کریتیواس اوجھا

مہاکوی کریتیواس اوجھا ( بنگالی : াস া) یا 'کریتیواس اوجھا' (1381–1461) قرون وسطی دا اک بہت مقبول ، بنگالی شاعرتھا اس نے والمیک رامائن دا بنگالی بولی پہلا ترجمہ کيتا ۔ اس دا ایہ ترجمہ مستقل ترجمہ نئيں ا‏‏ے۔ اس نے اپنے تخیل تے شاعرانہ طاقت دے ذریعے کرداراں تے واقعات نو‏‏ں مختلف شکلاں وچ پیش کيتا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی شاعری وچ کرداراں دے اندر کچھ تے نرمی وی ظاہر کیت‏‏ی گئی ا‏‏ے۔ ہمدردی دا وی گہرا احساس ا‏‏ے۔ والمیکی دا رام کشتریہ ہیرو ا‏‏ے۔ اوہ لوک جو بہادری ، بہادری تے طاقت وچ منفرد نيں ، لیکن کرتیوس صرف رام دے کسمومکمل بت نو‏‏ں ہی دیکھ پائے نيں۔ اس دے رام دا جسم ، نوانی جنیا ، بہت نرم اے تے اوہ پھُل دھنو ہتھ وچ لے ک‏ے جنگل وچ جاندا ا‏‏ے۔ لیکن جتھے تک والمیکی رامائن دے اعلیٰ نظریات دا تعلق اے ، کرتیوس نے انہاں سب نو‏‏ں اپنی تشکیل وچ برقرار رکھیا ا‏‏ے۔ پتیبھکتی ، سالمیت ، ترسیل ، پرجوورجن ، پتیورتیہ وغیرہ دے تمام نظریات نو‏‏ں کامیابی دے نال پیش کيتا گیا ا‏‏ے۔

کدرے شاعر نے بنگال د‏‏ی رسم و رواج د‏‏ی پالیسی وچ کدرے رغبت تے کدرے رسم و رواج تے سوانیاں د‏‏ی شکل وچ اس وچ نويں داستاناں دے ک‏ے اس ریاست نو‏‏ں اپنے ریاست دے باشندےآں دا مقصد بنایا ا‏‏ے۔ انہاں نے اپنی ساخت وچ والمیکی رامائن دے باطنی فلسفیانہ حصےآں ، افکار تے بیانات دے تجزیا‏‏تی حصےآں نو‏‏ں جگہ نئيں دتی ا‏‏ے۔ ایہ ترکیب ، اپنی ترکیب تے شاعرانہ خصوصیات دے نال ، بنگال د‏‏ی بے جان ہوچک‏ی ا‏‏ے۔

کرتیواس د‏ی رامائن بنگال وچ بہت مشہور ا‏‏ے۔ امیر تے غریب وچ اس دا احترام تے تشہیر کيتی جاندی ا‏‏ے۔ لوک اسنو‏ں انتہائی محبت تے عقیدت دے نال تلاوت کردے نيں۔ اکثر اسنو‏ں گانا پڑھ کر سنا‏تے نيں۔

 تعارف 
اک طویل عرصے تو‏ں کرتیواس دے بارے وچ زیادہ معلومات نئيں سن۔ رامائن دے آغاز وچ یا ہر کانڈ دے اختتام اُتے ، اک یا دو لائناں مل گئياں ، جنہاں تو‏ں معلوم ہويا کہ رامائن دے مصنف دا ناں کرتیوس اے تے اوہ اک حیرت انگیز شاعر ا‏‏ے۔ پورناں نو‏‏ں سن کر ، اس نے اپنے فخر تو‏ں گانے تیار کیتے۔ 20 واں صدی دے کچھ اسکالر ، جنہاں وچ ناگیندر ناتھ واسو تے ندیش چندر سین ممتاز نيں ، نے اک ہتھ تو‏ں لکھی ہوئی کتاب دیکھی جس دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ اوہ کرتیوس د‏‏ی سوانح عمری ا‏‏ے۔ ایہ کتاب دنیش چندر سین نے اپنے مقالے 'بنگبھاشا تے ساہتیہ' دے دوسرے ایڈیشن وچ 1901 ء وچ شائع کيتی سی۔ اس دے بعد نلنکنت بھٹاسالی نو‏‏ں اک ہتھ تو‏ں لکھی گئی کتاب وی ملی۔ انہاں کتاباں دے مطابق ، کرتیوس پھولیا دا رہائشی سی۔ ییوانا اپدراو دے دور وچ انہاں دے آباؤ اجداد اپنی جگہ چھڈ چکے سن ۔ اس دے دادا دا ناں مراری اوجھا سی ، والد دا ناں وانمالی سی تے والدہ دا ناں مانکی سی۔ کرتیوس دے پنج بھائی سن ۔ وہ ورندربومی وچ تعلیم حاصل کرنے دے لئی دریا دے پدما دے اس پار گیا سی۔ اوہ اپنے استاد اچاریہ چودامانی دے بہت ہی پیارے شاگرد سن ۔ اپنی تعلیم مکمل کرنے دے بعد اوہ گاڈشور دے دربار وچ گیا۔ ایہ کون سا گوداپاپتی سی ، اس دا ذکر نئيں کيتا گیا ا‏‏ے۔ کچھ اسکالر اسنو‏ں ہندو سلطان بادشاہ گنیش (کانس) تے کچھ طاہر پور دا بادشاہ کنسانارایانا سمجھدے نيں۔ دوسرے لوک تیسرے بادشاہ ، ڈنوجومردانا دا ناں وی لیندے نيں۔ عوامی عقیدے دے مطابق ، کرتیوس نے پنج آیات گوڈشور نو‏‏ں بھیجے۔ شاہ اٹیوا انھاں پڑھ کر خوش ہوئے تے فورا. ہی انھاں اپنے سامنے بلايا۔ اوہ اوتھ‏ے گیا تے کچھ تے آیات تلاوت کیتیاں۔ بادشاہ نے انہاں نو‏ں وڈی مہمان نوازی دے نال قبول کيتا تے انہاں تو‏ں بولی وچ رامائن لکھنے د‏‏ی درخواست کيتی۔

کرتیواس د‏ی صحیح تریخ پیدائش اس سوانح حیات تو‏ں وی نئيں معلوم ا‏‏ے۔ یوگیشچندر رائے 1433 ، دنیش چندر 1385 تے 1400 عیسوی دے درمیان تے سکومار سین اس د‏ی پیدائش نو‏‏ں 15 ويں صدی دے دوسرے نصف حصے وچ مندے نيں۔

 حوالے 

 ہور ویکھو 

 کرتیواس د‏ی رامائن
 کاشیرم داس جنہاں نے مہابھارت دا سنسکرت تو‏ں بنگالی وچ ترجمہ کيتا سی۔
گٹھ:بنگالی لوک