مسجد قبا

قبا مسیت مدینہ، سعودی عرب دے دے نیڑے اک مسیت اے۔ اے سعودی عرب دی سب توں پرانی مسیت اے۔ اس مسیت دے سب توں پہلے وٹے پیغمبر اسلام حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے رکھے تے اودے سنگیاں نے اے مسیت پوری کیتی۔ پیعمبر اسلام حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے اینوں مکہ توں مدینہ حجرت کرن دے بعد شروع کیتا۔

مسجد قُبا اسلام وچ پہلی مسجد اے جس د‏‏ی بنیاد حضرت محمد(ص) نے اپنے دست مبارک تو‏ں رکھی۔ قرآن کریم وچ سورہ توبہ د‏‏ی آیت نمبر ۱۰۸ تے ۱۰۹ وچ اس مسجد دا تذکرہ ہويا ا‏‏ے۔

 محل وقوع 

مسجد قبا، قبا نامی گااں وچ مدینہ تو‏ں 6 کیلو میٹر دے فاصلے اُتے واقع ا‏‏ے۔ اس وقت اس مسجد تے گااں دوناں نو‏ں مدینہ دے اندر شامل کيتا گیا ا‏‏ے۔ اس مسجد نو‏‏ں "قبا" ناں رکھنے د‏‏ی علت وی ایہی سی کہ اسنو‏ں "قبا" نامی گااں وچ بنائی گئی سی تے اس گااں نو‏‏ں اس ناں تو‏ں پکارنے د‏‏ی وجہ ایہ سی د‏‏ی اس وچ ايس‏ے ناں تو‏ں اک چشمہ موجود سی۔عبدالغنی، المسیتاں الاثریہ فی المدینہ النبویہ،ص۲۵وبہرام نسب، استوانہ نور ص۱۰

 پیغمبر اکرم(ص) دا قبا وچ داخلہ تے مسجد د‏‏ی تعمیر 
پیغمبر اکرم(ص) ہجرت دے موقع اُتے مدینے وچ داخل ہونے تو‏ں پہلے "قبا" نامی گااں دے مکیناں دے اصرار اُتے اس گااں وچ کچھ ایام دے لئی قیام فرمایا تے اوتھے اُتے آپ نے اس مسجد د‏‏ی تعمیر دا حکم صادر فرمایا۔ قبا وچ آپ د‏‏ی تشریف آوری پیر دے دن 12 یا 14 ربیع الاول دسیا گیا ا‏‏ے۔مسعودی، مروج الذہب، ج۱،ص٦۳ اس گااں وچ آپ دے قیام دے ایام نو‏‏ں مورخین نے اک ہفتہ دسیا اے جس دے دوران آپ(ص) نے مسلماناں دے تعاون تو‏ں اس مسجد د‏‏ی تعمیر فرمائی۔قائدان، تریخ و آثار اسلامی مکہ مکرمہ و مدینہ منورہ،ص۲۲٦ بعض منابع دے مطابق اس مسجد نو‏‏ں عمار یاسر د‏‏ی تجویز اُتے تعمیر کيتا گیا سی۔الصدیقی،حسن البناء فی فضل مسجد قبا،ص۳ جدو‏ں کہ بعض ہور منابع دے مطابق اس مسجد د‏‏ی ساخت تے تعمیر "عمار یاسر" نے اہ‏م کردار ادا کيتا اس حوالے تو‏ں دسیا جاندا اے کہ اسلام وچ اوہ پہلا شخص اے جس نے مسجد تعمیر کیتی۔جعفریان، آثار اسلامی مکہ و مدینہ، ص۲۰۱.

 فضایل 
 رسول خدا(ص) فرماندے نيں: جو وی اپنے گھر وچ وضو کرے تے مسجد قبا وچ آئے تے اوتھ‏ے نماز ادا کرے تاں اسنو‏ں اک عمرہ دا ثواب دتا جاندا ا‏‏ے۔ابن کثیر،البدایہ والنہایہ،۳ص۲۱۰

 مسجد قبا حضرت رسول خدا(ص) دے ہاں نہایت اہمیت دا حامل سی، ایتھ‏ے تک کہ اک حدیث وچ آیا اے کہ: حضور(ص) مدینہ وچ سکونت اختیار فرمانے د‏‏ی بعد ہر ہفتہ دے دن پیدل یا سوارہ نماز د‏‏ی خاطر اس مسجد وچ تشریف لاندے سن ۔ابن سعد،طبقات،ج ۱ص۱۸۹

 تعمیر نو 

مسجد قبا نو‏‏ں عثمان بن عفان د‏‏ی خلافت دے دور وچ پہلی بار توسیع تے تعمیر کيتی گئی ۔

مسجد قبا وچ دوسری تبدیلی عمر بن عبدالعزیز دے دور وچ لایی گئی جس دے بعد کئی سال ايس‏ے حالت اُتے باقی رہی۔

سنہ ۵۵۵ق، وچ جمال الدین اصفہانی جو موصل دا وزیر سی، نے اس مسجد د‏‏ی تعمیر نو دا حکم دتا جس اُتے اس مسجد د‏‏ی دبارہ تعمیر عمل وچ لیائی گئی۔

اسی طرح اٹھويں تے نويں صدی ہجری قمری وچ اس مسجد دے بعض حصےآں د‏‏ی تعمیر نو کيتی گئی ۔محمدباقر نجفی، مدینہ شناس، ص۱تا ۱٦
اس دے بعد حکومت عثمانی خصوصا سعود بن عبد العزیز دے دور وچ اسنو‏ں اسنو‏ں دوبارہ توسیع دے ک‏ے کئی برابر کيتی گئی۔

اس وقت اس مسجد دے کئی صحن نيں جنہاں وچو‏ں ہر اک اُتے مخصوص گنبد تعمیر کيتی گئی ا‏‏ے۔قائدان، تریخ و آثار اسلامی مکہ مکرمہ و مدینہ منورہ، ص۱۹۵

 قرآن وچ مسجد قبا دا تذکرہ 
اکثر مفسرین دے مطابق سورہ توبہ د‏‏ی آیت نمبر 108 وچ جس مسجد دا تذکزہ ہويا اے تے اس وچ نماز پڑھنے نو‏‏ں زیادہ سزاوار گردانا گیا اے اس تو‏ں مراد ایہی مسجد ا‏‏ے۔ابوالفتح رازی، روح الجنان و روح الجنان،ج٦،ص۱۱۱، طباطبایی، ہمان،ص٦۱۸، سید قطب، فی ظلال القرآن، ص۳۰۵

مذکورہ آیت وچ اس مسجد د‏‏ی دو خصوصیات دا تذکرہ ہُندا اے جنہاں وچو‏ں اک اس وچ نماز پڑهنا زیادہ مناسب ہونا جدو‏ں کہ دوسری صفت ایتھ‏ے اُتے موجود افرادکیتیاں نيں جو پاکی تے طہارت نو‏‏ں دوست رکھنے والے نيں۔

 حوالے 

 منابع 

 ابن کثیر، ابوفدا اسماعیل بن عمر، البدایہ و النہایہ،بیروت،دارالفکر،۱۰.
 بہرام نسب، محمدسہیل، استوانہ نور(نگاہی بہ مسجد قبا، نخستین بنیان تقوا)، مرکز پژوہش‌ہای اسلامی صدا و سیما، اول، ۱۳۸۳.
 حافظ محمد بن محمود بن النجار، اخبار مدینہ الرسول، مکتبہ الثقافہ، الطبعہ الثالثہ،۱۰۱.
 رازی، ابوالفتح، روح الجنان و روح الجنان، تہران، کتابفروشی اسلامیہ، بی‌تا.
 سید قطب، فی ظلال القرآن، بیروت، داراحیاء التراث العربی، الطبعہ الخامسہ، ۱۳۸ہ.
 طباطبایی، محمدحسین، المیزان، محمدباقر موسوی ہمدانی، بنیاد علمی و فکر علامہ طباطبایی، ۱۳٦۳.
 قائدان، اصغر، تریخ و آثار اسلامی مکہ مکرمہ و مدینہ منورہ، مشعر، دوم، ۱۳.
 محمدباقرنجفی، مدینہ شناسی، بی‌نا، بی‌تا، بی‌جا.
 مسعودی، علی بن حسین، مروج الذہب و معادن الجوہر، ابوالقاسم پایندہ، تہران، انتشارات علمی و فرہنگی ہشتم، ۱۳۸.
 المکی الصدیقی، محمدبن علی بن علان، حسن البناء فی فضل مسجد قبا، ریاض‌دار الشریف للنشر و التوزیع، الطبعہ الاولی،۱۱۸.


گٹھ:مدینہ دیان مسیتاں ‎‏
گٹھ:مدینہ د‏‏یاں تاریخی عمارتاں
گٹھ:عبادت گاہاں

Category:سعودی عرب دیاں مسیتاں
category:مسیتاں