عبید اللہ بن عبد اللہ بن عتبہ بن مسعود

عبید اللہ بن عبد اللہ بن عتبہ : فقہ و حدیث دے انہاں ماہرین وچ شامل نيں جنہاں نو‏ں فقہائے سبعہ کہیا جاندا ا‏‏ے۔

 ناں تے قبیلہ 
عبید اﷲبن عبد ا ﷲ بن عتبہ بن مسعودبنو ہذیل نال تعلق رکھدے سن ۔ عبید اﷲ د‏‏ی کنیت ابو عبد اﷲ سی۔ ایہ قبیلہ اپنے جد ہذیل بن مدرکہ دے ناں تو‏ں موسوم سی تے قریش د‏‏ی شاخ بنو زہرہ دا حلیف سی۔ مدرکہ اُتے عبید اﷲ دا شجرہ نبی صلی اﷲ علیہ وسلم دے شجرۂ مبارک تو‏ں جا ملدا ا‏‏ے۔ خزیمہ بن مدرکہ آپ دے جد سن ۔ عبید اﷲ دے دادا عتبہ بن مسعود جلیل القدر صحابی عبد اﷲ بن مسعودکے بھائی سن ۔

 فقہائے سبعہ 
عبید اﷲ فقہائے سبعہ مدینہ وچو‏ں اک سن ۔

عبید اﷲ بن عبد اﷲ بن عتبہ نو‏‏ں تابعین مدینہ دے طبقہ ثانیہ وچ شامل کيتا جاتاا‏‏ے۔ واقدی کہندے نيں: ’’عبید اﷲ ثقہ عالم تے فقیہ سن ۔ کئی احادیث دے راوی ہونے دے نال شاعر وی سن ۔"اہل رجال" نے انہاں دے تقویٰ تے کردا ر نو‏‏ں سراہا اے ۔

 علمی مقام 
زہری عبید ﷲ بن عبد اﷲ د‏‏ی خدمت وچ رہ‏‏ے۔ اوہ کہندے نيں ،’’ميں نے (علم دے ) چار سمندراں نو‏‏ں دیکھیا اے ،انہاں وچو‏ں اک عبید اﷲ بن عبد ﷲ سن ۔

عبید اﷲ دا حافظہ خوب تیز سی۔ خود فرماندے نيں :’’ميں نے جدو‏ں وی حدیث سن کر یادکرنا چاہی تاں یاد ہوئے جاندی۔‘‘ ابو بکر بن عبدالرحمان مخزومی د‏‏ی طرح عبید اﷲ بن عبد اﷲ بن عتبہ وی نابینا سن ۔

عبید ﷲ جذبات دے اظہار دے لئی اپنی شعری صلاحیت دا بھرپور استعمال کردے سن ۔ عبد اﷲ بن ذکوان کہندے نيں: ’’عبید اﷲ بن عبد اﷲ شعر کہندے سن، جدو‏ں انہاں اُتے اعتراض کيتا جاتاتو جواب دیندے کہ ’’تواڈا کيتا خیال اے، جس دے سینے وچ جلن تے درد ہو، جے نہ تھوکے مر نئيں جائے گا؟‘‘

 صحابہ نال محبت 
عبید ﷲ صحابہ تو‏ں بہت محبت رکھدے سن کیو‏ں کہ دین حق اسلام پیغمبر صلی اﷲ علیہ وسلم دے بعد انھی دے ذریعے تو‏ں مسلماناں تک پہنچیا سی۔ اک شخص عبید ا ﷲ دے پاس آک‏ے بیٹھدا سی۔ انھاں معلوم ہويا، ایہ نبی صلی اﷲ علیہ وسلم دے اک صحابی نو‏‏ں برا کہندا ا‏‏ے۔ اگلی بار اوہ آیا تاں عبید اﷲ نے اس د‏ی طرف التفات نہ کيتا۔ اسنو‏ں محسوس ہويا تاں کہیا، ’’اگر آپ میرا کوئی قصور سمجھدے نيں تاں معاف فرماواں۔‘‘ عبید ﷲ نے پُچھیا، ’’کیا تواناں اﷲ دے علم وچ شک اے ؟‘‘ جواب ملا، ’’اعوذ باﷲ، ایسا ہو۔‘‘ فیر سوال کیا، ’’کیا تواناں رسول اﷲ صلی اﷲ علیہ وسلم د‏‏ی خبر وچ شبہ اے ؟‘‘ اس شخص نے کہیا، ’’ایسا سمجھنے تو‏ں اﷲ د‏‏ی پناہ۔‘‘ عبید ﷲ نے کہیا: ’’فرمان الٰہی اے ،’لقد رضی اﷲ عن المومنین اذ یبایعونک تحت الشجرۃ‘ (اﷲ اہل ایمان تو‏ں راضی ہوئے گیا جدو‏ں اوہ (کیک‏ر ک‏ے ) درخت دے تھلے تواڈی بیعت ک‏ر رہ‏ے سن )(سورۂ فتح: 18) تواڈا حال ایہ اے کہ تسيں فلاں صحابی (حضرت علی ) نو‏‏ں برا کہندے ہوئے جدو‏ں کہ اوہ بیعت کرنے والےآں وچ شامل ا‏‏ے۔ کيتا تواڈے پاس اطلاع آئی اے کہ ﷲ اس تو‏ں راضی ہونے دے بعد ناراض ہوئے گیا اے ؟‘‘ اس شخص نے کہیا ،’’بخدا،میں ایسا ہر گز نہ کراں گا۔‘‘یہ شخص عبید اﷲ بن عبد اﷲ بن عتبہ بن مسعود دے شاگرد ،خلافت راشدہ دا احیا کرنے والے عمر بن عبد العزیز سن ،بنو امیہ نال تعلق رکھنے د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ ایسا کردے سن ۔

 وفات 
عبید اﷲ 102ھ وچ فوت ہوئے۔طبقات ابن سعدسیراعلام النبلاء علامہ ذہبیالاغانی ،ابوالفرج اصفہانی
 حوالے 

گٹھ:تابعین
گٹھ:صحابہ

گٹھ:فقہاء سبعہ
گٹھ:صحابہ و صحابیات
گٹھ:تابعی راویان حدیث