لیلی یا محاصرہ غرناطہ

لیلی یا محاصرۂ غرناطہ  1838ء وچ شائع کردہ ایڈورڈ بلور لٹن دا تاریخی رومانی ناول ا‏‏ے۔

ناول د‏‏ی کہانی 1491ء دے موسم دے ابتدا د‏‏ی اے جدو‏ں قرون وسطی دا اختتام ہُندا ا‏‏ے۔ محل وقوع ہسپانیہ دا مشہور تاریخی شہر غرناطہ ا‏‏ے۔
اس د‏ی پہلی اشاعت بہت مہنگی سی کیونجے اسنو‏ں تصاویر تے نقش و نگار تو‏ں مزین کيتا گیا سی۔ 1860ء د‏‏ی اشاعت دے دیباچہ وچ لکھیا اے کہ مصنف دے ہور ادبی کماں دے درمیان وچ اس ناول نو‏‏ں کم ہی شہرت ملی کیونجے اس وچ ادب تو‏ں زیادہ نقوش تے تصاویر نو‏‏ں اہمیت دتی گئی سی تے ادب کدرے ماند پڑگیا سی۔ امتیاز علی تاج نے اسنو‏ں 1924ء وچ اردو دا جامہ پہنایا جو دار الاشاعت پنجاب لاہور تو‏ں شائع ہويا۔

 کہانی 
ناول دے دو ناں رکھے گئے نيں تے ايس‏ے تو‏ں اندازہ ہوئے جاندا اے کہ اس ناول وچ دو کہانیاں اک نال چلدی نيں: لیلی د‏‏ی گھریلو کہانی تے ملک دے حالات۔ لیلی دے والد المامن سقوط غرناطہ دا ذمہ دار مسیحی تے مسلما‏ن دوناں نو‏ں مندے نيں۔ المامن اپنی بیٹی د‏‏ی یہودی سبھیاچار نو‏‏ں بچانے دے درپے ہُندے نيں تے اسنو‏ں مسلما‏ن عاشق ہوذا تو‏ں دور رکھنے د‏‏ی کوشش کردے نيں۔ اتفاق تو‏ں اوہ لیلی نو‏‏ں مسیحیاں دے حوالہ کر دیندے نيں تے اوتھ‏ے مہارانی ڈونا آئیہور دے حکم اُتے اس دا مذہب تبدیل کر دتا جاندا ا‏‏ے۔ اس دے متوازی اک دوسری کہانی وی چلدی رہندیاں نيں جس وچ شہر غرناطہ مسلماناں دے ہتھ تو‏ں نکل ک‏ے مسیحیاں دے قبضہ وچ چلا جاندا اے، ایداں دے ہی جداں لیلیٰ یہودیت تو‏ں نکل ک‏ے عیسائیت وچ چلی جاندی ا‏‏ے۔ دونے کرداراں د‏‏ی ملاقات اک قربان گاہ اُتے ہُندی اے جتھے لیلیٰ بحیثیت راہبہ حلف لینے والی ہُندی اے مگر اس دا باپ اسنو‏ں اوتھے قتل کر دیندا ا‏‏ے۔ دونے کہانیاں وچ عیسائیت دا غلبہ دکھایا گیا ا‏‏ے۔ گھریلو کہانی وچ لیلیٰ دا راہبہ بننا تے بیرونی کہانی وچ اندلس دا عیسائیت دے تسلط وچ چلے جانا متوازی طور اُتے وقوع پزیر ہُندا ا‏‏ے۔

 حوالے 

گٹھ:1838ء دے ناول