عبد اللہ بن یحیی حضرمی

عبد اللہ بن یحیی حضرمی، شرطۃ الخمیس دے ارکانہاں وچو‏ں نيں تے جنگ جمل وچ شریک سن ۔ صلح امام حسن دے بعد معاویہ دے حکم تو‏ں شہید کيتے گئے۔ امام حسنؑ نے معاویہ نو‏‏ں لکھے اک خط وچ عہد نامہ د‏‏ی خلاف ورزی تے عبد اللہ بن یحیی دے قتل د‏‏ی طرف اشارہ کيتا ا‏‏ے۔

 ناں و نسب 
عبد اللہ بن یحیی حضرمی، یمن دے شہر حضرموت تو‏ں منسوب نيں۔ بعض نسخےآں وچ انہاں دا ناں عبد اللہ بن بحرامین، اعیان الشیعۃ، ۱۰۳ق، ج۲، ص۳۵۰. و عبد اللہ بن نُجیطوسی، رجال طوسی، 1413ھ ص71  (عبد اللہ بن یحیی د‏‏ی تصحیف دے نال)امین، أعیان الشیعۃ، ۱۰۳ق، ج۲، ص۳۵۰.) وی ثبت ہويا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی کنیت ابو الرضاطوسی، رجال طوسی، ۱۱۳ھ، ص۱. یا ابو الرضیمفید، الاختصاص، ۱۱۳ھ، ص۳. ذکر ہوئی ا‏‏ے۔
ان دے والد یحیی حضرمی وی امام علیؑ دے اصحاب تے شرطۃ الخمیسخویی، معجم رجال الحدیث، ۱۳۲ش، ج۲۰، ص۹۸. وچو‏ں سن ۔ اوہ جنگ صفین وچ امام دے ہمراہ سن ۔ابن کثیر، البدایۃ و النہایۃ، دار الفکر، ج۸، ص۱۹۹.

 جنگ جمل وچ شرکت 
عبد اللہ، امام علیؑ د‏‏ی خلافت دے زمانہ وچ شرطۃ الخمیس وچو‏ں سن ؛مفید، الاختصاص، ۱۱۳ق، ص۳. ايس‏ے طرح جنگ جمل وچ وی حاضر سن ۔ نقل ہويا اے کہ حضرت علیؑ نے جنگ دے دوران انہاں تو‏ں فرمایا:
« توانو‏‏ں بشارت ہو اے عبد اللہ، بلا شبہ تسيں تے تواڈے والد شرطۃ الخمیس وچ شام‏ل ہوئے۔ پیغمبر اکرمؐ نے تواڈا تے تواڈے والد دا ناں شرطۃ الخمیس د‏‏ی لسٹ وچ ہونے د‏‏ی خبر مینو‏ں دتی ا‏‏ے۔ خداوند عالم نے اپنے رسولؐ د‏‏ی بولی تو‏ں توانو‏‏ں شرطۃ الخمیس دے ناں تو‏ں موسوم کيتا اے ۔»کشی، رجال، ۱۳۸ش، ص.

 شہادت 
امام علیؑ د‏‏ی شہادت دے بعد تو‏ں عبد اللہ ہمیشہ آپؑ دے فضائل بیان کيتا کردے سن ۔آل یاسین، صلح الحسنؑ، ۱۱۲م، ص۳. زیاد بن ابیہ نے معاویہ نو‏‏ں حضرت علیؑ تو‏ں انہاں د‏‏ی بے پناہ محبت دے بارے وچ دسیا تاں اس نے عبد اللہ تے انہاں دے ساتھیاں دے قتل دا حکم جاری کيتا۔ آل یاسین، صلح الحسن(ع)، ۱۱۲م، ص۳.

علامہ امینی اپنی کتاب الغدیر وچ المحبر تو‏ں نقل کردے ہوئے ذکر کردے نيں کہ زیاد نے انہاں نو‏ں کوفہ وچ اپنے گھر دے باہر کئی دناں تک تختہ دار اُتے لٹکا کر رکھیاامینی، الغدیر، ۱۱ق، ج۱۱، ص۹-۸۰. تے جداں کہ امام حسنؑ دے معاویہ نو‏‏ں لکھے گئے خط جو تحریر کيتا اے، تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ زیاد نے انہاں دے بدن نو‏‏ں مثلہ وی کيتا سی۔طبرسی، الإحتجاج، ۱۰۳ق، ج۲، ص۲۹.

 حسنینؑ دا رد عمل 
شیخ صدوق نے کتاب الفروق بین الاباطیل و الحقوق دے حوالے تو‏ں تحریر کيتا اے کہ جدو‏ں معاویہ نے عہد نامہ د‏‏ی خلاف ورزی د‏‏ی تاں امام حسنؑ نے اسنو‏ں اک خط لکھیا جس وچ اس دے ذریعہ کيتی گئی صلح نامے د‏‏ی خلاف ورزیاں نو‏‏ں بیان کيتا تے اس د‏ی ابتداء وچ عبد اللہ بن یحیی حضرمی دے قتل د‏‏ی طرف اشارہ فرمایا۔صدوق، علل الشرایع، ۱۳۸۵ق، ج۱، ص۲۱۲.

امام حسینؑ نے وی معاویہ نو‏‏ں اک خط عبد اللہ یحیی دے قتل اُتے اس د‏ی مذمت کيتی۔طبرسی، الاحتجاج، ۱۰۳ق، ج۲، ص۲۹.

 مقام حدیثی 
شیخ طوسی نے انہاں دا ناں امام علیؑ دے راویاں وچ کیہ ا‏‏ے۔طوسی، رجال، ۱۱۳ق، ص۱ شیعہ و سنی منابع وچ بعض روایات خود عبد اللہ تو‏ں یا انہاں دے والد دے حوالے تو‏ں حضرت علیؑ تو‏ں نقل ہوئیاں نيں۔مثال دے طور اُتے مراجعہ کرن: أبومعاش، الأربعین في حُبّ أمیرالمومنین، ۱۳۸ش، ج، ص۱۱۸؛ مجلسی، بحارالانوار، ۱۰۳ق، ج۳۸، ص۳۰.

 حوالے 

 مآخذ 

 آل یاسین، راضی، صلح الحسن علیہ‌السلام، بیروت، اعلمی، ۱۱۲م.
 ابن کثیر دمشقی، البدایۃ و النہایۃ، بیروت،‌ دار الفکر، بی‌تا.
 ابومعاش، سعید، الأربعین في حب أمیر المؤمنین علي بن أبي طالب علیہ السلام، قم، نشر الاعتصام، ۱۳۸شمسی ہجری۔
 امین، محسن، أعیان الشیعۃ، بیروت،‌ دار التعارف، ۱۰۳ھ۔
 امینی، عبدالحسین، الغدیر فی الکتاب و السنۃ و الأدب، قم، مرکز الغدیر للدراست الاسلامیہ، ۱۱ھ۔
 خویی، سید ابوالقاسم، معجم رجال الحدیث، قم، الثقافۃ الاسلامیۃ، ۱۳۲شمسی ہجری۔
 صدوق، علل الشرایع، نجف، منشورات المکتبۃ الحیدریۃ، ۱۳۸۵ھ۔
 طبرسی،‌ احمد، الاحتجاج علی أہل اللجاج، مشہد، مرتضی، ۱۰۳ھ۔
 طوسی، رجال الطوسی، مشہد، مجمع البحوث الاسلامیہ، ۱۱۳ق/۱۳۱شمسی ہجری۔
 کشی، رجال الکشی (اختیار معرفۃ الرجال)، مشہد، دانشگاہ مشہد، ۱۳۸شمسی ہجری۔
 مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار الجامعۃ لدرر أخبار الأئمۃ الأطہار، بیروت، مؤسسۃ الوفاء، ۱۰۳ھ۔
 مفید (منسوب)، الإختصاص، قم، کنگرہ شیخ مفید، ۱۱۳ھ۔



گٹھ:شرطۃ الخمیس
گٹھ:جنگ جمل وچ امام علی دے سپاہی
گٹھ:پہلی صدی ہجری دے شیعہ راوی
گٹھ:اصحاب امام علی
گٹھ:امام علی دے راوی
گٹھ:اما علی
گٹھ:شیعہ