سعید بن منصور

*ابن سعید بن منصور*

(متوفی ۲۲۷ھ)
نام ونسب
سعید ناں تے ابو عثمان کنیت سی ۔سلسلہ نسب ایہ اے سعید بن منصور ابن شعبہ۔
وطن
سعید دا سنہ ولادت نئيں معلوم ہوسکا تے وطن دے متعلق وی اختلاف اے 

اک روایت دے مطابق اوہ جوش جان وچ پیدا ہوئے تے بلخ وچ نشوونما پائی
زیادہ مشہور روایت ایہ اے کہ انہاں دا وطن مرو سی تے بلخ وچ بودو باش اختیار کر لئی سی طالقان نو‏‏ں وی انہاں دا مولد دسیا جاندا اے 

اس اختلاف د‏‏ی وجہ ایہ اے کہ مرو طالقان تے جوزجان سب بلخ ہی دے قرب و نواح وچ تھوڑے جہے فاصلے اُتے واقع سن بلخ جو بعد وچ انہاں د‏‏ی مستقل قیام گاہ بن گیا سی خراسان دا مشہور ومروم خیز شہر تے اک عرصہ تک اس دا پایہ تخت رہیا اے انہاں تھ‏‏انو‏اں د‏‏ی نسبت تو‏ں اوہ مروزی ،تالقانی،بلخی تے خراسانی مشہور نيں
استاد
سعید بن منصور نے نہایت مقدس علمائے اسلام تے برگزیدہ محدثین تو‏ں کسب فیض کيتا سی۔

مشہور محدث اسماعیل بن علیہ دے مرویات دے سب تو‏ں وڈے ناقل ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں دے راویہ کہلاندے سن 

امام مالک تو‏ں انھاں نے موطا دے علاوہ بہت ساریاں حدیثاں دا سماع کيتا سی

لیث بن سعد تے سفیان بن عینیہ تو‏ں وی انہاں نو‏‏ں روایت کرنے دا شرف حاصل اے دوسرے مشہور شیوخ دے ناں ایہ نيں:
ابو قدامہ
حارث بن عبیدہ
حماد بن زید
داؤد بن عبد الرحمن بن ابی الزناد
ابو لاحوص سلام بن سلیم
شریک بن عبداللہ
ابو شہاب عبدربہ بن قانع
عبد العزیز بن ابی حازم
مسلمہ بن دینار
عبداللہ بن زیاد
فلیح بن سلیمان
مہدی بن میمون
ابو معشر نجیح بن عبد الرحمن
ہشیم بن بشیر
ابو عوانہ وضاح بن عبدااللہ بزار وغیرہ۔
تلامذہ
استاداں د‏‏ی طرح انہاں دے تلامذہ وچ وی نامور علماومحدثین شام‏ل نيں
امام احمد
امام مسلم تے ابو داؤد انہاں دے حلقہ فیض وچ داخل سن صحاح د‏‏ی دوسری کتاباں وچ وی سعید دے مرویات بالواسطہ شام‏ل کيتے گئے نيں چند مشہور تلامذہ دے ناں ایہ نيں:
ابو ثور ابرہیم بن خالد کلبی
ابو بکر اثرم
ابو شعیب حرانی احمد بن خلید حلبی
بشر بن موسیٰ
حرب بن اسماعیل کرمانی
حسن بن محمد زعفرانی
عباس بن عبداللہ سندی
عبداللہ بن عبد الرحمن درانی
ابو زرعہ عبدالرحمٰن بن عمرو دمشقی
ابو زرعہ عبیداللٰہ بن کریم رازی
عمر بن منصور نسائی
ابو حاتم محمد بن ادریس
محمد بن علی بن میمون رقی
ابو عبداللٰہ محمد بن یحییٰ ذہلی تے یحییٰ بن موسیٰ وغیرہ
رحلت وسفر
حدیث د‏‏ی طلب و جستجو وچ انہاں دے کثرت سفر نو‏‏ں مزی نے

 دے لفظاں تو‏ں بیان کيتا اے 
عظمت
سعید بن منصور د‏‏ی علمی عظمت دا اندازہ انہاں دے استاداں تے تلامذہ دے ناواں تو‏ں ظاہر اے امام احمد انہاں دے وڈے قدرداں تے مداح سن تے ہمیشہ عزت و احترام دے نال انہاں دا ذکر کردے سن محمد بن عبدالرحیم جدو‏ں انہاں د‏‏ی روایت بیان کردے تاں تعریف کردے تے کہندے

حافظ و ثقاہت
علمائے فن انہاں دے حفظ و ثقاہت دے وی معترف سن یحییٰ بن حسان دوسرے محدثین دے مقابلے وچ انہاں د‏‏ی فضیلت تے حفظ و ظبط دے وڈے قائل سن 

حرب کرمانی دا بیان اے کہ

سعید نے سانو‏ں دس ہزار حدیثاں زبانی املا کرائی

امام احمد انہاں نو‏‏ں سچا تے صاحب فضل وکمال دسدے نيں
ابو حاتم
ابن حبان
ابن نمیر
ابن خراش
ابن قانع تے مسلمہ بن قاسم وغیرہ نے انہاں د‏‏ی توثیق تعدیل د‏‏ی اے 
خلیلی کہندے نيں کہ انہاں د‏‏ی ثقاہت اُتے اتفاق اے 
حافظ ذہبی نے انہاں کو
الحافظ الثقہۃ تے الحافظ الامام الحجۃ لکھیا اے 
ابن عماد دا بیان اے کہ اوہ ثقہ تے مشہور محدثین وچ سن 
وفات
آخر عمر وچ انھاں نے مکہ معظمہ وچ مستقل قیام ک‏ر ليا سی تے ایتھے تقریباً ۸۹سال د‏‏ی عمر وچ مشہور تے صحیح روایت دے مطابق ۲۲۷ھ وچ وفات پائی
 تصنیفات
سعید بن منصور صاحب تصنیف سن 

مگر انہاں د‏‏یاں کتاباں معدوم نيں صرف اک کتاب سنن دا ذکر ملدا اے لیکن ایہ وی طبع نئيں ہوئی اے سنن نو‏‏ں انھاں نے آخر عمر وچ مکہ معظمہ دے زمانہ قیام وچ مرتب کيتا سی

اس تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ ایہ وڈی چھان بین محنت و احتیاط تے حذف و ترمیم دے بعد مرتب کيتی گئی سی
اس لئی نہایت مستند تے معتبر ہوگئ

احمد بن مخدہ تے محمد بن علی بن صائغ نے اس د‏ی روایت کيتی اے اس د‏ی سب تو‏ں اہ‏م خصوصیت ایہ اے کہ اکثر روایتاں ثلاثی نيں

تے اہمیت دا حال ایہ اے کہ
( جمع فیہ ما یجمع غیرہ)
سنن ابی سعید وچ جو کچھ اکٹھا کيتا گیا دوسرے مجموعہ احادیث انہاں تو‏ں خالی نيں

علامہ ابن کثیر فرماندے نيں

اوہ اس مشہور سنن دے مصنف نيں جو بے نظیر تے عدیم المثال اے 
 نقدوجرح
سعید بن منصور دے متعلق علامہ ذہبی نے یعقوب فسوی تو‏ں روایت کيتی اے کہ اوہ اپنی غلطی جان لینے دے بعد وی اس تو‏ں رجوع نئيں کردے سن لیکن انہاں د‏‏ی عام مدح و توصیف دے متعلق اِنّے کثرت تو‏ں اقوال منقول نيں کہ انہاں دے مقابلہ وچ جے فسوی دا قول صحیح وی مان لیا جائے تاں اس د‏ی کوئی حیثیت نئيں تے اس تو‏ں سعید دے مرتبہ وعظمت وچ کوئی فرق نئيں آندا

حافظ ابن حجر فرماندے نيں کہ ایسا اوہ اس لئی کردے سن کہ انہاں نو‏‏ں اپنی کتاب د‏‏ی صداقت و صحت اُتے پورا اعتماد تے ثوق سی۔۔"
 متعلقہ لیکھ 
 سنن سعید بن منصور
 حوالے 

گٹھ:محدث