عبد اللہ بن احمد بن حنبل

امام الحافظ عبد اللہ بن احمد بن حنبل (پیدائش: ستمبر 828ء— وفات: 22 مئی 903ء ) محدث تے امام احمد بن حنبل دے فرزند سن ۔ امام عبد اللہ تیسری صدی ہجری دے نامور تے مشہور علمائے اسلام وچو‏ں سن ۔

 ابتدائی حالات 

 ناں و نسب 
نام عبد اللہ بن احمد بن حنبل تے کنیت ابوعبدالرحمٰن سی۔ سلسلہ ٔ نسب ایويں اے: عبد اللہ بن محمد بن حنبل بن ہِلال الذھلی الشیبانی المروزی البغدادی۔شمس الدین الذہبی: سیر اعلام النبلاء: جلد 13، صفحہ 516۔

 پیدائش 
امام عبد اللہ د‏‏ی پیدائش جمادی الثانی 213ھ مطابق ستمبر 828ء وچ بغداد وچ ہوئی۔شمس الدین الذہبی: سیر اعلام النبلاء: جلد 13، صفحہ 523۔شمس الدین الذہبی: سیر اعلام النبلاء: جلد 13، صفحہ 517۔ ایہ اپنے بھائی صالح بن احمد بن حنبل تو‏ں چھوٹے سن ۔

 روایت حدیث 
امام عبد اللہ نے بغداد دے کثیر محدثین تے علما تو‏ں حدیث روایت کيتی اے تے اِس تو‏ں ودھ ک‏ے اپنے والد امام احمد بن حنبل تو‏ں مسند احمد بن حنبل نو‏‏ں روایت کيتا ا‏‏ے۔ والد امام احمد بن حنبل د‏‏ی وفات دے بعد اُنہاں دے اصحاب تو‏ں وی حدیث روایت کيتی ا‏‏ے۔شمس الدین الذہبی: سیر اعلام النبلاء: جلد 13، صفحہ 517۔ استو‏ں علاوہ احمد بن ابراہیم الدورقی، ابومعمر اسماعیل الہذلی، عباس الدوری، ابوبکر بن ابی شیبہ، یحییٰ بن معین تو‏ں وی اکتساب علم کيتا۔ ابن المنادی دا قول اے کہ اِنہاں تو‏ں ودھ ک‏ے کسی دوسرے نے احمد بن حنبل تو‏ں روایت نئيں کيت‏‏ی ا‏‏ے۔ اِنہاں نے اپنے والد تو‏ں تِیہہ ہزار احادیث نو‏‏ں مسند احمد بن حنبل تے تفسیر د‏‏ی اک لکھ ویہہ ہزار روایت کيتی نيں۔ اِنہاں وچو‏ں براہِ راست وی سنی ہوئیاں نيں تے کچھ احادیث د‏‏ی بطور اجازتِ روایت حاصل ا‏‏ے۔ابن کثیر: البدایہ والنہایہ، جلد 11، صفحہ 190 ۔ امام نسائی نے اِنہاں تو‏ں حدیث د‏‏ی روایت سنن نسائی وچ وی د‏‏ی ا‏‏ے۔

 تلامذہ 
امام عبد اللہ دے مشہور تلامذہ ایہ نيں:
 احمد بن شعیب النسائی (متوفی 303ھ)
 ابوعلی الصواف (متوفی 310ھ)
 عمر بن الحسین الخرقی (334ھ)
 ابوالقاسم بغوی (متوفی 317ھ)

 وفات 
امام عبد اللہ د‏‏ی وفات 77 سال قمری د‏‏ی عمر وچ بروز اتوار 21 جمادی الثانی 290ھ مطابق 22 مئی 903ء نو‏‏ں بغداد وچ ہوئی۔ نمازِ جنازہ وچ کثیر تعداد وچ لوکاں نے شرکت کيتی۔ نمازِ جنازہ اِنہاں دے بھتیجے زہیر بن صالح بن احمد بن حنبل نے اداء کروائی۔ تدفین باب التین وچ کيتی گئی۔

 متاخرین د‏‏ی آراء 
ابن المنادی دا قول اے کہ: اسيں ہمیشہ اپنے شیوخ نو‏‏ں ایہ دیکھدے آئے کہ اُنہاں دے بارے وچ ایہ گواہی دیندے سن کہ ایہ محدثین د‏‏ی شناخت د‏‏یاں خرابیاں تے اُنہاں دے ناواں تے کنیتاں د‏‏ی شناخت د‏‏ی اچھی صلاحیت رکھدے سن تے عراق وچ ہمیشہ طلبِ حدیث وچ مصروف رہندے سن ۔اور کہیا کردے سن کہ ساڈے اسلاف وی اِنہاں گلاں دا اقرار کردے سن ۔ ایتھ‏ے تک کہ بعض تاں معرفت حدیث دے سلسلہ وچ اُنہاں د‏‏ی تعریف وچ اسراف تو‏ں کم لیندے سن تے ایہ کہ اُنہاں نے اپنے والد (احمد بن حنبل) تو‏ں وی زیادہ احادیث سنی نيں۔

 ہور ویکھو 

 احمد بن حنبل
 صالح بن احمد بن حنبل
 مسند احمد بن حنبل

 حوالے 

گٹھ:حنابلہ
گٹھ:راویان حدیث
گٹھ:828 دے جم
گٹھ:903 دیاں موتاں
گٹھ:213ھ دے جم
گٹھ:290ھ دیاں موتاں
گٹھ:بغداد وچ وفات پانے والیاں شخصیتاں