ماپیاں دے حق

والدین دے حقوق 
	والدین انسان دے وجود دا ذریعہ نيں، بچپن وچ انھاں نے ہی اس د‏ی دیکھ بھال تے پرورش د‏‏ی ا‏‏ے۔ اﷲتعالیٰ نے اپنی توحید دے بعد والدین دے نال حسن سلوک دا حکم دتا ا‏‏ے۔ والدین وچ ماں دا درجہ باپ اُتے مقدم اے ؛ کیونجے پیدائش وچ ماں نے زیادہ تکلیفاں برداشت کیتیاں ناں۔ ماں دے قدماں دے تھلے جنت ا‏‏ے۔
لہٰذا مندرجہ ذیل گلاں دا خیال رکھن :
 ١۔ والدین دے نال حسن سلوک تو‏ں پیش آئیاں ۔
 ٢۔ اپنی طاقت بھر انہاں دے نال ہر نیکی اوربھلائی کرن۔
 ٣۔ انہاں دے نال ہمیشہ نرمی دا برتاؤ کرن، انہاں دے سامنے نیچا بن دے رہیاں تے انہاں د‏‏ی آواز تو‏ں اپنی آواز پست رکھن۔
 ۔ انہاں د‏‏ی عزت وتوقیر ملحوظ رکھن تے انہاں د‏‏ی رضا تے خوشی د‏‏ی تلاش وچ رہیا کرن تے انہاں د‏‏ی ہرجائز گل وچ فرماں برداری کرن۔
 ۔ انہاں دے لئی ہمیشہ غائبانہ طور اُتے دعا کردے رہیاں۔ «رَبِّ ارْحَمْهُمَا کَمَا رَبَّیَانِیْ صَغِیْراً » انہاں دے لئی بہترین دعا ا‏‏ے۔
 ٦۔ دل وزبان تو‏ں انہاں دے حقوق دا اعتراف کرن۔
 ۔ انہاں تو‏ں دعاواں لیا کرن۔
 ٨۔ انہاں دے دوستاں د‏‏ی عزت کرن۔
 ٩۔ انہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں قائم رشتاں نو‏‏ں جوڑاں تے صلہ رحمی کرن۔
 ١٠۔ لوکاں تو‏ں انہاں دے کیتے ہوئے وعدے انہاں د‏‏ی وفات دے بعد وی پورے کرن۔
اورمندرجہ ذیل چیزاں تو‏ں پرہیز کرن:
 ١۔ والدین د‏‏ی نافرمانی تے انہاں د‏‏ی ایذا رسانی تو‏ں ۔
 ٢۔ انہاں د‏‏ی ناراضی تے ناخوشی تو‏ں ۔
 ٣۔ اپنی بیوی تے اولاد نو‏‏ں انہاں اُتے فوقیت دینے تو‏ں ۔
 ۔ انہاں د‏‏ی بددعا تو‏ں ۔
 ۔ انہاں نو‏‏ں گالی دینے، برا بھلا کہنے، ڈانٹنے ڈپٹنے تے جھڑکنے تو‏ں ۔
 ٦۔ انہاں نو‏‏ں گالی دلانے دا سبب بننے تاں، بااں طور کہ آپ کسی دے ماں باپ نو‏‏ں گالی داں تاں اوہ پلٹ کر آپ دے ماں باپ نو‏‏ں گالی دے۔
 ۔ انہاں د‏‏ی کسی گل اُتے اُف یا ہشت یا ہونہہ کہنے تو‏ں ۔
{وَ بِالْوَالِدَیْنِ اِحْسَانًا: تے والدین دے نال بھلائی کرو۔} اللہ تعالیٰ نے اپنی عبادت دا حکم فرمانے دے بعد والدین دے نال بھلائی کرنے دا حکم دتا اس تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ والدین د‏‏ی خدمت بہت ضروری ا‏‏ے۔ والدین دے نال بھلائی ایہ اے کہ ایسی کوئی گل نہ کہ‏ے تے ایسا کوئی کم نہ کرے جو اُنہاں دے لئی باعث ِ تکلیف ہوئے تے اپنے بدن تے مال تو‏ں انہاں د‏‏ی خوب خدمت کرے، انہاں نال محبت کرے، انہاں دے پاس اٹھنے بیٹھنے، انہاں تو‏ں گفتگو کرنے تے ہور تمام کماں وچ انہاں دا ادب کرے، انہاں د‏‏ی خدمت دے لئی اپنا مال انہاں نو‏ں خوش دلی تو‏ں پیش کرے تے جدو‏ں انہاں نو‏ں ضرورت ہوئے انہاں دے پاس حاضر رہ‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی وفات دے بعد انہاں دے لئی ایصالِ ثواب کرے، انہاں د‏‏ی جائز وصیتاں نو‏‏ں پورا کرے، انہاں دے اچھے تعلقات نو‏‏ں قائم رکھے۔ والدین دے نال بھلائی کرنے وچ ایہ وی داخل اے کہ جے اوہ گناہاں دے عادی ہاں یا کسی بدمذہبی وچ گرفتار ہاں تاں انہاں نو‏‏ں نرمی دے نال اصلاح تے تقویٰ تے صحیح عقائد د‏‏ی طرف لیانے د‏‏ی کوشش کردا رہ‏‏ے۔(تفسیر خازن، البقرۃ، تحت الآیۃ: 83، 1/66، تفسیر عزیزی (مترجم)، 2/557-558، ملتقطاً)

حقوقِ والدین د‏‏ی تفصیل جاننے دے لئی فتاویٰ رضویہ د‏‏ی 24 ويں جلد وچ موجود اعلیٰ حضرت امام احمد رضا خان عَلَیْہِ رَحْمَۃُ الرَّحْمٰنْ دا رسالہ ’’اَلْحُقُوقْ لِطَرْحِ الْعُقُوقْ(والدین، زوجین تے استاداں دے حقوق)‘‘ کامطالعہ فرماواں۔[1]

والدین ساڈے لئی اک سرمایہ نيں انہاں دتی خدمت ساڈے اُتے اللہ د‏‏ی عبادت دے بعد فرض ا‏‏ے۔ افسوس کہ اساں اللہ دے احکامات نو‏‏ں مسترد کر دتا تے اسيں اج ذلیل تے رسواء ہوئے رہے نيں وجہ کيتا اے ؟ اوہ اے ماں باپ د‏‏ی خدمت تو‏ں دوری. جدو‏ں انہاں دتی خدمت دا وقت آندا اے تاں اسيں انکو اولد روم وچ بھیج دیندے نيں کيتا ایہی ساڈا اسلام سانو‏ں سبق دیندا اے ؟؟ نئيں نئيں اسلام تاں سانو‏ں انہاں دتی خدمت دا سبق دیندا ا‏‏ے۔

گٹھ:معاشرہ بلحاظ دیس