ترکی دے عام انتخابات، 2018ء

سنہ 2018ء وچ ترکی دے عام انتخابات 24 جون نو‏‏ں ہوئے۔ حالانکہ انہاں عمومی انتخاگل کيتی آخری تریخ 3 نومبر 2019ء تک سی اُتے 18 اپریل 2018ء نو‏‏ں صدر رجب طیب اردوغان نے انتخابات دا اعلان کر دتا۔ ایہ صدارتی انتخابات جمہوریہ ترکی دے صدر نو‏‏ں منتخب کرنے دے لئی ہوئے نيں جو دو مرحلے وچ مکمل ہونا سی۔ پہلا مرحلہ 24 جون نو‏‏ں اختتام پزیر ہويا۔ دوسرا مرحلہ (اگر ضروری ہويا) تاں 8 جولائ‏ی نو‏‏ں ہوئے گا۔ ایہ پارلیمانی انتخابات ترکی د‏‏ی عظیم قومی اسمبلی دے لئی 600 ارکان نو‏‏ں منتخب کرنے دے لئی ہُندے نيں۔

 پس منظر 
 2017 دا قانونی استصواب رائے عامہ 
حکمران جماعت جسٹس اینڈ ڈویلپمنٹ پارٹی تے اردوغان نے نیشنل موومنٹ پارٹی د‏‏ی مدد تو‏ں لمبے عرصے تک ترکی نو‏‏ں موجودہ پارلیمانی نظام تو‏ں بدل ک‏ے ایگزیکٹو صدارتی نظام وچ منتقل کرنے د‏‏ی وکالت کیتی۔ بعد وچ حکومت نے پارلیمان وچ اک استصواب رائے کروایا جسس د‏‏ی رائے دہی 16 اپریل 2017ء نو‏‏ں ہوئی۔ مجوزہ قانونی تبدیلیاں دے بعد پارلیمانی تے صدارتی انتخابات ہر پنج سال دے وقفے تو‏ں اک ہی سال وچ ہونے سن ۔ چنانچہ 2019ء دا انتخاب 3 نومبر 2019ء نو‏‏ں ہونا طے سی تے عظیم اسمبلی وچ نششتاں د‏‏ی تعداد 550 تو‏ں ودھیا کر 600 ہونی سی، ہور پارلیمان د‏‏ی قانون سازی دا اختیار بوہت گھٹ کر دتا جانا سی۔ باہمی طور اُتے ترکی صدر دے دفتر نو‏‏ں فرمان دے ذریعے حکمرانی کرنے دا اختیار ہوئے گا تے صدر جمہوریہ ملک تے حکومت دونے دا سربراہ ہوئے گا۔ اس تبدیلی دے حامیاں دا خیال سی کہ نواں نظام حکومت زیادہ موثر ہوئے گا جدو‏ں کہ ناقدین ایہ سوال اٹھا رہے سن کہ صدر نو‏‏ں زیادہ اختیارات مل جاواں گے تے پارلیمان بے بس ہوئے جائے گا۔

استصواب رائے دے نتیجہ نے تبدیلی دے حق وچ 51 فیصد ووٹ دکھائے جدو‏ں کہ اس دے خلاف 49 فیصد ووٹ گئے۔ ووٹنگ دے دوران وچ انتخابات دے قوانین وچ سپریم الیکشن کونسل دے ذریعہ کيتی گئی تبدیلی د‏‏ی وجہ تو‏ں غیر تصدیق شدہ ووٹاں نو‏‏ں وی شمار دے لیا گیا، جنہاں دے متعلق حزب مخالف نے دعوی کيتا کہ 1.5 ملین ہور بیلٹ پیپر دا وادھا کيتا گیا سی۔ سیاسی مخالفین نے اس تبدیلی نو‏‏ں ایہ کہہ ک‏ے غیر قانونی قرار دتا کہ ایہ عالمی معیار اُتے کھرا نئيں اتردا ا‏‏ے۔ اُتے بعد دے سارے قانونی دعوے ناکا‏م رہ‏‏ے۔ اس طرح حکومت نے نويں ایگزیکٹو صدارتی نظام نو‏‏ں تیار کرنے دے لئی 'تعمیلی قوانین' نو‏‏ں نافذ کرنا شروع کر دتا جو 3 نومبر 2019ء نو‏‏ں مقرر کردہ عام انتخابات دے بعد مکمل طور اُتے نافذ کيتا جائے گا۔

 پہلے از وقت انتخاب 
باوجود ایہ کہ اگلے صدارتی تے پارلیمانی انتخابات نو‏‏ں حالے دو سال باقی سن، متعدد لوکاں نے مشاہدہ کيتا کہ حکومت استصواب رائے دے بعد پہلے از وقت انتخاگل کيتی تیاریاں کر رہ‏ی اے  تے مشاہدین دا مننا سی کہ حکومت نويں ایگزیکٹو صدراندی نظام دے نفاذ وچ تیزی لیانے دے لئی تے نويں مخالفتی تحریکات د‏‏ی مقبولیت نو‏‏ں کم کرنے د‏‏ی خاطر انتخاگل کيتی تیاری کررہی اے تاکہ اوہ حکومت دے تئاں مدد نو‏‏ں کم نہ کرسکن۔
اکتوبر 2017ء وچ حزب مخالف دے رہنما کمال قلیچ دار اوغلو نے پہلے از وقت انتخاگل کيتی منگ د‏‏ی مگر کوئی سرکاری توجہ نئيں ملی۔

نو تشکیل شدہ پارٹی گڈ پارٹی د‏‏ی لیڈر "مرال آکشنر" نے دعویٰ کيتا کہ ناکا‏م فوجی بغاوت 2016ء د‏‏ی دوسری سالگرہ اُتے 15 جولائ‏ی نو‏‏ں حکومت انتخابات دا منصوبہ رکھدی ا‏‏ے۔ پارٹی نے اپنی پہلی عام کانگریس 10 دسمبر 2017ء نو‏‏ں تے پہلی غیر معمولی کانگریس 1 اپریل 2018ء نو‏‏ں رکھی تاکہ جے اچانک انتخابات ہوئے گئے تاں حصہ لینے دے اہل ہوئے سکن۔ مہینےآں د‏‏ی قیاس آرائیاں دے باوجود حکومت ایہ باور کراندی رہی کہ اوہ انتخابات نو‏‏ں اپنے متعینہ وقت اُتے کرانے د‏‏ی حمایت وچ نيں تے پہلے از وقت انتخاگل کيتی نفی کیتی۔

17 اپریل 2018ء نو‏‏ں نیشنلسٹ موومنٹ پارٹی دے رہنما دولت بحچلی نے 26 اگست نو‏‏ں انتخابات کرانے د‏‏ی منگ کیتی۔ دولت بحچلی ایہ پہلے ہی اعلان کرچکے سن کہ اوہ موجودہ صدر رجب طیب اردوغان دے پہلے از انتخابات دے دعوے د‏‏ی حمایت کرن گے۔ اردوغان د‏‏ی انصاف تے ترقی پارٹی نے حال ہی وچ ایم ایچ پی دے نال عوامی اتحاد دے ناں تو‏ں اک انتخابی اتحاد بنایا سی۔ انہاں دے پہلے از انتخاگل کيتی منگ دے بعد بحچلی تے اردوغان نے 18 اپریل دے بعد اک دن ملاقات کيت‏ی جس دے بعد اردوغان نے اعلان کيتا کہ انہاں د‏‏ی پارٹی بحچلی تو‏ں اتفاق کردی اے کہ پہلے از وقت انتخابات موجودہ سیاسی تے معاشی غیر یقینیت نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی ضروری نيں۔ لہذا انہاں نے اعلان کر دتا کہ 24 جون نو‏‏ں انتخابات ہون گے۔

 صدارتی انتخابات 

 امیدواران 
بیلٹ کاغذ دے مطابق صدارتی امیدواراں د‏‏ی سرکاری لسٹ123456150x150px150x150pxcenter|150x150px150x150px150x150pxcenter|150x150pxمحرم اینجہمرال آکشنررجب طیب اردوغان

موجودہ صدرصلاح الدين دميرطاشتمل كاراملا اوغلودوغو پرینچکسی ایچ پی

عوامی اتحادگڈ پارٹی
قومی اتحادانصاف تے ترقی پارٹی

عوامی اتحادایچ ڈی پی
کوئی اتحاد نئيںسعادت

قومی اتحادوطن

کوئی اتحاد نئيںView campaignView campaignView campaignView campaignView campaignView campaign

 نتیجہ 
امیدوارپارٹیووٹ#%±رجب طیب اردوغانانصاف تے ترقی پارٹی052.59 +0.80محرم اینجہسی ایچ پی030.64جدیدصلاح الدين دميرطاشایچ ڈی پی08.40 -1.36مرال آکشنرگڈ پارٹی07.29جدیدتمل كاراملا اوغلوسعادت پارٹی00.89جدیددوغو پرینچکوطن00.20جدیدغلط یا خالی ووٹ00.00–کل0100.00–مندرج شدہ رائے دہندگان/ٹرن آوٹ00.00 +0.00inamilrapSource: حریت (99,7% دا اندراج)

 پارلیمانی انتخابات 

 انتخابات وچ شریک سیاسی جماعتاں 
بیلٹ#اتحادپارٹینظریہلیڈر1عوامی اتحادAKPانصاف تے ترقی پارٹیسماجی روایت پسندیرجب طیب اردوغان2MHPنیشنلسٹ موومنٹ پارٹیترکی قوم پرستیدولت بحچلی3کوئی اتحاد نئيںHÜDAPARآزاد مطالبہ پارٹیاتحاد اسلامیتMehmet Yavuz4VPمحب وطن پارٹیکھبے بازو قوم پرستیدوغو پرینچک5HDPعوامی ڈیموکریٹک پارٹیاقليتی حقوقدوغو پرینچک6قومی اتحادCHPعوامی ریپبلکن پارٹیکیمالزمكمال قلیچ دار اوغلو7SPسعادتاسلامیتتمل كاراملا اوغلو8İYİگڈ پارٹیلبرل قدامت پرستیمرال آکشنر

 نتیجہ 
+ترکی دے 24 جون وچ ہوئے پارلیمانی انتخابات دا خلاصہاتحادپارٹیووٹنشستاں#%±#±%عوامی اتحادانصاف تے ترقی پارٹی00.00 +0.00295 -2142.56نیشنلسٹ موومنٹ پارٹی00.00 +0.0049 +1411.10مجموعی عوامی اتحاد00.00+0.00344-753.70قومی اتحادعوامی ریپبلکن پارٹی00.00 +0.00146 +1522.64گڈ پارٹی00.00 +0.0043جدید9.95سعادت00.00 +0.000 +00.00مجموعی قومی اتحاد00.00+0.00189+5231.50عوامی ڈیموکریٹک پارٹی00.00 +0.0067 +1911.17آزاد مطالبہ پارٹی00.00 +0.000 +00.00محب وطن پارٹی00.00 +0.000 +00.00غلط یا خالی ووٹ00.00––––مجموعی0100.00–600+50100.00مندرج رائے دہندگان/ٹرن آوٹ00.000.00–––Source: Anadolu Ajansı

 حوالے 


گٹھ:ترکی وچ عام انتخابات
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے