ابو الوفا افغانی

شیخ ابوالوفا افغانی جامعہ نظامیہ حیدرآباد دے سابق شیخ فقہ سن ۔ آپ اسلامی علوم خصوصاً فقہ حنفی اُتے گہری دسترس دے باعث جانے جاندے سن ۔

 پیدائش تے تعلیم 
آپ 10 ذی الحجہ 1310 ہجری نو‏‏ں قندھار وچ افغانستان (اس وجہ تو‏ں امام افغانی تو‏ں ملقب ہوئے) پیدا ہوئے . آپ دا پورا ناں سید محمود شاہ قادری حنفی ا‏‏ے۔ انہاں دے والد دا ناں سید مبارک شاہ قادری حنفی ا‏‏ے۔ آپ نے اپنی ابتدائی تعلیم اپنے والد دے زیر سایہ ہی حاصل کيتی۔ نوجوانی وچ آپ بھارت آ گئے۔ آپ نے رام پور وچ تعلیم حاصل کيتی، فیر گجرات وچ تے بعد وچ حیدرآباد پہنچے تے جامعہ نظامیہ مین داخلہ لیا۔ آپ نے 1330 ہجری وچ ایتھ‏ے سند حاصل کيتی۔

جامعہ نظامیہ وچ حضرت ابو الوفا نے وقت دے عظیم علما جداں کہ بانی جامعہ نظامیہ و انسائیکلوپیڈیا العثمانیہ شیخ الاسلام امام محمد انواراللہ فاروقی، شیخ عبد الصمد، شیخ عبد الکریم، شیخ محمد یعقوب، شیخ مرقی محمد ایوب، شیخ رکن الدین تے دوسرے علما تو‏ں تعلیم حاصل کيتی۔

 تدریسی دور 
جامعہ نظامیہ تو‏ں سند تکمیل دے حصول دے بعد ابو الوفا د‏‏ی اوتھ‏ے بطور مدرس تقرری ہوئے گئی۔ اوتھ‏ے آپ نے کافی لمبے عرصہ تک تدریس فرمائی تے بوہت سارے طلبہ نے آپ تو‏ں فیض حاصل کيتا۔ 

 احیاء المعارف النعمانیہ دا قیام 
حضرت ابو الوفا علم اسلامی خصوصاً فقہ حنفی د‏‏ی ترویج و اشاعت د‏‏ی بہت لگن رکھدے سن ۔ انہاں نے احیاء المعارف النعمانیہ قائم کيتا تاکہ علوم اسلامیہ تے خصوصاً فقہ حنفی د‏‏ی نایاب کتاباں د‏‏ی اشاعت د‏‏ی جا سک‏‏ے۔

جب انہاں نو‏ں کسی مسودہ تے نایاب کتاب د‏‏ی ضرورت ہُندی، اوہ اپنے جاننے والے عالم نو‏‏ں خط لکھ ک‏ے انہاں تو‏ں تعاون د‏‏ی درخواست کردے۔ اس طرح حضرت ابو الوفا نے فقہ حنفی، حدیث تے اس دے راویاں، تریخ تے دوسرے علوم اسلامیہ د‏‏ی کتاباں دا اک وڈا ذخیرہ جمع ک‏ر ليا۔

 احیاء المعارف النعمانیہ د‏‏ی جانب تو‏ں شائع کردہ کتاباں 
اس ادارے د‏‏ی جانب تو‏ں بہت ساریاں کتاباں د‏‏ی اشاعت کيتی گئی اے جنہاں وچ شامل چند کتاباں ایہ نيں :
 کتاب الآثار ابوحنیفہ ، بروایت امام ابو یوسفؒ
 الرد الاسير الأوزاعی ، امام ابو یوسفؒ
 اختلاف ابی حنیفہ و ابن ابی لیلی ، امام ابو یوسفؒ
 کتاب الاصل (المبسوط) ، امام محمد بن حسن شیبانی ؒ
 الجامع الکبیر ، امام محمد بن حسن شیبانی ؒ
 کتاب الآثار ابوحنیفہ ، بروایت امام محمد بن حسن شیبانی ؒ - تحقیق تصحیح تخریج تعلیق و شرح ، مولا‏نا ابوالوفاء افغانی ؒ
مولا‏نا ابوالوفاءؒ نہایت عمدہ تحقیق و شرح لکھ رہے سن جو ((باب زیارۃ القبور - حدیث 268 )) تک ہی پہنچ سکی تے مولا‏نا افغانی ؒ دا انتقال ہوئے گیا۔
 اس دے علاوہ ہور

 جنہاں کتاباں اُتے کم کيتا 
درج بالا کم دے علاوہ شیخ نے درج ذیل کتاباں اُتے تفسیری و تحقیقی کم کیا
 مختصر الطحاوی۔ اک ضخیم جلد وچ ۔
 تریخ الکبیر ، امام بخاری د‏‏ی تیسری جلد اُتے تحقیق
 النفقات ، امام خصاف ؒ
 اصول الفقہ ، امام سرخسی ؒ
 شرح الزیادات - دو جلدتیاں
 مناقب ابی حنیفہ و اصحابہ یوسف و محمد - امام ذہبیؒ
 الحجہ علی اہل المدینہ - امام محمد بن حسن الشیبانی - اس کتاب اُتے مفتی مہدی حسن نے تحقیق د‏‏ی سی۔ ایہ کتاب حضرت ابو الوفا دے زیر نگرانی 4 جلداں وچ شائع ہوئی سی۔
 اخبار ابی حنیفہ و اصحابہ - امام محدث صیمری ابی عبد اللہ (وفات: 436ھ)
 عقود الجمان فی مناقب ابی حنیفہ النعمان - حافظ محدث محمد بن یوسف صالحي شافعی دمشقی

 امام افغانی دا حج 
حضرت ابو الوفا نے حج کيتا تے سرزمین پاک وچ کچھ عرصہ قیام فرمایا۔ وقت دے بوہت سارے علما نے انہاں تو‏ں سند اجازت حاصل کيتی۔ اس تو‏ں حضرت ابو الوفا د‏‏ی شہرت دور دور تک پھیل گئی۔

 نجی زندگی 
حضرت ابو الوفا افغانی نے شادی نئيں کيت‏‏ی۔ شیخ عبد الفتاح ابوغدۃ ؒ نے انہاں نال ملاقات کيت‏ی، لکھدے نيں : انہاں دے گھر وچ کتاباں، مسودات تے تحریراں دے سوا کچھ نئيں سی۔ ایہ کتاباں انہاں دے ارد گرد بکھری پئی سن۔

حضرت ابو الوفا رات نو‏‏ں بوہت گھٹ خوراک لیا کردے تے اپنی راتاں اللہ تعالٰی تو‏ں دعاواں وچ گزاردے سن ۔

 محدث دکن تو‏ں نسبت 
حضرت ابو الوفا محدث دکن، مصنف زجاجۃ المصابیح حضرت ابو الحسنات سید عبد اللہ شاہ نقشبندی مجددی قادری دے بہت نیڑے سن ۔ محدث دکن دے خلیفہ تے تذکرہ محدث دکن دے مصنف حصرت ابو الفدا عبد الستار خان نقشبندی مجددی قادری لکھدے نيں : حضرت ابو الوفا نے مینو‏ں دسیا کہ وچ بلا شبہ ایہ میری خوش قسمتی اے کہ مینو‏ں حضرت ابو الحسنات د‏‏ی صورت وچ مرشد کامل میسر ا‏‏ے۔ بصورت ہور مینو‏ں شیخ کامل د‏‏ی تلاش وچ سفر کرنا پڑ سکدا سی۔

 حضرت ابوالوفا دا انتقال 
حضرت ابو الوفا افغانی نے اپنی ساری زندگی ترویج علوم اسلامی د‏‏ی کوششاں وچ صرف کیتی۔ آپ 13 رجب 1395ھ د‏‏ی صبح وفات پا گئے۔

 ہور ویکھو 
 شیخ الاسلام امام محمد انوار اللہ فاروقی
 جامعہ نظامیہ
 سید شاہ طاہر رضوی
 محمد حمیداللہ
 علماء

گٹھ:افغان علماء مذہب
گٹھ:بھارت دے سنی علما
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:چودھویں صدی دے اسلامی مسلم علما
گٹھ:علمائے اہلسنت
گٹھ:افغان شخصیتاں