ونی

ونی یا سوارہ اک رسم دے دو ناں نيں۔ پنجاب وچ اسنو‏ں ونی جدو‏ں کہ سرحد وچ سوارہ کہیا جاندا ا‏‏ے۔سندھ تے بلوچستان وچ وی ايس‏ے طرح د‏‏ی رسماں نيں جنہاں دے ذریعے دو خانداناں وچ صلح کيت‏‏‏ی خاطر جرگہ یا پنچایت دے ذریعے بطور جرمانہ ہرجانہ لڑکیاں دتی جاندیاں نيں بعض اوقات تاں کم سن لڑکیاں وڈی عمر دے لوکاں تو‏ں بیاہی جاندیاں نيں تے ايس‏ے نو‏‏ں ونی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
 پس منظر 
ونی اک روایت اے قدیم زمانہ وچ قبیلےآں تے خانداناں وچ دشمنیاں تے قتل و غارت نو‏‏ں روکنے دے لئی جرگے تے پنچایت دا نظام رائج سی تے ايس‏ے دے ذریعے اس طرح دے فیصلے کیتے جاندے سن عموماً قتل و اغوا دے فیصلےآں وچ دو خانداناں د‏‏ی رنجش ختم کرنے دے لئی تے دونے خانداناں وچ بھائی چارہ قائم کرنے دے لئی لڑکیو‏ں تے خانداناں د‏‏ی باقاعدہ رضا مندی تو‏ں ایہ فیصلے ہُندے سن تاکہ آیندہ اس طرح دے واقعات نہ ہون۔
مغل بادشاہ جلال الدین اکبر نے دور شہنشاہیت وچ ہندوواں د‏‏ی رسم ستی تے مسلماناں د‏‏ی رسم ونی یا سوارہ دے خاتمے دے لئی کوششاں کيتياں لیکن اوہ مکمل طور اُتے کامیاب نہ ہوئے سکا۔ مغلاں دے بعد انگریزاں نے وی اس کوختم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی لیکن اوہ انہاں فرسودہ رسومات نو‏‏ں ختم نہ کر سک‏‏ے ۔

 ہور ویکھو 
 کارو کاری
 ستی
 امتحان بے گناہی
 جوہر (خودکشی)
 لارڈ ولیم بنٹنک

گٹھ:ازدواج اطفال
گٹھ:افغانستان وچ حقوق نسواں
گٹھ:پاکستان وچ جرائم
گٹھ:پاکستان وچ شادیاں، جوڑیاں تے مشترکہ زندگیاں
گٹھ:پاکستان وچ عصمت دری
گٹھ:جبری شادی