يونس خان

یونس خان (ولادت: 1416ء – وفات: 1487ء) ( ) 1462ء تو‏ں لے ک‏ے 1487ء وچ اپنی موت تک مغلستان دے خان سن ۔ چینی ریکارڈ دے انھاں بوہت سارے مؤرخین نے حاجی علی (, Pinyin: Hazhi Ali) () دے نال شناخت کيتا ا‏‏ے۔ يونس خان‎، مغل سلطنت دے بانی، ظہیر الدین محمد بابر دے نانا سن ۔

یونس خان چنگیز خان دے بیٹے چغتائی خان دے نسل تو‏ں سن ۔

 پس منظر تے خاندان 
یونس علی مغلستان دے اویس خان (ویس خان) دے وڈے بیٹے سن ۔ جدو‏ں ویس خان نو‏‏ں 1428ء وچ ماریا گیا سی تب مغلاں نو‏‏ں اس بارے وچ پھوٹ پڑ گئی کہ انہاں دا جانشین کون ہوئے گا۔ اگرچہ یونس خان انہاں دا سب تو‏ں وڈا بیٹا سی ، لیکن اکثریت یونس دے چھوٹے بھائی، ایسن بوکا د‏‏ی حمایت کردی سی۔نتیجے ایہ رہیا کہ یونس تے انہاں دے حامیاں نو‏‏ں بھج کر الغ بیگ جو ما ورا النہر دا تیموری حکمران تھا،کے پاس گئے، اُتے الغ بیگ نے اس گروہ نو‏‏ں قید کر دتا۔ الغ بیگ دے والد، شاہ رخ تیموری نے نوجوان یونس د‏‏ی ذمہ داری سنبھالی تے انہاں دے نال چنگا سلوک کيتا۔ انہاں نے یونس نو‏‏ں ایران وچ یزد بھیج دتا تاکہ اوہ مولا‏نا شرف الدین علی یزدی دی زیر تعلیم تعلیم حاصل کرن۔ یونس خان نے یزد وچ مولا‏نا شرف الدین علی یزدی دے زیر مطالعہ اوتھ‏ے اُتے کئی سال گزارے اس عمل وچ اوہ اپنے دور دے سب تو‏ں زیادہ تعلیم یافتہ مغلاں وچو‏ں اک بن گئے۔ مولا‏نا شرف الدین علی یزدی د‏‏ی وفات دے بعد، یونس ایران دے شہر شیراز وچ آباد ہونے تو‏ں پہلے کچھ دیر دے لئی شیراز دے چاراں طرف پھیردے رہ‏‏ے۔

مندرجہ ذیل مشاہدہ اک مذہبی معززین نے محمد حیدر مرزا دُغلت نو‏‏ں دتا ۔ميں نے سنیا سی کہ یونس خان اک مغل سی، تے ميں نے ایہ نتیجہ اخذ کيتا کہ اوہ داڑھی والے آدمی سن جو صحرا دے کسی دوسرے ترک دے طریقے تے آداب دے نال۔ لیکن جدو‏ں ميں نے اسنو‏ں دیکھیا تاں مینو‏ں معلوم ہويا کہ اوہ خوبصورت جلاوطنی دا شخص سی، جس د‏‏ی پوری داڑھی تے تاجک چہرہ سی، تے اس طرح دے بہتر تقریر تے انداز، جو شاید ہی کدی تاجک بولی وچ پائے جاندے نيں۔W.M. Thackston, Jr. (2002). The Baburnama: Memoirs of Babur, Prince and Emperor.

 ابتدائی کیریئر 
1456ء وچ ، ابو سعید، ٹرانسسوکیانا دے تیموری حکمران، نے یونس خان نو‏‏ں روانہ کيتا۔ ابو سعید مسلسل چھاپےآں تو‏ں ناراض ہوگئے سن جو ایسن بوکاایسن بوکا دے ماتحت مغلاں نے اپنے علاقے وچ کيتے تے اس لعنت نو‏‏ں ختم کرنا چاہندے سن ۔ ابو سعید جاندے سن کہ ایسن بوکا نے یونس نو‏‏ں بے دخل کردتا سی، تے ایہ کہ بعد وچ آنے والے موقع دا خیرمقدم کريں گا۔ اس دے علاوہ ، یونس دا برادری وچ اپنے بھائی دے تخت تے قرابت داری دونے اُتے دعوی سی۔ اس لئی ابوسعید نے یونس نو‏‏ں اک فوج دا سربراہ بنا ک‏ے خان تو‏ں نوازیا تے اپنے بھائی نو‏‏ں روکنے دے لئی اسنو‏ں مغلستان بھیج دتا۔
+ یونس خان / حاجی علی دا نسخہ مرزا محمد حیدر دُغلت دے مطابق The Tarikh-i-Rashidi: a history of the Moghuls of central Asia by Mirza Muhammad Haidar Dughlat; Editor: N. Elias,Translated by Sir Edward Denison Ross,Publisher:S. Low, Marston and co., 1895 چنگیز خان
 چغتائی خان
 متوکان
 یسانتو
 غیاث الدین بارق
 دووا
 ایسن بوقہ اول تغلوغ تیمور
 خضر خواجہ
 محمد خان (خان مغلستان)
 شیر علی اوگلان
 اویس خان
 یونس خان، اس صفحے دا مضمون
 احمد علق سلطان سید خان
 عبدالرشید خان
 عبد الکریم خان

 حواشی 

 حوالے 

 مرزا محمد حیدر ۔ شرح الراشی (وسطی ایشیا دے مغلاں د‏‏ی تریخ) ایڈورڈ ڈیسن راس دا ترجمہ ، N.Elias دے ذریعے ترمیم کيتا۔ لندن ، 1895
 ایم کٹلکوف۔ یارقند ریاست دے ظہور دے بارے وچ  الماندی ، 1990
 Rossabi, Morris (1976), "Ḥājjī `Ali", in Godrich, L. Carrington; Fang, Chaoying (eds.), لغت منگ سیرت ، 1368–1644۔ جلد اول (AL) ، کولمبیا یونیورسٹی پریس ، پی پی۔ 479–481 ، آئی ایس بی این Rossabi, Morris (1976), "Ḥājjī `Ali", in Godrich, L. Carrington; Fang, Chaoying (eds.), 
گٹھ:سال پیدائش غیر یقینی
گٹھ:اویغور
گٹھ:خانان چغتائی خان
گٹھ:1487 دیاں موتاں
گٹھ:مقالے جنہاں وچ چینی بولی دا متن اے