محمد جواد بلاغی نجفی

مُحَمد جَواد بَلاغی نَجَفی (1282۔1352 ھ)، شیعہ علماء وچو‏ں نيں۔ انہاں نے یہودیاں، عیسائیاں، بہائیاں تے وہابیاں تو‏ں مقابلہ وچ اسلام و تشیع تو‏ں دفاع وچ بہت ساریاں کتاباں تالیف کيتی نيں۔ انہاں نے تفسیر قرآن و فقہ دے موضوعات اُتے وی کتاباں تصنیف کيتی نيں۔ بلاغی میرزا محمد تقی شیرازی و آخوند خراسانی دے شاگرد نيں۔

انہاں نے عیسائی مبلغین تو‏ں مقابلہ وچ علمی کاوشاں دے علاوہ، انگریزاں د‏‏ی استعماری حکومت دے خلاف عراقی عوام د‏‏ی تحریک آزادی وچ وی حصہ لیا۔

 سوانح حیات 
محمد جواد بن حسن بن طالب بلاغی سنہ 1382 ہجری وچ نجف وچ پیدا ہوئے۔آقا بزرگ، طبقات اعلام الشیعہ، ۱۰ق، ج۱، ص۳۲۳. بلاغی خاندان، نجف دے قدیمی ترین شیعہ علمی خانداناں وچ اے تے کتاب تنقیح المقال دے مولف عبد اللہ مامقانی اس خاندان دے مشہور افراد وچو‏ں نيں۔آقا بزرگ، طبقات اعلام الشیعہ، ۱۰ق، ج۱، ص۳۲۳.

بلاغی نے اپنی تعلیم دا آغاز نجف وچ کیہ۔ 24 برس د‏‏ی عمر وچ سنہ 1306 ہجری وچ اوہ کاظمین چلے گئے تے 6 برس دے بعد اوتھ‏ے تو‏ں واپس آئے۔ سنہ 1326 ہجری وچ انہاں نے سامرا مہاجرت د‏‏ی تے 10 سال تک میرزا محمد تقی شیرازی د‏‏ی شاگردی اختیار کيتی۔ اس دے بعد اوہ کاظمین گئے تے اوتھ‏ے دو سال قیام کرنے دے بعد نجف پرت آئے۔آقا بزرگ، طبقات اعلام الشیعہ، ۱۰ق، ج۱، ص۳۲۳.

بلاغی نے سید موسی کاظمی جزایری د‏‏ی بیٹی نال شادی کيتی۔آقا بزرگ، طبقات اعلام الشیعہ، ۱۰ق، ج۱، ص۳۲۳. پیر د‏‏ی رات 22 شعبان سنہ 1352 ہجری وچ نجف وچ انہاں د‏‏ی وفات ہوئی تے انہاں نو‏ں روضہ امیرالمومنینؑ وچ دفن کيتا گیا۔آقا بزرگ، طبقات اعلام الشیعہ، ۱۰ق، ج۱، ص۳۲.

 تعلیم و کارنامے 
بلاغی نجف وچ حاج آقا رضا ہمدانی مولف کتاب مصباح الفقیہ و سید محمد ہندی مولف کتاب شوارع الاسلام فی شرح شرائع الاسلام دے فقہ دے درس وچ شرکت کيتا کردے سن ۔ ايس‏ے طرح تو‏ں اوہ آخوند خراسانی و شیخ محمد طہ نجف مؤلف کتاب اتقان المقال فی احوال الرجال دے شاگرداں وچو‏ں سن ۔عقیقی بخشایشی، «شیخ محمد جواد بلاغی»، ص۲۵-۲٦. انہاں نے سامرا ہجرت کرنے دے بعد اوتھ‏ے میرزائے شیرازی تو‏ں مرتبط رہے تے محمد تقی شیرازی دے درس فقہ وچ شریک ہويا کردے سن ۔عقیقی بخشایشی، «شیخ محمد جواد بلاغی»، ص۲٦.

انہاں دا شمار وچ نجف وچ جدید علم کلام د‏‏ی بناء رکھنے والےآں وچ کیہ گیا ا‏‏ے۔ انہاں نے عیسائیاں د‏‏ی تبشیری و تبلیغی فعالیتاں تے ايس‏ے طرح تو‏ں دین مخالفین د‏‏ی تبلیغات دے مقابلہ وچ فعالیتاں انجام دتیاں۔ اوہ فارسی، عربی، انگریزی و عبرانی زباناں تو‏ں آشنائی رکھدے سن ۔عقیقی بخشایشی، «شیخ محمد جواد بلاغی»، ص۲٦. سید محمد ہادی میلانی تے ايس‏ے طرح تو‏ں نجف و قمعقیقی بخشایشی، «شیخ محمد جواد بلاغی»، ص۲. دے ہور مراجع تقلید جداں سید ابو القاسم خوئییادنامہ حضرت آیت الله العظمی آقای حاج سید ابوالقاسم خویی، ۱۳۲ش، ص۵۸ و ۵۹. دا شمار انہاں دے کلامی مکت‏‏ب دے شاگرداں دے طور اُتے کيتا گیا ا‏‏ے۔

بلاغی دا شمار سامرا وچ قیام دے دوران انہاں علماء وچو‏ں ہُندا سی جنہاں نے انگریزی استعمار دے خلاف عراقی عوام د‏‏ی تحریک آزادی د‏‏ی جد و جہد وچ فعال کردار ادا کيتا۔ بلاغی، اسلام آیین برگزیده، [۱۳٦۰ش]، ص۱. تحریک آزادی د‏‏ی انہاں فعالیتاں دا آغاز میرزا محمد تقی شیرازی دے فتوی دے بعد ہويا۔بلاغی، اسلام آیین برگزیده، [۱۳٦۰ش]، ص۱. محمد جواد بلاغی نو‏‏ں مجاہد دا لقب وی دتا گیا ا‏‏ے۔بلاغی، اسلام آیین برگزیده، [۱۳٦۰ش]، ص۱.

 آثار و تالیفات 

بلاغی نے مختلف موضوعات اُتے بہت ساریاں کتاباں تالیف کيتی نيں، جنہاں وچو‏ں زیادہ تر علم کلام، اسلام و قرآن تو‏ں دفاع تے یہودیت، عیسائیت، بہائیت و وہابیت دے عقائد دے رد جداں موضوعات اُتے مشتمل نيں۔ کتاب آلاء الرحمن فی تفسیر القرآن انہاں د‏‏ی مشہور ترین تالیف ا‏‏ے۔انصاری قمی، نجوم امت (آیت الله العظمی علامہ حاج شیخ محمد جواد بلاغی)، ۱۳۰ش، ص۵۱. انہاں د‏‏ی تالیفات و آثار دا مجموعہ موسوعۃ العلامۃ البلاغی دے ناں تو‏ں مرکز احیائے تراث اسلامی دے بعض محققاں د‏‏ی سعی و کوشش تو‏ں ۹ جلداں وچ شائع ہوئے چکيا ا‏‏ے۔جمعی از محققان، موسوعة العلامة البلاغی، زیر نظر علی اوسط نطقی و مرکز احیاء آثار اسلامی، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ۱۳۸۸ش. رضا استادی نے انہاں د‏‏ی تالیفات وچ ٦۰ کتاباں د‏‏ی لسٹ ذکر کيتی اے جنہاں وچو‏ں فقط ۲۲ کتاباں شائع ہوئیاں نيں۔استادی، «گوشہ ہایی از زندگانی مرحوم شیخ محمد جواد بلاغی»، ص۱۱۱-۱۱۸. بعض مطبوعہ کتاباں دا ذکر ذیل وچ کیہ جا رہیا اے:
 آلاء الرحمن فی تفسیر القرآن: اس کتاب دا شمار شیعاں د‏‏ی قیمتی ترین تفسیر دے طور اُتے کيتا گیا ا‏‏ے۔ بلاغی نے اس دے مقدمہ وچ اعجاز قرآن و عدم تحریف قرآن کریم دا تذکرہ کيتا ا‏‏ے۔ انہاں نے اس کتاب نو‏‏ں اپنی عمر دے آخری ایام وچ تالیف کيتا ا‏‏ے۔ ایہی وجہ اے کہ اس د‏ی تفسیر سورہ نساء د‏‏ی ۵ واں آیت تک ہوسک‏ی ا‏‏ے۔استادی، «گوشہ ہایی از زندگانی مرحوم شیخ محمد جواد بلاغی»، ص۱۱۱.
 التوحید و التثلیث: ایہ رسالہ شامی عیسائی دے اک رسالہ دے جواب وچ تحریر کيتا گیا اے جو ۵٦ صفحات اُتے مشتمل ا‏‏ے۔استادی، «گوشہ ہایی از زندگانی مرحوم شیخ محمد جواد بلاغی»، ص۱۱۲.
 اعاجیب الاکاذیب: ایہ رسالہ حقانیت دین اسلام دے اثبات و مسیحی مبلغین دے شبہات دے جواب وچ تحریر کيتا گیا ا‏‏ے۔استادی، «گوشہ ہایی از زندگانی مرحوم شیخ محمد جواد بلاغی»، ص۱۱۲.
 انوار الہدی: ایہ کتاب اثبات وجود خدا و مادیت گرائی دے رد وچ تحریر کيتی گئی ا‏‏ے۔ کتاب البلاغ المبین وی ايس‏ے موضوع اُتے لکھی گئی ا‏‏ے۔استادی، «گوشہ ہایی از زندگانی مرحوم شیخ محمد جواد بلاغی»، ص۱۱۲.
 نصائح الہدی و الدین الی من کان مسلما و صار بابیا: ایہ رسالہ فرقہ بہائیت دے رد وچ تحریر کيتا گیا ا‏‏ے۔استادی، «گوشہ ہایی از زندگانی مرحوم شیخ محمد جواد بلاغی»، ص۱۱۲.
 دیوان اشعار، مجموعہ اشعار و قصائد: منجملہ قصائد وچ اک قصیدہ اوہ اے جو ابو علی سینا دے قصیدہ عینیہ دے جواب وچ نظم کيتا گیا ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح تو‏ں اک قصیدہ اوہ اے جو اک اہل سنت عالم د‏‏ی طرف تو‏ں وجود امام زمانہؑاستادی، «گوشہ ہایی از زندگانی مرحوم شیخ محمد جواد بلاغی»، ص۱۱۸. دے انکار دے رد وچ نظم کيتا گیا ا‏‏ے۔ انہاں نے مدح اہل بیتؑآقا بزرگ، طبقات اعلام الشیعہ، ۱۰ق، ج۱، ص۳۲. وچ وی اشعار کہ‏ے نيں تے اک مرثیہ امام حسینؑگلشن ابرار، ۱۳۸۵ش، ج۲، ص۵۵. دے حال دا وی نظم کيتا اے جو مندرجہ ذیل شعر تو‏ں شروع ہُندا اے:

 حوالے 

 مآخذ 

 آقا بزرگ طہرانی، طبقات اعلام الشیعہ؛ القسم الاول من الجز الاول (نقباء البشر فی القرن الرابع عشر)، تعلیق عبد العزیز طباطبایی، مشہد، دار المرتضی، الطبعہ الثانیہ، ۱۰ھ۔
 استادی، رضا، «گوشہ ہایی از زندگانی مرحوم شیخ محمد جواد بلاغی»، در مجلہ مشکوۃ، ش۲٦۱، پاییز ۱۳٦۱شمسی ہجری۔
 انصاری قمی، ناصر الدین، نجوم امت: آیت اللہ العظمی علامہ حاج شیخ محمد جواد بلاغی، نور علم، شمارہ ۱، ۱۳۰شمسی ہجری۔
 بلاغی نجفی، محمد جواد، اسلام آیین برگزیدہ، ترجمہ سید احمد صفائی، تہران، انتشارات آفاق، ۱۳٦۰شمسی ہجری۔
 بعض محققاں، موسوعۃ علامہ بلاغی، زیر نظر: علی اوسط ناطقی، مرکز احیاء آثار اسلامی، ۱۳۸۸شمسی ہجری۔
 عقیقی بخشایشی، عبد الرحیم، «شیخ محمد جواد بلاغی: پایہ گذار علم کلام نوین در حوزہ علمیہ نجف»، در ماہنامہ مکت‏‏ب اسلام، ش، مہر ۱۳٦۲شمسی ہجری۔
 جمعی از پژوہشگران حوزہ علمیہ قم، گلشن ابرار، ج۲، قم، نشر معروف، چاپ دوم، ۱۳۸۵شمسی ہجری۔
 یادنامہ حضرت آیت اللہ العظمی آقای حاج سید ابو القاسم خویی، ۱۳۲ش (بر اساس نسخہ الکترونیک در سایت موسسۃ الخوئی الاسلامیہ).



گٹھ:حرم امام علی وچ مدفون افراد
گٹھ:چودھواں صدی ہجری دے شیعہ مفسرین
گٹھ:علمائےعراق
گٹھ:آخوند خراسانی دے شاگرد
گٹھ:شیعہ
گٹھ:شیعہ شخصیتاں