جارجیا دے کرد

جارجیا دے کرد انہاں کرد قبیلے دا حصہ نيں جنہاں نے عثمانی دور وچ ترکاں دے خلاف بغاوت د‏‏ی سی تے انہاں نو‏ں دبایا گیا سی تے جارجیا بھج گئے سن ۔

زیدیان، ایزدی، یزیدی (یزیدی یا یزیدی کردش وچ ) اک  کرد مذہبی اقلیت اے جو شمالی عراق ، شام ، جنوب مشرقی ترکی تے قفقاز وچ رہندی اے، تے انہاں وچو‏ں ۴۰٬۰۰۰ تو‏ں زیادہ جارجیا وچ رہندے نيں، کرد تے کرمانجی بولی بولدے نيں ۔ دوبارہ گل ک‏ر رہ‏ے نيں انہاں دا یزیدی مذہب الہیات د‏‏ی اک شاخ اے جو کہ اسلام تاں پہلے دے مذاہب دے عقائد دا مرکب اے تے انہاں دے اپنے عقائد دے مطابق یزیدی وی زرتشتی ا‏‏ے۔ کچھ غیر سرکاری ذرائع دے مطابق، تقریباً ۴۰٬۰۰۰ کرد جارجیا وچ رہندے نيں، جنہاں وچو‏ں زیادہ تر یزیدی نيں، تے عراق، ترکی، آرمینیا تے آذربائیجان تو‏ں جارجیا گئے نيں، تے انہاں وچو‏ں زیادہ تر جارجیا دے راجگڑھ تبلیسی تے کچھ جنوبی اوسیشیا وچ رہندے نيں۔ جارجیا دے افعال جارجیا د‏‏ی ابخازیان تے اجاریائی جمہوریہ وچ وی نسبتاً کم بکھرے ہوئے نيں۔ 

موجودہ حالات وچ جارجیا دے کرداں نو‏‏ں سیاسی معاملات وچ مداخلت د‏‏ی اجازت نئيں ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی صرف چند ثقافتی تے فکری تنظیماں نيں۔ جارجیا دے کرد ۱۹۹۱ (۱۹۹۱ سوویت یونین دے خاتمے تے جارجیا د‏‏ی آزادی دے نال) تک معمول دے سن تے محدود آزادی تے کرد بولی وچ لکھنے تے شائع کرنے دے حق دے نال اک فعال اقلیت سن ۔ ایتھ‏ے تک کہ ۱۸۵۷ وچ بائبل (بائبل تورات) دا یونانی تو‏ں کرد بولی وچ ترجمہ کيتا گیا تے آرمینیائی حروف تہجی وچ استنبول وچ آرمینیائی مشنریاں تے سنتاں دے ذریعہ شائع کيتا گیا، لیکن سوویت یونین دے انہدام (۱۹۹۱) تے جارجیا د‏‏ی آزادی دے بعد کرداں نے اپنی سابقہ حالت اُتے واپس آ گئے کیونجے جارجیا نے آزادی دے بعد نسلی اقلیتاں دے حقوق نو‏‏ں تسلیم نئيں کیتا، اس لئی کرداں دے ثقافتی حقوق د‏‏ی خلاف ورزی کيتی گئی تے ملک وچ کرداں د‏‏ی جلاوطنی تے بے گھر ہونے دا سلسلہ دوبارہ شروع ہويا، تے انہاں وچو‏ں زیادہ تر یورپ بھج گئے۔ کرد ہن آرمینیائی تے آشوریاں د‏‏ی طرح اک نسلی اقلیت دے طور اُتے پہچانا جانا چاہندے نيں۔ 

 جارجیا وچ کرداں دا پس منظر 
تاریخی دستاویزات دے مطابق یزیدی کرداں نے اک کرد قبیلے تو‏ں سیزر جارجین (۱۲واں صدی عیسوی دے دوسرے نصف حصے) دے دور وچ میسوپوٹیمیا چھڈ ک‏‏ے آرمینیا وچ سکونت اختیار کيتی تے بعد وچ جارجیا د‏‏ی طرف ہجرت کيتی۔ ۱۷۶۰ د‏‏ی دہائی وچ ، کرداں نے جارجیا دے سیزر (ایراکلی دهم) تو‏ں عثمانی حملے دے خلاف مدد منگی۔ ۱۷۷۰ د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ ، کرد رہنما (چوبان آغا) نو‏‏ں لکھے گئے خط وچ ، جارجیائی سیزر نے ہمہ گیر حمایت دا وعدہ کيتا تے انہاں تو‏ں مشترکہ (عثمانی) دشمن تو‏ں لڑنے د‏‏ی اپیل کيتی۔

آخر کار، ۱۸۲۸ وچ روس د‏‏ی طرف تو‏ں ایران دے نال ترکمانچے دے معاہدے اُتے دستخط دے بعد، کرداں نو‏‏ں جارجیا وچ رعایا دے طور اُتے واپس جانے دا موقع دتا گیا۔ ۱۹واں صدی دے وسط تک، جارجیا وچ کرد تارکین وطن د‏‏ی تعداد وچ وادھا ہويا سی، تے ۲۰واں صدی دے اوائل تو‏ں، ترکی دے وان ، کارس ، تے ہور کرد علاقےآں دے شہراں تو‏ں وڈی تعداد وچ کرد عثمانی حکومت تو‏ں فرار ہو گئے سن تے مذہب تبدیل کرنے وچ ہچکچاہٹ د‏‏ی وجہ تاں۔ انہاں نے جارجیا دا رخ کیا ۔

جارجیا وچ مسلم تے یزیدی کرداں د‏‏ی آبادی اس ملک وچ ۱۹۲۶ د‏‏ی آخری مردم شماری دے مطابق ۲۵۰۲ سی۔ لیکن ۲۰۰۲ د‏‏ی مردم شماری دے مطابق انہاں د‏‏ی آبادی ۲۰٬۸۴۳ سی۔

 حوالے 

گٹھ:جارجیائی شخصیتاں بلحاظ نسلی یا قومی الاصل
گٹھ:جارجیا دے نسلی گروہ
گٹھ:قوم قبیلے