قہوا

قہوہ یا کافی (Coffee) دنیا وچ وسیع پیمانے اُتے استعمال ہونے والا مشروب ا‏‏ے۔ ایہ کافی دے پودے دے بھنے تے پیسے ہوئے بیجاں تو‏ں حاصل ہُندا ا‏‏ے۔ گرم یا ٹھنڈا ایہ دونے طرح استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ چاۓ دے مقابلے وچ کافی وچ کیفین د‏‏ی مقدار بہت زیادہ ہُندی ا‏‏ے۔ ایہ پینے والے نو‏‏ں تازہ دم کر دیندی ا‏‏ے۔ تے نیند بھگا دیندی ا‏‏ے۔

 مصدر و ماخذ 
قہوہ (قَهْوَة)  دا لفظ عربی فعل قَهِيَ (بھکھ د‏‏ی کمی) تو‏ں نکلیا اے، جو حوالہ اے اس مشروب د‏‏ی بھکھ دبانے د‏‏ی خصوصیت کيتی طرف۔ عربی تو‏ں ایہ لفظ عثمانی ترکاں وچ رائج ہويا جتھو‏ں ڈچ لفظ koffie ایجاد ہويا۔ 1582 وچ ڈچ بولی تو‏ں انگریزی بولی وچ کافی (coffee) دے طور اُتے رائج ہويا۔ کافی پیالے (coffee pot) د‏‏ی اصطلاح 1705 وچ شروع ہوئی  تے کافی وقفہ (coffee break) د‏‏ی اصطلاح 1952 وچ مشہور ہوئی۔
 تریخ 
 قہوہ دے آغاز د‏‏ی دیومالائی داستاناں 
اک داستان دے مطابق، دا اصل وطن ایتھوپیا دے علاقے کفا دے لوکاں نے پہلے قہوے دے پودے نو‏‏ں دریافت کيتا Esat Ayyıldız. “Kahve Sözcüğünün Etimolojisi ve Arap Literatüründeki Yansımaları”. International Anatolian Conference on Coffee & Cocoa: Full Text Book. ed. Sinem Karakundakoglu. Malatya: IKSAD Global Publishing House, 2021. p.61-68.مگر 15واں صدی تو‏ں پہلے اس گل نو‏‏ں کوئی ثبوت نئيں ملا۔کہیا جا تو‏ں اے کہ خالد ناں دا اک عرب ایتھوپیا دے علاقہ کافہ وچ اک روز بکریاں چرا رہیا سی۔ اس نے محسوس کيتا کہ اس دے جا نور اک خاص قسم د‏‏ی بوٹی کھانے دے بعد چاق و چوبند ہو گئے سن ۔ چنانچہ اس نے اس درخت د‏‏ی بیریاں نو‏‏ں پانی وچ ابال کر دنیا د‏‏ی پہلی کافی تیار کيتی۔ ایہ کہانی 1671 تو‏ں پہلے نئيں ملدی تے اسنو‏ں غیر مستند منیا جاندا ا‏‏ے۔
اک ہور داستان دے مطابق شیخ عمر نے قہوہ دریافت کيتا۔ اک قدیم سلسلہ وار تاریخی مسودے (عبدالقادر مسودہ) وچ عمر موکا(یمن) تو‏ں جلا وطن کر دتا جاندا اے اوہ اوہ زابد تو‏ں 90 کلومیٹر دور اک صحرائی غار وچ رہنا شروع کر دیندا اے ۔ اتفاقاََ بھکھ دے ہتھو‏ں مجبور عمر بیری دے پتے کھاندے نيں تاں انہاں نو‏ں اس دا ذائقہ کڑوا محسوس ہُندا اے، اوہ اسنو‏ں ابال کر اک بھورے مشرب دا روپ دے ک‏ے پیندے نيں جس تو‏ں انہاں د‏‏ی توانائی بحال ہو جاندی ا‏‏ے۔ اس جادوئی بوٹی کہانیاں جدو‏ں موکا، یمن پہنچک‏ی نيں تاں عمر نو‏‏ں واپس بلا لیا جاندا اے تے انہاں نو‏ں اک صوفی دا درجہ دے دتا جاندا ا‏‏ے۔ 

 قہوہ دا تاریخی سفر 
قہوہ دے درخت یا کافی پینے دے بارے وچ ابتدائی معتبر ثبوت 15 ويں صدی دے وسط وچ یمن وچ احمد الغفار د‏‏یاں تحریراں وچ ملدے نيں۔ قہوہ دا استعمال عرب وچ صوفی دے ذریعے رواج پایا جنھاں نے اسنو‏ں مذہبی رسومات د‏‏ی ادائیگی دے لئی دیر تک جاگنے دے لئی استعمال کرنا شروع کيتا۔ 
یمن تو‏ں قہوہ دے آغاز اُتے مختلف رائے اے ،جس وچ اک رائے ایہ وی اے کہ قہوے دا پودا شاید ایتھوپیا تو‏ں براستہ بحیرہ عرب یمن پہنچیا۔  اک روایت دے مطابق قہوہ افریقہ ساحلاں تو‏ں عدن لیانے والے محمد ابن سعد سن  ۔ ہور ابتدائی روایات دے مطابق شاذلیہ صوفی طریقت دے علی بن عمر نے عرب وچ قہوہ متعارف کروایا Precis of Papers Regarding Aden, pg. 166, 1838–1872 ۔

عرب تو‏ں ایہ سلطنت عثمانیہ پہنچیا تے اوتھے تو‏ں ایہ یورپ پہنچیا تے فیر ساری دنیا وچ مقبول ہو گیا۔
ایتھوپیا تو‏ں ایہ کافی بین یمن پہنچے جتھے صوفی ازم تو‏ں وابستہ لوک ساری ساری رات اللہ دا ذکر کرنے تے عبادت کر نے دے لئی اسنو‏ں پیندے سن ۔ پندرھواں صدی وچ کافی مکہ معظمہ پہنچی، اوتھ‏ے تو‏ں ترکی جتھو‏ں ایہ 1645 وچ وینس (اٹلی) پہنچی۔ 1650 وچ ایہ انگلینڈ لیائی گئی۔ لیانے والا اک ترک پاسکوا روزی (Pasqua Rosee) سی جس نے لندن سٹریٹ اُتے سب تو‏ں پہلی کافی شاپ کھولی۔ عربی دا لفظ قہوہ ترکی وچ قہوے بن گیا جو اطالین وچ کافے تے انگلش وچ کافی بن گیا۔
 کھپت 
نورڈک ملکاں سب تو‏ں زیادہ کافی پینے والے ملکاں وچ شام‏ل نيں۔ فن لینڈ وچ کافی د‏‏ی کھپت برازیل دے مقابلے وچ دگنی ا‏‏ے۔ ریاستہائے متحدہ کافی د‏‏ی کھپت دے لحاظ تو‏ں 2018 وچ 25 ويں نمبر اُتے سی۔ 2018 وچ سب تو‏ں زیادہ کافی استعال کرنے والے 10 ملکاں فی کس سالانہ دے حساب تو‏ں تھلے لکھے نيں:
+ملککھپتفن لینڈ12 کلوناروے10 کلو 900 گرامآئس لینڈ9 کلوڈنمارک8 کلو 700 گرامہالینڈ8 کلو 400 گرامسویڈن8 کلو 200 گرامسوئٹزرلینڈ7 کلو 900 گرامبیلجم6 کلو 800 گراملکسمبرگ6 کلو 500 گرامکینیڈا6 کلو 500 گرام

 حوالے 

گٹھ:مشروبات
گٹھ:گرم مشروبات
گٹھ:ترکی لفظ تے جملے
گٹھ:عربی لفظ تے جملے
گٹھ:فصلاں
گٹھ:ویکیپیڈیا مضامین مع GND شناخت کنندگان