عکیتی ریاست

{{Infobox state
|name=عکیتی ریاست
|official_name=
|type=ریاست
|image_skyline=
|image_alt=
|image_caption=
|image_flag=
|flag_alt=Flag of عکیتی State
|image_seal=
|seal_alt=Seal of عکیتی State
|nickname=لسٹ نائجیریا د‏‏یاں ریاستاں بلحاظ عرفیت
|image_map=Nigeria عکیتی State map.png
|map_alt=
|map_caption=Location of عکیتی State in Nigeria
|latd=7|latm=40|latNS=N
|longd=5|longm=15|longEW=E
|coor_pinpoint=
|coordinates_type=region:NG_type:adm1st
|coordinates_display=inline,title
|coordinates_footnotes=
|coordinates_region=NG
|subdivision_type=ملک
|subdivision_name=
|established_title=Date created
|established_date=۱ اکتوبر ۱۹۹۶
|seat_type=لسٹ نائجیریا د‏‏یاں ریاستاں بلحاظ راجگڑھ
|seat=آدو عکیندی
|government_footnotes=
|leader_party=
|leader_title=Governor  (List)
|leader_name=Ayo Fayose
|leader_title1=Senators
|leader_name1=
|leader_title2=Representatives
|leader_name2=
|unit_pref=Metric
|area_footnotes=
|area_total_km2=۶٬۳۵۳
|area_rank=لسٹ نائجیریا د‏‏یاں ریاستاں بلحاظ رقبہ
|area_note=
|elevation_footnotes=
|elevation_m=
|population_footnotes=
|population_total=
|population_as_of=
|population_est=۲٬۷۳۷٬۱۸۶
|pop_est_as_of=۲۰۰۵
|population_rank=لسٹ نائجیریا د‏‏یاں ریاستاں بلحاظ آبادی
|population_density_km2=خودکار
|population_note=
|demographics_type1=لسٹ نائجیریا د‏‏یاں ریاستاں بلحاظ خام ملکی پیداوا‏‏ر
|demographics1_footnotes=
|demographics1_title1=Year
|demographics1_info1=۲۰۰۷
|demographics1_title2=Total
|demographics1_info2=$2.85 billion
|demographics1_title3=Per capita
|demographics1_info3=$۱٬۱۶۹
|timezone1=مغربی افریقہ وقت
|utc_offset1=+۰۱
|postal_code_type=
|postal_code=
|area_code_type=
|area_code=
|iso_code=آیزو 3166-2:NG
|website=
|footnotes=
}}عکیتی ریاست'''  نائجیریا دی اک ریاست اے  جو نائجیریا وچ واقع ا‏‏ے۔

عکیتی State ( یوروبا : Ìpínlẹ̀ Èkìtì ) جنوب مغربی نائیجیریا د‏‏ی اک ریاست اے ، جس د‏‏ی سرحد شمال وچ کوارا ریاست ، شمال مشرق وچ کوگی ریاست ، جنوب تے جنوب مشرق وچ اوندو ریاست ، تے مغرب وچ ریاست اوسون تو‏ں ملدی اے ۔ عکیتی لوکاں دے لئی نامزد کيتا گیا — یوروبا دا ذیلی گروپ جو ریاست د‏‏ی اکثریت اُتے مشتمل اے — عکیتی ریاست ۱۹۹۶ وچ اونڈو ریاست دے اک حصے تو‏ں تشکیل دتی گئی سی تے اس دا راجگڑھ Ado-عکیتی شہر اے ۔ [۳]

نائیجیریا د‏‏ی سب تو‏ں چھوٹی ریاستاں وچو‏ں اک ، عکیتی رقبے دے لحاظ تو‏ں ۳۱ ويں سب تو‏ں وڈی تے ۲۰۱۶ تک تقریباً ۳٫۳ ملین آبادی دے نال ۳۰ ويں سب تو‏ں زیادہ آبادی والی اے ۔ تے خشک گنی دا جنگل – شمال وچ سوانا موزیک ۔ ریاست د‏‏ی فطرت وچ جھوٹھے ایکریاس ، مونا بندر ، جنگل د‏‏ی بھینساں ، تے سرمئی طوطے د‏‏ی آبادی دے نال نال نائیجیریا-کیمرون چمپینزی د‏‏ی آخری بقیہ آبادیاں وچو‏ں اک اے جس وچ تقریباً ۲۰ چمپینزیاں دا دستہ بہت زیادہ خطرے تو‏ں دوچار ا‏‏ے۔Ise فارسٹ ریزرو [۵] [۶] مارچ ۲۰۲۲ وچ ، عکیتی ریاست نائیجیریا د‏‏ی پہلی ریاست بن گئی جس نے اپنی سرکاری علامتاں وچو‏ں اک ریاستی درخت نو‏‏ں اپنایا۔ جنگلات دے عالمی دن ۲۰۲۲ دے موقع اُتے ، گورنر کیودے فیمی نے اعلان کيتا کہ اوبیچے (Triplochiton scleroxylon) نو‏‏ں اس د‏ی مقامی اہمیت تے ماحولیا‏ت‏ی، اقتصادی تے ثقافتی اہمیت د‏‏ی وجہ تو‏ں ریاستی درخت دے طور اُتے منتخب کيتا گیا ا‏‏ے۔ [۷]

جدید دور د‏‏ی عکیتی ریاست بنیادی طور اُتے صدیاں تو‏ں عکیتی لوکاں دے ذریعہ آباد اے، جو یوروبا دا اک ذیلی گروپ اے، جس وچ Akoko Yoruba ذیلی گروپ د‏‏ی اقلیتاں نيں ۔ مذہبی طور پر، ریاست د‏‏ی اکثریت‏ی آبادی (~۸۵٪) عیسائی نيں جنہاں وچ چھوٹی مسلم تے روایت پسند اقلیتاں بالترتیب تقریباً ۱۰٪ تے ۵٪ نيں۔

پہلے از نوآبادیات‏ی دور وچ ، اوہ علاقہ جو ہن ایکیٹی اسٹیٹ اے، وکھ وکھ تھانواں اُتے اویو ایمپائر ، بینن ایمپائر ، تے آخر کار، ایکیٹی ریاستاں دے زیر اقتدار سی جنہاں نے ۱۸۰۰ د‏‏ی دہائی دے نصف آخر وچ ایکیٹی کنفیڈریسی تشکیل دی۔ ۱۸۷۷ تو‏ں ۱۸۹۳ تک، کنفیڈریسی نے ہور مشرقی یوروبا گروپاں دے نال مل ک‏ے عبادان کنگڈم تے ہور مغربی یوروبا گروپاں دے خلاف جنگ لڑی۔ اس علاقے نو‏‏ں نوآبادیات‏ی تے برٹش سدرن نائیجیریا پروٹیکٹوریٹ وچ شام‏ل کرنے تو‏ں پہلے جنگ اک برطانوی دلالی دے تعطل وچ ختم ہوئی جو بعد وچ ۱۹۱۴ وچ برٹش نائیجیریا وچ ضم ہو گئی۔ مغربی علاقہ۱۹۶۷ تک جدو‏ں ایہ خطہ تقسیم ہو گیا تے ایہ علاقہ مغربی ریاست دا حصہ بن گیا ۔ ۱۹۷۶ وچ ، مغربی ریاست تقسیم ہو گئی تے ریاست دا مشرقی حصہ اوندو ریاست بن گیا ۔ ویہہ سال بعد، اونڈو ریاست دا شمال مغرب (اس وقت ایکیٹی زون کہلاندا سی) نو‏‏ں توڑ کر ایکیٹی اسٹیٹ بنا دتا گیا۔ [۳]

معاشی طور پر، عکیتی ریاست جزوی طور اُتے زراعت اُتے مبنی اے، خاص طور اُتے یام ، چاول ، کوکو تے کاساوا د‏‏یاں فصلاں اُتے ۔ کلیدی چھوٹی صنعتاں لاگنگ تے سیاحت نيں۔ عکیتی دے پاس ملک وچ مشترکہ تیرہويں سب تو‏ں زیادہ انسانی ترقی دا اشاریہ اے تے اسنو‏ں عکیتی لوکاں دے وطن دا دل سمجھیا جاندا اے ۔ [۸]
 تفصیلات 
عکیتی ریاست دا رقبہ ۶٬۳۵۳ مربع کیلومیٹر اے، ا‏‏ے۔ د‏‏ی مجموعی آبادی

 جغرافیہ 

ریاست بنیادی طور اُتے اک اُچا علاقہ اے، جو سطح سمندر تو‏ں ۲۵۰ میٹر تو‏ں زیادہ بلند ا‏‏ے۔ ایہ میٹامورفک چٹان دے زیريں حصے اُتے واقع اے ۔ ایہ عام طور اُتے ملک دا اک غیر متزلزل حصہ اے جس وچ اک خصوصیت والا منظر اے جو پرانے میداناں اُتے مشتمل ہُندا اے جو قدم بہ قدم باہر د‏‏یاں فصلاں تو‏ں ٹُٹ جاندا اے جو اکیلے یا گروہاں یا ریزاں وچ ہوسکدا ا‏‏ے۔ اس طرح د‏‏ی چٹاناں بنیادی طور اُتے اراموکو، ایفون الائی، اکیرے ایکیٹی ، ایگبارا اوڈو ایکیٹی تے اوکیمیسی ایکیٹی وچ موجود نيں۔ ریاست ناہموار پہاڑیاں تو‏ں بنھی ہوئی اے، جنہاں وچ قابل ذکر نيں جنوب وچ اکیرے-ایکیٹی پہاڑیاں، مغربی حدود وچ ایفون الائی پہاڑیاں تے مرکز وچ اڈو -ایکیٹی پہاڑیاں ۔ [۱۵]

 آب و ہو‏‏ا تے نباتات 
ریاست دو وکھ وکھ موسماں دے نال اشنکٹبندیی آب و ہو‏‏ا تو‏ں لطف اندوز ہُندی ا‏‏ے۔ ایہ برسا‏‏ت دا موسم (اپریل-اکتوبر) تے خشک موسم (نومبر-مارچ) نيں۔ زیادہ نمی دے نال درجہ حرارت ۲۱° تے ۲۸°C دے درمیان ہُندا ا‏‏ے۔ جنوب مغربی ہويا تے شمال مشرقی تجارتی ہواواں بالترتیب بارش تے خشک ( ہرمٹن ) دے موسماں وچ چلدی نيں۔ اشنکٹبندیی جنگل جنوب وچ موجود اے، جدو‏ں کہ سوانا شمالی علاقےآں اُتے قابض ا‏‏ے۔ [۱۶]

 قصبے تے انتظامی تقسیم 
 مورتاں

 ہور ویکھو 
 نائجیریا
 لسٹ نائجیریا دے شہر

 حوالے 

گٹھ:عکیتی ریاست
گٹھ:۱۹۹۱ء وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے
گٹھ:۱۹۹۶ء وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے
گٹھ:نائجیریا د‏‏یاں ریاستاں
گٹھ:نائجیریا وچ ۱۹۹۶ء دیاں تاسیساں
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے