تسبیحات حضرت فاطمہ زہرا

تسبیحات حضرت زہرا سلام اللہ علیہا اک خاص ذکر اے جو 34 مرتبہ اللہ اکبر، 33 مرتبہ الحمد للہ تے 33 مرتبہ سبحان اللہ اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ احادیث دے مطابق ایہ ذکر رسول اللہؐ نے حضرت فاطمہ زہرا نو‏‏ں سکھایا۔ بہت ساری احادیث وچ پنجگانہ نمازاں دے بعد اس ذکر دی اہمیت وچ بیان ہوئیاں نيں۔

 حضرت زہراؑ نو‏‏ں تسبیحات د‏‏ی تعلیم 
شیعہ مآخذ وچ امیرالمؤمنین د‏‏ی زبان مبارک تو‏ں منقولہ اک حدیث دے مطابق، اس ذکر کيتی تعلیم رسول اللہ نے حضرت زہراؑ نو‏ں دتی۔ اس روایت دے مطابق، حضرت فاطمہ زہرا سلام‌ اللہ علیہا نے روزمرہ دے کم کاج تھک جانے د‏‏ی بنا اُتے اپنے والد ماجد تو‏ں گھر دے لئی اک خادم مقرر کرنے د‏‏ی درخواست کرنا چاہدیاں سن، لیکن آپ(ص) نے سیدہؑ د‏‏ی درخواست دے جواب وچ ایہ تسبیح آپؑ نو‏‏ں سکھا دتی تے اسنو‏ں ہر خادم تو‏ں افضل قرار دتا تے سیدہؑ ایہ تسبیح سیکھنے تو‏ں مسرور ہوئیاں۔من لایحضرہ الفقیہ، ج1، ص 320۔

 شرائط و احکا‏م 
تسبیحات حضرت زہراؑ ہر واجب تے مستحب نماز دے بعد، مستحب اے لیکن ایہ نماز صبح دے بعد مستحبّ مؤکّد ا‏‏ے۔اکبری، احکا‏م و نکتہ ہایی دربارہ حضرت زہرا، ص 41۔ جداں کہ شیعہ متون حدیث تو‏ں ظاہر ہُندا اے، حضرت فاطمہ زہراء سلام اللہ علیہا کچھ شرطاں تو‏ں مشروط اے:
 اذکار د‏‏ی ترتیب تے ہر ذکر کيتی تعداد د‏‏ی رعایت کرنا؛ (اول: اللہ اکبر 34 مرتبہ، دوئم: الحمد للہ 33 مرتبہ تے سوئم: سبحان اللہ 33 مرتبہ)؛ ذکر سبحان اللہ نو‏‏ں ذکر الحمد للہ تو‏ں پہلے پڑھنا، جائز اے لیکن بہتر اے کہ الحمد للہ سبحان اللہ اُتے مقدم ہوئے۔
 تسبیح دے وقت حضور قلبی تے معنوی و روحانی توجہ؛
 تسبیح دا آغاز نماز دے [سلام دے] فورا بعد، تے نماز د‏‏ی کیفیت تو‏ں نکلنے تو‏ں پہلے ہی، ہونا چاہیدا؛
 تسبیح دے اجزاء دے درمیان موالات تے تسلسل د‏‏ی رعایت تے اذکار دے درمیان فاصلہ نہ ڈالنا تے کسی تے کم دے لئی اذکار نو‏‏ں منقطع نہ کرنا۔شیوۂ صحیح "تسبیحات حضرت زہراؑ» ؛ اکبری، احکا‏م و نکتہ ہایی دربارہ حضرت زہرا، ص 41۔

 تسبیحات د‏‏ی اہمیت روایات د‏‏ی روشنی وچ  
حدیث دے مآخذ وچ ، تسبیحات حضرت زہراءؑ د‏‏ی اہمیت دے بارے وچ متعدد حدیثاں نقل ہوئیاں نيں:
 ابو ہارون مکفوف کہندے نيں: امام صادقؑ نے میرے تو‏ں خطاب کردے ہوئے فرمایا: "ہم اپنے بچےآں نو‏‏ں ـ جس طرح کہ نماز دا حکم دیندے نيں ـ تسبیحات حضرت زہراؑ دا حکم وی دیندے نيں۔ پس اس ذکر نو‏‏ں پابندی دے نال جاری رکھو، کیونجے جو بندہ اس ذکر اُتے مداومت کريں گا کدی وی بدبخت نہ ہوئے گا"۔شیخ صدوق، ثواب الاعمال وعقاب الاعمال، ص315۔
 امام باقرؑ نے فرمایا:جو وی تسبیح حضرت زہراؑ انجام دے، تے اس دے بعد اللہ تو‏ں مغفرت طلب کرے [اور استغفار کرے]، خدا اسنو‏ں بخش دے گا۔ ایہ تسبیح زبانی طور اُتے اک سو مرتبہ اے لیکن میزان اعمال وچ ، اک ہزار تسبیح، شمار ہُندی اے، ایہ شیطان نو‏‏ں دور کردیندی اے تے خدائے رحمان نو‏‏ں راضی و خوشنود کردی اے "۔شیخ صدوق، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ص 315۔
 امام محمد باقرؑ نے فرمایا: "ذکر و حمد دے لحاظ تو‏ں، خداوند متعال د‏‏ی عبادت، تسبیح حضرت زہراء تو‏ں بہتر، کسی ذکر تو‏ں نئيں ہوئی ا‏‏ے۔ جے اس تو‏ں بہتر کوئی عمل ہُندا، تاں رسول اللہ(ص) سیدہ زہراؑ نو‏‏ں عطا فرماندے"۔حر عاملی، وسائل الشیعہ، ج4، ابواب تعقیب، باب 9، ص1024، ح1۔
 امام صادقؑ نے فرمایا: "جو شخص نماز واجب دے بعد، تسبیح حضرت زہراءؑ دے ذریعے سو مرتبہ اللہ د‏‏ی تسبیح کريں گا تے آخر وچ اک بار "لا الہ الا اللہ" کہ‏ے، اوہ بخشا جائے گا۔"حر عاملی، وسائل الشیعہ، ج4، ابواب تعقیب، باب7، ص1021، ح3۔
 اک دوسری حدیث وچ آپؑ تو‏ں مروی اے: "ہر روز نماز واجب دے بعد، تسبیح فاطمۂ زہراءؑ، ہر روز اک ہزار رکعت نماز تو‏ں، خداوند متعال د‏‏ی بارگاہ وچ زیادہ محبوب تے پسندیدہ اے "۔وسائل الشیعہ، ج4، ابواب تعقیب، باب 9، ص1024، ح2۔
 امام صادقؑ تو‏ں مروی اے: "جو وی نماز واجب دے بعد، سجے پیر نو‏‏ں کھبے پیر تو‏ں اٹھانے (اور حالت نماز تو‏ں خارج ہونے) تو‏ں پہلے)، تسبیح حضرت زہراءؑ نو‏‏ں بجا لائے، خداوند متعال اس د‏ی مغفرت فرمائے گا"۔حر عاملی، وسائل الشیعہ، ج4، ابواب تعقیب، باب 7، ص1022، ح4۔

 حوالے 

 مآخذ 
 اکبری، محمود، احکا‏م و نکتہ ہایی دربارہ حضرت زہرا، مجلہ مبلغان، شمارہ 44
 الحر العاملي، وسائل الشيعۃ، تحقيق وتصحيح وتذييل : الشيخ عبد الرحيم الرباني الشيرازي، بیروت، دار إحياء التراث العربي، الطبعۃ الخامسۃ، 1403 – 1983ع
 شیخ صدوق، ابوجعفر محمد بن علی بن حسین بن موسی بن بابویہ قمی (المعروف بہ شیخ صدوق و اِبنِ بابُوَیْہ)، من لا يحضرہ الفقيہ‏، محقق و مصحح: علی اکبر غفاری، قم، دفتر انتشارات اسلامى وابستہ بہ جامعہ مدرسين حوزہ علميہ قم‏، چاپ دوم، 1413ھ ق‏۔
 شیخ صدوق، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ترجمہ انصارى محلاتى، محمد رضا، نشرنسیم کوثر، قم، چاپ اول، 1382ھ ش۔
 سایت عقیق 



گٹھ:حضرت زہرا
گٹھ:تعقیبات نماز
گٹھ:دینی اذکار
گٹھ:حضرت فاطمہ