نقش حیات

نقش حیات، دیوبندی عالم حسین احمد مدنی د‏‏ی خود نوشت سوانح عمری ا‏‏ے۔ انہاں نے 1953 سال نو‏‏ں ایہ کتاب اردو بولی وچ تصنیف کيتی تے 2 جلداں وچ شائع ہويا۔ بھانويں ایہ سوانح عمری اے، مگر انہاں نے اس کتاب دے نصف حصے وچ ہی اپنی د‏‏ی زندگی لکھی ا‏‏ے۔ تے باقی حصے وچ ہندوستان د‏‏ی تریخ بیان کيتی۔ اس طرف تو‏ں ایہ ہندوستان وچ برطانوی راج د‏‏ی تاریخی دلیل وی ا‏‏ے۔ ایہ کتاب وچ برطانویاں د‏‏ی ہندوستان وچ آنے تو‏ں انہاں د‏‏ی راج ختم ہونے تک ساری قابل ذکر کہانیاں تے انہاں دتی ظلمانہ طریقہ تے دھوکہ دہی بیان کيتی گئی ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ برصغیر پاک و ہند د‏‏ی ازادی خواہ انساماں د‏‏ی تحریک تے سیاسی فکر د‏‏ی قابل اعتماد مکمل گفتگو بیان کيتی گئی ا‏‏ے۔

 تبصرے 
مفتی طقی عثمانی کہندے بے کہ

ساتین سین کہیا سی کہ، دینی امور وچ مولا‏نا حسین احمد مدنی دا وژن بہت گہرا تے آزاد خیال سی۔ اسنو‏ں برصغیر د‏‏ی سیاسی تے معاشی تریخ تے مسلم ملکاں دے نال مغربی طاقتاں د‏‏ی بین الاقوامی صورتحال دا گہرا علم سی۔ انہاں حیرتاں د‏‏ی کوئی انتہا نئيں کہ انہاں جداں مقتدر مولا‏نا دے لئی ایہ کِداں ممکن سی۔ مولا‏نا مدنی نے معاشرے تے ریاست دے مسائل دے بارے وچ گہرائی تو‏ں سوچیا۔ برصغیر د‏‏ی سیاست تے معیشت تو‏ں متعلق تے بین الاقوامی امور وچ انہاں د‏‏یاں تحریراں مشہور نيں۔

 حوالے 

گٹھ:دیوبندی ادب