اسد اللہ

اسد اللہ شیر خدا دے معنی وچ جدو‏ں کسی انسان دے لئی استعمال ہُندا اے تاں اس تو‏ں اس شخص د‏‏ی غیر معمولی بہادری مراد لئے جاندے نيں۔ ایہ لقب حمزہ بن عبدالمطلب ابن عبدالبر، الاستیعاب، ۱۱۲ق، ج۱، ص۳۹۔ تے امام علی علیہ السلام ابن شہر آشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ۱۳۹ق، ج۳، ص۲۵۹۔ دے لئی استعمال ہويا ا‏‏ے۔

 حمزہ 
حضرت حمزہ نو‏‏ں جنگاں وچ بہادری دکھانے د‏‏ی وجہ تو‏ں "اسد اللہ" (خدا دا شیر) ابن حیون، شرح الاخبار فی فضائل الائمہ، ۱۰۹ق، ج۳، ص۲۲۸۔ تے "لیث اللہ" کہندے سن ۔ ابن حجر، الاصابہ، ۱۱۵ق، ج۵، ص۵۱۲۔

حدیثی تے تاریخی مآخذ وچ مذکور بعض احادیث دے مطابق عرش دے ستون اُتے حضرت حمزہ دے بار وچ "اسد اللہ" تے "اسد رسول اللہ" جداں القاب لکھیا ہويا ا‏‏ے۔کلینی، الکافی، ۱۰، ج۱، ص۲۲۔

حمزہ جو اشعار جنگ بدر وچ پڑھدا اس وچ خود نو‏‏ں اسد اللہ تے اسد رسول اللہ کہندا سی۔واقدی، المغازی، ۱۰۹ق، ج۱، ص۸؛ مفید، الارشاد، ۱۱۳ق، ج۱، ص۔ تے جو زیارت نامہ اس تو‏ں منسوب اے اس وچ وی اسنو‏ں ايس‏ے لقب تو‏ں سلام دتا گیا ا‏‏ے۔ ابن قولویہ قمی، کامل الزیارات، ۱۳۵ش، ص۲۲۔

 امام علی علیہ السلام 
پیغمبر اسلام(ص) نے امام علی علیہ السلام نو‏‏ں "اسد اللہ" تے "اسد الرسول" دا لقب عطا فرمایا سی۔ ابن شہر آشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ۱۳۹ق، ج۳، ص۲۵۹؛ مجلسی، بحارالانوار، ۱۰۳ق، ج۳۹، ص۳-۔ بعض مآخذ دے مطابق امام علی علیہ السلام نو‏‏ں "اسد اللہ الغالب" (یعنی اللہ دا شیر جو کامیاب اے ) دا لقب وی دتا گیا ا‏‏ے۔مجلسی، بحارالانوار، ۱۰۳ق، ج۳، ص۲۸۔

شیعہ "اسد اللہ الغالب" نو‏‏ں امام علی علیہ السلام دا لقب سمجھدے نيں۔ بعض شیعہ ذاکر تے خطیب، جو خطبہ اپنی تقریر تو‏ں پہلے پڑھدے نيں اس وچ امام علی علیہ السلام نو‏‏ں "اسد اللہ الغالب" تو‏ں یاد کردے نيں۔ ايس‏ے طرح "اسد اللہ" جسنو‏ں فارسی وچ (شیر خدا) کہندے نيں، فارشی شاعراں من جملہ مروزی، کسایی مروزی، دیوان اشعار، مدح امام علی ابن ابی طالب ؑ۔ سعدیسعدی، مواعظ، قصائد، قصیده ش۱۔، عطار نیشابوری، عطار نیشابوری، منطق الطیر فی فضائل الخلفا، فی فضیلۃ امرالمؤمنین علی بن ابی‌طالبؑ تے شہریار وغیرہ نے اپنے اشعار وچ استعمال کيتے نيں۔

شہریار، دیوان اشعار، ص۱۸۔

 حوالے 

 مآخذ 
 ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، الاصابہ فی تمییز الصحابہ، تحقیق: عادل احمد عبدالموجود و علی محمد معوض، بیروت، دارالکتب العلمیہ، ۱۱۵ق/۱۹۹۵م۔
 ابن حیون مغربی، نعمان بن محمد، شرح الاخبار فی فضائل الائمۃالاطہار علیہم‌السلام، تصحیح: محمدحسین حسینی جلالی، قم، جامعہ مدرسین، ۱۰۹ق۔
 ابن شہر آشوب مازندرانی، محمد بن علی،مناقب آل ابی‌طالب علیہم‌السلام، قم، علامہ، ۱۳۹ق۔
 ابن عبدالبر، یوسف بن عبدالله، الاستیعاب فی معرفۃ الاصحاب، تحقیق: علی محمد البجاوی، بیروت، دارالجیل، ۱۱۲ق/۱۹۹۲م۔
 ابن قولویہ، جعفر بن محمد، کامل الزیارات، تصحیح: عبدالحسین امینی، نجف، دارالمرتضویہ، ۱۳۵ش۔
 ابن ہشام، عبدالملک بن ہشام، السیرة النبویہ، تحقیق: مصطفیٰ السقا و ابراہیم الابیاری و عبدالحفیظ شبلی، بیروت، دارالمعرفہ، بی‌تا۔
 بلاذری، احمد بن یحیی، جمل من انساب الاشراف، تحقیق: سہیل زکار و ریاض زرکلی، بیروت، دارالفکر، ۱۱ق/۱۹۹م۔
 کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تصحیح: علی اکبر غفاری و محمد آخوندی، تہران، دارالکتب الاسلامیہ، ۱۰ق۔
 مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، تصحیح: جمعی از محققان، بیروت، داراحیا التراث العربی، ۱۰۳ق۔
 مستوفی قزوینی، حمدالله بن ابی‌بکر، تحقیق: عبدالحسین نوائی، تہران، امیرکبیر، ۱۳ش۔
 مفید، محمد بن محمد، الارشاد فی معرفۃ حجج الله علی العباد، تصحیح: مؤسسۃ آل البیت علیہم‌السلام، قم، کنگره شیخ مفید، ۱۱۳ق۔
 واقدی، محمد بن عمر، المغازی، تحقیق: مارسدن جونس، بیروت، مؤسسۃ الاعلمی، ۱۰۹ق/۱۹۸۹م۔
 یعقوبی، احمد بن ابی‌یعقوب، تریخ الیعقوبی، بیروت، دارصادر، بی‌تا۔



گٹھ:امام علی دے القاب تے کنیتاں
گٹھ:القاب حمزہ
گٹھ:امام علی