قیوم

قَیُّوم، خدا دے اسما و صفات وچو‏ں اے جس دے معنی قائم بذات دے نيں۔ قیوم اک ایسی ہستی د‏‏ی صفت اے جو دوسرے تمام موجودات دے امور د‏‏ی تدبیر، حفاظت تے تربیت کرنے والی ا‏‏ے۔ قیوم نو‏‏ں خدا دے تمام افعالی صفات د‏‏ی اصل تے جڑ قرار دتی جاندی اے تے صفت "حی" دے نال خدا دے اسم اعظم وچ شمار کيتا جاندا ا‏‏ے۔

 مفہوم‌ شناسی 
قیوم خدا دے اسامی وچو‏ں اے جو پایندہ، قائم بذات،معین، فرہنگ فارسی، ۱۳۱ش، ذیل واژہ قیوم۔ جاوید، بے مثل تے بے ہمتادہخدا، لغت‌نامہ، ۱۳ش، ذیل واژہ قیوم۔ دے معنی وچ آندا ا‏‏ے۔ قیوم اک ایداں دے موجود نو‏‏ں کہیا جاندا اے جو اپنی ذات دے نال قائم اے تے دوسرے تمام موجودات اس دے ذریعے قائم نيں۔ ايس‏ے طرح دوسرے تمام موجودات دے امور د‏‏ی تدبیر، حفاظت، تربیت تے انہاں د‏‏ی زندگی د‏‏ی اصلاح اس دے ذمہ ا‏‏ے۔راغب اصفہانی، مفردات لفظاں قرآن، ۱۱۲ق، ذیل واژہ قوم؛ مجلسی، بحار الانوار، ۱۰۳ق، ج، ص۲۰۱۔

لفظ قیوم قرآن وچ تن بار لفظ "حی" دے نال خدا دے افعالی صفات دے طور اُتے ذکر ہويا ا‏‏ے۔سورہ بقرہ، آیہ ۲۵۵؛ سورہ آل عمران، آیہ ۳؛ سورہ طہ، آیہ ۱۱۱۔ حدیثی منابع وچ اس لفظ د‏‏ی توصیفمجلسی، بحارالانوار، ۱۰۳ق، ج، ۲۰۱؛ کلینی، الکافی، ۱۰ق، ج۱، ص۱۱۲۔ دے نال اس دے خواص دا ذکر ہويا اے من جملہ انہاں وچ اک گناہاں د‏‏ی مغفرت اس شخص دے لئی جو خدا نو‏‏ں اس صفت دے نال پکارے۔کلینی، الکافی، ۱۰ق، ج۲، ص۳-۳۸، ۵۲۱۔

 صفت الہی 
قیوم قرآن وچ صفت قائم دے نال خدا دے صفات دے طور اُتے استعمال ہويا ا‏‏ے۔ لفظ قائم قرآن وچ دو بار آیا اے جس دے معنی عدل قائم کرنے والاسورہ آل عمران، آیہ ۱۸۔، نگہبان تے تمام نفوس اُتے مسلطسورہ رعد، آیہ ۲۳۔ دے نيں۔
قیوم نو‏‏ں خدا دے تمام افعالی صفات (جداں خالق، رازق، ہادی تے غافر وغیره) د‏‏ی اصل تے جڑ قرار دتی جاندی اے جو موجودات د‏‏ی تمام ضروریات نو‏‏ں پورا کردی ا‏‏ے۔طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۲، ص۳۳۱؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونہ، ۱۳۱ش، ج۲، ص۲٦۔

قرآن وچ صفت "حی" تے "قیوم" دا اک نال آنا اس گل کيتی نشاندہی کردی اے کہ صفت "حی" تمام ذا‏تی صفات تے صفت "قیوم" تمام افعالی صفات د‏‏ی بنیاد اے تے انہاں دو صفات نو‏‏ں خدا دے اسم اعظم وچ شمار کيتا جاندا ا‏‏ے۔فخر رازی، التفسیر الکبیر، ۱۲۰ق، ج، ص٦۔

 حوالے 

 مآخذ 

 دہخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامہ، تہران، انتشارات دانشگاہ تہران، ۱۳ش۔
 راغب اصفہانی، حسین بن محمد، مفردات الفاط قرآن، بیروت - دمشق، دار العلم- الدار الشاميۃ‌، ‍۱۱۲ق۔
 طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، دار إحياء التراث العربی، ۱۳۹۰ق۔
 فخر رازی، محمد بن عمر، التفسیر الکبیر، بیروت، دار إحياء التراث العربی، ۱۲۰ق۔
 کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تہران، دارالکتب الاسلامیہ، ۱۰ق۔
 مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، بیروت، دار إحياء التراث العربی، ۱۰۳ق۔
 معین، محمد، فرہنگ فارسی، تہران، امیرکبیر، ۱۳۱ش۔
 مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونہ، تہران، دار الکتب الاسلامیہ، ۱۳۱ش۔



گٹھ:اسماء و صفات الہی
گٹھ:اللہ