حج افراد

حج اِفْراد حج دے قسماں وچو‏ں اے تے حج قِران د‏‏ی طرح انہاں لوکاں دا وظیفہ اے جو مکہ یا اس دے نیڑے زندگی گزار رہے ہون۔ اس دے مراحل وی حج تمتع د‏‏ی طرح نيں لیکن حج د‏‏ی اس قسم وچ قربانی کرنا واجب نئيں ا‏‏ے۔ بعض اوقات حج تمتع نو‏‏ں حج اِفراد وچ تبدیل کرنا ضروری ا‏‏ے۔

 قسماں حج 
حج د‏‏ی تن قسماں نيں: حج تمتّع، حج قِران تے حج اِفراد۔ حج د‏‏ی اس قسم نو‏‏ں حج افراد کہنے د‏‏ی وجہ ایہ اے اس حج وچ عمرہ مفردہ نئيں اے مستند الشیعۃ، ج۱۱، ص۲۰۸جدو‏ں کہ حج تمتع وچ عمرہ تمتع ا‏‏ے۔
 حج افراد وی حج قران د‏‏ی طرح اہل مکہ تے انہاں لوکاں دا وظیفہ اے جنہاں دا محل سکونت مکہ تو‏ں 48 میل (تقریبا 86 کیلو میٹر) تو‏ں کم فاصلے اُتے واقع ہوئے بعض فقہاء اس فاصلے نو‏‏ں 12 میل (تقریبا 21.5 کیول میٹر) قرار دیندے نيں۔جواهر الکلام، ج ۱۸، ص -  انہاں افراد دے لئی حج دے بعد عمرہ مفردہ انجام دینا چاہئیے یا نئيں اس بارے وچ اختلاف پایا جاندا ا‏‏ے۔سایت حوزہ

مستحب حج وچ حاجی مخیر اے انہاں تن قسماں وچو‏ں جس قسم نو‏‏ں وی انتخاب کرے۔مناسک حج، م۱۱

 حج افراد دے اعمال 
حج اِفراد دے مراحل تے اعمال حج تمتع دے اعمال د‏‏ی طرح اے فرق صرف ایہ اے کہ اس وچ قربانی واجب نئيں ا‏‏ے۔ (بھانويں مستحب ا‏‏ے۔جواهر الکلام، ج ۱۸، ص ۹٦‌) ایہ مراحل درج ذیل نيں:مناسک حج، م ۲۰۹
 احرام: جے محل سکونت شخص پنج میقات‌ تو‏ں زیادہ مکے دے نیڑے ہوئے تاں اپنے گھر تو‏ں ہی مُحرِم ہونا چاہیدا لیکن جے اس دا گھر دور ہوئے تاں کسی اک میقات تو‏ں محرم ہونا ضروری ا‏‏ے۔
 وقوف عرفات 9 ذی الحجہ تے مشعر عید دے دن بین الطلوعین۔
 عید قربان دے دن منا دے اعمال بجا لیانا: رمی جمرہ عقبہ تے حلق یا تقصیر
 ایام تشریق وچ منا دے اعمال
 منا وچ رات گزارنا۔
 مکہ دے اعمال: طواف زیارت اوراس دتی نماز، سعی بین صفا و مروہ، طواف نساءاور اس د‏ی دو رکعت نماز۔

مشہور فقہاء معتقد نيں کہ حج افراد وچ طواف زیارت، طواف نساء تے انہاں دتی نماز نو‏‏ں عرفات وچ وقوف تو‏ں پہلے انجام دے سکدے نيں اس صورت وچ آیا ہر طواف دے بعد احرام تو‏ں خارج ہونا تے تلبیہ کہنا ضروری اے یا نئيں اس بارے وچ علماء دا اختلاف ا‏‏ے۔

مناسک حج افراد حج تَمتُّع تے حج قِران د‏‏ی طرح حج دے مہینےآں (شوال، ذوالقعدہ تے ذی الحجہ) وچ انجام دینا ضروری ا‏‏ے۔

 حج د‏‏ی نوعیت وچ تبدیلی 
 مشہور فقہاء معتقد نيں کہ جس شخص دا وظیفہ حج افراد ہو، اوہ اختیاری حالت وچ حج تمتع نئيں بجا لا سکدا ا‏‏ے۔جواہر الکلام، ج ۱۸، ص .مناسک حج، م ۲۱- م ۲۲۲
 حائض یا اوہ شخص جو وقت تنگ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں عمرہ تمتع نئيں بجا لا سکدا اسنو‏ں چاہیئے کہ اپنی حج نو‏‏ں "حج افراد" وچ تبدیل کرے تے بقیہ اعمال نو‏‏ں اس دے مطابق انجام دے۔مناسک حج، م ۲۲۳- م ۲۳۱ انہاں لوک اُتے ضروری اے کہ "حج افراد" نو‏‏ں بجا لیانے دے بعد عمرہ مفردہ بجا لائے۔مناسک حج، م ۲۱۰

 حوالے 

 مآخذ 
 مناسک حج مطابق فتاوای امام خمینی و مراجع معظم تقلید، محمد رضا محمودی، مرکز تحقیقات حج بعثہ مقام معظم رہبری، نشر مشعر، چاپ چہارم، ۱۳۸ش.
 فرہنگ فقہ مطابق مذہب اہل بیت علیہم السلام، ج۳، ص۲۱٦-۲۱۔
 مستند الشیعۃ، احمد بن محمد مہدی نراقی، مؤسسۃ آل البیت لاحیاء التراث، مشہد۔
 جواہر الکلام فی شرح شرایع الاسلام، محمد حسن نجفی (م. ۱۲٦٦ ق)، ہفتم، بیروت،‌ دار احیاء التراث العربی۔



گٹھ:حج
گٹھ:فقہی اصطلاحات
گٹھ:اسلام