عبد المحمد آیتی

عبد المحمد آیتی (  ) فلسفہ ، تریخ تے فارسی تے عربی ادب دے میدان وچ اک ایرانی مصنف ، مترجم تے محقق سن ۔ اوہ 5 مئی 1926 نو‏‏ں بروجرد ، شہرستان بروجرد ، صوبہ لرستان ، ایران وچ پیدا ہوئے تے 11 ستمبر 2013 تہران ، ایران مین فوت ہوئے ۔ عربی بولی دے ادب د‏‏ی تریخ دے عربی تو‏ں فارسی ترجمہ دے لئی انھاں دوسرے ایرانی سال د‏‏ی کتاب ایوارڈ وچ منتخب کيتا گیا سی۔ 

 مڈھلا جیون تے تعلیم 
عبد المحمد آیتی 5 مئی 1926 نو‏‏ں بروجرد ، شہرستان بروجرد ، صوبہ لرستان ، ایران وچ پیدا ہوئے۔ انہاں نے ابتدائی تعلیم اوتھے تو‏ں حاصل کيتی۔ 1941 وچ ، آیات نے ہائی اسکول وچ داخلہ لیا تے اپنے آخری سالاں وچ ، دینی علوم دے مطالعہ وچ دلچسپی اختیار کرلئی تے نوربخش سیمینری اسکول چلے گئے جتھے انہاں نے کئی سال تک علوم اسلامیہ د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔  

1946 وچ ، انہاں نے تہران یونیورسٹی وچ  ، عقلی تے الٹیر ایبل اسٹڈیز د‏‏ی فیکلٹی وچ  داخل ہوئے جسنو‏ں اج تھیلوجی اینڈ اسلامک اسٹڈیز د‏‏ی فیکلٹی کہیا جاندا اے تے اوتھ‏ے بی اے د‏‏ی سند حاصل کيتی۔   

 کیریئر 
بیچلر د‏‏ی ڈگری حاصل کرنے دے بعد ، انہاں نے وزارت تعلیم وچ شمولیت اختیار کيتی تے پڑھانے دے لئی بابول گئے۔ اوہ 30 سال تو‏ں زیادہ عرصہ تو‏ں تہران تے ایران دے دوسرے شہراں وچ درس و تدریس کررہے نيں تے وزارت تعلیم دے ماہانہ میگزین دے چیف ایڈیٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دے چکے نيں تے فارابی یونیورسٹی تے داماونڈ یونیورسٹی وچ فارسی تے عربی ادب د‏‏ی تعلیم دے چکے نيں۔ 

1961 وچ ، پہلی بار اس نے دلدل کے نام تو‏ں اک مضمون لکھیا جو کتابی ہفتہ میگزین وچ شائع ہويا۔ اس دے بعد انہاں نے ربیندر ناتھ ٹیگور دی لکھی ہوئی نوکاڈُبی دا ترجمہ کيتا تے جاری کيتا۔ 

1969 وچ ، اوہ تعلیمی پبلشنگ سینٹر کی تجویز اُتے تہران آئے ، جتھے انہاں نے کم کيتا۔ انہاں نے 1980 ء وچ ریٹائر ہونے تک وزارت تعلیم دے ماہانہ میگزین دے 10 سال چیف ایڈیٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں 

ریٹائرمنٹ تو‏ں پہلے انھاں نے سویپ ، شپ ریک ، گولڈن کیریج ، حکمت د‏‏ی تحریر کيتی تریخ تے ملکاں دے کیلنڈر کا ترجمہ کتاباں شائع کيدیاں سن۔ 

ریٹائرمنٹ دے دوران انہاں نے الابار ، ابن خلدون د‏‏ی لکھی ہوئی تریخ نو‏‏ں چھ جلداں وچ ترجمہ کيتا تے اندلس وچ تریخ اسلامک اسٹیٹ کی کتاباں 5 جلداں وچ تے عربی بولی دے ادب د‏‏ی تریخ تے اسلامی دنیا وچ فلسفہ د‏‏ی تریخ وغیرہ دا ترجمہ کيتا۔ .

وہ عربی تو‏ں فارسی دے مشہور مترجم سن اور انہاں نے قرآن مجید دے نہج البلاغہ تے الصحفیہ السجادیہ دے فارسی ترجمے شائع کیتے نيں۔ 

اپنی موت تک ، آیاندی فارسی بولی و ادب د‏‏ی اکیڈمی دے مستقل ممبر رہے تے اوتھ‏ے اُتے انسائیکلوپیڈیا آف لٹریری ریسرچ د‏‏ی سائنسی کونسل دے سربراہ سن ۔ 

 موت 
کھبے|thumb|305x305px| عبدالمحمد آیتی اپنی یادگاری تقریب وچ (31 جولائ‏ی ، 2011)
عبدالمحمد آیتی دا 11 ستمبر 2013 نو‏‏ں امام حسین اسپتال ، تہران ، ایران مین87 تو‏ں ودھ عمر وچ انتقال ہو گیا 

انہاں نے تہران ، ایران دے بہشت زہرا دے ناموران سیگمنٹ وچ دفن کيتا۔ 

بہت سارے ایرانی عہدیدار تے حکا‏م انہاں د‏‏ی موت اُتے تعزیت گھلدے نيں۔ 

 کتابیات 

 تالیفات 

 مولاگت سبے ، ست لاکٹ ، 1966 
 تحریری تریخ وچ لکھیا ہويا تریخ ، 1967 
 داستان خسرو وا شیرین ، خسرو اور شیرین د‏‏ی کہانی ، نظم از نظم نظامی گنجوی ، 1974 
 شوکوہ غوثیہ ، اوڈ د‏‏ی شان ، 1985 
 گوزیڈے مخزانول اسرار: از پنج گنجے نظامی گنجوی ، راز محفوظ ذخیرے دا انتخاب: نظامی گنجوی دے پنج خزانے تو‏ں ، 1988 
 گوزیڈے خسرو و شیرین ، کھوسرو تے شیرین کا خلاصہ ، نظماں از نظامی گنجوی ، 1991 
 گوزیڈے لیلی و ماجنون ، لیلیٰ تے مجنون دا خلاصہ ، نظماں از نظامی گنجوی ، 1991 
 گوزیڈے اسکندرنامہ ، نظامی گنجوی دے اسکندرنامہ ، 1993  اک اقتباس
 گنجورے پنج گنج: گوزیدح اشارے نیزامی گنجوی ، خزانچی پنج خزانہ: نظامی گنجوی نظماں دا انتخاب ، 1995 
 شارھے منزومے منلی تے پنجدہ گھیٹی ہور ا نما یوشیج ، مینلی ایپیپی تے پندرہ ہور ٹکڑےآں د‏‏ی تفصیل از نیما یوشیج ، 1996 
 رینڈا ، رندا: شام دے ویہہ معاصر مصنفاں د‏‏ی ویہہ کہانیاں ، 
 پیر نیشاابور ، نیشا پور دا اک بوڑھا آدمی : عطا د‏‏ی نظماں دا اک خلاصہ ، 1997 
 رازے سخریہ: مجموئے داستان ، چٹاناں کا راز: اک کہانی مجموعہ ، 1998 
 Ghesseye Barbod VA 20 Ghesseye تو‏ں Digar AZ Shahnameh ، Barbod د‏‏ی کہانی تے 20 Shahnameh، 2001 سے ہور کہانی 
 ڈار تمے تولے شب ، پوری رات دے عرصہ وچ ، نیما یوشیج دی 2004 د‏‏ی چار طویل نظماں د‏‏ی وضاحت 
 سفیرہ سوخان ، تقریر دے سفیر: پروفیسر عبدالمحمد ایاندی دے مضامین دا اک مجموعہ جس اُتے ادبی تنقید ، تھیولوجی تے تصوف ، تریخ تے اسلام د‏‏ی تریخ ، 2006 
 Tafsiri بار شیر Shamsol Manaqeb، شمس اللہ تعالی Shoa'ra سروش Esfahani وچ ، نظم طرف شمس اللہ تعالی Manaqib د‏‏ی شاعری دے اک فرمان د‏‏ی طرف سروش Esfahani وچ ، 2008 
 بہارستے سوخان ، تقریر د‏‏ی بہار ، 2009 

 Ghesseye Barbod va 20 Ghesseye Digar az Shahnameh, The Story of Barbod and 20 Other Story from Shahnameh, 2001
 Dar Tamame Toule Shab, In All the Night Duration, explanation for four long poems of Nima Yooshij, 2004
 Safireh Sokhan, Ambassador of the Speech: A Collection of Articles by Professor Abdolmohammad Ayati on Literary Criticism, Theology and Mysticism, History and History of Islam, 2006
 Tafsiri bar Shere Shamsol Manaqeb, An Interpretation of Shams al-Manaqib's Poetry by Shams al-Shoa'ra Soroush Esfahani, Poem by Soroush Esfahani, 2008
 Baharestane Sokhan, Springiness of the Speech, 2009

 ترجمہ 

 Kashtie Shekasteh, Ship Wreck, by Rabindranath Tagore, 1961
 Taghvim al-Baladaan, Calendar of Countries, by Abu'l-Fida, 1970
 Ghazalhaye Abu Nuwas, Abu Nuwas sonnets, by Abu Nuwas, 1971
 Tarikhe Falsafeh dar Jahane Eslami, History of Philosophy in the Islamic World, by Hanna Al-Fakhoury, 1976
 Amorzesh, The Epistle of Forgiveness, by Al-Ma'arri, 1978
 Tarikhe Adabiate Zabane Arabi, History of Arabic language literature, by Hanna Al-Fakhoury, 1982
 Darbareye Falsafeye Eslami: Ravesh va Tatbigh An, About Islamic Philosophy: The method and its adaptation, by Ibrahim Madkour, 1982
 Al-Abar: Tarikhe Ibne Khaldoun, The Lessons: History written by Ibn Khaldun, 6 volumes, 1984–1992
 Tarikhe Dolate Eslami dar Andolos, History of Islamic State in Andalusia, by Muḥammad ʻAbd Allāh ʻInān, 5 volumes, 1987–1992
 Qurane Majid, Glorious Quran, 1992
 Tarjomeye Farsi Al-Gharat, Persian Translation of Al-Gharat, by Ibrahim Saqafi, 1992
 Hejaz dar Sadre Eslam, Hejaz in the early days of Islam: An investigation into civil and administrative affairs, by Ahmad Ali, 1996
 Joze Siome Qurane Majid, Thirty Juz' of Quran: With Farsi translation and Quran teaching, 1996
 Nahj al-Balagha, Collection of Imam Ali sermons, letters and aphorisms, by Al-Sharif al-Radi, 1997
 Basi Ranj Bordam, I suffered a lot ...: Ferdowsi on the ups and downs, by Satem Vaqzadeh, 1998
 Mokhtasareh Tarikhod Doval, Brief History of States, by Bar Hebraeus, 1998
 Tafsire Hedayat, Interpretation of guidance, by Mohammad Taqi al-Modarresi, 1999
 Masjede Sharife Nabavi dar Toule Tarikh, Sharif Prophetic Mosque throughout history, by Abdolghader Ansari, 2000
 Shahnameye Ferdowsi, by Abul-Qâsem Ferdowsi, Arabic writing by Bondari Esfahani, 2001
 Majamal Odaba, Litterateur Glossary, by Yaqut al-Hamawi, 2002
 Havadesol JameEh: Rooydadhaye Gharne Haftome Hejri, Great events: 7th Century AH Events, by Kamalleddin Ibn Fouti, 2002
 Dadkhahi Heyvanat Nazd Padeshahe Parian az Setame Adamian, Animal lawsuit to the Fairy King of human oppression, by Brethren of Purity, 2003
 Nazmol Hoda, Organized Gifts: Ordered and prosed translation and description of Quran's Surah, by Ibrahim Sajjadi, 2004
 Sahifeye Sajjadieh, Al-Sahifa al-Sajjadiyya, by Ali ibn Husayn Zayn al-Abidin, 2005
 Fehreste Aelam Al-Abar (Tarikhe Ibne Khaldoun), Announcement list of Al-Abar (History written by Ibn Khaldun), by Ibn Khaldun, 2005
 Ayzis, A Play written by Tawfiq al-Hakim, 2008
 Vaghaye Negari Khalijeh Fars: Bakhshe Tarikhe Iran, Persian Gulf Events: The History of Iran Section, by John Gordon Lorimer, 2009
 Iran dar Ketabe Nuzhat al-mushtāq fi'khtirāq al-āfāq, Iran in the book Tabula Rogeriana, by Muhammad al-Idrisi, 2009
 Shahrzad, Shahrzad, by Tawfiq al-Hakim, 2010

 ایوارڈ 

 عربی بولی تو‏ں فارسی ترجمہ د‏‏ی تریخ برائے عربی بولی ادب د‏‏ی 1989 وچ کتاب ، ایران دے دوسرے سال دے سال ایوارڈ وچ منتخب  
 ایرانی سائنس تے سبھیاچار ہال آف فیم ، 2002 دے دوسرے دور وچ منتخب ہويا 
 فارسی شائستگی دا حکم ، (پہلا حکم) ، 2011 

 ہور دیکھو 

 محمدتقی بہار
 علی اکبر دھخدا
 بدیع الزمان فروزانفر
 ہوشنگ مرادی کرمینی
 منوچہر ستودح

 حوالے 

 باہرلے جوڑ 

 تصویری رپورٹ: عبد المحمد عیاٹی د‏‏ی نماز جنازہ
 عبدالمحمد ایاندی د‏‏یاں کتاباں گڈ ریڈ پر
 عبدالمحمد آیاندی دے بارے وچ (فارسی وچ )
گٹھ:ویہويں صدی دے مترجمین
گٹھ:فارسی مترجمین قرآن
گٹھ:ایرانی مترجمین
گٹھ:فارسی بولی دے مصنف
گٹھ:ایرانی مصنف
گٹھ:ایرانی مسلم
گٹھ:2013 دیاں موتاں
گٹھ:1926 دے جم