مقیم خلیج فارس

مقیم خلیج فارس یا خلیج فارس وچ برطانوی ہاؤس دا (به در حقیقت ، خلیج فارس وچ سیاسی نمائندگی برطانیہ جو سفارتخانے د‏‏ی طرح کچھ کرے گی۔ سن 1763 تو‏ں 1971 دے دوران نوآبادیات‏ی دور دے دوران ، اوہ بنیادی طور اُتے خلیج فارس وچ تجارت دے بعد تے بعد وچ برطانوی نوآبادیات‏ی امور دے انچارج سی ، جدو‏ں نوآبادیات د‏‏ی آخری باقیات نے ایران دے تن جزیراں نو‏‏ں چھڈ دتا سی۔

 تحویل د‏‏ی تریخ: 1763–1971 

 1763 ء - برٹش ایسٹ انڈیا کمپنی نے خلیج فارس دی سیاسی رہائش گاہ دے لئی دفتر قائم کيتا یا بوشہر وچ خلیج فارس وچ اک برطانوی دفتر۔
 1798 - مسقط دے سلطان نے کمپنی نو‏‏ں سالانہ فیس دے عوض اپنے ساحل اُتے تجارت دا خصوصی حق دتا۔
 1809 : شاہ ایران دے نال برطانوی اتحاد دا ابتدائی معاہدہ اختتام پزیر؛ تے تہران دے 1812 تے 1814 دے معاہدے دے نال مکمل ہويا۔
 جنوری / 8۔ 1820 – 15 مارچ 1820

غیر قبائلی تنازعہ تے غلامی تے قزاقی دے خاتمے اُتے سمجھوتہ طے پانے والے ساحل (سابقہ سمندری ڈاکو ساحل ) دے شیخاں دے نال سمندری معاہدہ طے پایا سی۔

 1822 - برطانیہ نے بمبئی گورنریٹ دے تحت سن 1873 تک خلیج فارس دا مشن قائم کيتا۔ خلیج فارس د‏‏ی رہائش گاہ۔
 1873-1822 : ہندوستانی بمبئی کالونیاں د‏‏ی سربراہی وچ خلیج فارس د‏‏ی نمائندگی
 1835 : پرل سیزن وچ سمجھوتہ کرنے والے شیخاں دے نال چھ ماہ دے لئی اک معاہدہ طے پایا۔
 1843 : مذکورہ معاہدہ د‏‏ی تجدید۔
 1853 : غیر معینہ مدت / غیر معینہ مدت دے لئی معاہدے وچ توسیع۔
 1856–1857 : ایران-برطانیہ نے جنگ جہاد دا اعلان ، سید محمد کاظم تبی بائی یزدی د‏‏ی ، جسنو‏ں صاحب عروہ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔

ایران دے ذریعہ ہرات اُتے قبضے دے احتجاج وچ ؛ برطانیہ نے جزیرہ خارج اُتے قبضہ کرنے دے لئی پنج جنگی جہاز بھیجے تے دھمکی دتی کہ اوہ خلیج فارس تے خلیج فارس دے ساحلاں اُتے قبضہ کرسکدا ا‏‏ے۔ 18 جمادی الثانی 1254 ہجری وچ ایرانی فوج لامحالہ ا‏‏ے۔ ہج (8 ستمبر 1838 ء) ناصرالدین شاہ دے حکم اُتے ، ہرات دے محاصرے دے بغیر کسی نتیجے دے ، حسام السلطنہ ، خراسان دے گورنر نے ہرات دا محاصرہ کيتا۔ 9 ربیع الثانی 1273/7 دسمبر 1856 ء نو‏‏ں برطانوی فوج نے ایرانی فوج نو‏‏ں منتشر کردتا۔ ہلیلی بوشہر دے دو فرسخ وچ پھڑیا گیا۔ ناصرالدین شاہ نے شجاع الملک د‏‏ی سربراہی وچ اک لشکر تیار کيتا تے اسنو‏ں جنوب د‏‏ی طرف روانہ کيتا تاکہ بوراجان دے نیڑے اپنی فوج لاواں۔ برطانوی فوج نے بوراجان نو‏‏ں ترقی یافتہ بنا لیا ، لیکن بوراجان تو‏ں 3 کلومیٹر دور خوشاب دے نیڑے بوشہر پہنچنے اُتے ، ایرانی فوج نے انہاں اُتے حملہ کيتا۔ لیکن آخر وچ ، فتح برطانوی افواج دے نال ہوئی۔ دشتستانی ، دشتی ، تنگستان تے خشت دے مجاہدین حتمی جنگ کيت‏ی داستان وی بن گئے۔نگریزاں نے خرمشہر محمرہ پر بھی قبضہ کيتا تے اہواز اُتے حملہ کردتا ۔ خارک ، بوشہر ، بوراان ، خرمشہر تے اہواز اُتے انگریزاں دا قبضہ یا حملہ ہويا۔ روس تے فرانس نے ناصرالدین شاہ ثالثی د‏‏ی پیش کش د‏‏ی تے اس تو‏ں کہیا کہ اوہ ہرات تو‏ں ایرانی افواج نو‏‏ں خالی کرن۔ آخر کار ، معاہدہ پیرس دا معاہدہ 7 رجب 1273 ہجری نو‏‏ں ہويا۔ دونے ملکاں دے وچکار اک جنگ شروع ہوئی ، اس دوران ایران ہرات تو‏ں واپس چلا گیا تے برطانیہ جنوبی ایران تو‏ں واپس چلا گیا۔

 1858 : قانون 1858 ایسٹ انڈیا کمپنی نے برطانوی حکومت نو‏‏ں اپنے اختیار دا حوالہ دتا۔
 1861 : بحرین دے تحفظ (نوآبادیات) دے لئی ابتدائی معاہدے نو‏‏ں 1880 تے 1892 معاہدےآں دے ذریعے حتمی شکل دتی گئی۔
 1873–1947 : خلیج فارس وچ واقع برطانوی ہاؤس کو بحرین منتقل کردتا گیا۔
 1873 : مفاہمت کوسٹ (چوراں دا ساحل ) دے شیخاں د‏‏ی انتظامیہ تے حکمرانی نو‏‏ں خلیج فارس وچ واقع برطانوی ہاؤس وچ منتقل کردتا گیا۔
 8 مارچ ، 1892 - یکم دسمبر 1971 : عمان دی غیر رسمی نوآبادیات۔
 1899 : پہلا معاہدہ تحفظ ( کویت وچ نوآبادیات ، معاہدہ 3 نومبر ، 1914 دے ذریعے مکمل ہويا)۔
 1906 : ایران وچ آئینی انقلاب۔
 3 نومبر ، 1916 : قطر دے زیراہتمام معاہدہ۔
 1920 : عمان دے امامت د‏‏ی آزادی نو‏‏ں تسلیم کردے ہوئے معاہدہ سیب اُتے دستخط ہوئے۔
 1939 : متحدہ عرب امارات دے دبئی وچ ٹریشل اسٹیٹس وچ برطانوی رہائش گاہ قائم ہوئی۔
 1946 : برطانیہ نے خلیج فارس دے وفد نو‏‏ں بشیر تو‏ں بحرین منتقل کردتا۔ .
 1962 : برطانیہ نے مسقط تے عمان نو‏‏ں اک آزاد قوم قرار دتا۔
 جنوری 1968 : برطانیہ نے 1971 تک تکثیری ریاستاں سمیت ، خلیج فارس تو‏ں دستبرداری دے اپنے فیصلے دا اعلان کيتا۔ Ramazani (1975), Iran’s Foreign Policy, 1941–1973, Charlottesville VA., pp. 408-27
 16 دسمبر 1971 : خلیج فارس وچ برطانوی نوآبادیات‏ی حکمرانی دا خاتمہ۔

 خلیج فارس وچ برطانوی سفیر 
کارگزاران:

 کارگزاران 

 ح. 1798: مرزا مہدی علی خان بہادر جنگ
 ح. 1810: ہانکی اسمتھ
 1812–1822: ولیم بروس تا1813)

 خلیج فارس نمایندگی دے سربراہ 
(بحرین ، کویت ، عمان ، قطر تے متحدہ عرب امارات)

 1822–1823: جان میکلوڈ
 1823–1827: Fre فریئم گریش اسٹانوس
 1827–1831: ڈیوڈ ولسن
 1831–3535: ڈیوڈ الیگزینڈر بلانک
 1835–1838: جیمز ماریسن
 1838–1852: سیویل ہینلی
 1852–1856: آرنلڈ برائس کیمبل
 1856–1862: جیمز فیلکس جونز
 1862 - ہربرٹ فریڈرک ڈس بروئے
 1862–1872: لوئس پلے
 1872–1891: D ڈورڈ ٹکرسال راس
 1891–1893: ایڈیلبرٹ سیسل ٹالبوٹ
 1893: اسٹورٹ ہل گڈفری
 1893: جیمز ہیس سڈلر
 1893: جیمز ایڈیر کرفورڈ
 1893–1894: جیمز ہیس سڈلر
 1894–1897: فریڈرک الیگزینڈر ولسن
 1897–1900: میلکم جان میڈ
 1900–1904: چارلس آرنلڈ کیمبل
 1904–1920: پرسی زکریاس کاکس

 لیوکس د‏‏ی جانب تو‏ں 

 1913–1914: کون گورڈن لورمیئر
 1914: رٹسارڈ لاکٹن برڈ ووڈ
 1914: اسٹورٹ جارج ناکس
 1915: اسٹورٹ جارج ناکس
 1915–1917: دہشت گردی دا قتل
 1917–1919: جان ہیوگو بیل
 1919: سیسیل ہیملٹن گیبریل
 1919–1920: دہشت گردی دا قتل

 سیاسی رہائش دے سربراہ 

 1920: آرنلڈ ٹالبٹ ویزلون
 1920–1924: دہشت گردی دا قتل
 1924–1927: فرانسس بیلیل پیریڈوکس
 1927–1928: لیونل برکلے ہولٹ ہورتھ
 1928–1929: فریڈرک ولیم جانسٹن
 1970–15 اگست 1971: سر جیفری آرتھر The lists are based on Lorimer, Gazetteer, ii. Geographical and Statistical (1908), 2673-5; Govt of India, Admin, Reports of the Persian Gulf Political Residency (1873–1947); Tuson, The Records of the British Residency, 184; Rich, The Invasion of the Gulf, 192-4
 خلیجی ملکاں وچ برطانوی رہائش گاہ

 ہور ویکھو 

 فارس خلیج دے ناں دے دستاویزات ، قدیم تے لازوال ورثہ
 خلیج فارس دے ناں د‏‏ی تحریف
 خلیج فارس دا قومی دن
 خلیج فارس وچ ایران دے تن جزیراں دے درمیان تنازعہ
 جنوبی ایران موومنٹ
 ایران - پرتگال جنگاں
 اینگلو-ایرانی جنگاں
 انگریزی تے ایرانی سفری مصنفیں
 ایرانی تے مغربی سفری مصنفیں
 چوراں دا ساحل

 فوٹ نوٹ 

گٹھ:کویت مملکت متحدہ تعلقات
گٹھ:قطر مملکت متحدہ تعلقات
گٹھ:سلطنت عمان مملکت متحدہ تعلقات
گٹھ:بحرین مملکت متحدہ تعلقات
گٹھ:ایران برطانیہ تعلقات
گٹھ:دبئی وچ ویہويں صدی
گٹھ:دبئی وچ انیہويں صدی
گٹھ:خلیج فارس
گٹھ:کویت د‏‏ی تریخ
گٹھ: دبئی دی تریخ 
گٹھ:  بحرین دی تریخ 
گٹھ:ایشیا وچ 1763ء دیاں تاسیساں
گٹھ:1763ء دیاں تاسیساں
گٹھ:ایران وچ ویہويں صدی
گٹھ:ایران وچ انیہويں صدی
گٹھ:ایران وچ اٹھارويں صدی
گٹھ:1971ء د‏‏ی ایشیا وچ تحلیلات
گٹھ:1971ء د‏‏ی تحلیلات