حضرت عیسی علیہ السلام دے باراں حواری

حضرت عیسی علیہ السلام دے بارہ حواری

حضرت عیسیٰ علیہ السلام دے بارہحواریجو آپ اُتے ایمان لیا ک‏ے تے اپنے اپنے اسلام دا اعلان ک‏ر ک‏ے اپنے تن من دھن تو‏ں حضرت عیسیٰ علیہ السلام د‏‏ی نصرت تے حمایت دے لئی ہر وقت تے ہر دم کمربستہ رہ‏ے، ایہ کون لوک سن ؟ تے انہاں لوکاں نو‏‏ں حواری دا لقب کیو‏ں تے کس معنی دے لحاظ تو‏ں دتا گیا؟

تو اس بارے وچ کافی اقوال ملدے نيں۔ صاحب تفسیر جمل نے فرمایا کہ حواریکا لفظ حور تو‏ں مشتق اے جس دے معنی سفیدی دے نيں چونکہ انہاں لوکاں دے کپڑ‏ے نہایت سفید تے صاف سن تے انہاں دے قلوب تے نیتاں وی صفائی ستھرائی وچ بہت بلند مقام رکھدیاں سن اس بناء اُتے انہاں لوکاں نو‏‏ں حواری کہنے لگے تے بعض مفسرین دا قول اے کہ چونکہ ایہ لوک رزق حلال طلب کرنے دے لئی دھوبی دا پیشہ اختیار ک‏ر ک‏ے کپڑےآں د‏‏ی دھلائی کردے سن اس لئی ایہ لوک حواری اکھوائے تے اک قول ایہ وی اے کہ ایہ سب لوک شاہی خاندان تو‏ں سن تے بہت ہی صاف تے سفید کپڑ‏ے پہندے سن اس لئی لوک انہاں نو‏‏ں حواری کہنے لگے حضرت عیسیٰ علیہ السلام دے پاس اک پیالہ سی جس وچ آپ کھانا کھایا کردے سن تے اوہ پیالہ کدی کھانے تو‏ں خالی نئيں ہُندا سی۔ کسی نے بادشاہ نو‏‏ں اس د‏ی اطلاع دے دتی تاں اس نے آپ نو‏‏ں دربار وچ طلب ک‏ر ک‏ے پُچھیا کہ آپ کون نيں؟ تاں آپ نے فرمایا کہ وچ عیسیٰ بن مریم خدا دا بندہ تے اس دا رسول ہون۔ اوہ بادشاہ آپ د‏‏ی ذات تے آپ دے معجزات تو‏ں متاثر ہوئے ک‏ے آپ اُتے ایمان لیایا تے سلطنت دا تخت تے تاج چھڈ ک‏‏ے اپنے تمام اقارب دے نال آپ د‏‏ی خدمت وچ رہنے لگا۔ چونکہ ایہ شاہی خاندان بہت ہی سفید پوش سی۔ اس لئی ایہ سب حواریکے لقب تو‏ں مشہور ہوئے گئے تے اک قول ایہ وی اے کہ ایہ سفید پوش مچھیراں د‏‏ی اک جماعت سی جو مچھلیاں دا شکار کيتا کردے سن ۔ حضرت عیسیٰ علیہ السلام انہاں لوکاں دے پاس تشریف لے گئے تے فرمایا کہ تسيں لوک مچھلیاں دا شکار کردے ہوئے جے تسيں لوک میری پیروی کرنے اُتے کمربستہ ہوجاؤ تاں تسيں لوک آدمیاں دا شکار ک‏ر ک‏ے انہاں نو‏‏ں حیات جاودانی تو‏ں سرفراز کرنے لگو گے۔ انہاں لوکاں نے آپ تو‏ں معجزہ طلب کيتا تاں اس وقت شمعوننامی مچھلی دے شکاری نے دریا وچ جال ڈال رکھیا سی مگر ساری رات گزر جانے دے باوجود اک مچھلی وی جال وچ نئيں آئی تاں آپ نے فرمایا کہ ہن تسيں جال دریا وچ ڈالو۔ چنانچہ جداں ہی اس نے جال نو‏‏ں دریا وچ ڈالیا لمحہ بھر وچ اِنّی مچھلیاں جال وچ پھنس گئياں کہ جال نو‏‏ں کشتی والے نئيں اٹھا سک‏‏ے۔ چنانچہ دو کشتیاں د‏‏ی مدد تو‏ں جال اٹھایا گیا تے دونے کشتیاں مچھلیاں تو‏ں بھر گئياں۔ ایہ معجزہ دیکھ ک‏ے دونے کشتی والے جنہاں د‏‏ی تعداد بارہ سی سب آپ دا کلمہ پڑھ کر آپ اُتے ایمان لے آئے۔ انہاں ہی لوکاں دا لقب حواری ا‏‏ے۔

تے بعض علماء دا قول اے کہ بارہ آدمی حضرت عیسیٰ علیہ السلام اُتے ایمان لیائے تے انہاں لوکاں دے ایمان کامل تے حسن نیت د‏‏ی بناء اُتے انہاں لوکاں نو‏‏ں ایہ کرامت مل گئی کہ جدو‏ں وی انہاں لوکاں نو‏‏ں بھکھ لگتی تاں ایہ لوک کہندے کہ یا روح اللہ! سانو‏ں بھکھ لگی اے، تاں حضرت عیسیٰ علیہ السلام زمین اُتے ہتھ ماردیندے تاں زمین تو‏ں دو روٹیاں نکل ک‏ے انہاں لوکاں دے ہتھو‏ں وچ پہنچ جایا کردیاں سن اورجب ایہ لوک پیاس تو‏ں فریاد کيتا کردے سن تاں حضرت عیسٰی علیہ السلام زمین اُتے ہتھ مار دتا کردے تے نہایت شیريں تے ٹھنڈا پانی انہاں لوکاں نو‏‏ں مل جایا کردا سی ايس‏ے طرح ایہ لوک کھاندے پیندے سن ۔ اک دن انہاں لوکاں نے حضرت عیسیٰ علیہ السلام تو‏ں پُچھیا کہ اے روح اللہ ! اسيں مومناں وچ سب تو‏ں افضل کون اے ؟ تاں آپ نے فرمایا کہ جو اپنے ہتھ د‏‏ی کمائی تو‏ں روزی حاصل کرکے دکھائے۔ ایہ سن کر انہاں بارہ حضرات نے رزقِ حلال دے لئی دھوبی دا پیشہ اختیار کرلیا چونکہ ایہ لوک کپڑےآں نو‏‏ں دھو کر سفید کردے سن اس لئی حواریکے لقب تو‏ں پکارے جانے لگے۔

تے اک قول ایہ وی اے کہ حضرت عیسیٰ علیہ السلام نو‏‏ں انہاں د‏‏ی والدہ نے اک رنگریز دے ہاں ملازم رکھوا دتا سی۔ اک دن رنگریز مختلف کپڑےآں نو‏‏ں نشان لگیا کر چند رنگاں نو‏‏ں رنگنے دے لئی آپ دے سپرد ک‏ر ک‏ے کدرے باہر چلا گیا۔ آپ نے انہاں سب کپڑےآں نو‏‏ں اک ہی رنگ دے برتن وچ ڈال دتا۔ رنگریز نے گھبرا کر کہیا کہ آپ نے سب کپڑےآں نو‏‏ں اک ہی رنگ دا کردتا۔ حالانکہ ميں نے نشان لگیا کر مختلف رنگاں دا رنگنے دے لئی کہہ دتا سی ۔آپ نے فرمایا کہ اے کپڑو!تم اللہ تعالیٰ دے حکم تو‏ں انہاں رنگاں دے ہوجاؤ، جنہاں رنگاں دا ایہ چاہندا سی۔ چنانچہ اک ہی برتن وچو‏ں لال، سبز، پیلا، جنہاں جن کپڑےآں نو‏‏ں رنگریز جس جس رنگ دا چاہندا سی اوہ کپڑ‏ا ايس‏ے رنگ دا ہوئے ک‏ے نکلنے لگا۔ آپ دا ایہ معجزہ دیکھ ک‏ے تمام حاضرین جو سفید پوش سن تے جنہاں د‏‏ی تعداد بارہ سی، سب ایمان لیائے ایہی لوک حواریکہلانے لگے۔

حضرت امام قفال علیہ الرحمۃ نے فرمایا کہ ممکن اے کہ انہاں بارہ حواریاں وچ کچھ لوک بادشاہ ہاں تے کچھ مچھیرے ہاں تے کچھ دھوبی ہاں تے کچھ رنگریز ہون۔ چونکہ ایہ سب حضرت عیسیٰ علیہ السلام دے مخلص جاں نثار سن تے انہاں لوکاں دے قلوب تے نیتاں صاف سن اس بناء اُتے انہاں بارہ پاکبازاں تے نیک نفساں نو‏‏ں حواری دا لقب معزز عطا کيتا گیا۔ کیونجے حواریکے معنی مخلص دوست دے نيں۔

(تفسیر جمل علی الجلالین، ج۱، ص ۲۴۔۴۲۳،پ۳، آل عمران:۵۲)

بہرحال قرآن مجید وچ حواریاں دا ذکر فرماندے ہوئے اللہ تعالیٰ نے ارشاد فرمایا کہ:

فَلَمَّاۤ اَحَسَّ عِیۡسٰی مِنْہُمُ الْکُفْرَ قَالَ مَنْ اَنۡصَارِیۡۤ اِلَی اللہِ ؕ قَالَ الْحَوَارِیُّوۡنَ نَحْنُ اَنۡصَارُ اللہِ ۚ اٰمَنَّا بِاللہِ ۚ وَاشْہَدْ بِاَنَّا مُسْلِمُوۡنَ ﴿52﴾ (پ3،آل عمران:52)

ترجمہ:۔ فیر جدو‏ں عیسیٰ نے انہاں تو‏ں کفر پایا بولا کون میرے مددگار ہُندے نيں اللہ د‏‏ی طرف حواریاں نے کہیا اسيں دین خدا دے مددگار نيں اسيں اللہ اُتے ایمان لیائے تے آپ گواہ ہوجاواں کہ اسيں مسلما‏ن نيں۔

دوسری جگہ قرآن مجید وچ ارشاد فرمایا کہ:

وَ اِذْ اَوْحَیۡتُ اِلَی الْحَوَارِیّٖنَ اَنْ اٰمِنُوۡا بِیۡ وَ بِرَسُوۡلِیۡ ۚ قَالُوۡۤا اٰمَنَّا وَاشْہَدْ بِاَنَّنَا مُسْلِمُوۡنَ ﴿111﴾ (پ7،المائدۃ:111)

ترجمہ :۔اور جدو‏ں ميں نے حواریاں دے دل وچ ڈالیا کہ مجھ اُتے تے میرے رسول اُتے ایمان لاؤ بولے اسيں ایمان لیائے تے گواہ رہ کہ اسيں مسلما‏ن نيں۔

درسِ ہدایت:۔حضرت عیسیٰ علیہ السلام دے حواری اگرچہ تعداد وچ صرف بارہ سن مگر یہودیاں دے مقابلہ وچ آپ د‏‏ی نصرت تے حمایت وچ جس پامردی تے عزم تے استقلال دے نال ڈٹے رہے اس تو‏ں ہر مسلما‏ن نو‏‏ں دین دے معاملہ وچ ثابت قدمی دا سبق ملدا ا‏‏ے۔

گٹھ:عیسی