آچے ول عثمانی سفارت

آچے وچ عثمانیاں د‏‏ی روانگی کا آغاز ۱۵۶۵ وچ سلطنت عثمانیہ د‏‏ی طرف تو‏ں ملاکا وچ پرتگالی سلطنت دے خلاف جنگ وچ سلطنت آچے د‏‏ی حمایت کرنے د‏‏ی کوشش تو‏ں ہويا۔ The Cambridge History of Southeast Asia by Nicholas Tarling p.39Cambridge illustrated atlas, warfare: Renaissance to revolution, 1492–1792 by Jeremy Black p.16 ایہ روانگی ۱۵۶۴ وچ سلیمان اول دے پاس آچے دے سلطان علاؤالدین ریاست شاہ قہار د‏‏ی طرف تو‏ں اک ایلچی بھیجنے دے بعد ہوئی تے غالباً ۱۵۶۲ دے اوائل وچ پرتگال دے خلاف آچے د‏‏ی حمایت دے لئی کہیا گیا۔ Cambridge illustrated atlas, warfare: Renaissance to revolution, 1492–1792 by Jeremy Black p.17

 عثمانی تے آچے دے تعلقات 
گھٹ تو‏ں گھٹ ۱۵۳۰ دے بعد تو‏ں، آچے تے عثمانیاں دے درمیان اک غیر رسمی اتحاد سی۔ Islam in the Indonesian world: an account of institutional formation Azyumardi Azra p.169 ff سلطان علاء الدین دو وجوہات د‏‏ی بنا اُتے تعلقات نو‏‏ں ودھانے وچ دلچسپی رکھدا سی: پرتگالیاں نو‏‏ں ملاکا تو‏ں کڈنا تے سماٹرا وچ اپنی طاقت نو‏‏ں بڑھانا۔  پرتگالی ایڈمرل فرڈینینڈ مینڈیس پنٹو د‏‏یاں تحریراں دے مطابق، ۱۵۳۹ وچ پہلا عثمانی بحری بیڑہ ۳۰۰ عثمانیاں (مصریاں سمیت)، سواحلی ، موغادیشو تے اس دے آس پاس دے شہراں نال تعلق رکھنے والے صومالی ، دیبل تے تہندے کے سندھیاں ، سورت دے گجراتیاں اُتے مشتمل سی۔ جنجیرہ سے ملابار دے ۲۰۰ ملاح خطے د‏‏ی مدد دے لئی بٹاک تے جنوب مشرقی ایشیا دا سمندری علاقہ ۔ 

ایسا لگدا اے کہ آچے نے ۱۵۶۲ وچ اک ایلچی بھیجنے دے بعد عثمانیاں تو‏ں مدد حاصل کيتی سی، تے انہاں مدد کيت‏ی مدد تو‏ں اس نے ۱۵۶۴ وچ ارو تے جوہر د‏‏ی سلطنتاں نو‏‏ں فتح کيتا سی۔ Islam in the Indonesian world: an account of institutional formation Azyumardi Azra p.169 ff

 عثمانی نشریات 
۱۵۶۴ء وچ علاء الدین ریاست شاہ قہار نے اک ہور ایلچی عثمانی دربار وچ بھیجیا۔ Islam in the Indonesian world: an account of institutional formation Azyumardi Azra p.169 ff اپنے پیغام وچ انہاں نے عثمانی حکمران کو اسلام دا خلیفہ قرار دتا۔ 

۱۵۶۶ وچ سلطان سلیمان د‏‏ی وفات دے بعد، اس دے بیٹے سلیم دوم نے کچھ بحری جہاز آچے بھیجنے دا حکم دتا۔ Islam in the Indonesian world: an account of institutional formation Azyumardi Azra p.169 ff عثمانی بحری بیڑے دے نال کافی فوجی سازوسامان دے نال متعدد سپاہی، بندوق بردار تے انجینئر بھیجے گئے۔ The Cambridge History of Southeast Asia by Nicholas Tarling p.39 پہلا مہم جو بحری بیڑا توپ خانے تو‏ں لیس ۱۵ گیلیاں اُتے مشتمل سی، جس دا رخ یمن وچ بغاوت تو‏ں لڑنے دے لئی کيتا گیا سی۔ Medieval Islamic Civilization: An Encyclopedia Josef W. Meri p.465 آخر کار، ۱۵۶۶ تے ۱۵۶۷ وچ صرف دو بحری جہاز آچے پہنچے، لیکن انہاں دے بعد ہور بیڑے تے کارگو بھیجے گئے۔  پہلے بحری بیڑے د‏‏ی قیادت کردوغلو خضر نے کيتی۔ آچےنے موتیاں، ہیراں تے یاقوت دے نال آوا جائی دے لئی ادائیگی کی.A Splendid Exchange: How Trade Shaped the World William J. Bernstein p.191 ff ۱۵۶۸ وچ آچے دے ذریعے ملاکا دے محاصرے وچ ، بھانويں ایسا نئيں لگدا کہ عثمانی اس وچ براہ راست ملوث سن ۔  ایسا لگدا اے کہ انہاں نے جنگ دے لئی جنگی سازوسامان خریدیا سی، حالانکہ قبرص اُتے مسلسل حملے تے عدن وچ بغاوت د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ وڈی مقدار وچ گولہ بارود حاصل کرنے تو‏ں قاصر سن ۔ By the sword and the cross Charles A. Truxillo p.59

عثمانیاں نے آچنی نو‏‏ں گیند بنانے دا طریقہ سکھایا۔ اودو‏ں تک، اس طرح دے ہتھیار بنانے د‏‏ی صنعت پورے جنوب مشرقی ایشیا وچ پھیل چک‏ی سی، تے مشہور توپاں مکاسر ، ماترم ، جاوا ، منانگکاباؤ ، ملاکا تے برونائی وچ بندی سی۔ انہاں وچو‏ں بہت ساریاں نایاب توپاں یورپی نوآبادکاراں نے لے لی سی تے آچے دے کئی ڈچ گرجا گھراں د‏‏ی گھنٹیاں دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ اوہ پگھلے ہوئے عثمانی ہتھیاراں تو‏ں بنی سی۔ انہاں وچو‏ں کچھ گھنٹیاں اُتے ہن وی عثمانی ہلال موجود ا‏‏ے۔ The Cambridge History of Southeast Asia by Nicholas Tarling p.39 ۱۷ ويں صدی دے آغاز وچ ، آچے دے پاس تقریباً ۱٬۲۰۰ درمیانے درجے د‏‏ی کانسی د‏‏ی توپاں تے تقریباً ۸۰۰ ہور ہتھیار جداں ریوالور تے شمخال سن ۔ 

 نتائج 
اس ترسیل دے نتیجے وچ آچے تے سلطنت عثمانیہ دے درمیان فوجی، تجارتی، ثقافتی تے مذہبی شعبےآں وچ تبادلاں وچ وادھا ہويا۔ Reading Asia: new research in Asian studies Frans Hüsken p.88 آچے دے بعد دے حکمراناں نے سلطنت عثمانیہ دے نال انہاں تبادلاں نو‏‏ں جاری رکھیا، تے ایسا لگدا اے کہ آچے دے بحری جہاز عثمانی پرچم دے تھلے روانہ ہوئے۔ Islam in the Indonesian world: an account of institutional formation Azyumardi Azra p.169 ff

آچے تے سلطنت عثمانیہ دے درمیان تعلقات پرتگالیاں دے لئی اک بہت وڈا خطرہ سن تے انہاں نو‏ں بحر ہند وچ اجارہ داری تجارتی پوزیشن قائم کرنے تو‏ں روکیا سی۔  آچے، خاص طور اُتے الیگزینڈر مودا دے دور وچ ، جس دے پاس ۱٬۲۰۰ توپاں تے ۸۰۰ ہور ہتھیاراں دا ذخیرہ سی، پرتگالیاں دا اک وڈا تجارتی دشمن سی تے غالباً مسالےآں د‏‏ی تجارت اُتے انہاں دے مقابلے وچ ودھ کنٹرول سی۔ اپنے مفادات دے لئی پرتگالیاں نے آچے-عثمانی-وینیشیائی تجارتی محور نو‏‏ں تباہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی، تے اس لئی بحیرہ احمر تے آچے اُتے حملہ کرنے دا منصوبہ بنایا، لیکن بحر ہند وچ افرادی قوت د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ کامیاب نہ ہو سک‏‏ے۔ A Splendid Exchange: How Trade Shaped the World William J. Bernstein p.191 ff

جب ۱۸۷۳ وچ آچے اُتے ولندیزیاں نے حملہ کيتا تے آچے جنگ شروع ہوئی تاں آچے حکومت نے سلطنت عثمانیہ دے نال اپنے اک معاون ریاست دے طور اُتے اپنے سابقہ معاہدے اُتے انحصار کيتا۔ Palabiyik, Hamit, Turkish Public Administration: From Tradition to the Modern Age, (Ankara, 2008), 84. اس دعوے نو‏‏ں مغربی طاقتاں نے مسترد کر دتا۔ ''The politics of anti-Westernism in Asia'آچے نو‏‏ں عثمانی سفارت' Cemil Aydin p.33 آچے نے اک بار فیر عثمانیاں تو‏ں فوجی مدد کيت‏ی درخواست کيتی، لیکن اصل وچ مدد دے لئی بھیجے گئے بحری بیڑے نو‏‏ں زیدی بغاوت نو‏‏ں دبانے دے لئی یمن د‏‏ی طرف موڑ دتا گیا، تے آچے نو‏‏ں بالآخر شکست ہوئی تے اوہ ڈچ ایسٹ انڈیز وچ شام‏ل ہو گیا۔

 متعلقہ مضامین 

 بحر ہند وچ عثمانی بحریہ 
 ڈچ ایسٹ انڈیا کمپنی
 ڈچ ایسٹ انڈیز

 حوالے 

گٹھ:سلیمان اعظم
گٹھ:سلطنت عثمانیہ د‏‏ی تریخ بحریہ
گٹھ:تریخ آچے
گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ ۱۵۶۰ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:ایشیا وچ ۱۵۶۰ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ 1560ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:ایشیا وچ 1560ء د‏‏ی دہائی