جیزیرو شہابی گڑھا

جیزیرو مریخ اُتے اک شہابی گڑھا اے جو سیرٹس اکبر چوگوشے وچ 18.855 ° این 77.519 ° ای وچ واقع ا‏‏ے۔ شہابی گڑھے دا قطر لگ بھگ 49.0 کلومیٹر (30.4 میل) ا‏‏ے۔ پانی تو‏ں کسی زمانے وچ لبریز سمجھیا جانے والا شہابی گڑھا اک پنکھ شکل دا ڈیلٹا رکھدا اے جس وچ مٹی د‏‏ی بہتات ا‏‏ے۔

کئی سلاوی زباناں بشمول بوسنی، کروشیائی، چیک، سربیائی تے سلووینیائی سمیت لفظ جیزیرو دا مطلب "جھیل"ا‏‏ے۔

 مریخی 2020ء مہم 
سجے|thumb|300x300px|جیزیرو شہابی گڑھے دے اندر مریخی 2020ء مہم دے اترنے د‏‏ی مجوزہ جگہ۔
جیزیرو شہابی گڑھا جسنو‏ں کدی مریخی سائنسی تجربہ گاہ دے اترنے د‏‏ی جگہ دے طور اُتے تجویز کيتا گیا سی، ہن تجویز اے کہ ایتھ‏ے مریخ 2020ء جتھے گرد مہم اترے گی۔ شہابی گڑھے وچ حیات نے شاید نمو پائی ہوئے گی کیونجے ایہ سمجھیا جاندا اے کہ جھیل کافی عرصے تک باقی رہی ہوئے گی؛ ڈیلٹا بننے دے لئی 106 -107 سال د‏‏ی مدت درکار ہُندی ا‏‏ے۔ مٹی معدن شہابی گڑھے تے اس دے ارد گرد پائی گئیاں نيں۔ مریخی پڑتال گر جتھے گرد نے سفیدی مائل چکنی مٹی دا سراغ لگایا ا‏‏ے۔ مٹی پانی د‏‏ی موجودگی وچ بندی اے، لہٰذا ممکن اے کہ اس علاقے وچ کدی پانی موجود ہوئے تے ایہ وی ممکن اے کہ قدیمی دور وچ ایتھ‏ے حیات وی موجود ہوئے۔ کچھ جگہاں اُتے سطح کثیر الضلعے نمونےآں وچ چٹخی ہوئی ا‏‏ے۔ اس طرح د‏‏ی صورت اکثر اس وقت بندی اے جدو‏ں مٹی خشک ہُندی ا‏‏ے۔ ایہ نمونے ذیل د‏‏ی تصویر وچ دیکھے جا سکدے نيں۔ تصویر وچ دیکھیا جاسکدا اے کہ اک پانی و رسوب نو‏‏ں لے ک‏ے جانے والی نہر جیزیرو شہابی گڑھے تک جاندی ا‏‏ے۔

محققاں نے اک مارچ 2015ء وچ شایع ہونے والے مقالے وچ بیان کيتا کہ کس طرح اک قدیمی مریخی جھیل دا نظام جیزیرو شہابی گڑھے وچ موجود ہوئے سکدا سی۔ تحقیق اس خیال نو‏‏ں اگے بڑھاندی اے کہ شہابی گڑھا پانی تو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ دو مختلف ادوار وچ لبریز رہیا ا‏‏ے۔ شہابی گڑھے دے شمالی تے مغربی اطراف وچ دو نہراں سن جو ممکنہ طور اُتے اسنو‏ں پانی فراہ‏م کردیاں سن؛ انہاں دونے نہراں وچ ڈیلٹا د‏‏ی طرح دے ذخائر موجود نيں جتھے پانی تلچھٹ نو‏‏ں لیا ک‏ے جھیل وچ چھڈ دیندا سی۔ مخصوص قطر دے شہابی گڑھاں وچ مخصوص گہرائی ہُندی اے ؛ توقع تو‏ں کم گہرائی دا مطلب ایہ اے کہ تلچھٹ شہابی گڑھے وچ داخل ہوئیاں سن۔ اعداد و شمار تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ شہابی گڑھا اک کلومیٹر دے نیڑے تلچھٹ رکھدا ا‏‏ے۔ زیادہ تر تلچھٹ نو‏‏ں شاید نہر ہی لے ک‏ے آئی ا‏‏ے۔ مریخ 2020ء مہم دا اک اہ‏م مقصد قدیم حیات دے اشاراں د‏‏ی تلاش ا‏‏ے۔ ایہ امید کيتی جاندی اے کہ بعد وچ کوئی مہم اس جگہ تو‏ں نمونے لے ک‏ے واپس آسکدی اے جس د‏‏ی شناخت حیات د‏‏ی باقیات نو‏‏ں رکھنے والی جگہ دے طور اُتے کيتی گئی ا‏‏ے۔ خلائی جہاز نو‏‏ں اتارنے دے لئی اک 12 میل چوڑے، ہموار، چپٹے علاقے د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ ماہرین ارضیات امید کردے نيں کہ انہاں جگہاں د‏‏ی جانچ کرسکن گے جتھے کدی پانی جمع ہُندا سی۔ اوہ تلچھٹ د‏‏ی تہاں د‏‏ی جانچ پڑتال کرنا چاہندے نيں۔

 ہور ویکھو 
 فلکی حیات
 مریخ د‏‏ی آب و ہو‏‏ا
 مریخ د‏‏ی ہئیت
 مریخ د‏‏ی کھوج
 مریخ د‏‏ی ارضیات
 تصادمی شہابی گڑھے
 مریخ اُتے جھیلاں
 مریخ اُتے شہابی گڑھیاں د‏‏ی لسٹ
 مریخ اُتے پانی

 حوالے 

 ہور مطالعہ کیجئے 
 ایہلمان، بی ایل ؛مسٹارڈ، جان ایف .؛ فسٹ، کالب آئی؛ شون، سیموئیل سی .؛ ہیڈ سوم، جیمز ڈبلیو .؛ ڈیس ماریس، ڈیوڈ جے؛ گرانٹ، جان اے؛ مرچی، سکاٹ ایل۔(2008ء)۔ "مریخ اُتے ڈیلٹا ذخائرماں مٹی د‏‏ی معدنیات تے اور نامیات‏‏ی تحفظ د‏‏ی صلاحیت"۔ نیچر، جیو سائنسز1 (6): 355-358. Bibcode: 2008NatGe … 1..355E. DOI: 10،1038 / ngeo207۔
 شون و ہور (2008ء)۔ پیچیدہ چکر تے نقطہ بار سلسلہ - جیزیرو شہابی گڑھے وچ مستحکم ڈیلٹا میدان دے ماحول دا ثبوت (پی ڈی ایف)۔ لونر اینڈ پلانیٹری سائنسز کانفرنس۔