خاندان انوشتگین

انوشتگین خاندان (انگریزی: ,  خوارزمیاں خاندان دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے (  ) اک فارسی C. E. Bosworth: Khwarazmshahs i.Homa Katouzian, "Iranian history and politics", Published by Routledge, 2003. pg 128: "Indeed, since the formation of the Ghaznavids state in the tenth century until the fall of Qajars at the beginning of the twentieth century, most parts of the Iranian cultural regions were ruled by Turkic-speaking dynasties most of the time. "Persian Prose Literature." ترک مملوک نسل دا سنی مسلم خاندانتھا ۔ Bosworth in Camb. C. E. Bosworth, "Chorasmia ii.  انوشتگینخاندان نے خوارزمیہ سلطنت اُتے حکومت کیت‏‏ی، جو موجودہ وسطی ایشیا ، افغانستان تے ایران دے وڈے حصےآں اُتے مشتمل اے، جو کہ 1077 تو‏ں 1231 تک دے عرصے وچ ، پہلے سلجوقیاں Rene Grousset, The Empire of the Steppes:A History of Central Asia, Transl. تے قرہ خیطائی ، Biran, Michel, The Empire of the Qara Khitai in Eurasian history, (Cambridge University Press, 2005), 44. تے بعد وچ آزاد حکمراناں دے طور پر، 13واں صدی وچ خوارزمیان سلطنت اُتے منگول د‏‏ی فتح تک۔ 

اس خاندان د‏‏ی بنیاد کمانڈر انوشتیگین گھرچائی نے رکھی سی، جو سلجوق سلاطین دے سابق ترک غلام سن، جنہاں نو‏ں خوارزم دا گورنر مقرر کيتا گیا سی۔ اس دا بیٹا، قطب الدین محمد اول ، خوارزم دا پہلا موروثی شاہ بنیا۔ Encyclopædia Britannica, "Khwarezm-Shah-Dynasty", (LINK) انوش ٹگین دا تعلق یا تاں اوغز ترکاں دے بیگدلی قبیلے تو‏ں سی  یا چگل ، خلج ، کیپچاق ، قنگلی ، یا ایغوراں توں۔ C.E. Bosworth "Anuštigin Ĝarčāī", Encyclopaedia Iranica (reference to Turkish scholar Kafesoğlu), v, p. 140, Online Edition, (LINK)

 تریخ 
خوارزمیہ خاندان دے قیام د‏‏ی تریخ زیر بحث ا‏‏ے۔ 1017 وچ اک بغاوت دے دوران، خوارزمیاں دے باغیاں نے ابو العباس مامون تے اس د‏ی بیوی حرا جی نو‏‏ں قتل کر دتا، جو غزنوید سلطان محمود د‏‏ی بہن سی۔ C.E. Bosworth, The Ghaznavids:994-1040, (Edinburgh University Press, 1963), 237. اس دے جواب وچ ، محمود نے خوارزم دے علاقے اُتے حملہ کيتا تے اس اُتے قبضہ ک‏ر ليا، جس وچ ناسا تے فروا دا رباط شام‏ل سی۔ C.E. Bosworth, The Ghaznavids:994-1040, 237. اس دے نتیجے وچ خوارزم 1017 تو‏ں 1034 تک غزنوی سلطنت دا اک صوبہ بن گیا۔ 1077 وچ ، صوبے د‏‏ی گورنری، جس دا تعلق 1042/1043 تو‏ں سلجوقیاں تو‏ں سی، سلجوق سلطان دے سابق ترک غلام، انوش تیگین گھرچائی دے ہتھ وچ چلا گیا۔ 1141 وچ ، سلجوق سلطان احمد سنجر نو‏‏ں قطوان د‏‏ی جنگ وچ قرہ خیطائی دے ہتھو‏ں شکست ہوئی ، تے انوش ٹگین دا پوت‏ا علاء الدین اتسز قارا خیتان دے ییلو دشی دا جاگیر بن گیا۔ Biran, Michel, The Empire of the Qara Khitai in Eurasian History, (Cambridge University Press, 2005), 44.

سلطان احمد سنجر دا انتقال 1156 وچ ہويا۔ جداں ہی سلجوق ریاست افراتفری دا شکار ہوگئی، خوارزم شاہ نے اپنے علاقےآں نو‏‏ں جنوب د‏‏ی طرف ودھیا دتا۔ 1194 وچ ، عظیم سلجوق سلطنت دے آخری سلطان، طغرل III ، نو‏‏ں خوارزم دے حکمران علاء الدین تکش نے شکست دتی تے قتل کر دتا، جس نے خراسان تے مغربی ایران دے کچھ حصےآں نو‏‏ں فتح کيتا۔ 1200 وچ ، تکیش دا انتقال ہو گیا تے اس دے بعد اس دا بیٹا علاء الدین محمد بنا، جس نے غوریاں دے نال تنازعہ شروع کيتا تے آمو دریا (1204) وچ انہاں دے ہتھو‏ں شکست کھا گئی۔ Rene, Grousset, The Empire of the Steppes:A History of Central Asia, (Rutgers University Press, 1991), 168. خوارزم د‏‏ی برطرفی دے بعد، محمد نے اپنے سردار قارا خطائی تو‏ں مدد کيت‏ی اپیل د‏‏ی جس نے اسنو‏ں فوج بھیجی۔ Rene, Grousset, 168. اس کمک دے نال، محمد نے ہزراسپ (1204) وچ غوریاں اُتے فتح حاصل کيتی تے انہاں نو‏ں خوارزم تو‏ں باہر کرنے اُتے مجبور کيتا۔ 

علاءالدین محمد دا اپنے سرداراں دے نال اتحاد قلیل مدتی سی۔ اس نے اک بار فیر اک تنازعہ شروع کیا، اس بار کارا خانیاں د‏‏ی مدد تو‏ں، تے طلاس (1210) وچ قرہ ختائی د‏‏ی فوج نو‏‏ں شکست دتی، Rene, Grousset, 169. لیکن سمرقند (1210) نو‏‏ں قرہ خطائی دے قبضے وچ جانے دتا۔ Rene, Grousset, 234. اس نے کارخانیاں (1212) Rene, Grousset, 237. تے غوریاں (1215) دا تختہ الٹ دتا۔ 1212 وچ اس نے اپنا راجگڑھ گرگنج تو‏ں سمرقند منتقل کيتا۔ اس طرح ٹرانسوکسینیا دے تقریباً پورے نو‏‏ں شام‏ل کيتا گیا۔اور موجودہ افغانستان نو‏‏ں اس د‏ی سلطنت وچ شام‏ل کیا، جو مغربی فارس وچ ہور فتوحات دے بعد (1217 تک) سیر دریا تو‏ں زگروس پہاڑاں تک تے ہندوکش دے شمالی حصےآں تو‏ں بحیرہ کیسپین تک پھیلا 1218 تک، سلطنت د‏‏ی آبادی 5 ملین افراد اُتے مشتمل سی۔ John Man, "Genghis Khan: Life, Death, and Resurrection", 6 Feb. 2007.

 انشتگینید خوارزمشاہ 
ٹائٹلر نام ذا‏تی نام راج کرنا شہنا انشتگین گھرچائی</br>  1077/1097 عیسوی شہنا ایکنچی ابن قوقار</br>  1097 عیسوی شاہ</br> </br> قطب الدین ابوالفتح</br>  ارسلان تگین محمد ابن انوش تگین</br>  1097–1127/28 عیسوی شاہ</br> </br> علاء الدنیا و الدین ابوالمظفر</br>  قزل ارسلان عطیز ابن محمد</br>  1127–1156 عیسوی شاہ</br> </br> تاج الدنیا و الدین ابوالفتح</br>  ارسلان ابن قزل ارسلان عطیز</br>  1156–1172 عیسوی شاہ</br> </br> علاء الدنیا و الدین ابوالمظفر</br>  تکیش ابن ارسلان</br>  1172–1200 عیسوی شاہ</br> </br> جلال الدنیا و الدین ابوالقاسم</br>  محمود سلطان شاہ ابن ارسلان</br> </br> ابتدائی طور اُتے اس د‏ی والدہ ترکان سواݨی د‏‏ی حکومت وچ ۔ وہ اک چھوٹا سوتیلا بھائی تے اپر خراسان وچ تکیش دا حریف سی۔ 1172–1193 عیسوی شاہ</br> </br> علاء الدنیا و الدین ابوالفتح</br>  محمد بن تکیش</br>  1200–1220 عیسوی جلال الدنیا و الدین ابوالمظفر</br>  منگ برنو ابن محمد</br>  1220–1231 عیسوی

 جامنی قطار سلجوق سلطنت د‏‏ی حکمرانی کيت‏ی علامت ا‏‏ے۔
 گلابی قطار قارا خطائی تے سلجوق سلطنت دے درمیان بالادستی د‏‏ی تبدیلی د‏‏ی نشاندہی کردی اے 
 نارنجی رنگ د‏‏ی قطاراں قرہ خطائی د‏‏ی بالادستی د‏‏ی نشاندہی کردیاں نيں۔

 انوشتگین خاندان دا خاندانی شجرہ

 مورتاں

 ہور ویکھو 
خوارزم شاہی سلطنت
 فارسی سلطنتاں د‏‏ی مکمل لسٹ
 خوارزمیہ
 سنی مسلم خانداناں د‏‏ی لسٹ

 نوٹس تے حوالے 

 ہور پڑھو 

 ایم اسماعیل مارکینکوسکی، فارسی تریخ نگاری تے جغرافیہ: برٹولڈ سپولر ایران ، قفقاز ، وسطی ایشیا ، ہندوستان تے ابتدائی عثمانی ترکی وچ پیدا ہونے والے وڈے کماں پر، پروفیسر کلفورڈ ایڈمنڈ بوسورتھ ، برٹش اکیڈمی دے رکن، سنگاپور دے پیش لفظ دے نال: پوستا ناکاپور 2003،

گٹھ:سنی شاہی سلسلے
گٹھ:ترک شاہی خاندان
گٹھ:ایران وچ تیرہويں صدی
گٹھ:ایران وچ بارہويں صدی
گٹھ:ایران وچ گیارہويں صدی
گٹھ:ایشیا د‏‏ی سابقہ سلطنتاں
گٹھ:قرون وسطی وچ آذربائیجان
گٹھ:1077ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:مقالے جنہاں وچ فارسی بولی دا متن اے