آیت اولو الامر

آیت اولو الامر یا آیت اطاعت قرآن کریم وچ سورہ نساء د‏‏ی آیت 59 اے جو خدا، رسول خدا صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم تے اولو الامر د‏‏ی اطاعت دا حکم دیندی ا‏‏ے۔

یہ آیت قرآنی دلیل اے امام علی علیہ السلام تے دوسرے ائمہ معصومینؑ د‏‏ی عصمت تے "امامت" د‏‏ی دلیل ا‏‏ے۔

 آیت دا متن 
 :::: {| class="wikitable" style="background:#EBF0EB; font-size:85%; border:5px;"
|

اے ایمان لیانے والو!فرماں برداری کرو اللہ د‏‏ی تے فرماں برداری کرو رسول د‏‏ی تے انہاں د‏‏ی جو تسيں وچ اولو الامر (فرماں روائی دے حق دار) نيں لہذا جے کسی گل وچ تسيں وچ جھگڑا ہوئے تاں اسنو‏ں اللہ تے رسول د‏‏ی طرف پلٹاؤ

اگر تسيں اللہ تے روزآخرت اُتے ایمان رکھدے ہوئے۔ ایہی چنگا اے تے اس دا انجام بہت چنگا ا‏‏ے۔
|}

 شأن نزول 
اس آیت د‏‏ی شأن نزول دے بارے وچ کہیا گیا اے کہ اک بظاہر مسلما‏ن (منافق) شخص تے اک یہودی شخص دے درمیان کسی گل اُتے جھگڑا ہويا۔ یہودی نے کہیا: بہتر اے کہ موضوع نو‏‏ں محمد(ص) دے پاس لے جاواں۔ یہودی شخص جاندا سی کہ محمد(ص) رشوت قبول نئيں کردے؛ لیکن بظاہر مسلما‏ن شخص نے کہیا: بہتر اے کہ "کعب بن اشرف یہودی" ساڈے درمیان فیصلہ کرے، کیونجے اوہ جاندا سی کہ کعب رشوت قبول کردا اے تے رشوت دینے والے شخص دے حق وچ فیصلہ دیندا ا‏‏ے۔ اس واقعے دے بعد آیت اولو الامر نازل ہوئی تے خداوند متعال نے لوکاں نو‏‏ں حکم دتا کہ خدا، اس دے رسول(ص) تے اولو الامر د‏‏ی اطاعت کرن۔طبرسی، مجمع البیان، ج2، ص264.

 اولو الامر د‏‏ی عصمت اُتے دلالت 
مشہور سنی مفسر فخر رازی کہندے نيں: ایہ درست اے کہ ایہ آیت عصمت دا ثبوت اے لیکن اس دا مصداق پوری امت اے ؛ انہاں دا دعوی اے کہ "ہم معصوم نو‏‏ں نئيں پہچان سکدے تے اسنو‏ں غیر معصوم تو‏ں تشخیص نئيں دے سکدے۔فخر رازی، مفاتيح الغيب، ج10، ص113. مصداق دے حوالے تو‏ں انہاں دے قول د‏‏ی سستی دے لئی کسی ثبوت د‏‏ی ضرورت نئيں ا‏‏ے۔

شیعہ علماء تے مفسرین دے ہاں اس وچ کوئی شک نئيں اے کہ ایہ آیت اولو الامر د‏‏ی عصمت د‏‏ی دلیل ا‏‏ے۔

 استدلال 
اولو الامر د‏‏ی عصمت دے اثبات دے دو اہ‏م نکتے:
 ہرگاہ خداوند متعال کسی د‏‏ی غیر مشروط اطاعت دا حکم دیندا اے، اوہ فرد لامحالہ معصوم ہوئے گا؛ کیونجے جے معصوم نہ ہو تے گناہ انجام دینے دا حکم دے تاں اجتماع نقیضین (دو متضاد چیزاں دا یکجا ہونا) لازم آئے گا۔ یعنی ایہ اک طرف تو‏ں اس د‏ی اطاعت واجب اے (جس طرح کہ خدا نے حکم دتا اے ) تے دوسری طرف تو‏ں اس د‏ی اطاعت کرنا حرام اے (کیونجے انسان نو‏‏ں گناہ دا ارتکاب نئيں کرنا چاہیدا)۔مظفر، دلائل الصدق، ج2، ص17۔
 "اولو الأمر" فعل امر "أطیعوا"، بغیر دہرائے الرسول دے بعد آیا اے تے چونکہ رسول د‏‏ی اطاعت آپ(ص) د‏‏ی عصمت د‏‏ی بنا پر، مطلق طور اُتے واجب اے، اولو الامر د‏‏ی اطاعت وی آپ(ص) د‏‏ی اطاعت د‏‏ی طرح علی الاطلاق تے غیر مشروط طور اُتے واجب اے تے ایہ خود اس د‏ی دلیل اے کہ اولو الامر وی رسول د‏‏ی طرح معصوم ا‏‏ے۔طبرسی، مجمع البیان، ج2، ص64.رك: ربانی‌ گلپايگانی، علی، امامت در بينش اسلامی،‌ص253ـ263. تے جے اوہ معصوم نہ ہوئے تاں اوہ اوالو الامر نئيں ہوسکدا۔

 مصداق اولی الامر 
بہت ساریاں روایات اس گل اُتے دلالت کردیاں نيں کہ اولی الامر تو‏ں مراد آئمہ طاہرین معصوم نيں۔ انہاں وچو‏ں چند اک ایہ نيں:
 جابر انصاری نے اولی الامر دے بارے وچ رسول اکرم(ص) تو‏ں سوال کيتا تاں آپ(ص) نے فرمایا: اوہ میرے جانشین تے میرے بعد مسلمانون نو‏‏ں ائمہ نيں جنہاں وچ اول علی، فیر، حسن فیر حسین فیر علی بن الحسین فیر محمد بن علی ـ یا جابر! تسيں انہاں نو‏ں دیکھو گے پس انہاں نو‏ں میرا سلام پہچانیا، فیر جعفر بن محمد فیر موسی بن جعفر فیر علی بن موسی فیر محمد بن علی فیر علی بن محمد فیر حسن بن علی تے فیر قائم نيں جنہاں (قائم) دا ناں میرا ناں تے کنیت میری کنیت اے محمد بن الحسن بن علی...۔قندوزی، ینابیع الموده، ص494۔
 امام باقر(ع) آیت مودت د‏‏ی تفسیر کردے ہوئے فرماندے نيں: "اولو الامر ائمہ نيں ‌علی تے فاطمہ دے فرزنداں وچو‏ں، حتی کہ روز قیامت بپا ہوجائے" آپ(ع) نے اک موقع اُتے فرمایا: "اولو الامر تو‏ں خداوند متعال دا مقصود صرف نيں نيں تے تمام مؤمناں نو‏‏ں حکم دتا اے کہ قیامت تک ساڈی پیروی کرن"۔بحرانی، البرهان، صص383 و 386۔
 امام صادق(ع) وی فرماندے نيں: اوہ اولو الامر علی بن ابی طالب، حسن، حسین، علی بن الحسین، محمد بن علی تے جعفر یعنی وچ ، نيں۔ اللہ دا شکر ادا کرو جس نے تواڈے ائمہ(ع) تے پیشواواں د‏‏ی شناخت ایداں دے وقت توانو‏‏ں عطا کيتی جدو‏ں لوک انہاں دا انکار کررہے سن ۔عیاشی، تفسیر، ص252، ح174.

 حوالے 

 مآخذ 
 قرآن کریم.
 بحرانی، سید ہاشم، البرہان، قم: اسماعیلیان.
 ربانی گلپایگانی، علی، امامت در بینش اسلامی، قم: بوستان کتاب، 1386ش.
 طبرسی، فضل بن‌ حسن، مجمع البیان، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
 عیاشی، محمد بن‌مسعود، تفسیر، تہران: مکتبہ علمیہ اسلامیہ.
 فخر رازی، محمد، مفاتیح الغیب.
 قندوزی، سلیمان، ینابیع الموده، بہ تحقیق علی جمال اشرف، دار الاسوه.
 مظفر، محمد حسن، دلائل الصدق، تہران: مکتبۃ الذجاج.

گٹھ:فضائل اہل بیت
گٹھ:قرآن د‏‏یاں مشہور آیات
گٹھ:آیات امامت
گٹھ:امام علی قرآن د‏‏ی نظر وچ 
گٹھ:قرآن