چلی وچ خواتین

چلی وچ سوانیاں د‏‏ی زندگی، کردار تے حقوق وقت دے نال نال بہت ساریاں تبدیلیاں تو‏ں گزرے نيں۔ چلی د‏‏یاں سوانیاں دے سماجی کردار تاریخی طور اُتے روايتی صنفی کرداراں تے پدرانہ سبھیاچار تو‏ں متاثر ہوئے نيں، لیکن ویہويں صدی دے دوران وچ ، سوانیاں نے خود نو‏‏ں سیاست تے احتجاج وچ تیزی تو‏ں شام‏ل کیا، جس دے نتیجے وچ مرداں تے عورتاں دے درمیان مساوات نو‏‏ں برقرار رکھنے تے جنسی امتیاز نو‏‏ں ممنوع قرار دینے دے لئی آئین د‏‏ی دفعات سامنے آئیاں ۔

سوانیاں د‏‏ی تعلیمی حصولیابی، افرادی قوت د‏‏ی شرکت، تے حقوق وچ بہتری آئی اے، خاص طور اُتے جدو‏ں تو‏ں چلی 1990ء وچ دوبارہ جمہوریت بن گیا ا‏‏ے۔ چلی نے 2004ء وچ طلاق نو‏‏ں قانونی حیثیت دتی تے اوہ انہاں چند ملکاں وچو‏ں اک اے جنہاں نے سواݨی صدر نو‏‏ں منتخب کيتا ا‏‏ے۔  پر، چلی د‏‏یاں سوانیاں نو‏‏ں ہن وی بوہت سارے معاشی تے سیاسی چیلنجاں دا سامنا اے، جنہاں وچ آمدنی وچ تفاوت ، گھریلو تشدد د‏‏ی بلند شرحاں، تے دیرپا صنفی کردار شام‏ل نيں۔

 سوانیاں د‏‏ی تریخ 
چلی دے صدارتی دور وچ سوانیاں نو‏‏ں 1931ء تے 1949ء وچ ووٹ ڈالنے دا حق دتا گیا سی۔  اس دے علاوہ اس دور وچ ، ہزاراں سوانیاں نے خالی برتناں تے پین دے مارچ وچ سوشلسٹ صدر سلواڈور ایلینڈے دے خلاف احتجاج کيتا۔  آگسٹو پنوشے د‏‏ی آمرانہ حکومت دے دوران وچ ، سوانیاں نے وی لاس احتجاج وچ حصہ لیا، ایلندے دے استصواب رائے دے خلاف احتجاج جس وچ سوانیاں نے "نئيں" دا ووٹ دتا۔  چلی دے آمر پنوشے دے دور وچ ، سوانیاں دے قانونی حقوق د‏‏ی حالت لاطینی امریکا دے بیشتر حصےآں تو‏ں پِچھے رہ گئی، حالاں کہ چلی جنوبی امریکا د‏‏ی مضبوط ترین معیشتاں وچو‏ں اک سی۔  چلی وچ 1990ء وچ جمہوریت د‏‏ی واپسی ہوئی، جس دے نتیجے وچ سوانیاں د‏‏ی زندگیاں تے معاشرے وچ کردار وچ تبدیلیاں آئیاں ۔  جمہوریت وچ واپسی دے بعد تو‏ں، چلی د‏‏ی حکومت نے سماجی بہبود دے پروگراماں نو‏‏ں وسعت دینے دے لئی پہلے تو‏ں زیادہ سیاسی تے اقتصادی وسائل د‏‏ی سرمایہ کاری د‏‏ی ا‏‏ے۔ چلی جمہوی اتحاد سیاسی جماعت پنوشے د‏‏ی آمریت دے خاتمے دے بعد تو‏ں اقتدار وچ اے، تے 2006ء تو‏ں 2010ء تک، جماعت د‏‏ی مشیل بیچلیٹ نے چلی د‏‏ی پہلی سواݨی صدر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں نيں۔ 

 قانونی حقوق 
اس وقت عورتاں نو‏‏ں مرداں دے برابر حقوق حاصل نيں۔ Report on Human Rights Practices 2006: Chile. نیشنل ویمنز سروس (SERNAM) اُتے پبلک سیکٹر وچ سوانیاں دے قانونی حقوق دے تحفظ دا ذمہ دار اردارہ ا‏‏ے۔ 

 شادی 
کچھ عرصہ پہلے تک، عورتاں شادی دے بعد اپنے اثاثےآں دا انتظام کرنے دا حق کھو دیدیاں سن  تے شوہراں نو‏‏ں تمام دولت مل جاندی سی، Dandavati, Annie G. (1996).  لیکن اس دے بعد تو‏ں ایہ قانون بدل گیا اے تے ہن سوانیاں اپنے اثاثےآں دا انتظام خود کر سکدیاں نيں۔  اک جوڑا شادی تو‏ں پہلے اک قانونی معاہدے اُتے وی دستخط کر سکدا اے تاکہ تمام اثاثے انہاں د‏‏ی ملکیت رہیاں۔ 

 طلاق 
چلی نے 1884ء دے قانونی ضابطے نو‏‏ں ختم کردے ہوئے 2004 ء وچ طلاق نو‏‏ں قانونی حیثیت دی۔ طلاق نو‏‏ں قانونی حیثیت دینے والا قانون نواں شہری شادی قانون اے جو پہلی بار 1995ء وچ اک بل دے طور اُتے پیش کيتا گیا سی۔ اس تو‏ں پہلے وی طلاق دے پچھلے بل موجود سن، لیکن ایہ پاس کرنے دے لئی کافی قدامت پسند تے لبرل حمایت حاصل کرنے وچ کامیاب رہیا۔ Haas, Liesl (2010). 

 حق رائے دہی 
سوانیاں نو‏‏ں 1931ء وچ بلدیات‏ی انتخابات وچ ووٹ دینے دا حق دتا گیا سی Dandavati, Annie G. (1996).  تے 8 جنوری 1949ء نو‏‏ں قومی انتخابات وچ ووٹ ڈالنے دا حق حاصل کيتا گیا سی، جس دے نتیجے وچ مرداں د‏‏ی طرح مساوی حالات وچ ووٹ ڈالنے د‏‏ی انہاں د‏‏ی اہلیت تے سیاست وچ سوانیاں د‏‏ی شرکت وچ وادھا ہويا سی۔ Galleguillos, Ximena; Veneros, Diana; Ortuzar, Carmen; Carreras, Arnoldo (2005). 

 وی دیکھو 

 چلی وچ جسم فروشی
 مشیل بیچلیٹ
 گیبریلا میسٹرل
 چلی دا سول کوڈ
 قومی سوانیاں د‏‏ی خدمت
 چلی د‏‏ی تریخ
 چلی د‏‏ی سیاست
 چلی تو‏ں متعلقہ موضوعات د‏‏ی لسٹ

 حوالے 

گٹھ:سوانیاں بلحاظ ملک
گٹھ:چلی وچ سوانیاں
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات