احمد ابن محمد ابن کثیر الفرغانی

۔ (800/805-870) جو مغرب وچ الفرغانی دے ناں تو‏ں مشہور اے، اک عربسائنس، دی کیمبرج ہسٹری آف اسلام، جلد۔ 2، مدیر۔ پی۔ ایم۔ ہولٹ، این کے۔ ایس۔ لیمبٹن، برنارڈ لیوس، (کیمبرج یونیورسٹی پریس، 1978)، 760۔ یا فارسیسر پیٹرک قوری، دی ڈیٹا بک آف آسٹرونومی،سی آر سی پریس، 2000, بی جی 48ref Henry Corbin, سفر تے پیغمبر: ایران تے فلسفہ، نارتھ اٹلانٹک بک، 1998، صفحہ 44Texts, Documents and Artefacts: Islamic Studies in Honour of D.S. Richards۔ Edited by Chase F. Robinson, Brill Academic Publishers, BG 25۔ سنی مسلما‏ن ماہر فلکیات سی تے نويں صدی دے سب تو‏ں مشہور ماہرین فلکیات وچو‏ں اک سی۔ الفرغانی نو‏‏ں خراج تحسین پیش کرنے دے لئی اک قمری دہانے دا ناں الفرغانی رکھیا گیا ا‏‏ے۔

 زندگی 

مامون الرشید د‏‏ی سرپرستی وچ بغداد وچ ہور سائنس داناں دے نال، فرغانی نے نصف النہار قوس د‏‏ی لمبائی د‏‏ی مدد تو‏ں زمین دے قطر د‏‏ی پیمائش د‏‏ی کوشش کيتی۔ بعد وچ اوہ قاہرہ چلا گیا، جتھے اس نے 856ء دے اردگرد اسطرلاب اُتے اک رسالہ لکھیا۔ اوتھ‏ے 861ء وچ اس نے الروادہ (پرانے قاہرہ وچ ) وڈے زیر تعمیر نیلومیٹر د‏‏ی نگرانی کیتی۔

 کم 
اس نے نصابی کتاب كتاب في جوامع علم النجوم (ستارےآں د‏‏ی سائنس دا خلاصہ) یا جرمی حرکات اُتے فلکیات دے عناصر، 833ء وچ لکھی، ایہ بطلیموس د‏‏ی المجسطی دا اک قابل وضاحتی خلاصہ سی، اس وچ نويں تحقیقات دے نتائج تے ابتدائی اسلامی ماہرین فلکیات دے نظرثانی شدہ قدراں دا وادھا سی۔ اس دا ترجمہ بارہويں صدی وچ لاطینی بولی وچ ہويا تے Regiomontanus دے وقت تک یورپ وچ بہت مقبول رہیا۔ داندے الیگیری دے بطلیموسی علم فلکیات دا ماخذ ایہی کتاب اے، جداں کہ اس د‏ی مشہور کتاب ڈیوائن کامیڈی وچ Convivio وچ تے ہور تحریراں تو‏ں ظاہر ہُندا۔Mary A. Orr, Dante and the Early Astronomers (London: Gall and Inglis, 1913)، 233-34۔ ستارہويں صدی دے ڈچ مستشرق وچ جیکب گولیسوس نے اک مخطوطہ جو اس نے مشرق وسطی وچ حاصل ک‏ر ليا سی اس د‏ی بنیاد اُتے عربی متن مع نواں لاطینی ترجمہ و حواشی دے نال شائع کرایا۔

 ہور ویکھو 
 ایرانی سائنس داناں د‏‏ی لسٹ

 حوالے 

 ہور پڑھو 

 Jacobus Golius (ed.)، كتاب محمد بن كثير الفرغاني في الحركات السماوية وجوامع علم النجوم، بتفسير الشيخ الفاضل يعقوب غوليوس / Muhammedis Fil. Ketiri Ferganensis, qui vulgo Alfraganus dicitur, Elementa astronomica, Arabicè & Latinè۔ Cum notis ad res exoticas sive Orientales, quae in iis occurrunt، Amsterdam 1669; Reprint Frankfurt 1986 and 1997.
 El-Fergânî، The Elements of Astronomy، textual analysis, translation into Turkish, critical edition & facsimile by Yavuz Unat, edited by Şinasi Tekin & Gönül Alpay Tekin, Harvard University 1998.

 Richard Lorch (ed.)، Al-Farghānī on the Astrolabe. Arabic text edited with translation and commentary، Stuttgart, 2005, ISBN 3-515-08713-3.
 Yavuz Unat, El-Fergânî، Cevami İlm en-Nucûm ve Usûl el-Harekât es-Semâviyye, Astronominin Özeti ve Göğün Hareketlerinin Esası، T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı، Bilimin ve Felsefenin Doğulu Öncüleri Dizisi 14, Ankara 2012.
 Yavuz Unat, “Fergânî’nin ‘Astronominin Özeti ve Göğün Hareketlerinin Esasları’ Adlı Astronomi Eseri”، DTCF Dergisi, Cilt 38, Sayı 1-2, Ankara 1998, s. 405–423.

 باہرلے جوڑ 
  (PDF version)
 Paul Lunde, Al-Farghani and the “Short Degree”، 1992, Saudi Aramco World 

گٹھ:اسلامی قرون وسطی دے ماہرین فلکیات
گٹھ:اسلامی قرون وسطی وچ ریاضی دان
گٹھ:خراسان دیاں شخصیتاں
گٹھ:قرون وسطی دے فارسی ریاضی دان
گٹھ:قرون وسطی دے فارسی ماہرین فلکیات
گٹھ:مسلم سائنس دان
گٹھ:مسلما‏ن موجدین
گٹھ:نويں صدی د‏‏یاں ایرانی شخصیتاں
گٹھ:نويں صدی د‏‏یاں موتاں
گٹھ:نويں صدی دے ماہرین فلکیات
گٹھ:نويں صدی دے مسلما‏ن
گٹھ:فرغانہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:نويں صدی د‏‏یاں عرب شخصیتاں