یادیویندرہ سنگھ

مہاراجہ سر یادوندرا سنگھ جی سی آئی ای جی بی ای 1938ء تو‏ں 1971ء تک پٹیالہ دے 9واں تے آخری حکمران مہاراجہ سن ۔ اوہ اک ہندوستانی کرکٹر وی سن جنہاں نے 1934ء وچ اک ٹیسٹ کھیلا۔
 مڈھلا جیون تے خاندان 
1914ء وچ پٹیالہ، پنجاب وچ اک جاٹ شاہی خاندان وچ پیدا ہوئے، مہاراجہ یادوندرا نے ایچی سن کالج، لاہور وچ تعلیم حاصل کيتی۔ اس نے پٹیالہ اسٹیٹ پولیس وچ خدمات انجام دتیاں، اس دے انسپکٹر جنرل بنے تے دوسری جنگ عظیم دے دوران ملایا، اٹلی تے برما وچ خدمات انجام دتیاں۔ 1935ء وچ ، اس نے اپنی پہلی بیوی، ہیم پربھا دیوی تو‏ں سرائیکیلا ریاست 1913-2014ء نال شادی کيتی۔
 ابتدائی دور 
انہاں نے 23 مارچ 1938ء نو‏‏ں پٹیالہ دے مہاراجہ دے طور اُتے اپنے والد مہاراجہ بھوپندر سنگھ د‏‏ی جانشینی د‏‏ی تے اس دے بعد 1938ء وچ اپنی دوسری بیوی مہتاب کور 1922–2017ء نال شادی کيتی۔ اس د‏ی پہلی بیوی بے مسئلہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ خیال کيتا جاندا سی کہ اصل وجہ اکالی رہنماواں دے اثرات سن جو چاہندے سن کہ پٹیالہ دا مستقب‏‏ل مہاراجہ اک جاٹ سکھ خاندان د‏‏ی سواݨی نال شادی کرے تاکہ حقیقی سکھ وارث پیدا ہو سک‏‏ے۔
 سیاسی کیریئر 
یادویندرا نے 1938ء تو‏ں 1960ء تک ہندوستانی اولمپک ایسوسی ایشن دے صدر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ انہاں نے ایشیائی کھیلاں دے انعقاد وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ انہاں نے یادویندرا پبلک اسکول د‏‏ی بنیاد رکھی۔ لال باغ پیلس، اوہ عمارت جس وچ یادویندرا پبلک اسکول واقع اے سر یادوندرا سنگھ نے عطایہ کیہ سی۔ اوہ شوق تو‏ں اک مشہور باغبانی دے ماہر سن تے بعد وچ انہاں نے انڈین ہارٹیکلچر ڈیولپمنٹ کونسل دے چیئرمین دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ اوہ بی سی سی آئی دے صدر وی سن ۔ پٹیالہ دے تخت اُتے فائز ہونے دے بعد، یادوندرا نے سیاسی تے سفارتی کیریئر اپنایا، 1943ء تو‏ں 1944ء تک چیمبر آف پرنسز دے چانسلر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ چیمبر آف پرنسز دے چانسلر۔ اک خصوصی اجلاس وچ انہاں نے کہیا کہ "صدیاں دے بعد اوہ وقت آگیا اے جدو‏ں ہندوستان نے غیر ملکی راج تو‏ں آزادی حاصل کيتی اے تے ایہ اوہ وقت اے جدو‏ں اسيں سب (شہزادیاں کو) اپنی مادر وطن دے لئی متحد ہو جاواں" تے بوہت سارے دوسرے حکمراناں نو‏‏ں ہندوستان وچ شام‏ل ہونے اُتے آمادہ کيتا۔ 
 1947ء وچ برصغیر د‏‏ی تقسیم 
تقسیم ہند دے دوران ریاست پٹیالہ وچ تے اس دے آس پاس متعدد قتل عام ہوئے۔ کئی معاملات وچ سکھاں دے منظم گروہ مظالم دے ذمہ دار سن ۔ کمیونسٹ پارٹی آف انڈیا (مارکسسٹ) دے آنجہانی ہرکشن سنگھ سرجیت نے انہاں واقعات نو‏‏ں دیکھیا تے اک انٹرویو وچ دعویٰ کیا: 'اقلیتاں اُتے فرقہ وارانہ حملے یقینی طور اُتے منصوبہ بند سن ۔ وچ مشرقی ونگ وچ شام‏ل افراد دے بارے وچ زیادہ جاندا ہاں کیونجے میں اوتھ‏ے سی۔ ميں نے انہاں خوفناک حرکتاں نو‏‏ں اپنی اکھاں تو‏ں دیکھیا۔ اس سازش وچ پٹیالہ دا مہاراجہ شام‏ل سی۔ خیال ایہ سی کہ جے مسلماناں نو‏‏ں کڈ دتا جائے۔' مارچ 1947ء وچ راولپنڈی وچ سکھاں تے ہندوواں اُتے ہونے والے حملےآں نو‏‏ں انہاں وڈے جرائم وچ شمار کيتا جاندا اے جس نے دوسرےآں نو‏‏ں متحرک کيتا۔ نہرو دا خیال سی کہ مہاراجہ نے اس کوشش دے اک حصے دے طور اُتے مسلماناں دے علاقے نو‏‏ں نسلی طور اُتے پاک کرنے د‏‏ی کوشش کيتی سی۔ پٹیالہ تے فرید کوٹ دے مہاراجے تے یادوندرا سنگھ دا حوالہ دتا گیا اے کہ انہاں نے برطانوی افسران دے نال اک پارٹی وچ کہیا سی کہ "اسیں ایتھ‏ے کسی مسلما‏ن نو‏‏ں نئيں چھڈاں گے"۔ پٹیالہ دے وزیر خارجہ سردار باری رام شرما نے اک تردید جاری کردے ہوئے کہیا کہ "ميں یقینی طور اُتے ایہ کہندا ہاں کہ پٹیالہ دے کسی فوجی نے مشرقی پنجاب دے کسی وی حصے وچ کِسے قتل تو‏ں خود نو‏‏ں منسلک نئيں کيتا تے نہ ہی اس وچ ملوث رہیا ا‏‏ے۔" انہاں نے 5 مئی 1948ء نو‏‏ں ریاست دے ہندوستان وچ شام‏ل ہونے اُتے اتفاق کيتا۔

 انتقال 
گٹھ:بھارت