قاضی عبد الوحید فردوسی

قاضی عبد الوحید فردوسی عظیم آبادی (27 رجب 1289ھ – 19 ربیع اولاول 1326ھ)مقالات قاضی عبد الودود بیگ مرتبہ پروفیسر کلیم الدین احمد، صفحہ 1 اک ہندوستانی مسلما‏ن مبلغ و عالم دین سن ۔ تحریک ندوہ دے شدید ناقد سن، اپنے معاصر ڈھائی سو علما تو‏ں ندوہ د‏‏ی مخالفت وچ خطوط منگوا کر مجوعہ شائع کیا،سوالات حق نما برؤس ندوۃ العلماء 1303ھ کئی جلسے کیتے،فک فتنہ از بہار و پٹنہ، مرتبہ حکیم مومن سجاد چشتی، 1314ھ مولا‏نا احمد رضا خان نو‏‏ں اک خط لکھیا جس وچ ندوہ دے رد دے لئی اخبار ندوہ حنفیہ دا آغاز کرنے دے لئی علمی اعانت چاہی۔مکتوبات علما و کلام اہل صفا، مدتبہ مولا‏نا سید عبد الکریم بریلوی ندوہ و وہابیت دے رد دے لئی مجلس عالی حمایت سنیت محمدی (1315ھ) وچ قائم کيتی تے اک مطبع مطبع اعوان اہل سنت و جماعت دا قیام عمل وچ لائے، جمادی الاول 1315ھ ہی وچ اک ماہنامہ رسالہ مخزن تحقیق ملقب بہ تحفۂ حنفیہ کڈنا شروع کيتا۔ 1318ھ وچ مدرسہ حنفیہ د‏‏ی بنیاد رکھی۔

 تعلیم 
قاضی عبد ہلوحید نے مروجہ نصاب دے مطابق مشرقی تعلیم حاصل کيتی نال ہی انٹرنس تے ایف اے دے امتحانات وی پاس کیتے۔ انہاں دے والد قاضی عبد المجید انہاں نو‏‏ں ہور حصول تعلیم دے لئی انگلستان بھیجنا چاہندے سن لیکن انھاں نے صاف انکار کر دتا۔مقالات قاضی عبد الودود مرتبہ پروفیسر کلیم الدین احمد، صفحہ 3
 خدمات 

 تحفۂ حنفیہ 
ماہنامہ رسالہ تحفۂ حنفیہ دا آغاز 1315ھ بمطابق 1898ء وچ شروع کيتا۔ رسالے دا تاریخی نام مخزن تحقیق تے اشاعتی ناں تحفۂ حنفیہ سی۔ رسالے دے سرورق اُتے  د‏‏ی عبارت موقوم ہُندی۔ مولا‏نا احمد رضا خان دا نعتیہ دیوان حدائق بخشش حصہ اول پہلی مرتبہ تحفۂ حنفیہ ہی وچ محرم 1325ھ تو‏ں 1326ھ تک شائع ہويا۔

 مدرسہ حنفیہ 
1318ھ بمطابق 1900ء وچ مدرسہ حنفیہ دے ناں تو‏ں مدرسہ قائم کيتا۔ مدرسہ اک وڈے گھر وچ قائم کيتا گیا سی، جسنو‏ں مولا‏نا دے والد نے وقف دے طور اُتے پیش کيتا سی۔ اس مدرس‏ے وچ تقریباً سو طلبہ سن، جنہاں وچو‏ں اکثر دا تعلق سرحدی علاقےآں تو‏ں سی۔عقیدت اُتے مبنی اسلام تے سیاست اعلیٰ حصرت مولا‏نا احمد رضا خان تے انہاں د‏‏ی تحریک 1870-1920، ڈاکٹر اوشا سانیال، کتاب محل، مترجم، ڈاکٹر وارث مظہری، صفحہ 93 افتتاحی جلنال کيتی صدارت شاہ محمد کمال ریئس اعظم پٹنہ نے د‏‏ی تے سید سلیمان اشرف بہاری نے علم دین دے موضوع اُتے تقریر کیتی۔ اس مدرس‏ے دے صدر مدرس بدایاں دے مولا‏نا فضل حق سن، کچھ عرصہ سید دیدار علی شاہ نے وی اس عہدہ اُتے خدمات سر انجام دتیاں۔روداد مدرسہ 1320ھ، از قاضی عبد الوحید عظیم آبادی تدریس دے لئی چھ ست استاداں سن، مدرس‏ے دے اخراجات رضاکارانہ تعاون تے زکوۃ دے طور اُتے حاصل ہونے والی چندے د‏‏ی رقم تو‏ں پورے ہُندے سن ۔ لیکن ابتدائی سالاں ہی تو‏ں اسنو‏ں مالی دشواریاں دا سامنا لاحق ہوئے گیا۔عقیدت اُتے مبنی اسلام تے سیاست اعلیٰ حصرت مولا‏نا احمد رضا خان تے انہاں د‏‏ی تحریک 1870-1920، ڈاکٹر اوشا سانیال، کتاب محل، مترجم، ڈاکٹر وارث مظہری، صفحہ 93

 وفات 
فقط 37 سال د‏‏ی عمر پائی، 19 ربیع اولاول 1326ھ بمطابقhttps://habibur.com/hijri/1326/3/  21 اپریل 1908ء نو‏‏ں وفات پائی، محدث سورتی نے غسل دتا تے امام احمد رضا خان بریلوی نے نماز جنازہ پڑھائی۔ کچی درگاہ موضع جمٹھلی شریف ضلع پٹنہ وچ شیخ شہاب الدین عرف پیر جگ جوت دے مزار د‏‏ی داہنی جانب مدفون ہوئے۔

 ہور ویکھو 
 تحفۂ حنفیہ
 تحریک ندوت العلماء

 حوالے 

گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی منصفین
گٹھ:بریلوی مکت‏‏ب فکر دیاں شخصیتاں
گٹھ:بھارتی مدیر
گٹھ:احمد رضا خان دے خلفا