دوہا (ہندوستانی ادب)

دوہا، مُختصِر شاعری د‏‏ی شکل اے جس نو‏ں چھیويں صدی عیسوی دے آغاز تو‏ں ہی ہندوستان دے شاعراں تے شمالی ہندوستان دے گوئِیاں نے وڈے پیمانے اُتے استعمال کيتا۔ کبیر، تلسی داس، رحیم تے گرو نانک دے دوہے مشہور نيں۔ ہندی تے بیہاری شاعری وچ کئی دوہے موجود نيں۔ دوہے ہُن وی مقبول صنف اے۔

 ہیئت ترکیبی 
دوہا صنف وچ مشکل تے غیر روايتی مضامین ادا کرن د‏‏ی روایت شمالی ہندوستان وچ مقبُول ہوئی۔ جین، برہمناں تے مسلماناں نے اس صنف نو‏‏ں مقبول کراؤن وچ کردار ادا کيتا، جس وچ مہاکاوی، رسا تے اپدیشک ادب د‏‏یاں قِسماں شامل نيں۔ اس ادب دے مقبول عنوانات وچ شہوانیت، شجاعت، اخلاقیات عام زندگی، واقعاتی مناظر، فطرت، اقوال تے محاورے شامل نيں۔

مذہبی دوہا بدھ مذہب، جیناں تے شیواواں د‏‏یاں شراکتاں اُتے مبنی ایسا ادب اے جیہڑا روحانیت تے اخلاقیات اُتے مشتمل اے۔ روحانی دوہے نے مصنوعی انداز تو‏ں مبرا ہو کے صوفیانہ مذہبی رنگ لیا ہویا اے جیہدے وچ علامتاں نو‏‏ں استعمال کيتا جان٘دا اے تے مبلغ د‏‏ی اہمیت اُتے زور دتا جان٘دا ا‏‏ے۔ ایہدے مصنف اولیاء تے بعد وچ شاعر سن۔ دوناں د‏‏یاں شاعرانہ قدر بھاويں اعلا نہيں مگر جذبات تے محسوسات وچ اخلاص بدرجہ اتم موجود ا‏‏ے۔ ناتھا، سانٹا، سہاجیا تے ویشنو دبستان بہت مشہور سن۔

 برہمنی شراکتاں 
برہمنی دوہا ادب ابھینو گپتا د‏‏ی تنترسرا تے پراترمشکورتی وچ دستیاب اے جیہڑا سنسکرت وچ کشمیری شیوازم تحرِیراں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

 حوالے 

گٹھ:ہندی ادب
گٹھ:بھارتی ادب
گٹھ:پاکستانی ادب
گٹھ:اصناف شاعری
گٹھ:شاعرانہ ہیئتاں