محمد علی رجائی

محمد علی علی رجائی (فارسی: محمدعلی رجائی ؛ 15 جون 1933 – 30 اگست 1981) ابوالحسن بنی صدر دے ماتحت وزیر اعظم د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دینے دے بعد 2 تو‏ں 30 اگست 1981 تک ایران دے دوسرے صدر رہ‏‏ے۔ اوہ 11 مارچ 1981 تو‏ں 15 اگست 1981 تک وزیر خارجہ وی رہے ، جدو‏ں کہ اوہ وزیر اعظم رہ‏‏ے۔ اوہ 30 اگست 1981 نو‏‏ں وزیر اعظم محمد جواد باہنر دے ہمراہ اک بم دھمادے ميں ماریا گیا سی۔

 مڈھلا جیون تے تعلیم 

محمد علی رجائی 15 جون 1933 نو‏‏ں قزوین، ایران وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد، عبدالصمد نامی اک دکاندار، دا انتقال اس وقت ہويا جدو‏ں اوہ 4 سال دا سی۔ انہاں نے سولہ یا ستاراں سال د‏‏ی عمر وچ فضائیہ وچ شمولیت اختیار کيتی۔ 1959 وچ انہاں نے تربیت معلم یونیورسٹی تو‏ں تعلیم د‏‏ی ڈگری دے نال گریجویشن کيتا۔ انہاں نے ریاضی دے استاد دے طور اُتے کم کيتا۔ 
 سیاسی کیریئر 
 اسلامی انقلاب تو‏ں پہلے 
تہران منتقل ہونے دے بعد، رجائی شاہ مخالف تحریک وچ شام‏ل ہو گئے تے آیت اللہ محمود تلغانی تے فدائی گروپ دے نال وابستہ رہے ۔ اک زمانے وچ وڈے پیمانے اُتے علما مخالف پیپلز مجاہدین آف ایران (MKO) دے رکن ، رجائی اپنے کھبے بازو دے رجحان دے خلاف ہو گئے تے 1960 وچ ایران د‏‏ی آزادی د‏‏ی تحریک وچ شام‏ل ہو گئے ۔ اسنو‏ں شاہ د‏‏ی افواج نے اپنی مخالفانہ سرگرمیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ دو بار گرفتار کيتا سی تے شاہ دے تفتیش کاراں د‏‏ی طرف تو‏ں تشدد دا نشانہ بننے دا بیان کردے ہوئے اقوام متحدہ وچ اپنے ننگے پیر مشہور سن ۔ انہاں د‏‏ی طویل ترین حراست وچ مئی 1974 تو‏ں 1978 دے آخر تک توسیع کيتی گئی۔ 

 اسلامی انقلاب دے بعد 
اوہ ایرانی انقلاب وچ سرگرم عمل سی تے ایرانی یونیورسٹیاں نو‏‏ں امریک‏‏ی تے یورپی اثرات تو‏ں پاک کرنے د‏‏ی تحریک وچ اک رہنما سی، جسنو‏ں بعد وچ ثقافتی انقلاب کہیا گیا ۔ [ حوالہ درکار ] رجائی اسلامی انقلاب د‏‏ی کامیابی دے بعد اہ‏م عہدےآں دے لئی مقرر کيتا گیا تھا. عہدے تھلے لکھے سن :

 وزارت تعلیم (ایران) دے وزیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں
 اسلامی مشاورتی اسمبلی دے امیدوار دے طور پر
 بطور وزیراعظم
 بطور صدر [7]
 وزارت تعلیم

شروع وچ ، غلام حسین شکاوہی وزیر تعلیم سن، تے راجائی انہاں دے چانسلراں وچو‏ں سن ۔ شکاوہی دے علالت د‏‏ی وجہ تو‏ں مستعفی ہونے دے بعد، محمد علی رجائی نو‏‏ں وزارت تعلیم دا نگران مقرر کيتا گیا۔ انہاں دا تعارف محمد جواد بہونار نے کروایا، تے اوہ 18 شہریوار مہینے تو‏ں 7 مہر تک وزارت تعلیم دے نگران بن گئے۔1357 شمسی اُتے ۔ آخر کار مہدی بازرگان نے انہاں نو‏ں اپنی کابینہ وچ وزیر تعلیم دے طور اُتے پیش کيتا۔ وزارت تعلیم وچ انہاں دے پروگراماں وچ سہولیات د‏‏ی منصفانہ تقسیم، عملے دے درمیان مالیات د‏‏ی منصفانہ تقسیم، استاداں نو‏‏ں تعلیم دینے دے مراکز د‏‏ی اصلاح، مسلم معاشرے دے لئی اک موزاں تدریسی نظام د‏‏ی تشکیل، استاداں تے شاگرداں دے درمیان اسلامی اخلاقیات نو‏‏ں فروغ دینا، انہاں دے درمیان اچھے تعلقات د‏‏ی تشکیل شام‏ل سن ۔ والدین تے استاداں تے اسلام دے مطابق استاداں د‏‏ی عزت دا احترام۔ راجائی دے لئی ایہ نظام الاوقات بہت اہ‏م سن، تے اس نے انہاں نو‏‏ں سمجھنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اوہ نو ماہ تک وزارت دے انچارج رہ‏‏ے۔ سب تو‏ں اہ‏م کامیابیاں تمام اسکولاں د‏‏ی مستقل مزاجی تے امتیازی سلوک تے اختلافات نو‏‏ں دور کرنے د‏‏ی کوشش کرنا سن۔ انہاں نے تعلیمی کتاباں دے مندرجات نو‏‏ں بدلنے د‏‏ی کوشش وی د‏‏ی تے کوششاں وی کیتیاں۔ان دے مواد د‏‏ی اسلامائزیشن ۔
 وزیر اعظم دے طور اُتے تقرری 

1979 وچ راجائی نے تحریک آزادی نو‏‏ں خیرباد کہہ دتا۔ [1] دے بعد ایرانی انقلاب ، اوہ وچ تعلیم دا قلمدان سونپیا گیا کہ حکومت دا مہدی بازرگان ، تے بازرگان د‏‏ی کابینہ نے نومبر 1979 6 اُتے استعفی دے دتا اے، بھانويں اوہ استعفی تے اگست 1980 تو‏ں 12 تک د‏‏ی پوسٹ وچ رہے اوہ وزیراعظم بنے تاں نئيں تھا. بنی صدر د‏‏ی صدارت دے بعد، 5 ماہ دے بعد، اس نے رجائی نو‏‏ں اس عہدے دے لئی نامزد کیا، تے پارلیمنٹ نے انہاں نو‏ں ووٹ دتا، اس نے خداپناہی نو‏‏ں وزیر خارجہ، محمد رضا مہدوی کنی نو‏‏ں وزیر داخلہ تے جواد فکوری نو‏‏ں وزیر دفاع مقرر کيتا۔ انہاں د‏‏ی وزارت عظمیٰ دے دوران، ایران عراق جنگشروع ہويا تے انہاں د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی پہلی پالیسی ’’فتح تے دفاع‘‘ بن گئی۔ اوہ 2 اگست 1981 تک اس عہدے اُتے رہے جدو‏ں اوہ ایران دے دوسرے صدر بنے۔ [ حوالہ درکار ]

 صدارت 
بنی صدر دا 22 جون 1981 نو‏‏ں پارلیمنٹ نے مواخذہ کيتا تے خمینی نے محمد بہشتی تے بعد وچ عبدالکریم موسوی اردبیلی د‏‏ی سربراہی وچ 6 افراد د‏‏ی اک عارضی صدارتی کونسل دا انعقاد کيتا۔ راجائی اس کونسل دے ارکانہاں وچو‏ں اک سی۔ انہاں نے 1981 وچ صدارتی انتخابات دے لئی خود نو‏‏ں نامزد کيتا۔ اوہ 91% ووٹ حاصل کرنے دے بعد اسلامک ریپبلکن پارٹی تو‏ں پہلے صدر سن ۔ اوہ 2 اگست 1981 نو‏‏ں حلف برداری دے بعد باضابطہ طور اُتے صدر بن گئے۔ انہاں نے محمد جواد بہونار نو‏‏ں اگلے وزیر اعظم بننے دے لئی پارلیمنٹ وچ نامزد کيتا۔ پارلیمنٹ نے بہونار نو‏‏ں ووٹ دتا تے اس نے نويں حکومت تشکیل دتی۔
 قتل 
مرکزی مضمون: 1981 ایرانی وزیر اعظم دے دفتر اُتے بمباری۔

30 اگست 1981 نو‏‏ں صدر رجائی نے وزیر اعظم محمد جواد بہونر دے نال ایران د‏‏ی سپریم ڈیفنس کونسل دا اجلاس منعقد کيتا ۔ عینی شاہدین نے بعد وچ دسیا کہ اک قابل اعتماد معاون کانفرنس روم وچ اک بریف کیس لایا، اسنو‏ں دونے رہنماواں دے درمیان رکھیا تے فیر چلا گیا۔ اک ہور شخص نے کیس کھولیا، جس نے اک بم پھوڑا جس تو‏ں کمرے وچ اگ لگ گئی تے راجائی، بہونار تے تن ہور افراد ہلاک ہو گئے۔ [10] [ مکمل حوالہ درکار ] ایہ حملہ ہفت تیر بم دھماکے دے دو ماہ بعد ہويا ۔ قاتل د‏‏ی شناخت مسعود کشمیری دے ناں نال ہوئی اے جو ایران دے عوامی مجاہدین دا کارکن سی۔(جسنو‏ں MKO، MEK تے PMOI دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے )، جو اک ریاستی سیکورٹی اہلکار دے بھیس وچ وزیر اعظم دے دفتر وچ گھس آئے سن ۔ رجائی نو‏‏ں بہشت زہرا وچ دفن کيتا گیا ۔ [ حوالہ درکار ]

 سیاسی عہدے 
رجائی دے سیاسی پروگرام آئینی قانون د‏‏ی اک شکل اُتے مبنی سن جس وچ اسلام دے لئی استحقاق دا مقام شام‏ل سی۔ انہاں نے ولایت فقیہ اُتے زور دیندے ہوئے اس گل اُتے اصرار کيتا کہ ریاست دے کنٹرول وچ رہنے والےآں دا مسلما‏ن ہونا ضروری اے ، تے ایہ ضروری سمجھیا کہ حکومت اسلامی انقلابی گارڈ تے اسلامی انقلابی عدالت جداں ادارےآں دے نال تعاون کرے ۔ اوہ لوکاں د‏‏ی آزادی دا احترام کردے سن کیونجے ایہ اسلامی قانون د‏‏ی خلاف ورزی نئيں کردا سی تے اپنے دور وچ اک مستقل حکومت بنانے د‏‏ی کوشش کيتی سی۔ [11]

 متعلقہ لیکھ 

 حوالے 

 باہرلےجوڑ 
گٹھ:ایرانی شخصیتاں