اصحاب یمین

اصحاب یمین یا اصحاب المیمنہ، ایسا گروہ اے جو قیامت والے دن، اپنے نامہ اعمال نو‏‏ں سِدھے ہتھ وچ لین گے تے انہاں دی جگہ جنت وچ ا‏‏ے۔ قرآن نے انہاں نو‏‏ں اصحاب شمال دے مقابل وچ ذکر کيتا ا‏‏ے۔ قرآن د‏‏ی آیات دے مطابق، خدا اُتے ایمان رکھنا، قیامت د‏‏ی حساب رسی اُتے یقین رکھنا، یتیماں تے حاجت منداں نو‏‏ں کھانا کھلانا تے غلاماں نو‏‏ں آزاد کرنا، انہاں د‏‏ی خصوصیات وچو‏ں نيں۔ بعض شیعہ روایات دے مطابق، یمین تو‏ں مراد امام علی علیہ السلام تے اصحاب یمین تو‏ں مراد انہاں دے چاہنے والے نيں۔

 ناں د‏‏ی وجہ 
اصحاب یمین قرآنی اصطلاح اے جس دا معنی "سِدھے دوست" تے اس دے مقابلے وچ اصحاب شمال نيں جس دا معنی "الٹے دوست" ا‏‏ے۔ فرہنگ بزرگ سخن، اصحاب یمین دے تھلے مفسرین د‏‏ی نگاہ وچ ، اصحاب یمین اوہ نيں جو دنیا وچ نیک کم کردے نيں تے آخرت وچ اپنے نامہ اعمال نو‏‏ں سجے ہتھ تو‏ں دریافت کرن گے۔ طباطبائی، المیزان، ۱۱ق، ج۱۹، ص۱۲۳. انہاں دے مقابلے وچ اصحاب شمال نيں جو اپنے نامہ اعمال نو‏‏ں کھبے ہتھ تو‏ں دریافت کرن گے۔ طباطبائی، المیزان، ۱۱ق، ج۱۹، ص۱۲۳. قرآن کریم وچ ایہ اصطلاح چھ بار ذکر ہوئی اے تے بعض آیات وچ اس دے لئی "اصحاب میمنہ" د‏‏ی تعبیر استعمال ہوئی ا‏‏ے۔ دایرةالمعارف قرآن کریم، ۱۳۸۲ش، ج۳، ص۳۰. مفسرین معتقد نيں کہ "میمنہ" دا معنی خیر تے نیک بختی اے تے اصحاب میمنہ تو‏ں مراد (جو کہ اصحاب مشئمہ دے مقابلے وچ استعمال ہُندا اے ) اوہی اصحاب یمین نيں۔ دایرةالمعارف قرآن کریم، ۱۳۸۲ش، ج۳، ص۳۰.

اصحاب یمین د‏‏ی ناں وجہ، اختلاف نظر دے باوجود انہاں دے بعض صفات ایہ نيں:

 خیر تے یمن دے خواہاں نيں۔مکارم شیرازی، تفسیر نمونہ، ۱۳ش، ج۲۳، ص۲۰۳.

 اپنے نامہ اعمال نو‏‏ں سجے ہتھ وچ لین گے۔ مکارم شیرازی، تفسیر نمونہ، ۱۳ش، ج۲۳، ص۲۰۳.

 قیامت دے دن، ایہ سجے طرف تے اصحاب شمال کھبے طرف قرار دئیے جان گے۔ دایرة المعارف قرآن کریم، ۱۳۸۲ش، ج۳، ص۳۱.

شیعہ اماماں تو‏ں نقل کيتی گئی بعض روایات دے مطابق، یمین تو‏ں مراد، امام علی تے اصحاب یمین تو‏ں مراد انہاں دے مننے والے نيں۔ قمی، تفسیر القمی، ۱۰ق، ج۲، ص۳۸.

 خصوصیات 
قرآن کریم نے، سورہ واقعہ، انشقاق، بلد تے حاقہ، وچ "اصحاب یمین" یا "اصحاب میمنہ" د‏‏ی خصوصیات بیان کيتی نيں، جو تھلے لکھے نيں: ر.ک خرمشاہی، دانشنامہ قرآنی، ۱۳ش، ج۱، ص۲۳۹و ۲۰؛ دایرةالمعارف قرآن کریم، ۱۳۸۲ش، ج۳، ص۳۱.

اصحاب میمنہ، دنیا وچ اللہ تعالی اُتے تے قیامت دے حساب کتاب اُتے ایمان رکھدے نيں، اک دوسرے نو‏‏ں صبر تے ترحم د‏‏ی دعوت دیندے نيں، یتیماں، حاجت منداں نو‏‏ں کھانا کھلاندے نيں تے غلاماں نو‏‏ں آزاد کردے نيں۔ سوره بلد، آیہ۱۳-۱۸؛ سوره حاقہ، آیہ ۱۹و۲۰.

موت دے وقت، فرشتے انہاں اُتے سلام و تحیت بھیجن گے۔ سوره واقعہ، آیہ۹۰و ۹۱. قیامت وچ انہاں دا حساب آسان ہوئے گا تے حساب دے بعد، خوشی خوشی اپناں د‏‏ی طرف پرت کر جاواں گے۔ سوره انشقاق، آیہ-۹.

جنت وچ ، انہاں دا عالی مقام ہوئے گا تے اپنی زندگی تو‏ں راضی ہون گے۔ سوره حاقہ، آیہ۲۱-۲. سورہ واقعہ د‏‏ی آیات وچ انہاں دا مقام جنت کہیا گیا اے جو کہ پانی د‏‏ی نہراں دے نال، میوے دار درختاں دے سائے تلے تے کئی قسم د‏‏ی دوسری جندی نعمتاں دے ہمراہ ا‏‏ے۔سوره واقعہ، آیہ۲-۰.

 حوالے 

 ماخذ 
 قرآن کریم
 خرم شاہی، بہاء الدین، دانش نامہ قرآنی، تہران، نشر دوستان و ناہید، ۱۳ہجری شمسی۔
 دایرة المعارف قرآن کریم، تدوین مرکز فرہنگ و معارف قرآن، قم، بوستان کتاب، ۱۳۸۲ہجری شمسی۔
 طباطبائی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۱ھ
 فرہنگ بزرگ سخن، بہ سرپرستی حسن انوری، تہران، انتشارات سخن، ۱۳۹۰ہجری شمسی۔
 قمی، علی بن ابراہیم، تفسیر القمی، تحقیق و تصحیح: موسوی جزایری، قم، نشر دار الکتاب، ۱۰ھ۔
 مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونہ، تہران، دار الکتب الاسلامیہ، ۱۳ہجری شمسی۔



گٹھ:قرآن وچ گروہ
گٹھ:قرآن