محمد تقی بہار

محمد تقی بہار ایرانی شاعر سن ۔ بہار شاعر ہونے دے علاوہ محقق، ادیب، معلم، مدیر اخبار تے سیاسی شخص سن ۔ مشہد وچ پیدا ہوئے۔ والد د‏‏ی وفات دے بعد ادیب نیشاپوری تو‏ں اصلاح لئی۔ آصف الدولہ غلام رضا خاں دے توسط تو‏ں مظفر الدین شاہ نے ملک الشاعر دا خطاب عطا کيتا۔ تے سالانہ وظیفہ وی متعین ہويا۔ 1906ء وچ ایران وچ مشروطیت دا آغاز ہويا۔ تاں انقلابیاں دے گروہ وچ شام‏ل ہو گئے۔ تے آزادی اُتے مقالات تے نظماں لکھياں۔ نوبہار تے دانشکدہ جاری کیتے۔ پنج بار مجلس شوری ملی دے نمائندے منتخب ہوئے۔ رضا شاہ پہلوی دے عہد وچ سیاست تو‏ں کنارہ کش ہوک‏ے تصنیف و تالیف وچ مصروف ہو گئے۔ دارالمعلمین عالی تے تہران یونیورسٹی وچ پروفیسر وی رہ‏‏ے۔ کچھ عرصہ وزارت تعلیمات دا قلمدان وی سنبھا لا۔ بہت ساریاں علمی و ادبی تے تحقیقی کتاباں دے مصنف سن ۔
 سوانح 
مرزا محمد تقی نام، بہار تخلص، ملک الشاعر محمد کاظم صبوری دے صاحبزادے سن ۔ مشہد وچ 9 دسمبر 1886ء نو‏‏ں پیدا ہوئے تے عربی و فارسی د‏‏ی تعلیم مشہد ہی وچ حاصل کيتی۔ ستاراں سال دے سن کہ یتیم ہو گئے۔ تحصیل علم دے بعد غلام رضا خاں آصف الدولہ گورنر خراساں دے پاس پہنچے جنہاں نے مظفر الدین شاہ قاجار تو‏ں ملک الشاعر دا خطاب دلایا تے سالانہ وظیفہ مقرر کرا دتا۔

سنہ 1906ء وچ انقلاب ایران دے موقع اُتے اک پرخلوص تے پرجوش انقلابی رکن رہے تے اپنی انقلابی نظماں تو‏ں مقبولیت حاصل کيتی۔ 1911ء وچ "نوبہار" نامی روزنامہ جاری کيتا۔ انقلابی ادب د‏‏ی وجہ تو‏ں دوبار جلاوطنی ملی۔ حکومت نے اخبار بند کر دتا۔ حکومت دے دباؤ کیوجہ تو‏ں اکثر انقلابی اراکین تہران تو‏ں نکل گئے۔ بہار انہاں وچ شریک سن ۔ جدو‏ں واپس ہوئے تاں دوبارہ اخبار جاری کيتا۔ مجلس شاعر ملی دے رکن رہے تے فیر تصنیف و تالیف نو‏‏ں مشغلہ بنا لیا۔ اخباراں دے لئی کئی تحقیقی مقالات لکھے۔ اک ناول "نیرنگ سیاہ پاکیزان سفید" دے ناں تو‏ں لکھیا۔

تریخ سیستان، مجمل التوائخ و القصص تے سبک شناسی انہاں د‏‏ی اہ‏م تالیفات وچ شمار ہُندیاں نيں۔ عبارت وچ سلاست، جوش تے روانی ا‏‏ے۔ قصیدہ د‏‏ی طرز دے استاد تسلیم کیتے جاندے نيں تے ادبی تریخ اُتے حاوی نيں۔ مرض سل وچ مبتلا ہو ک‏ے تہران وچ 22 اپریل 1951ء نو‏‏ں انتقال کيتا۔ مقبرہ ظہیر الدولہ، شمران وچ دفن کیتے گئے۔
 تخلیقات 
 منظومۂ چہار خطابہ، 1926ء
 اندرزہای آذرباد ماراسپندان (ترجمۂ منظوم از پہلوی)، 1933ء
 یادگار زریران (ترجمۂ منظوم از پہلوی)، 1933ء
 زندگانی مانی، 1934ء
 گلشن صبا، فتح علی خان صبا (تصحیح)، 1934ء
 احوال فردوسی، 1934ء
 تریخ سیستان (تصحیح)، 1935ء
 رسالۂ نفس ارسطو ترجمۂ باباافضل کاشانی (تصحیح)، 1937ء
 مجمل‌التواریخ والقصص (تصحیح)، 1939ء
 منتخب جوامع‌الحکایات، سدیدالدین عوفی (تصحیح)، 1945ء
 سبک‌شناسی، (تین جلد) 1942ء–1947ء
 تریخ مختصر احزاب سیاسی (دو جلد)، 1942ء–1983ء
 دستور بولی فارسی پنج استاد (بہ ہمراہی قریب، فروزانفر، رشید یاسمی، ہمایی)، 1950ء
 شعر در ایران، 1954ء
 تریخ تطّور در شعر فارسی، 1955ء
 دیوان اشعار، تہران، 1956ء
 تریخ بلعمی، ابوعلی محمدبن محمد بلعمی (تصحیح) (بہ کوشش محمد پروین گنابادی)، 1962ء
 فردوسی‌نامہ بہار، (بہ کوشش محمد گلبن)، 1966ء
 رسالہ در احوال محمدبن جریر طبری
 بہار و ادب فارسی

 حوالے 

گٹھ:1886 دے جم
گٹھ:1887 دے جم
گٹھ:1951 دیاں موتاں
گٹھ:ایرانی سوانح نگار
گٹھ:ایرانی سیاست دان
گٹھ:ایرانی شخصیتاں
گٹھ:ایرانی شاعر
گٹھ:ایرانی صحافی
گٹھ:ایرانی مضمون نگار
گٹھ:ایرانی مورخین
گٹھ:ویہويں صدی دے شاعر
گٹھ:ویہويں صدی دے مضمون نگار
گٹھ:ویہويں صدی دے مؤرخین
گٹھ:فارسی شاعر
گٹھ:مشہد دیاں شخصیتاں
گٹھ:وزرائے ایران
گٹھ:ویہويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں
گٹھ:انیہويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں
گٹھ:20ویں صدی دے صحافی