فضل ابن عباس

فضل ابن عباس ابن عبد المطلب آپ حضور انور دے چچا زاد نيں، حضور دے نال غزوہ حنین وچ شریک ہوئے تے ثابت قدم رہے حجۃ الوداع وچ حضور دے نال سن حضور انور نو‏‏ں غسل وفات دینے والےآں وچ آپ وی سن ،فیر شام وچ جہاد کردے رہے اردن دے علاقہ وچ وفات پائی،اکیس سال عمر ہوئی اپنے بھائی عبد اﷲ تے ابوہریرہ تو‏ں روایات کردے نيں۔مرآۃ المناجیح شرح مشکوۃ المصابیح مفتی احمد یار خان نعیمی جلد8صفحہ588نعیمی ک‏‏تب خانہ گجرات
امام علی ابن ابی طالب تے فضل بن عباس نے آپ نو‏‏ں غسل دتا تے بدھ د‏‏ی شب جدو‏ں نصف گزر چک‏ی سی آپ نو‏‏ں دفن کر دتا گیا تے اک قول ایہ اے کہ منگل د‏‏ی شب آپ نو‏‏ں دفن کيتا گیا۔(الطبقات الکبریٰ ج 2 ص 197
علی بن ابی طالب‘ فضل بن عباس تے انہاں دے بھائی قثم‘ تے رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے آزاد کردہ غلام شقران آپ د‏‏ی قبر وچ اترے‘ اوس بن خولی نے امام علی ابن ابی طالب تو‏ں کہیا ميں تسيں نو‏‏ں اللہ د‏‏ی تے رسول اللہ (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) تو‏ں ساڈے تعلق د‏‏ی قسم دیندا ہوں‘ علی نے انہاں تو‏ں کہیا تسيں وی اترو‘ شقران نے اس چادر نو‏‏ں لیا جس نو‏‏ں رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم پہندے سن ‘ تے اسنو‏ں قبر وچ رکھ دتا تے کہیا خدا د‏‏ی قسم رسول اللہ (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) دے بعد اس چادر نو‏‏ں کوئی نئيں پہنے گا۔سنن ابن ماجہ‘ باب : ٦‘ ذکر وفاتہ ووفنہ
عبد المطلب بن ربیعہ بن حارث تے فضل بن عباس رسول اللہ (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) دے پاس ایہ درخواست لے ک‏ے گئے کہ سانو‏ں صدقہ وصولی دا عامل بنا دیجئے۔ آپ نے جواب دتا کہ محمد صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم تے آل محمد (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) اُتے صدقہ حرام اے ایہ تاں لوکاں دا میل کچیل ا‏‏ے۔ جنکے دل بہلائے جاندے نيںتفسیر ابن کثیر حافظ عماد الدین ابوالفداء ابن کثیر صاحب سورہ التوبۃ آیت 60
روایت اے کہ نبی (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) نے فضل بن عباس دے گلے تو‏ں تمیمۃ نو‏‏ں کٹ دتا۔(المستدرک ج  ص ١) امام حسین بن مسعود بغوی 516 ھ لکھدے نيں : تمائم انہاں سیپیاں یا کوڑیاں نو‏‏ں کہندے نيں جنہاں نو‏ں عرب اپنے بچےآں دے گلاں وچ لٹکاندے سن، انہاں دا اعتقاد سی کہ اس تو‏ں نظر نئيں لگتی، شریعت نے اسنو‏ں باطل کر دتا۔
ابن ابی الدنیا والبیہقی نے فضل بن عباس (رح) تو‏ں روایت کيتا کہ گانا زنا دا تعویذ ا‏‏ے۔

 ناں ونسب 
فضل نام،ابو محمد کنیت،ہمرکاب رسول لقب،سلسلہ نسب ایہ اے فضل ابن عباس بن عبدالمطلب بن ہاشم بن عبدمناف بن قصی، ماں کانام لبابہ سی، آنحضرت ﷺ دے چچازاد بھائی سن ۔

 اسلام 
بدر دے پہلے مشرف باسلام ہوئے،(ابن سعد ،جزو،ق۱:۳) اس زمانہ وچ انہاں دا پورا گھراسلام تو‏ں منور ہوچکيا تھا؛لیکن مشرکین دے خوف تو‏ں اعلان نئيں کيتا سی۔
(مسند احمد بن حنبل بروایت ابورافع)

 ہجرت 
فتح مکہ دے کچھ دناں پہلے اپنے والد بزرگوار حضرت عباس دے نال ہجرت کيتی۔

 غزوات 
ہجرت دے بعد غزوۂ فتح ہويا، ایہ سب تو‏ں پہلے ايس‏ے غزوہ وچ شریک ہوئے،اس دے بعد حنین دا معرکہ پیش آیا، اس وچ غیر معمولی جان فروشی دکھائی،اورمسلماناں د‏‏ی ابتدائی شکست وچ جدو‏ں فوج دا وڈا حصہ منتشر ہوگیا، انہاں دے پائے استقلال وچ لغزش نہ آئی اوربدستور پیکر اقدس دے نال جمے رہ‏‏ے۔
(ابن سعد جزو،ق۱:۳)

فیر حجۃ الوداع وچ آنحضرتﷺ دے نال اس شان تو‏ں نکلے کہ آپ د‏‏ی سواری اُتے سوار سن ،اسی دن تو‏ں "ردف رسول" یعنی ہمرکاب رسول لقب ہوگیا ،اسی درمیان وچ قبیلہ خثعم د‏‏ی اک نوجوان اورخوبصورت عورت حج دے متعلق اک مسئلہ پُچھنے آئی، حج وچ منہ چھپانا عورتاں دے لئی درست نئيں، اس لئی اس دا چہرہ کھلا ہويا سی، فضل وی نہایت خوش رو سن، اوہ انہاں د‏‏ی طرف گھورنے لگی تے ایہ وی اسنو‏ں دیکھنے لگے، آنحضرتﷺ باربار انہاں دا چہرہ دوسری طرف پھیردیندے سن ،مگر ایہ فیر اس د‏ی طرف رخ کردیندے ،آخر وچ آپ نے فرمایا "برادر عزیز!اج دے دن جو شخص اکھ، کان اورزبان اُتے قابو رکھے گا اس دے تمام گناہ معاف کردیے جاواں گے، (ابن سعد،جزو،ق۱:۳،تھوڑے تغیر دے نال ایہ واقعہ بخاری کتاب العمرہ باب حج المراۃ وچ وی مذکور اے ) رمی جمار دے وقت رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم د‏‏ی پشت اُتے چادر آڑ کیتے ہوئے سایہ کیتے کھڑے سن ۔
(ابوداؤد:۱/۹)

 آخری سعادت 
فضلؓ نے آنحضرتﷺ د‏‏ی آخری خدمت کيتی سعادت وی حاصل کيتی، آپ ﷺ نے مرض الموت وچ جو آخری خطبہ دتا سی، اس دے لئی جنہاں دوسعادت منداں دے سہارے گھر تو‏ں باہر تشریف لیائے سن، انہاں وچو‏ں اک حضرت فضل سن اوران ہی دے ذریعہ تو‏ں مسلماناں وچ خطبہ دینے دا اعلان کرایا سی، (اصابہ:۵/۲۱۲) سب تو‏ں آخری سعادت جسم اطہر دے غسل د‏‏ی حاصل ہوئی ؛چنانچہ جنہاں لوکاں نے آپ نو‏‏ں غسل دتا سی، انہاں وچ اک فضل وی سن، اوہ پانی ڈالدے سن تے امام علی ابن ابی طالب ؓ نہلاندے سن ۔
(استیعاب:۲/۵۳۵)

 وفات 
آپ د‏‏ی وفات دے بارہ وچ مختلف روایتاں نيں، بعض کہندے نيں کہ شام وچ طاعون عمواس وچ وفات پائی، بعض دا خیال اے کہ اجنادین دے معرکہ وچ شہید ہوئے،دوسری روایت زیادہ مستند اے ،امام بخاری نے وی ايس‏ے اُتے اعتماد کيتا ا‏‏ے۔
(اصابہ:۵/۲۱۲)

 حلیہ 
نہایت حسین و جمیل سن ۔
(اصابہ:۵/۲۱۲)

 اہل وعیال 
اولاد وچ صرف ام مکتوم سن، جنہاں دے نال بعد وچ حضرت حسنؓ نے شادی کيتی اوران دے طلاق دے بعد ابوموسیٰ اشعریؓ دے عقد وچ آئیاں ۔
(استیعاب:۲/۵۳۵)

 فضل و کمال 
فضل بن عباسؓ تو‏ں ۲ حدیثاں مروی نيں، انہاں وچ ۳ متفق علیہ نيں، (رہتل الکمال:۳۰۹) اکابر صحابہ وچ ابن عباسؓ اورابوہریرہؓ اورعام لوکاں وچ کریب ،قثم بن عباس بن عبیداللہ ربیعہ بن حارث، عمیر، ابوسعید، سلیمان بن یسار، شعبی،عطاء بن ابی رباح وغیرہ نے روایتاں کیتیاں نیں۔
(تہذیب التہذیب:/۲۸۰)

 حوالے 

گٹھ:18ھ دیاں موتاں
گٹھ:614 دے جم
گٹھ:639 دیاں موتاں
گٹھ:صحابہ
گٹھ:صحابہ و صحابیات
گٹھ:صحابی راویان حدیث