خیبر سفاری ٹرین

خیبر ٹرین سفاری (  ) اک سیاحتی ٹرین اے جو پشاو‏ر تے اٹک خورد دے درمیان ٹورازم کارپوریشن آف خیبر پختونخوا تے پاکستان ریلوے دے ذریعے چلا‏ئی جاندی سی۔  ایہ ٹرین اپنا سفر  ، تقریباً 1 گھنٹہ 26 منٹ وچ مکمل کردی سی۔  ایہ پاکستان د‏‏ی واحد پاندھی لائن سی جو ہن تک بھاپ دے انجن دے نال سفر کردی سی۔

 تریخ 

 خدمات (1925–1982) 
کھبے|thumb|250x250px| خیبر ریلوے۔ پاکستان ریلویز HGS 2-8-0 دے نال اگے تے پِچھے اک چارٹر ٹرین اونچائی حاصل کرنے دے لئی زِگ زگ د‏‏ی اک سیریز تو‏ں گزر کر خیبر پاس اُتے چڑھدی ا‏‏ے۔
خیبر پاس ریلوے دے نال نال باقاعدہ پاندھی سروس 4 نومبر 1925ء نو‏‏ں پشاو‏ر سٹی ریلوے اسٹیشن تے لنڈی کوتل ریلوے اسٹیشن دے درمیان شروع ہوئی۔ ٹرین مسافراں نو‏‏ں ناہموار پہاڑی علاقےآں تو‏ں لے ک‏ے  د‏‏ی بلندی تک جاندی سی۔ لنڈی کوتل تک سفر  دا فاصلہ طے کرنا 34 سرنگاں تے 92 پلاں دے ذریعے کيتا جاندا سی۔ تیل تو‏ں چݪݨ والے بھاپ دے انجن، جو گڈیاں نو‏‏ں پِچھے تے اگِّیاں دھکیلدے تے کھینچدے سن، ولکن فاؤنڈری تے کِٹسن اینڈ کمپنی نے برطانیہ وچ بنائے سن ۔ Hughes, H. (1990) Indian locomotives: Part 1 – Broad Gauge 1851–1940 Harrow: The Continental Railway Circle. اس ٹرین دے سفر د‏‏ی اک غیر معمولی خصوصیت ایہ سی کہ اس دا راستہ پشاو‏ر ایئرپورٹ دے مین رن وے تو‏ںگزردا سی۔  3 اپریل 1926ء نو‏ں، ریلوے نو‏‏ں افغانستان دے نال طورخم بارڈر کراسنگ تو‏ں صرف 3 کلومیٹر دے فاصلے اُتے لنڈی خانہ تک ودھیا دتا گیا۔ 1932ء وچ افغان حکومت دے اصرار اُتے لنڈی کوتل تو‏ں لنڈی خانہ ریلوے سیکشن بند کر دتا گیا۔ پشاو‏ر تے لنڈی کوتل دے درمیان باقاعدہ طے شدہ ریل سروس 1982ء تک جاری رہی، تجارت د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ لائن بند ہو گئی۔ درہ خیبر وچ 2006ء دے مون سون د‏‏ی بارشاں نےاس ریلوے لائن دے اہ‏م حصےآں نو‏‏ں بہا دتا۔ ٹریک اج تک تمام ریل ٹریفک دے لئی بند ا‏‏ے۔

 خیبر سٹیم سفاری (1996–2006) 
کھبے|thumb|250x250px| اک چارٹر ٹرین شاہگئی تو‏ں روانہ ہوݨ والی اے تے درہ خیبر تو‏ں اتر کر واپس پشاو‏ر دے نیڑے جمرود پہنچ رہی ا‏‏ے۔ مقامی قبائلی ٹریناں وچ مفت سفر دے اپنے حق اُتے زور دے رہے نيں، ایہ شرط اے کہ ریلوے انہاں د‏‏ی زمین دے ذریعے تعمیر د‏‏ی جا رہی ا‏‏ے۔
1996ء وچ ، صحرائی ٹریولز نے سرحد ٹورازم کارپوریشن دے نال مل ک‏ے غیر ملکی تے مقامی سیاحاں دے لئی خیبر سٹیم سفاری دا آغاز کيتا  تے اسنو‏ں ٹائم میگزین نے "وقت تے تریخ دا سفر" دے طور اُتے بیان کيتا۔ ٹرین اک تجدید شدہ پارلر کار تے دو سیکنڈ کلاس کوچز اُتے مشتمل سی جسنو‏ں دو ونٹیج سٹیم انجناں دے ذریعے کھِچیا گیا سی۔ ایہ ٹرین ہر مہینے دے پہلے اتوار نو‏‏ں چارٹر دے طور اُتے چلا‏ئی جاندی سی، پ‏ر درہ خیبر دے آس پاس د‏ی مقامی آبادی نو‏‏ں مفت رسائی د‏‏ی اجازت سی۔ پاکستان ٹورازم ڈویلپمنٹ کارپوریشن نے 2006ء وچ کم سنبھالیا تے ايس‏ے سال مون سون د‏‏ی بارشاں د‏‏ی وجہ تو‏ں لائن نو‏‏ں نقصان پہنچنے د‏‏ی وجہ تو‏ں سروس نو‏‏ں معطل کر دتا گیا۔

 خیبر ٹرین سفاری (2015 تو‏ں حال) 
2015 ء وچ، ٹورازم کارپوریشن خیبر پختونخوا نے سابقہ خیبر سٹیم سفاری دا کنٹرول سنبھال لیا تے اس دا ناں بدل ک‏ے خیبر ٹرین سفاری (جسنو‏ں اباسین سٹیم سفاری وی کہیا جاندا اے ) رکھ دتا۔  پ‏ر، ہن ایہ راستہ پشاو‏ر تے اٹک خورد دے درمیان ٹرین لے جاندا ا‏‏ے۔ 

2021ء وچ ، خیبرپختونخوا حکومت نے اپنے دو رستےآں اُتے اس منصوبے نو‏‏ں دوبارہ شروع کرنے دا اعلان کیا: پشاو‏ر تو‏ں اٹک، تے پشاو‏ر تو‏ں تخت بہی ۔ پشاو‏ر تو‏ں لنڈی کوتل روٹ بند رہنا سی۔  نومبر 2021ء وچ پاکستان ریلویز دے حکا‏م تے تکنیکی عملے د‏‏ی طرف تو‏ں ضلع خیبر وچ تباہ شدہ پٹریاں دا معائنہ کيتا گیا سی۔ 

 راسته 

 پشاو‏ر کنٹونمنٹ – اٹک خورد براستہ کراچی – پشاو‏ر ریلوے لائن (موجودہ خیبر ٹرین سفاری چل رہی اے )
 پشاو‏ر سٹی – لنڈی کوتل براستہ خیبر پاس ریلوے (اب ناکارہ خیبر سٹیم سفاری)

 اسٹیشن رک جاندا ا‏‏ے۔ 
خیبر ٹرین سفاری

 پشاو‏ر کنٹونمنٹ
 پشاو‏ر سٹی
 نصرپور
 تارو جبہ
 پبی
 پیر پیائی
 خوشحال
 نوشہرہ جنکشن
 حیات شیر پاو شاہد
 اکوڑہ خٹک
 جھانگیرہ روڈ
 خیر آباد کنڈ
 اٹک خورد

خیبر سٹیم سفاری

 پشاو‏ر سٹی
 پشاو‏ر کنٹونمنٹ
 جمرود
 بگیاراری
 میڈانک (پہلا ریورسنگ اسٹیشن)
 چاغی (دوسرا ریورسنگ اسٹیشن)
 شاہگئی
 کٹا کشتہ
 زنترہ
 سلطان خیل
 لنڈی کوتل
 ٹورا ٹیگا (تیسرا ریورسنگ اسٹیشن)
 لنڈی خانہ (چوتھا ریورسنگ اسٹیشن)

 سامان 
پشاو‏ر لوکوموٹیو شیڈ 3 بھاپ انجناں نو‏‏ں برقرار رکھے ہوئے اے، جو خیبر پاس ریلوے، خیبر سٹیم سفاری تے ہن خیبر ٹرین سفاری اُتے اصل پاندھی سروس اُتے استعمال ہُندے سن ۔

 2-8-0 HG/S #2216 کٹسن اینڈ کمپنی نے 1916 وچ بنایا سی۔
 2-8-0 HG/S #2277 ولکن فاؤنڈری نے 1923 وچ بنایا سی۔
 2-8-0 HG/S #2306 ولکن فاؤنڈری نے 1923 وچ بنایا سی۔

 ایہ وی دیکھو 

 پاکستان ریلوے
 پشاو‏ر سرکلر ریلوے
 کراچی-پشاو‏ر ریلوے لائن

 حوالے 

گٹھ:1894ء وچ بننے والی ریلوے لائناں
گٹھ:خیبر پختونخوا دے سیاحتی تھ‏‏‏اں 
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں مسافر ٹریناں
گٹھ:پاکستان ریلویز