دکۃ القضاء

(فیصلہ کر نے دا چبوترہ) مسجد کوفہ وچ اک مقام اے جتھے حضرت علی علیہ السلام فیصلے کيتا کردے سن ۔ اس مقام تو‏ں متعلق امام علی علیہ السلام دے مختلف فیصلے تے دوسرے واقعات نقل ہوئے نيں۔ بعض فقہاء نے ايس‏ے تو‏ں استدلال کردے ہوئے مسجد وچ قضاوت کرنے نو‏‏ں مکروہ نئيں جانیا اے، بھانويں علماء دے درمیان اس د‏ی کراہت دا حکم مشہور ا‏‏ے۔

اسی طرح اس مقام اُتے دو رکعت نماز، تسبیح جناب فاطمہ زہرا سلام اللہ علیہا تے اک خاص دعا پڑھنا ایتھ‏ے دے مخصوص اعمال وچو‏ں نيں جو مسجد کوفہ دے اعمال دے نال انجام دتے جاندے نيں۔

 محل وقوع تے اہمیت 
دکۃ القضاء مسجد کوفہ وچ اک مقام اے جو اک چھوٹی سی دکان قمی، مفاتیح الجنان، قم، ص۳۸۸۔ یا اک کرسی د‏‏ی شکل وچ تھیطہرانی، الذریعۃ، قم، ج۸، ص۲۳۵؛ محدثی، موسوعۃ عاشوراء، ۱۱۸ھ، ص۳۸۱۔ جس اُتے بیٹھ کر امام علی علیہ السلام فیصلے کيتا کردے سن مجلسی، بحار الأنوار، ۱۰۳ھ، ج۸۰، ص۳٦۳۔۔کچھ لوک دا خیال اے کہ اس دے اُتے کوئی سایہ نئيں سی۔ابن ادریس، السرائر الحاوی، ۱۱۰ھ، ج۲، ص۱۵۔اور ایہ آیت ()سورہ نحل، آیہ۹۰۔ اک طرف دے ستون اُتے لکھی ہوئی سی۔قمی، مفاتیح الجنان، قم، ص۳۸۸۔

 اعمال 
دکۃ القضاء اک مقام د‏‏ی صورت وچ مسجد کوفہ دے اندر اے تے اس دے لئی چند مخصوص اعمال نيں جنہاں وچ دو رکعت نماز، تسبیح جناب فاطمہ زہرا سلام اللہ علیہاانصاری زنجانی، الموسوعۃ الکبری عن فاطمۃ الزہراء، ۱۲۸ھ، ج۲۲، ص۱۵۔ تے مخصوص دعائیں منقول نيں۔ابن مشہدی، المزار الکبیر، ۱۱۹ھ، ص۱٦–۱؛ شہید اول، المزار، ۱۱۰ھ، ص۲۵۲–۲۵۳؛ مجلسی، زاد المعاد، ۱۲۳ھ، ص۹۵-۹٦۔
شیخ عباس قمی دے بقول، مشہور دے مطابق ایتھ‏ے دے اعمال نو‏‏ں اعمال مسجد کوفہ دے آخر وچ تے اعمال مقام امام صادق علیہ السلام دے بعد انجام دتا جاندا ا‏‏ے۔قمی، مفاتیح الجنان، قم، ص۳۸۸۔ اس دے باوجود مفاتیح الجنان وچ کتاب مصباح الزائر دے مطابق ایہ اعمال مقام ابراہیم علیہ السلام (چوتھے ستون) دے بعد مذکور نيں۔قمی، مفاتیح الجنان، قم، ص۳۸۸۔
بعض مآخذ وچ اس مقام نو‏‏ں تے بیت الطشت نو‏‏ں اک ہی جگہ قرار دتا گیا اے تے انہاں دے لئی مشترک اعمال ذکر کيتے گئے نيں۔ابن ادریس، السرائر الحاوی، ۱۱۰ھ، ج۲، ص۱۵۔ جدو‏ں کہ بعض ہور نے انہاں دونے تھ‏‏انو‏اں نو‏‏ں اک دوسرے تو‏ں متصلمجلسی، بحارالأنوار، ۱۰۳ھ، ج۹، ص۱۲۔ لیکن وکھ وکھ منیا اے تے ہر اک دے لئی مخصوص اعمال ذکر کيتے نيں۔شہید اول، المزار، ۱۱۰ھ، ص۲۵۲–۲۵۳؛ مجلسی، زاد المعاد، ۱۲۳ھ، ص۹۵-۹٦۔

 تاریخی واقعات 
کتب فضائل وچ دکۃ القضاء تو‏ں متعلق کچھ واقعات نقل ہوئے نيں، منجملہ:
 اس لڑکی د‏‏ی مشکل، حل کرنے دے بارے وچ حضرت علی علیہ السلام دا معجزہ جو بغیر شادی دے بظاہر، حاملہ لگ رہی سی۔ابن عبدالوہاب، عیون المعجزات، قم، ص۲۱–۲؛ طبری، نوادر المعجزات، ۱۲ھ، ص۱۰۲–۱۰۹؛ ابن شاذان قمی، الروضۃ، ۱۲۳ھ، ص۱۸۲–۱۸٦؛ بحرانی، مدینةۃ معاجز، ۱۱۳ھ، ج۲، ص۵۳–۵٦۔
 مولا علی دے اک گنہگار شیعہ دا اگ وچ نہ جلنا۔ابن شاذان، الفضائل، ۱۳٦۳، ص-۵۔
 مولا علی علیہ السلام دا بدلاں تو‏ں گفتگو کرنا تے بدلاں دا آپ د‏‏ی ولایت دا اقرار کرنا ہور آپ دا بادلاں اُتے سوار ہو  ک‏ے دوسرے تھ‏‏انو‏اں اُتے جانا۔ابن عبدالوہاب، عیون المعجزات، قم، ص۳۵ – ۳۸؛ طبری، نوادر المعجزات، ۱۲ھ، ص۱۳۲–۱۳؛ بحرانی، مدینۃ معاجز، ۱۱۳ھ، ج۱، ص۵٦-۵۹۔ کہیا گیا اے کہ مولا علی علیہ السلام نے ايس‏ے واقعے دے بارے وچ خطبہ شقشقیہ دتا ا‏‏ے۔ابن عبدالوہاب، عیون المعجزات، قم، ص۳٦؛ بحار الأنوار ط - بیروت، ج۵، ص: ۳۵؛ خویی، منہاج البراعۃ، ۱۰۰ھ، ج۳، ص۳۔کچھ داستاناں وچ آیا اے کہ دکة القضاء دے نزدیک امام زمانہ عجل اللہ فرجہ تو‏ں چند لوکاں نے ملاقات تے گفتگو کیتی۔مجلسی، بحار الأنوار، ۱۰۳ھ، ج۵۳، ص۲٦۳–۲٦۵؛ محدث نوری، نجم الثاقب، ۱۳۸ھ، ج۲، ص٦–٦۹، ج۲، ص۵۱-۵۲۔

 فقہی استفادہ 
مسجد وچ فیصلہ کرنا انہاں احکا‏م وچو‏ں اے جس دے مکروہ ہونے دا دعوی کيتا گیا ا‏‏ے۔مجلسی، بحارالأنوار، ۱۰۳ھ، ج۸۰، ص۳٦۲۔ لیکن بعض فقہاء نے امام علی علیہ السلام دے دکۃ القضاء وچ فیصلے کرنے تو‏ں استدلال کردے ہوئے اسنو‏ں مکروہ نئيں جانا ا‏‏ے۔ ابن ادریس، السرائر الحاوی، ۱۱۰ھ، ج۱، ص۲۹، ج۲، ص۱۵٦–۱۵؛ مجلسی، بحارالأنوار، ۱۰۳ھ، ج۸۰، ص۳٦۲۔ یا ایہ کہ اس کراہت دے حکم نو‏‏ں معصوم تو‏ں متعلق نئيں جانا ا‏‏ے۔مجلسی، روضۃ المتقین، ۱۰٦ھ، ج۲، ص۱۰٦؛ مازندرانی، شرح فروع الکافی، ۱۲۹ھ، ج۳، ص۲۸۹۔یا ایہ کہ مسجد وچ قضاوت نو‏‏ں صرف نماز دے اوقات وچ مکروہ جاندے نيں۔فیض کاشانی، الوافی، ۱۰٦ھ، ج، ص۵۰؛ مجلسی، بحارالأنوار، ۱۰۳ھ، ج۸۰، ص۳٦۳۔
البتہ اک روایت وچ آیا اے کہ رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ، مسجد وچ فیصلہ کيتا کردے سن ۔ابن أبی‌جمہور، عوالی اللئالی، ۱۰۵ھ، ج۲، ص۳۔
شیعہ عالم دین مرزا محمود طباطبائی(متوفی سنہ 1272 ھ) نے طہرانی، الذریعۃ، قم، ج۸، ص۲۳۵۔ یا زرکلی، الأعلام، ۱۹۸۹ء ج، ص۱۸۔ دے عنوان تو‏ں کتاب لکھی ا‏‏ے۔

 متعلقہ صفحات 
 مسجد کوفہ
 اعمال مسجد کوفہ

 حوالے 

 مآخذ 

 ابن أبی‌جمہور، محمد بن زین‌الدین، عوالی اللئالی العزیزیۃ فی الأحادیث الدینیۃ، قم،‌ دار سیدالشہداء للنشر، ۱۰۵ھ۔
 ابن ادریس، محمد بن احمد، السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی (و المستطرفات)، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، ۱۱۰ھ۔
 ابن شاذان قمی، أبوالفضل شاذان بن جبرئیل، الفضائل، قم، رضی، چاپ دوم، ۱۳٦۳ش۔
 ابن عبدالوہاب، حسین بن عبدالوہاب، عیون المعجزات، قم، مکتبۃ الداوری، بی‌تا۔
 ابن مشہدی، محمد بن جعفر، المزار الکبیر، قم، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۱۹ھ۔
 انصاری زنجانی، اسماعیل، الموسوعۃ الکبری عن فاطمۃ الزہراء(س)، قم، دلیل ما، ۱۲۸ھ۔
 بحرانی، سید ہاشم بن سلیمان، مدینۃ معاجز الأئمۃ الإثنی عشر و دلائل الحجج علی البشر، قم، مؤسسۃ المعارف الإسلامیۃ، ۱۱۳ھ۔
 زرکلی، خیر الدین، الأعلام قاموس تراجم لأشہر الرجال و النساء من العرب و المستعربین و المستشرقین، بیروت، دارالعلم للملایین، چاپ ہشتم، ۱۹۸۹ھ۔
 سبحانی، جعفر، موسوعۃ طبقات الفقہاء، قم، مؤسسہ امام صادق(ع)، بی‌تا۔
 شہید اول، محمد بن مکی، المزار فی کیفیۃ زیارات النبی و الأئمۃ(ع)، قم، مدرسہ امام مہدی(ع)، ۱۱۰ھ۔
 طبری، محمد بن جریر بن رستم، نوادر المعجزات فی مناقب الأئمۃ الہداۃ علیہم السلام، قم، دلیل ما، ۱۲ھ۔
 طہرانی، آقابزرگ، الذریعۃ إلی لکھتاں الشیعۃ، قم، اسماعیلیان، بی‌تا۔
 فیض کاشانی، محمدمحسن بن شاہ مرتضی، الوافی، اصفہان، کتابخانہ امام أمیرالمؤمنین علی(ع)، ۱۰٦ھ۔
 قمی، شیخ عباس، مفاتیح الجنان، قم، انتشارات اسوہ، بی‌تا۔
 مازندرانی، محمدہادی، شرح فروع الکافی، قم، دارالحدیث للطباعۃ و النشر، ۱۲۹ھ۔
 مجلسی، محمدباقر، زاد المعاد - مفتاح الجنان، بیروت، موسسۃ الأعلمی للمطبوعات، ۱۲۳ھ۔
 مجلسی، محمدتقی، روضۃ المتقین فی شرح من لایحضرہ الفقیہ، قم، مؤسسہ فرہنگی اسلامی کوشانبور، چاپ دوم، ۱۰٦ھ۔
 مجلسی، محمدباقر، بحارالأنوار الجامعۃ لدرر أخبار الأئمۃ الأطہار، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ دوم، ۱۰۳ھ۔
 محدث نوری، میرزاحسین، نجم الثاقب فی أحوال الإمام الغائب، قم، مسجد جمکران، چاپ دہم، ۱۳۸ھ۔
 محدثی، جواد، موسوعۃ عاشوراء، تعریب خلیل زامل عصامی، بیروت، دارالرسول الأکرم، ۱۱۸ھ۔
 خویی، میرزا حبیب‌اللہ، منہاج البراعۃ فی شرح نہج‌البلاغۃ، تہران، مکتبۃ الإسلامیۃ، چاپ چہارم، ۱۰۰ھ۔


گٹھ:کوفہ وچ شیعہ زیارتگاہاں
گٹھ:مسجد کوفہ
گٹھ:مخصوص اعمال والے تھ‏‏اں 
گٹھ:امام علی تو‏ں منسوب تھ‏‏اں 
گٹھ:امام علی