ابصار العین فی انصار الحسین (کتاب)

إبصارُ العَين فی أنصار الحُسین علیہ السلام واقعہ کربلا وچ اصحاب امام حسین](ع) دے بارے وچ شیخ محمد سماوی (متوفی سنہ 1370 ہجری قمری) د‏‏ی اک کاوش دا ناں اے جس وچ اس واقعے دے تمام شہداء تے زخمی ہونے والے اصحاب دے حالات اُتے روشنی پائی گئی ا‏‏ے۔ سماوی نے اس کتاب وچ امام حسین علیہ السلام دے اصحاب د‏‏ی تعداد 112 بیان کيتی اے تے قبیلے تے خانداناں دے ناں لے انہاں دا تعارف کرایا ا‏‏ے۔

ابصار العین فی انصار الحسین مقتل امام حسین اُتے کچھ تفصیلی کتاب اے جسنو‏ں آيت اللہ محمد بن طاہر سماوی نے  تألیف کيتا ا‏ے۔

 مضامین 
اس کتاب وچ واقعہ کربلا تے شہدائے کربلا دا تذکرہ اے تے اس وچ ان اصحاب دا ذکر وی کيتا اے جو قیام امام حسین وچ، روز عاشور دے علاوہ شہید ہوئے یا زخمی ہوئے جداں جناب حسن مثنیٰ، جناب مسلم بن عقیل ع سلیمان بن رزین، ہانی بن عروہ وغیرہ
 مؤلف دا تعارف 
محمد بن طاہر بن حبيب تركى فضلى؛ عالم، فقيہ، اديب، شاعر تے خطیب سن جو عراق دے علاقے سماوہ وچ ولادت پانے دے بموجب "سماوی" دے عنوان تو‏ں مشہور ہوئے۔ اوہ سنہ 1293 ہجری قمری وچ سماوہ وچ پیدا ہوئے تے بچپن دے ایام تے والد دے انتقال دے بعد اسلامی علوم دے حصول د‏‏ی غرض تو‏ں نجف چلے گئے۔

سماوى نے سنہ 1322 ہجری قمری تک نجف وچ قیام کيتا تے اپنے آبائی علاقے وچ واپسی دے بعد سنہ 1330 ہجری قمری وچ عراقی پارلیمان دے رکن بنے۔ سماوی نے کچھ عرصہ نجف دے قاضی ہور بغداد دے حاکم شرع د‏‏ی حیثیت تو‏ں کردار ادا کيتا ہور اوہ عراق د‏‏ی مجلس علمی دے رکن وی سن ۔ سماوی سنہ 1370 ہجری قمری وچ نجف وچ دنیائے فانی تو‏ں رخصت ہوئے تے اوتھے سپرد خاک کيتے۔ گئے۔

ان د‏‏ی کاوشاں وچ علاوہ از کتاب ابصار العین "الطليعۃ فى شاعر الشيعۃ"، "ظرفۃ الأحلام فيما نظم فى المنام"، "الكواكب السماويۃ فى شرح القصيدۃ الفرزدقيۃ"، تے "شجرۃ الرياض فى مدح النبى الفياض" خاص طور اُتے قابل ذکر نيں۔جلالی، سلحشوران طف‏، ص22،24.

 کتاب دا تعارف 
آقا بزرگ طہرانی اپنی کتاب الذریعہ، وچ کتاب ابصار العین فی احوال انصار الحسین(ع) دا تذکرہ کردے ہوئے لکھدے نيں:
شيخ محمد سماوى نے اس کتاب نو‏‏ں نجف وچ اپنے منصب قضاوت دے آغاز وچ لکھیا تے ایہ کتاب سنہ 1343 ہجری قمری وچ نجف تو‏ں شائع ہوئی۔ بعدازاں مؤلف نے اس وچ بعض اضافات وی کيتے جو حالے تک زیور طبع تو‏ں آراستہ نئيں ہوسک‏‏ے نيں۔آقا بزرگ، الذریعة، ج1، ص65.

 تالیف کيتی روش 
مؤلف نے ہر باب دے ضمن وچ افراد دے اسماء نو‏‏ں الفبائی ترتیب دے بغیر نقل کيتا اے تے ممکن اے کہ اک خاص ترتیب انہاں دے مد نظر رہی ہوئے جو ساڈے لئے واضح نئيں ا‏‏ے۔ سماوی نے متعدد بار "ضبط الغریب" دے عنوان تو‏ں بعض لفظاں تے وجوہ تسمیہ د‏‏ی وضاحت کيتی ا‏‏ے۔کتاب‌شناخت سیره معصومان، مرکز تحقیقات رایانه‌ای علوم اسلامی نور.

 کتاب دے مندرجات 
مؤلف نے اس کتاب وچ امام حسین علیہ السلام دے 112 اصحاب د‏‏ی لسٹ قرار دتی اے جنہاں د‏‏ی اکثریت نے عاشورا دے دن کربلا وچ جام شہادت نوش کيتا تے بعض افراد بعدازاں کوفہ وچ شہید ہوئے۔

مؤلف نے اصل بحث شروع کرنے تو‏ں پہلے امام حسین علیہ السلام دے حالات زندگی اختصار دے نال بیان کيتے نيں تے بعدازاں کتاب نو‏‏ں 17 مقاصد وچ تقسیم کيتا اے تے ہر مقصد دے ضمن وچ اک خاندان یا قبیلے دا تعارف کرایا ا‏‏ے۔جلالی، سلحشوران طف‏، ص25.

[[تصویر:کتاب سلحشوران طف.jpg|thumbnail|300px|کتاب "سلحشوران طف" د‏‏ی تصویر]] 
[[تصویر:کتاب ابصار العین 2.jpg|thumbnail|300px|تصویر کتاب ابصار العین با تحقیق محمدجعفر طبسی]] 

 کتاب دے ابواب 
 شہدائے خاندان ابوطالب(ع) 

 علی بن حسین
 عبداللہ بن حسین
 عباس بن علی
 عبداللہ بن علی بن أبی طالب ع
 عثمان بن علی بن أبی طالب ع
 جعفر بن علی بن ابی طالب
 ابوبکر بن علی بن ابی طالب
 ابوبکر بن حسن بن علی
 قاسم بن حسن بن علی
 عبداللہ بن حسن بن علی
 عون بن عبداللہ بن جعفر
 محمد بن عبداللہ بن جعفر
 مسلم بن عقیل
 عبداللہ بن مسلم بن عقیل
 محمد بن مسلم بن عقیل
 محمد بن ابی سعید بن عقیل
 عبد الرحمن بن عقیل بن ابی طالب
 جعفر بن عقیل بن ابی طالب
 عبد اللّہ بن یقطر حمیری
 امام حسین(ع) دے غلام سلیمان بن رزین|
 امام حسین(ع) دے غلام اسلم بن عمرو
 امام حسین(ع) دے غلام قارب بن عبد اللّہ دئلی
 امام حسن(ع) دے غلام منجح بن سہم
 سعد بن حارث غلام علی بن أبی طالب
 علی بن ابی طالب(ع) دے غلام نصر بن ابی نیزر
 حمزۃ بن عبدالمطلب دے غلام حارث بن نبہان

 شہدائے بنی اسد تے غلامان 

 انس بن حارث کاہلی
 حبیب بن مظہر
 مسلم بن عوسجہ اسدی
 قیس بن مسہر صیداوی
 ابو خالد، عمرو بن خالد اسدی صیداوی
 سعد، غلام عمرو بن خالد اسدی صیداوی
 ابو موسی، موقّع بن ثمامہ اسدی صیداوی

 ہمدانی شہداء تے انہاں دے غلام 

 ابوثمامہ صائدی
 بریر بن خضیر ہمدانی مشرقی
 عابس بن ابی شبیب شاکری
 شوذب بن عبداللہ ہمدانی شاکری
 حنظلۃ بن اسعد شبامی
 عبد الرحمن ارحبی
 حارث بن سریع ہمدانی جابری دے غلام شبیب
 عمّار دالانی
 حبشی بن قیس نہمی
 ابو عمرہ زیاد ہمدانی صائدی
 سوّار بن منعم بن حابس بن ابی عمیر بن نہم ہمدانی نہدی
 عمرو بن عبد اللّہ ہمدانی جندعی

 مذحجی شہداء 

 ہانی بن عروہ مرادی
 جنادۃ بن حارث مذحجی مرادی سلمانی کوفی
 حارث مذحجی سلمانی دے غلام واضح ترک
 مجمع بن عبد اللّہ عائذی
 عائذ بن مجمع بن عبد اللّہ مذحجی عائذی
 نافع بن ہلال جملی
 حجاج بن مسروق جعفی
 یزید بن مغفل بن جعف بن سعد العشیرہ مذحجی جعفی

 شہدائے انصار 

 عمرو بن قرظہ انصاری
 عبد الرحمن بن عبد ربّ انصاری خزرجی
 نعیم بن عجلان انصاری خزرجی
 جنادۃ بن کعب بن حارث انصاری خزرجی
 عمرو بن جنادہ انصاری
 سعد بن حرث انصاری
 ابو الحتوف بن حرث انصاری

 بَجَلی تے خثعمی شہداء 

 زہیر بن قین بن قیس أنماری بجلی
 سلمان بن مضارب بن قیس أنماری بجلی
 سوید بن عمرو بن ابی مطاع
 عبداللہ بن بشر خثعمی

 کِندی شہداء 

 یزید بن زیاد بن مہاصر کندی، المعروف بہ ابو شعثاء کندی بہدلی
 حارث بن امرؤ القیس کندی
 زاہر بن عمرو کندی
 بشر بن عمرو بن احدوث حضرمی کندی
 جندب بن حجیر کندی خولانی

 غِفاری شہداء 

 عبد اللّہ بن عروۃ بن حرّاق غفاری تے انہاں دے بھائی عبدالرحمن
 ابوذر غفاری دے آزاد کردہ غلام جون بن حوی

 کلبی شہداء 

 عبد اللہ بن عمیر کلبی
 عبد الاعلیٰ بن یزید کلبی علیمی
 بنو مدینہ کلبی دے غلام سالم بن عمرو،

 أزدی شہداء 

 مسلم بن کثیر ازدی
 رافع بن عبد اللّہ، جو مسلم ازدی دے آزاد کردہ غلام سن ۔
 قاسم بن حبیب بن ابو بشر ازدی
 زہیر بن سلیم ازدی
 نعمان بن عمرو ازدی راسبی تے انہاں دے بھائی حلاس
 عمارۃ بن صلخب ازدی

 عبدی شہداء 

 یزید بن ثبیط عبدی عبد قیس بصری تے انہاں دے بیٹے عبداللہ تے عبیداللہ
 عامر بن مسلم عبدی بصری تے انہاں دے غلام سالم
 سیف بن مالک عبدی بصری
 ادہم بن امیہ عبدی بصری

 شہدای تیمی 

 جابر بن حجاج، جو عامر بن نہشل تیمی تیم اللّہ بن ثعلبہ دے غلام سن 
 مسعود بن حجاج تیمی تیم اللّہ بن ثعلبہ تے انہاں دے بیٹے عبدالرحمن
 بکر بن حی بن تیم اللّہ بن ثعلبہ تیمی
 جوین بن مالک تیمی
 عمر بن ضبیعۃ بن قیس بن ثعلبہ ضبعی تیمی
 حباب بن عامر

 طائی شہداء 

 عمّار بن حسّان طایی
 امیۃ بن سعد طائی

 تغلبی شہداء 

 ضرغامۃ بن مالک تغلبی
 کنانۃ بن عتیق تغلبی
 قاسط بن زہیر تغلبی تے انہاں دے بھائی کردوس تے مقسط

 جہنی شہداء 

 مجمع بن زیاد بن عمرو جہنی
 عباد بن مہاجر بن ابو مہاجر جہنی
 عقبہ بن صلت جہنی

 تمیمی شہداء 

 حرّ بن یزید ریاحی
 حجاج بن زید

 امام حسین(ع) دے ہور اصحاب 

 جبلۃ بن علی شیبانی
 قعنب بن عمر نمری
 سعید بن عبدالله حنفیجلالی، سلحشوران طف، ص‌5-10.

 ہور دیکھو 
 واقعہ کربلا
 حوالے 

 مآخذ 
 تهرانی، آقا بزرگ طهرانی، الذریعة الی لکھتاں الشیعة، بیروت، دارالاضواء۔
 سماوی، محمد، ابصار العین، قم، دانشگاه شهید محلات‏‏ی، 1429 ه‍ ق
 جلالی، عباس، سلحشوران طف (شرح زندگانی اصحاب امام حسین علیه السلام)، (ترجمه فارسی کتاب ابصارالعین فی انصارالحسین (ع)، سماوی، محمد، (1876 – 1950ه‍)، مشخصات نشر قم ۔ آستانه مقدسه قم، انتشارات زائر، 1381 ه‍ ش
 کتاب شناخت سیره معصومان، مرکز تحقیقات رایانه ای علوم اسلامی نور۔

 حوالے 

گٹھ:حسین ابن علی
گٹھ:سانحۂ کربلا
گٹھ:اسلامی ادب
گٹھ:شیعہ کتب



گٹھ:کتب مقتل (عربی)
گٹھ:امام حسین دے بارے وچ کتاباں
گٹھ:کتاباں