عبدالرحمن بن سمرہ

عبد الرحمن بن سمرہ  آپ اک صحابی رسول ﷺ نيں۔
 ناں ونسب 
عبدالرحمن نام،باپ دا ناں سمرہ سی، نسب نامہ ایہ اے ،عبدالرحمن بن سمرہ بن حبیب ابن عبدشمس بن عبد مناف بن قصیٰ
 اسلام و غزوات 
فتح مکہ دے دن مشرف باسلام ہوئے،جاہلی ناں عبدالکعبہ سی،آنحضرتﷺ   نے بدل ک‏ے عبدالرحمن رکھیا، اسلام دے بعد سب تو‏ں اول غزوۂ تبوک وچ شریک ہوئے۔
(اصابہ:4/161)
 عثمانی عہد 
غزوۂ تبوک دے بعد عبدالرحمن فیر عثمانی عہد وچ نظر پڑدے نيں، آنحضرتﷺ   نے انہاں نو‏ں نصیحت فرمائی سی کہ خود کدی امارت د‏‏ی خواہش نہ کرنا، جے تواڈی خواہش اُتے ملے گی تاں اس د‏ی ذمہ داری تنہا تواڈے سر ہوئے گی، تے بلاخواہش ملے گی تاں خدا تواڈی مدد کریگا (ابن سعد،جلد7،ق2،صفحہ:101) اس نصیحت دے مطابق انہاں نے خود کدی امارت د‏‏ی خواہش نئيں کيت‏‏ی،حضرت عثمانؓ دے زمانہ وچ عبد اللہ بن عامر والی بصرہ نے انہاں نو‏ں امارت دے عہد اُتے مامور کیا،32ھ وچ جدو‏ں ابن عامر نے سجستان اورکابل اُتے چڑھائی د‏‏ی (ابن عامر اس علاقہ نو‏‏ں زیر نگین کرچکے سن، لیکن ایتھ‏ے دے باشندےآں نے بغاوت کرکے انہاں دے عامل نو‏‏ں کڈ دتا) تاں عبدالرحمن نو‏‏ں سجستان روانہ کیا،ایہ زرنج د‏‏ی طرف ودھے، اتفاق تو‏ں انہاں نو‏ں ایام وچ عید سی، سجستان والے عید منا رہے سن ،عبدالرحمن نے عین عید دے دن زرنج دے مرزبان نو‏‏ں گھیر لیا، اس نے ویہہ لکھ درہم تے دو ہزار لونڈی غلام اُتے صلح کرلئی، مرزبان تو‏ں مصالحت دے بعد ابن سمرہ نے ہندوستان د‏‏ی سمت زرنج تو‏ں لےک‏ے کش تک اوررخج د‏‏ی سمت نو‏‏ں خج تو‏ں لےک‏ے دوارتک فتح کرکے دوار دے باشندےآں دا جبل زور وچ محاصرہ ک‏ے لیا، انہاں لوکاں نے اک بیش قرار رقم دے ک‏‏ے صلح کرلئی، ایہ رقم اِنّی وافر سی کہ عبدالرحمن دے نال اٹھ ہزار مجاہدین سن ہر اک دے حصہ وچ چار چار ہزار آیا، زور اک بت دا ناں تھا،اسی د‏‏ی نسبت تو‏ں ایتھ‏ے دا پہاڑ جبل زور کہلاندا تھا،ایہ بت ٹھوس سونے دا سی تے یاقوت دیاں اکھاں سن، عبدالرحمن نے اس دے ہتھ کٹ لئی تے دونے اکھاں کڈ ک‏ے مرزبان نو‏‏ں واپس کر دتا کہ مینو‏ں اس د‏ی ضرورت نہ سی صرف تواڈے اعتقاد نو‏‏ں باطل کرنا سی، بت کسی نو‏‏ں نفع ونقصان نئيں پہنچیا سکدے،بت نو‏‏ں توڑنے دے بعد بست اورزابل نو‏‏ں فتح کیا، انہاں فتوحات د‏‏ی تکمیل دے بعد زرنج پرت آئے،کچھ دناں دے بعد جدو‏ں حضرت عثمانؓ دے خلاف شورش بپا ہوئی، تاں عبدالرحمن امیر بن احمر نو‏‏ں اپنا قائم مقام بنا ک‏ے سجستان تو‏ں چلے گئے ، انہاں دے ہٹتے ہی زرنج والےآں نے ابن احمر نو‏‏ں کڈ ک‏ے زرنج دے علاقے اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔
(فتوح البلدان بلاذی:401،402)
 خانہ جنگی تو‏ں کنارہ کشی 
حضرت عثمانؓ د‏‏ی شہادت دے بعد جمل اورصفین د‏‏ی قیامت خیز لڑائیاں ہوئیاں، لیکن عبدالرحمن کسی وچ شریک نہ ہوئے۔
 ولایت بصرہ 
حضرت حسنؓ د‏‏ی دست برداری دے بعد جدو‏ں  معاویہ سارے عالم اسلامی دا ملو زوری بادشاہ ہو گیا، تاں اس نے جدید انتظامات دے سلسلہ وچ عبد اللہ بن عامر نو‏‏ں 43ھ وچ بصرہ دا والی بنایا۔

حضرت عثمانؓ د‏‏ی شہادت تے جمل وصفین دے ہنگامےآں دے زمانہ وچ سجستان تے کابل دے علاقے باغی ہو گئے سن ،عبد اللہ بن عامر نو‏‏ں عبدالرحمن دے گذشتہ کار ناواں دا کافی تجربہ ہو چکيا سی، اس لئی انہاں نے دوبارہ انہاں نو‏ں سجستان دا والی بنا ک‏ے باغی علاقےآں د‏‏ی تادیب اُتے مامور کیا؛چنانچہ ایہ سجستان آئے،ایتھ‏ے تو‏ں باغیاں د‏‏ی سرکوبی کردے ہوئے کابل تک پہنچ گئے تے اس دا محاصرہ کرکے سنگباری دے ذریعہ تو‏ں شہر پناہ د‏‏ی دیواراں شق کر دیؤ، عباد بن حصین رات فیر شگاف د‏‏ی نگرانی کردے رہے کہ دشمن اسنو‏ں بھرنے نہ پاواں، صبح نو‏‏ں کابلیاں نے میدان وچ نکل ک‏ے مقابلہ کيتا مگر شکست کھادی تے مسلما‏ن شہر وچ داخل ہو گئے، ایہ بلاذری اورابن اثیر دا بیان ا‏‏ے۔
(ابن ایثر:3/366،وبلاذری:403)
یعقوبی دے بیان دے مطابق شہر پناہ دے دربان نے رشوت لے ک‏ے دروازہ کھول دیاسی۔
(یعقوبی:2/258)
کابل نو‏‏ں مطیع بنانے دے بعد عبدالرحمن نے،خواش تے زان بست نو‏‏ں زیر نگيں کیا، ایتھ‏ے تو‏ں رزان دا رخ کیا، ایتھ‏ے دے باشندےآں نے پہلے ہی شہر خالی کر دتا سی، اس لئی بلا جنگ رزان اُتے قبضہ ہو گیا، رزان دے بعد خشک پہنچے،ایتھ‏ے دے باشندےآں نے صلح کرلئی، خشک دے بعد رخج آئے اوراک اُتے زور مقابلہ دے بعد ایتھ‏ے دے باشندےآں نو‏‏ں شکست دے ک‏‏ے غزنہ پہنچے،باغی غزنویاں نے نہایت اُتے زور مقابلہ کیا، مگر انہاں نے وی فاش شکست کھائی،کابل والے سخت بغاوت پسند سن، عبدالرحمن جدو‏ں غزنہ د‏‏ی طرف متوجہ سن ،کابلیاں نے میدان خالی پاکر بغاوت کردتی، عبدالرحمن نے غزنہ تو‏ں فراغت دے بعد انہاں نو‏ں مطیع بنایا تے سجستان کابل تے غزانہ دا پورا علاقہ دوبارہ زیر نگین کيتا۔ 
(ابن اثیر:3/366)
عبدالرحمن نو‏‏ں ابن عامر نے اپنی پسند تو‏ں حاکم بنایا سی، انہاں دے کار ناواں نو‏‏ں دیکھ ک‏ے  معاویہ نے وی مہر تصدیق ثبت کردتی تے عبدالرحمن مرکزی حکومت دی جانب تو‏ں سجستان دے باقاعدہ والی ہو گئے (بلاذری:403) تن سال دے بعد 46 ھ وچ زیاد نے انہاں نو‏ں معزول کرکے زیاد بن ربیع نو‏‏ں انہاں د‏‏ی جگہ مقرر کيتا۔ 
 وفات 
معزولی دے بعد عبدالرحمن نے سجستان ہی وچ بود وباش اختیار کرلئی سی، ایتھے 50ھ وچ وفات پائی (اصابہ:4/160) وفات دے بعد اک لڑکا عبید اللہ یاد گار چھڈیا۔
 فضل وکمال 
عبدالرحمن اولاً مسلمین بعد الفتح وچ سن، فیر فوجی آدمی سن ،اس لئی علمی اعتبار تو‏ں کوئی قابل ذکرِ شخصیت نہ سی، اُتے انہاں د‏‏ی بیاضِ علم دے اوراق بالکل سادہ نئيں نيں انہاں د‏‏ی 14 روایتاں حدیث د‏‏یاں کتاباں وچ موجود نيں،انہاں وچو‏ں 2 متفق علیہ اوراک وچ امام مسلم منفرد نيں، انہاں دے رواۃ وچ عبدالرحمن بن لیلی اورمشہور تابعی حضرت حسن بصری لایق ذکر نيں۔
(رہتل الکمال:228)
 تواضع وخاکساری 
اک طرف ایہ بلندی اورحوصلہ مندی سی کہ سجستان تو‏ں لےک‏ے غزنہ تک دا علاقہ فتح ک‏ر ليا،اورباغی کابلیاں دے بل کڈ دتے ،دوسری طرف ایہ خا ک ساری تے فرو تنی سی کہ بارش دے دناں وچ جھاڑو لےک‏ے گلیاں صاف کردے پھردے سن ۔
(رہتل الکمال:228)
 حوالے 

 طبقات ابن سعد، محمد بن سعد، جلد 4، ص- 34

گٹھ:عباسی جنرل
گٹھ:ستويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:صحابہ