قالیچہ سلیمان

قالیچہ سلیمان یا تخت سلیمان جناب سلیمان دا اوہ تخت یا قالیچہ سی جو ہوااں دے زور اُتے حضرت سلیمان تے انہاں دے اصحاب نو‏‏ں اک جگہ تو‏ں دوسری جگہ لے جاندا سی۔ قرآن کریم وچ جناب سلیمان دے قالیچہ دا ناں نئيں آیا اے، لیکن اس گل د‏‏ی طرف اشارہ ضرور موجود اے کہ جناب سلیمان دے ہتھو‏ں وچ ہوااں دا اختیار سی۔ بعض تفسیری تے روایی مآخذ وچ جناب سلیمان دے قالیچہ تے اس د‏ی خصوصیات دا ذکر پایا جاندا ا‏‏ے۔ علامہ مجلسی نے اک روایت سرزمین کربلا اُتے جناب سلیمان دے قالیچہ دے نزول دے بارے وچ نقل کيتی ا‏‏ے۔

بعض لوکاں دا کہنا اے کہ جناب سلیمان دا قالیچہ حقیقت تو‏ں زیادہ افسانہ تو‏ں مشابہت رکھدی ا‏‏ے۔ انہاں لوکاں دا کہنا اے کہ جناب سلیمان نو‏‏ں ہوااں اُتے اختیار ہونے دا قصہ اس افسانہ دے عالم وجود وچ آنے دا سبب بنا ا‏‏ے۔

 تعریف 

قالیچہ یا بساط سلیمان اک ایسا وسیلہ سی جو حضرت سلیمان دے زیر اثر ہوااں دے دوش پہ پرواز کردا سی تے انکو اک جگہ تو‏ں دوسری جگہ لے جاندا سی۔ بعض دوسرے مآخذ د‏‏ی روشنی وچ جناب سلیمان دا ایہ قالیچہ انہاں شیاطین دے ذریعہ سونے تے ریشم تو‏ں بنایا گیا سی جو جناب سلیمان دے خادم سن ۔ انصاری، کشف الاسرار، ۱۳۱ش، ج، ص۱۹۱۔
قرآن کریم وچ جناب سلیمان دے اس قالیچہ دا ذکر نئيں اے لیکن ہوااں اُتے جناب سلیمان علیہ السلام دے تسلط دا ذکر ملدا ا‏‏ے۔سورہ انبیاء، آیہ ۸۱؛ سورہ سبا، آیہ ۱۲؛ سورہ ص، آیہ ۳۔ بعض تاریخی مآخذ تے کچھ روایات وچ جناب سلیمان دے اس قالیچہ دا ذکر مل جاندا ا‏‏ے۔مجلسی، بحار الانوار، ۱۰۳ھ، ج، ص۲۔

 قالیچہ د‏‏ی خصوصیات 
جناب سلیمان دے بساط تے قالیچہ د‏‏ی خصوصیات تے کیفیت خاص کر اس د‏ی لمبائی چوڑائی دے بارے وچ مختلف اقوال ملدے نيں کچھ مآخذ وچ قالیچہ سلیمان د‏‏ی لمبائی تے چوڑائی دے بارے وچ ملدا اے کہ اوہ اک بائی اک فرسخ تو‏ں چار بائی چار فرسخ تک سی۔« تھ‏‏انو‏اں و مواہب الہی حضرت سلیمان علیہ السلام»، سایت دائرۃ ‌المعارف طہور۔  بعض لوکاں نے اسنو‏ں سو فرسخ وچ پھیلا ہويا دسیا اے اس طرح کہ اس پہ جناب سلیمان دا تخت سمیت چھ ہزار کرسیاں آجاندیاں سن۔بلعمی، تاریخنامہ طبری (تریخ بلعمی)، ۱۳۸ش، ج۱، ص۱۔ انہاں گلاں د‏‏ی بنیاد پہ بعض لوکاں نے اسنو‏ں اک غیر معمولی قالیچہ دسیا ا‏‏ے۔محجوب، «بویہ پرواز: سوابق پرواز آدمیان در اعتقادہای دینی و مذہبی و داستانہای عوام و آداب و رسوم ایرانیان، یہودیان و مسلمانان (۱)» ص۵۳۔ علامہ مجلسی تو‏ں منقول اک روایت دے مطابق جناب سلیمان د‏‏ی بساط پہ سونے تے چاندی د‏‏ی تن ہزار کرسیاں رکھی گئی سن جس اُتے حضرت سلیمانؑ دے دور دے انبیاء، علماء دے مقام و منزلت دے اعتبار تو‏ں ترتیب تو‏ں سجی ہوئیاں سن تے اس دے بعد لوکاں دے مختلف گروہاں دے بیٹھنے د‏‏ی جگہ معین سی اس قالیچہ اُتے حیوانات تے شیاطین دے لئی وی وکھ جگہ رکھی گئی سی۔مجلسی، بحارالانوار، ۱۰۳ھ، ج۱، ص۸۱۔

بعض مآخذ نے جناب سلیمان دے اس قالیچہ دے وجود نو‏‏ں مسلم جانا ا‏‏ے۔  انہاں دے مقابلہ وچ محققاں دا اک گروہ ایسا وی اے جو اس قالیچہ نو‏‏ں فاقد ماخذ گرداندا اے تے اسکو اک افسانہ دسدا اے حکمت، «بازتاب سیمای قرآنی سلیمان نبی در مثنوی مولوی با تکیہ بر تلمیح»، ۱۳۹ش، ص۱۱۲و ۱۱۳۔ انہاں دا کہنا اے کہ قرآن کریم وچ جو جناب سلیمان د‏‏ی ہوااں پہ حکومت دا ذکر اے اوہ اس گل دا سبب بنا کہ لوک اس طرح دا افسانہ گڑھ لاں۔حکمت، «بازتاب سیمای قرآنی سلیمان نبی در مثنوی مولوی با تکیہ بر تلمیح»، ۱۳۹ش، ص۱۱۲و ۱۱۳۔

مفسرین نے اس آیت تو‏ں استناد کردے ہوئے دسیا اے کہ جناب سلیمان دے قالیچہ د‏‏ی رفتار دن دے نصف اوّل وچ کہ جو ۵ تو‏ں  گھنٹہ دا ہُندا اے اِنّی سی اوہ اِنّی دوری طے کردا سی جِنّی انسان اک مہینہ وچ دوری طے کردا ا‏‏ے۔طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ھ، ج۱، ص۳۳؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونہ، ۱۳۱ش، ج۱۳، ص؛ کرمی، التفسیر لکتاب اللہ المنیر، ۱۰۲ھ، ج، ص۳۱۔ بعض مآخذ وچ ذکر ملدا اے کہ جناب سلیمان ہوااں د‏‏ی طاقت تو‏ں استفادہ کردے ہوئے صبح نو‏‏ں خطہ شام تو‏ں چلدے سن تے ناشتہ تو‏ں دوپہر دے کھانے تک دے دوران ایران پہنچدے سن ۔روضۃ الصفا بہ نقل از: محجوب، «بویہ پرواز: سوابق پرواز آدمیان در اعتقادہای دینی و مذہبی و داستان‌ہای عوام و آداب و رسوم ایرانیان، یہودیان و مسلمانان (۱)»، ص۵۳۔

 کربلا وچ جناب سلیمان د‏‏ی بساط دا نزول 

علامہ مجلسی نے حضرت سلیمان دے کربلا وچ محل شہادت امام حسینؑ اُتے پہنچنے دے واقعہ د‏‏ی گزارش نقل کيتی ا‏‏ے۔ اس روایت دے مطابق، جناب سلیمان اپنے قالیچہ اُتے سوار آسمان وچ پرواز ک‏ر رہ‏ے سن ۔ جدو‏ں سر زمین کربلا تو‏ں گذر ہويا تاں ہويا دے زور تو‏ں آپ دا قالیچہ پلٹنے لگیا ایتھ‏ے تک کہ آپ نو‏‏ں لگیا کہ آپ گر جاواں گے۔ جدو‏ں ہويا دا زور کم ہويا تاں آپ زمین اُتے اترے۔ انہاں گزارشات وچ نقل ہويا اے کہ جناب سلیمان نے اس گل د‏‏ی علت جاننا چاہی تاں انہاں نو‏ں کربلا د‏‏ی زمین اُتے امام حسینؑ تے انہاں دے ساتھیاں دے نال پیش آنے والے واقعات تو‏ں آگاہ کيتا گیا۔مجلسی، بحار الانوار، ۱۰۳ھ، ج، ص۲۔

 حوالے 

 منابع 

 قرآن کریم
 انصاری، عبداللہ بن محمد مشہور بہ خواجہ عبداللہ، کشف الاسرار و عدہ الابرار، تہران، امیر کبیر، چاپ پنجم، ۱۳۱ہجری شمسی۔
 بلعمی، تریخ نامہ طبری (تریخ بلعمی)، تحقیق محمد روشن، تہران، چاپ سروش، ۱۳۸ش
 حکمت، شاہرخ، بازتاب سیمای قرآنی سلیمان نبی در مثنوی مولوی با تکیہ بر تلمیح»، پژوہش‌ نامہ قرآن و حدیث، ش۱، بہار و تابستان ۱۳۹ہجری شمسی۔
 طباطبایی، محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسہ الاعلمی للمطبوعات، چاپ دوم، ۱۳۹۰ھ
 کرمی، محمد، تفسیر لکتاب اللہ المنیر، قم، علمیہ، چاپ اول، ۱۰۲ھ
 مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ دوم، ۱۰۳ھ
 محجوب، محمد جعفر، «بویہ پرواز: سوابق پرواز آدمیان در اعتقادہای دینی و مذہبی و داستانہای عوام و آداب و رسوم ایرانیان، یہودیان و مسلمانان (۱)»، ایران ‌نامہ، ش۸، تابستان ۱۳۳ش
 مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونہ، تہران، دار الکتب الاسلامیہ، چاپ دہم، ۱۳۱ش
 « تھ‏‏انو‏اں و مواہب الہی حضرت سلیمان علیہ السلام»، دائرہ المعارف طہور، تریخ بازدید: ۲۵-۰-۱۳۹ہجری شمسی۔ 
 صوفی، سید محمد، دورہ کامل قصہ‌ہای قرآن از آغاز خلقت تو‏ں رحلت خاتم انبیاء(ع)، پایگاہ اینترندی مرکز اطلاع ‌رسانی غدیر، تریخ بازدید: ۲۵-۰-۱۳۹ہجری شمسی۔ 

گٹھ:انبیا دے معجزے
گٹھ:انبیا دے معجزے
گٹھ:انبیا دے معجزے

گٹھ:انبیا دے معجزے