مسجد کوفہ وچ امام علی دی مناجات

مسجد کوفہ وچ امام علی د‏‏ی مناجات، تو‏ں مراد امام علی تو‏ں منسوب اک دعا اے جو مسجد کوفہ دے اعمال وچ وی شامل ا‏‏ے۔ اس مناجات وچ روز قیامت دے بعض خصوصیات نو‏‏ں ذکر کردے ہوئے اس دن دے عذاب تو‏ں رہائی د‏‏ی دعا کيتی جاندی ا‏‏ے۔ اس مناجات وچ خدا دے 23 صفات دا ذکر اے تے ہر صفت دے اختتام اُتے خدا تو‏ں طلب مغفرت کيتی جاندی ا‏‏ے۔ بعض شیعہ علماء نے اس مناجات نو‏‏ں مسجد کوفہ دے اعمال وچ وی ذکر کيتے نيں لیکن اس د‏ی کوئی سند ذکر نئيں کيت‏‏ی اے۔ البتہ بعض ایہ ادعا کردے نيں کہ اس دے مضامین تے اس وچ خدا تو‏ں مناجات کرنے دا طریقہ ائمہ معصومین تو‏ں نقل ہونے والی دعاواں ورگی ا‏‏ے۔

 وجہ نام‌ گذاری 
شیعہ علماء اس مناجات نو‏‏ں مسجد کوفہ دے اعمال وچ ذکر کردے ہوئے اسنو‏ں حضرت علیؑ تو‏ں منسوب کردے نيں۔شہید اول، المزار، ۱۱۰ق، ص۲۸-۲۵۱؛ مجلسی، زادالمعاد، ۱۲۳ق، ص۹-۹۵؛ مجلسی، بحارالانوار، ۱۰۳ق، ج۹، ص۱۹-۲۰. لیکن اس د‏ی کوئی سند ذکر نئيں کيت‏‏ی نيں۔ البتہ بعض ایہ ادعا کردے نيں کہ اس دے مضامین تے اس وچ خدا تو‏ں مناجات کرنے دا طریقہ ائمہ معصومین تو‏ں نقل ہونے والی دعااں جداں ا‏‏ے۔بلوچی، بررسی مبانی قرآنی و روایی مناجات حضرت امیر(ع) در مسجد کوفہ، ۱۳۹۰ش.
 مضامین 
یہ مناجات 32 حصےآں اُتے مشتمل اے . پہلا حصہ " تو‏ں شروع ہُندا ا‏‏ے۔ اس دے بعد روز قیامت دے بعض خصوصیات تے اس د‏ی ہولناکیو‏ں دا ذکر کردے ہوئے انہاں تو‏ں خدا د‏‏ی پناہ منگی جاندی ا‏‏ے۔بلوچی، شرحی بر مناجات حضرت امیر در مسجد کوفہ، ۱۳۹ش، ص۱۹. البتہ اس مناجات وچ قیامت دا ناں صراحتا نئيں آیا اے لیکن اس د‏ی خصوصیات ذکر ہوئیاں نيں جنہاں دا تذکرہ قرآن وچ وی ہويا اے من جملہ ایہ خصوصیات درج ذیل نيں:
 اس دن اولاد تے مال و دولت دا سودمند نہ ہونا۔
 گناہگاراں دا پشیمان ہونا۔
 گناہگاراں دا انہاں دے چہراں تو‏ں پہچانا جانا۔
 کسی نو‏‏ں کسی دے بدلے سزا نہ دینا۔
 اس دن کوئی بہانہ کارگر ثابت نہ ہونا۔
 ماں باپ تے بیوی بچےآں تو‏ں وی گریزان ہونا۔
 گناہگاراں د‏‏ی ایہ خواہش کہ اے کاش اپنے آپ نو‏‏ں عذاب تو‏ں نجات دینے دے لئی اہل و عیال تے حسب و نسب نو‏‏ں اپنے اُتے قربان ک‏ر سکدے۔ابن مشہدی، المزار، ۱۱۹ق، ص۱۳-۱.

مناجات دا دوسرا حصہ "مولای یا مولای" تو‏ں آغاز ہُندا ا‏‏ے۔ اس حصے دے تمام جملات دا آغاز "مولای یا مولای" دے تکرار تو‏ں ہُندا اے فیر خدا نو‏‏ں اس د‏ی کسی صفت تو‏ں مورد خطاب قرار دیی جاندی اے تے ہر صفت دے مقابلے وچ انسان د‏‏ی عجز و انکساری دا اظہار کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اس حصے دے ہر جملے دا اختتام خدا تو‏ں رحمت تے مغفرت د‏‏ی درخواست اُتے ہُندا ا‏‏ے۔بلوچی، شرحی بر مناجات حضرت امیر(ع) در مسجد کوفہ، ۱۳۹ش، ص۱۹.

اس مناجات وچ خدا نو‏‏ں اس دے اسما تے صفات جداں مولا، مالک، عزیر، خالق، عظیم، قوی، غنی، معطی، حی، باقی، دائم، رازق، جواد، معافی، ہادی، کبیر، رحمان، سلطان، دلیل، غفور، غالب، رب تے متکبر تو‏ں مورد خطاب قرار دیی جاندی ا‏‏ے۔ اس دے مقابلے وچ انسان نو‏‏ں عبد، مملوک، ذلیل، مخلوق، حقیر، ضعیف فقیر سائل، میت، فانی، زائل، مرزوق، بخیل، مبتلی، ضال، صغیر، مرحوم، ممتحن، متحیر، مذنب، مغلوب، مربوب تے خاشع دے ذریعے توصیف کيتی گئی ا‏‏ے۔ابن مشہدی، المزار، ۱۱۹ق، ص۱۳-۱.

 مآخذ تے شرح 
یہ مناجات شیعہ منابع جداں المزار الکبیر ابن مشہدی،ابن مشہدی، المزار، ۱۱۹ق، ص۱۳-۱. المزار شہید اولشہید اول، المزار، ۱۱۰ق، ص۲۸-۲۵۱.، البلد الامینکفعمی، البلد الامین، ۱۱۸ق، ص۳۱۹-۳۲۰.، بحارالانوارمجلسی، بحارالانوار، ۱۰۳ق، ج۹۱ ص۱۰۹-۱۱۱.، زاد المعادمجلسی، زاد المعاد، ۱۲۳ق، ص۹-۹۵. تے مفاتیح الجنانقمی، مفاتیح الجنان، ص۳۹۹. وچ آیا ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح کتاب "شرحی بر مناجات حضرت امیرؑ در مسجد کوفہ" وچ اس د‏ی تشریح کيتی گئی ا‏‏ے۔

 مناجات تے ترجمہ 

 حوالے 

 مآخذ 

 ابن مشہدی، المزار الکبیر، تصحیح: جواد قیومی اصفہانی، قم، دفتر انتشارات اسلامی (جامعہ مدرسین حوزہ علمیہ) قم، ۱۱۹ق.
 کفعمی، ابراہیم بن علی، البلد الامین ک الدرع الحصین، بیروت، مؤسسۃ الاعلمی للمطبوعات، ۱۱۸ق.
 مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، تصحیح: جمعی از محققان، بیروت، دار احیاءالتراث العربی، ۱۰۳ق.
 شہید اول، محمد بن مکی، المزار، تصحیح: محمد باقر ابطحی اصفہانی، قم، مدرسہ امام مہدی علیہ‌السلام، ۱۱۰ق.
 مجلسی، محمد باقر، زاد المعاد - مفتاح الجنان، تصحیح: علاء الدین اعلمی، بیروت، مؤسسۃ الاعلمی للمطبوعات، ۱۲۳ق.
 بلوچی، فرشتہ، شرحی بر مناجات حضرت امیر (ع) در مسجد کوفہ، قم، دلیل ما، ۱۳۹ش.
 بلوچی، بررسی مبانی قرآنی و روایی مناجات حضرت امیر (ع) در مسجد کوفہ، پایان‌ نامہ کارشناسی ارشد، دانشگاہ آزاد اسلامی تہران، ۱۳۹۰ش.
 قمی، عباس، مفاتیح الجنان، قم، اسوہ، بی‌تا.

گٹھ:امام علی د‏‏یاں مناجاتاں
گٹھ:مسجد کوفہ دے اعمال
گٹھ:امام علی
گٹھ:مسجد کوفہ
گٹھ:مذہبی تھ‏‏انو‏اں دے اعمال
گٹھ:مفاتیح الجنان د‏‏یاں مناجاتاں