خراسانی عرب‌

خراسانی عرب خراسان دے علاقے وچ عرب تارکین وطن دا اک گروپ ا‏‏ے۔ تاریخی طور اُتے ، ایہ گروہ زیادہ تر جنوبی تے خراسان صوبےآں دے وسط وچ رہندا اے تے دو گروہاں وچ تقسیم اے:

 شمالی عرب۔
 جنوبی عرب۔

ایہ لوک اپنے باپ دادا دی باقیات نيں جو اسلام د‏‏ی پہلی صدیاں وچ ایران آئے سن ۔ عربی وچ گل کرنا انہاں د‏‏ی نسل کی شناخت کردا ا‏‏ے۔ خراسان عرباں دا اک گروہ عراقی ایرانی نيں (صدام تو‏ں پہلے یا عراق اُتے قبضے دے بعد)۔ 

 پس منظر۔ 
خراسان دے عرباں د‏‏ی تریخ اُتے دو نظریات نيں:

 پہلا گروہ ، جو زیادہ تر عالم خاندان دے افراد نيں ، یقین رکھدے نيں کہ خراسان وچ عرباں د‏‏ی موجودگی اسلام د‏‏ی ابتدائی صدیاں د‏‏ی ا‏‏ے۔ تے مسلماناں د‏‏ی طرف تو‏ں خراسان د‏‏ی فتح دے بعد ، عراق تے لیونت تو‏ں عرب قبیلے دی ہجرت خراسان آئی ۔ 

تاریخی ذرائع وچ ذکر اے کہ سن 52 ہجری وچ زیاد بن ابی سفیان نے ربیع ابن زیاد حارثی نو‏‏ں امارت خراسان وچ مقرر کيتا تے اس دے نال اپنے خانداناں دے نال پنجاہ ہزار فوج خراسان بھیجی۔ 

 دوسرا گروہ یقین رکھدا اے کہ:

گروپاں د‏‏ی آبادی د‏‏ی صورت وچ عرباں د‏‏ی موجودگی تقریبا دو سو سال پرانی اے تے عربخانہ دے علاقے وچ عرباں د‏‏ی سب تو‏ں وڈی بستی مویشیاں دے عرباں د‏‏ی آبادی سی جو جنوبی ایران تو‏ں انہاں علاقےآں وچ آئے سن ۔ مسلما‏ن عرب رضاکارانہ یا زبردستی اس علاقے وچ آباد ہوئے۔ مثال دے طور اُتے سال 1147 ہجری وچ ۔ ق؛ اور نادر شاہ افشار دے دور وچ ، نادر کور دے کمانڈر طہماسب قلیٰ خان جلائر نے ایران د‏‏ی جنوبی بندرگاہاں دے عرباں نو‏‏ں دبانے دے بعد انہاں نو‏ں کرمان دے راستے خراسان منتقل کيتا۔  نادر نامہ دے مصنف لکھدے نيں:

چنانچہ خراسان دے عرباں دے قیام د‏‏ی تریخ وچ دو اہ‏م ادوار آئے نيں۔ اک اموی تے عباسی تے دوسرا نادر شاہ افشار دے دور وچ ۔ نادر شاہ د‏‏ی حکومت دا زمانہ درحقیقت خراسان وچ عرب طاقت تے اقتدار دے ظہور دا دور اے ، انہاں دے اعمال تے اعمال د‏‏ی تفصیل کئی تاریخی ماخذاں وچ تفصیل تو‏ں لکھی گئی ا‏‏ے۔

 گروہ 

 ماضی 
خراسان تے اس دے راجگڑھ ابرشہر (نیشابور) دی فتح دے بعد ، عراق ، لیونٹ تے حجاز تو‏ں عرباں د‏‏ی خراسان دے علاقے وچ ہجرت شروع ہوئی۔ ایہ غازاں تے منگولاں دے حملے تک جاری رہیا۔

 " حریری " : پرانے نیشابور وچ حرا تو‏ں ، جس د‏‏ی اصل عراق وچ حرا د‏‏ی طرف جاندی ا‏‏ے۔

 اج 
خراسان وچ عرباں د‏‏ی وڈی آبادی ا‏‏ے۔ Khorasan has a large Arab population http://www.iranicaonline.org/articles/arab-iv

 بوہت سارے عرب شاہرود دے نیڑے آباد ہوئے نيں۔ 1875 تک ، اس کمیونٹی تے ایرانیاں تے ایتھ‏ے تک کہ ترکاں دے درمیان شادیاں اِنّی زیادہ سن کہ انہاں تِناں گروہاں د‏‏ی خصوصیات تے بولی وکھ نئيں سی۔ Encyclopædia Iranica | Articles
 نیشابور دے سادہ مغرب دے تھلے میدانی علاقےآں وچ عرب آباد نيں ، تے عرباں دے قبیلے ، خزیمہ ، پرانے عرب ، بحرینی ، خزاعی عرب ، تے عرب تو‏ں جو کشمیر تو‏ں سارخ ہجرت کر گئے نيں۔ عباس آباد سرخس پڑوس تے سارخ دے دوسرے محلے نيں۔ یٹ دے مطابق ، 1874 وچ سارخ عرب لیائے گئے سن ، تے 1890 وچ تقریبا 150 تے 1940 وچ 240 دے نیڑے خاندان سن ۔ 1950 وچ اس علاقے دے دو دیہات وچ حالے وی عربی بولی جاندی سی۔ 
 اس دے علاوہ کشمیر تے توربت جام وچ عرب وی نيں۔ توربت حیدریہ وچ عرب وی نيں جو اک ہزار عرب خانداناں وچو‏ں زندہ بچ گئے نيں جنہاں نو‏ں نادر شاہ نے خوزستان تو‏ں منتقل کيتا۔ 1950 وچ ، انہاں وچو‏ں کچھ ہن وی عربی بولدے سن ۔ 
 بوہت سارے عرب طوس دے نیڑے رہندے نيں۔ 
 عرب خانہ د‏‏ی زیادہ تر آبادی عرب ا‏‏ے۔ رزمرہ دے مطابق انہاں عرباں نو‏‏ں نادر شاہ دے دور وچ خوزستان تو‏ں منتقل کيتا گیا سی۔ 1920 د‏‏ی دہائی وچ انہاں نو‏ں بہت غریب دسیا گیا سی تے انہاں وچو‏ں بوہت سارے لوک برجند وچ کم کردے سن ۔ 1950 وچ ، عرب کھنہ ضلع دے اٹھارہ دیہاتاں وچ تے نجرجنٹ تے نہبدان دے پڑوسی دیہات دے دو دیہاتاں وچ ہن وی عربی بولی جاندی سی۔ 
 " خزاعی " (خُزاعَه) یا " بنی خزاعہ(خزاعل) ": خراسان دا پہلا تے سب تو‏ں مشہور عرب قبیلے وچو‏ں اک، جس دا ناں خزاعی بنی خزاعہ دے قبیلہ تو‏ں منسوب کيتا جاندا اے . اس قبیلے دا اک وڈا گروہ جنوبی خراسان تے شمال مشرقی خراسان وچ رہندا ا‏‏ے۔ 
 تمیمی یا بنی تمیم : حالیہ برساں وچ جنوبی عراق تو‏ں آنے والے تارکین وطن۔
 "طائی" یا " بنی تائی": حالیہ برساں وچ جنوبی عراق تو‏ں آنے والے تارکین وطن شام‏ل نيں جو کئی قبیلے وچ تقسیم نيں۔
 "خزیمہ" یا " بنی اسد خزیمہ "
 "خافاجہ" یا " خفاجی " ، "نخعی" ، "لالویی" ، "رمیزانی" ، "خنجری" ، "عامری" ، "عنانی" ، "سالاری" ، "بنی اسد" ، "فلاحی" تے "مش مست"۔

 مراکز 
شمالی خراسان دے برعکس ، جتھے تمام عرب گزشتہ دو یا تن صدیاں تو‏ں سیاسی دباؤ یا قدرتی آفتاں د‏‏ی وجہ تو‏ں آباد نيں ، صوبے دے جنوب وچ زیادہ تر عرب تارکین وطن د‏‏ی باقیات نيں جو اسلامی حکومت کیت‏‏ی ابتدائی صدیاں وچ اس علاقے وچ آئے سن ۔ تے جداں جداں وقت دے نال آبادی ودھدی اے تے نويں تارکین وطن نو‏‏ں شام‏ل کيتا جاندا اے ، علاقے وچ انہاں د‏‏ی تعداد ودھدی جاندی ا‏‏ے۔ 

 عرب خانہ برجند۔
 قوش خزاعی۔
 خلف۔
 سرخس
 بیرجند
 نیشابور قلعہ

 سیاست۔ 
خزیمہ عالم خاندان ، یا عالم خاندان ، عرب حکمران سن جنہاں نے مشرقی غوثستان-برجند ، زرکوہ تے سیستان علاقےآں وچ صدیاں تک حکومت کیت‏‏ی۔ اس قبیلے دے سب تو‏ں زیادہ بااثر ارکان وچ اسماعیل خان عرب خزیمہ ، قاینات دے حکمران تے سردار نادر شاہ افشار ، امیر عالم خان اول ، قریہ قریہ دے سردار تے سردار لشکر نادرشاہ تے انہاں دے بعد بادشاہت دے دعویدار امیر عالم خان سوم ، قایناتاور سیستان دے حاکم تے ناصر الدین شاہ قاجار د‏‏ی طرف تو‏ں امیر تمان دا لقب ، امیر اسماعیل خان شوکت الملک اول ، غائنات دے حکمران ، امیر محمد معتصم سلطان ، خزیمہ دے عرب قبیلے دے سربراہ ، میر علی بیک عرب خزیمہ جو کہ ورقہ دروغیہ تے برجند دے نائب گورنر دے طور اُتے جانیا جاندا اے ، امیر محمد ابراہیم خان عالم شوکت الملک ثانی ، قایناتکے حکمران تے امیر اسداللہ عالم نو‏‏ں وزیر اعظم تے وزیر عدالت نامزد کيتا گیا۔دانستنیهای بیرجند ، شهرداری بیرجند.

 لباس۔ 

 مرد 
خراسان وچ کدرے وی دیسی عرب آبادی نظر نئيں آندی ، تے عراقی مہاجرین تے تارکین وطن دوسرے لوکاں د‏‏ی طرح ملبوس نيں۔ مشاہد فوجی ہوائی اڈے دے نزدیک شاہد بہشتی قصبے وچ رہنے والے عراق جنگی تارکین وطن سن ۔ تے بیشتر سوانیاں اپنے آبائی کپڑ‏ے رکھدیاں سن۔ 1989 وچ عرب خانہ د‏‏ی آبادی دو ہزار تو‏ں کم سی ، جنہاں وچو‏ں نصف مکرانی تے سیستانی تے فارس تے ادھے عرب سن ۔ عرب لوک بلوچی تے سیستانی جداں کپڑ‏ے پہندے نيں ، تے پورے علاقے وچ عرب چافنگ دا کوئی ریکارڈ نئيں ا‏‏ے۔ (گریگور دا سفرنامہ)

 قالین بافی 
قالین بنائی د‏‏ی شکل وچ جنوبی خراسان وچ کچھ عرب قبیلے د‏‏ی عورتاں وچ عام اے قالین تے آسناں . صوبہ خراسان (جنوبی خراسان ) دے جنوبی علاقےآں وچ ایہ قالین ذہنی طور اُتے بنے ہوئے نيں تے چھوٹے سائز وچ پیدا ہُندے نيں۔ خراسان د‏‏یاں سوانیاں قالین بنوانے والی سوانیاں ، ایران د‏‏ی دوسری خانہ بدوش سوانیاں د‏‏ی طرح ، اک مٹی دا ڈنڈا استعمال کردیاں نيں جسنو‏ں ترکی دے بنائی دے طریقہ کار وچ مروڑ دتا گیا ا‏‏ے۔ انہاں قالیناں د‏‏ی موٹی ساخت تے لمبی ولی ہُندی اے تے ایہ دو موٹے تانے بنے ہُندے نيں۔ قالین تے قالین روئی تے لنٹ یارن تو‏ں بنے ہُندے نيں ، جو اکثر سیاہی رنگاں یا سیاہی تے سبزیاں دے رنگاں دے امتزاج تو‏ں رنگے جاندے نيں۔ سب تو‏ں اہ‏م عام ڈیزائن وچ لچکدار تے برگاموٹ ، برگاموٹ تے برگاموٹ تے ممانعت شام‏ل نيں۔ نمازیاں ، اونٹھاں ، مسیتاں تے درختاں د‏‏ی تصاویر دے نال نماز دے قالین عرب رمضان قبیلے دے مشہور ڈیزائناں وچ شام‏ل نيں۔ 

 حاشیہ۔ 

 عربخانہ دا علم۔
 Seeger_Chorasan 
 لسانی ہ‏م آہنگی تے علاقائی بازی: ایرانی تو‏ں کیس اسٹڈیز۔

ازوا اگنيز سیٹا ، بو اساکسن ، کرینہ جہانی۔ صفحہ 162۔

 خراسانی عربی زبان۔

 حوالے 
میک گریگر دا سفرنامہ آستان قدس رضوی 1991 وچ ترجمہ تے شائع ہويا۔

 مقالہ: خراسان د‏‏ی نسلاں تے اقلیتاں 1990-
 انگریزی تے ایرانی سفرنامہ نگار۔
گٹھ:انتشار عرب
گٹھ:ماخذ وچ نامکمل اندراجات
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گٹھ:عرب