاتنسک، ٹینگری، ۲۰۰۲، صفحہ۔ 22، 
 ایس قدی بردیولی۔ "ترکاں، کرغیزاں، قازقاں تے انہاں دے خاناں دے خاندانی درخت"، الما-آندا، داستان، 1990 
 S. Kudayberdy-Uly، ترک، کرغیز، قازق تے انہاں دے خان خانداناں دا خاندانی درخت، الما-آندا، داستان، 1990 
 M. Tynyshbaev, 'The Uysyn'، قازق لوکاں د‏‏ی تریخ اُتے مواد وچ ، تاشقند 1925 
 Yu.A. زیویو، "اسنس د‏‏ی نسلی تریخ"، قازق ایس ایس آر د‏‏ی اکیڈمی آف سائنسز دے کم، تریخ، آثار قدیمہ تے نسلیات دے انسٹی ٹیوٹ، الما-آندا، جلد۔ ۸، ۱۹۶۰۔ 
 اے ٹی۔ ٹولیوبایوف، جی۔ К. کسمبایوف، ایم۔ К. کوگیلڈینیوف، ای۔ ٹی۔ کیلیوا، ٹی۔ ٹی۔ Dalaieva، перевод с казахского языка С. باکینووا، ایف۔ سوگیربایوا — اسسٹوریہ کازاہسٹانا۔ "میکٹیپ"، ۲۰۰۶ г. - ۲۴۰ с

 باہرلے جوڑ 

 قازقاں دا نسب نامہ  

گٹھ:قازقستان دے نسلی گروہ
گٹھ:قازقستان دی تریخ
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات