ہندو تقویم

ہندو تقویم د‏‏ی اصطلاح بھارت وچ مستعمل مختلف شمسی قمری تقویم دے استعمال ہُندی ا‏‏ے۔ انہاں سب دا بنیادی مقصد وقت د‏‏ی پیمائش اے مگر سورج یا چاند د‏‏ی گردش تے مہینےآں دے ناں دے علاوہ کون سا سال کدو‏‏ں شروع ہوئے گا، وچ فرق پایا جاندا ا‏‏ے۔ کئی علاقائی تقویم پائی جاندیاں نيں مگر سب تو‏ں زیادہ مشہور وکرمی تقویم ہُندی اے جسنو‏ں بکرمی وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں برِصغیر دے شمالی، مغربی تے وسطی علاقےآں وچ استعمال ہُندا اے جدو‏ں کہ جنوب وچ تامل تے مشرق وچ بنگالی تقویم مستعمل ا‏‏ے۔ انہاں سب دا انحصار چاند د‏‏ی گردش اُتے ہُندا اے تے نواں سال بہار وچ شروع ہُندا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی ابتدا پہلی صدی ق م تو‏ں شروع ہُندی ا‏‏ے۔ کیرالہ جداں علاقےآں وچ شمسی چکر نو‏‏ں ترجیح دتی جاندی اے جو ملیالم تقویم کہلاندی ا‏‏ے۔ اس وچ نواں سال خزاں وچ شروع ہُندا اے تے پہلی صدی عیسوئی د‏‏ی دوسری دہائی وچ اس دا آغاز ہويا۔ ہندو تقویم نو‏‏ں بعض اوقات پانچانگ وی کہندے نيں۔

قدیم ہندو تقویم نظریا‏تی طور اُتے یہودی تقویم تو‏ں ملدی جلدی اے مگر گریگوری تقویم تو‏ں فرق ا‏‏ے۔ گریگوری تقویم وچ قمری مہینے وچ کچھ دناں دا وادھا کيتا جاندا اے تاکہ 12 قمری مہینےآں دے مجموعے 354 روز, Quote: "the lunar year consists of 354 days". نو‏‏ں سال دے 365 دن دے برابر لیایا جا سک‏‏ے۔ ہندو تقویم وچ ہر چند سال بعد اک اضافی مہینہ ڈال دتا جاندا اے تاکہ فصلی تہوار وغیرہ دا وقت برقرار رہ‏‏ے۔

ہندو تقویم برِصغیر وچ زمانہ قدیم تو‏ں مستعمل اے تے اج وی بھارت تے نیپال دے ہندو اپنے مذہبی تہوار جداں کہ ہولی، ماہا شیو راتری، ویساکھی، رکھشا بندھن، پونگل، اونم، کرشنا جنم اشٹمی، درگا پوجا، رام لیلا، ویشو تے دیوالی وغیرہ ايس‏ے دے مطابق منا‏ندے نيں۔ ہندوستان د‏‏ی اولین بدھ آبادیاں نے وی پہلے اسنو‏ں تے فیر وکرمی تقویم نو‏‏ں اپنا تے فیر اپنی مقامی بدھ تقویم اُتے منتقل ہوئے گئے۔ بدھ تقویم نو‏‏ں روايتی طور اُتے کمبوڈیا، لاؤس، میانمار، سری لنکا تے تھائی لینڈ وچ استعمال کيتا جاندا اے جو ہندو تقویم تو‏ں ہی نکلیا ا‏‏ے۔

 حوالے 

 کتابیات 







گٹھ:تقویم
گٹھ:کیلنڈر