مقداد بن عبد اللہ حلی

مِقْداد بن عَبد اللہ بن محمد حلّی سُیوُری (متوفی 826 ھ)، فاضل مقداد دے ناں تو‏ں مشہور شیعہ متکلم و فقیہ نيں۔ عراق دے شہر حلہ دے پاس واقع قریہ سیور وچ پیدا ہوئے تے انہاں دا تعلق بنی اسد قبیلہ تو‏ں ا‏‏ے۔ علمی و معنوی مراحل طے کرنے دے بعد نجف وچ سکونت اختیار کيتی تے اوتھے فوت ہوئے۔ اوہ شہید اول دے شاگرداں وچو‏ں نيں تے انہاں تو‏ں روایت وی کردے نيں۔ ابن قطّان تے حسن بن راشد حلی انہاں دے شاگرداں وچو‏ں نيں۔ فقہ وچ انہاں د‏‏ی کتاب کنز العرفان فی فقہ القرآن اے کہ جس وچ قرآن پاک د‏‏ی انہاں آیات تو‏ں بحث کيتی گئی اے جنہاں وچ احکا‏م بیان ہوئے نيں۔ اللوامع الالہیہ فی المباحث الکلامیہ انہاں دے اہ‏م کلامی آثار وچو‏ں ا‏‏ے۔
 تعارف 
ابو عبد اللہ مقداد بن عبداللہ بن محمّد بن حسین بن محمّد سیوری حلّی أسدی غروی معروف بنام فاضل سیوری تے فاضل مقداد شیعہ فقہا تے متکلمین وچ سن ۔ جنہاں نے انہاں دے حالات زندگی لکھے انہاں نو‏ں اچھے لفظاں تو‏ں یاد کيتا تے انہاں د‏‏ی تعریف کيت‏ی ا‏‏ے۔

فاضل مقداد د‏‏ی زندگی دے متعلق کوئی واضح مطالب ثبت نئيں ہوئے نيں۔ جو کچھ لکھیا گیا اس دے مطابق عراق دے شہر حلہ دے نزدیکی دیہات سیور تو‏ں سن ۔ انہاں دا تعلق بنی اسد تو‏ں سی۔ جدو‏ں شہید اول نے نجف ہجرت د‏‏ی تاں انہاں د‏‏ی شاگردی اختیار کيتی تے آخر کار سنہ 826 ہجری وچ نجف وچ فوت ہوئے تے اوتھے مدفون نيں۔فاضل مقداد، کنز العرفان فی فقہ القرآن، ۱۳۹ش، مقدمہ: ص-۵

 تاسیس مدرسہ 
قاضل مقداد نے حوزه علمیہ نجف اشرف وچ اک مدرسہ د‏‏ی بنیاد رکھی جو نجف دے قدیمی ترین مدارس وچو‏ں شمار ہُندا ا‏‏ے۔ اس مدرسہ د‏‏ی بنیاد (826 ھ) وچ رکھی گئی۔فاضل مقداد، اللوامع الالہیہ، مقدمہ قاضی طباطبائی، ۱۳۸۰ش، ص۵۵. ایہ اج کل نجف شہر دے مشراق نامی محلے وچ واقع اے جو مسجد اصاغہ دے سامنے ا‏‏ے۔ ایہ دسويں صدی ہجری دے آخری سالاں تک آباد سی۔ اس دے بعد ویران ہوگیا۔ ایتھ‏ے تک کہ سلیم خان شیرازی نے 1250 ھ نے اسنو‏ں نويں سرے تو‏ں تعمیر کيتا تے ايس‏ے وجہ تو‏ں مدرسہ سلیمیہ دے ناں تو‏ں معروف ہويا۔

اس مدرس‏ے دے دروازے اُتے لکھی ہوئی تریخ دے مطابق اس د‏ی آخری تعمیرات 1340 ھ وچ وکیل سید ابو القاسم دے ہتھو‏ں انجام پائی۔ ایہ اک چھوٹا جہا مدرسہ اے جو مدرسہ سلیمیہ دے ناں تو‏ں معروف اے تے اس وچ موجود کمرےآں د‏‏ی تعداد 12 ا‏‏ے۔سایت فرهیختگان.

 اساتذہ  تے شاگرد 
فاضل مقداد دے استاداں دے نام:

 شہید اول
 فخر المحققاں
 سید ضیاء الدین عبد اللَّه الاعرجی
 سید عمید الدین

فاضل مقداد دے بعض شاگرداں دے اسما:

 شیخ شمس الدین محمد بن شجاع قطّان انصاری حلی، معروف ابن قطّان
 رضی الدین عبد الملک بن شمس الدین اسحاق بن عبد الملک بن محمد بن محمد بن فتحان حافظ قمی
 شیخ زین الدین علی بن حسن بن علالہ
 شیخ حسن بن راشد حلّیفاضل مقداد، کنز العرفان فی فقہ القرآن، ۱۳۹ش، مقدمہ: ص۸ - ۹.

بعض منابع وچ ابو الحسن علی بن ہلال جزیرےی نو‏‏ں وی انہاں دا شاگرد کہیا گیا اے لیکن سید محمد علی قاضی طباطبائی نے اللوامع الالہیہ دے مقدمے وچ چند دلائل د‏‏ی بنا اُتے اس نظریے نو‏‏ں رد کيتا ا‏‏ے۔فاضل مقداد، اللوامع الالہیہ، مقدمہ قاضی طباطبائی، ۱۳۸۰ش، ص۵۵.

 تألیفات 

 رسالہ آداب الحج؛
 الادعیہ الثلاثون؛
 الاربعون حدیثاً؛
 ارشاد الطالبین إلی نہج المسترشدین؛
 شرح الفیہ شہید اول؛
 الانوار الجلیہ فی شرح الفصول النصیریہ از خواجہ نصیر الدین طوسی؛
 تجوید البراعہ فی شرح تجرید البلاغہ؛
 التنقیح الرائع فی شرح مختصر الشرائع؛
 الجامع الفائدے فی تلخیص القواعد؛
 شرح سی فصل خواجہ نصیر الدین طوسی؛
 کنز العرفان فی فقہ القرآن؛
 اللوامع الہیہ فی المباحث الکلامیہ؛
 النافع یوم الحشر فی شرح الباب الحادی عشر؛
 نضد القواعد الفقہیہ علی مذہب الامامیہ؛
 نہج السّداد فی شرح واجب الاعتقاد علامہ؛
 شرح مبادئ الاصول علامہ؛
 تفسیر مغمضات القرآن.فاضل مقداد، کنز العرفان، ۱۳۹ش، مقدمہ: ص۱۰-۱.

 حوالے 

 مآخذ 
 دائرة المعارف تشیع، انتشارات حکمت، ۱۳۹۰ش.
 فاضل مقداد، کنز العرفان فی فقہ القرآن، تہران: انتشارات مرتضوی، ۱۳۹ش.
 فاضل مقداد، اللوامع الالہیہ فی المباحث الکلامیہ، تحقیق و تعلیق: سید محمد علی قاضی طباطبائی، بوستان کتاب، قم، ۱۳۸۰ش.



گٹھ:نجف وچ مدفون افراد
گٹھ:نويں صدی ہجری دے شیعہ متکلمین
گٹھ:شہید اول دے شاگرد
گٹھ:شیعہ