خواجہ گل محمد تونسوی

خواجہ گل محمد تونسوی تونسہ شریف د‏‏ی روحانی ہستی شاہ محمد سلیمان تونسوی دے بیٹے سن ۔ آپ اپنے والد محترم د‏‏ی زندگی وچ ہی وفات پا گئے سن اس لئی آپ دے بیٹے خواجہ اللہ بخش تونسوی دادا جان دے مسند نشین ہوئے۔

 ولادت 
خواجہ گل محمد تونسوی دا اسم گرامی گل محمد تے لقب جگر گوشہ پیر پٹھان سی۔ آپ د‏‏ی ولادت 1210ھ بمطابق 1795ء نو‏‏ں تونسہ شریف وچ شاہ محمد سلیمان تونسوی دے گھر ہوئی۔

 تحصیل علم 
خواجہ گل محمد نے ابتدائی تعلیم اپنے والد ماجد تو‏ں حاصل کيتی۔ علوم مروجہ د‏‏ی تحصیل دے لئی میاں گل محمد دامانی، حافظ حسن تے مولا‏نا نور محمد تو‏ں استفادہ حاصل کيتا۔ علوم تصوف و اخلاق والد محترم شاہ محمد سلیمان تونسوی تو‏ںحاصل کیتے۔

 بیعت و خلافت 
خواجہ گل محمد تونسوی نے تکمیل علوم و سلوک دے بعد سلسلہ چشتیہ نظامیہ وچ اپنے والد گرامی خواجہ شاہ محمد سلیمان تونسوی دے دستِ حق پرست اُتے بیعت ہوئے۔ آپ دے والد ماجد نے آپ نو‏‏ں خلافت عطا کيتی۔

 شادی خانہ آبادی 
آپ د‏‏ی شادی محمد عمر خان ہیروی د‏‏ی صاحبزادی نال ہوئی۔ عمر خان حضرت حافظ محمد جمال اللہ ملتانی کےخلیفہ سن ۔ حافظ ملتانی نے اک مرتبہ شاہ محمد سلیمان تونسوی تو‏ں کہیا محمد عمر خان د‏‏ی بیٹیاں میری بیٹیاں نيں تے گل محمد، درویش محمد میرے بیٹے نيں۔ میری بیٹیاں د‏‏ی شادی میرے بیٹےآں تو‏ںہوئے گی۔ خواجہ سلیمان نے کہیا قبول ا‏‏ے۔'''چونکہ سلیمان تونسوی دے صاحبزادے درویش محمد شادی تو‏ں پہلے وصال کر گئے سن اس لئی صرف خواجہ گل محمد تونسوی د‏‏ی شادی محمد عمر خان د‏‏ی صاحبزادی نال ہوئی۔

 وصال 
خواجہ گل محمد تونسوی دے وصال د‏‏ی وجہ اک پھوڑا بنیا۔ اک دن آپ د‏‏ی گردن اُتے اک پھوڑا نکلیا۔ اس د‏ی تکلیف د‏‏ی وجہ تو‏ں چند دن آپ علیل رہ‏‏ے۔ اس پھوڑے دا علاج کرایا گیا مگر کوئی افاقہ نہ ہويا۔ بالآخر 11 رمضان المبارک 1260ھ بمطابق 24 ستمبر 1844ء نو‏‏ں واصل باللہ ہوئے۔ اس وقت آپ د‏‏ی عمر پنجاہ سال سی۔ آپ د‏‏ی تدفین تونسہ شریف دے وڈے غربی قبرستان وچ عمل وچ لیائی گئی۔ آپ اپنے بردار خواجہ درویش محمد دے پہلو وچ محو آرام نيں۔ آپ دا مزار تعمیر کرانے دے لئی نواب آف بہاول پور محمد بہاول خان سوم نے پنج سو معماراں تے مزدوراں د‏‏ی اک ٹیم بھیجی مگر آپ دے والد محترم نے منع فرما دتا سی۔

 سیرت 
خواجہ گل محمد تونسوی نہایت عبادت گزار، منکسرالمزاج تے بااخلاق شخصیت کےحامل سن ۔ اپنے والد محترم دے درویشاں د‏‏ی خود خدمت کيتا کردے سن ۔ تونسہ شریف وچ کِسے وی مسلما‏ن دا انتقال ہوجاندا تاں تعزیت دے لئی آپ ضرور تشریف لے جاندے۔ آپ بےحد سخی سن ۔خفیہ طور اُتے ہر نیک و بد نو‏‏ں نوازتے۔
محفل سماع تو‏ںخصوصی شغف حاصل سی۔ اک مرتبہ والد ماجد کےہمراہ پاکپتن عرس اُتے حاضر ہوئے۔ مجلس سماع وچ آپ اُتے ایسا وجد طاری ہويا کہ بےہوش گئے تے ظہر تک بےہوش رہ‏‏ے۔ اس کےبعد والد محترم نے آپ نو‏‏ں سماع تو‏ں منع کر دتا۔

 اولاد 
خواجہ گل محمد تونسوی د‏‏ی اولاد وچ تن بیٹیاں تے دو بیٹے شامل سن ۔ بیٹےآں دے ناں ایہ سن ۔
 خواجہ اللہ بخش تونسوی
 خواجہ خیر محمد تونسوی تذکرہ خواجگان چشت اہل بہشت جلد سوم مولف خواجہ غیاث اللہ سلیمانی صفحہ 88

 حوالے 

گٹھ:1795 دے جم
گٹھ:۱۷۹۵ دے جم
گٹھ:1844 دیاں موتاں