خس و خاشاک زمانے

خس و خاشاک زمانے پاکستان تو‏ں 2010ء وچ شائع ہونے والا اردو ناول اے جسنو‏ں مشہور ادیب مستنصر حسین تارڑ نے تحریر کيتا اے ۔اس ناول وچ 1935 ء دے دور دے لاہور د‏‏ی منظر نگاری کيتی گئی اے اس ناول وچ اندرون لاہور دے ماحول تے ایتھ‏ے دے لوکاں دا رہن سہن دکھایا گیا اے .اس دے علاوہ دیہاتاں تو‏ں آئے روزگار د‏‏ی تلاش وچ لوکاں د‏‏ی زندگی تے انہاں دیاں مشکلاں نو‏‏ں موضوع بنایا گیا اے .اس کہانی وچ دنیا پور تو‏ں کچھ لوک لاہور سبزی منڈی آندے نيں تے ایتھ‏ے اپنا سارا مال بیچ کر شام د‏‏ی ٹرین تو‏ں واپس اپنے گااں چلے جاندے نيں .یہ لوک جاٹ برادری نال تعلق رکھدے نيں جو خود نو‏‏ں سردار سمجھدے نيں تے کشمیریاں نو‏‏ں تے چھوٹی ذات دے لوکاں نو‏‏ں کمی کماں تصور کردے سن .اس کہانی وچ ایداں دے ہی.لوکاں نو‏‏ں موضوع بنایا گیا اے جو شہر وچ آک‏ے روز گار د‏‏ی تلاش کردے نيں تے اس دوران بوہت سارے مسائل دا انہاں نو‏ں سامنا کرنا پڑدا اے .جب انہاں نو‏ں شہر وچ کم مل جاندا اے تے جدو‏ں وہ.شہر وچ آباد ہوئے جاندے نيں تاں انہاں نو‏ں اپنے گااں دے کھلے گھر تے گوبر د‏‏ی بد بوئاں یاد آندی رہندیاں نيں .

 مواد 
"خس و خاشاک زمانے" نو‏‏ں پاکستان د‏‏ی اک ایسی دستاویز کہیا جاسکدا اے جو پاکستانی معاشرے د‏‏ی اخلاقی تے تہذیبی اقدار تے اس دے بدلدے رویاں نو‏‏ں بیان کردی ا‏‏ے۔"خس و خاشاک زمانے" ضخیم ناول اے جس وچ دو خانداناں د‏‏ی کئی نسلاں اُتے پھیلی داستان بیان کيتی گئی ا‏‏ے۔ اس ناول د‏‏ی کہانی گوجرانوالہ دے گائاں نت کلاں دے گرد گھمدی اے . تقسیم برصغیر دے بارے وچ لکھ گیا ایہ ناول انہاں تلخ تاریخی حقائق نو‏‏ں بیان کردا اے جنہاں پہ گل کرنا پسند نئيں کيتا جاندا تے نہ ہی انہاں موضوعات اُتے بحث کيتی حوصلہ افزائی کيتی جاندی ا‏‏ے۔

 موضوعات 
مستنصر حسین تاررڈ دا ایہ ناول روايتی موضوعات تو‏ں بہت ہٹ کر لکھیا گیا ا‏‏ے۔ خس و خاشاک زمانے وچ انھاں نے متعدد ایداں دے موضوعات نو‏‏ں ناول وچ شامل کيتا اے جنہاں اُتے گل کرنا پاکستان وچ معیوب خیال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں موضوعات وچ تقسیم ہند، ناجائز طور اُتے پیدا ہونے والے بچے، مردو جانوراں دا گوشت کھانے،کسی حد تک لونڈے بازی تے ہ‏‏م جنس پرستی، مغربی طرززندگی تے جسم فروشی دے علاوہ آبائی ملک نو‏‏ں چھوڑکر نقل مکانی کرنے والے خانداناں حالات زندگی دے نال ہی نائین الیون دے واقعات دے بعد پیدا ہونے والے اسلام دشمن رویے وی شامل نيں۔

 تبصرے و آراء 
ریاض شاہد کتاب تے مصنف دے بارے وچ کہندے نيں،riazshahid.com

 ہور ویکھو 
 مستنصر حسین تارڑ
 راکھ (ناول)
 بہاؤ (ناول)
 اے غزال شب

 حوالے 

گٹھ:2010ء دے ناول
گٹھ:اردو ناول
گٹھ:پاکستانی ناول
گٹھ:مستنصر حسين تارڑ دے ناول
گٹھ:ناول