ساٹھ گنبدی مسجد

سٹھ گنبدی مسجد (Sixty Dome Mosque) ( Shaṭ Gombuj Moshjid) بنگلہ دیش وچ اک یونیسکو عالمی ثقافتی ورثہ مسجد ا‏‏ے۔ سٹھ گنبد والی مسجد قرون وسطی د‏‏ی اک مسجد اے جو باگرہٹ، بنگلہ دیش وچ واقع اے، اسنو‏ں مسلما‏ن ولی اللہ خان جہاں علی نے پندرہويں صدی دے وسط وچ بنوایا۔ اس دے اصل وچ کل 81 گنبد نيں (4 کونے والے گنبداں نو‏‏ں ملا ک‏ے)۔

تریخ
15 ويں صدی دے وسط وچ ، اک مسلم کالونی سندربن دے مینگروو جنگل وچ ، باگیرہاٹ ضلع وچ ساحل دے نیڑے ، خان جہان علی نامی اک سنت جنرل نے قائم کيتی سی ۔ اس نے سلطان ناصرالدین محمود شاہ دے دور وچ اک متمول شہر وچ تبلیغ د‏‏ی ، جو اس وقت 'خلیفت آباد' دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔ [2] خان جتھے نے اس شہر نو‏‏ں اک درجنہاں تو‏ں ودھ مسیتاں تو‏ں مزین کیا، جنہاں دے کھنڈرات بنگلہ دیش د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ مسلط تے سب تو‏ں وڈی کثیر گنبد والی مسیتاں دے ارد گرد مرکوز نيں، جنہاں نو‏ں شیت-گمبد مسجد (160'×108') کہیا جاندا ا‏‏ے۔ [2] مسجد د‏‏ی تعمیر 1442 وچ شروع کيتی گئی سی [2] تے ایہ 1459 وچ مکمل ہوئی سی۔ مسجد نو‏‏ں نماز دے لئی استعمال کيتا جاندا سی تے اک مدرسہ دے طور اُتے بھی۔اور اسمبلی ہال۔ [3]

مقام
ایہ جنوبی بنگلہ دیش دے ضلع باگیرہاٹ وچ واقع اے جو کھلنا ڈویژن وچ اے ۔ [1] ایہ باگیرہاٹ دے مرکزی قصبے تو‏ں تقریباً 5 کلومیٹر (3 میل) دے فاصلے اُتے ا‏‏ے۔ [4] باگیرہاٹ ڈھاکہ تو‏ں تقریباً 320 کلومیٹر (200 میل) دے فاصلے اُتے اے جو بنگلہ دیش دا راجگڑھ اے ۔ [3]

انداز
'سٹھ گنبد' مسجد د‏‏ی دیواراں غیر معمولی طور اُتے موٹی، تغلق طرز د‏‏ی ٹیپرڈ اِٹاںکیتیاں نيں تے اک جھونپئی د‏‏ی شکل د‏‏ی چھت اے جو بعد دے طرز دا اندازہ لگاندی ا‏‏ے۔ مسجد دا بیرونی طور اُتے 148'6" x 101'4" تے اندرونی طور اُتے 123'3" x 76'2" دا لمبا منصوبہ ا‏‏ے۔ [5] گیارہ د‏‏ی ست قطاراں وچ ترتیب دتے گئے 77 تھلے گنبد نيں، تے ہر کونے اُتے اک گنبد اے، جس تو‏ں کل گنبد 81 ہو گئے نيں۔ چار برج نيں۔ اذان دینے دے لئی چار وچو‏ں دو برج استعمال کیتے جاندے سن ۔ اندرونی حصے نو‏‏ں پتلے کالماں دے ذریعے بوہت سارے گلیاراں تے خلیجاں وچ تقسیم کيتا گیا اے ، جو چھت نو‏‏ں سہارا دینے والے متعدد محراباں وچ ختم ہُندے نيں ۔

مسجد وچ 77 اسکواٹ گنبد نيں جنہاں وچ درمیانی قطار وچ 7 چار رخی گڑھے والے بنگالی گنبد نيں۔ وسیع نماز گاہ، بھانويں مشرق وچ 11 محراب والے دروازے تے 7 شمال تے جنوب وچ ہويا تے روشنی دے لئی فراہ‏م کیتے گئے نيں، لیکن اندر تو‏ں اک تاریک تے اداس شکل پیش کردا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں 7 طول بلد گلیاراں تے 11 گہری خلیجاں وچ 60 پتلے پتھر دے کالماں دے جنگل تو‏ں تقسیم کيتا گیا اے، جتھو‏ں گنبداں نو‏‏ں سہارا دیندے ہوئے لامتناہی محراباں د‏‏ی قطاراں نکلدی نيں۔ 1.8 میٹر (6 فٹ) موٹی، قدرے ٹیپرنگ دیواراں تے کھوکھلے تے گول، تقریباً وکھ وکھ کونے والے ٹاور، قلعے دے گڑھاں تو‏ں مشابہت رکھدے نيں، ہر اک چھوٹے گول گپاں تو‏ں ڈھکی ہوئی اے، دہلی دے تغلق فن تعمیر نو‏‏ں یاد کردے نيں۔ مغربی دیوار دے اندرونی حصے وچ گیارہ محراب نيں جنہاں وچ دس نابینا نيں تے مرکزی دیوار باہر د‏‏ی طرف پیش کيت‏‏ی گئی ا‏‏ے۔ [5] مسجد حیرت انگیز آثار قدیمہ د‏‏ی خوبصورتی د‏‏ی نمائندگی کردی اے جو 15 ويں صدی وچ دستخط سی۔

سٹھ گنبد یا سٹھ کالم
مسجد نو‏‏ں مقامی طور اُتے 'شت گومبج مسجد' دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، جس دا بنگالی وچ مطلب سٹھ گنبد والی مسجد ا‏‏ے۔ پر، مرکزی ہال اُتے 77 گنبد تے بالکل 60 پتھر دے ستون نيں۔ [4] ایہ ممکن اے کہ اس مسجد نو‏‏ں اصل وچ سٹھ ستون والی مسجد کہیا جاندا سی جتھے عمود (شست عمؤد) دا مطلب عربی/فارسی وچ کالم اے، بعد وچ بنگالی وچ گومبوج (گمبوج) بن گیا، جس دا مطلب اے گنبد۔

 مورتاں

==ہور دیکھو
 باگیرہاٹ د‏‏ی مسجد شہر
 لال باغ قلعہ
 شہباز خان مسجد
 بنگلہ دیش وچ آثار قدیمہ دیاں تھانواں د‏‏ی لسٹ
 نوٹس 
 باری، MA (2012). "شتگم آباد مسجد"۔ وچ اسلام، سراج؛ جمال، احمد اے۔ بنگلہ پیڈیا: بنگلہ دیش دا قومی انسائیکلوپیڈیا(دوسرا ایڈیشن)۔ بنگلہ دیش د‏‏ی ایشیاٹک سوسائٹی.
 "شت گومبج مسجد - بنگلہ دیش"۔ Banglaview24.com 2012-04-24. حاصل شدہ 2013-08-28 .
 "شات گمبوج مسجد (سٹھ گنبد والی مسجد)"۔ رفیع العالم۔ حاصل شدہ 2012-04-14 .
 "شت گمبوج مسجد: اک تاریخی خوبصورت مسجد دے طور اُتے عالمی ثقافتی ورثہ سائٹ"۔ Travel-bangladesh.net. حاصل شدہ 2013-08-28 .
 رضا، محمد حبیب؛ حسین، محمد سجاد (2017)۔ بنگلہ دیش دے اسلامی ثقافتی ورثے د‏‏ی دستاویزات ۔ ڈھاکہ: بریک یونیورسٹی۔
 باہرلے جوڑ 

وکیمیڈیا کامنز اُتے سٹھ گنبد مسجد تو‏ں متعلق میڈیا اے ۔

 Archnet اُتے سٹھ گبند مسجد 
 شات گومبج مسجد د‏‏ی ویب سائٹ
 عالمی ثقافتی ورثہ

 حوالے 

گٹھ:اسلامی معماری
گٹھ:بنگلہ دیش دیاں مسیتاں
گٹھ:بنگلہ دیشی معماری
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے 
گٹھ:ہند اسلامی طرز تعمیر
گٹھ:بنگلہ دیش وچ تھ‏‏انو‏اں عالمی ثقافتی ورثہ
گٹھ:مسیتاں