عامر بن واثلہ

اَبو طُفَیل عامر بن واثِلَہ کِنانی، (ولادت ۳ ق) پیغمبر اکرم (ص) دے صحابی تے جنگ جمل، جنگ صفین تے جنگ نہروان وچ امام علی (ع) د‏‏ی فوج دے سپاہیاں وچو‏ں سن ۔

ابو طفیل خون امام حسین (ع) دے انتقام دے لئی کيتے مختار ثقفی دے قیام وچ سپاہ دے سرداراں وچو‏ں سن ۔ انہاں نے اپنے بیٹے دے نال عبد الرحمن بن محمد بن اسعث دے خلاف قیام وچ وی شرکت کيتی سی۔

انہاں نے پیغمبر اسلام (ص)، امام علی (ع)، امام حسن مجتبی (ع) تے امام سجاد (ع) تو‏ں روایات نقل کيتی نيں۔ اوہ سخنور تے شاعر وی سن ۔ انہاں دے اشعار شائع ہوئے چکے نيں۔

 حضرت علی دے دور وچ  
ابو طفیل جنگ احد والے سال سنہ 3 ہجری وچ پیدا ہوئے تے انہاں نے پیغمبر اکرم (ص) د‏‏ی عمر دے آخری اٹھ برساں نو‏‏ں درک کيتا۔ التریخ الکبیر، ج۳ (۲)، ص٦؛ النجوم، ج۱، ص۲۳؛ المعارف، ص۳۱؛ کتاب الثقات، ج۳، ص۲۹۱؛ طبقات الفقہا، ص۵۳؛ رہتل التهذیب، ج۳، ص۸۲

حذیفہ بن یمان دے زمانہ وچ اوہ کوفہ تے اس دے بعد مدائن گئے۔ انہاں نے مدتاں حضرت علی (ع) د‏‏ی مصاحبت وچ زندگی بسر د‏‏ی تے انہاں دا شمار آپ دے باوفا اصحاب تے انہاں لوکاں وچ ہُندا سی جو آپ تو‏ں کسب علم کردے سن تے انہاں نے حضرت علی (ع) د‏‏ی تمام جنگاں وچ انہاں د‏‏ی ہمراہی کیتی۔یعقوبی، ج۲، ص۲۱۳-۲۱؛ المعارف، ص۳۱؛ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج، ص۱٦۹٦؛ تریخ بغداد، ج۱، ص۱۹۸

امام علی (ع) د‏‏ی شہادت دے بعد اوہ مکہ پرت گئے تے آخر عمر تک اوتھے مقیم رہ‏‏ے۔تریخ بغداد، ج۱، ص۱۹۸، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج، ص۱٦۹٦

 قیام مختار 

65 ق وچ عبد اللہ بن زبیر نے محمد حنفیہ تو‏ں بیعت طلب کيت‏‏ی۔ جدو‏ں انہاں نے انکار کر دتا تاں اس نے انہاں نو‏ں انہاں دے بعض اصحاب جنہاں وچ ابو طفیل وی شامل سن، دے نال شعب بنی ہاشم وچ قید کر دتا۔

ابو طفیل مختار بن ابی عبید ثقفی دے قیام تک قید وچ سن ۔تریخ، ج۱، ص۳۳۰ انہاں نے مختار دے انتقام خون حسینی دے قیام وچ انہاں دا نال دتا تے انہاں دے فوج دے سرداراں وچو‏ں سن ۔المعارف، ص۳۱؛ ہور نک: البدایة، ج۹، ص۱۹۹

انہاں نو‏ں قیام مختار وچ شرکت دے سبب کیسانیہ مذہب خیال کردے نيں۔اختیار معرفہ الرجل، ۹۵ البتہ انہاں دا اس قیام وچ شرکت کرنا انہاں دے کیسانی مذہب ہونے د‏‏ی دلیل نئيں بن سکدا۔برای تفصیل، نک: الکیسانیه فی التریخ و الأدب، ۳۰۹ ۳۱۱

ابو طفیل نے جداں کہ خود معاویہ د‏‏ی محفل وچ کہیا کہ اوہ قتل عثمان دے واقعہ وچ حاضر ضرور سن لیکن اس وچ شرکت نئيں کيت‏‏ی سی۔انساب الاشراف، ج، ص۹۲ البتہ اوہ حضرت علی (ع) تو‏ں اپنی خلل نا پذیر محبت اُتے تاکید کردے نيں۔الاغانی، ج۱۳، ص۱٦

انہاں نے تے انہاں دے بیٹے حجاج دے خلاف ہونے والے عبد الرحمن بن محمد بن اسعث دے قیام وچ شرکت کيتی سی تے اس جنگ وچ جو انہاں دے درمیان سن 82 ق وچ واقع ہوئی اس وچ انہاں دا بیٹا قتل کر دتا گیا تے ابو طفیل نے بیٹے د‏‏ی موت اُتے مرثیہ نظم کيتا۔ الکامل، ج، ص٦ ٦۲، ص٦ ٦۸

 نقل احادیث 

انہاں نے پیغمبر اکرم (ص)الکامل فی ضعفاء الرجل، ج۵، ص۱۱؛ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۲، ص۹۹ تو‏ں بعض احادیث نقل کيتی نيں جدو‏ں کہ حضرت خدیجہ، معاذ بن جبل و عبد اللہ بن مسعودرہتل الرہتل، ج۳، ص۸۲ جداں صحابہ تو‏ں بہت ساریاں روایات نقل کيتی نيں۔ ہور حضرت علی (ع)، امام حسن مجتبی (ع) و امام سجاد (ع) تو‏ں وی احادیث نقل کيتی نيں۔

اسی طرح تو‏ں اس روایت دے مطابق جو الکافی وچ ذکر ہوئی اے انہاں نے امام باقر (ع) تے اس حدیث دے مطابق جو علل الشرائع وچ نقل ہوئی اے انہاں نے امام جعفر صادق (ع) تو‏ں وی روایت نقل کيتی اے جو بپینڈو اے کہ امام صادق (ع) تو‏ں منقول روایت انہاں د‏‏ی امامت تو‏ں پہلے تے امام محمد باقر (ع) دے دور امامت نال تعلق رکھدی ا‏‏ے۔تکملہ الرجال، ج۲، ص

 ادبی شخصیت 

ابو طفیل سخنور تے فصیح انسان سن ۔ انہاں د‏‏ی سخنوری دا اک نمونہ جو انہاں نے معاویہ د‏‏ی بزم وچ پیش کيتا سی،نک‌: المعارف، ص۳۱؛ قاموس الرجال، ج۵، ص۲۰۱ ۲۰۲ کتاباں وچ ذکر ہويا ا‏‏ے۔ انہاں دے اشعار عرب دے عہد جاہلیت دے دور د‏‏ی طرح منسجم و حماسی تے غالبا فخر و مباہات تے رثائی ادب اُتے مشتمل نيں۔ انہاں دے اشعار دے نمونے ادبی کتاباں وچ متفرق و پراکندہ شکل وچ ذکر ہوئے نيں۔اخبار شاعر الشیعہ، ص۲۵ ۲؛ الاغانی، ج۱۳، ص۱٦ ۱٦۹؛ اعیان الشیعہ، ج، ص۰۸

ان دا دیوان جو مختصر اے اسنو‏ں اک جرمن محقق نے طرماح بن حکیم طائی دے دیوان دے نال طبع کيتا اے تے کرنکو نامی شخص نے انہاں دونے دا ترجمہ انگریزی بولی وچ کیہ ا‏‏ے۔الذریعہ، ج۹ (۱)، ص۳؛ بنگرید، زرکلی، الاعلام، ج۵، ص۱

عبد العزیز بن یحیی جلودی (متوفی 302 ق) نے اک کتاب اخبار ابی الطفیل دے ناں تو‏ں انہاں د‏‏ی سر گذشت دے سلسلہ وچ تالیف کيتی ا‏‏ے۔الذریعہ، ج۱، ص۳۱ طیب عشاش تونسی نے اس کتاب تے انہاں دے اشعار نو‏‏ں 37 صفحات وچ حولیات الجامعۃ النونسیۃ دے ناں تو‏ں سن 1973 ع وچ طبع کيتا ا‏‏ے۔زرکلی، اعلام، ج۳، ص۲۵٦

 حوالے 

 مآخذ 

 آقا بزرگ طہرانی، الذریعہ
 ابن اثیر، الکامل.
 ابن تعزی بردی، النجوم
 ابن حبان، محمد، کتاب الثقات، حیدرآباد دکن، ۱۳۹ق/۱۹ ع
 ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، رہتل التهذیب، حیدرآباد دکن، ۱۳۲٦ ق
 ابن عبد البر، یوسف بن عبد الله، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، بہ کوشش علی محمد بجاوی، قاہره، ۱۳۸۰ق/۱۹٦۰ع
 ابن عدی جرجانی، عبد الله، الکامل فی ضعفاء الرجل، بیروت، ۱۰۵ق/۱۹۸۵ع
 ابن قتیبہ، عبد الله بن مسلم، المعارف، بہ کوشش ثروت عکاشه، قاهره، ۱۹٦۰ع
 ابن کثیر، البدایہ
 ابو اسحاق شیرازی، طبقات الفقها، بہ کوشش احسان عباس، بیرون، ۱۰۰ ق/۱۹۹ع
 ابو الفرج اصفهانی، الاغانی، بولاق، ۱۲۸۵ ق
 امین، محسن، اعیان الشیعه، بہ کوشش حسن امین، بیروت، ۱۰۳ق/۱۹۸۳ع
 بخاری، محمد بن اسماعیل، التریخ الکبیر، حیدرآباد دکن، ۱۳۹۰ق/۱۹۰ ع
 بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، بہ کوشش احسان عباس، بیروت، ۱۰۰ ق/۱۹۹ع
 تستری، محمد تقی، قاموس الرجال، تہران، ۱۳۸۲ ق/ ۱۹٦۲ ع
 خطیب بغدادی، احمد بن علی، تریخ بغداد، قاہره، ۱۳۹ ق
 خلیفہ بن خیاط، تریخ، بہ کوشش سہیل زکار، دمشق، ۱۹٦ع
 زرکلی، خیر الدین، الأعلام قاموس تراجم لأشهر الرجال و النساء من العرب و المستعربین و المستشرقین، دارالعلم للملایین، بیروت، ۱۹۸۹ع
 طوسی، محمد بن حسن، اختیار معرفه الرجل، بہ کوشش حسن مصطفوی، مشهد، ۱۳۸ش
 قاضی، وداد، الکیسانیه فی التریخ و الأدب، بیروت، ۱۹ع
 کاظمی، عبد النبی، تکملة الرجال، بہ کوشش محمد صادق بحر العلوم، نجف، مطبعه الآداب
 مرزبانی، محمد بن عمران، اخبار شاعر الشیعه، تلخیص محسن امین، بہ کوشش محمد ہادی امینی، نجف، ۱۳۸۸ق/۱۹٦۸ع
 یعقوبی، احمد بن اسحاق، تریخ، بیروت،‌دار صادر



گٹھ:جنگ نہروان وچ امام علی دے سپاہی
گٹھ:صحابہ
گٹھ:پہلی صدی ہجری دے شیعہ شاعر
گٹھ:پہلی صدی ہجری دے شیعہ راوی
گٹھ:جنگ صفین وچ امام علی دے سپاہی
گٹھ:امام حسن دے راوی
گٹھ:شیعہ
گٹھ:شیعہ شخصیتاں