تاجکستان اکیڈمی آف سائنسز

تاجکستان د‏‏ی نیشنل اکیڈمی آف سائنسز ( اکیڈمی آف سائنسز آف تاجکستان ) جمہوریہ تاجکستان دا اک اعلیٰ سائنسی ادارہ اے ، جو تاجکستان دے راجگڑھ دوشنبے وچ واقع ا‏‏ے۔

 تریخ 
یو ایس ایس آر اکیڈمی آف سائنسز د‏‏ی تاجک برانچ 1951 وچ تاجک ایس ایس آر اکیڈمی آف سائنسز دے طور اُتے قائم کيتی گئی سی۔

تاجک ایس ایس آر د‏‏ی اکیڈمی آف سائنسز دے پہلے مکمل اراکین سدرالدین عینی ، مرزو ترسونزودا ، ایوان نیکولایویچ اینٹیپوف-کاراتائیف ، بابوجون غافوروف ، بابوجن نیازمحمدوف ، پلیشکو سیمیون ایوانووچ ، الیگزینڈر الیگزینڈررووچ سیمینوف ، سمولسکی نیکولائیکو سلیکو ولاوشیوکووچلو یوشیلووکووچلو یوشلوکوو ولاکسوو ، سولو الدین یوکالوی ، سلیزکوڈو ، یوکولوو ، سلیوڈو ، یوکیو سلیکو ، ولوکیو ، تے ، حکمت عبدللو. [1]
 1951–1990 وچ اکیڈمی 
سے سوویت Ittihoddi دے وزراء د‏‏ی کونسل دے فیصلے تو‏ں 9 اکتوبر 1950 SSR دے وزراء د‏‏ی کونسل دے سپریم کونسل د‏‏ی قرارداد د‏‏ی بنیاد اُتے SSR تے کمیونسٹ پارٹی د‏‏ی مرکزی کمیٹی 14 اپریل، 1951، اکیڈمی سائنس ایس ایس آر قائم کيتا گیا۔ اس وچ تھلے لکھے سائنسی ادارے شام‏ل نيں: انسٹی ٹیوٹ آف جیولوجی ، انسٹی ٹیوٹ آف کیمسٹری ، انسٹی ٹیوٹ آف سیسمولوجی ، انسٹیٹیوٹ آف بوٹنی ، انسٹی ٹیوٹ آف زولوجی اینڈ پیراسیٹولوجی ، انسٹی ٹیوٹ آف سویل سائنس ، لینڈ ریکلمیشن اینڈ ایریگیشن ، انسٹی ٹیوٹ آف پیڈیگری ، انسٹیٹیوٹ آف ہسٹری ، آثار قدیمہ تے نسلیات ، انسٹی ٹیوٹ آف لینگویج اینڈ لٹریچر اگلے سالاں وچ تاجک ایس ایس آر د‏‏ی اکیڈمی آف سائنسز وچ تھلے لکھے نويں سائنسی اکائیاں قائم کيتیاں گئیاں: انسٹی ٹیوٹ آف واٹر ، انسٹی ٹیوٹ آف ایسٹرو فزکس ، انسٹی ٹیوٹ آف اورینٹل اسٹڈیز اینڈ رائٹڈ ہیرٹیج ، پامیر ویہہ آف اکیڈمی آف سائنسز آف تاجک ایس ایس آر ، ٹرمینالوجی تاجک ایس ایس آر د‏‏ی سائنس اکیڈمی د‏‏ی کمیٹی یو عمروف ، انسٹی ٹیوٹ آف پلانٹ فزیالوجی اینڈ بائیو فزکس ، انسٹی ٹیوٹ آف اکنامکس ، انسٹی ٹیوٹ آف گیسٹرو اینٹروالوجی ، ڈیپارٹمنٹ آف کنزرویشن اینڈ ریشنل یوز آف نیچرل ریسورس ، انسٹی ٹیوٹ آف اورینٹل اسٹڈیز ، انسٹی ٹیوٹ آف ریاضی ، کمپیوٹنگ سینٹر دے نال۔ 

 1991–2011 وچ اکیڈمی 
ان برساں دے دوران ، تھلے لکھے نويں سائنسی اکائیاں قائم کيتیاں گئیاں: انسٹی ٹیوٹ آف فلاسفی اینڈ لاء ، انسٹی ٹیوٹ آف ہیومینیٹیز ، خجند ریسرچ سینٹر ، جمہوریہ تاجکستان د‏‏ی اکیڈمی آف سائنسز د‏‏ی پامیر برانچ ، ڈیپارٹمنٹ آف میٹریل سائنس ، ڈیپارٹمنٹ آف ہیومن سوشل افیئرز۔

سوویت یونین دے خاتمے دے بعد (1991) ، تاجکستان وچ شدید مشکلات دے باوجود ، حکومت تے سائنسدان سائنسی صلاحیتاں نو‏‏ں محفوظ رکھنے تے تیار کرنے وچ کامیاب رہے تے ملک دا اہ‏م سائنس مرکز اکیڈمی آف سائنسز۔ تاجکستان وچ سائنس تے تعلیم د‏‏ی ترقی نو‏‏ں ترجیحات وچو‏ں اک تسلیم کيتا گیا۔ اس عرصے دے دوران ، جمہوریہ تاجکستان دا قانون "سائنس تے ریاستی پالیسی برائے سائنس تے ٹیکنالوجی" نو‏‏ں اپنایا گیا۔

اس عرصے دے دوران ، تھلے لکھے نويں سائنسی اکائیاں قائم کيتیاں گئیاں: انسٹی ٹیوٹ آف واٹر ، ہائیڈرو پاور تے ایکولوجی ، انسٹی ٹیوٹ آف ڈیموگرافی ، انسٹی ٹیوٹ آف اسٹیٹ اینڈ لاء اے دے ناں تو‏ں منسوب۔ بہوواد الدین ، ایجنسی برائے جوہری تے تابکاری د‏‏ی حفاظت ، کھٹلون سائنس سینٹر۔

مئی 2002 وچ ، جمہوریہ تاجکستان دا قانون "جمہوریہ تاجکستان د‏‏ی اکیڈمی آف سائنسز پر" اپنایا گیا۔

ہور ، تھلے لکھے نويں سائنسی اکائیاں قائم کيتیاں گئیاں: انسٹی ٹیوٹ آف فلسفہ دے تحت سینٹر فار سینالوجی اے دے ناں تو‏ں منسوب۔ AS RT دے بہووادینوف ، انسٹی ٹیوٹ آف فزکس اینڈ ٹیکنالوجی وچ قابل تجدید توانائی دے ذرائع د‏‏ی تحقیق تے عمل درآمد دا ناں ایس۔ یو عمروف AS RT ، انوویشن سینٹر فار بیالوجی اینڈ میڈیسن ، انوویشن سنٹر فار ڈویلپمنٹ آف سائنس تے نويں ٹیکنالوجیز۔

2011 وچ  ، جمہوریہ تاجکستان د‏‏ی اکیڈمی آف سائنسز نے 2،000 تو‏ں ودھ عملے نو‏‏ں ملازمت دتی ، جنہاں وچ 35 مکمل ممبران (ماہرین تعلیم) تے 43 ایسوسی ایٹ ممبران ، سائنس دے 190 ڈاکٹر تے سائنس دے 360 امیدوار شام‏ل نيں۔ اکیڈمی آف سائنسز دے 18 غیر ملکی ارکان نيں۔

فی الحال ، جمہوریہ تاجکستان د‏‏ی اکیڈمی آف سائنسز وچ 14 ریسرچ انسٹی ٹیوٹ نيں ، پامیر وچ اک شاخ ، جس وچ 2 انسٹی ٹیوٹ ، خجند سائنس سینٹر ، کھٹلون سائنس سینٹر ، پامیر-چکلتوئی انٹرنیشنل ریسرچ سینٹر تے ہور سائنسی قدرتی علوم دے میدان وچ ادارے ، تکنیکی تے سماجی تحقیق ،

جمہوریہ تاجکستان د‏‏ی نیشنل اکیڈمی آف سائنسز دے ادارے 3 شعبےآں وچ متحد نيں:

 جسمانی، ریاضیا‏تی، کیمیکل، جیولوجیکل تے تاجکستان (نائب صدر - NIAT دے چیئرمین د‏‏ی نیشنل اکیڈمی آف سائنسز دے تکنیکی سائنسز ڈیپارٹمنٹ عبدو ستور سیدوف )؛ 
 تاجکستان د‏‏ی اکیڈمی آف سائنسز دے شعبہ حیاتيا‏تی تے طبی علوم (نائب صدر - چیئرمین این آئی اے ٹی حکمت مومنوف ) 
 شعبہ سماجی علوم (نائب صدر - شعبہ دے چیئرمین ، ڈاکٹر آف پولیٹیکل سائنسز محمد عبدالرحمن نوروز )۔ 

 اکیڈمی ایوارڈز 
تاجکستان د‏‏ی اکیڈمی آف سائنسز باقاعدگی تو‏ں سائنسداناں دے درمیان مقابلہ جات منعقد کردیاں نيں "سائنس تے ٹیکنالوجی دے میدان وچ نمایاں سائنسداناں دے ناں اُتے اکیڈمی آف سائنسز آف ریپبلک آف تاجکستان" دے لئی۔

جمہوریہ تاجکستان د‏‏ی اکیڈمی آف سائنسز نے تاجکستان د‏‏ی سائنس اکیڈمی دے نمایاں سائنسداناں دے ناں اُتے تھلے لکھے ایوارڈز دے لئی اک مقابلے دا اعلان کیا:

 ماہر تعلیم ایس۔ یو عمروف - جسمانی تے ریاضیا‏تی علوم ، کیمسٹری ، ارضیات تے تکنیکی علوم دے میدان وچ 

 ماہر تعلیم ای۔ . Pavlovsky - حیاتيا‏تی ، طبی تے زرعی علوم دے میدان وچ 

 ماہر تعلیم . Osimi - سماجی سائنس تے انسانیت دے میدان وچ .

ملک دے سائنسداناں دے لئی اک شفاف مقابلے دا اعلان ملک دے سائنسداناں نو‏‏ں انفرادی سائنسی کماں ، ایجادات دے نال نال ايس‏ے موضوع اُتے سائنسی کماں د‏‏ی اک سیریز دے لئی انعامات دتے جاندے نيں۔

 تاجکستان د‏‏ی اکیڈمی آف سائنسز دے صدر (تاجکستان د‏‏ی سائنس اکیڈمی دے چیئرمین) 

 (1951–1954) – صدرالدین عینی
 (1957–1964) - سلطان عمارویچ عمروف۔
 (1965–1988) - محمد سیفطینووچ اوسیموف (اوسیمی)
 (1988–1995) - سبط حبیب اللوویچ نیماتلوئیف۔
 (16 جون 1995 – 3 فروری 2005) - الماس میرسائڈوچ میرسائڈوف۔
 ( 2005 تو‏ں ) - مامادشو الولووچ الولوف۔
 ( 2013 تو‏ں ) - فرہود رحیموف۔

 بورڈ آف اکیڈمی آف سائنسز۔ 

 تاجکستان د‏‏ی نیشنل اکیڈمی آف سائنسز دے صدر - فرہود رحیموف ، ڈاکٹر آف فزیکل اینڈ میتھمیٹیکل سائنسز ، پروفیسر ، جمہوریہ تاجکستان د‏‏ی نیشنل اکیڈمی آف سائنسز دے ماہر تعلیم۔

 عبدالساتور سمادووچ سیدوف ، اے ایس آر ٹی دے شعبہ حیاتيا‏تی تے طبی علوم دے چیئرمین ، این اے آر ٹی دے متعلقہ رکن ، حیاتيا‏تی علوم دے ڈاکٹر۔
 حکمت حلیمووچ مومنوف ، شعبہ فزیکل اینڈ میتھمیٹیکل سائنسز ، کیمسٹری ، جیولوجی تے اے ایس آئی آر ٹی دے انجینئرنگ ، اے ایس آئی آر ٹی دے ماہر تعلیم ، ڈاکٹر آف فزیکل اینڈ میتھمیٹیکل سائنسز ، پروفیسر؛
 تاجکستان د‏‏ی اکیڈمی آف سائنسز دے شعبہ سوشل سائنسز دے چیئرمین محمد عبدالرحمن نوروز ، ڈاکٹر آف پولیٹیکل سائنسز ، پروفیسر۔

 اکیڈمی دے نمایاں سائنسدان 
کھبے|thumb| ماہر تعلیم کمول عینی (مشرقی) د‏‏ی گفتگو
کھبے|thumb| فزکس داناں د‏‏ی سائنسی کانفرنس دے بعد (تاجکستان د‏‏ی سائنس اکیڈمی دے صحن وچ )

 فلکیات دا میدان۔ 

 Poulod Bobojonov - فلکیات۔

 حیاتیات ، جینیات تے حیوانیات۔ 

 Zuvaydullo Izzatulloev - حیاتیات
 Ogonazar Aknazarov - حیاتیات
 محمد نرزیکولوف - حیوانیات
 Evgeny Nikanorovich Pavlovsky - حیوانیات
 یوسف نوسیروف - جینیات۔
 غلام علییف - جینیات۔
 Poulod Usmonov - جینیات
 اسلام عبدالسلاموف - حیوانیات

 ریاضی۔ 

 عبدالحمید جوروف - ریاضی۔
 کامولیدن بویماتوف - ریاضی۔
 ظفر عثمانوف - ریاضی۔
 لیونڈ گریگورویچ میخائیلوف - ریاضی۔
 Ilolov Mamadsho - ریاضی۔

 فزکس دا شعبہ۔ 

 اکوبیر ادھموف - فزکس۔
 فرحود رحیموف - فزکس
 سبط حبیب اللوویچ نیماتلوئیف - فزکس ، انجینئرنگ زلزلہ۔
 سلطان عمارووچ عمروف - فزکس۔
 Isroil Ismoilov - فزکس دان۔
 Foteh Hakimov - فزکس۔
 حکمت مومنوف - فزکس

 کیمسٹری 

 نورینیسو یوسوپووا - کیمسٹری۔
 Ulmas Mirsaidovich Mirsaidov - کیمسٹری۔
 حکیم احمدوف - کیمسٹری۔
 Eshonkhon Numanov - کیمسٹری۔
 Izatullo Ganiev - کیمسٹری۔
 جورابائے کھولیکوف - کیمسٹری۔

 فلسفہ دا میدان۔ 

 علاؤ الدین بہاؤالدینوف - فلسفہ۔
 محمد اوسیمی - فلسفہ۔
 موسی دینورشوف - فلسفہ۔
 اکبر ٹورسن زود - فلسفہ۔

 تریخ دا میدان ، مشرقی مطالعہ۔ 

 احرو مختوروف - تریخ۔
 Bahodur Iskandarovich Iskandarov - تریخ۔
 بابوجن غفوروف - تریخ ، مشرقی مطالعہ۔
 بورس اناتولیویچ لٹونسکی - تریخ ، مشرقی مطالعہ۔
 ظریف راجابوف تریخ۔
 نیومون نیماتوف - تریخ۔
 رحیم مساوف - تریخ۔

 فیلولوجی دا شعبہ ، مشرقی مطالعہ۔ 

 عبدالگنی مرزوئیف - فلسفہ
 عینی کامول - فلسفہ ، مشرقی مطالعہ۔
 رزوک گفوروف - فلسفہ۔
 بابوجن نیازمحمدوف - فلسفہ۔
 نوسرجن معصومی - فلسفہ۔
 مرزو ترسن زادے - فلسفہ۔
 رجب امانوف - فلسفہ۔
 محمدیوسف اموموف - فلسفہ
 محمدجان شکوری - فلسفہ۔

 طب دا شعبہ۔ 

 Nematullo Usmonov - دوا۔
 حامد منصور - ڈاکٹر آف میڈیسن۔
 Komil Tojiev - دوا
 عشاکی یوسف بشیرخانووچ - ڈاکٹر آف میڈیسن۔
 کریم حیداروف - دوا۔

 ارضیات تے معدنیات۔ 

 رؤف باروتوف - ارضیات۔
 سوروجن یوسوفا - ارضیات تے معدنیات۔
 منظور جلیلوف - ارضیات تے معدنیات۔

 معیشت دا شعبہ۔ 

 حبیب اللہ سیدمورودوف - معاشیات۔
 تالبک نظاروف - معاشیات۔
 راشد رحیموف - معاشیات

 تکنیکی علوم دا شعبہ۔ 

 رحیم ماروپوف - تکنیکی علوم

 قانون دا میدان۔ 

 صالح راجابوف - وکیل
 فوزیل توہیروف - وکیل

 ہور ویکھو 

 تاجکستان د‏‏ی سائنس اکیڈمی دا پریزیڈیم
 تاجکستان د‏‏ی سائنس اکیڈمی دے ماہرین
 تاجکستان د‏‏ی اکیڈمی آف سائنسز دے متعلقہ رکن۔
 تاجکستان د‏‏ی اکیڈمی آف سائنسز دے غیر ملکی ارکان۔

 نوٹ 

 روابط 


 ایچ Borjian سائنسز تاجکستان اکیڈمی، انسائیکلوپیڈیا Iranica، http://www.iranicaonline.org/articles/tajikistan-academy-of-sciences
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گٹھ:تاجکستان وچ تعلیم