شہر سوختہ

شہر سوختہ (  ، جس دا مطلب اے "جلا ہويا شہر") ، ایہ کانسی دور د‏‏ی شہری آبادکاری دا اک آثار قدیمہ اے جو جیروفٹ کلچر تو‏ں وابستہ اے ۔ ایہ سیستان و بلوچستان وچ اے، جو ایران دا جنوب مشرقی حصہ اے تے دریائے ہلمند دے کنارے زاہدان – زابل سڑک دے پاس ا‏‏ے۔ اسنو‏ں جون 2014 وچ یونیسکو دے عالمی ثقافتی ورثہ د‏‏ی لسٹ وچ رکھیا گیا سی۔ 
شہر دے غیر متوقع عروج و زوال د‏‏ی وجوہات ہن وی اسرار وچ لپٹی ہوئیاں نيں۔ شہر تو‏ں برآمد شدہ نمونے اس وقت د‏‏ی قریبی تہذیباں دے نال اک عجیب وابستگی دا مظاہرہ کردے نيں تے ایہ قیاس کيتا جارہیا اے کہ شہرِ سوختہ بالآخر ماپہلے تاریخی پارس دے مشرق د‏‏ی اک رہتل دا ٹھوس ثبوت مہیا کرسکدا اے جو قدیم میسوپوٹیمیا تو‏ں آزاد سی۔

 آثار قدیمہ 
151 ہیکٹر رقبے اُتے محیط ، شہرِ سوختہ شہری عہد دے آغاز دے نال ہی دنیا دے سب تو‏ں وڈے شہراں وچو‏ں اک سی۔ اس جگہ دے مغربی حصے وچ اک وسیع قبرستان اے ، جس د‏‏ی پیمائش 25 ہیکٹر ا‏‏ے۔ اس وچ 25000 تے 40000 قدیم قبراں نيں۔ Sandro Salvatori And Massimo Vidale, Shahr-I Sokhta 1975–1978: Central Quarters Excavations: Preliminary Report, Istituto italiano per l'Africa e l'Oriente, 1997, 
یہ تصفیہ 3200 ق م وچ ظاہر ہويا۔ اس شہر وچ رہتل دے چار مراحل د‏‏ی نشانیاں ملدی نيں تے 1800 ق م وچ اس شہر نو‏‏ں ویران کرنے تو‏ں پہلے تن بار جلایا گیا سی۔
مدت ڈیٹنگ تصفیہ دا سائز اول 3200–2800 پہلے از مسیح 10–20 ہیکٹر دوم 2800–2500 45 ہیکٹر سوم 2500–2300 100 ہیکٹر چہارم 2300–2100
اس سائٹ نو‏‏ں اوریل اسٹین نے 1900s دے اوائل وچ دریافت کيتا سی۔ Aurel Stein, Innermost Asia. Detailed Report of explorations in Central Asia, Kansu and Eastern Iran, Clarendon Press, 1928Aurel Stein, An Archaeological Journey in Western Iran, The Geographical Journal, vol. 92, no. 4, pp. 313-342, 1938

 حوالے 

گٹھ:صوبہ سیستان و بلوچستان وچ پرکشش سیاحتی تھ‏‏‏اں 
گٹھ:ایران وچ تھ‏‏انو‏اں عالمی ثقافتی ورثہ
گٹھ:فارسی لفظ تے جملے
گٹھ:صوبہ سیستان و بلوچستان وچ عمارتاں و ساخات
گٹھ:ایران دے سابقہ آباد تھ‏‏‏اں 
گٹھ:قدیم ایرانی شہر
گٹھ:ایرانی معماری
گٹھ:آثار قدیمہ ایران
گٹھ:صوبہ سیستان و بلوچستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:مقالے جنہاں وچ فارسی بولی دا متن اے 
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات