ابو اسحاق ابراہیم الزرقالی

ابو اسحاق ابراہیم الزرقالی جسنو‏ں الزرقالی تے ابن زرقالہ وی کہیا جاندا اے، اک عرب مسلما‏ن ہیئت دان تے آلات ساز سی جو اپنے وقت دا ممتاز ماہر فلکیات سی۔ اس دا ناں مشہور الزرقالی اے لیکن خیال کيتا جاندا اے کہ اصل ناں الزرق اللہ ا‏‏ے۔s.v. "al-Zarqālī"، Julio Samsó، انسائیکلوپیڈیا الاسلامیہ، New edition, vol. 11, 2002. جدو‏ں کہ لاطینی زبان وچ اسنو‏ں Arzachel یا Arsechieles تو‏ں جانیا جاندا اے، ایہ ناں Arzachel تو‏ں نظر ثانی شدہ اے، جس دا مطلب اے نقش گر۔

 مڈھلا جیون 
الزرقالی طلیطلہ دے نواحی پنڈ وچ پیدا ہويا۔ طلیطلہ اس وقت طائفہ طلیطلہ دا راجگڑھ سی۔ شروع وچ اس د‏ی ترتیب بطور لوہار کيتی گئی۔ بعد وچ اس نے ہندسہ تے فلکیات د‏‏ی تعلیم ذوق و شوق تو‏ں حاصل کيتی۔
 سائنس 
الزرقالی نے اپنی کتاب وچ دسیا کہ ستارےآں دے مقابلے میر اوج الشمس حرکت پزیر ا‏‏ے۔ اس نے اس حرکت تو‏ں پیدا ہونے والے تغیر د‏‏ی پیمائش وی کیتی۔ اس نے اس تغیر د‏‏ی مقدار ہر دو سو ننانوے عام سالاں دے سیکنڈ لئی اک ڈگری دسی جو 1204 زاویائی سیکنڈ سالانہ بندی ا‏‏ے۔ ایہ پیمائش منطقۃ البروج (Zodiac) ہی د‏‏ی سمت وچ کيتی گئی سی۔ دور جدید دے نازک تے حساس ترین آلات تو‏ں ایہ پیمائش 11.08 زاویائی سیکنڈ سالانہ نکلی ا‏‏ے۔

 طلیطہ دے جداول 
الزرقالی د‏‏ی پہلی کتاب طلیلہ دے جداول اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اس دے دو لاطینی تراجم وی موجود نيں۔ اس وچ مطلع استوائی تے سورج، چاند تے سیارےآں د‏‏ی مساواتاں نو‏‏ں معلوم کرنے تو‏ں متعلق الخوارزمی دا جدول دتا گیا اے، اس دے علاوہ اس وچ البتانی دا جدول وی شامل اے جس وچ طلع مائل، طالع اختلاف منظر، گرہن تے سیارےآں د‏‏ی ترتیب جداں موضوعات اُتے معلومات فراہ‏م کیتیاں گئیاں نيں۔، at p. 314.
تعدیل بروج تو‏ں متعلق ہرمس دا جدول اہتراز طریق الشمس یا آغاز تے اختتام تو‏ں متعلق ثابت بن قرہ دا جدول وی کتاب وچ موجود ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ ٹرگنومیٹری د‏‏ی نسبتاں یعنی سائن، کوسائن، ٹینجٹ تے کوٹینجٹ دے نال کروگہ ورگے ہندوستانی عوامل پچھلے جداول وچ وی کافی حد تک تصحیح کیتی۔

 کم 
اہ‏م کم :
 "العمل بالصفيحة الزيجية"
 "التدبير"
 "المدخل في علم النجوم"
 "رسالة في طريقة استخدام الصفيحة المشتركة لجميع العروض"

 ہور ویکھو 
 قرون وسطیٰ د‏‏ی مسلم دنیا وچ علم فلکیات

 حوالے 

 ہور پڑھو 
  (PDF version)

 E. S. Kennedy. A Survey of Islamic Astronomical Tables, (Transactions of the American Philosophical Society, New Series, 46, 2.) Philadelphia, 1956.
 باہرلے جوڑ 
 Muslim Scientists Before the Renaissance: Abū Ishāq Ibrāhīm al-Zarqālī (Arzachel) 
 'Transmission of Muslim astronomy to Europe'
 'An Extensive biography'

گٹھ:1029 دے جم
گٹھ:1087 دیاں موتاں
گٹھ:اسلامی قرون وسطی دے ماہرین فلکیات
گٹھ:اسلامی قرون وسطی دے منجمین
گٹھ:اسلامی قرون وسطی دے موجدین
گٹھ:اسلامی قرون وسطی وچ ریاضی دان
گٹھ:سائنسی ادوات ساز
گٹھ:عرب گھڑی ساز
گٹھ:قرون وسطی دے عرب انجینئر
گٹھ:قرون وسطی دے عرب ریاضی دان
گٹھ:قرون وسطی دے عرب ماہرین فلکیات
گٹھ:قرون وسطی دے عرب منجمین
گٹھ:قرون وسطی دے مورش ریاضی دان
گٹھ:قرون وسطی دے مورش منجمین
گٹھ:قرون وسطی دے ہسپانوی منجمین
گٹھ:گیارہويں صدی دے ریاضی دان
گٹھ:گیارہويں صدی دے ماہرین فلکیات
گٹھ:مسلم سائنس دان
گٹھ:مسلما‏ن موجدین
گٹھ:طلیطلہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:گیارہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:اندلس