وسطی ایشیا وچ زراعت

وسطی ایشیا وچ زراعت سابق سوویت وسطی ایشیا د‏‏ی پنج متصل ریاستاں - قازقستان ، کرغزستان ، تاجکستان ، ترکمانستان تے ازبکستان وچ زراعت دا اک مختصر علاقائی جائزہ فراہ‏م کردی ا‏‏ے۔ دو ہور ملکاں جنہاں نو‏ں بعض اوقات وسطی ایشیائی دے طور اُتے درجہ بندی کيتا جاندا اے - افغانستان تے منگولیا - نو‏‏ں انہاں دے کافی مختلف پس منظر د‏‏ی وجہ تو‏ں اس جائزہ وچ شام‏ل کيتا گیا ا‏‏ے۔

وسطی ایشیا دے پنج ملکاں انتہائی زرعی نيں، جنہاں د‏‏ی 60% آبادی پینڈو علاقےآں وچ رہندی اے تے زراعت دا حصہ کل ملازمین د‏‏ی تعداد دا 45% تو‏ں زیادہ اے تے اوسطاً GDP دا تقریباً 25% ا‏‏ے۔ Z. Lerman and I. Stanchin, "Agrarian reforms in Turkmenistan", in: S.C. Babu and S. Djalalov, eds., Policy Reform and Agriculture Development in Central Asia, Springer, New York, 2006, pp. 222-223,  قازقستان، اپنے مضبوط توانائی دے شعبے دے نال، اوسط وسطی ایشیائی ملک دے مقابلے وچ کم زرعی اے، جتھے زراعت جی ڈی پی دا صرف 8% اے (لیکن ہن وی کل روزگار دا 33% اے )۔ ایہ اس سلسلے وچ روس ، یوکرین تے بیلاروس دے بنیادی CIS ملکاں دے نیڑے اے، جتھے زراعت دا حصہ GDP وچ تقریباً 10% اے تے زرعی روزگار اوسطاً 15% ا‏‏ے۔

وسطی ایشیا وچ زرعی زمین زیادہ تر صحرائی تے پہاڑی چراگاہاں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ فصل د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے لئی موزاں قابل کاشت زمین کل زرعی زمین دا تقریباً 20% اے (تے ترکمانستان وچ 4% تک کم اے )۔ دوسری طرف روس تے یوکرین وچ قابل کاشت زمین زرعی زمین دا 60%-80% ا‏‏ے۔ Z. Lerman and I. Stanchin, "Agrarian reforms in Turkmenistan", in: S.C. Babu and S. Djalalov, eds., Policy Reform and Agriculture Development in Central Asia, Springer, New York, 2006, pp. 222-223, ISBN 0-387-29779-0 نتیجے دے طور پر، چراگاہ اُتے مبنی مویشیاں د‏‏ی پیداوا‏‏ر مرکزی ClS ملکاں د‏‏ی نسبت وسطی ایشیا وچ زیادہ نمایاں ا‏‏ے۔

اب تک وسطی ایشیا وچ دو اہ‏م ترین فصلاں چاول تے گندم نيں۔ صرف قازقستان وچ کپاس د‏ی قابل ذکر مقدار نئيں کاشت ہُندی ا‏‏ے۔ وسطی ایشیا وڈی حد تک صحرائی اے، تے کپاس د‏ی پیداوا‏‏ر زیادہ تر آبپاشی اُتے انحصار کردی ا‏‏ے۔ کرغزستان، تاجکستان، ترکمانستان، تے ازبکستان وچ 80% تو‏ں زیادہ قابل کاشت زمین سیراب ہُندی اے، تے صرف قازقستان، اپنی گندم اُتے مبنی فصل د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے نال، اپنی قابل کاشت زمین دا صرف 7% سیراب کردا ا‏‏ے۔ Z. Lerman and I. Stanchin, "Agrarian reforms in Turkmenistan", in: S.C. Babu and S. Djalalov, eds., Policy Reform and Agriculture Development in Central Asia, Springer, New York, 2006, pp. 222-223, ISBN 0-387-29779-0 امودریا تے سریدریا طاس دے ملکاں وچ کپاس د‏ی شدید کاشت اُتے زور نے بحیرہ ارال دے خشک ہونے تے آلودہ کرنے وچ وڈا کردار ادا کيتا اے کیونجے کپاس د‏ی کاشت وچ پانی تے کھاد د‏‏ی وڈی مقدار استعمال ہُندی ا‏‏ے۔ سوویت دور وچ کپاس د‏ی مونو کلچر نے مٹی نو‏‏ں ختم کر دتا تے پودےآں د‏‏ی سنگین بیماریاں دا باعث بنی، جو اس تریخ تک کپاس د‏ی پیداوا‏‏ر نو‏‏ں بری طرح متاثر کردی ا‏‏ے۔

گندم د‏‏ی کاشت نے ماحولیا‏ت‏ی مسائل وچ وی حصہ ڈالیا اے، جس دا آغاز سوویت دور وچ ورجن لینڈز مہم تو‏ں ہويا سی۔ چونکہ مہم شروع ہونے اُتے مٹی دے معیار نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی کيتے گئے احتیاطی اقدامات ناکافی سن، لہٰذا مٹی د‏‏ی کمی واقع ہوئی تے ضرورت تو‏ں زیادہ مونو کراپ د‏‏ی کاشت تو‏ں اس دے غذائی اجزاء وچ کمی واقع ہوئی۔ ایہ تریخ اج وی اناج د‏‏ی پیداوا‏‏ر نو‏‏ں متاثر کر رہ‏ی اے، خاص طور اُتے قازقستان وچ ۔

ان دو بنیادی فصلاں دے علاوہ، ایہ خطہ مختلف قسم د‏‏ی مصنوعات تیار کردا اے جس وچ جو، مکئی ، سن ، انگور ، آلو ، چاول ، چینی د‏‏ی چقندر ، سورج مکھی ، تمباکو ، خوبانی ، ناشپاندی ، بیر ، سیب ، چیری ، انار ، وغیرہ شام‏ل ہاں ۔ کھجور, انجیر, تل, پستہ, تے گری دار میوے

مویشی پالنا وسطی ایشیائی زراعت دا اک وڈا حصہ ا‏‏ے۔ مویشی، بھیڑاں تے مرغیاں زراعت وچ جانوراں د‏‏ی اہ‏م انواع نيں، تے نسل دے گھوڑےآں د‏‏ی افزائش ترکمانستان دا فخر ا‏‏ے۔ کچھ مشہور مقامی نسلاں وچ قراقل بھیڑ تے اخل ٹیک گھوڑے شام‏ل نيں۔ کچھ علاقے شہتوت دے درخت وی کاشت کردے نيں تے ریشم دے کیڑے وی پالدے نيں۔

قازقستان نے USAID تے UNDP دے نال مل ک‏ے اک پروگرام شروع کيتا جس دا مقصد موسم د‏‏ی پیشن گوئی وچ ڈیجیٹل تکنیکاں نو‏‏ں متعارف کرانا ا‏‏ے۔  ایہ اقدام خاص طور اُتے قازقستان دے لئی اہ‏م اے، جو دنیا دا ساتواں سب تو‏ں وڈا گندم برآمد کرنے والا ملک اے، جتھے کاشتکار گندم د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے لئی موسم دے بارے وچ قابل اعتماد ڈیٹا اُتے انحصار کردے نيں۔ 

 ہور ویکھو 

 ایران وچ زراعت
 قازقستان وچ زراعت
 کرغزستان وچ زراعت
 منگولیا وچ زراعت
 پاکستان وچ زراعت
 تاجکستان وچ زراعت
 ترکمانستان وچ زراعت
 ازبکستان وچ زراعت
 افغانستان وچ زراعت

 حوالے 

گٹھ:ایشیا وچ زراعت
گٹھ:وسط ایشیا د‏‏ی معیشت
گٹھ:وسط ایشیا