فیلڈ مارشل مانک شاء

سیم ہرمزجی فرامجی جمشید جی مانیکشاء (Gujarati: સામ હોરમૂસજી ફરામજી જમશેદજી માણેકશા) دا جم 3 اپریل 1914 نوں ابرسر دے اک پارسی پروار وچ ہویا ۔ مانک شاء نوں سیم بہادر دے نام نال وی جانیا جاندا اے جو اک بھارتی فوجی آگوُ سی ۔ اوہ پہلا بھارتی فوجی افسر سی جس نوں 1973 وچ فیلڈ مارشل دا عہدہ حاصل ہویا۔ اس نے اپنے مانمتے 4 دہاکے دے فوجی جیون وچ 5 جنگا وچ شمولیت کیتی ۔ اس نے دیس متعلق سیوا برتانیاں فوج وچ پہلی عالمی جنگ دوران شروع کیتی سی ۔ 1969 وچ مانکشاہ بھارتی فوج دے ستواں مکھی بنیا ۔ اس دی اگوائی وچ 1971 دی پاک بھارت جنگ لڑی گئی ۔ 
مانک شاء 1932 وچ دیہرادون وچ انڈین ملٹری اکیڈمی دے پہلے داخلے وچ بھرتی ہویا سی اس نوں چوتھی بٹالیئن، 12ویں پھرنٹیئر فورس ریجیمینٹ وچ کمیشن دتا گیا سی۔ دوجے عالمی لڑائی دوران، اس نوں بہادری لئی ملٹری کراس نال اعزازی کیتا گیا سی۔ 1947 وچ بھارت دی ونڈ توں بعد، اس نوں 8ویں گورکھا رائیپھلز اُتے مڑ نامزد کیتا گیا۔ 1947 دی بھارت-پاک جنگ اتے حیدرآباد سنکٹ دوران مانکشاہ نوں منصوبہ بندی دا کردار نبھاؤنی پئی سی اتے نتیجے وجوں اس نے کدے وی پیدل بٹالیئن دا حکم نہیں دتا سی۔ ملٹری آپریشن ڈائریکٹوریٹ وکھے سیوا کردیاں اس نوں برگیڈیئر دے عہدے اُتے ترقی دتی گئی۔ اوہ 1952 وچ 167 انفینٹری برگیڈ دا کمانڈر بنیا اتے 1954 تک اس عہدے اُتے رہا جدوں اس نے آرمی ہیڈکوارٹر وکھے ملٹری ٹریننگ دے ڈائریکٹر دا عہدہ سمبھالیا۔

امپیریئل ڈفینس کالج وچ ہائی کمانڈ دا کورس پورا کرن توں بعد، اس نوں 26ویں انفینٹری ڈویزن دا کمانڈنگ جنرل افسر نامزد کیتا گیا۔ اس نے ڈفینس سروسز سٹاف کالج دے کمانڈینٹ وجوں وی سیواواں نبھائیاں۔ 1961 وچ، مانکشاء نے سیاسی لیڈرشپ بارے اپمانجنک ٹپنیاں کیتیاں جس نال اس دے مخالفاں نے اس نوں غیر-دیش بھگت کیہا، اتے اس اتے دیس دھروہ دا الزام لایا گیا۔ اس توں بعد دی عدالت وچ پچھگچھّ وچ بری ہون توں بعد، اس نے نومبر 1962 وچ آئی۔وی۔ کور دی کمان سنبھال لئی۔ اگلے سال، مانکشاء نوں ترقی دے کے فوج دے کمانڈر دے عہدے اُتے بٹھایا گیا اتے مغربی کمانڈ نوں سنبھال لیا، جس نوں 1964 وچ پوربی کمانڈ وچ تبدیل ہو گیا۔

ڈویزن، کور اتے علاقائی پدھر اُتے پہلاں ہی فوجاں دی کمانڈ ہون توں بعد، مانیکشاء 1969 وچ فوج سٹاف دا ستواں مکھی بن گیا سی۔ اس دی اگوائی ہیٹھ، بھارتی فوجاں نے 1971 دی بھارت-پاک جنگ وچ پاکستان خلاف جیتو مہماں چلائیاں سن، جس دے کارن دسمبر 1971 وچ بنگلہ دیس بن گیا۔ اس نوں پدم وبھوشن اتے پدم بھوشن، بھارت دا دوجا اتے تیجا سبھ توں اچّ شہری انعام نال نوازیا گیا۔

 نجی زندگی تے موت 
مانیکشاء نے 22 اپریل 1939 نوں بمبے وکھے سلو بوڈے نال ویاہ کروایا سی۔ اس جوڑے دیاں دو بیٹیاں، شیری اتے مایہ (بعد وچ ماجا) سن، جو ترتیب وار 1940 تے 1945 وچ پیدا ہوئیاں۔ شیری نے بٹلیوالا نال ویاہ کروایا اتے اوہناں دی اک دھی اے جسدا نام برانڈی اے۔ مایہ نوں بریٹیش ایئرویز نے اک مختیار وجوں نوکری ملی اتے اک پائلٹ دارووالا نال ویاہ کروایا۔ مایہ اتے اس دے شوہر کول دو پتر راؤل سیم اتے جہان سیم ہن۔

مانیکشاء دی تاملناڈو دے ویلنگٹن دے ملٹری ہسپتال وکھے نمونیا توں ہون والیاں پیچیدگیاں کارن 27 جون 2008 نوں سویرے 12:30 وجے 94 سال دی عمر وچ موت ہو گئی۔ خبراں مطابق، اس دے آخری شبد "میں ٹھیک ہاں!" سن۔ اس نوں تاملناڈو دے اٹکامنڈ (اوٹی) وچ پارسی قبرستان وکھے، اس دی بیوی دی قبر دے نال، ملٹری سنماناں نال دفنایا گیا۔ رٹائرمینٹ توں بعد مانیکشاء کئی وواداں وچ گھر گیا، ایہہ دسیا گیا سی کہ اس کارن اس دے آخری سنسکار وچ وی۔آئی۔پی۔ دی نمائندگی دی گھاٹ سی۔ نہ ہی کسے وی قومی سوگ دی اعلان کیتی گئی سی، جدوں کہ ایہہ پروٹوکول دی النگھنا نہیں، پر قومی اہمیت والے لیڈر والا بندا اعزاز اس لئی نہیں دتا گیا سی۔ اس دے بعد اس دیاں دو دھیاں اتے تن پوتے-پوتیاں سن۔

 عہدیاں دیاں تاریخاں 
InsigniaRankComponentDate of rank89x89pxدوجا لیفٹینینٹبرطانوی بھارتی فوج4 فروری 193489x89pxلیفٹینینٹبرطانوی بھارتی فوج4 مئی1936 89x89pxکیپٹنبرطانوی بھارتی فوججولائی 1940 (acting)
1 اگست 1940 (تھڑھ-چرا)
20 فروری 1941 (جنگ-بیسڈ)
4 فروری 1942 (خاص کماں لئی)89x89pxمیجربرطانوی بھارتی فوج7 اگست 1940 (acting)
20 فروری 1941 (temporary)
4 فروری 1947 (substantive)89x89pxلیفٹینینٹ کلونلبرطانوی بھارتی فوج30 اکتوبر 1944 (local)
5 مئی 1946 (acting)89x89pxمیجربھارتی فوج15 اگست 194789x89pxکولونلبھارتی فوج1948 (acting)89x89pxبرگیڈیئربھارتی فوج1948 (acting)89x89pxلیفٹینینٹ-کولونلبھارتی فوج26 جنوری 1950 (substantive; recommissioning and change in insignia)89x89pxکولونلبھارتی فوج4 فروری 195289x89pxبرگیڈیئربھارتی فوج26 فروری 1950 (acting)
4 فروری 1957 (substantive)89x89pxمیجر جنرلبھارتی فوج20 دسمبر 1957 (acting) 1 مارچ 1959 (substantive)89x89pxلیفٹینینٹ جنرلبھارتی آرمی2 دسمبر 1962 (acting)20 جولائی 1963 (substantive)89x89pxجنرل
(سی۔او۔اے۔ایس۔)بھارتی آرمی8 جون 196989x89pxفیلڈ مارشلبھارتی آرمی1 جنوری 1973

 حوالے 

گٹھ:بھارتی فوجی اہلکار
گٹھ:چیف آف آرمی سٹاف (بھارت)
گٹھ:بھارتی شخصیتاں