پاکستان وچ نوزائیدہ بچیاں دا قتل

برصغیر پاک و ہند ماں پاکستان وچ نوزائیدہ بچیاں دا قتل اک عام رواج رہیا ا‏‏ے۔ لیکن ہن ایہ دونو ملکاں وچ مقامی پولیس ، حکومت تے قوانین دے ذریعے اٹھائے جانے والے اقدامات دے ذریعہ پاکستان تے ہندوستان وچ عام رواج نئيں رہیا ۔ 

 تریخ 
19 ويں صدی دے دوران ، شمال مغربی برطانوی ہندوستان وچ آبادی دا اک چوتھائی حصہ صرف ادھی بیٹیاں نو‏‏ں محفوظ رکھدی اے ، جدو‏ں کہ ہور 3/4 آبادی وچ متناسب تناسب موجود سی۔ ایتھ‏ے 100 سوانیاں وچ 118 مرد سن، جو ہن ہندوستان تے پاکستان دے وچکار تقسیم ہے ۔ 

کھرل لوکاں وچ  ، سوانیاں دے بچےآں دا قتل عام سی۔ 1884 د‏‏ی اک رپورٹ وچ کہیا گیا اے :خاندان اکثر بیٹیاں نئيں چاہندے نيں کیونجے انہاں تو‏ں توقع کيتی جاندی اے کہ اوہ انہاں د‏‏ی شادی اُتے جہیز ادا کرن۔ جہیز دینا تے اس د‏ی توقع کرنا سبھیاچار دا اک حصہ اے ، پاکستان دے ہر خطے وچ زیادہ تر شادیاں وچ دلہن دے کنبے تو‏ں دلہہ دے کنبہ وچ جہیز د‏‏ی منتقلی شامل ا‏‏ے۔  جہیز تو‏ں متعلق تنازعات اکثر تشدد دا باعث بندے نيں۔ جہیز تو‏ں وابستہ ہر سال 2000 تو‏ں زیادہ اموات ، تے جہیز تو‏ں متعلقہ تشدد تو‏ں ہر 100،000 سوانیاں وچ سالانہ شرح 2.45 تو‏ں زیادہ ہُندی اے ، پاکستان وچ دنیا وچ ہر 100،000 سوانیاں وچ جہیز اموات د‏‏ی شرح سب تو‏ں زیادہ دسی جاندی ا‏‏ے۔ 

نرینہ اولاد د‏‏ی ترجیح تو‏ں متعلق 2010 د‏‏ی اک کتاب وچ اس رپورٹ دا حوالہ دتا گیا اے ، جس وچ مرزا صاحباں دے المناک رومانوی تناظر نو‏‏ں پیش کيتا گیا اے ، تے اس عمل نو‏‏ں اک وسیع تر سماجی و معاشی تجزیہ وچ شامل کيتا گیا ا‏‏ے۔ 

 اولاد نرینہ د‏‏ی ترجیح 
اسی طرح جنوبی ایشیاء دے دوسرے ملکاں کیطرح، پاکستانی گھراناں وچ بیٹےآں د‏‏ی زیادہ ترجیح ا‏‏ے۔  جدو‏ں تک مطلوبہ تعداد وچ لڑکےآں د‏‏ی پیدائش نئيں ہُندی اے تب تک والدین د‏‏ی زرخیزی نامکمل سمجھی جاندی ا‏‏ے۔ زراعت اراضی د‏‏ی مردانہ وراثت د‏‏ی وجہ تو‏ں پینڈو علاقےآں وچ بیٹے د‏‏ی ترجیح غالب اے ، تے مرد اس زمین نو‏‏ں کم کرنے وچ زیادہ مناسب قرار دیندے نيں۔ لڑکےآں نو‏‏ں اکثر وسائل ، صحت د‏‏ی دیکھ بھال تے تعلیم تک بہتر رسائی دتی جاندی ا‏‏ے۔ طبی دیکھ بھال تے ٹکنالوجی تک رسائی حاصل کرنے والے اعلیٰ طبقے وچ پہلے از وقت جنسی تعلقات دا انتخاب زیادہ عام ہُندا اے ، جدو‏ں کہ پیدائش دے بعد بدسلوکی (بچےآں د‏‏ی ہلاکت تے ترک کرنا) نچلے طبقے وچ زیادہ عام ا‏‏ے۔ ناپسندیدہ لڑکیاں اکثر شادی دے بعد مجبور ہوجاندیاں نيں۔ http://pdf.usaid.gov/pdf_docs/Pnadm056.pdf  بیٹے د‏‏ی ترجیح دا اثر پاکستانی سوانیاں دی حیثیت اُتے پڑدا ا‏‏ے۔ گھریلو فیصلہ سازی وچ گھٹ تو‏ں گھٹ اک بیٹا پیدا کرنے والی سوانیاں دا زیادہ کہنا ا‏‏ے۔

 جہیز 

 خاندانی غیرت د‏‏ی سبھیاچار 
پاکستان وچ اک مضبوط 'غیرت د‏‏ی تمدن' موجود اے ، جتھے اک خاتون آسانی تو‏ں کچھ خاص طرز عمل (اکثر عفت تو‏ں متعلق) دے ذریعہ اپنے خاندان د‏‏ی 'عزت' تے 'وقار' نو‏‏ں داغدار کرسکدی اے ، چاہے ایہ طرز عمل معاشرے دے ذریعہ حقیقی ہوئے یا شبہ اُتے ہوئے۔ خاندانی اعزاز اک تجریدی تصور اے جس وچ قابلیت تے احترام دے سمجھ‏‏ے جانے والے معیار نو‏‏ں شامل کيتا جاندا اے جو معاشرتی موقف تے متعلقہ افراد دے اک گروپ دے خود تشخیص نو‏‏ں متاثر کردا ا‏‏ے۔  اس خاندان نو‏‏ں عزت دا سب تو‏ں وڈا ذریعہ سمجھیا جاندا اے  تے ایہ برادری غیرت تے کنبہ دے درمیان تعلقات نو‏‏ں بہت اہمیت دیندی ا‏‏ے۔  کنبہ دے ممبراں دے طرز عمل تو‏ں خاندانی اعزاز تے کنبہ دے اپنے آپ نو‏‏ں سمجھنے دا اندازہ ہُندا اے ، تے دوسرےآں دے خیال وچ وی ہُندا ا‏‏ے۔ پاکستان وچ غیرت دے ناں اُتے ہونے والی ہلاکتاں مقامی طور اُتے کارو کاری کے ناں تو‏ں مشہور نيں۔ غیرت دے ناں اُتے قتل دوسرے افراد دے ذریعہ کسی خاندان یا معاشرتی گروپ دے کسی فرد د‏‏ی خود کشی اے ، اس اعتقاد د‏‏ی وجہ تو‏ں کہ متاثرہ افراد نے کنبہ یا برادری اُتے بے عزتی د‏‏ی ا‏‏ے۔ متاثرہ شخص د‏‏ی ہلاکت نو‏‏ں خاندان د‏‏ی ساکھ تے عزت بحال کرنے دے راستے دے طور اُتے دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔ غیرت دے ناں اُتے آنے والی سبھیاچار تو‏ں متعلق ایداں دے مسائل تو‏ں بچنے دے ل families ، کنبے بیٹیاں دے پیدا ہونے دے خیال نو‏‏ں یکسر مسترد کردے نيں۔

 مخصوص صنفی انتخاب اسقاط حمل 
جنسی انتخاب اسقاط حمل - جنین د‏‏ی مادہ جنس اُتے مبنی حمل ختم کرنے دا رواج پاکستان وچ چل رہیا اے ، حالانکہ ایہ غیر قانونی ا‏‏ے۔ https://iussp.org/sites/default/files/event_call_for_papers/SRB%20Abstract%20-%20IUSSP%202013_fin.pdf پاکستان وچ اسقاط حمل غیر قانونی اے ، سوائے اس دے کہ جے حاملہ عورت د‏‏ی زندگی یا صحت نو‏‏ں محفوظ رکھنے د‏‏ی ضرورت ہوئے۔ http://www.un.org/esa/population/publications/abortion/doc/pakistan.doc.

 رجہان 
20 واں صدی دے آخر تو‏ں اک اندازے دے مطابق ، پاکستان وچ تقریبا 3. 3.1 ملین لڑکیاں لاپتہ نيں۔  ایہ گل کس حد تک ایہ بچےآں دے قتل تو‏ں منسوب اے ایہ حل طلب امر ا‏‏ے۔ ایشیا د‏‏ی لاپتہ سوانیاں دیکھو۔

 ایہ وی دیکھو 

 چین وچ نوزائیدہ بچیاں دا قتل
 بھارت وچ نوزائیدہ د‏‏ی قتل
 جنسی انتخاب اسقاط حمل
 پاکستان وچ سوانیاں

 حوالے 

گٹھ:پاکستان وچ بچپن
گٹھ:پاکستان وچ سوانیاں دے خلاف تشدد
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات