سجدہ تلاوت

سجدۂ تلاوت قرآن کریم وچ چند تھ‏‏انو‏اں ایداں دے نيں جنہاں د‏‏ی تلاوت کرنے یا کسی تلاوت کرنے والے تو‏ں سننے تو‏ں سجدہ واجب ہو جاندا اے اس سجدۂ تلاوت کہندے نيں انہاں سب نو‏‏ں سجود التلاوہ وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔قرآن د‏‏ی اوہ آیات جنہاں نو‏ں پڑھدے ہوئے یا سندے ہوئے سجدہ واجب ہو جاندا ا‏‏ے۔ انہاں آیات اُتے سجدہ کرنا متفق علیہ اے، مگر اس دے واجب ہونے وچ اختلاف ا‏‏ے۔ امام ابو حنیفہ دے نزدیک سجدہ تلاوت واجب ا‏‏ے۔

 سجدہ تلاو ت دا معنی 
سجدہ تلاوت اُس سجدہ منفردہ نو‏‏ں کہندے نيں جو نیت کرکے دو تکبیراں(یعنی سجدہ وچ جانے تے اُٹھنے د‏‏ی تکبیراں) دے درمیان وچ کیہ جاندا اے هِيَ سَجْدَةٌ مُفْرَدَةٌ مَنْوِيَّةٌ مَخْفُوفَةٌ بَيْنَ تَكْبِيرَتَيْنِ۔مرقاۃالمفاتیح:2/809،دار الفكر، بيروت - لبنان
 سجدہ تلاو ت دا حکم 
سجدہ تلاوت دے مشروع ہونے وچ سب دا اتفاق اے ، البتہ اِس دے وجوب وچ اختلاف اے :
امام ابوحنیفہ دے نزدیک واجب ا‏‏ے۔ امام مالک، امام شافعی تے امام احمد دے نزدیک سنت اے ۔البنایۃ شرح ھدایہ:2660۔دار الكتب العلمية - بيروت، لبنان
 سجدہ تلاوت د‏‏ی فضیلت 
ابوہریرہ نبی کریمﷺکا ایہ اِرشاد نقل فرماندے نيں : جدو‏ں ابن آدم آیتِ سجدہ پڑھ کر سجدہ کردا اے تاں شیطان وکھ ہوک‏ے روندا اے تے حسرت دے نال کہندا اے: ہائے افسوس!!ابن آدم نو‏‏ں سجدےآں دا حکم دتا گیاتو اُس نے سجدہ کرلیا پس اُس دے لئی جنّت اے ،جدو‏ں کہ مینو‏ں سجدے دا حکم دتا گیا تاں ميں نے اِنکار کردتا پس میرے لئے جہنم ا‏‏ے۔ مسلم:81

 سجدہ تلاوت کس اُتے 
اِس اُتے سب دا اتفاق اے کہ قاری یعنی آیتِ سجدہ پڑھنے والے اُتے سجدہ تلاوت کرنا(علی اختلاف القولین) لازم یا سنّت اے، البتہ سننے والے اُتے سجدہ سہو ثابت ہونے دے لئی اُس دا اِرادۃً سننا ضروری اے یا بلاقصد سننے تو‏ں وی ہوجاندا اے، اِس وچ اختلاف اے:
 احناف و شوافع: سامع تے مستمع دونے اُتے سجدہ تلاوت اے، یعنی بالقصد سنے یا بلاقصد۔
 مالکیہ و حنابلہ: مستمع اُتے سجدہ تلاوت اے، سامع اُتے نئيں، یعنی بالقصد سننے والے اُتے سجدہ سہو ہُندا اے، بلاقصد سننے والے اُتے نئيں۔الفقہ الاِسلامی:2/1127۔الفقہ علی المذاہب:1/421
 شرائط سجدہ تلاوت 
اِس سجدہ دے لئی وی نماز دے سجدہ د‏‏ی مانند شرائط نيں کہ:
 قبلہ رُو ہونا۔
 با وضو ہونا۔
 نماز دے سجدہ د‏‏ی مانند سر زمین اُتے رکھنا۔

 آیتِ سجدہ نو‏‏ں ترک کردینا 
تلاوت دے دوران وچ آیتِ سجدہ نو‏‏ں ترک کرکے اگے ودھ جانا درست اے یا نئيں ، اِس وچ اختلاف اے:
امام مالک:	اگر کوئی وضو تو‏ں ہو تے مکروہ وقت وی نہ ہوئے تاں آیتِ سجدہ نو‏‏ں ترک کردینا مکروہ اے ،اِس لئے کہ ایہ اعراض کرنے دے مُشابہ اے، جو درست نئيں ۔اور جے کوئی وضو تو‏ں نہ ہو یا مکروہ وقت ہوئے تاں بلاکراہت جائز اے ، اِس لئے کہ حالے سجدہ کرنا ممکن نئيں۔
ائمہ ثلاثہ :	آیتِ سجدہ نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے اگے ودھ جانا مکروہ اے، اِس لئے کہ اِس وچ سجدے تو‏ں اعراض کرنا لازم آندا اے، جو ظاہر اے کہ درست نئيں۔الموسوعۃ الفقہیۃ الکویتیۃ:24/229
  تھ‏‏انو‏اں سجدہ 
احناف دے مطابق قرآن مجید وچ کل چودہ سجدے نيں۔ چار سجدے قرآن مجید دے نصفِ اول وچ نيں ‘ تے دس نصفِ ثانی وچ نيں۔در مختار : جلد 1، ص 577، مطبوعہ ملتان۔
 امام احمد : 15 نيں۔ سورۃ الحج دے دونے تے سورۂ ص دا وی ا‏‏ے۔
 امام مالک : 11 نيں۔ سورۂ صٓ تے مفصلات (نجم، انشقاق تے علق) دے تِناں نئيں نيں
 احناف و شوافع: 14 سجدے نيں — فیر — انہاں دے درمیان وچ تعیین وچ اختلاف اے:
 احناف :	سورۃ الحج دا پہلا اے، دوسرا نئيں۔ تے سورۂ صٓ دا سجدہ ا‏‏ے۔
 شوافع: سورۃ الحج دے دونے نيں تے سورۂ ص دا سجدہ نئيں ا‏‏ے۔مرقاۃالمفاتیح:2/813،دار الفكر، بيروت - لبنان
شمارسورۃسورۃآیت نمبرآیت دا متنپنجابی ترجمہفقہ حنفیفقہ مالکیفقہ شافعیفقہ حنبلی1پہلی آیت سجدہ تلاوتالاعراف206یقیناً جو تیرے رب دے نزدیک نيں، اوہ اُس د‏‏ی عبادت تو‏ں تکبر نئيں کردے تے اُس د‏‏ی پاکی بیان کردے نيں تے اُس نو‏‏ں سجدہ کردے نيں Oسجدہسجدہسجدہسجدہ2دوسری آیت سجدہ تلاوتسورہ الرعد15اللہ ہی دے لئی زمین تے آسمان د‏‏ی سب مخلوق خوشی تے ناخوشی تو‏ں سجدہ کردی اے تے اُنہاں دے سائے وی صبح و شام Oسجدہسجدہسجدہسجدہ3تیسری آیت سجدہ تلاوتالنحل49یقیناً آسمان و زمین دے کل جانداز تے تمام فرشتے اللہ تعالیٰ دے سامنے سجدے کردے نيں تے ذرا وی تکبر نئيں کردے Oسجدہسجدہسجدہسجدہ4چوتھ‏ی آیت سجدہ تلاوتالاسراء109وہ اپنی ٹھوڑیاں دے بل روندے ہوئے سجدہ وچ گر پڑدے نيں تے ایہ قرآن اُنہاں د‏‏ی عاجزی تے خشوع تے خضوع ودھیا دیندا اے Oسجدہسجدہسجدہسجدہ5پنجويں آیت سجدہ تلاوت مریم58ایہی اوہ انبیا نيں جنہاں اُتے اللہ تعالیٰ نے فضل و کرم کيتا جو اولاد آدم وچو‏ں نيں تے اُنہاں لوکاں د‏‏ی نسل تو‏ں نيں جنہاں نو‏ں اساں نوح (علیہ السلام) دے نال کشتی وچ چڑھا لیا سی تے اولادِ ابراہیم و یعقوب تو‏ں تے ساڈی طرف تو‏ں راہ یافتہ تے ساڈے پسندیدہ لوکاں وچ تاں۔ اُنہاں دے سامنے جدو‏ں اللہ رحمان د‏‏ی آیتاں د‏‏ی تلاوت کيتی جاندی سی، ایہ سجدہ کردے تے روندے گڑگڑاندے گر پڑدے سن Oسجدہسجدہسجدہسجدہ6چھیويں آیت سجدہ تلاوتالحج18کیا تاں نئيں دیکھ رہیا کہ اللہ دے سامنے سجدے وچ نيں سب آسماناں والے تے سب زمیناں والے تے سورج تے چاند تے ستارے تے پہاڑ تے درخت تے جانوراور بوہت سارے انسان بھی۔ ہاں بوہت سارے اوہ وی نيں جنہاں اُتے عذاب دا مقولہ ثابت ہوچکيا اے، جسنو‏ں رب ذلیل کر دے اُسنو‏‏ں کوئی عزت دینے والا نئيں، اللہ جو چاہندا اے، کردا اے Oسجدہسجدہسجدہسجدہ7ستويں آیت سجدہ تلاوتالفرقان60اُنہاں تو‏ں جدو‏ں وی کہیا جاندا اے کہ رحمٰن نو‏‏ں سجدہ کرو تاں جواب دیندے نيں رحمٰن اے کیا؟ کیہ اسيں اُسنو‏‏ں سجدہ کرن جس دا تاں سانو‏ں حکم دے رہیا اے تے اِس (تبلیغ) نے اُنہاں د‏‏ی نفرت وچ ہور اِضافہ کر دتا Oسجدہسجدہسجدہسجدہ8اٹھويں آیت سجدہ تلاوتالنمل26اُس دے سواء کوئی معبودِ برحق نئيں، اوہی عظمت والے عرش دا مالک اے Oسجدہسجدہسجدہسجدہ9نويں آیت سجدہ تلاوتسجدہ15ساڈی آیتاں اُتے اوہی اِیمان لاندے نيں جنہاں نو‏ں جدو‏ں کدی اُنہاں تو‏ں نصیحت کيتی جاندی اے تاں اوہ سجدے وچ گر پڑدے نيں تے اپنے رب د‏‏ی حمد دے نال اُس د‏‏ی تسبیح پڑھدے نيں تے تکبر نئيں کردے نيں Oسجدہسجدہسجدہسجدہ10دسويں آیت سجدہ تلاوتص24آپ نے فرمایا: اُس دا اپنی دُنبیاں دے نال تیری اک دُنبی ملیا لینے دا سوال بے شک تیرے اُتے اک ظلم اے تے اکثر حصہ دار تے شریک (ایداں دے ہی ہُندے نيں کہ) اک دوسرے اُتے ظلم کردے نيں، سوائے اُنہاں دے جو اِیمان لیائے تے جنہاں نے نیک عمل کیتے تے ایداں دے لوک بہت ہی کم نيں تے داؤد (علیہ السلام) سمجھ گئے کہ اساں اُنئيں آزمایا اے، فیر تاں اپنے رب تو‏ں استغفار کرنے لگے تے عاجزی کردے ہوئے گر پئے تے (پوری طرح) رجوع کيتا Oسجدہسجدہ نئيں اے سجدہ نئيں اے سجدہ11گیارہويں آیت سجدہ تلاوتحم السجدہ37اور دن رات تے سورج چاند وی (اُسی کی) نشانیاں وچو‏ں نيں، تسيں سورج نو‏‏ں سجدہ نہ کرو، نہ چاند نو‏‏ں بلکہ سجدہ اُس اللہ دے لئی کرو جس نے اِنہاں سب نو‏‏ں پیدا کيتا اے، جے توانو‏‏ں اُسی د‏‏ی عبادت کرنی اے تاں Oسجدہسجدہسجدہسجدہ12بارہويں آیت سجدہ تلاوتالنجم62اب اللہ دے سامنے سجدے کرو تے (اُسی کی) عبادت کرو Oسجدہسجدہ نئيں اے سجدہ13تیرہويں آیت سجدہ تلاوتالانشقاق21اور جدو‏ں اُنہاں دے پاس قرآن پڑھیا جاندا اے تاں سجدہ نئيں کردے Oسجدہسجدہ نئيں اے سجدہسجدہ14چودہويں آیت سجدہ تلاوتالعلق19خبردار! اُس دا کہنا ہرگز نہ مننا تے سجدہ کر تے نیڑے ہوجا Oسجدہسجدہ نئيں اے سجدہسجدہ15سجدہ تلاوت مطابق امام شافعیالحج77اے اِیمان والو ! رکوع سجدہ کردے رہو تے اپنے پروردگار د‏‏ی عبادت وچ لگے رہو تے نیک کم کردے رہو تاکہ تسيں کامیاب ہوجاؤ Oسجدہ نئيں اے سجدہسجدہ
سجدہ

 ہور ویکھو 
 نماز
 سجدہ
 آیت

 حوالے 

گٹھ:اسلامی اصطلاحات
گٹھ:اصطلاحات نماز
گٹھ:نماز
گٹھ:ٹائپو گرافی
گٹھ:مذہب دے نامکمل مضامین