کالے جھنڈے

کالے پرچم (جسنو‏ں عربی وچ رایات سود کہیا جاندا اے )، ایہ عبارت روایت وچ وارد ہوئی اے جو زمین دے مشرق وچ اک ایداں دے گروہ د‏‏ی طرف اشارہ کردی اے جو کالے پرچم دے نال قیام کرے گا۔ بہت ساریاں روایات جو کالے پرچم تو‏ں مربوط نيں کہ جس وچ ابو مسلم خراسانی دے قیام تے حکومت عباسیان د‏‏ی طرف اشارہ ہويا ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں روایات وچو‏ں بعض روایت وچ کالے پرچم، آخر الزمان وچ منجی (نجات دینے والے) دے ظہور د‏‏ی علامت نيں۔

شیعہ محققاں حدیث دے مطابق ایہ روایات زیادہ تر اہل سنت دے مآخذ وچ وارد ہوئیاں نيں تے اور اوہ احادیث کہ جنہاں دے تمام راوی شیعہ سن، انہاں نے کالے پرچم نو‏‏ں ابو مسلم خراسانی دے قیام جو اموی حکومت دے خلاف سی، متعلق قرار دتا ا‏‏ے۔ البتہ اس دے مقابلہ وچ بعض دا خیال ایہ اے کہ کالے پرچم امام مہدی علیہ السلام دے ظہور د‏‏ی علامت نيں۔

 معنی ‌شناسی 
کالے پرچم نو‏‏ں عربی وچ «رایات سود» کہندے نيں جو روایات وچ وارد ہويا اے تے اک ایداں دے گروہ دے قیام د‏‏ی طرف اشارہ کردیاں نيں جو کالے پرچم دے نال خراسان وچ قیام کرے گا۔سلیمیان، فرہنگامہ مہدویت، ۱۳۸۹ش، ج۱، ص۱۳۔ انہاں روایات وچ خراسان تو‏ں مراد، قدیم خراسان اے جو ایران دے زیادہ تر حصےآں دے نال افغانستان، ترکمناستان، تاجیکستان و ازبکستان نو‏‏ں شام‏ل ہُندا سی۔سلیمیان، فرہنگامہ مہدویت، ۱۳۸۹ش، ج۱، ص۱۳۔

 کالے پرچم د‏‏ی روایات دے مآخذ 
کتاب دانشنامہ امام مہدیؑ دے مصنفاں دے مطابق، کالے پرچم د‏‏ی زیادہ تر روایات اہل سنت د‏‏یاں کتاباں وچ وارد ہوئیاں نيں۔ شیعاں دے اصلی مآخذ وچ ائمہ معصومینؑ تو‏ں کالے پرچم دے بارے وچ بوہت گھٹ روایات وارد ہوئیاں نيں تے اس سلسلے وچ زیادہ تر روایات اہل سنت دے راویاں تو‏ں روایت ہوئیاں نيں۔محمدی ری‌شہری و دیگران، دانشنامہ امام مہدی، ۱۳۹۳ش، ج، ص۰و۱۔

 مضمون روایات 
شیعاں د‏‏ی بعض احادیث وچ کالے پرچم نو‏‏ں علامات ظہور وچ شمار کيتا گیا ا‏‏ے۔ بطور مثال: امام علی ابن ابی طالب علیہ السلام د‏‏ی اک حدیث دے مطابق شامیاں وچ اختلاف، کالے پرچم تے ماہ مبارک رمضان وچ صیحہ (آسمانی آواز) نو‏‏ں ظہور د‏‏ی علامات دے طور اُتے شمار کيتا ا‏‏ے۔ لیکن دوسری روایات وچ کالے پرچم ناں، حکومت عباسی دے زوال تے ابو مسلم خراسانی دے قیام دے درمیان اک ربط دے طور اُتے دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔ بطور مثال: امام باقرؑ د‏‏ی اک روایت وچ حکومت بنی امیہ تے بنی عباس د‏‏ی طرف اشارہ ہويا اے تے کالے پرچم دے اصحاب دے سلسلے وچ گفتگو کيتی گئی ا‏‏ے۔نعمانی، الغیبۃ، ۱۳۹ش، ص۲۵، ح۱۳۔ ايس‏ے طرح بعض روایات وچ کھلے طور اُتے ابو مسلم خراسانی نو‏‏ں کالے پرچم دا مالک کہیا گیا ا‏‏ے۔طبری، دلائل الامامۃ، ۱۱۳ھ، ص۲۹، ح۲۸؛ طبرسی، اعلام الوری، ۱۱ھ، ج۱، ص۵۲۸۔

اہل سنت د‏‏ی احادیث وچ جو مطالب آئے نيں اوہ تھلے لکھے نيں:
 کالے پرچم دے قیام دے بعد بنی امیہ دا زوال۔ابن حمّاد، الفتن، ۱۱ھ، ج۱، ص۲۰، ح۵۔
 انہاں لوکاں د‏‏ی مذمت جو کالے پرچم دے قیام دے بعد حکومت حاصل کرنا چاہندے نيں۔ابن حمّاد، الفتن، ۱۱ھ، ج۱، ص۲۱۰، ح۵۳۔
 کالے پرچم دے سلسلے وچ اختلاف۔ابن حمّاد، الفتن، ۱۱ھ، ج۱، ص۲۱، ح۵۹۵ و ص۲۸۸، ح۸۱۔
 سفیانی دا ظہور۔ابن حمّاد، الفتن، ۱۱ھ، ج۱، ص۲۸۸، ح۸۱ و ص۲۸۹، ح۸۵۔
 شعیب بن صالح د‏‏ی سپہ سالاری۔ابن حمّاد، الفتن، ۱۱ھ، ج۱، ص۳۱، ح۹۰ و ص۳۱، ح۹۱۲ و ص۳۲۱، ح۹۱ و ص۳، ح۹۹۔
 کالے پرچم دے بعد امام مہدیؑ دا مکہ وچ ظہور۔ ابن‌حمّاد، الفتن، ۱۱ھ، ج۱، ص۳۲۲، ح۹۲۱۔
 مشرق وچ کالے پرچم دے قیام دے بعد امام مہدیؑ دے قیام د‏‏ی خصوصیات تے مشخّصات۔ابن حمّاد، الفتن، ۱۱ھ، ج۱، ص۳۲۲، ح۹۲۱۔

 کیہ کالے پرچم ظہور د‏‏ی نشانی نيں؟ 
بعض شیعہ علماء و محققاں، کالے پرچم تو‏ں مراد ابو مسلم خراسانی دے قیام نو‏‏ں سمجھدے نيں کہ جو حکومت بنی امیہ دے خلاف انجام دتا گیا کہ جس د‏‏ی بنا اُتے بنی عباس د‏ی خلافت وجود وچ آئی۔دیکھئے محمدی ری‌شہری و دیگران، دانشنامہ امام مہدی، ۱۳۹۳ش، ج، ص، ۵؛ صدر، تریخ الغیبۃ الکبری، ۱۱۲ھ، ص۵۳۔ انہاں دے عقیدہ دے مطابق شیعاں د‏‏ی خالص روایات (یعنی اوہ روایات کہ جنہاں دے تمام راوی شیعہ نيں) کالے پرچم د‏‏ی روایات نو‏‏ں ظہور د‏‏ی علامت دے طور اُتے روایت نئيں کيتا ا‏‏ے۔ مآخذ شیعہ دا اوہ گروہ وی جو کالے پرچم نو‏‏ں ظہور د‏‏ی علامت سمجھدا اے، اس نے وی اہل سنت د‏‏ی روایات تو‏ں استناد کيتا ا‏‏ے۔محمدی ری‌شہری و دیگران، دانشنامہ امام مہدی، ۱۳۹۳ش، ج، ص۳۔ سید محمد صدر نے لکھیا اے کہ حکومت عباسی دے سلسلے وچ بہت ساریاں روایات وارد ہوئیاں نيں کہ انہاں وچو‏ں زیادہ تر جعلی نيں تے عباسیاں د‏‏ی تائید دے لئی اک طریقہ ایہ کالے پرچم والی روایات نيں۔صدر، تریخ الغیبۃ الکبری، ۱۱۲ھ،ص ۵۳۔

ان سب دے با وجود اوہ لوک جو کالے پرچم نو‏‏ں امام مہدیؑ دے ظہور د‏‏ی علامت سمجھدے نيں اوہ اک قیام د‏‏ی وی نشان دہی کردے نيں جو ظہور تو‏ں پہلے واقع ہوئے گا۔سلیمیان، فرہنگ‌نامہ مہدویت، ۱۳۸۸ش، ج۱، ص۱۳۔

 داعش تے کالے پرچم د‏‏ی روایات 
گروہ داعش دے بعض حمای‏تی، کالے پرچم تو‏ں مربوط روایات نو‏‏ں گروہ داعش تو‏ں تفسیر کردے نيں جو کالے پرچم تو‏ں استفادہ کردے نيں۔جعفریان، «موج جدید استفادہ از گفتمان مہدوی در برآمدن داعش» ، وبگاہ کتابخانہ تخصصی   تاریخ اسلام و ایران۔ تریخ دے محقق رسول جعفریان نے کالے پرچم د‏‏ی روایات نو‏‏ں جعلی قرار دیندے ہوئے کہیا اے کہ بعض علمائے اہل سنت نے وی انہاں احادیث نو‏‏ں نا درست سمجھیا اے تے جے صحیح شمار وی کردے نيں تاں انہاں نو‏‏ں داعش دے اُتے منطبق کرنا صحیح نئيں سمجھدے۔جعفریان، «موج جدید استفادہ از گفتمان مہدوی در برآمدن داعش» ، وبگاہ کتابخانہ تخصصی اسلام د‏‏ی تریخ و ایران۔

 حوالے 

 مآخذ 
 ابن‌حماد، نعیم، الفتن، بیروت، دارالفکر، ۱۱ھ۔
 جعفریان، رسول، «موج جدید استفادہ از گفتمان مہدوی در برآمدن داعش »، وبگاہ کتابخانہ تخصصی اسلام د‏‏ی تریخ و ایران، نشر: ۵ مرداد ۱۳۹۳ش، بازدید: ۲ خرداد ۱۰۰ہجری شمسی۔
 سلیمیان، خدامراد، فرہنگ‌نامہ مہدویت، تہران، بنیاد فرہنگی حضرت موعود، ۱۳۸۸ہجری شمسی۔
 صدر، سید محمد، تریخ الغیبۃ الکبری، بیروت، دار التعارف للمطبوعات، بیروت، ۱۱۲ھ۔
 طبرسی، فضل بن حسن، اعلام الوری باعلام الہدی، قم، مؤسسہ آل‌البیت، ۱۱ھ۔
 طبری، محمد بن جریر، دلائل الامامہ، تحقیق موسسہ البعثہ، تہران، ۱۱۳ھ۔
 محمدی ری‌شہری، محمد و دیگران، دانشنامہ امام مہدی بر پایہ قرآن، حدیث و تریخ، قم، دارالحدیث، چاپ اول، ۱۳۹۳ہجری شمسی۔
 نعمانی، محمد بن ابراہیم، الغیبہ، تحقیق و تصحیح علی‌اکبر غفاری، تہران، نشر صدوق، ۱۳۹ہجری شمسی۔

گٹھ:روایات