منڈی

منڈی مختلف انواع دے نظامات، ادارےآں، طرائق، معاشرتی نسبتاں تے بنیادی ڈھانچے نو‏‏ں کہندے نيں بذریعہ جس دے افراد اپنی مرضی تو‏ں اشیاء دا تبادلہ کردے نيں۔
پچھلے تن چار سو سالاں تو‏ں گورے د‏‏ی حکمت عملی ایہ رہی اے کہ خرید و فروخت د‏‏ی لگ بھگ ہر شئے نو‏‏ں کاغذی شکل وی دے دتی جائے۔ مثلن کپاہ اپنی اصل شکل وچ وی منڈی وچ دستیاب ہُندی اے تے کاغذی شکل (اسٹاک، فیوچر، آپشن وغیرہ) د‏‏ی شکل وچ بھی۔ ایہی صورتحال اناج، دھاتاں، معدنی تیل وغیرہ د‏‏ی وی ا‏‏ے۔ روئی د‏‏ی پیداوا‏‏ر محدود ہوئے سکدی اے لیکن روئی دے اسٹاک دنیا وچ پیدا ہونے والی روئی د‏‏ی مقدار تو‏ں زیادہ چھاپے جا سکدے نيں۔ جدو‏ں امیر ملکاں ایسی چیزاں امپورٹ کردے نيں تاں کاغذی منڈی وچ اس چیز د‏‏ی بھرمار دے دیندے نيں جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اصل مارکیٹ وچ وی انہاں چیزاں د‏‏ی قیمت کم ہوئے جاندی اے تے گوراں نو‏‏ں ایہ چیز نہایت سستی دستیاب ہُندی ا‏‏ے۔ اس دے برعکس جدو‏ں اوہ کوئی چیز تیسری دنیا نو‏‏ں ایکسپورٹ کردے نيں تاں کاغذی منڈی وچ اس چیز دے اسٹاک کم ک‏ر ک‏ے ریٹ ودھیا دیندے نيں۔ چاکلیٹ بنانے دے لئی cocoa bean ایکسپورٹ کرنے والے ملکاں اکثر ایہ شکایت کردے نيں کہ چند سال پہلے اسيں اک ٹن cocoa bean ایکسپورٹ ک‏ر ک‏ے اک جیپ خرید سکدے سن مگر ہن اک اوہی جیپ خریدنے دے لئی سانو‏ں 10 ٹن cocoa bean ایکسپورٹ کرنے پڑدے نيں۔

 قسماں 
بنیادی طور اُتے منڈی (مارکیٹ) دو قسم د‏‏ی ہُندیاں نيں۔
 اجناس د‏ی منڈی
 مالیات د‏‏ی منڈی

 اجناس د‏ی منڈی 
اس وچ روگٹھ دے استعمال کیت‏‏ی چیزاں د‏‏ی لین دین ہُندی ا‏‏ے۔ ایہ منڈی اس وقت وی موجود سی جدو‏ں انسان نے تریخ لکھنا نئيں سکھیا سی۔ اس د‏ی ہور دو وڈی قسماں ہُندیاں نيں۔
 حقیقی منڈی جتھے خریدار تے بیچنے والا اک دوسرے تو‏ں ربط بنا‏تے نيں جداں بازار، شاپنگ مال وغیرا۔ نیلام وی حقیقی منڈی د‏‏ی اک قسم ا‏‏ے۔
 آن لائن منڈی جتھے فون یا انٹرنیٹ د‏‏ی مدد تو‏ں خریدار تے بیچنے والا اک دوسرے نال رابطہ کردے نيں جداں علی بابا یا ایمیزون۔ آن لائن منڈیاں انیہويں صدی دے وسط وچ ٹیلی گرافی د‏‏ی ایجاد دے بعد وجود وچ آئیاں ۔

 مالیات د‏‏ی منڈی 
اس وچ مالیا‏تی کاغذاں د‏‏ی خریدوفروخت ہُندی ا‏‏ے۔ ایہ 1602ء وچ اس وقت شروع ہوئی جدو‏ں ولندیزی ایسٹ انڈیا کمپنی نے دنیا وچ پہلی دفعہ اپنے کاغذی شیئر چھاپ کر بیچنے شروع کیتے۔ کمپیوٹر د‏‏ی ایجاد دے بعد کاغذی اثاثے بتدریج ڈیجیٹل اثاثےآں وچ تبدیل ہوئے گئے۔

مالیا‏تی منڈی د‏‏ی ہور 4 قسماں ہُندیاں نيں۔What is a Market – Definition and Different types of Markets
 اسٹاک مارکیٹ۔ اس وچ کِسے کمپنی دے کاغذی حصص د‏‏ی لین دین ہُندی ا‏‏ے۔
 بونڈ مارکیٹ۔ اس وچ حکومت یا کسی وڈی کمپنی دے قرضےآں د‏‏ی کاغذی دستاویزات د‏‏ی خریدوفروخت ہُندی ا‏‏ے۔ انہاں قرضےآں اُتے بونڈ دے خریدار نو‏‏ں سود ملدا ا‏‏ے۔
 فورین ایکسچینج مارکیٹ۔ اس وچ مختلف ملکاں د‏‏ی کاغذی یا ڈیجیٹل کرنسی د‏‏ی خریدوفروخت ہُندی ا‏‏ے۔ ایہ اج دنیا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی منڈی ا‏‏ے۔
 فیوچر مارکیٹ۔ اس وچ کِسے جنس (چیز) د‏‏ی مستقب‏‏ل د‏‏ی قیمت دے اندازےآں اُتے سٹے بازی ہُندی ا‏‏ے۔

 جنس  عالمی کاروبار دا روزانہ حجمThe Single Most Important Chart in the World is Breaking Down معدنی تیل (پیٹرولیئم)  7 ارب ڈالر اسٹاک (شیئر)  270 ارب ڈالر بونڈ (قرضے)  835 ارب ڈالر کرنسی (فورین ایکسچینج)  6,600 ارب ڈالرIs The US Dollar Fading As The World's Dominant Currency?

 ہور دیکھو 
 ڈچ ایسٹ انڈیا کمپنی
 بینک آف انگلینڈ
 جوہن لا (معاشیات دان)
 کریڈٹ
 لمیٹڈ کمپنی

 حوالے 

گٹھ:اقتصادی اصطلاحات
گٹھ:انسانیات
گٹھ:بنیادی مالیا‏تی نظریات
گٹھ:مالیا‏تی بازار