پیشے

انسانی معاشرے وچ وکھ وکھ قِسماں دے دھندے، پیشے تے کاروبار ہُندے نیں۔ ہَر دھندے یا پیشے دا خاص نام ہُندا اے ۔ ایہ پیشے یا روزگار علمی وی ہُندے نیں تے صنعت و حرفت دے متعلق وی ہُندے نیں ۔ عِلمی پیشے اختیار کرن توں پہلاں مخصوص تعلیم گاہاں وچ استاداں کوݪوں تعلیم لیݨی پیندی اے ۔ انڈسٹری یا صنعت و حرفت دے پیشےآں واسطے اس فن دے ماہرین کولوں تربیئت لیݨی پیندی اے ۔
ذیل وچ اوہناں پیشےآں تے تعھندےآں دی فہرست درج اے جیہڑے انسانی سماج تے خصوصن پنجاب وچ رائج نیں ۔

 تیاری مکانات 
 راج
 خیمہ و چھتر سازی
 چھپر بندی و کھپریلی
 آراکشی
 نجاری
 سنگ تراشی
 پتھارا
 چونا تے سیمنٹ سازی
 بیلداری
 بندھانی

 تہذیب و آرائش عمارات 
 رنگ ساز
 آرائش ساز
 چلمن ساز
 خرادیا
 سلاوٹ تے کھٹ بنا
 فراشی
 مشعلچی
 آب براری
 خاکروب

 تیاری لباس 
 اونٹائی و دھنائی
 کتائی سوت
 تیاری اون
 سلائی بٹائی (ریشم)
 دھلائی پارچہ
 رنگائی و لیلاری
 پارچا بافی
 شال و کمبل بافی
 دری بافی
 قالین بافی
 سوئی سازی
 سلائی (خیاطی)
 رفو گری
 جولاہا

 تزئین لباس 
 درزی
 للاری
 رفو گری
 اتو کاری
 چھیپ کاری
 سوزن کاری (کڑاہت)
 کندلا کشی
 تار کشی
 دبکئی
 بٹئی
 سلما سازی
 زر بافی (گوٹا سازی)
 زر دوزی

 تیاری جُتی
 رنگائی چرم
 جوتا سازی
 کُھسا سازی

 ظروف سازی 
 ظروف سازی
 ٹوکری سازی
 کمہاری
 کپا سازی
 ڈھلئی کاری
 ٹھٹیرا گری

 ملمع کاری 
 ورق یا پنی سازی
 کوفت کاری
 قلعی گری
 جلا کاری

 خوراکی پیشے 
 مچھیرا
 چڑیمار
 شکاری
 قصائی
 گھوسی
 تیلی
 ایندھن برار
 دوجھی

 تیاری خوراک 
 بھاڑ بھونجا
 نان بائی
 رکابدار
 باورچی 
 چاڑھا

 تکلفات خوراک 
 تلنہار
 کھٹومر تے اچار ساز
 کھنسار (شکر ساز)
 حلوائی
 کبابچی

 سنگھار 
 سنیارا
 نیاری
 منیار
 چتائی کار
 مرصع کار
 نگینہ گر
 بندھائی
 جڑائی و مینا کار
 پٹوہ گری (علاقہ بندی)
 منہیاری
 متعلقات سنگھار و سہاگ
 کن بدھائی
 آئینہ سازی
 کنگھی سازی
 اصلاح سازی
 نائی
 پھلیری
 پنواڑی
 مغلائی گری

 فنون لطیفہ 
 مراسی
 باجے سازی
 سازندہ
 نقاش
 مصور
 مہر کنی
 صحافی
 کسابت، طباعت و صحافت
 قلم سازی
 روشنائی سازی
 کاغذ سازی
 محرری
 خوش نویس
 کاپی نویسی
 چھپائی (طباعت)
 جلد ساز

 سواری 
 ٹانگا واݨ
 گُھڑ سوار
 زین ساز
 بیل بان
 نعل بندی
 شتر بان
 ہاتھی بان

 بار برداری 
 گاڑی بان
 حمال

 کشتی رانی 
 تیراکی
 غوطہ خور
 ملاح ، مانجھی (کشتی بانی)

 متفرق 
 لوہار
 کمھار
 ترکھاݨ
 دھاتچی
 جوگی
 اداکار
 دائی
 جوگی
 پینجا
 راہک
 آجڑی
 سلوتری
 مالی

گٹھ:پیشے
گٹھ:کامے