سعید بن عبد اللہ حنفی

سعید یا سعد بن عبداللہ حنفی دا ناں ٦۱ ہجری قمری وچ واقعہ کربلا دے شہیداں وچ ذکر ہُندا ا‏‏ے۔ اوہ کوفہ دے انہاں شہدا وچو‏ں سن کہ جو کوفیاں تے امام حسین دے درمیان ہونے والی خط و کتابت وچ خطوط پہنچانے دا کم کردے سن ۔ ايس‏ے طرح مسلم بن عقیل دا خط امام حسین(ع) نو‏‏ں پہنچانے دے بعد اوہ امام حسین(ع) دے کاروان دے نال ہوئے گئے۔ سعید نے شب عاشورا امام حسین(ع) د‏‏ی حمایت وچ تقریر کردے ہوئے قسم اٹھا ک‏ے کہیا: جے مینو‏ں ستّر مرتبہ ماریا جائے تے زندہ کيتا جائے تاں وچ فیر وی امام حسین(ع) د‏‏ی حمایت تو‏ں دستبردار نئيں ہواں گا۔
 نسب 
سعید قبیلۂ بنی حنیفہ بن لجیم تو‏ں سن جو قبیلۂ عدنان د‏‏ی بنی‌ بکر بن وائل د‏‏ی ذیلی شاخاں وچو‏ں اک سی۔.شمس الدین، انصارالحسین، ص٦.سعید کوفہ دے رہنے والے سن ۔اور شجاعت و عبادت وچ شہرت رکھدے سن ۔ زیارت الشہدا وچ انہاں دا ناں سعد ذکر ہويا ا‏‏ے۔مجلسی، بحارالانوار، ج۵، ص۰.

 واقعہ کربلا 
سعید بن عبداللہ تے ہانی بن ہانی سبیعی کوفیاں د‏‏ی جانب تو‏ں تیسرا خط لے ک‏ے امام حسین دے پاس گئے۔طبری، تریخ طبری، ج، ص۲٦۲؛ ابن شہرآشوب، مناقب، ج، ص۹؛ سماوی، ابصار العین، ص۲۱٦. اس خط دے لکھنے والے شَبَثُ بن رِبعی، حَجّار بن اَبجَر، یزید بن حارث، یزید بن رویم، عزرة بن قیس، عمرو بن حجاج و محمد بن عمیر سن ۔کمره‌ای، عنصر شجاعت، ج۱، صص۱۵۸-۱٦۰. بعض دا خیال اے کہ سعید نو‏‏ں ایہ ذمہ داری سونپنے دا مقصد انہاں دتی شخصیت د‏‏ی وجاہت سی کہ کوفی امیدوار سن کہ انہاں دے ذریعے امام حسین نو‏‏ں کوفے آنے دے لئی قانع کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔کمره‌ای، عنصر شجاعت، ج۱، ص۱۵۸.

امام حسین(ع) نے سعید دے ذریعے اس خط دا جواب ارسال کيتا تے لکھیا:
 ميں نے مسلم بن عقیل نو‏‏ں اپنے سفیر دے عنوان تو‏ں کوفہ روانہ کيتا ا‏‏ے۔ جدو‏ں مسلم کوفہ پہنچے تاں انہاں نے تقریر کیتی۔ عابس بن ابی شبیب شاکری تے حبیب بن مظاہر نے خطبہ پڑھیا۔ انہاں دو دے بعد سعید بن عبداللہ اٹھے تے قسم کھا کر کہنے لگے: اوہ امام حسین د‏‏ی مدد دے لئی قطعی ارادہ رکھدے نيں۔ مسلم نے اس مجمع وچ سعید بن عبداللہ نو‏‏ں ایہ ذمہ داری سونپی کہ اوہ امام نو‏‏ں کوفہ آنے د‏‏ی دعوت دتیاں سعید مکہ واپس آئے تے مسلم بن عقیل دا خط امام نو‏‏ں دتا تے خود امام دے قافلے دے نال ہوئے گئے۔سماوی، ابصار العین، ص۲۱٦.

 کربلا وچ موجودگی 
شب عاشورا امام(ع) نے اپنے اصحاب نو‏‏ں خیام د‏‏ی پشت اُتے جمع کيتا تے اپنی مشہور تقریر وچ کہیا اوہ اک دوسرے دے ہتھ وچ ہتھ دے ک‏‏ے تے اس رات د‏‏ی تاریکی تو‏ں فائدہ اٹھاندے ہوئے ایتھ‏ے تو‏ں چلے جاواں۔ سعید ایہ سن کر اٹھے ہوئے تے کہیا:
یا ابن رسول اللہ(ص)! خدا د‏‏ی قسم! اسيں آپ د‏‏ی نصرت تو‏ں ہتھ نئيں اٹھاواں گے .... بخدا! جے مینو‏ں قتل کيتا جائے فیر زندہ کيتا جائے، مینو‏ں جلایا جائے تے میری خاک ہويا وچ اڑا دتی جائے لیکن وچ فیر وی آپ د‏‏ی حمایت تے نصرت تو‏ں ہتھ نئيں کھینچاں گا۔طبری، تریخ، ج، ص۳۱۸؛ تستری، قاموس الرجال، ج۵، ص۱۰؛ سماوی، ابصار العین، ص۲۱٦؛ مامقانی، تنقیح المقال، ج۲، ص۲۸؛ کمره‌ای، عنصر شجاعت، ج۱، ص۱٦؛ مقرم، مقتل الحسین(ع)، ص۸۹؛ ابی مخنف، وقعۃ الطف، ص۲۲۹؛ ابن شہر آشوب، مناقب، ج، ص۱۰؛ امین، اعیان الشیعہ، ج، ص۲۱.

 شہادت 
کچھ معتقد نيں کہ اوہ روز عاشورا نماز ظہر دے بعد شہید ہوئے۔ کچھ مؤرخین دے نزدیک سعید د‏‏ی شہادت دسويں محرم دے دن زوال آفتاب تے نماز ظہر دے بعد ہوئی۔طبری، تریخ طبری، ج، ص۳۲٦. مندرجہ ذیل رجز انہاں تو‏ں منسوب اے:

عاشورا دے روز جدو‏ں امام حسین(ع) نے نماز خوف ادا کيتی تاں سعید بن عبداللہ امام دے سامنے کھڑے ہوئے گئے۔ سامنے تو‏ں آنے والے تیراں نو‏‏ں اپنے چہرے، سینے، ہتھو‏ں تے پہلو اُتے رکدے رہے تو‏ں کہ تیر مبادا امام حسین نو‏‏ں نہ لگياں۔تستری، قاموس الرجال، ج۵، صص۱۰-۱۰۸؛ سماوی، ابصار العین، ص۲۱؛ ابی‌ مخنف، وقعۃ الطف، ص۲٦٦؛ امین، اعیان الشیعہ، ج، ص۲۱. نقل کردے نيں کہ جدو‏ں زخماں تو‏ں نڈھال ہوئے ک‏ے زمین اُتے گرے تاں ایہ دعا پڑھ رہے سن :
خدایا! جس طرح تاں نے قوم عاد و ثمود اُتے لعنتکيتی سی ايس‏ے طرح کوفہ د‏‏ی سپاہ نو‏‏ں وی مورد لعن قرار دے۔ خدایا! میرا سلام و درود اپنے پیغمبر نو‏‏ں پہنچیا تے جو ميں نے اپنے جسم اُتے زخماں دے بدلے وچ درد و رنج جھیلے نيں انہاں نو‏ں انہاں تک پہنچیا؛ کیونجے وچ پیغمبر د‏‏ی حمایت و نصرت د‏‏ی پاداش و اجر دا طلبگار ہون۔تستری، قاموس الرجال، ج۵، صص۱۰-۱۰۸؛ سماوی، ابصار العین، صص۲۱-۲۱۸؛ مامقانی، تنقیح المقال، ج۲، ص۲۸.

فیر اپنا رخ امام حسین د‏‏ی جانب کيتا تے کہیا: اے فرزند رسول! کیہ ميں نے اپنے عہد نو‏‏ں نبھایا؟ امام نے جواب وچ ارشاد فرمایا: ہاں کیو‏ں نئيں، تسيں بہشت وچ میرے تو‏ں پہلے موجود ہوئے گے۔تستری، قاموس الرجال، ج۵، ص۱۰۸؛ سماوی، ابصار العین، ص۲۱۸؛ مامقانی، تنقیح المقال، ج۲، ص۲۸. منقول اے کہ شہادت دے وقت تلوار و نیزےآں دے زخماں دے علاوہ ۱۳ تیر انہاں دے جسم وچ پیوست سن ۔امین، اعیان الشیعہ، ج، ص۲۱.

 حوالے 

 منابع 

 ابن شہر آشوب، مناقب آل ابی طالب، تحقیق و فهرست یوسف البقاعی، دارالاضواء، ۱۲۱ق.
 ابن طاووس، ساحل خونین: ترجمہ لہوف سید بن طاووس، مترجم محمدجواد مولوی نیا، سرور، قم، ۱۳ش.
 ابی‌ مخنف، وقعۃ الطف، تحقیق محمد ہادی یوسفی سماوی، المجمع العالمی لاہل بیت (علیہم السلام)، قم، ۱۲ق.
 امین عاملی، سید محسن، اعیان الشیعہ، بیروت، دارالتعارف، ۱۲۱ ق.
 تستری، محمدتقی، قاموس الرجال، موسسہ نشر الاسلامی، قم، ۱۱ق.
 سماوی، محمد بن طاہر، ابصار العین فی انصار الحسین علیہ السلام، تحقیق محمد جعفر طبسی، مرکز الدراست الاسلامیہ لحرس الثورة، ۱۳ش/۱۱۹ق.
 شمس الدین، محمد مہدی، انصارالحسین، مؤسسہ البعثہ، تہران، ۱۰ق.
 طبری، محمد بن جریر، تریخ الطبری، معروف بتریخ الامم و الملوک، مؤسسہ الاعلمی للمطبوعات، بیروت، ۱۸۹م.
 کمره‌ای، خلیل، عنصر شجاعت یا ہفتاد دو تن و یک تن، اصحاب سید الشہداء، دارالعرفان، قم، ۱۳۸۹ش.
 مامقانی، عبد اللہ، تنقیح المقال فی علم الرجال، مطبعہ المرتضویہ، نجف اشرف.
 موسوی مقرم، سید عبدالرزاق، مقتل الحسین(ع) و حدیث کربلاء، منشورات الشریف الرضی.

گٹھ:شہدائے واقعہ کربلا
گٹھ:اصحاب امام حسین
گٹھ:حرم امام حسین وچ مدفون افراد
گٹھ:واقعہ کربلا وچ خط رساں افراد
گٹھ:غیر حائز اہمیت مقالات