صدیق

صدیق، یعنی بہت سچ بونے والا، جس دے منہ تو‏ں صرف سچائی ہی نکلے تے جھوٹھ کدی سرزد نہ ہوئے۔ قرآن وچ بعض انبیاء نو‏‏ں اس لقب تو‏ں یاد کيتا گیا ا‏‏ے۔
صدیق اکبر دا لقب حضرت علیؑ دے لئی مخصوص ا‏‏ے۔ رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے آپؑ نو‏‏ں صدیق اکبر تے فاروق دا لقب دتا ا‏‏ے۔ صدیقہ تے صدیقہ کبریٰ حضرت فاطمہ زہرا  دا لقب ا‏‏ے۔
 لغت تے قرآن وچ  

صدیق دا جمع صدیقون تے صدیقین ا‏‏ے۔ صدیق مبالغہ دا صیفہ ا‏‏ے۔ جس شخص دے نال سچائی لازم و ملزوم د‏‏ی طرح ہوئے یا جس د‏‏ی رفتار اس دے کردار د‏‏ی تصدیق کرے اسنو‏ں صدیق کہیا جاندا ا‏‏ے۔ یا اک قول دے مطابق صدیق اس شخص نو‏‏ں کہیا جاندا اے جس تو‏ں کدی جھوٹھ سرزد ہی نہ ہوئے۔ لسان العرب، ج۱۰، ص۱۹۳-۱۹
صدیق قرآن وچ مفرد د‏‏ی صورت وچ چار بار تے جمع د‏‏ی صورت وچ دو بار استعمال ہويا ا‏‏ے۔ المعجم المفہرس، ص۰٦نساء، آیہ٦۹ قرآن وچ حضرت ابراہیم سورہ مریم، آیہ ۱: وَ اذْکُرْ فِی الْکِتابِ إِبْراہیمَ إِنَّہُ کانَ صِدِّیقاً نَبِیا تے حضرت ادریس مریم، آیہ۵٦: وَ اذْکُرْ فِی الْکِتابِ إِدْریسَ إِنَّہُ کانَ صِدِّیقاً نَبِیا۔ نو‏‏ں صدیق تے حضرت مریم نو‏‏ں صدیقہمائدہ، آیہ ۵: مَا الْمَسیحُ ابْنُ مَرْیمَ إِلاَّ رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِہِ الرُّسُلُ وَ أُمُّہُ صِدِّیقَۃٌ دے لقب تو‏ں یاد کيتا گیا ا‏‏ے۔ روایات وچ حضرت علیؑ نو‏‏ں صدیق کاشانی، ص۳۲؛ صدوق، الامالی، ص۲؛ صدوق، مسندالرضا، ج۲، ص9 تے حضرت فاطمہ زہراء(س) نو‏‏ں صدیقہ یا صدیقہ کبریٰ دے لقب تو‏ں یاد کيتا گیا ا‏‏ے۔ ابن شہرآشوب، ج۳، ص۱۳۳؛ امالی، شیخ صدوق، ص٦٦۸
 صدیقین دا مقام 
راغب دے بقول فضیلت وچ پیغمبراں دے بعد صدیقین دا مقام ا‏‏ے۔ لمفردات، ص۲۲؛ ریاض السالکین، ج۵، ص۳۳۳
اہل تشیع حدیثی کتاباں وچ موجود بعض احادیث دے مطابق صدیقہ نو‏‏ں صدیق دے علاوہ کوئی غسل نئيں دے سکدا۔ ايس‏ے بنا اُتے حضرت علیؑ نے حضرت فاطمہ(س) نو‏‏ں تے حضرت عیسیٰ نے حضرت مریم نو‏‏ں غسل دتا۔ افی، ج۳، ص۱۵۹؛ شیخ طوسی، رہتل، ج۱، ص۰؛ وسائل الشیعہ، ج۲، ص۵۳۰

 صدیق اکبر 
شیعہ تے اہل سنت تو‏ں مروی احادیث وچ حضرت علیؑ نو‏‏ں صدیق اکبر دے عنوان تو‏ں یاد کيتا گیا اے تے ایہ لقب آپؑ نو‏‏ں رسول خداؐ نے دتا ا‏‏ے۔ کاشانی، ص۳۲؛ صدوق، الامالی، ص۲؛ صدوق، مسندالرضا، ج۲، ص۹، کنزالعمال، ج۱۱، ص٦۱٦؛ کشف الغمہ، ج۲، ص۱۲؛ المناقب، ابن شہر آشوب، ج۲، ص۲۸٦؛ ابن کثیر، ج۱، ص۳۱؛ ابن ابی شیبہ، ج، ص۹۸؛ ابن ابی الحدید، ج۱۳، ص۲۰۰؛ طبرانی، ج٦، ص۲٦۹ اک روایت وچ رسول اکرمؐ نے علی ابن ابی طالبؑ، مومن آل فرعون تے حبیب نجار نو‏‏ں صدیقین دا ناں دتا تے حضرت علیؑ نو‏‏ں انہاں سب تو‏ں بہتر قرار دتا۔ بن مغازلی، ص۲۰۰؛ کنزالعمال، ج۱۱، ص٦۰۱

اہل سنت دے منابع دے مطابق حدیث معراج وچ ایہ لقب ابوبکر نو‏‏ں وی دتا گیا ا‏‏ے۔ابن قتیبہ، ص۱٦؛ ابن اثیر، اسدالغابہ، ج۳، ص۲۰٦؛ ابن سعد، ج۳، ص۱۰بعض نے کہیا اے کہ اوہ جاہلیت دے زمانے وچ اس لقب تو‏ں مشہور سن ۔دروزہ، ص۲٦ البتہ اہل سنت دے بعض علماء اس حدیث نو‏‏ں مردود قرار دیندے نيں۔ متقی ہندی، کنزالعمال، ج۱۳، ص۲۳٦؛ ذہبی، میزان الاعتدال، ج۱، ص۵۰؛ ابن حبان، المجروحین، ج۲، ص۱۱٦ ابن جوزی نے اس حدیث نو‏‏ں اپنی کتاب الموضوعات وچ ذکر کيتا ا‏‏ے۔ ابن جوزی، ج۱، ص۳۲

شیعہ علماء نہ صرف اس گل نو‏‏ں مسترد کردے نيں بلکہ اہل سنت دے منابعبلاذری، انساب، ج۲، ص۱٦؛ ابن قتیبہ، ص۱٦۹؛ طبری، تریخ، ج۲، ص۳۱۰؛ ابن ماجہ، ج۱، ص؛ نسائی، ص۲۱-۲۲؛ جوینی، ج۱، ص۱۰، ۲۸؛ ابن ابی الحدید، ج۱۳، ص۲۲۸؛ ابن کثیر، ج۳، ص۲٦؛ سیوطی، الجامع، ج۲، ص۵۰ تو‏ں استناد کردے ہوئے اس گل دے معتقد نيں کہ صدیق تے فاروق دونے حضرت علیؑ دے القابات وچو‏ں نيں۔ خود حضرت علیؑ نے وی اپنی خلافت دے دوران بصرہ دے منبر اُتے اس لقب نو‏‏ں اپنے لئے استعمال کيتا ا‏‏ے۔ عاملی، ج۲، ص۲٦۳-۲۰؛ امینی، ج۲، ص۳۱۲-۳۱
 متعلقہ صفحات 
 فاروق

 حوالے 


گٹھ:امام علی دے القاب تے کنیتاں
گٹھ:علیگٹھ:امام علی