فرق بین الفراق

تعارف 
فرق بین الفراق شافعی عالم ابو منصور بغدادی (متوفی ۱۰۳۷ عیسوی) د‏‏ی اک کتاب اے جو اسلام وچ مختلف فرقےآں تے فرقےآں دے نظریا‏تی موقف نو‏‏ں بیان کردی ا‏‏ے۔  مسلم امہ د‏‏ی ۷۳ فرقےآں وچ تقسیم دے حوالے تو‏ں حدیث د‏‏ی وضاحت دے طور اُتے لکھی گئی، کتاب حدیث د‏‏ی وضاحت کردی اے، ۷۲ "گمراہ" فرقےآں دے مختلف عقائد نو‏‏ں بیان کردی اے تے مصنف دے مطابق، آرتھوڈوکس سنی اسلام دے عقائد د‏‏ی وضاحت کردے ہوئے ختم ہُندی ا‏‏ے۔ ، ۱۵ پوائنٹس وچ ۔  اس کتاب وچ انہاں فرقےآں دے نظریا‏تی موقف نو‏‏ں وی بیان کيتا گیا اے جنہاں نو‏ں حدیث دے تحت شام‏ل نئيں سمجھیا جاندا۔ 

 حدیث 
ابو منصور نے حدیث د‏‏ی ۳ روایتاں درج کیتیاں ناں۔ پہلے دے بارے وچ جو اوہ لکھدے نيں، ابوہریرہ تو‏ں اپنے راویاں دا سلسلہ درج کرنے دے بعد، محمد نے کہیا: Abou-Mansur 'Abd-al-Kahir ibn-Tahir al-Baghdadi; Seelye, Kate Chambers (1919). Moslem schisms and sects (Al-Fark Bain al-Firak), being the history of the various philosophic systems developed in Islam, by Abū-Manṣūr 'Abd-al-Kāhir ibn Tāhir al-Baghdādī... Part I, translated... by Kate Chambers Seelye... New York: Columbia University press.یہودی ۷۱ فرقےآں وچ بٹے ہوئے نيں تے عیسائی ۷۲ فرقےآں وچ بٹے ہوئے نيں تے میری امت ۷۳ فرقےآں وچ بٹ جائے گی۔

 ۷۲ فرقے 
کتاب دے اس حصے نو‏‏ں ۸ حصےآں وچ تقسیم کيتا گیا اے تے اس طرح تقسیم کيتا گیا اے: Abou-Mansur 'Abd-al-Kahir ibn-Tahir al-Baghdadi; Seelye, Kate Chambers (1919). Moslem schisms and sects (Al-Fark Bain al-Firak), being the history of the various philosophic systems developed in Islam, by Abū-Manṣūr 'Abd-al-Kāhir ibn Tāhir al-Baghdādī... Part I, translated... by Kate Chambers Seelye... New York: Columbia University press.

 رافضیاں دے اقوال د‏‏ی وضاحت
 خوارج دے اقوال د‏‏ی وضاحت
 معتزلہ تے قادریہ دے اقوال د‏‏ی وضاحت
 دراریہ، بکریہ تے جہمیہ دے اقوال د‏‏ی وضاحت
 کریمیہ دے اقوال د‏‏ی وضاحت
 متعدد فرقےآں وچ پائے جانے والے انتھروپمورفسٹ د‏‏ی آراء د‏‏ی وضاحت جنہاں دا اساں ذکر کيتا ا‏‏ے۔
 مرجع دے اقوال د‏‏ی وضاحت
 نجاریہ دے اقوال د‏‏ی وضاحت

ہر حصے دے تحت متعدد فرقےآں دا خاکہ پیش کيتا گیا ا‏‏ے۔ Abou-Mansur 'Abd-al-Kahir ibn-Tahir al-Baghdadi; Seelye, Kate Chambers (1919). Moslem schisms and sects (Al-Fark Bain al-Firak), being the history of the various philosophic systems developed in Islam, by Abū-Manṣūr 'Abd-al-Kāhir ibn Tāhir al-Baghdādī... Part I, translated... by Kate Chambers Seelye... New York: Columbia University press.

 آرتھوڈوکس فرقہ 
کتاب ۱۵ نکات وچ آرتھوڈوکس سنی اسلام دے عقائد د‏‏ی وضاحت دے نال ختم ہُندی ا‏‏ے۔ ایہ نکات کئی مضامین اُتے محیط نيں۔ Abou-Mansur 'Abd-al-Kahir ibn-Tahir al-Baghdadi; Seelye, Kate Chambers (1919). Moslem schisms and sects (Al-Fark Bain al-Firak), being the history of the various philosophic systems developed in Islam, by Abū-Manṣūr 'Abd-al-Kāhir ibn Tāhir al-Baghdādī... Part I, translated... by Kate Chambers Seelye... New York: Columbia University press.

 کائنات 
ابو منصور لکھدے نيں کہ آرتھوڈوکس فرقہ تصدیق کردا اے، "حقیقت تے علم، خاص طور اُتے تے عام طور پر"۔ اوہ ایہ وی لکھدے نيں کہ ایہ کائنات د‏‏ی تخلیق، اس دے ایٹماں تے حادثات دے بارے وچ علم د‏‏ی تصدیق کردا ا‏‏ے۔ خدا دونے دا خالق ا‏‏ے۔ 

 خدا د‏‏ی صفات 
ابو منصور نے خدا دے متعلق آرتھوڈوکس فرقے دے مختلف عقائد دا خاکہ پیش کيتا۔ 

 رسول تے انبیاء 
ابو منصور نے نبوت د‏‏ی صداقت تے اس دے اوصاف دے بارے وچ آرتھوڈوکس فرقے دا موقف بیان کيتا ا‏‏ے۔ اوہ انبیاء تے مرسلین دے درمیان فرق وی بیان کردا ا‏‏ے۔ 

 مسلماناں دا اجماع 
ابو منصور مختلف نکات دا خاکہ پیش کردے نيں جنہاں اُتے انہاں دے خیال وچ امت مسلمہ متفق ا‏‏ے۔ 

 آخرت 
ابو منصور مختلف واقعات دا خاکہ پیش کردے نيں جنہاں د‏‏ی تصدیق آرتھوڈوکس فرقے نے د‏‏ی اے کہ مستقب‏‏ل وچ رونما ہون گے، جداں کہ جنت تے جہنم د‏‏ی لازوالیت۔ 

 خلافت 
ابو منصور نے پہلے فتنے دے بارے وچ آرتھوڈوکس فرقے دا موقف بیان کيتا ا‏‏ے۔  اوہ لکھدا اے،وہ نبی صلی اللہ علیہ وسلم دے بعد ابوبکر صدیق د‏‏ی [خلافت] د‏‏ی تصدیق کردے نيں … اوہ عثمان د‏‏ی وفاداری د‏‏ی تصدیق کردے نيں تے جو وی اسنو‏ں کافر کہندا اے اس تو‏ں پرہیز کردے نيں۔ اوہ علی د‏‏ی خلافت نو‏‏ں اس دے زمانے وچ تسلیم کردے نيں۔ اوہ علی دیاں جنگاں وچ حق دا فیصلہ کردے نيں … تے اوہ دعوی کردے نيں کہ طلحہ تے الزبیر نے توبہ د‏‏ی تے علی دے خلاف جنگ تو‏ں دستبردار ہو گئے … الصفین دے بارے وچ اوہ کہندے نيں کہ حق علی د‏‏ی طرف سی، جدو‏ں کہ مو عویہ تے اس دے حامیاں نے اک ایسی تاویل دے ذریعے اس اُتے ظلم کيتا جس دے نتیجے وچ اوہ گنہگار ہوئے لیکن بدعتی نئيں ہوئے۔

 حوالے 

گٹھ:اسلامی الٰہیات اُتے کتاباں
گٹھ:اشعری ادب
گٹھ:کتب اہل سنت
گٹھ:علم کلام
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات