بھگوان داس گرگ

بھگوان داس گرگ، جسنوں بی.ڈی. گرگ وی کیہا جاندا اے (۱۴ نومبر ۱۹۲۴ لہراگاگا، پنجاب Foreword: A Life in Cinema, S. xi. In: B.D. Garga: The Art of Cinema: An Insider’s Journey Through Fifty Years of Film History, Penguin Books India, 2005 - ۱۸ جولائی ۲۰۱۱ پٹیالہ، پنجاب وچ)، اکّ بھارتی دستاویزی فلم پروڈیؤسر اتے فلم اتہاسکار سی۔

بھگوان داس گرگ دا جم ۱۴ نومبر ۱۹۲۴ نوں ہویا سی۔ اوہ ڈاکٹری دی پڑھائی کر رہا سی، پر ۱۹۴۲ وچ بھارت چھڈو تحریک نے ایہہ چھڈوا دتی سی۔ اسنے ۱۹۴۳ دے آسپاس، کے.اے. عباس دے کہن 'تے، اوہ کلا لئی وقف ہو گیا۔  اسنے عباس دے اشاعتاں، سرگم لئی فلم 'تے لکھاری وجوں اپنا پہلا لیکھ لکھیا سی۔ پھر اسنے سینٹ زیویئرز کالج، بمبئی (ممبئی) وچ سنیمیٹوگرافی دی پڑھائی کیتی۔ بعد وچ مشہور بھارتی فلم ڈریکٹر اتے لکھاری، وی. شانتارام دے ماتحت کم کیتا۔ اسنے پورے یورپ وچ فلمی پروجیکٹاں اتے سیٹنگاں دے وکھ وکھ سیٹاں وچ حصہ لین توں پہلاں، سٹورم اوور کشمیر (۱۹۴۸) نال اکّ دستاویزی فلم پروڈیؤسر دے روپ وچ اپنا کیریئر شروع کیتا۔ اسنے ماسکو دے  موسفلم سٹوڈیؤز وچ عباس دی انڈو-سوویت سہِ-نرمان فلم، پردیسی (۱۹۵۷) وچ عباس دے معاون ڈریکٹر وجوں وی یوگدان پایا۔ بھارت واپس آؤن 'تے، اسنے ۱۹۶۴ وچ نیشنل فلم آرکائیو آف انڈیا (NFAI) دا قیام کرن وچ مدد کیتی۔ اوہ فلم صلاح کار بورڈ دے ممبر ہون دے نال-نال اس ویلے دے نویں بنے فلم اینڈ ٹیلیویژن انسٹیچیوٹ آف انڈیا (ایپھٹیائیائی) وچ اکثر وزٹنگ لکچرار رہا۔

اسنے بھارت بھر وچ  (مونٹیج، سنیوزن، زریعہ) اتے ودیشاں وچ  (ایہناں وچوں سبھ توں پرمکھ، کیہیئرز ڈو سنیما، ریوو ڈو سنیما اتے سائیٹ اینڈ ساؤنڈ - جیہناں وچوں ہریک لئی، اسنے اکّ صحافی وجوں کم کیتا) وکھ-وکھ پرمکھ سنیما رسالیاں وچ لکھیا ۔ اسنے اینسائیکلوپیڈیا امیریکانا اتے سوویت فلم دے اینسائیکلوپیڈیا نوں کمپائیل کرن دے یتناں وچ وی وڈے پدھر 'تے حصہ لیا۔ اس ویلے دے آس-پاس، اسنے بھارتی سنیما دے ۵۰ سال (۱۹۶۳) دی گولڈن جبلی مناؤن لئی اکّ فلم مجموعہ تیار کرن لئی بھارتی سنیما 'تے مکمل کھوج کیتی۔

۱۹۶۷ وچ، اسنوں عالمی سنیما دے اتہاس دی یونیسکو کمیٹی دے ماہراں وچوں اکّ نامزد کیتا گیا سی۔ ایہہ پھر ۱۹۶۹ دی  - سنیماتھیک فرینکائیز وچ اپنی قسم دی پہلی - مہان نمائش تک لے گیا جتھے اسنے ہینری لینگلوئس دی بھارتی سنیما دے اتہاس بارے پچھلجھات نوں متحد کرن وچ مدد کیتی۔ بعد دے سالاں وچ، اسنے لینگلوئس نال پتر وہار بنائی رکھیا اتے اوہناں توں فلم دی سنبھال متعلق نظریات دا اکّ گروہ حاصل کیتا جس نے آخرکار اس دے کم نوں متأثر کیتا سی۔ اگلے سالاں وچ، گرگ نوں یونیسکو ولوں مانہائیم، وینس، بیروت، بڈاپیسٹ، مانٹریئل اتے لوکارنو ورگے ستھاناں اتے تیوہاراں وچ سنیما اتے ٹیلیویژن 'تے گولمیز کانفرنساں وچ شامل ہون لئی سدا دتا گیا سی۔ گرگ نے ایہناں سالاں وچ اکّ سرگرم فلم پروڈیؤسر دے روپ وچ اپنا کیریئر سرکھیت رکھیا۔ ۱۹۹۲ وچ، اوہ اپنی بیوی ڈونابیل نال گوآ وچ شفٹ ہو گیا۔ 

اس دے نتیجے وجوں، ۱۹۹۶ دی تالیف، سو مینی سنیماز، نکلیا جو اپنے سرلیکھ وچ اتے اس دے عام پیمانے ولوں، بھارت وچ سنیما دے اتہاس نوں بہووچن، بہو-پساری، وڈا جیو وجوں پچھاندا اے۔ اس توں بعد ۲۰۰۵ دی آرٹ آف سنیما، اس دیاں لکھتاں دا مجموعہ ہیئتے ۲۰۰۷ دی فرام راج ٹو آزادی: بھارت وچ دستاویزی فلم دا اتہاس، جسنے سنیما 'تے بہترین کتاب لئی قومی فلم انعام جتیا۔ اسنے ۲۰۱۱ دے سائیلینٹ سنیما ان انڈیا: اے پکٹوریئل جرنی نال اس کارنامے نوں دہرایا۔

بی ڈی گرگ دا ۱۸ جولائی ۲۰۱۱ نوں پٹیالہ، پنجاب وچ انتقال ہو گیا سی۔

 حوالے 

گٹھ:اتہاسکار
گٹھ:۲۰ویں صدی دے فلم ڈریکٹر
گٹھ:پنجاب، بھارت دے لکھاری
گٹھ:موت ۲۰۱۱
گٹھ:جم ۱۹۲۴
گٹھ:بھارتی دستاویزی فلم پروڈیؤسر
گٹھ:20ویں صدی دے فلم ڈریکٹر
گٹھ:پنجاب، بھارت دے لکھاری
گٹھ:موت 2011
گٹھ:جم 1924