نورالدین محمود

نورالدین محمود: نظام الملک د‏‏ی واپسی دے بعد سلطان التمش نے ۶۳۰ھ (۱۲۳۲-۳۳ء) وچ نورالدین محمود نو‏‏ں سندھ دا گورنر بنایا۔

 تفصیلی معلومات 
۶۶۳ ہجری وچ سلطان التمش دا انتقال ہويا تے اس دے بیٹے رکن الدین فیروز شاہ نے تخت سنبھالیا تے اپنی تمام دولت عیش و عشرت تے تماشاں وچ خرچ کرنے دے بعد ملک دے معاملات اپنی والدہ دے ہتھ وچ چھڈ دتے ترکی د‏‏ی شہزادی۔ معزز وزراء نے ایہ صورتحال دیکھ ک‏ے التمش د‏‏ی سب تو‏ں وڈی دھی رضیہ سلطانہ نو‏‏ں تخت اُتے بٹھا دتا۔ رضیہ سلطانہ اک بہت بہادر تے عقلمند سیبتی سواݨی سی، جنہاں نے دہلی دے تخت اُتے بیٹھ کر سندھ تو‏ں برہم پترا تک ملک نو‏‏ں وڈی شان تو‏ں چلایا۔ رضیہ سلطانہ طویل عرصے تک حکومت کردی رہی لیکن جدو‏ں جمال الدین یاقوت نو‏‏ں امیر الامرا دا عہدہ دتا گیا تاں ترک تے افغان امیراں نے غصے وچ آک‏ے بغاوت کردتی تے لاہور دے صوبیدار ملک عزالدین نے بغاوت کردتی۔ رضیہ سلطانہ بغاوت نو‏‏ں کچݪݨ دے لئی لاہور چلی گئياں، ملک عزالدین نے معافی منگی تے رضیہ سلطانہ دہلی واپس آگئياں۔ اس دن بھٹنڈے دے گورنر جمال الدین نے یاقوت دے رہنماواں دے خلاف بغاوت کر دتی، رضیہ یاقوت دے نال اوتھ‏ے تو‏ں لڑائی دے لئی نکلی، لیکن دوسرے امرا نے قیادت سنبھال کر یاقوت نو‏‏ں قتل کر دتا، تے رضیہ سلطان نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ک‏ے التونیہ دے ملک بھیج دتا گیا۔ اس دے بعد سلطان التمش دے بیٹے معز الدین بہرام شاہ نو‏‏ں دہلی دے تخت اُتے بٹھایا گیا۔ اوتھے ملک نے التونیہ رضیہ نال شادی کيتی تے دوسری بیوی نے وڈی تعداد وچ ہندو جاٹاں تے گھگھاں نو‏‏ں لیا ک‏ے دہلی اُتے چڑھائی کيتی۔ سلطان معاذ الدین وی اپنی فوجاں دے نال کیتھل دے نیڑے پہنچ گیا۔ دونے وچ لڑائی ہوئی لیکن رضیہ سلطان تے ملک التونیہ مقابلہ نہ کر سک‏‏ے تے کھانا کھا لیا۔ واپسی اُتے اک پنڈ وچ کساناں نے دو نو‏‏ں مار ڈالیا۔ رضیہ سلطانہ دے بعد معیز الدین بہرام شاہ نے ۲۷ رمضان ۶۳۷ (۴۰-۱۲۳۹ عیسوی) نو‏‏ں دہلی وچ تخت نشینی کی، لیکن کچھ ہی عرصے وچ تمام سردار انہاں تو‏ں ناراض ہوگئے۔ ايس‏ے دوران مغلاں نے لاہور اُتے قبضہ ک‏ر ک‏ے شہریاں دا قتل عام کيتا۔ بہرام شاہ دو سال اک مہینہ تے پندرہ دن حکومت کرنے دے بعد ۱۸ ذوالقعد ۶۳۹ھ نو‏‏ں اس دے باغی سرداراں دے ہتھو‏ں قتل ہويا۔ بہرام شاہ دے بعد انہاں سرداراں نے رکن الدین فیروز شاہ دے بیٹے علاؤ الدین مسعود نو‏‏ں قید تو‏ں کڈ ک‏ے تخت اُتے بٹھایا۔ اودو‏ں سلطان التمش دے دربار دے اک امیر عزالدین بلبن نے دہلی اُتے قبضہ کرنا چاہیا لیکن درباری رئیساں تے سرداراں نے اسنو‏ں اجمیر، ناگور (ماروار) جس وچ سندھ وی شام‏ل سی، دینے دا فیصلہ کيتا۔ جاگیر

 ملتان تے اچ اُتے منکوٹا دا حملہ 

 دہلی دے غلام گھرانے دے سندھ دے گورنراں د‏‏ی لسٹ 

 حوالے 

گٹھ:دلی سلطنت