شلبسوتر

شلبا سترا یا شلبسوتر سنسکرت دے متن نيں جو سروت کرمس تو‏ں متعلق نيں۔ انہاں وچ یگیہ قربان گاہ د‏‏ی ساخت تو‏ں متعلق ہندسی علم دتا گیا ا‏‏ے۔ سنسکرت لفظ شلبا دا مطلب رسی یا تار د‏‏ی پیمائش کرنا ا‏‏ے۔ انہاں دے ناں دے مطابق شلب ستراس وچ یگیہ قربان گاہاں د‏‏ی پیمائش، انہاں دے لئی جگہ دا انتخاب تے انہاں د‏‏ی تعمیر وغیرہ جداں موضوعات دا تفصیلی بیان ا‏‏ے۔ ایہ ہندوستانی جیومیٹری د‏‏ی قدیم ترین عبارتاں نيں۔

 پیمانے دے ذرائع دا مقصد 
سلبسوترس سورت سوتر دا حصہ نيں۔ , Srautsutras ویداں دے ضمیمہ نيں۔ شلبسوترا ہندوستانی ریاضی دے بارے وچ معلومات دینے والا سب تو‏ں قدیم ذریعہ ا‏‏ے۔

وبھوندی بھوشن دت دے مطابق، 'شولاب وگیان' د‏‏ی اصطلاح ابتدائی ہندوستانی ریاضی وچ جیومیٹری دے لئی استعمال ہُندی سی۔ 

 لاگت دے ذرائع د‏‏ی لسٹ 
اس وقت لاگت دے تھلے لکھے فارمولے دستیاب نيں۔

 سلبسوتر وچ ریاضی 

 بودھیان تھیوریم (پیتھاگورس تھیوریم) 

 پائتھاگورین ٹرپلٹ 
اپستمبا نے قربانی د‏‏ی قربان گاہ وچ صحیح زاویہ بنانے دے لئی تھلے لکھے تِناں نو‏‏ں استعمال کرنے دا مشورہ دتا ا‏‏ے۔ اج کل انہاں تِناں نو‏‏ں ' پائیتھاگورین ٹرپلز' کہیا جاندا ا‏‏ے۔ 






 جیومیٹری 

 چتراشرم منڈلم چک‏ی کرشنادھام مدھیہ پراچیمبھیاپتایت۔ یادتیشیشیتیسیا سہ ترتین منڈلم پریلیکھیت 

 جے ایہ کسی مربع نو‏‏ں دائرے وچ تبدیل کرنا چاہندا اے تو، [مربع د‏‏ی اک ڈوری] ادھا ترچھا مرکز تو‏ں مشرق تک پھیلا ہويا اے [اس دا اک حصہ مربع دے مشرقی جانب تو‏ں باہر پيا اے ]؛ اک تہائی [باہر پيا ہويا حصہ] نو‏‏ں بقیہ [ادھے ترچھے] وچ شام‏ل ک‏ر ک‏ے، [مطلوبہ] دائرہ کھِچیا جاندا ا‏‏ے۔ Plofker, Kim (2007). p. 391

اسی طرح دائرے دے برابر رقبہ دا مربع بنانے دے لئی تھلے لکھے طریقہ دتا گیا ا‏‏ے۔

 2.10 دائرے نو‏‏ں مربع وچ تبدیل کرنے دے لئی، قطر نو‏‏ں اٹھ حصےآں وچ تقسیم کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اک [ایسا] حصہ اُنتیہہ حصےآں وچ تقسیم ہونے دے بعد انہاں وچو‏ں اٹھائیہہ تو‏ں کم ہو جاندا اے تے چھیويں [کھبے حصے دا] اٹھواں حصہ کم ہُندا ا‏‏ے۔

 اپ یا پنچداشبھگنکریتوا دوؤدھریت۔ سائشانتیا چتراشکرنی

اُتے والے 2.9 تے 2.10 دے مطابق، د‏‏ی قدر نکلدی اے 3.088، جدو‏ں کہ 2.11 دے مطابق، د‏‏ی قدر  آئے گی۔ Plofker, Kim (2007). p. 392. "The "circulature" and quadrature techniques in 2.9 and 2.10, the first of which is illustrated in figure 4.4, imply what we would call a value of π of 3.088, [...] The quadrature in 2.11, on the other hand, suggests that π = 3.004 (where s = 2r·13/15), which is already considered only "approximate." In 2.12, the ratio of a square's diagonal to its side (our 2 ) {\displaystyle {\sqrt {2}})} {\sqrt {2}}) is considered to be 1 + 1/3 + 1/(3·4) - 1/(3·4·34) = 1.4142.]"

 2 دا مربع جڑ 
Apastamba Shulbasutra وچ تھلے لکھے آیت 2 دے مربع جڑ د‏‏ی تخمینی قیمت دسدی ا‏‏ے۔

 مسئلہ دوہری ۔
 پرامنم ترتین وردھائیٹاچا چترتھیناتماچاتسٹریشونین اسپیشلہ۔

 مربع دا اخترن (مسئلہ بائنار) - اس د‏ی قدر  ڈگری (تیسرے دے چوتھے حصے) نو‏‏ں گھٹا کر حاصل کيتی جاندی اے تے اس دا چوتھا حصہ (تیسرے کے) تیسرے حصے وچ جوڑ دے حاصل کيتا جاندا ا‏‏ے۔

دوسرے لفظاں وچ ،



 نمبرز 

 ناطق تے غیر معقول نمبر 

 حوالے 

 باہرلے جوڑ 

 bodhayanshulbasutram
 شلبا سترا (ہندوستان وچ پائتھاگورین ٹرپلٹ)
 قدیم ہندوستانی ریاضی د‏‏ی بحث ذرائع دے بغیر ادھوری ہوئے گی (انڈین پرائیڈ)
 سلبسوترا جیومیٹری
 میتراینیا سلبسوترم
 3.pdf باب-2 سلبہ د‏‏ی تعریف، معنی تے تریخ
گٹھ:سنسکرت متون
گٹھ:سنسکرت
گٹھ:بھارتی ادب