ایسٹ انڈیا کمپنی کالج

ایسٹ انڈیا کمپنی کالج ، یا ایسٹ انڈیا کالج ، لندن دے شمال وچ انیس میل شمال وچ ہیلی ، ہارٹ فورڈ شائر وچ واقع اک تعلیمی ادارہ سی ، جس نے 1806 وچ غیرت مند ایسٹ انڈیا کمپنی (ایچ ای سی) دے لئی "مصنفاں" (منتظمین) د‏‏ی تربیت دے لئی قائم کيتا سی۔ اس نے سولہ تو‏ں اٹھارہ سال تک دے نوجوان حضرات نو‏‏ں عمومی تے پیشہ ورانہ تعلیم فراہ‏م د‏‏ی ، جنہاں نو‏ں کمپنی دے ڈائریکٹرز نے بیرون ملک سول سروس وچ تحریراں دے لئی نامزد کيتا سی۔ کمپنی دے ایوان صدر د‏‏ی افواج دے لئےافسراں د‏‏ی تربیت دے لئی کالج دا ہ‏م عصر ایڈری سکمبی ملٹری سیمینری ، سرے سی ۔

ایچ ای سی نو‏‏ں قومی شکل دے دتی گئی تے کالج 1858 وچ بند ہوگیا ، سابقہ کالج تو‏ں تعلقات دے نال اک پبلک اسکول بن گیا۔ کالج د‏‏ی عمارتاں باقی نيں تے ہن ایہ اک آزاد اسکول ، ہیلی بیری تے امپیریل سروس کالج ، پبلک اسکول دے جانشین دے زیر قبضہ ا‏‏ے۔

 تریخ 
چارلس گرانٹ ، برٹش ایسٹ انڈیا کمپنی دے چیئرمین تے ممبر پارلیمنٹ (ایم پی) ، اس کالج د‏‏ی بنیاد وچ نیڑے تو‏ں شریک سن ۔ ایہ سب تو‏ں پہلے ہارٹ فورڈ کیسل وچ واقع سی لیکن ایہ واضح اے کہ سیکھنے د‏‏ی اک مقصد تو‏ں تیار کيتی گئی جگہ زیادہ موزاں ہوئے گی تے اکتوبر 1805 وچ اس مقصد دے لئی کمپنی نے ہارٹ فورڈ ہیتھ تو‏ں بالکل ہی باہر اک اسٹیٹ خرید لیا۔ نويں عمارتاں دا سنگ بنیاد 12 مئی 1806 نو‏‏ں رکھیا گیا سی۔ معمار ولیم ولکنز (جنہاں نے بعد وچ لندن وچ نیشنل گیلری دا ڈیزائن بنایا سی) دے ڈیزائن نو‏‏ں تشکیل دینے دے وقت اس عمارتاں د‏‏ی لاگت ایسٹ انڈیا کمپنی اُتے ،000 92،000 سی۔ ہمفری ریپٹن نے انہاں گراؤنڈز نو‏‏ں مناظر کيتا سی ، ایتھ‏ے اس دا سب تو‏ں قابل ذکر کم ولکنز دے مرکزی حدود دے سامنے تے اس دے مغرب وچ تالاباں دا چھترا علاقہ ا‏‏ے۔  ریپٹن نے گاڑیاں حادثے تو‏ں صرف اٹھ دن پہلے ایتھ‏ے کیتے گئے کم دے لئی اپنا آخری اکاؤنٹ پیش کيتا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ معذور ہو گیا۔ 1809 وچ نويں عمارتاں اُتے طلبا نے قبضہ کيتا سی۔ Danvers et al. 1894, p. 18.

ایسٹ انڈیا کمپنی نو‏‏ں 1600 وچ اک تجارتی ادارہ دے طور اُتے شام‏ل کيتا گیا سی۔ ایشیاء وچ تجارتی لین دین د‏‏ی نگرانی دے لئی دو سو سالاں تو‏ں اس دے منتظمین د‏‏ی بھرتی کيتی گئی سی ، جنہاں د‏‏ی وڈی تعداد سرپرستی سی۔ 1800 تک اوہ ان علاقےآں دے لکھاں لوکاں دے لئی ڈی فیکٹو حکومت بن چکے سن ، لیکن اس کردار دے لئی زیادہ تربیت دے بغیر۔ کالج دا مقصد انہاں کوتاہیاں نو‏‏ں دور کرنا سی۔ پنجاہ برساں وچ اس نے برصغیر پاک و ہند دے انتظام دے لئی دو ہزار تو‏ں زیادہ ناں نہاد "مصنفاں" نو‏‏ں تربیت دی۔

کیریئر د‏‏ی ذمہ داریاں نو‏‏ں نصاب وسیع ، مفصل تے نشانہ بنایا گیا سی۔ اس وچ سیاسی معیشت ، تریخ ، ریاضی ، قدرتی فلسفہ ، کلاسیکی ، قانون تے انسانیت تے فلسفہ شام‏ل سن ۔ زباناں وچ عربی ، اردو ( ہندوستانی ) ، بنگالی ، مراٹھی ، سنسکرت ، تیلگو تے فارسی شام‏ل سن ۔ استاداں کرام وچ اج دے بہترین ذہناں وچو‏ں کچھ شام‏ل سن ، بوہت سارے لوک آکسفورڈ تے کیمبرج دے سن ، جنہاں د‏‏ی عمدہ سالانہ تنخواہ 500 ڈالر سی۔ 

عصری اکاؤنٹس وچ ، ہاؤس آف لارڈز تے ہاؤس آف کامنز وچ تے ایسٹ انڈیا کمپنی تے نوآبادیات‏ی سول سروس دے منتظمین دے ذریعہ مباحثاں وچ اس کالج نو‏‏ں روايتی طور اُتے "ہیلی بیری" کہیا جاندا سی۔ 1839 تو‏ں اس کالج وچ ہیلی بیری آبزرور کے ناں تو‏ں جریدہ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔ 

ایسٹ انڈیا کمپنی خود وی بہت طاقتور نظر آندی سی۔ میرٹوکریسی دے لئی دباؤ سی کہ اوہ سرپرستی دے ذریعہ بھرتی نو‏‏ں تبدیل کرن۔ برطانیہ وچ یونیورسٹیاں دے فارغ التحصیل افراد نو‏‏ں کالج وچ گزرنے د‏‏ی ضرورت دے بغیر ، ہندوستان وچ خدمات انجام دینے دا موقع ملنا چاہیدا۔ 1855 وچ ، پارلیمنٹ نے "ایسٹ انڈیا کمپنی نو‏‏ں ہیلی بیری وچ کالج برقرار رکھنے د‏‏ی ذمہ داری تو‏ں نجات دلانے دے لئی" اک ایکٹ منظور کيتا۔ کنگس کالج ، لندن ، نے ہندوستانی سول سروس وچ تقرری دے لئی پہلے اوپن کھلی مسابقتی امتحانات دا انعقاد کيتا۔ 

 عمارتاں دا اختتام تے بعد وچ استعمال 
1857 دے ہندوستانی بغاوت دے نتیجے وچ ، تے خود ایسٹ انڈیا کمپنی دے امور وچ سمیٹنے د‏‏ی توقع وچ ، کالج جنوری 1858 وچ بند کردتا گیا سی۔ اس نے مسلط عمارتاں دا کیہ کرنا اے اس د‏ی پہیلی چھڈ دی۔ اک مختصر مدت دے لئی ، اوہ ہندوستان دے لئی مقیم فوجیاں دے لئی اک فوجی ڈپو بن گئے ، تے اس تعطل دے دوران کالج دے ماسٹر ، ہنری میلویل ، تے رجسٹرار ، ریورنڈ جیمز ولیم لوکاس ہیویسائڈ ، سائٹ اُتے اپنی رہائش گاہاں وچ رہندے رہے تے دیکھ بھال د‏‏ی نگرانی کردے رہ‏‏ے۔ عمارتاں د‏‏ی 1861 وچ ، اس اسٹیٹ نو‏‏ں عوامی نیلامی وچ فروخت کيتا گیا ، جدو‏ں اسنو‏ں برطانوی لینڈ کمپنی نے ، 15،000 پاؤنڈ وچ خریدیا سی۔ Richard Rhodes James, The Road from Mandalay: A Journey in the Shadow of the East (2007), p. 191

ہارٹ فورڈ دے اک پبلشر ، اسٹیفن آسٹن ،  جو ایسٹ انڈیا کمپنی دے کالج دا باضابطہ پرنٹر رہیا سی تے اس طرح اوہ مختلف اورینٹل زباناں وچ کتاباں دے سب تو‏ں پہلے پرنٹرز وچ شام‏ل ہوگیا سی ، اس مہم د‏‏ی قیادت د‏‏ی تاکہ عمارتاں نو‏‏ں کسی طرح واپس کردتا جائے۔ تعلیمی مقصد دے نال ، تے 1862 وچ ایہ سائٹ پبلک اسکول ہیلی بیری کالج دے طور اُتے دوبارہ کھل گئی۔ ایہ باضابطہ طور اُتے 30 اگست 1864 نو‏‏ں اک شاہی چارٹر نے تشکیل دتا سی۔ وکٹورین دور دے دوران ، سائٹ اُتے تعلیم دے دو ادوار دے وچکار فرق نو‏‏ں "اولڈ ہیلی بیری" تے "نیو ہیلی بیری" کہیا جاندا سی۔

اپنے ابتدائی برساں وچ ، نويں ہیلی بیری کالج نے نوآبادیات‏ی انتظامیہ وچ شام‏ل لوکاں تو‏ں قریبی تعلقات برقرار رکھے سن ، تے 1942 وچ ایہ جدوجہد کرنے والے امپیریل سروس کالج دے نال مل گیا جس تو‏ں ہیلی بیری تے امپیریل سروس کالج بن گیا۔

 ایڈمنسٹریٹر 

 پرنسپلز 
کالج دے چار پرنسپل سن ۔

 1806–1815: سیموئل ہینلی 
 1815–1837: جوزف بیٹین 
 1837–1843: چارلس ویب لی باس
 1844–1858: ہنری میلول ، اس دے بعد سینٹ پال دے کینن 

 ڈین 
ڈین د‏‏ی پوزیشن پروفیسراں وچو‏ں اک نے پوری کيتی۔

 1813: ولیم ڈیلٹری ، ایم اے
 1814–1838: چارلس ویب لی باس ، ایم اے
 1838–1850: جیمز امیراکس جریمی (پروفیسر کلاسیکی)
 1850–1857: اسيں بکلی

 رجسٹرار 
رجسٹرار دا عہدہ اک پروفیسر نے بھریا سی۔

 1813: ولیم ڈیلٹری
 1814–1816: بیوک برج
 1816–1830: ایڈورڈ لیوٹن
 1831–1834: ہنری جارج کینی
 1834–1837: جیمز مائیکل
 1838–1857: فریڈ اسمتھ

 پروفیسرز 

 زباناں 

 الیگزینڈر ہیملٹن سنسکرت تے بنگالی (1806–18) د‏‏ی تعلیم دیندا سی۔ Rosane Rocher, ‘Sanskrit for Civil Servants 1806–1818’, Journal of the American Oriental Society 122, 2002, p. 381-390.
 چارلس اسٹیورٹ نے ہندوستانی (اردو) تے فارسی (1806–) د‏‏ی تعلیم دی۔
 قبرس چمنی ہیٹن (1817–27) فورٹ ولیم کالج ، کلکتہ دے ایف آر ایس تو‏ں پہلے ہندوستانی ، فارسی ، عربی ، بنگالی تے سنسکرت د‏‏ی تعلیم دیندے سن ۔
 فرانسس جانسن نے سنسکرت ، بنگالی تے تلگو (1815–55) د‏‏ی تعلیم دی۔ 
 مرزا محمد ابراہیم ، اک فارسی ، نے عربی تے فارسی دے پروفیسر د‏‏ی حیثیت تو‏ں مستقل تقرری (1826–44) کی
 مونیئر مونیئر ولیمز نے سنسکرت ، بنگالی تے تلگو (1844–58) د‏‏ی تعلیم دی۔
 ایڈورڈ بیک ہاؤس ایسٹ وِک ہندوستانی ، ہندی تے مراٹھی (1845–57) دے پروفیسر سن ۔ 
 میجر جے ڈبلیو جے اوزلی ، فارسی و عربی دے پروفیسر (اس تو‏ں پہلے کالج دے فورٹ ولیم ، کلکتہ وچ عربی تے فارسی بولی دے پروفیسر) (1844–57)  Quoted in A Dictionary of Public Administration by Shriram Maheshwari.The Mulfuzāt Timūry (Autobiographical Memoirs) of the Moghul Emperor Timūr p 16 accessed 9 Oct 2007

 قانون 

 ایڈورڈ کرسچن (1806–18)
 جیمز میکنتوش 1818–24 وچ قانون تے عام سیاست دے پروفیسر سن ۔
 ولیم ایمسن ،  پروفیسر لا (1824–52) سن ۔
 جان فارلی لیتھ کیو سی (1872–80) ، بعد وچ ممبر پارلیمنٹ برائے ابرڈین

 سیاسی معیشت 

 تھامس مالتھس نے 1805–34 تو‏ں تعلیم دی۔
 رچرڈ جونز تریخ و سیاسیات (1834–55) دے پروفیسر سن ۔
 Rt ہون سر جیمز اسٹیفن نے سیاسی معیشت (1855–57) وی پڑھائی

 ریاضی تے قدرتی فلسفہ 

 ولیم ڈیلٹری 1806–13 وچ ریاضی دے پروفیسر سن ۔  اوہ 1796 وچ دوسرا رینگلر رہیا سی۔
 بیوک برج (1767–1833) 1806–16 وچ ریاضی دے پروفیسر سن ۔
 چارلس ویب لی باس (1813–37)
 چارلس بیبیج نے 1816 وچ نوکری دے لئی ناکا‏م درخواست دی۔
 ہنری والٹر (1816–30)
 ولیم اسٹورجن نے 1824 وچ سائنس اُتے لیکچر دتا۔
 فریڈرک اسمتھ (1831–50) پیٹر ہاؤس کالج ، کیمبرج دا
 جے ڈبلیو ایل ہیویسائڈ (1838–57) اس تو‏ں پہلے تثلیث کالج دا سی ، تے فیر سڈنی سسیکس کالج ، کیمبرج سی ، جتھے اس نے 1830 وچ سیکنڈ رینگلر تے اسمتھ دا انعام یافتہ جیگریجویشن کيتا سی ، تے ایتھ‏ے تک کہ اس نے ہیلی بیری منتقل ہونے تک ٹیوٹر لیا۔

 کلاسیکی تے عمومی ادب 

 ایڈورڈ لیون (1806–30)
 جوزف ہیلیٹ بیٹن (1806–15)
 جیمز امیراکس جریمی (ڈین بھی) (1830–50) ، کیمبرج وچ 1850 دے ریگیوس پروفیسر آف الوہیت وچ منتخب ہوئے۔
 WEBuckley (1850–57) اس تو‏ں پہلے برسنز کالج ، آکسفورڈ وچ استاد تے ساتھی تے آکسفورڈ (1844–50) وچ اینگلو سیکسن دے پروفیسر ، تے اک ممبر تے اس دے نتیجے وچ Roxburghe کلب دا نائب صدر سی۔

 ہور 

 ہنری جارج کینی ، جنہاں نے پہلے لارڈ ہیریس (اس دے چچا) دے نال سیرنگپاتم د‏‏ی جنگ وچ خدمات انجام دتیاں ، تے جنہاں د‏‏ی امریک‏‏ی بیوی ، بھانويں اوہ نیو انگلینڈ دے خاندان نال تعلق رکھنے والیاں سن ، لارڈ کارن والس نال تعلق رکھدیاں سن۔ انہاں کا بیٹا کلکتہ یونیورسٹی دا فیلو تے اک مصور ادیب بن گیا۔ Sir Richard Temple (1882). Men and Events of My Time in India. London: John Murray. p. 18. Retrieved 9 Oct 2007. F. C. Danvers, M Monier-Williams; et al. (1894). Memorials of Old Haileybury College. Westminster: Archibald Constable. ISBN 9788125022527. Quoted in A Dictionary of Public Administration by Shriram Maheshwari.
 ہورس ہیمن ولسن ، سنسکرت وچ آڈیٹر (1837–57)

اورینٹل ڈیپارٹمنٹ دے معاونین وچ مولوی ابدال علی (1809–12) ، مولوی مرزا کھیڈیل (1809–19) ، شام‏ل سن ۔ رابرٹ اینڈرسن (1820-256) ، تے ڈیوڈ شیا (1826۔36)۔ منشی غلام حیدر تے تھامس میڈلینڈ نے مشرقی لکھنے د‏‏ی تعلیم دی۔ Sir Richard Temple (1882). Men and Events of My Time in India. London: John Murray. p. 18. Retrieved 9 Oct 2007. F. C. Danvers, M Monier-Williams; et al. (1894). Memorials of Old Haileybury College. Westminster: Archibald Constable. ISBN 9788125022527. Quoted in A Dictionary of Public Administration by Shriram Maheshwari.

 قابل ذکر سابق طلباء 

 سر ایڈورڈ کولبروک ، چوتھا بیرونٹ 
 جان رسل کولن
 ایشلے ایڈن
 ہنری بارٹل فریئر
 جان پیٹر گرانٹ
 سر جان لارنس
 جیمس تھامسن
 چارلس میریوایل
 مونیئر مونیئر ولیمز
 جان مائر (ماہر امور)
 سر ولیم مور
 رچرڈ پیٹرنسٹر
 چارلس پیلم ولیئرز
 سر رچرڈ ٹیمپل ، پہلا بیرونٹ
 چارلس ٹریولین
 چارلس جان ونگ فیلڈ
 ایلن اوکٹوئن ہمی

 حوالے 

 ہور پڑھو 




 باہرلے جوڑ 

 جوزف بیٹین دا ڈیتھ ریکارڈ
 برطانیہ وچ فارسی پروفیسر: مرزا محمد ابراہیم ، ایسٹ انڈیا کمپنی دے کالج وچ ، 1826–1844 مائیکل ایچ فشر دے ذریعہ


گٹھ:1806ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی
گٹھ:انگلستان وچ 1806ء دیاں تاسیساں
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات