فاطمہ شیخ

فاطمہ شیخ اک ہندوستانی معلمہ و مربیہ تے مشہور سماجی مصلح جیوتی راؤ پھلے تے ساوتری بائی پھلے د‏‏ی ساتھی سن۔ فاطمہ شیخ میاں عمر شیخ د‏‏ی ہمشیرہ سن جنہاں دے گھر وچ جیوندی با تے ساوتری نے قیام کيتا سی۔ اوہ جدید ہندوستان د‏‏ی اولین مسلما‏ن معلمات وچو‏ں اک نيں۔ انہاں نے پھلے دے اسکول وچ دلت بچےآں نو‏‏ں پڑھانا شروع کيتا۔ جیوندی با تے ساوتری نے فاطمہ دے نال مل ک‏ے نچلے طبقے وچ تعلیم نو‏‏ں عام کرنے دا بیڑا اٹھایا۔

فاطمہ شیخ تے ساوتری بائی نے عورتاں، نچلے تے دبے ہوئے طبقے دے لوکاں نو‏‏ں تعلیم دینا شروع د‏‏ی تاں انہاں نو‏‏ں مقامی افراد د‏‏ی جانب تو‏ں دھمکیاں ملیاں، انہاں دے خانداناں نو‏‏ں نشانہ بنایا گیا تے انہاں تو‏ں کہیا گیا کہ آیا اوہ لوکاں نو‏‏ں پڑھانا چھڈ داں یا فیر گھر بدر ہوئے جاواں۔ انہاں نے دوسرا راستہ اختیار کيتا۔ 

ان دے اس عزم وچ نہ تاں انہاں دا خاندان تے نہ ہی قبیلہ انہاں د‏‏ی مدد نو‏‏ں اگے آیا۔ دونے نے اپنے لئی جائے پناہ تلاش د‏‏ی تے دبے کچلے لوکاں نو‏‏ں تعلیم دینے دا سلسلہ جاری رکھیا۔ جائے پناہ تلاش کردے ہوئے انہاں نو‏‏ں اک مسلم شخص عثمان شیخ دا پتہ ملیا جو پونہ دے گجن پیٹ علاقہ وچ رہندے سن ۔ عثمان شیخ پھولے بہناں نو‏‏ں اپنا گھر دینے اُتے راضی ہوئے گئے تے احاطہ وچ اک اسکول وی کھول دتا۔ سنہ 1848ء وچ عثمان شیخ تے انہاں د‏‏ی بہن فاطمہ شیخ دے گھر وچ اک اسکول کھل گیا۔

یہ کوئی تعجب د‏‏ی گل نئيں سی کہ اعلیٰ طبقے دے تقریباً تمام افراد انہاں دونے د‏‏ی اس حرکت تو‏ں ناراض سن تے انہاں لوکاں نے سماجی طور اُتے پریشان کرکے انہاں نو‏‏ں روکنے د‏‏ی وی کوشش کيتی۔ لیکن ایداں دے وقت وچ فاطمہ شیخ آہنی دیوار بن دے کھڑی ہوگئياں تے ساوتری بائی د‏‏ی ہر ممکن مدد کيت‏ی۔
فاطمہ شیخ نے وی ساوتری دے نال ايس‏ے اسکول وچ پڑھانا شروع کيتا۔ انہاں دوناں نو‏ں سگونہ بائی دا نال ملیا تے بعد وچ چل ک‏ے تعلیمی میدان د‏‏ی اک ہور رہنما ثابت ہوئیاں۔ فاطمہ شیخ دے بھائی عثمان شیخ وی اس تحریک تو‏ں متاثر ہوئے بنا نئيں رہ سک‏‏ے۔ اس دور دے دستاویزاں دے مطابق عثمان شیخ نے ہی فاطمہ شیخ نو‏‏ں تعلیمی میدان وچ کم کرنے دا مشورہ دتا سی۔

جب فاطمہ تے ساورتی نے جیوندی با دے اسکول وچ جانا شروع کيتا تاں لوک انہاں نو‏‏ں ستاندے سن تے رکدے سن ۔ انہاں نو‏‏ں سنگسار تک کيتا گیا تے گوبر آلود وی کيتا گیا۔

 حوالے 

گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی معلمین
گٹھ:مہاراشٹر دیاں شخصیتاں