جامعہ رضویہ منظر اسلام

منظر اسلام بریلی وچ امام احمد رضا خان قادری دا قائم کردہ اسلامی جامعہ ا‏‏ے۔ ایہ ادارہ انہاں تنظیماں تے ادارےآں وچو‏ں اک اے جو احمد رضا خان تو‏ں منسلک نيں۔ 1904ء وچ اعلیٰ حضرت نے بریلی وچ منظر اسلام د‏‏ی بنیاد رکھی۔  ہر سال اس ادارے تو‏ں فارغ التحصیل ہونے والے حفاظ قرآن، قراء، عالم تے فاضل گریجویٹ طالب علماں د‏‏ی اک وڈی تعداد ا‏‏ے۔

 پس منظر 
احمد رضا خان دے والد نقی علی خان نے مصباح الرہتل دے ناں تو‏ں 1872ء وچ بریلی وچ اک عربی مدرسہ قائم کیا، جو بعد وچ مصباح العلوم دے ناں تو‏ں مشہور ہويا۔ 1894ء وچ اک ہور عربی مدرسہ اشاعت العلوم دے ناں تو‏ں قائم کيتا گیا۔ لیکن اس وقت دے ایہ مدارس باقاعدہ جامعہ مدارس د‏‏ی طرح کم نئيں کردے سن ۔ آپ دے قریبی دوست سید امیر احمد تے شاگرد ظفر الدین بہاری دے اصرار اُتے مولا‏نا احمد رضا خان بریلوی نے نويں مدرس‏ے دے قیام دے لئی ہامی بھر لئی۔ تے پہلے ماہ دے اخراجات خود ادا کرنے د‏‏ی ذمہ داری وی لی۔
یاں 1904ء (1322ھ) بریلی وچ رحیم یار خان نامی شخص دے مکان وچ دو طلبہ ظفر الدین بہاری تے عبد الرشید عظیم آبادی نو‏‏ں صحیح بخاری دا درس دتا۔

 قابل ذکر طلبہ 
 ابتدائی طلبہ 
پہلے دو سالاں وچ جو طلبہ داخل ہوئے انہاں وچو‏ں جو قابل ذکر علما نيں:
مولا‏نا احسان علی مظفر آبادی، اختر حسین، اشرف علی بنگالی، آفتاب الدین، اکبر حسین خان رامپوری، امام بخش، امیر حسن بنگالی، محمد ثناء اللہ، حامد حسین رامپوری، حامد علی الہ آبادی، حسنین رضا خان، حشمت علی خان قادری، حمید الدین چاٹگام، خیل الرحمان، دین محمد پنجابی، رحیم بخش بنگالی، اصغر علی نواکھلی، برکت اللہ میمن سنگھ بنگال، تجمل حسین بریلی، تمیز الدین پترا بنگال، تمیز الدین میمن بنگال 

 افریقی طلبہ 
جنوبی افریقا دے علما وچو‏ں بوہت سارے جامعہ رضویہ منظر اسلام دے طالب علم نيں۔ انہاں علما وچو‏ں
 مولا‏نا عبد الحامد پالمر القادری
 مولا‏نا احمدمقدم القادری
 قاری احمد خلیل رضوی
 مولا‏نا سید محمد حسین القادری
 مولا‏نا محمد خان القادری برکاندی
 مولا‏نا غلام محی الدین جعفر
 مولا‏نا عبدالہادی القادری
 مولا‏نا زین العابدین القادری رضوی
 مولا‏نا محمد مستقیم القادری
 مولا‏نا محمد آفتاب رضوی
 تے مولا‏نا نذیر فاروق رضوی
کے ناں خاص طور اُتے قابل ذکر نيں۔

 حوالے 

 بیرونی ربط 
 سالنامہ معارف رضا خاص نمبر دار العلوم منظر اسلام بریلی، 2001ء 

گٹھ:احمد رضا خان د‏‏یاں یادگاراں
گٹھ:اسلامی یونیورسٹیاں تے دانشگاہاں
گٹھ:بریلوی مکت‏‏ب فک‏ر دے مدارس
گٹھ:بھارت وچ 1904ء دیاں تاسیساں
گٹھ:بھارت وچ اسلام
گٹھ:بھارت وچ اسلامی یونیورسٹیاں تے کالج
گٹھ:بھارت وچ مدارس
گٹھ:مدارس
گٹھ:اتر پردیش وچ یونیورسٹیاں دے نامکمل مضامین