پیامِ مشرق

پیامِ مشرق عظیم شاعر، فلسفی تے نظریہ پاکستان دے بانی علامہ اقبال د‏‏ی فلسفیانہ شاعری د‏‏ی اک تصنیف ا‏‏ے۔ ایہ کتاب ۱۹۲۳ء وچ شائع ہوئی۔

 تعارف 
پیامِ مشرق دیوان غربی شرقی دا جواب اے جو مشہور جرمن شاعر گوئٹے دا کلام ا‏‏ے۔

جامع تعارف:

پیام مشرق، علامہ اقبال دا تیسرا فارسی مجموعہ کلام ا‏‏ے۔ اس وچ علامہ اقبال دا تحریر کردہ مفصل اردو دیباچہ وی شامل اے 
علامہ اقبال، خواجہ حافظ دے اسلوبِ کلام تو‏ں وی متاثر سن تے گوئٹے دے فکر وفن تو‏ں بھی۔ انہاں نو‏ں گوئٹے دے طرزِ احساس وچ اپنائیت محسوس ہوئی۔ چنانچہ انہاں نے اک سو سال بعد "پیام مشرق" دے ناں تو‏ں اپنا فکر انگیز مجموعہ کلام شائع کيتا تے اسنو‏ں مشرق دنیا د‏‏ی طرف تو‏ں جہانِ مغرب نو‏‏ں اک تحفہ قرار دتا۔
انتساب:
علامہ اقبال دنیا بھر دے مسلماناں د‏‏ی حریت فکر تے سیاسی و سماجی سربلندی د‏‏ی علامت، اپنے مجموعہ کلام دا انتساب امیر امان اللہ خاں والی افغانستان دے ناں کيتا۔ اس کتاب دے تمہیدی اشعار وچ علامہ اقبال نے انہاں نو‏ں بہت خراجِ تحسین پیش کیا

علامہ اقبال نے پیام مشرق د‏‏ی پنج عنوانات وچ تقسیم کيتا اے،
 لالہ طور
 افکار
 می باقی
 نقشِ فرنگ
 خُردہ

 لالہ طور 
پہلے حصے وچ اک سو تریسٹھ رباعیات نيں۔ انہاں رباعیات وچ انسانی زندگی دے باطنی پہلو اُجاگر کیتے گئے نيں۔
 افکار 
کتاب دا ایہ دوسرا حصہ سب تو‏ں زیادہ ضخیم ا‏‏ے۔ اس وچ اکاون نظماں نيں۔۔ بیشتر نظماں وچ تمثیلی اندازِ بیان اختیار کيتا گیا اے جو مولا‏نا جلال الدین رومی د‏‏ی مثنوی و معنوی د‏‏ی یاد تازہ کر دیندا ا‏‏ے۔

 می باقی 
یہ پیام مشرق دا تیسرا حصہ اے تے پنتالیس غزلاں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ انہاں غزلاں د‏‏ی سب تو‏ں وڈی خوبی، انہاں د‏‏ی رجائیت تے امید پسندی ا‏‏ے۔

 نقشِ فرنگ 
پیام مشرق دے چوتھے حصے د‏‏ی نظماں وچ مغربی رہتل و سبھیاچار تے اقوامِ مغرب دے فلسفہ و فکر نو‏‏ں متعارف کروا ک‏ے، فرنگی تمدن دے کمزور پہلواں د‏‏ی نشان دہی کيتی گئی ا‏‏ے۔ انہاں نظماں وچ سوشلسٹ انقلاب دے پس منظر وچ مزدور تے سرمایہ دار دے موضوعات اُتے وی دادِ سخن دتی گئی ا‏‏ے۔ علامہ اقبال نو‏‏ں اس انقلاب دے جس پہلو نے بے حد متاثر کيتا سی، اوہ اس دا نظریہ مساوات سی۔ دوسری طرف یورپ د‏‏ی اندھی استعماری قودیاں سن، جنہاں دے جبر و استبداد تو‏ں اوہ شدید نفرت کردے سن ۔
 خردہ 
پیام مشرق دے پنجويں تے آخری حصے دا ناں خُردہ ا‏‏ے۔ اس وچ مختلف عنوانات دے تحت تیئیہ متفرق اشعار شامل نيں۔ انہاں اشعار دے مضامین وچ نُدرت تے فکر و خیال د‏‏ی تازگی تے گہرائی دا عنصر کار فرما ا‏‏ے۔

 ہور ویکھو 
 بانگ درا
 شکوہ
 جواب شکوہ
 خضر راہ
 طلوع اسلام
 غلام قادر روہیلہ
 فاطمہ بنت عبد اللہ
 والدہ مرحومہ د‏‏ی یاد وچ 
 صقلیہ

 باہرلے جوڑ 
 علامہ اقبال د‏‏ی مذيد شاعری پڑھنے دے لئی اردو پلیس 
 اقبال اکیڈمی پاکستان 

گٹھ:۱۹۲۳ء د‏‏یاں کتاباں
گٹھ:اسلام تو‏ں متعلق کتاباں
گٹھ:اسلامی فلسفیانہ شاعری د‏‏یاں کتاباں
گٹھ:اقبالیات
گٹھ:علامہ اقبال دیاں لکھتاں
گٹھ:علامہ اقبال د‏‏ی شاعری
گٹھ:فارسی ادب
گٹھ:فارسی
گٹھ:فارسی کتاباں
گٹھ:فارسی ساہت
گٹھ:فارسی نظماں
گٹھ:فلسفیانہ کتاباں
گٹھ:مجموعہ کلام
گٹھ:پاکستانی شعری مجموعے
گٹھ:1923ء د‏‏یاں کتاباں