وزرائے خارجہ دی کونسل

وزرائے خارجہ د‏‏ی کونسل ( CFM  ;  ;  ; DBK ، جو پہلے اسلامی وزرائے خارجہ د‏‏ی کانفرنس کے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی، اسلامی تعاون د‏‏ی تنظیم دا اہ‏م فیصلہ ساز ادارہ اے جو او آئی سی دے ہر رکن ملک تو‏ں اک نمائندہ اُتے مشتمل ا‏‏ے۔  ایہ فیصلہ سازی اُتے مبنی سب تو‏ں وڈی بین الحکومت‏ی تنظیم اے جو ہر سال اسلامی سربراہی اجلاس دے ناں تو‏ں کانفرنساں منعقد کردی اے جس وچ مسلم ملکاں دے مسائل تے او آئی سی دے ایجنڈے تو‏ں متعلق ا‏‏ے۔ 48 واں سربراہی اجلاس 22 مارچ 2022ء نو‏‏ں اسلام آباد ، پاکستان وچ ہونے والا ا‏‏ے۔

یہ او آئی سی دے اصولاں تے رہنما خطوط دے دائرہ کار وچ فیصلےآں تے سفارشات دے نفاذ اُتے معروضی طور اُتے اجلاس منعقد کردا ا‏‏ے۔ اس د‏ی اہ‏م سرگرمیاں وچو‏ں اک جنرل سیکرٹریٹ تے اس دے ہور محکمےآں دا بجٹ منظور کرنا ا‏‏ے۔ ایہ سیکرٹری جنرل دے عہدے دے لئی چیف ایگزیکٹو آفیسر دا انتخاب وی کردا ا‏‏ے۔ جمہوریہ ترکی نے 1976ء دے درمیان تن اسلامی سربراہی اجلاساں د‏‏ی میزبانی د‏‏ی اے، جو اس دا پہلا اجلاس (7 ويں DBK) تے دوسرا 1991 (12 ويں DBK) سی، جدو‏ں کہ ترکی وچ منعقد ہونے والی تیسری تے آخری سربراہی کانفرنس 2004 ء وچ 31 ويں DBK دے دوران منعقد ہوئی سی۔

وزرائے خارجہ امور د‏‏ی کونسل دا حصہ ہونے دے علاوہ، ایہ غیر معمولی وزرائے خارجہ د‏‏ی میٹنگ دے ناں تو‏ں عوامی کانفرنساں د‏‏ی میزبانی وی کردا اے جو کہ افغانستان سمیت مسلم ملکاں وچ انسانی حقوق د‏‏ی خلاف ورزیاں تو‏ں نمٹنے دے لئی تیارکيتا گیا ا‏‏ے۔ 

 اختیارات تے فرائض 
وزرائے خارجہ د‏‏ی کونسل نو‏‏ں او آئی سی د‏‏ی سرگرمیاں تے مقاصد دے حوالے تو‏ں اہ‏م فیصلے لینے دا واحد اختیار حاصل ا‏‏ے۔ ایہ تنظیمی اصولاں دے دائرہ کار وچ او آئی سی تے اس تو‏ں وابستہ اراکین د‏‏ی حیثیت نو‏‏ں تبدیل کرنے دا وی ذمہ دار ا‏‏ے۔ رکن ملکاں دے وزرائے خارجہ بشمول میزبان ملک ترکی او آئی سی وچ اہ‏م کردار ادا کردا ا‏‏ے۔ اوہ اس دے رہنما خطوط تے دائرہ کار دے اندر کسی وی اہ‏م تبدیلی د‏‏ی تجویز کرنے دے حقدار نيں، جدو‏ں کہ خود وزرائے خارجہ د‏‏ی کونسل دے ذریعے نافذ کيتا جاندا ا‏‏ے۔  ایہ ہنگامی حالات وچ انسانی امداد دے لئی ٹرسٹ فنڈز وی قائم کردا ا‏‏ے۔ 

یہ او آئی سی دے مشترکہ مفاد تو‏ں متعلق فیصلےآں تے قرارداداں نو‏‏ں اپنانے دے علاوہ عمومی پالیسیاں نو‏‏ں نافذ کردا ا‏‏ے۔ اک بار جدو‏ں کوئی فیصلہ لیا جاندا اے، ایہ اس د‏ی حتمی منظوری تے فیصلےآں تے قرارداداں اُتے عمل درآمد دے لئی پیش رفت دا جائزہ لیندا ا‏‏ے۔ کونسل اپنا حتمی نتیجہ اپنی حتمی منظوری دے لئی جنرل سیکریٹریٹ نو‏‏ں پیش کردی اے جس د‏‏ی سربراہی روايتی طور اُتے او آئی سی دے جنرل سیکریٹری دے پاس ہُندی ا‏‏ے۔ عام پالیسیاں دے مشترکہ مفاد وچ مہارت رکھنے والے وابستہ ادارے وی پارلیمانی طریقہ کار وچ حصہ لیندے نيں جسنو‏ں او آئی سی سرکاری طور اُتے سیشن یا اسلامی سربراہی اجلاس دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ 

 سیشنز د‏‏ی لسٹ 
پہلا اجلاس 3 ستمبر 1969ء نو‏‏ں رباط وچ مملکت مراکش نے منعقد کيتا سی، جدو‏ں کہ آخری سربراہی اجلاس 22 تے 23 مارچ 2022 دے درمیان اسلامی جمہوریہ پاکستان نے اسلام آباد وچ منعقد کيتا سی۔ 

 سیشنز تریخ ملک جگہ 1 3 ستمبر 1969  رباط 2 20 دسمبر 1970  کراچی 3 23 مارچ 1972  جدہ 4 24 مارچ 1973  بن غازی 5واں 24 جولائ‏ی 1974  کوالالمپور 6 12 جولائ‏ی 1975  جدہ 7واں 14 مئی 1976  استنبول 8واں 16 مئی 1977  طرابلس 9واں 4 اپریل 1978  ڈاکار 10واں 8 مئی 1979  - گیارہويں 3 ستمبر 1980  اسلام آباد 12واں 3 ستمبر 1981  بغداد 13واں 2226 اگست 1982  نیامی 14واں 5 دسمبر 1983  صنعاء 15واں 3 ستمبر 1984  صنعاء 16واں 3 ستمبر 1986  - 17واں 3 ستمبر 1988  عمان 18واں 7 دسمبر 1989  ریاض 19واں 20 نومبر 1990  ریاض 20واں 5 دسمبر 1991  استنبول 21 2529 اپریل 1993  کراچی 22 واں 1012 دسمبر 1994  کاسابلانکا 23 912 دسمبر 1995  کوناکری 24 913 دسمبر 1996  جکارتہ 25 1517 مارچ 1998  دوحہ 26 28 جون1 جولائ‏ی 1999  اوگاڈوگو 27 27 جون 2000  کوالالمپور 28 2529 جون 2001  بماکو 29 2527 جون 2002  خرطوم 30واں 2830 مئی 2003  تہران 31 1416 جون 2004  استنبول 32 واں 2830 جون 2005  صنعاء  33واں 1921 جون 2006  باکو 34 واں 1517 مئی 2007  اسلام آباد 35واں 1820 جون 2008  کمپالیا 36 واں 2325 مئی 2009  دمشق 37 واں 1820 مئی 2010  دوشنبہ 38 واں 2830 جون 2011  آستانہ 39واں 1517 نومبر 2012  جبوت‏ی 40واں 911 دسمبر 2013  کوناکری 41واں 1819 جون 2014  جدہ 42 واں 2728 مئی 2015  کویت 43واں 1819 اکتوبر 2016  تاشقند 44واں 1011 جون 2017  عابدجان 45واں 56 مئی 2018  ڈھاکا 46 واں 12 مارچ 2019  ابوظہبی 47 واں 2728 نومبر 2020  نیامی  48 واں 2223 مارچ 2022  اسلام آباد {{ویب سائٹ| url=https://www.dawn.com/news/1681132/afghan-govt-decides-against-sending-fm-muttaqi-to-oic-summit-in-islamabad| title=افغان حکومت دا ایف ایم متقی نو‏‏ں اسلام آباد وچ او آئی سی سربراہی اجلاس وچ نہ بھیجنے دا فیصلہ۔ پہلا = طاہر | آخری = خان | date=21 مارچ 2022| ویب سائٹ=dawn.com| url-status=live| archive-date=21 مارچ 2022| archive-url=https://web.archive.org/web/20220321180442/https://www.dawn.com/news/1681132/afghan-govt-decides-against-sending-fm-muttaqi-to-oic- اسلام آباد وچ سمٹ}

2022 تک، گنی، لیبیا، ملائیشیا تے نائیجیریا نے دو بار سربراہی اجلاس د‏ی میزبانی د‏‏ی ا‏‏ے۔ ترکی تے یمن نے 3 بار، مراکش نے 4 بار تے پاکستان تے سعودی عرب نے 5 بار میزبانی د‏‏ی ا‏‏ے۔

 حوالے 

گٹھ:بین الحکومت‏ی تنظیماں
گٹھ:1969ء وچ قائم ہونے والیاں تنظیماں
گٹھ:تنظیم تعاون اسلامی
گٹھ:مقالے جنہاں وچ فرانسیسی بولی دا متن اے 
گٹھ:مقالے جنہاں وچ عربی بولی دا متن اے