قیام حسینی دا خط الوقت

قیام حسینی دا خط الوقت حسین بن علی تو‏ں بیعت دے مطالبہ دے بعد قافلہ حسینی د‏‏ی مدینہ تو‏ں روانگی تو‏ں شروع ہو ک‏ے قافلہ حسینی د‏‏ی واپس مدینہ آمد تک دے واقعات دا تسلسل زمانی ا‏‏ے۔
 سنہ 60 ھ 

 تریخ  واقعہ 15 رجب معاویہ بن ابی سفیان د‏‏ی موت۔شیخ مفید، الارشاد، ج2، ص32۔ 28 رجب سنہ 60 (ہفتہ د‏‏ی شب) حسین بن علی د‏‏ی حج د‏‏ی ادائیگی دے لئی مدینہ تو‏ں مکہ روانگی۔شیخ مفید، الارشاد، ج2، ص34۔ 3 شعبان (شب جمعہ) حسین بن علی دا مکہ وچ داخلہ۔شیخ مفید، الارشاد، ج2، ص35۔ 10 رمضان  عبد اللہ بن مسمع ہمدانی تے عبد اللہ بن وال دے توسط تو‏ں حسین بن علی دے لئی کوفیاں دے پہلے خطوط د‏‏ی وصولی۔شیخ مفید، الارشاد، ج2، ص37۔ 12 رمضان  قیس بن مُسْہِر صَیداوی، عبد الرحمٰن بن عبد اللہ ارحبی تے عمارہ بن عبد سلولی دے توسط تو‏ں حسین بن علی نو‏‏ں 150 خطوط د‏‏ی وصولی۔شیخ مفید، الارشاد، ج2، ص37ـ 38۔ 14 رمضان  ہانی بن ہانی سبیعی تے سعید بن عبد اللہ حنفی دے توسط تو‏ں کوفہ دے عمائدین دے خطوط د‏‏ی وصولی۔شیخ مفید، الارشاد، ج2، ص38۔ 15 رمضان  مسلم بن عقیل د‏‏ی مکہ تو‏ں ایلچی دے فرض د‏‏ی انجام دہی دے لئی کوفہ د‏‏ی جانب روانگی۔مسعودی، مروج الذہب، ج3، ص65۔ 5 شوال  مسلم بن عقیل دا کوفہ وچ داخلہ۔ 8 ذوالحجہ (منگل)  حسین بن علی د‏‏ی حج نو‏‏ں عمرہ وچ بدل ک‏ے مکہ تو‏ں روانگی۔ 8 ذوالحجہ کوفہ وچ مسلم بن عقیل دا قیام۔شیخ مفید، الارشاد، ج2، ص66۔ 9 ذوالحجہ مسلم بن عقیل د‏‏ی شہادت۔ابن کثیر، البدایہ و النهایہ، ج8، ص171۔

 سنہ 61 ه‍ 
 تریخ  واقعہ 2 محرم حسین بن علی دا کربلائے معلی وچ داخلہ۔مفید، الارشاد، ج2، ص84۔ 3 محرم عمر بن سعد بن ابی وقاص د‏‏ی 4000 نفری لشک‏ر ک‏ے نال کربلائے معلی آمد۔شیخ مفید، الارشاد، ج2، ص84۔ 6 محرم حبیب بن مظاہر اسدی د‏‏ی قبیلۂ بنی اسد تو‏ں حسین بن علی دے لئی نصرت د‏‏ی درخواست تے اس دعوت اُتے انہاں دا انکار۔ابن اعثم، کتاب الفتوح، ج5، ص90ـ91۔ 7 محرم حسین بن علی تے اصحاب و انصار اُتے پانی د‏‏ی بندش۔شیخ مفید، الارشاد، ج2، ص86۔ 9 محرم تاسوعہ تے کربلائے معلی وچ شمر بن ذی الجوشن د‏‏ی آمد۔ابن سعد، ترجمہ الحسین و مقتلہ، ص179۔ 9 محرم عمر بن سعد دا امام علیہ السلام نو‏‏ں اعلان جنگ تے آپ (ع) د‏‏ی طرف تو‏ں مہلت د‏‏ی درخواست۔شیخ مفید، الارشاد، ج2، ص89.۔ 10 محرم واقعہ عاشورہ تے شہادت حسین بن علی تے اہل بیت و اصحاب د‏‏ی شہادت۔ 11 محرم اسیران اہل بیت(ع) د‏‏ی کوفہ روانگی۔شیخ مفید، الارشاد، ج2، ص114 ۔ 11 محرم غاضریہ دے قبیلہ بنی اسد دے ہتھو‏ں شہدائے كربلا د‏‏ی تدفین۔ابن کثیر، الارشاد، ج 8، ص205۔ 1 صفر اہل بیت تے حسین بن علی دے سر مبارک دا شام وچ داخلہ۔۔۔ابوریحان محمد بن احمد بیرونی خوارزمی، آلاثار الباقیہ عن القرون الخالیہ، ص31۔البتہ کچھ مآخذ وچ اہل بیت دے داخلہ شام د‏‏ی تریخ 16 ربیع الاول بیان کيتی گئی اے: دیکھو: (عماد الدین حسن بن علی طبری، کامل بہائی (الکامل البہائی فی السقیفہ)، ج2، ص293)۔ 20 صفر اربعین حسینی تے اہل بیت دا کوفہ وچ دوبارہ آمد۔بیرونی، اوہی مآخذ، ص331۔ 20 صفر اہل البیت د‏‏ی شام تو‏ں مدینہ روانگی (بعض اقوال دے مطابق)۔۔شیخ مفید، مسارّ الشیعہ، ص46۔

 ہور ویکھو 
 حسین بن علی
 پاکستان وچ شیعیت
 حسینی سفر، مدینہ تو‏ں کربلا تک
 واقعہ کربلا
 واقعہ کربلا دے اعداد و شمار
 محرم الحرام دے واقعات
 چہلم حسینی
 کربلا
 اہل بیت
 عاشورہ
 تاسوعہ
 عباس بن علی
 زینب بنت علی

 حواشی 

 مآخذ 
 ابن اعثم، کتاب الفتوح، تحقیق علی شیری، بیروت، دارالاضواء، 1411 ھ ۔
 ابن سعد، «ترجمہ الحسین و مقتلہ»، تحقیق سید عبد العزیز طباطبائی، فصلنامہ تراثنا، سال سوم، شمارہ 10، 1408 ھ ۔
 ابن کثیر دمشقی، ابوالفداء اسماعیل، البدایہ و النہایہ، تحقیق علی شیری، بیروت، داراحیاء التراث العربی، 1408ھ ۔
 بیرونی خوارزمی، ابوریحان محمد بن احمد، الآثار الباقیہ عن القرون الخالیہ، بیروت، دارصادر، [بے تریخ]۔
 شیخ مفید، الارشاد فی معرفہ حجج اللہ علی العباد، تحقیق مؤسسہ آل البیت لاحیاء التراث، قم، دارالمفید، 1413 ھ ۔
 شیخ مفید، مسارّ الشیعہ، (چاپ شدہ در جلد 7 مؤلفات شیخ مفید)، تحقیق مہدی نجف، چاپ دوم: بیروت، دارالمفید، 1414ھ ۔
 طبری، عماد الدین حسن بن علی، کامل بہائی (الکامل البہائی فی السقیفہ)، تہران، مکتبہ المصطفوی، [بے تریخ]۔
 مسعودی، مروج الذہب و معادن الجوہر، تحقیق سعید محمد لحّام، بیروت، دارالفکر، 1421 ھ ۔

 باہرلے جوڑ 
 عاشورا در آئینہ آمار و ارقام  مجلہ تریخ در آئینہ پژوهش دے مضمون تو‏ں لیا۔

گٹھ:حسین ابن علی