یوم التغابن

یوم التغابن (نقصان آشکار ہونے والا دن) قرآن مجید وچ قیامت دے ناواں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ قیامت نو‏‏ں یوم التغابن اس لئی کہیا گیا اے کہ اس دن معلوم ہُندا اے کہ کون گھاٹے وچ اے تے کون فائدے وچ ۔ اک روایت دے مطابق بعض مومن وی اس دن گھاٹے دا احساس کرن گے کہ کیو‏ں نیک اعمال زیادہ انجام نئيں دتا۔

 یوم‌التغابن، قیامت دا اک ناں 
«یَوْمُ‌التَّغابُن» دا لفظ سورہ تغابن د‏‏ی نويں آیت وچ ذکر ہويا اے تے ايس‏ے سبب اس سورت دا ناں وی تَغابُن پے گیا ا‏‏ے۔دانشنامہ قرآن و قرآن‌پژاوہی، ۱۳ش، ج۲، ص۱۲۵.

یوم‌التغابن روز قیامت دے ناواں وچو‏ں اک اے مکارم شیرازی، تفسیر نمونہ، ۱۳ش، ج۲، ص۱۹.اس ناں د‏‏ی وجہ ایہ اے کہ اس دن معلوم ہوئے گا کہ دنیا د‏‏ی تجارت وچ کس نو‏‏ں نقصان ہويا ا‏‏ے۔مکارم شیرازی، تفسیر نمونہ، ۱۳ش، ج۲، ص۱۹.

 تغابن د‏‏ی مختلف تفاسیر 
فضل بن حسن طبرسی د‏‏ی نظر وچ تغابن دا معنی غلط چیز نو‏‏ں انتخاب کرنے تے صحیح چیز نو‏‏ں ترک کرنے یا اس دے برعکس کرنے نو‏‏ں کہیا جاندا ا‏‏ے۔ کافر نو‏‏ں اس لئی مغبون (شکست خوردہ) کہیا جاندا اے کہ اوہ اخروی فائدے نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے دنیوی منفعت حاصل کيتا ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح مومن نو‏‏ں غابِن (جیت نے والا) کہیا گیا اے ؛ کیونجے دنیوی منفعت نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے آخرت دے فائدے نو‏‏ں حاصل کيتا ا‏‏ے۔ملاحظہ کرن: طبرسی،‌ مجمع البیان، ۱۳۲ش، ج۱۰، ص۵۰.

طبرسی یوم‌التغابن نو‏‏ں اوہ دن قرار دے رہیا اے کہ جس دن معلوم ہُندا اے کہ کون غابن(فائدے وچ ) تے کون مغبون (خسارے وچ ) ا‏‏ے۔طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۲ش، ج۱۰، ص۵۰.وہ پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم تو‏ں نقل کردے نيں کہ بعض مومنین جنت وچ داخل ہونگے تاں (گناہ کرنے د‏‏ی صورت وچ ) جہنم وچ اپنی جگہ دیکھ ک‏ے اللہ دا شکر کرن گے۔ ايس‏ے طرح اہل جہنم بہشت وچ اپنی جگہ (گناہ نہ کردے تو) دیکھ ک‏ے کف افسوس مَلدے رہن گے۔طبرسی، مجمع‌البیان، ۱۳۲ش، ج۱۰، ص۵۰.

علامہ طباطبائی تے شہید مطہری تغابن دے اک ہور معنی د‏‏ی طرف اشارہ کردے نيں تے کہندے نيں: بعض معاملےآں وچ دونے طرف والے نقصان اٹھاندے نيں مثال دے طور پر، جے کوئی کسی ظالم شخص د‏‏ی پیروی کرے، تے اس د‏ی اطاعت کرے تے اس دے مقابلے وچ نفع حاصل کرے۔ اس صورت وچ قیامت دے دن کہ جو اس آیت وچ جمع دا دن اے، دونے متوجہ ہون گے کہ اس معاملہ وچ دونے نے نقصان اٹھایا ا‏‏ے۔مطہری، آشنایی با قرآن، انتشارات صدرا، ج،‌ص۱۵۰؛ طباطبائی، المیزان فی تفسیر القرآن، ۱۳۹۰ق، ج۱۹، ص۳۰۱.

تغابن کسی نو‏‏ں نقصان پہنچانے دے معنی وچ ہو، معاملے وچ فریفتہ ہونا یا نقصان اٹھآنے تے افسوس کرنے دے معنی وچ آیا ا‏‏ے۔فرہنگ معین، «غبن» دا لفظ تے آیہ مجیدہ سورہ تغابن، آیہ ۹. وچ غبن نو‏‏ں گھاٹے دا آشکار ہوناحسینی ہمدانی، انوار درخشان، ۱۰ق، ج۱، ص۳۹۹-۰۰. یا افسوس کرنےفولادوند، ترجمہ قرآن کریم، ذیل آیہ ۹ سورہ تغابن. تو‏ں معنی کيتا ا‏‏ے۔

 بہشتیاں نو‏‏ں گھاٹے دا احساس 
بعض تفاسیر دے مطابق قیامت دے دن بعض مومنین نو‏‏ں گھاٹے تے نقصان دا احساس ہوئے گا کہ دنیا وچ انہاں دے نیک اعمال تے مشکلات کم کیو‏ں نيں۔ کیونجے قیامت دے دن اس دا نتیجہ دیکھو گے تے ہتھ تو‏ں نکل جانے والی فرصت اُتے حسرت کھاواں گے۔ثعلبی، الکشف و البیان، ۱۲۲ق، ج۹، ص۳۲۸؛ طیب، أطیب البیان فی تفسیر القرآن، ۱۳۸ش، ج۱۳، ص۰.

 متعلقہ مضامین 
 سورہ تغابن
 قیامت
 حوالے 

 مآخذ 
 ثعلبی، احمد بن محمد، الکشف و البیان، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، ۱۲۲ہجری۔
 حسینی ہمدانی، سید محمدحسین، انوار درخشان، تحقیق: محمدباقر بہبودی، تہران، کتابفروشی لطفی، ۱۰ہجری۔
 دانشنامہ قرآن و قرآن‌پژاوہی، بہ کوشش بہاءالدین خرمشاہی، تہران، دوستان-ناہید، ۱۳شمسی ہجری
 ‌ طباطبایی، سیدمحمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دفتر انتشارات اسلامی جامعہ مدرسین حوزہ علمیہ، ۱۱ہجری۔
 طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، مقدمہ: محمدجواد بلاغی، تہران، ناصر خسرو، ۱۳۲شمسی ہجری
 طیب، سید عبد الحسین، أطیب البیان فی تفسیر القرآن، تہران، اسلام، ۱۳۸شمسی ہجری
 مطہری، مرتضی،‌ آشنایی با قرآن، قم، انتشارات صدرا، ۱۳۸شمسی ہجری
 مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونہ، تہران، دارالکتب الاسلامیہ، ۱۳شمسی ہجری
 معین،‌ محمد، فرہنگ معین.

گٹھ:قرآنی اصطلاحات
گٹھ:قیامت دے ناں
گٹھ:قرآن
گٹھ:قرآنی اعلام