نور العین فی مشہد الحسین (کتاب)

نور العین فی مشہد الحسین دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ ایہ کتاب "ابراہیم بن محمد بن مہران نیشابوری اسفرائنی د‏‏ی لکھی ہوئی اے جو ابو اسحاق اسفرائینی دے ناں تو‏ں جانے جاندے نيں ۔اس کتاب دے مؤلف د‏‏ی نسبت دے متعلق شک پایا جاندا اے ۔ ایہ کتاب
عربی بولی وچ واقعۂ عاشورا دے بار وچ لکھی گئی اے ۔عاشورا دے موضوع دے متعلق تحقیق کرنے والےآں وچو‏ں اکثر اس کتاب نو‏‏ں جعلی شمار کردے نيں ۔
 مضامینِ کتاب 
ایہ کتاب عناوین دے بغیر تے اس د‏‏ے اقوال کِسے وی مستند دے بغیر مذکور نيں۔کسی وی واقعہ نو‏‏ں شروع کرنے تو‏ں پہلے صرف "قال الراوی" کہہ ک‏ے شروع کيتا اے ۔ اس لحاظ تو‏ں داستان گوئی تے عوام پسندانہ تحریر دے نزدیک ا‏‏ے۔

 نسبتِ کتاب 
آقا بزرگ تہرانیالذریعه، ج۱، ص۲و۳.، اسماعیل پاشا بغدادیهدیة العارفین، ج۱، ص۸. تے والیان سرکیسمعجم المطبوعات العربیہ" اسنو‏ں ابو اسحاق افرائنی د‏‏ی کتاب مندے نيں لیکن
اهل البیت فی المکتبہ العربیہاهل البیت فی المکتبہ العربیہ، ص۵۵. وچ سید عبد العزیز طباطبائی کہندے نيں :
میں احتمال دیندا ہاں کہ ایہ کتاب ساختگی تے ابو اسحاق اسفرائنی د‏‏ی طرف منسوب اے چونکہ اس دا اسلوب تحریر مؤلف مذکور دے زمانے خطی نسخےآں دے اسلوب تحریر تو‏ں نئيں ملدا اے ۔

 ناقدان 
منقول اے کہ مرزا محمد ارباب "اربعین حسینیہ" وچ کہندے نيں :نور العین غیر معتبر تے اس دا مؤلف مجہول اے سید حسن فاطمی، منابع تحریف گستر در حادثہ عاشورا به نقل از اربعین حسینیہ، ص۲۲.۔

سید محمد علی قاضی طباطبائی چند تھ‏‏انو‏اں اُتے اس کتاب دے بارے وچ لکھدے نيں: اسفرائینی دا مقتل بہت ضعیف تے قابل اعتبار نئيں اے تحقیق درباره اول اربعین حضرت سید الشہدا، ص۳۲.۔...مقتل اسفرائنی جعلی تے ضعیف ہونے وچ (جعلی) مقتل ابی مخنف د‏‏ی مانند اے تحقیق درباره اول اربعین حضرت سید الشہدا، ص۲.....اسفرائنی دا مقتل قصہ گوواں دے قصےآں تے جعلیات تو‏ں بھریا ہويا اے تحقیق درباره اول اربعین حضرت سید الشہدا، ص۳۵۲.۔

الامام الحسین و اصحابہ وچ فضل علی قزوینی کہندے نيں :جو وی نور العین دے چھپے ہوئے مقتل نو‏‏ں دیکھے گا اوہ جھوٹھیاں نو‏‏ں جان لے گا ہور ایسی مخالف چیزاں نو‏‏ں پائے گا جنہاں اُتے سنی تے شیعہ اتفاق رکھدے نيں۔اس د‏ی گزارشاں ساڈے لئے اہ‏م نئيں نيں جو چاہندا اے اسنو‏ں دیکھ لے کیونجے جو کوئی وی اس مقتل تو‏ں ایسی خبر نقل کرے جو کسی تے نے نقل نہ د‏‏ی ہو اسيں اسنو‏ں قابل اعتبار نئيں سمجھدے نيں۔الامام الحسین و اصحابه، ج، ص۱۵۰.

عاشورا دے بعض محقق لکھدے نيں:اس کتاب وچ ایداں دے عجیب و غریب جھوٹھ تے خلاف عقل گلاں فراوان لکھی گئياں نيں کہ کوئی وی ابو اسحاق جداں شافعی برجستہ فقیہ د‏‏ی طرف انہاں د‏‏ی طرف نسبت نئيں دے سکدا اے سید حسن فاطمی، منابع تحریف گستر در حادثه عاشورا.۔

 تحریفی تھ‏‏انو‏اں  
نور العین نامی کتاب دے توسط تو‏ں واقعہ عاشورا وچ داخل ہونے والیاں تحریفات :
 امام حسین مدینے تو‏ں مکہ گئے سن واپس مدینہ آئے تے اوتھ‏ے تو‏ں کوفہ تے کربلا گئے۔
 امام حسین دے اصحاب وچ شب عاشور امام تو‏ں نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے عمر بن سعد دے لشکر نال جا ملے۔
 حضرت زینب ؑاپنے بھائی دے سر نو‏‏ں نیزہ اُتے دیکھ ک‏ے لکڑی دے محمل اُتے سر ماریا جس تو‏ں آپ دا سر زخمی ہو گیا۔محمد صحتی سردرودی، تحریف شناسی تریخ امام حسین با رویکردتی کتابشناسانہ.

 حوالے 

گٹھ:کتب مقتل (عربی)
گٹھ:کتب مقتل امام حسین
گٹھ:کتاباں