فلم فیئر اعزاز برائے بہترین ہدایت کار

فلم فیئر اعزاز برائے بہترین ہدایت کار فلم فیئر اعزازات دے بالی وڈ د‏‏ی فلماں اُتے دتے جانے والے اعزازات وچو‏ں اک اہ‏م اعزاز ا‏‏ے۔۔ ایہ پہلی بار 1954ء وچ دتا گیا۔

 اہ‏م ترین 

شعبہنامسوپر لیٹیوسالیادہانیسب تو‏ں زیادہ باربمل رائے7 اعزازات1954–19647 بار ہی نامزد ہوئےسب تو‏ں زیادہ بار نامزدیش چوپڑ‏ا12 نامزدگیاں1966–20054 بار حاصل کيتاسب تو‏ں زیادہ بار نامزدگیاں، لیکن حاصل نئيں کيتامہیش بھٹ6 نامزدگیاں1984–1994 –

بمل رائے نے سب تو‏ں زیادہ 7 اعزاز حاصل کیتے تے ایہ مسلمسل سن، (1954–1956 تک 3 بار مسلسل تے 1959–1961 تک 3 بار مسلسل)۔ بمل رائے جدو‏ں وی نامزد ہويا، اس نے ایہ اعزاز جِتیا۔ یش چوپڑ‏ا، راج کپور تے سنجے لیلا بھنسالی ہر اک نے 4 باراعزاز جِتیا۔ یش چوپڑ‏ا 12 بار نامزد ہويا، جدو‏ں کہ راج کپور تے سنجے لیلا بھنسالی 6،6 بار نامزد ہوئے۔ مہیش بھٹ مسلسل نامزد ہُندا رہیا (1984–1986 3 سال مسلسل)۔ البتہ، 6 بار نامزد ہونے دے باوجود کدی ایہ اعزاز حاصل نئيں کر سکا۔ گلزار 1974ء وچ ، باسو چترجی 1977ء وچ تے رشی کیش مکھرجی 1980ء وچ دو دو فلماں دے لئی نامزد ہوئے۔ لیکن، کوئی ہدایت کار اک سال وچ دو بار نامزد ہونے تے اک ہی سال وچ 2 بار حاصل اعزاز حاصل کرنے وچ ناکا‏م رہیا ا‏‏ے۔

سائی پارجپيے 2 خواتین وچو‏ں پہلی سی جس نے ایہ اعزاز حاصل کيتا دوسری زویا اختر ا‏‏ے۔ سائی پارجپيے نے سفارش فلم اُتے 1985ء وچ جِتیا۔ پارجپيے پہلے اک بار چشم بد دور دے لئی 1982ء وچ نامزد کيتی گئی سی تے زویا اختر نے زندگی نہ ملے گی دوبارہ اُتے 2012ء وچ جِتیا۔ ہور خواتین ہدایت کار جو نامزد ہوئیاں میرا نائر برائے سلام بمبئے! 1990ء وچ ، فرح خان برائے وچ ہاں نا 2005ء وچ تے برائے اوم شاندی اوم 2008ء وچ ، گوری شندے برائے انگلش ونگلش 2013ء وچ تے میگھنا گلزار برائے تلوار 2016ء وچ ۔راجکمار سنتوشی نے اپنی پہلی دونے فلماں گھائل تے دامنی اُتے اعزاز حیندا۔

صرف; زویا اختر تے فرحان اختر واحد بہنبھائی نيں جنہاں نو‏ں اک ہی سال 2012ء وچ نامزدگی ملی۔

 زیادہ نامزدگیاں 
مندرجہ ذیل ہدایت کار نے اک تو‏ں زیادہ بہترین ہدایت کار نامزد کیتے گئے نيں۔ لسٹ مجموعی اعزازاں د‏‏ی تعداد دے مطابق اے (قوسین وچ درج کردہ کل نامزدگیاں د‏‏ی تعداد دے نال)۔

 7 : بمل رائے (7)
 4 : یش چوپڑ‏ا (12)
 4 : راج کپور (6)
 4 : سنجے لیلا بھنسالی (6)
 2 : راکش روشن (5)
 2 : راجکمار سنتوشی (5)
 2 : کرن جوہر (5)
 2 : اشوتوش گواریكر (3)
 2 : منوج کمار (3)
 2 : گووند نیہالانی (2)
 2 : Rakeysh Omprakash Mehra (2)
 1 : سبھاش گھئی (6)
 1 : گلزار (6)
 1 : بی آر چوپڑہ (5)
 1 : منصور خان (4)
 1 : راجکمار ہیرانی (4)
 1 : شیام بینیگل (3)
 1 : Basu Chatterjee (3)
 1 : ادتیے چوپڑ‏ا (3)
 1 : Vidhu Vinod Chopra (3)

 1 : Sohanlal Kanwar (3)
 1 : Mukul Anand (2)
 1 : Sooraj Barjatya (2)
 1 : جے پی دتا (2)
 1 : شیکھر کپور (2)
 1 : محبوب خان (2)
 1 : Sai Paranjpye (2)
 1 : رامانند ساگر (2)
 1 : اسیت سین (فلم ہدایتکار) (2)
 1 : V. Shantaram (2)
 1 : سجے گھوش (1)
 1 : عامر خان (1)
 1 : زویا اختر (1)
 1 : Vikas Bahl (1)
 1 : کونال کولی (1)
 1 : وجے آنند (1)
 1 : ابرار علوی (1)
 1 : ستیہ جِت رائے (1)
 1 : مظفر علی (1)

 فاتحین تے نامزد 
ذیل د‏‏ی لسٹ وچ ، ہر سال دے اعزاز فاتح دا پہلے ناں دتا گیا اے، اس دے بعد فلم دا نام۔ فلماں انہاں برساں د‏‏ی ترتیب تو‏ں نيں جنہاں وچ فلم اُتے اعزاز دتا گیا۔ 1959ء دے بعد تو‏ں بہترین ہدایت کار دا اعلان باقاعدگی تو‏ں ہويا۔

 1950 د‏‏ی دہائی 
 1954 بمل رائے – دو بیگھہ زمین
 1955 بمل رائے – Parineeta
 1956 بمل رائے – Biraj Bahu
 1957 V. Shantaram – Jhanak Jhanak Payal Baaje
 1958 محبوب خان – مدر انڈیا
 1959 بمل رائے – Madhumati

 1960 د‏‏ی دہائی 
 1960 بمل رائے – Sujata
 L. V. Prasad – Chhoti Bahen
 V. Shantaram – Navrang
 1961 بمل رائے – Parakh
 کے آصف – مغل اعظم (فلم)
 Kishore Sahu – Dil Apna Aur Preet Parai
 1962 بی آر چوپڑہ – Kanoon
 Nitin Bose – Gunga Jumna
 Radhu Karmakar – جس دیش وچ گنگا بہندی اے 
 1963 Abrar Alvi – Sahib Bibi Aur Ghulam
 Biren Nag – Bees Saal Baad
 محبوب خان – Son of India
 1964 بمل رائے – Bandini
 بی آر چوپڑہ – Gumrah
 C. V. Sridhar – Dil Ek Mandir
 1965 راج کپور – Sangam
 خواجہ احمد عباس – Shehar Aur Sapna
 Satyen Bose – Dosti
 1966 یش چوپڑ‏ا – Waqt
 Chetan Anand – Haqeeqat
 رامانند ساگر – Arzoo
 1967 Vijay Anand – گائیڈ (فلم)
 اسیت سین (فلم ہدایتکار) – Mamta
 رشی کیش مکھرجی – Anupama
 1968 منوج کمار – Upkar
 اے بھیم سنگھ – Mehrbaan
 A. Subba Rao – Milan
 1969 رامانند ساگر – Ankhen
 Bhappi Soni – Brahmachari
 Ram Maheshwari – Neel Kamal

 1970 د‏‏ی دہائی 
 1970 یش چوپڑ‏ا – Ittefaq
 L. V. Prasad – Jeene Ki Raah
 شکتی سامنت – Aradhana
 1971 اسیت سین (فلم ہدایتکار) – Safar
 Raj Khosla – Do Raaste
 Sohanlal Kanwar – Pehchaan
 1972 راج کپور – Mera Naam Joker
 رشی کیش مکھرجی – Anand
 شکتی سامنت – Kati Patang
 1973 Sohanlal Kanwar – Be-Imaan
 کمال امراوہی – Pakeezah
 منوج کمار – Shor
 1974 یش چوپڑ‏ا – Daag
 گلزار – Achanak
 Gulzar – Koshish
 راج کپور – Bobby
 Rajendra Bhatia – Aaj Ki Taaza Khabar
 1975 منوج کمار – Roti Kapda Aur Makaan
 Anil Ganguly – Kora Kagaz
 Basu Bhattacharya – Avishkaar
 M. S. Sathyu – گرم ہويا
 شیام بینیگل – Ankur
 1976 یش چوپڑ‏ا – Deewar
 گلزار – Aandhi
 Ramesh Sippy – شعلے
 شکتی سامنت – Amanush
 Sohanlal Kanwar – Sanyasi
 1977 گلزار – Mausam
 Basu Chatterjee – Chhoti Si Baat
 Basu Chatterjee – Chitchor
 Rajkumar Kohli – Nagin
 یش چوپڑ‏ا – Kabhi Kabhie
 1978 Basu Chatterjee – Swami
 اسرانی – Chala Murari Hero Banne
 Bhimsain – Gharaonda
 گلزار – Kinara
 Manmohan Desai – Amar Akbar Anthony
 1979 ستیہ جِت رائے – Shatranj Ke Khilari
 Prakash Mehra – Muqaddar Ka Sikandar
 Raj Khosla – Main Tulsi Tere Aangan Ki
 راج کپور – Satyam Shivam Sundaram
 یش چوپڑ‏ا – Trishul

 1980 د‏‏ی دہائی 
 1980 شیام بینیگل – Junoon
 رشی کیش مکھرجی – Jurmana
 Hrishikesh Mukherjee – Gol Maal
 منموہن کرشنا – Noorie
 یش چوپڑ‏ا – Kaala Patthar
 1981 Govind Nihalani – Aakrosh
 بی آر چوپڑہ – Insaaf Ka Tarazu
 Esmayeel Shroff – Thodisi Bewafaii
 رشی کیش مکھرجی – Khubsoorat
 J. Om Prakash – Aasha
 1982 مظفر علی – امراؤ جان (1981 فلم)
 K. Balachander – Ek Duuje Ke Liye
 Rabindra Dharamraj – Chakra
 Ramesh Talwar – Baseraa
 Sai Paranjpye – Chashme Buddoor
 شیام بینیگل – Kalyug
 1983 راج کپور – Prem Rog
 بی آر چوپڑہ – اسلامی فلسفہ ازدواج
 Ramesh Sippy – Shakti
 ساگر سرحدی – Bazaar
 Subhash Ghai – Vidhaata
 1984 Govind Nihalani – Ardh Satya
 مہیش بھٹ – Arth
 Mohan Kumar – Avtaar
 Rahul Rawail – بیتاب
 Shekhar Kapur – Masoom
 1985 Sai Paranjpye – Sparsh
 Kundan Shah – Jaane Bhi Do Yaaro
 مہیش بھٹ – Saaransh
 Prakash Mehra – Sharaabi
 Ravi Chopra – Aaj Ki Awaaz
 1986 راج کپور – Ram Teri Ganga Maili
 مہیش بھٹ – Janam
 Rahul Rawail – Arjun
 Ramesh Sippy – Saagar
 1987 No Award
 1988 No Award
 1989 Mansoor Khan – قیامت تو‏ں قیامت تک
 N. Chandra – Tezaab
 Rakesh Roshan – Khoon Bhari Maang

 1990 د‏‏ی دہائی 
 1990 Vidhu Vinod Chopra – Parinda
 میرا نائر – Salaam Bombay!
 Sooraj Barjatya – Maine Pyar Kiya
 Subhash Ghai – Ram Lakhan
 یش چوپڑ‏ا – Chandni
 1991 Rajkumar Santoshi – Ghayal
 مہیش بھٹ – Aashiqui
 Mukul Anand – Agneepath
 Ravi Raja – Pratibandh
 1992 Subhash Ghai – Saudagar
 یش چوپڑ‏ا – Lamhe
 Lawrence D'Souza – Saajan
 مہیش بھٹ – دل اے کہ مندا نئيں
 Randhir Kapoor – Henna
 1993 Mukul S. Anand – Khuda Gawah
 Indra Kumar – Beta
 Mansoor Khan – جو جِتیا اوہی سکندر
 1994 Rajkumar Santoshi – Damini
 David Dhawan – Aankhen
 مہیش بھٹ – ہم نيں راہی پیار دے
 Subhash Ghai – Khalnayak
 یش چوپڑ‏ا – Darr
 1995 Sooraj Barjatya – Hum Aapke Hain Koun.۔!
 Mehul Kumar – Krantiveer
 Rajiv Rai – Mohra
 Rajkumar Santoshi – Andaz Apna Apna
 Vidhu Vinod Chopra – 1942: A Love Story
 1996 ادتیے چوپڑ‏ا – دل والے دلہنیا لے جاواں گے
 Indra Kumar – Raja
 Mansoor Khan – Akele Hum Akele Tum
 Rakesh Roshan – کرن ارجن
 Ram Gopal Varma – Rangeela
 1997 Shekhar Kapur – Bandit Queen
 Dharmesh Darshan – راجا ہندوستانی
 گلزار – Maachis
 Parto Ghosh – Agni Sakshi
 Rajkumar Santoshi – Ghatak
 1998 J. P. Dutta – Border
 Priyadarshan – Virasat
 Rajiv Rai – Gupt
 Subhash Ghai – Pardes
 یش چوپڑ‏ا – دل تاں پاگل اے فلم
 1999 کرن جوہر – کچھ کچھ ہُندا اے 
 عباس-مستان – Soldier
 Ram Gopal Varma – Satya
 سہیل خان – Pyaar Kiya To Darna Kya
 Vikram Bhatt – Ghulam

 2000 د‏‏ی دہائی 
 2000 سنجے لیلا بھنسالی – Hum Dil De Chuke Sanam
 David Dhawan – Biwi No.1
 John Matthew Matthan – Sarfarosh
 Mahesh Manjrekar – Vaastav
 Subhash Ghai – Taal
 2001 Rakesh Roshan – Kaho Naa.۔۔ Pyaar Hai
 ادتیے چوپڑ‏ا – Mohabbatein
 Dharmesh Darshan – Dhadkan
 Mansoor Khan – Josh
 Vidhu Vinod Chopra – Mission Kashmir
 2002 اشوتوش گواریكر – لگان (فلم)
 Anil Sharma – Gadar: Ek Prem Katha
 فرحان اختر – Dil Chahta Hai
 کرن جوہر – Kabhi Khushi Kabhie Gham.۔۔
 Santosh Sivan – Asoka
 2003 سنجے لیلا بھنسالی – Devdas
 عباس-مستان – Humraaz
 Ram Gopal Varma – Company
 Sanjay Gupta – Kaante
 Vikram Bhatt – Raaz
 2004 Rakesh Roshan – Koi.۔۔ Mil Gaya
 J. P. Dutta – LOC Kargil
 Nikhil Advani – کل ہوئے نہ ہو
 راجکمار ہیرانی – Munna Bhai M.B.B.S.
 Ram Gopal Varma – Bhoot
 Satish Kaushik – Tere Naam
 2005 Kunal Kohli – Hum Tum
 اشوتوش گواریكر – Swades
 فرح خان – ماں ہاں نا (فلم)
 فرحان اختر – Lakshya
 Rajkumar Santoshi – Khakee
 یش چوپڑ‏ا – ویر-زارا
 2006 سنجے لیلا بھنسالی – Black
 Madhur Bhandarkar – Page 3
 Nagesh Kukunoor – Iqbal
 Pradeep Sarkar – Parineeta
 Ram Gopal Varma – Sarkar
 2007 Rakeysh Omprakash Mehra – رنگ دے بسندی
 کرن جوہر – Kabhi Alvida Naa Kehna
 Rakesh Roshan – کرش
 راجکمار ہیرانی – Lage Raho Munna Bhai
 Sanjay Gadhvi – دھوم 2
 Vishal Bhardwaj – Omkara
 2008 عامر خان (اداکار) – تارے زماں پر
 Anurag Basu – Life in a.۔۔ Metro
 فرح خان – Om Shanti Om
 Imtiaz Ali – Jab We Met
 منی رتنم – Guru
 Shimit Amin – Chak De! India
 2009 اشوتوش گواریكر – جودھا اکبر
 A. R. Murugadoss – Ghajini
 Abhishek Kapoor – Rock On!!
 ادتیے چوپڑ‏ا – رب نے بنا دتی جوڑی
 Madhur Bhandarkar – فیشن (2008ء فلم)
 Neeraj Pandey – A Wednesday!

 2010 د‏‏ی دہائی 
 2010 راجکمار ہیرانی – تھری ایڈیٹس (فلم) انوراگ کشیپ – Dev.D
 آیان مکرجی – ویک اپ سڈ
 Imtiaz Ali – Love Aaj Kal
 R. Balki – Paa
 Vishal Bhardwaj – Kaminey
 2011 کرن جوہر – مائی نیم اِز خان Abhinav Kashyap – دبنگ Manish Sharma – Band Baaja Baaraat سنجے لیلا بھنسالی – Guzaarish Vikramaditya Motwane – Udaan 2012 زویا اختر – Zindagi Na Milegi Dobara
 Abhinay Deo – Delhi Belly فرحان اختر – ڈان ٢: دتی کنگ اس بیک Imtiaz Ali – Rockstar Milan Luthria – The Dirty Picture Raj Kumar Gupta – No One Killed Jessica 2013 Sujoy Ghosh – کہانی، 2012
 Anurag Basu – برفی! انوراگ کشیپ – Gangs of Wasseypur گوری شندے – انگلش ونگلش Shoojit Sircar – وکی ڈونر 2014 Rakeysh Omprakash Mehra – بھج ملکھیا بھج
 Anand L. Rai – رانجھنا Abhishek Kapoor – Kai Po Che! آیان مکرجی – یہ جوانی اے دیوانی سنجے لیلا بھنسالی – Goliyon Ki Raasleela Ram-Leela روہت شیٹی – چنائی ایکسپریس 2015 Vikas Bahl – Queen
 Abhishek Varman – 2 States انوراگ کشیپ – Ugly راجکمار ہیرانی – PK Vishal Bhardwaj – Haider 2016 سنجے لیلا بھنسالی – باجی راؤ مستانی (فلم)
 Kabir Khan – بجرنگی بھائی جان Anand L. Rai – تنو ویڈز منو ریٹرنز Meghna Gulzar – Talvar Shoojit Sircar – Piku Sriram Raghavan – Badlapur 2017 Nitesh Tiwari – دنگل (فلم)
 Abhishek Chaubey – اڑدا پنجاب Ali Abbas Zafar – Sultan کرن جوہر – اے دل اے مشکل Ram Madhvani – Neerja Shakun Batra – Kapoor & Sons''

 ہور ویکھو 
 فلم فیئر اعزازات
 بالی وڈ
 بھارتی سنیما

 باہرلے جوڑ 
 باضابطہ ویب سائٹ

گٹھ:بھارتی فلم ہدایت کار
گٹھ:فلم فیئر اعزازات
گٹھ:فلمی ہدایت کاری اُتے اعزازات