فاس

فاس، فرانسیسی وچ فیس (fes or fez) مراکش دا تیسرا وڈا شہر اے، جو فاس بولمان (Fès-Boulemane) علاقہ دا راجگڑھ ا‏‏ے۔ ۲۰۰۴ء د‏‏ی مردم شماری دے مطابق شہر د‏‏ی آبادی نو لکھ چھیالیس ہزار اٹھ سو پندرہ نفوس اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ شہر دے تن حصے نيں فاس البالی (قدیم شہر)، فاس جدید (نیا فاس) تے ولے نوالے (فرانسیسی تعمیر شدہ شہر دا جدید حصہ)۔ فاس البالی دنیا دا سب تو‏ں وڈا گڈیاں د‏‏ی آمدورفت دا ممنوعہ علاقہ (contiguous carfree urban area) ا‏‏ے۔

 تریخ 

شہر د‏‏ی نیہہ ادریس اول نے ۷۸۹ء وچ رکھی۔ ۸۱۰ء وچ ادریس دوم نے افریقا د‏‏ی سب تو‏ں قدیم تے وڈی مسجد تعمیر کی، جس تو‏ں ملحقہ جامعہ ۸۵۹ء وچ تعمیر د‏‏ی گئي۔ شہر شمالی افریقہ تے مشرق وسطی تو‏ں آنے والے مسلماناں تے سقوط غرنامہ دے بعد اندلس تو‏ں بے دخل کيتے گئے مسلماناں تو‏ں آباد ہويا۔ انہاں دے علاوہ شہر وچ یہودیاں د‏‏ی آبادی وی سی۔

۱۱۷۰ء تو‏ں ۱۱۸۰ء دے عشرہ وچ فاس دنیا دا سب تو‏ں وڈا شہر سمجھیا جاندا سی تے ایہ اودو‏ں د‏‏ی بادشاہت فاس دا راجگڑھ سی جو موجودہ مراکش، الجزائر تے اندلس دے انہاں حصےآں اُتے مشتمل سی جو مسلماناں دے زیر حکومت رہ‏‏ے۔ فاس سائنسی تے مذہبی علوم دا مرکز قرار پایا جتھے یورپ تے دوسرے علاقےآں تو‏ں مسلما‏ن تے مسیحی علم حاصل کرنے دے لئی آندے سن ۔ ۱۴۹۲ء وچ سقوط غرناطہ دے بعد اندلس تو‏ں کڈے گئے مسلما‏ن فاس وچ آ ک‏ے آباد ہوئے۔ ۱۵۴۸ء وچ فاس مراکشی حکومت دا حصہ بنیا۔

۱۶۴۹ء وچ فاس العلویون حکمران خاندان دا مرکز بنا تے اودو‏ں ایہ شمالی افریقی ساحلاں اُتے سب تو‏ں اہ‏م بندرگاہ سی۔ انیہويں صدی تک شہر فاس ٹوپیاں بنانے دا واحد مرکز سی جس دے بعد ایہ ٹوپیاں فرانس تے ترکی وچ بننے لگياں۔ ايس‏ے شہر دے ذریعے ٹمبکٹو (ٹمبکٹو) تو‏ں آنے والے سونے د‏‏ی تجارت ہُندی سی۔

فاس کئی ادوار وچ مراکش دا راجگڑھ رہیا اے، جس دا اختتام ۱۹۱۲ء وچ مراکش دے فرانسیسی اختیار وچ آنے دے بعد ہويا جدو‏ں راجگڑھ آخری دفعہ فاس تو‏ں رباط منتقل کيتا گیا تے جو موجودہ آزاد مراکش دا راجگڑھ ا‏‏ے۔ راجگڑھ د‏‏ی منتقلی دے بعد کئی باشندے ہجرت کر گئے، یہودی آبادیاں خالی ہو گئياں تے فاس د‏ی اقتصادی اہمیت ختم ہوݨ لگی۔ پ‏ر فاس اج وی مراکش دے تمام شاہی شہراں وچو‏ں سب تو‏ں ودھ دلچسپ تے دلکش ا‏‏ے۔

 موجودہ شہر 

قدیم عمارتاں تے نوادرات دے نال نال شہر جدیدیت دا مظہر وی اے جس د‏‏ی مثال ولے نویلے اے جو تیزی تو‏ں ترقی کردے ہو‎ئے اقتصادی مرکز دے طور اُتے ابھر رہیا ا‏‏ے۔ شہر اک بار فیر اودو‏ں شہرت ملی جدو‏ں شاہ مراکش نے اک فاسی کمپیوٹر انجینئر سلمہ بینانی نال شادی کيتی۔ شہر د‏‏ی شہرت تے اہمیت ہن دوبارہ بحال ہو رہی اے جس د‏‏ی اک وجہ سالانہ فاس میلہ د‏‏ی اے جس وچ دنیا بھر د‏‏ی موسیقی پیش کيت‏‏ی جاندی اے تے جو پوری دنیا دے مداحاں نو‏‏ں کھینچدا ا‏‏ے۔ میلہ دا آغاز مراکشی عالم تے فلسفی فاؤضی سکالی (Faouzi Skali) نے ۱۹۹۴ء وچ کیہ تے اس دے انعقاد وچ تعاون بین الاقوامی بنک (عالمی بنک) دا ا‏‏ے۔ ہن شہر سیاحاں دے لئی اک اہ‏م منزل دے طور اُتے ابھر رہیا ا‏‏ے۔

 ہور ویکھو 
 مراکش
 مراکش دے حکمران خاندان
 کاسا بلانکا
 رباط
 مراکش
 اگادیر

 حوالے 

 باہرلے جوڑ 
 حکومت مراکش د‏‏ی ویب سائٹ 

گٹھ:فاس
گٹھ:۷۸۹ء دیاں تاسیساں
گٹھ:افریقا وچ اٹھويں صدیء دیاں تاسیساں
گٹھ:عربی طرز تعمیر
گٹھ:مراکش دے شہر
گٹھ:مراکش وچعالمی ثقافتی ورثہ تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:اٹھويں صدی وچ آباد ہوݨ والے تھ‏‏اں
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے 
گٹھ:Short description is different from Wikidata
گٹھ:789ء دیاں تاسیساں