حسن عطار

شیخ حسن عطارؒ (عربی: حسن العطار) (۱۷۶۶–۱۸۳۵)۔  ا۱۸۳۰ء تو‏ں ۱۸۳۵ء تک اک اسلامی اسکالر تے الازہر(مصر) دے گرینڈ امام سن ۔  حسن العطار نو‏‏ں ۱۸۳۰ء وچ الازہر دا شیخ مقرر کيتا گیا تے اوہ عثمانی دور وچ مصر دے ابتدائی اصلاح پسند علماء وچو‏ں اک بن گئے سن ۔  آپ مصر دے قومی احیا دا پیش خیمہ سن تے انہاں د‏‏ی میراث مصری جدیدیت پسنداں د‏‏ی نسل سی جداں انہاں دے شاگرد رفاع الطحطاوی۔ اس نے منطق تے جدید فلکیات جداں علوم دے تعارف د‏‏ی وکالت کی، تے حضرت محمدﷺ دے قبیلے، قریش د‏‏ی پہلی جدید تریخ سیرت اُتے کتاب لکھی۔آپ نو‏‏ں اپنے جدید اختلافی عقائد د‏‏ی وجہ تو‏ں بہت نقصان اٹھانا پيا۔ 

غیر ملکی (غیر مسلم) علم تو‏ں آپ دا پہلا رابطہ مصر اُتے فرانسیسی قبضے (۱۷۹۸ء-۱۸۰۱ء) دے دوران ہويا۔ فرانسیسی انخلاء دے بعد اپنی راکھی دے بھَو تو‏ں آپ قاہرہ تو‏ں استنبول چلے گے۔ اوتھ‏ے آپ نے ۱۸۰۲ء تو‏ں ۱۸۰۶ء تک علم سیکھایا تے شوق تو‏ں پڑھایا،اس دے بعد آپ نے الیگزینڈریٹا (اج اسکنڈرم)، ازمیر تے دمشق وچ اپنی ہور تعلیم جاری رکھی۔ ۱۸۱۵ء وچ مصر واپس آئے۔اوتھ‏ے آپ لاش د‏‏ی لوڑ دا دفاع کردے ہوئے نويں میڈیکل کالج دے پہلے ڈائریکٹر سن ۔ ڈسیکشن، جس دا مشاہدہ آپ نے قاہرہ دے ویٹرنری کالج وچ کیہ سی۔ گیارہويں صدی د‏‏ی ایویسیننا د‏‏ی غیر تجربا‏تی، نظریا‏تی تعلیمات دے خلاف، جو صدیاں پہلے عیسائی یورپ وچ رد کر دتی گئی سی۔ جدو‏ں آپ الازہر(مصر) یونیورسٹی وچ اک کامیاب لیکچرار سن، تاں آپ نے اودو‏ں دے غیر مغربی (؟) علماء دے نال مسلسل تنازعات دا شکار رہیا، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ کدی کدائيں اپنے گھر وچ کلاساں چلاندے سن ۔ انہاں د‏‏ی بطور ریکٹر تقرری دے نال ہی تناؤ ہور ودھ گیا۔ آپ دا چار سال دے اندر انہاں دا انتقال ہو گیا۔ Christopher de Bellaigue, The Islamic Enlightenment. The Struggle between Faith and Reason: 1798 to Modern Times (New York, Liveright, 2017), , 26-33.

 حوالے 

 ہور پڑھو 

 ایف ڈی جونگ، 'حسن العطار دا سفر نامہ (۱۷۶۶–۱۸۳۵): اک نظر ثانی تے اس دے مضمرات'، جرنل آف سامیٹک اسٹڈیز ، جلد۔ ۲۸، نمبر 1 (1983)، پی پی۔ 99-128۔

 باہرلے جوڑ 

 العطار نو‏‏ں دوبارہ دریافت کرنا
 ڈن، بروس ولیم۔ جدید مصر وچ جنسیت تے 'مہذب عمل'۔ پرو کویسٹ، UMI مقالہ جات پبلشنگ، ۱۹۹۶۔

گٹھ:۱۸۳۵ دیاں موتاں
گٹھ:۱۷۶۶ دے جم
گٹھ:مسلم مصنفاں
گٹھ:مصری سنی مسلما‏ن
گٹھ:عظیم الشان آئمہ الازہر
گٹھ:شوافع
گٹھ:اشاعرہ
گٹھ:1835 دیاں موتاں
گٹھ:1766 دے جم