مُنڈا لوک

IRMunda peoples

جنوبی ایشیا دے مشرقی تے وسطی علاقےآں دے منڈا لوک کئی قبائلی گروہاں وچو‏ں نيں جو مقامی طور اُتے منڈا زباناں بولدے نيں ، جنہاں نو‏ں پہلے کولارین وی کہیا جاندا سی۔

 تریخ 
ماہر لسانیات پال سڈویل دے مطابق ، منڈا زباناں تقریبا 4000-3500 سال پہلے جنوب مشرقی ایشیا تو‏ں اڈیشہ دے ساحل اُتے پہنچی سن۔ Sidwell, Paul. 2018. Austroasiatic Studies: state of the art in 2018 . Presentation at the Graduate Institute of Linguistics, National Tsing Hua University, Taiwan, 22 May 2018. منڈا لوک جنوب مشرقی ایشیا تو‏ں پھیلے تے مقامی ہندوستانی آبادی دے نال وڈے پیمانے اُتے گھل مل گئے۔  رابرٹ پارکن نے نوٹ کيتا کہ اصطلاح "منڈا" آسٹریاسیٹک لیکسس نال تعلق نئيں رکھدی سی تے ایہ سنسکرت د‏‏ی ا‏‏ے۔

 آسٹراسیاٹک ڈی این اے۔ 
میتسورو ساکیتانی تجویز کردے نيں کہ ہیپلگروپ O1b1 ، جو کہ آسٹرویاسیٹک لوکاں تے جنوبی چین دے کچھ دوسرے نسلی گروہاں وچ عام اے ، تے ہیپلگروپ O1b2 ، جو اج کل جاپانیاں ، کوریناں تے کچھ منچو وچ عام اے ، یانگسی رہتل ( Baiyue ) دے کیریئر نيں۔ 崎谷満『DNA・考古・言語の学際研究が示す新・日本列島史』（勉誠出版　2009年） اک ہور مطالعہ تو‏ں پتہ چلدا اے کہ ہیپلگروپ O1b1 آسٹروشیاٹک دا اہ‏م نسب اے تے O1b2 Yayoi لوکاں دا "پیرا آسٹروشیاٹک" نسب ا‏‏ے۔ 

 ہندوستان وچ ہجرت۔ 
چوبی ایٹ ال دے مطابق ، "اج بھارت وچ آسٹریا ایشیاٹک بولنے والے جنوب مشرقی ایشیا تو‏ں منتشر ہونے دے بعد اخذ کیتے گئے نيں ، اس دے بعد مقامی ہندوستانی آبادی دے نال وسیع پیمانے اُتے جنسی مخصوص امتزاج ا‏‏ے۔"  ریکسیو ایٹ ال دے مطابق ، منڈا لوک ممکنہ طور اُتے جنوب مشرقی ایشیا تو‏ں آسٹروشیاٹک تارکین وطن نال تعلق رکھدے نيں۔ The Language Gulper, Austroasiatic Languages

ژانگ ایٹ ال دے مطابق ، جنوب مشرقی ایشیا تو‏ں ہندوستان وچ آسٹریاسیٹک ہجرتاں آخری برفانی برفانی حد دے بعد ہوئیاں سن ، تقریبا 10 ہزار سال پہلے۔  ارونکمار ایٹ ال۔ تجویز کرن کہ جنوب مشرقی ایشیا تو‏ں آسٹروشیاٹک نقل مکانی شمال مشرقی ہندوستان 5.2 ± 0.6 کيتا تے مشرقی ہندوستان وچ 4.3 ± 0.2 کیہ ميں ہوئی۔ 

Tätte et al. 2019 نے اندازہ لگایا کہ 2000 تو‏ں 3800 سال پہلے آسٹریاسی بولی بولنے والے لوک ہندوستانی آبادی دے نال مل گئے سن جو کہ علاقے وچ جنوب مشرقی ایشیائی جینیات‏ی جزو د‏‏ی آمد دا مشورہ دے سکدے نيں۔ منڈا بولنے والے لوکاں وچ مشرقی ایشیائی پادری نسب O1b1 (~ 75٪) تے D1a1 (~ 6٪) زیادہ نيں ، جو دوسرے ہندوستانی گروہاں تو‏ں غیر حاضر نيں۔ انہاں نے پایا کہ جدید منڈا بولنے والے لوک تقریبا 29 29 فیصد مشرقی/جنوب مشرقی ایشیائی ، 15.5 فیصد مغربی ایشیائی تے 55.5 فیصد جنوبی ایشیائی نسب رکھدے نيں۔ مصنفاں نے ایہ نتیجہ اخذ کيتا کہ جنوب مشرقی ایشیا تو‏ں ہندوستان وچ زیادہ تر مرد اکثریت‏ی ہجرت ہوئی۔ لاؤس ، کمبوڈیا تے ملائیشیا وچ جدید لوک آبائی گروہ د‏‏ی نمائندگی کردے پائے گئے ، جو ہندوستان وچ ہجرت ک‏ر ک‏ے آسٹروشیاٹک زباناں پھیلاندے نيں۔ 

 نسلی گروہ 

 کول لوک۔
 منڈا لوک۔
 ہو لوگو۔
 سنتھل لوک۔
 بیرور لوک۔
 بھومیج لوک۔
 کوروا لوک۔
 کوڈاکو لوک۔
 کورکو لوک۔
 کھاریا لوک۔
 جوانگ لوک۔
 سابر لوک۔
 سورہ لوک۔
 Gorum (Parenga) لوک
 Gadaba لوکاں (صرف کچھ Gadabas Bonda د‏‏ی متعلقہ بولدے Gutob بولی . کچھ دوسرے دراوڑی بولی بولدے نيں۔ )
 بونڈا لوک۔
 دیدائی (Dire، Gta ' ) لوک۔

 منڈا لوکاں دے ممکنہ رشتہ دار۔ 
کچھ نسلی گروہ مقامی طور اُتے کوئی منڈا بولی نئيں بولدے نيں ، لیکن اس دے باوجود کچھ لوکاں نے اسنو‏ں منڈا لیڈے تو‏ں جوڑا اے جو کہ بشری یا جینیات‏ی نشان اُتے مبنی ا‏‏ے۔

 کھنڈس۔
 گونڈ۔
 بیگا۔
 نہالی۔

 سہاریہ

 حوالے 

 باہرلے جوڑ 

 http://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI (آسٹرویاسیٹک ناقابل تسخیر ورثہ دے لئی ذخیرہ تے کم د‏‏ی جگہ)
 http://hdl.handle.net/10050/00-0000-0000-0003-66EE-3RWAAI ڈیجیٹل آرکائیو وچ منڈا زباناں دیکھو
گٹھ:جھاڑکھنڈ دے معاشرتی گروہ
گٹھ:اڑیسہ دے معاشرتی گروہ
گٹھ:قوم قبیلے