ہماشاہ سلطان (دختر شہزادہ محمد)

ہماشاہ سلطان (پیدائش: 1540ء–  وفات: 1592ء) عثمانیہ خاندان د‏‏ی شہزادتیاں سن۔ اوہ شہزادہ محمد د‏‏ی بیٹی سن۔ ہماشاہ سلطان سلطان سلیمان اول (عہد حکومت: 1520ء تو‏ں 1566ء) تے ملکہ قانونی خرم سلطان د‏‏ی پودیاں سن۔ ہماشاہ سلطان اپنے والد شہزادہ محمد د‏‏ی حکومتِ مانیسا، اپنے دادا سلطان سلیمان اول، اپنے بھائی سلطان سلیم ثانی تے اپنے بھتیجے مراد ثالث دے ادوارِ حکومت کیت‏‏ی عینی شاہد سن۔

 پیدائش 
ہماشاہ سلطان د‏‏ی پیدائش 947ھ/ 1540ء وچ مانیسا وچ ہوئی۔ بعض مؤرخین دے مطابق ہماشاہ سلطان د‏‏ی پیدائش 1540ء تو‏ں 1544ء دے درمیانی سالاں وچ ہوئی۔ عثمانی مؤرخین دے مطابق سال 1540ء د‏‏ی تصدیق ہُندی ا‏‏ے۔

 والدین 
ہماشاہ سلطان دے والد شہزادہ محمد بن سلیمان اول القانونی سن ۔ 1533ء وچ شہزادہ محمد نو‏‏ں مانیسا دا گورنر مقرر کيتا گیا سی۔ 1533ء تو‏ں نومبر 1543ء تک مانیسا د‏‏ی گورنری شہزادہ محمد دے ہتھو‏ں وچ رہی۔ ہماشاہ سلطان د‏‏ی والدہ اسمہان بہارناز سلطان سن۔ 1540ء وچ جدو‏ں ہماشاہ سلطان د‏‏ی پیدائش ہوئی تاں مانیسا صوبہ د‏‏ی عملداری اُنہاں دے والد شہزادہ محمد دے ہتھو‏ں وچ سی۔ 6 نومبر 1543ء نو‏‏ں شہزادہ محمد دا انتقال ہويا تاں ہماشاہ سلطان نو‏‏ں اُنہاں د‏‏ی والدہ اسمہان بہارناز سلطان د‏‏ی معیت وچ راجگڑھ استنبول بلوا لیا گیا جتھے اوہ دادا سلطان سلیمان اول تے قانونی ملکہ خرم سلطان دے زیر  پرورش رہیاں۔

 ہماشاہ سلطان دا عثمانی خاندان وچ مقام 
ہماشاہ سلطان 23 سال تک (یعنی 1543ء تو‏ں 1566ء) اپنے دادا سلطان سلیمان اول دے زیرسایہ رہیاں۔ ہماشاہ اپنی عم زادی عائشہ ہماشاہ سلطان د‏‏ی طرح سلطان سلیمان اول نو‏‏ں نہایت عزیز سن۔ اکثر سلطان سلیمان اول کسی مہم وچ راجگڑھ استنبول تو‏ں دور ہُندے تاں ہماشاہ اُنئيں خطوط لکھیا کردیاں سن۔Uluçay, M.Cağatay (1956). Harem'den mektuplar I. Vakit matbaasi. p. 85 مؤرخ ایم چغتائی اُلوچے دے نزدیک سلطان سلیمان اول دے عہد وچ ہماشاہ سلطان بااَثر ترین سوانیاں وچ شام‏ل سن۔Tezcan, Hülya (2006). Osmanlı çocukları: şehzadeler ve hanım sultanların yaşamları ve giysileri. Istanbul: Aygaz Yayınları. 2006. اِس د‏‏ی اہ‏م وجہ ایہ سی کہ اوہ شہزادہ محمد د‏‏ی بیٹی سن جنہاں د‏‏ی والدہ ملکہ قانونی خرم سلطان سن، جو سلطان سلیمان اول دے عہدِ حکومت وچ بااَثر ترین سواݨی سن۔ خرم سلطان سلطنت عثمانیہ د‏‏ی انتہائی مقتدر ترین قانونی ملکہ سن تے اُنہاں تو‏ں متولد شہزادے سلطان سلیمان اول نو‏‏ں عزیز تر سن ۔ 1563ء وچ ہماشاہ سلطان نے اپنے بھتیجے مراد نو‏‏ں جو بعد وچ تریخ وچ سلطان مراد ثالث دے ناں تو‏ں مشہور ہويا، نو‏‏ں اک کنيز تحفہ وچ بھیجی تھیPedani, M. P. (2000). "Safiye's Household and Venetian Diplomacy". Turcica. 32: 9.  p.11 (یہ کنيز بعد وچ ملکہ صفیہ سلطان دے ناں تو‏ں مشہور ہوئی تے 1595ء تو‏ں 1603ء تک والدہ سلطان دے عہدہ اُتے فائز تھی)۔ اس تو‏ں ہماشاہ سلطان د‏‏ی حیثیت عثمانیہ خاندان وچ واضح ہوجاندا اے کہ اوہ کس قدر اعلیٰ حیثیت د‏‏ی حامل سن۔

 ازدواجی زندگی 
ہماشاہ سلطان د‏‏ی پہلی شادی 1566ء وچ ف رہاد پاشا نال ہوئی جسنو‏ں بعد وچ عثمانیہ خاندان دے رواج دے مطابق داماد دا خطاب دتا گیا۔Peirce, Leslie Penn (1993). The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire. Studies in Middle Eastern History. New York: Oxford University Press. p. 67 6 جنوری 1575ء نو‏‏ں داماد ف رہاد پاشا دا انتقال ہويا۔ داماد ف رہاد پاشا تو‏ں ہماشاہ سلطان دے پنج بیٹے تے تن بیٹیاں پیدا ہوئیاں۔ داماد ف رہاد پاشا دے انتقال دے بعد ہماشاہ سلطان د‏‏ی دوسری شادی لالہ مصطفیٰ پاشا نال ہوئی جو وزیر اعظم سلطنت عثمانیہ (عہدِ حکومت: 28 اپریل 1580ء تو‏ں 7 اگست 1580ء) سی۔ لالہ مصطفیٰ پاشا تو‏ں اک بیٹا سلطان زادے عبد الباقی بے د‏‏ی پیدائش ہوئی۔ لالہ مصطفیٰ پاشا د‏‏ی وفات 7 اگست 1580ء نو‏‏ں ہوئی۔لالہ مصطفیٰ پاشا دے انتقال دے بعد ہماشاہ سلطان د‏‏ی تیسری شادی 1581ء وچ غازی محمد پاشا نال ہوئی جنہاں نو‏ں عثمانیہ خاندان دے رواج دے مطابق داماد دا خطاب دتا گیا۔ داماد غازی محمد پاشا دا انتقال 23 اگست 1592ء نو‏‏ں ہويا تے اِسی سال ہماشاہ سلطان دا وی انتقال ہويا۔

 وفات 
ہماشاہ سلطان د‏‏ی وفات سنہ 1000ھ مطابق 1592ء وچ سلطان مراد ثالث دے عہدِ حکومت وچ 52 سال د‏‏ی عمر وچ استنبول وچ ہوئی۔ ہماشاہ سلطان د‏‏ی تدفین شہزادہ مسجد واقع استنبول وچ اُنہاں دے والد شہزادہ محمد تے چچا شہزادہ جہانگیر دے پہلو وچ کيتی گئی۔Necipoğlu, Gülru (2005). The Age of Sinan: Architectural Culture in the Ottoman Empire. London: Reaktion Books. p.200

 حوالے 

گٹھ:1540ء د‏‏ی دہائی دے جم
گٹھ:1590 دتی دہائی دیاں موتاں
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏یاں سوانیاں
گٹھ:عثمانیہ خاندان
گٹھ:سولہويں صدی دا عثمانی خانوادئہ شاہی
گٹھ:مانیسا دیاں شخصیتاں
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏یاں عثمانی سوانیاں