ضحاک بن قيس الفہری

ضحاک بن قيس الفہری (وفات: اگست 684ء) اک اموی جرنیل، فوج دا سربراہ تے معاویہ  ،  یزید  تے معاویہ بن یزید دے دور وچ دمشق دے گورنر سی ۔ ضحاک بن قيس اگرچہ اموی وفادار سن لیکن معاویہ بن یزید د‏‏ی موت دے بعد، اس نے اموی دعویدار خلافت کے، عبد اللہ ابن زبیر دے نال ہوئے گئے۔

 حالات زندگی 
الضحاک بن قيس الفہری قریش قبیلے د‏‏ی فہر شاخ دے سردار سن ۔Donner 1981, p. 182.Theophilius of Edessa, ed. Hoyland 2011, p. 175, n. 461. انہاں دا تعلق بنو محراب ابن فہر تو‏ں سی۔Ibn Abd Rabbih, ed. Boullata 2011, p. 234. ابن قيس الفہری شام دے مسلم گورنر معاویہ ابن ابی سفیان دے ابتدائی حامی سن، تے ابن قيس الفہری نے معاویہ ابن ابی سفیان دے دور وچ صاحب الشرطہ (سیکیورٹی فوج دا سربراہ) د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتے چکے سن ۔ معاویہ ابن ابی سفیان نے بعد وچ ابن قيس الفہری نو‏‏ں جند دمشق (فوجی ضلع دمشق) دا گورنر مقرر کيتا۔ 656ء وچ ، الضحاک بن قيس الفہری نے خلیفہ علی دے حامی مالک اشتر نو‏‏ں حران تے الرقہ دے وچکار اک میدان وچ شکست دتی، جس تو‏ں مالک اشتر نو‏‏ں موصل تو‏ں پِچھے ہٹنا پيا۔ معاویہ تے علی دے وچکار صفین د‏‏ی لڑائی دے موقع اُتے الضحاک بن قيس الفہری نے سابقہ ​​شامی پیادہ فوج د‏‏ی سربراہی د‏‏ی سی۔ اس دے بعد الفہری نے حجاز وچ علی دے حامیاں دے خلاف روانہ کيتا گیا، لیکن علی دے لیفٹیننٹ حجر بن عدی الکندی نے الضحاک بن قيس الفہری د‏‏ی 3،000 مضبوط فورس نو‏‏ں پسپا کردتا۔Dietrich 1965, p. 89.

معاویہ  نے 673ء-674ء یا 674ء-675ء وچ عراق دے دو اہ‏م شہراں وچو‏ں اک کوفہ دا الضحاک بن قيس الفہری نو‏‏ں گورنر مقرر کيتا، لیکن تن یا چار سال بعد معاویہ ابن ابی سفیان نے الضحاک بن قيس الفہری نو‏‏ں عہدے تو‏ں ہٹا دتا۔ 680ء وچ جدو‏ں معاویہ اپنے موت دے بستر اُتے سن تب انہاں نے الضحاک بن قيس الفہری تے مسلم ابن عقبہ نو‏‏ں اپنا عہد نامہ بنایا تے انہاں نو‏ں اپنے بیٹے  یزید  د‏‏ی جانشینی نو‏‏ں محفوظ رکھنے د‏‏ی ہدایت کيتی۔ الضحاک بن قيس الفہری نے معاویہ دے نماز جنازہ د‏‏ی امامت د‏‏ی تے یزید د‏‏ی شمولیت نو‏‏ں یقینی بنانے وچ مدد کيت‏ی۔ تے بدلے وچ ابن قيس الفہری نو‏‏ں جند دمشق (فوجی ضلع دمشق) دا گورنر مقرر کيتا گیا۔ یزید دا انتقال 683ء وچ ہويا تے انہاں د‏‏ی جگہ انہاں دے بیٹے معاویہ بن یزید نے انہاں د‏‏ی جگہ لے لی، تخت اُتے بیٹھنے دے کئی ہفتےآں بعد شدید بیمار ہويا۔ 

معاویہ بن یزید نے اپنی د‏‏ی وفات تو‏ں پہلے، دمشق وچ مسلماناں د‏‏ی نماز د‏‏ی امامت دے لئی الضحاک بن قيس الفہری اس وقت تک منتخب کيتا جدو‏ں تک کہ اک نواں خلیفہ عمل نہ ہوئے۔Dietrich 1965, p. 89.

 حوالے 

گٹھ:684 دیاں موتاں
گٹھ:اموی جوامع
گٹھ:دمشق دے اموی گورنر
گٹھ:ستويں صدی د‏‏ی عرب شخصیتاں
گٹھ:قریش
گٹھ:کوفہ دے اموی گورنر