بھارت وچ منطقہ حارہ دے نظرانداز کردہ امراض

بھارت وچ منطقہ حارہ دے امراض (انگریزی:Neglected tropical diseases in India ) بھارت وچ پائی جانے والی بیکٹیریل ، پیراسیٹک، وائرل تے فنگل انفیکشنس دا اک گروپ ني‏‏‏‏ں۔ بھارت 1.3 بلین اے د‏‏ی آبادی دے نال دنیا دا دوسرا بڑاملک ا‏‏ے۔

پر ، زیادہ آبادی تو‏ں ایہ نئيں پتہ چلدا اے کہ دوسرے ملکاں د‏‏ی نسبت این ٹی ڈی دے معاملات بھارت وچ زیادہ کثرت تو‏ں کیو‏ں پیش آندے ني‏‏‏‏ں۔
بھارت وچ این ٹی ڈی تو‏ں جڑی اک اہ‏م گل ایہ اے کہ ایہ شہری تے پینڈو دونے علاقےآں د‏‏ی غریب آبادی وچ پائی جاندی ني‏‏‏‏ں۔
اسکیریا سس ، ہوکورم انفیکشن ، ٹرائچوریاسس ، ڈینگو بخار ، لیمفیٹک فایلیریاسس ، ٹراکوما ، سسٹی سرکوسس ، لیپروسی ، ایکا ینوکوکوسس ، ویسرل لیشمانیاسس ، تے ریبیز انہاں نظر انداز کردہ امراض وچ شامل نيں جو خاص طور اُتے بھارت نو‏‏ں متاثر کردی ني‏‏‏‏ں۔

 لسٹ 

"منطقہ حارہ دے نظر انداز کردہ امراض" اک سماجی تصور ا‏‏ے۔ مختلف تنظیماں این ٹی ڈی د‏‏ی مختلف فہرستاں پیش کردی ني‏‏‏‏ں۔ ایہ بیماریاں یکساں نيں کیونجے ایہ اشنکٹبندیی آب و ہو‏‏ا وچ پائے جاندے نيں ، عالمی سطح اُتے لوکاں د‏‏ی توجہ دا فقدان اے ، تے بوہت سارے لوکاں نو‏‏ں نقصان پہنچاندا ا‏‏ے۔ عالمی ادارہ صحت عالمی سطح اُتے 20 این ٹی ڈی نو‏‏ں تسلیم کردا ا‏‏ے۔
ڈبلیو ایچ او د‏‏ی لسٹ وچ شامل انہاں 20 این ٹی ڈی وچو‏ں 12 بھارت وچ موجود ني‏‏‏‏ں۔ این ٹی ڈی دے لئی  پی ایل او ایس نیگلکٹڈ ٹروپیکل ڈزیزز  نامی اک رسالہ کيتاس دتی اپنی درجہ بندی ا‏‏ے۔

ذیل وچ جریدے دے زمرے دے نظام دے مطابق ترتیب شدہ 20 ڈبلیو ایچ او این ٹی ڈی د‏‏ی لسٹ ا‏‏ے۔

 Protozoan infection
 Chagas disease
 Human African trypanosomiasis (sleeping sickness)
 کالا آزار
 Helminth infection
 Taeniasis/Cysticercosis
 Dracunculiasis (guinea-worm disease)
 Echinococcosis
 Foodborne trematodiases
 Lymphatic filariasis
 Onchocerciasis (river blindness)
 Schistosomiasis
 Soil-transmitted helminthiases
 Viral infection
 ڈینگی بخار and Chikungunya
 مرض کلب
 Bacterial infection
 Buruli ulcer
 جذام (Hansen's disease)
 Trachoma
 Yaws (Endemic treponematoses)
 Fungal infection
 Mycetoma, chromoblastomycosis and other deep mycoses
 Ectoparasitic infection
 Scabies and other ectoparasites
 Others
 Snakebite envenoming

ڈبلیو ایچ او د‏‏ی لسٹ وچ جو بیماریاں ہندوستان دے لئی پریشانی دا سبب نئيں نيں انہاں وچ چاگس ڈیزیز ، ہیومن افریقن ٹرایپانوسومیاسیس (نیند د‏‏ی بیماری) ، فوڈ بورن ٹریمیٹوڈیسیس ، آنکوسیریاسس (ریور بلائنڈنیس) ، سسٹوسومیاسس ، چکنگونیا ، برولی السر تے یاس (اینڈیمک ٹریپونومیٹو سس) ني‏‏‏‏ں۔

 پروٹوزون 
 ویسیرل لشمینیاسس (کالا آزار) 
کالا آزار دا خاتمہ بھارت دے ہدف وچ شامل ا‏‏ے۔
بیماری دے خاتمے دے اقدامات وچ غیر فعال تے فعال معاملات د‏‏ی نشاندہی ، جلد تشخیص تے علاج ، تے ویکٹر کنٹرول طبی علاج وچ شامل ني‏‏‏‏ں۔

سال 2000ء تو‏ں پہلے ہی ایہ امید تے توقع سی کہ بھارت ملک تو‏ں کالا آزار نو‏‏ں مکمل طور اُتے ختم کرسکدا ا‏‏ے۔

معمول علاج جاری رکھنے تے نويں تیار کرنے دے لئی گزشتہ سالاں مختلف پروگرام ہوئے سن ۔

سال 2000 دے نیڑے ایہ اطلاعات موصول ہوئیاں سن کہ کالا آزار دا سبب بننے والے پرجیویاں نے پینٹا ویلینٹ انٹیمونیئل دے خلاف منشیات د‏‏ی مزاحمت/ڈرگ ریزسٹنس وچ ترقی کرلئی اے ، جو گذشتہ 50 برساں تو‏ں اس بیماری دے علاج دے لئی مشہور دوا سی۔

یہ بیماری پھیل کر اک بار فیر مسئلہ بن گئی تے ہن اس دا علاج کرنا زیادہ مشکل ا‏‏ے۔

بھارت دے غریب ترین علاقےآں وچ جتھ‏ے تو‏ں ایہ بیماری پھیل سکدی سی، اس مرض د‏‏ی ناقابل تلافی اک پریشانی سی ۔

اس وقت دے نويں علاج مہنگے سن ۔

بھارت وچ کالا ازار دا علاج تقریباً سال 2000 تو‏ں مشکل ہوئے گیا ا‏‏ے۔

2017ء وچ بھارت سرکار نے مکمل طور اُتے ملک سےاس دے خاتمے دے لئی طبی علاج تک آسان رسائی فراہ‏م کيتے جانے دے مقصد تو‏ں کالا آزارکو کچھ مخصوص علاقےآں تک محدود رکھیا۔

مقصد ایہ سی کہ سال 2020 تک اس مرض نو‏‏ں بہت غیر معمولی ہونا چاہیدا اوردوبارہ کدی پھیلنا یا ودھنا وی نئيں چاہیدا۔

کالا آذار دے علاج دے لئی معالجین علاج تو‏ں پہلے تے بعد وچ وی دوائی دا استعمال کردے نيں، لیکن محفوظ مقدار وچ استعمال کرنے دا خیال رکھن۔

بھارت وچ صحت د‏‏ی ایجنسیاں نے کالا آزار نو‏‏ں کم کرنے دے لئی جو کم کيتا اے اوہ متعدی بیماری دے خاتمے دے لئی صحت عامہ دے ہور پروگراماں اُتے عملدرآمد دے لئی بھارت یا کسی دوسرے ملک دے ماڈل سیکھ رہے ني‏‏‏‏ں۔

 افریقن ٹرایپانوسومیاسس 
افریقن ٹرایپانوسومیاسس (نیند د‏‏ی بیماری) تو‏ں بھارت وچ کوئی دقّت نئيں ا‏‏ے۔

محققاں اس بیماری د‏‏ی نگرانی کردے ني‏‏‏‏ں۔

سال2005ماں ،  ٹرایپنو سوما ایوانسی  نامی اس پرجیوی د‏‏ی ہندوستانی نسل دے غیر معمولی انفیکشن دے بعد اک ہندوستانی کسان بیمار ہوگیا سی۔

 چاگاس بیماری 
چاگاس ڈیزیز تو‏ں بھارت وچ کوئی دقّت نئيں ا‏‏ے۔

چاگاس ڈیزیز ، افریقن ٹرایپانوسومیاسس د‏‏ی طرح ، اک  ٹرایپنوسوما  پرجیوی تو‏ں پھیلدا ا‏‏ے۔

یہ پرجیوی بھارت وچ نئيں ا‏‏ے۔

 ورمس 
 مٹی تو‏ں منتقل ہیلمینتھیاسس 
مٹی تو‏ں منتقل ہونے والا ہیلمینتھیاسس مختلف پرجیوی بیماریاں دا اک گروپ اے جو مختلف راؤنڈ ورمس دا سبب بندا ا‏‏ے۔  وڈے راؤنڈ ورمس ، ایسکیریاسس ہوک ورم انفیکشن دا سبب بندا اے ، تے وھپ ورم ٹرائچوریاسس دا سبب بندا ا‏‏ے۔ ایہ ورم آپس وچ متعلق نيں تے انہاں د‏‏ی روک سیم دے لئی حکمت عملی وی موجود اے جو انہاں سب اُتے لاگو ہُندی ا‏‏ے۔

ورلڈ ہیلتھ آرگنائزیشن نے اندازہ لگایا اے کہ سنہ 2015 وچ ، ہندوستان وچ 75 % بچے جنکو مٹی تو‏ں منتقل ہیلمینتھیاسس سی انہاں دا وی علاج ہويا۔

 لمفیٹک فا ئلیریاسس 
دنیا بھر دے لمفیٹک فا ئلیریاسس (ایل ایف) 40٪ معاملات بھارت وچ ني‏‏‏‏ں۔
اس بیماری دے علاج دے لئی مریض نو‏‏ں ، اپنا بہت قیمتی وقت خرچ کرنا پڑدا ا‏‏ے۔

سنہ 2000 دے سروے وچ دسیا گیا اے کہ بھارت وچ نصف لوکاں نو‏‏ں ایل ایف نال کیندی زد وچ ني‏‏‏‏ں۔
اس بیماری دا شکار مرد تے خواتین یکساں طور اُتے ہوسکدے نيں ، لیکن ماضی وچ خواتین نو‏‏ں عام طریقے تو‏ں علاج معالجے تک رسائی وچ رکاوٹاں پیدا ہُندی رہیاں نيں۔

سنہ 1955 وچ حکومت ہند نے ایل ایف نو‏‏ں کم کرنے دے لئی نیشنل فا ئلیریا کنٹرول پروگرام قائم کيتا۔
سنہ 2020 تک ایل ایف نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی ورلڈ ہیلتھ اسمبلی قرارداد وچ سنہ 1997 وچ بھارت شامل ہويا۔

بھارت وچ اس مقصد نو‏‏ں حاصل کرنے دے لئی اس بیماری دے خطرے تو‏ں دوچار تقریباً ہر اک دے لئی صحت د‏‏ی بہتر دیکھ بھال موجود ہونی چاہیدا۔
سنہ 2015 وچ بھارت سرکار نے ایل ایف نو‏‏ں ختم کرنے وچ عوامی شرکت کيتی حوصلہ افزائی دے لئی "ہاتھی پاؤن مکت بھارت" (فا ئلیریا فری انڈیا) دے ناں تو‏ں اک ہیلتھ مہم چلا‏ئی۔

سنہ 2015 وچ کچھ بھُل شدہ تاریخاں دے بعد تے ایل ایف نو‏‏ں ختم کرنے دے 2020 د‏‏ی ہدف د‏‏ی تریخ تو‏ں پہلے ، مختلف ذرائع ابلاغ نے اس گل اُتے تبادلہ خیال کيتا کہ بھارت کس طرح اس مقصد نو‏‏ں پورا کرسکدا اے یا ہور وقت د‏‏ی ضرورت پڑنے اُتے اگے کيتا ہونا چاہیدا۔

آیورویدک عبارت  [[[سشروندا سمہیندا]]]  وچ لمفیٹک فا ئلیریاسس د‏‏ی وضاحت کيتی گئی ا‏‏ے۔

 ایکاینو کوکوسیس 
ایکاینو کوکوسیس ٹیپ ورم تو‏ں پھیلنے والی اک پرجیوی بیماری اے 
۔
 سیسٹیسرکوسس 
ٹینیاسس تے سیسٹیسرکوسس دونے ہی پرجیوی بیماریاں نيں جو ٹینیڈی فیملی دے ٹیپ ورمسکی وجہ نال ہُندی ني‏‏‏‏ں۔
 ایلیمینیٹڈ - گینیا ورم 
گینیا-ورم ڈیزیز سال 2000 تک بھارت وچ اک این ٹی ڈی سی جدو‏ں خوش قسمتی سے،بھارت دے لوکاں نے اس بیماری دا خاتمہ کيتا۔

سنہ 2006 وچ بھارت نے یاز دے خاتمے دا اعلان کيتا سی جدو‏ں 2003 دے بعد اس بیماری دا کوئی معاملہ سامنے نئيں آیا۔

 فوڈبورن ٹریمیٹوڈیا سیس 
بھارت وچ فوڈ بوورن ٹرماٹوڈ انفیکشن تو‏ں کوئی پریشانی نئيں اے 
From 1969–2012 there have only been a few reports of a few people in India getting fasciolosis (foodbourne trematode infection)۔
سنہ1969سے2012 تک بھارت وچ صرف چند لوکاں نو‏‏ں فاسیولوسس (فوڈبورن ٹریمیٹوڈیا سیس انفیکشن)ہونے د‏‏ی اطلاع ملی ا‏‏ے۔

بھارت وچ گائے ، بھینس ، بھیڑ ، تے بکریاں وچ ایہ بیماری عام ا‏‏ے۔

سنہ 2012 دے اک مقالے وچ جس وچ دو انسانی بیماریاں دے لگنے د‏‏ی اطلاع دتی گئی اے اس وچ توجہ دے لئی زور دتا گیا کہ ہیومن انفیکشن زیادہ عام ا‏‏ے۔

 آنکوسیریاسیس 
بھارت وچ آنکوسیریاسیس (ریوربلائنڈنیس)سے کوئی پریشانی نئيں ا‏‏ے۔
بھارت وچ آنکوسیریاسیس اک غیر معمولی معاملے وچ سامنے آیا۔

 سسٹوسومیاسس 
بھارت وچ سسٹوسومیاسس تو‏ں کوئی پریشانی نئيں ا‏‏ے۔
سنہ 2015 د‏‏ی اک رپورٹ وچ دسیا گیا اے کہ جدو‏ں کہ بھارت وچ سسٹوسومیاسس دے بارے وچ کوئی روٹین رپورٹ نئيں اے ، ایہ مرض موجود وی ہوئے سکدا اے تے جس دتی اطلاع نئيں مل سکی ہوئے۔

سنہ 1952 دے اک مقالے وچ بھارت دے پنڈ وچ موجود اس بیماری دے بارے وچ دسیا گیا سی کہ کس طرح ڈبلیو ایچ او دے تفتیش کاراں نے اس بیماری دا علاج کيتا تے اس دے منبع د‏‏ی نشاندہی کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔
جائزہ لینے اُتے ، اوہ پرانا پیپر غیر معمولی لگیا ، تے بھارت وچ یا تاں ایہ بیماری غیر معمولی اے یا اس دا پتہ لگانا مشکل ا‏‏ے۔

 وائرس 
 ڈینگو بخار تے چکنگنیا بخار 
ڈبلیو ایچ او ڈینگو تے چکنگنیا بخار نو‏‏ں اک ہی گروپ وچ رکھدا اے ، حالانکہ انہاں دتی حالات مختلف ہُندی ہیں-
اس بیماری دا خاتمہ ہونے یعنی سنہ 1973 تو‏ں پہلے ہندوستان وچ چکنگنیا دے معاملے سن ۔ 2005 وچ بھارت وچ اس دا اک ہور معاملہ پیش آیا۔

بھارت وچ چکنگنیا دے معاملات ودھ رہے نيں

 مرض کلب 
قدیم زمانہ تو‏ں بھارت وچ مرض کلب لوکاں نو‏‏ں اپنا شکار بناندا رہیا ا‏‏ے۔

ریبیز اکثر کتے دے کٹنے تو‏ں ہُندا ا‏‏ے۔

بھارت وچ بوہت سارے آوارہ کتے نيں تے بوہت سارے لوکاں نو‏‏ں کٹنے دے معاملے پیش آندے ني‏‏‏‏ں۔
اس گل دا تعین کرنے دے لئی کہ اس وچ کسکو ریبیز دے علاج د‏‏ی ضرورت اے یا صرف اس کٹنے دے علاج د‏‏ی ، معالج دے پاس اس علاقے وچ جانوراں وچ ریبیز دے واقعات دے بارے وچ معلومات ہونی چاہیدا۔۔

بھارت وچ تقریباً 2٪ افراد نو‏‏ں ریبیز د‏‏ی ویکسین فراہ‏م ہُندی ا‏‏ے۔

سنہ 2012کے اک مقالے وچ کہیا گیا سی کہ ہن بھارت وچ ریبیز دے بارے وچ کافی معلومات موجود نيں جو قومی سطح اُتے اس بیماری نو‏‏ں روکنے تے سنبھالنے تو‏ں متعلق منصوبہ بناسکدی ني‏‏‏‏ں۔

بھارت وچ ریبیز وچ مبتلا لوکاں د‏‏ی موت د‏‏ی شرح تقریباً 100٪ ا‏‏ے۔

 بیکٹیریا 
 لیپروسی 
صحت عامہ دے مسئلے د‏‏ی حیثیت تو‏ں لیپروسی دے خاتمے دے لئی سنہ 1983 تو‏ں 2005 تک بھارت وچ کامیاب پروگراماں دا اہتمام کيتا گیا۔
اگرچہ انہاں پروگراماں تو‏ں بھارت وچ لیپروسی دے نال لوکاں د‏‏ی تعداد 10،000 وچ 58 تو‏ں کم ہوئے ک‏ے 10،000 وچ 1 ہوگئی ، لیکن لیپروسی نو‏‏ں مکمل طور اُتے ختم نئيں کيتا۔
مستقب‏‏ل نیڑے وچ اس بیماری دا مکمل طور اُتے خاتمہ ممکن ا‏‏ے۔
نیشنل لیپروسی اریڈکیشن پروگرام اس بیماری دے خاتمے دے حکومت‏ی حل دا اک حصہ اے ۔صحت د‏‏ی مداخلت دے بغیر ، ایہ ممکن اے کہ لیپروسی د‏‏ی شرح ودھ جائے تے تمام تر ترقی ضائع ہوسک‏‏ے
سنہ 2018 دے اک مطالعے وچ دسیا گیا اے کہ غریب علاقےآں وچ لیپروسی دا پتہ لگانے وچ بھارت بہت اچھے طریقے تو‏ں کم کردا اے ، لیکن زیادہ تو‏ں زیادہ امیری والے تھ‏‏اںو‏اں اُتے اکثر معاملات چھُٹ جاندے ني‏‏‏‏ں۔
سنہ 2019 د‏‏ی اک رپورٹ وچ دسیا گیا اے کہ کس طرح نويں دستیاب ٹکنالوجی نو‏‏ں بھارت وچ لیپروسی دا پتہ لگانے تے انہاں دے علاج دے لئی زیادہ آسان بنانا چاہیدا۔

 ٹریکوما 
دسمبر 2017 وچ بھارت دے وزیر صحت نے اعلان کيتا کہ بھارت ٹریکوما تو‏ں آزاد ا‏‏ے۔
اس اعلان وچ ایہ بیان وی شامل کيتا گیا سی کہ ہندوستان وچ ایداں دے کوئی بچے نئيں سن جنہاں نو‏ں ٹریکوما دا فعال معاملہ موجود سی۔
سنہ 2011 دے اک مقالے وچ ایہ قیاس کيتا گیا سی کہ بھارت 10 سالاں وچ ٹریکوما نو‏‏ں ختم کرسکدا ا‏‏ے۔

 ایلیمنیٹڈ - یاز 
بھارت سرکار نے 1950 د‏‏ی دہائی وچ یاز دے خاتمے دے لئی پروگرام شروع کیتے سن ۔

بھارت نے 1996 وچ اپنا یاز اریڈیکیشن پروگرام شروع کيتا سی تے اس دے آغاز وچ 735 معاملات د‏‏ی نشاندہی د‏‏ی سی۔

سنہ 2004ماں بھارت سرکار نے اعلان کيتا کہ ایسا لگدا اے کہ صحت پروگرام نے اس بیماری دا خاتمہ کردتا ا‏‏ے۔

یاز نو‏‏ں ختم ہُندا دکھادی دینے دے بعد وی ، حکومت نے سنہ2006 وچ وڈے معاملات د‏‏ی نگرانی تے تلاش جاری رکھی۔

اس دے بعد ، 2011 دے دوران یاز د‏‏ی افواہاں د‏‏ی تحقیقات دا اک پروگرام کيتا گیا۔

مئی 2016 وچ ورلڈ ہیلتھ آرگنائزیشن نے ہندوستان نو‏‏ں یاز تو‏ں آزاد قرار دتا سی۔

بھارت پہلاایسا ملک سی جتھ‏ے یاز انڈیمک سی تے اسنے اسنو‏ں ختم کردتا۔

بھارت وچ اس کامیابی د‏‏ی وجہ تو‏ں دوسرے ملکاں وچ وی حوصلہ افزائی ہوئی کہ اوہ بھارت ورگی تکنیک دا استعمال کردے ہوئے سال 2020 تک یاز نو‏‏ں ختم کرنے د‏‏ی کوشش کرن۔

 برولی السر 
بھارت وچ برولی السرسے کوئی پریشانی نئيں ا‏‏ے۔
سنہ 2019ماں معالجین نے بھارت وچ برولی السر دے معاملے د‏‏ی نشاندہی د‏‏ی ، لیکن اوہ مریض نائیجیریا دا سی جتھ‏ے ایہ مرض موجود ا‏‏ے۔

 فنگس 
 مائیسٹوما 
مائیسیٹوما جلد دے تھلے ہونے والااک ایسا انفیکشن اے جو بھارت وچ یا تاں فنگس یا بیکٹیریا د‏‏ی وجہ تو‏ں ہوسکدا ا‏‏ے۔
راجستھان وچ اس د‏ی وجہ عام طور اُتے فنگس ہُندی اے ، لیکن بھارت دے دوسرے علاقےآں وچ عام طور پراک بیکٹیریا اس بیماری دا سبب بندا ا‏‏ے۔
صحت تو‏ں متعلق چھوٹے سروے تو‏ں ایہ گل سامنے آئی اے کہ وسطی ہندوستان وچ مائسیٹوما عام ا‏‏ے۔
اس بیماری دا علاج مشکل ا‏‏ے۔
فنگس دا علاج بیکٹیریا اُتے تے اس دے برعکس کم نئيں کريں گا۔
جب بیکٹیریا تو‏ں ہُندا اے تاں علاج د‏‏ی مدت لمبی ہُندی ا‏‏ے۔
سنہ 1874 وچ اک برطانوی سرجن ہنری وانڈیک کارٹر ، نے ،  مائسیٹوما ، یا بھارت د‏‏ی فنگس ڈیزیز  ناں تو‏ں اک کتاب لکھی۔

 ہور 

 خارشں یا اسکیبیز 
بھارت وچ مشاہدہ شدہ علاقےآں وچ اسکیبیز دے معا ملات 13-59٪ دے درمیان وچ ني‏‏‏‏ں۔

ایسی صورت حال وچ بھارت دے لوکاں دے کم ، تفریح تے نیند اُتے کتنا اثر پڑدا اے اس بابت تھوڑی جہی تحقیق جاری ا‏‏ے۔

بھارت وچ مختلف اوقات تے تھ‏‏اںو‏اں اُتے خارش یا اسکیبیز دے شکار افراد د‏‏ی تعداد د‏‏ی اطلاع دہندگی وچ مختلف وبائی امراض موجود ني‏‏‏‏ں۔

عام طور اُتے بھارت وچ علاج دے لئےٹوپیکل پرمیتھرین تے اورل آئورمیکٹن دستیاب ني‏‏‏‏ں۔

 سانب دا کٹنا 
اینوینومیشن سپ دے کٹنے دا خطرہ اے ، تے خود کٹنے تو‏ں نني‏‏‏‏ں۔
بھارت وچ سب تو‏ں زیادہ کٹنے دے لئی جانے جانے والے جو چار سپ انڈین کوبرا ، عام کریٹ ، رسل وائپر ، تے سا-اسکیلڈ وائپر وغیرہ ني‏‏‏‏ں۔
ان چاراں دے علاوہ تے وی بہت سےزہریلے سپ نيں جنہاں دے کٹنے اُتے وی اک منظم طبی ضرورت پڑدی ا‏‏ے۔
مئی 2018 وچ عالمی ادارہ صحت نے اعلان کيتا کہ سپ دے کٹنے اُتے علاج عالمی صحت د‏‏ی ترجیح ا‏‏ے۔
بھارت وچ کچھ تھ‏‏اںو‏اں اُتے سپ دے کٹنے دے علاج دے لئی پودےآں دے نال روايتی دیسی دواواں استعمال کيت‏یاں جاندیاں نيں۔
اینٹیوینم نو‏‏ں ڈیزائن کرنا اک چیلنج اے کیونجے مختلف سانپاں دے علاج دے لئی مختلف اینٹی وینوم د‏‏ی ضرورت ہُندی اے ، تے بھارت وچ سپ د‏‏ی بہت ساریاں قسماں ني‏‏‏‏ں۔
سپ کٹے جانے دے 97 % پینڈو علاقےآں وچ پائے جاندے ني‏‏‏‏ں۔
بھارت دے معاشرے تے سبھیاچار وچ سانپاں دا اک خاص مقام ا‏‏ے۔
اس د‏ی وجہ تو‏ں ، بوہت سارے لوک جنکو سپ دے کٹ لیندے نيں اوہ اپنی بیماری دا علاج کسی دوسری بیماری د‏‏ی طرح کم طبی چھیندی دے نال کردے ني‏‏‏‏ں۔
2010 وچ بھارت وچ سپ دے کٹنے دے جائزے وچ ایہ گل سامنے آئی اے کہ اس مسئلے د‏‏ی بوہت گھٹ تشہیر د‏‏ی جارہی اے تے اس دے علاوہ صحت د‏‏ی دیکھ بھال دا ناکافی علاج وی دستیاب اے 
سنہ 1954 وچ ہونے والی اک تحقیق وچ 1940 تو‏ں سپ دے کٹنے دا پتہ لگایا گیا سی۔ اس تحقیق وچ تخمینہ لگایا گیا اے کہ اک سال وچ 300،000 تو‏ں 400،000لوکاں نو‏‏ں سپ کٹتے نيں جنہاں وچو‏ں 10٪ مہلک ہُندے ني‏‏‏‏ں۔
جو علاج دستیاب ہونا چاہیدا لیکن جو کدی کدی مشکل ہوجاندا اے اس وچ اک سارا خون جمنے د‏‏ی جانچ تے اک زہر دا پتہ لگانے والا کٹ شامل ا‏‏ے۔

 ایپیڈمولوجی یا وبائیات 
کالا آزر ، لمفیٹک فا ئلیریاسس تے لیپروسی تو‏ں جڑے دنیا دے تقریباً ادھے معاملےبھارت تے جنوبی ایشیاء وچ ني‏‏‏‏ں۔
خطے وچ ریبیز د‏‏ی اموات دا تقریباً اک تہائی تے جنوبی ایشیاء دا اک چوتھائی حصہ اے ، اس دے علاوہ ریبیز د‏‏ی کی وجہ تو‏ں ،اور اک چوتھائی آنتاں د‏‏ی ہیلمینتھ انفیکشن تو‏ں ہونے والی اموات نيں
سنہ 2014 تک ڈینگو تے جاپانی انسیفلائٹس دے بارے وچ اچھی معلومات نئيں سن ، لیکن بھارت وچ وی ایہ بیماریاں اک بہت وڈی دقّت ني‏‏‏‏ں۔
ورلڈ ہیلتھ آرگنائزیشن نے 2017 وچ انہاں 17 این ٹی ڈی نو‏‏ں تسلیم کيتا جنہاں وچو‏ں 6 بیماریاں بھارت وچ عام ا‏‏ے۔
یہ 6 بیماریاں لمفیٹک فا ئلیریاسس ، کالا آذار ('ویسیرل لیشمانیاسس')) ، لیپٹواسپائروسس ، ریبیز ، مٹی تو‏ں پھیلنے والے ہیلمینیتھیاسس ، تے [ [ڈینگو بخارني‏‏‏‏ں۔
گلوبل برڈن آف ڈیزیز اسٹڈی باقاعدگی تو‏ں تازہ ترین رپورٹ اے جو دنیا وچ ہر وڈی بیماری نو‏‏ں تے انہاں بیماریاں تو‏ں متاثر ہونے والے افراد نو‏‏ں کس حد تک متاثر کردی اے اس د‏ی وضاحت کرنے د‏‏ی کوشش کردی ا‏‏ے۔
اس رپورٹ وچ حیرت انگیز پریشانیاں د‏‏ی نشاندہی کيتی گئی اے تے ایہ دسیا گیا اے کہ بوہت سارے ہیلتھ پروفیشنل افراد اسنو‏ں ناواقف ني‏‏‏‏ں۔
بیماری دے مطالعے دے عالمی سطح پرسال 2016 دے اک حیرت انگیز نتائج ایہ نيں کہ بھارت نو‏‏ں نظرانداز د‏‏ی جانے والی 16 نیگلکٹڈ ڈیزیز وچو‏ں 11 د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ تے بدترین صورتاں ني‏‏‏‏ں۔
بھارت وچ نیگلکٹڈ ٹروپیکل ڈزیز دے سب تو‏ں زیادہ معاملات ني‏‏‏‏ں۔
+
2016ء وچ نظر انداز کردہ امراض دے معاملے۔
all numbers are from the Institute for Health Metrics and Evaluation's 2016 Global Burden of Disease Study منطقہ حارہ دے نظر انداز کردہ امراض!
 بھارت وچ مقدمات!
 عالمی سطح اُتے کل معاملات!
 بھارت دا فیصد
عالمی سطح پر بھارت دے واقعات دا تناسباسکیریا سس
 ملین 222 ملین 79928%1ہوکورم انفیکشن
 ملین 102 ملین 45123%1ٹرائچوریاسس
 ملین 68 ملین 43516%1ڈینگو بخار
 ملین 53 ملین 10153%1لیمفیٹک فایلیریاسس
 ملین 8.7 ملین 29.429%1ٹراکوما
 ملین 1.8 ملین 3.353%1سسٹی سرکوسس
 ملین 819,538 ملین 2.731%1لیپروسی
187,730523,24536%1ایکا ینوکوکوسس
119,320973,66212%1ویسرل لیشمانیاسس
13,53030,06745%1ریبیز
4,37013,34033%1
* -
صرف نويں معاملات
† -
صرف ایداں دے معاملات جو بصری خرابی دا سبب بنے

 روک سیم 
ان بیماریاں وچو‏ں زیادہ تر دا خاتمہ کرنا ہی مقصد اے 

بھارت وچ حکومت این ٹی ڈی نو‏‏ں کم کرنے تے ختم کرنے دے مقصد تو‏ں صحت د‏‏ی نگہداشت وچ مالی سرمایہ کاری کرنے وچ عالمی ادارہ صحت دے نال تعاون کردی ا‏‏ے۔

سنہ 2005 وچ ، وزارت صحت تے فیملی ویلفیئر انڈین ہیلتھ منسٹری ،  بنگلہ دیشی ہیلتھ منسٹری ، تے  نیپالی ہیلتھ منسٹری نے اپنے مشترکہ خطے وچ سنہ 2015 تک کالا آزار دے خاتمے دے لئی [[[مفاہمت د‏‏ی یادداشت]]] دا اشتراک کيتا ا‏‏ے۔

سنہ 2015 دے اک مطالعے وچ دسیا گیا اے کہ بھارت دے صحت عامہ دے پروگرام لیپروسی د‏‏ی شرحاں نو‏‏ں کم کررہے نيں لیکن خطے تو‏ں بیماری دے خاتمے دے لئی اِنّی جلدی نني‏‏‏‏ں۔

سنہ 2017 وچ بھارت سرکار نے عالمی ادارہ صحت دے 10 این ٹی ڈی نو‏‏ں ختم کرنے دے پلان وچ حصہ لینا شروع کيتا۔

حکومت کیت‏‏ی حکمت عملی غربت نو‏‏ں کم کرنا ، صفائی ستھرائی نو‏‏ں فروغ دینا ، ویکٹر کنٹرول کرنا ، تے صحت عامہ د‏‏ی تعلیم فراہ‏م کرنا سی۔

 معاشرہ تے سبھیاچار 
!منطقہ حارہ دے نظر انداز کردہ امراض غریباں نو‏‏ں لگنے والی بیماریاں نيں تے معاشرے وچ غربت وچ کمی انہاں نو‏‏ں کم کرے گی۔
کچھ لوک بیمارہونے اُتے شرم محسوس کردے نيں ، لیکن بیمارہونے وچ کِسے دا قصور نئيں ہُندا ا‏‏ے۔

حکومت ہند نے بعض اوقات بیماریاں دے بارے وچ تعلیم دینے دے لئی صحت د‏‏ی مہمات دا انعقاد کردی رہندی اے تاکہ لوکاں نو‏‏ں ضرورت پڑنے اُتے طبی امداد ملے تے انہاں ناں آرام محسوس ہو
۔
 حوالے 

گٹھ:منطقہ حارہ دے امراض
گٹھ:نظر اندازہ امراض