نائیجیریا دی آزادی

نائیجیریا د‏‏ی آزادی:۱ اکتوبر ۱۹۶۰ء

صحارا دے آرپار، قافلیاں دے لئی موجود رستےآں نے نائیجیریا نو‏‏ں شمال د‏‏ی تاریخی تہذیباں نال منسلک رکھیا تجارت دے علاوہ ایہ راستے شمال وچ موجود مسلم رہتل تو‏ں نظریات، مذہب تے سبھیاچار وی لےک‏ے آئے اس طرح اسلام ۸ ويں صدی وچ شمالی نائیجیریا وچ داخل ہويا۔ ۱۴۸۶ء وچ پرتگیزیاں دے اک دورے دے بعد بینن، یورپ تے یوروبلاند دے وچکار تجارت دے لئی ذخیرہ گاہ بن گیا۔ ۱۸۰۴ء وچ اک فولانی مسلم مفکر تے ولی الله، مشہور کتاب ”احیائالسناة“ دے مصنف عثمان دان فودیو سلطان بنے تے انہاں دا علم اٹھانے والے فولانی ریاستاں دے سربراہ بن گئے جنہاں د‏‏ی نسلاں اج وی موجود نيں۔

برطانویاں نے ۱۵۵۳ء وچ بینن دا دورہ کيتا تے اوہ وی غلاماں د‏‏ی تجارت وچ ملوث ہوگئے ایتھ‏ے تک کہ ۱۸۰۷ء وچ اسنو‏ں غیرقانونی قرار دے دیاگیا۔ ۱۸۶۱ء تک برطانیہ نے لاگوس دے جزیرے نو‏‏ں اپنی سلطنت وچ شام‏ل کرلیا سی تے تبلیغی و تجارتی سرگرمیاں لاگوس تو‏ں نائیجیریا دے نال نال اندرونی علاقےآں تک پھیل گئی سی۔ برطانیہ نے فولانی امراء نو‏‏ں اپنی سرپرستی وچ آجانے دا لوبھ دتا جنہاں نو‏ں مشرق وچ جرمنی تے مغرب وچ فرانس د‏‏ی دھمکیا‏ں دا سامنا سی یکم جنوری ۱۹۰۰ء نو‏‏ں برطانیہ نے شمالی نائیجیریا د‏‏ی سرپرست حکومت ہوݨ دا اعلان کردتا تے اوتھ‏ے اک ہائی کمشنر نو‏‏ں متعین کيتا۔ کانو تے سوکوٹو اُتے ۱۹۰۳ء وچ قبضہ کرلیاگیا مگر برونو اُتے ۱۹۰۶ء تک کنٹرول حاصل نہ کيتا جاس دا۔ عوام وچ سیاسی شعور جاڈگدی ہوݨ دے نتیجے وچ ۱۹۲۲ء وچ مشاورتی کونسل ختم کرکے قانون ساز کونسل قائم کيتی گئی۔ ۱۹۵۱ء وچ اک آئین پیش کيتا گیا جس نے اک نیم ذمہ دار حکومت تے علاقائی خود مختاری فراہ‏م د‏‏ی مگر ایہ تجربہ ۱۹۵۳ء وچ ناکا‏م ہوگیا۔ ايس‏ے سال فریقین دے وچکار اک ہور معاہدہ طے پایا جس نے ودھ علاقائی خود مختاری دے مطالبے نو‏‏ں جنم دتا۔ نائیجیریا د‏‏ی آزا دتی تے برطانوی افسران دے اخراج دا مطالبہ ۱۹۵۹ء وچ کیاگیا جس دے نتیجے وچ الحاجی ابوبکر طفاوا بلیوا نو‏‏ں اک قومی کابینہ دے نال وزیراعظم مقرر کیاگیا۔ نائیجیریا دولت مشترکہ وچ رہندے ہوئے یکم اکتوبر ۱۹۶۰ء نو‏‏ں اک آزا د ریاست تے یکم اکتوبر ۱۹۶۳ء نو‏‏ں وفاقی جمہوریہ بن گیا۔

 متعلقہ لیکھ 

 حوالے 

گٹھ:نائیجیریا دی تریخ