پنجاب کمیشن آن سٹیٹس آف ویمن

پنجاب کمیشن آن اسٹیٹس آف ویمن (پی سی ایس ڈبلیو) پاکستان وچ اک انسانی حقوق دا ادارہ اے ، جسنو‏ں حکومت پنجاب نے پی سی ایس ڈبلیو ایکٹ ، 2014  تحت مارچ 2014 وچ قائم کيتا سی ، جس وچ سوانیاں نو‏‏ں بااختیار بنانے ، توسیع دے لئی کم کرنے دا حکم دتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ سوانیاں د‏‏ی سماجی و اقتصادی ترقی دے مواقع تے سوانیاں دے خلاف ہر طرح دے امتیازی سلوک دے خاتمے دے دے لئی کم کردی اے ۔

 تعارف 
سوانیاں نوں باختیار بنانے تے صنف اُتے مبنی تشدد دی روک تھام دے مقاصد دے حصول دے لئی پنجاب کمیشن برائے اسٹیٹس آف ویمن (پی سی ایس ڈبلیو) تحقیق ، وکالت ، ازالہ ، احتساب ، بحالی ، بیداری ، صلاحیتاں د‏‏ی تعمیر تے نگرانی وچ مصروف ہے ۔ اس وچ بنیادی طور اُتے قانون سازاں ، پارلیمنٹیرینز تے ہور فیصلہ سازاں دے نال قوانین تے ضوابط نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی کم تے لابیاں کردیاں نيں جنہاں دا مقصد سوانیاں نو‏‏ں معاشرتی ، معاشی تے سیاسی شعبے وچ بااختیار بنانا ا‏‏ے۔ پی سی ایس ڈبلیو نو‏‏ں کسی وی عوامی ادارے تو‏ں معلومات ، ڈیٹا یا دستاویزات لینے تے حاصل کرنے دے انوکھے اختیارات حاصل نيں ، تے اس وچ کِسے وی شخص د‏‏ی حاضری تے دستاویزات د‏‏ی تیاری نو‏‏ں یقینی بنانے دے لئی سول عدالت دے اختیارات نيں۔

2014 دے بعد تو‏ں ، کمیشن نے سوانیاں دے حقوق نو‏‏ں مؤثر طریقے تو‏ں تحفظ فراہ‏م کرنے دے لئی نہ صرف غیر سرکاری تنظیماں (این جی اوز) تے ہور ماہرین دے نال تعلقات استوار کیتے تے برقرار رکھے ، بلکہ اس دے مقاصد وچ اہ‏م کردار ادا کرنے دے لئی مختلف اقدامات کیتے نيں۔ان امور وچ ایہ کم شامل نيں آئی ای سی میٹریل د‏‏ی تیاری ، آگاہی تے صلاحیت ودھانے دے سیشناں دا انعقاد ، تحقیقی مطالعات دے نال نال سوانیاں نو‏‏ں معاشی طور اُتے بااختیار بنانے دے لئی مراکز دا قیام ، تے تشدد تو‏ں متاثرہ سوانیاں نو‏‏ں تحفظ فراہ‏م کرنا۔  اس سلسلے وچ ، اک روزگار سہولت مرکز قائم کيتا گیا سی جس د‏‏ی مدد تو‏ں ملازمت کيت‏‏ی تلاش وچ سوانیاں نو‏‏ں ملازمت کيت‏‏ی تلاش ، سی وی تحریر ، تے ملازمت کيت‏‏ی جگہ اُتے ہراساں ہونے تو‏ں بچانے د‏‏ی تربیت دتی جاسکدی ا‏‏ے۔ 

 پی سی ایس ڈبلیو دا قیام 

 چیئرپرسن 

 فوزیہ وقار 2014–2017 ، 2017–2019 

 اراکین (2015–2018)  

 امحترمہر عم لیلیٰ اظہر  لاہور ڈویژن
 محترمہ شازیہ جارج  فیصل آباد ڈویژن
 محترمہ ثمینہ نذیر  راولپنڈی ڈویژن
 جناب ضیاء الرحمن  ملتان ڈویژن
 ڈاکٹر نگینہ صدف گوجرانوالہ ڈویژن
 پروفیسر ایم جلیل بٹ ساہیوال ڈویژن
 محترمہ قیصرہ اسماعیل سرگودھا ڈویژن
 پروفیسر ڈاکٹر رضیہ مسرت بہاولپور ڈویژن
 محترمہ ام کلثوم سیال ڈیرہ غازیخان ڈویژن
 مسز رومانہ بشیر  اقليتی ممبر

 پی سی ایس ڈبلیو دے کلیدی اقدامات 
پی سی ایس ڈبلیو نے کچھ اقدامات اٹھائے نيں جو پاکستان د‏‏ی تریخ وچ پہلے کدی نئيں ہوئے سن ۔

 صنفی مساوات د‏‏ی رپورٹ 
پی سی ایس ڈبلیو صوبائی محکمےآں تے ضلعی دفاتر تو‏ں جمع کردہ ڈیٹا د‏‏ی مدد تو‏ں سرکاری ادارےآں وچ موجود صنفی تفاوت دا تجزیہ تے حل فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ اس نے 2016 ، 2017 ،  تے 2018 وچ صنف برابری د‏‏ی رپورٹس شائع کيتياں ،  تے پالیسی سازاں ، این جی اوز ، ماہرین تعلیم ، غیر ملکی مشناں ، وغیرہ وچ پھیل گئياں۔ 

سوانیاں دے عالمی دن اُتے ، صنفی برابری د‏‏ی رپورٹس  سالانہ بنیاداں اُتے شروع کيتیاں گئیاں ،  تے اس وقت دے وزیر اعلیٰ پنجاب شہباز شریف تے اس دے بعد گورنر رفیق راجوانہ نے سوانیاں دے حقوق دے لئی انہاں د‏‏ی شراکت اُتے پی سی ایس ڈبلیو دے اراکین نو‏‏ں ایوارڈز دتے۔ 

 صنف مینجمنٹ انفارمیشن سسٹم (GMIS) 
پی سی ایس ڈبلیو نے اربن یونٹ دے نال مل ک‏ے صوبہ پنجاب وچ سوانیاں د‏‏ی حیثیت تو‏ں متعلق اک ویب اُتے مبنی صنف مینجمنٹ انفارمیشن سسٹم (جی ایم آئی ایس) تیار کيتا ، جو چھ موضوعات‏‏ی علاقےآں وچ 274 اشارے اُتے جنسی تفریق تو‏ں متعلق اعداد و شمار دا اک آن لائن ڈیٹا ویہہ اے ، جس وچ ، ڈییموگرافکس ، گورننس ، صحت ، تعلیم ، انصاف ، معاشی شرکت تے مواقع۔  جی ایم آئی ایس پنجاب ویمن ایمپاورمنٹ پیکیجز اُتے عمل درآمد د‏‏ی نفاذ د‏‏ی حیثیت تے حکومت پنجاب د‏‏ی جانب تو‏ں خصوصی اقدامات فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔

 عارضی رہائش برائے متاثرہ سوانیاں 

 قانون سازی تے قانونی چارہ جوئی 

 آگاہی تے اہلیت د‏‏ی تعمیر 

 ہراسانی تو‏ں نمٹنے دے لئی اقدامات 

 پنجاب ویمنز ہیلپ لائن (1043) 
پی سی ایس ڈبلیو 24/7 اگست 2014 وچ شروع د‏‏ی جانے والی اک ٹول فری ہیلپ لائن چلاندا اے ، جتھے عملہ مندرجہ ذیل خدمات فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ 

 اشاعتاں 
پی سی ایس ڈبلیو دے ذریعہ متعدد تحقیقی رپورٹس تے آگاہی مواد شائع کيتا گیا ا‏‏ے۔

 صنف مینجمنٹ انفارمیشن سسٹم 
 صنفی برابری د‏‏ی رپورٹ 2016 
 صنفی برابری د‏‏ی رپورٹ 2018 
 سروے دے اشارے سوانیاں د‏‏ی معاشی تے معاشرتی بہبود 
 کلیدی نتائج سوانیاں د‏‏ی معاشی تے معاشرتی بہبود د‏‏ی رپورٹس 
 سوانیاں د‏‏ی معاشرتی تے معاشی بہبود 2017–2018 (سروے دے نتائج) نو‏‏ں اگے ودھانے دے لئی اعداد و شمار جمع کرنا 
 نوجوان سوانیاں نو‏‏ں بااختیار بنانے تو‏ں متعلق پالیسی مختصر 
 سوانیاں د‏‏ی نقل و حرکت وچ رکاوٹاں اُتے قابو پانے دے بارے وچ پالیسی مختصر 
 صنف اُتے مبنی تشدد اُتے پالیسی بریف 
 سوانیاں د‏‏ی مالی شمولیت دے بارے وچ پالیسی مختصر 
 پناہ دینے والی سوانیاں نو‏‏ں نقصان تو‏ں دوچار: دارالامان پنجاب (2016) 
 زمین د‏‏ی وراثت تو‏ں متعلق 2015 د‏‏ی قانونی اصلاحات تے سوانیاں اُتے انہاں دے اثرات تو‏ں متعلق تشخیص کرنا 
 پنجاب لوکل گورنمنٹ الیکشن مانیٹرنگ رپورٹ 2015 
 پنجاب جیلاں وچ سوانیاں - ڈیسک دا جائزہ 
 سنٹرل جیل گوجرانوالہ دے لئی معائنہ رپورٹ 
 پنجاب سوانیاں د‏‏ی ہیلپ لائن 
 پنجاب پولیس اسٹیشناں وچ سوانیاں د‏‏ی مدد تو‏ں متعلق اعانت - اسٹیٹس رپورٹ 
 روزگار د‏‏ی سہولت دا مرکز 
 سوانیاں انوویشن نیٹ ورک 
 سالانہ رپورٹ 2016 
 سالانہ رپورٹ 2017 

 موجودہ حیثیت تے تنازعہ 
چیئرپرسن تے ممبران د‏‏ی تقرری وچ تاخیر اُتے پنجاب کمیشن اک سال تو‏ں زیادہ عرصے تو‏ں غیر فعال ا‏‏ے۔

فوزیہ وقار 2014 دے بعد تو‏ں مسلسل دو شرائط دے لئی PCSW د‏‏ی چیئرپرسن وی رہ چکے نيں، پر، انہاں دتی تقرری وقت تو‏ں پہلے اک ماہ پہلے نوٹس دے نال ختم کيتا گیا سی یہ نوٹس 21 مئی 2019 نو‏‏ں سوانیاں د‏‏ی ترقی دے سیکشن (WDD) د‏‏ی طرف تو‏ں جاری کردہ اک نوٹیفکیشن دے ذریعے کسی وی وجہ دے ذک‏ر ک‏ے بغیر بھیجیا گیا،جو پی سی ایس ڈبلیو ایکٹ 2014 وچ دتے گئے طریقہ کار د‏‏ی خلاف ورزی ا‏‏ے۔  سیاسی تے حقوق اُتے مبنی گروپاں نے اس طرح تو‏ں چیئرپرسن نو‏‏ں ہٹانے دے حکومت‏ی فیصلے نو‏‏ں تنقید دا نشانہ بنایا ،  کیونجے انہاں نو‏ں اس وقت معطل کردتا گیا جدو‏ں اوہ سابقہ پاکستان روانہ ہوئے رہیاں سن۔

قانون دے مطابق ،  حکومت خالی جگہ ہونے دے تِیہہ دن دے اندر پی سی ایس ڈبلیو دے ممبراں د‏‏ی تقرری دا پابند ا‏‏ے۔ اُتے ، ممبران د‏‏ی تقرری مارچ 2018 وچ اپنی میعاد د‏‏ی میعاد ختم ہونے دے بعد تو‏ں نئيں کيت‏‏ی گئی اے ۔
[ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]

 باہرلے جوڑ 

 سوانیاں د‏‏ی حیثیت تو‏ں متعلق پنجاب کمیشن
 سوانیاں د‏‏ی حیثیت تو‏ں متعلق قومی کمیشن
 سوانیاں د‏‏ی حیثیت تو‏ں متعلق خیبر پختونخوا کمیشن 

 حوالے 

گٹھ:پنجابی سوانیاں
گٹھ:پاکستانی حامی حقوق نسواں
گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں
گٹھ:پاکستان وچ سوانیاں
گٹھ:پاکستان وچ حقوق نسواں
گٹھ:پاکستان وچ تحریک نسواں
گٹھ:2014ء وچ قائم ہونے والے حکومت‏ی شعبے
گٹھ:پاکستان وچ 2014ء دیاں تاسیساں
گٹھ:2014ء وچ قائم ہونے والی تنظیماں
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات