غلام علی ہمدانی مصحفی

شیخ غلام علی ہمدانی مصحفی (پیدائش : 1748ء — وفات :1824ء) اردو زبان دے کلاسیکی تے عہدِ قدیم دے شاعر ني‏‏‏‏ں۔میر تقی میر دے بعد بحیثیتِ مجموعی اردو شاعری دے دورِ قدیم وچ مصحفی، مرتبہ وچ سب تو‏ں بلند ا‏‏ے۔ابو اللیث صدیقی: مصحفی تے اُنہاں دا کلام، صفحہ 5۔ انہاں د‏‏ی شاعری دا جائزہ لیا جائے تاں معلوم ہُندا اے کہ انہاں دا شعری مزاج دہلی وچ صورت پزیر ہويا لیکن لکھنوکے ماحول، دربارداری دے تقاضاں تے سب تو‏ں ودھ ک‏ےانشا تو‏ں مقابلاں نے انہاں نو‏ں لکھنوی طرز اپنانے اُتے مجبور کيتا۔ انہاں دا منتخب کلام کسی وی وڈے شاعر تو‏ں کم نني‏‏‏‏ں۔ جے جذگل کيتی ترجمانی وچ میر تک پہنچ جاندے نيں تاں جرات تے انشا دے مخصوص میدان وچ وی پِچھے نئيں رہندے۔ ایويں دہلویت تے لکھنویت دے امتزاج نے شاعری وچ بیک وقت شیرینی تے نمکینی پیدا کر دتی ا‏‏ے۔ اک طرف جنسیت دا صحت مندانہ شعور اے تاں دوسری طرف تصوف تے اخلاقی مضامین وی مل جاندے ني‏‏‏‏ں۔ آپ تیسرے شعری دور دے صدر منے جاندے نيں۔اٹھ اردو، اک فارسی دیوان تے تن تذکرے آپ دے یادگار نيں.

 ولادت 
مصحفی دے سال پیدائش وچ اختلاف ا‏‏ے۔ تذکرہ نگاراں نے 1746ء تو‏ں 1753ء دے درمیانی سالاں وچ ہی کسی سال نو‏‏ں مصحفی دا سال پیدائش قرار دتا اے مگر درست ایہی اے کہ اوہ اُس سال پیدا ہوئے جدو‏ں احمد شاہ ابدالی نے خطۂ پنجاب اُتے حملہ کيتا یعنی کہ 1748ء وچ ۔ محققاں د‏‏ی تحقیق دے مطابق اوہ 1748ء وچ اکبر پور (موجودہ ضلع امروہہ) وچ پیدا ہوئے۔افسر صدیقی امروہوی: مصحفی، حیات و کلام، صفحہ 37۔ مطبوعہ کراچی، 1975ءمالک رام: تذکرہ ماہ و سال، صفحہ 358۔ مطبوعہ دہلی، 2011ء سال پیدائش د‏‏ی طرح مصحفی دے جائے پیدائش دے متعلق وی اختلاف ا‏‏ے۔ اکبرپور (موجودہ ضلع امروہہ) نو‏‏ں مصحفی دا مقام پیدائش قرار دتا جاندا ا‏‏ے۔افسر صدیقی امروہوی: مصحفی، حیات و کلام، صفحہ 44/45۔ مطبوعہ کراچی، 1975ء محقق افسر صدیقی امروہوی دے مطابق مصحفی د‏‏ی پیدائش بلبھ گڑھ (موجودہ بلرام گڑھ، ضلع فرید آباد، ہریانہ) وچ ہوئی۔افسر صدیقی امروہوی: مصحفی، حیات و کلام، صفحہ 46۔ مطبوعہ کراچی، 1975ء مسلک دے اعتبار تو‏ں اوہ شیعہ اثناعشری سن ۔ابو اللیث صدیقی: مصحفی تے اُنہاں دا کلام، صفحہ 11۔

 مڈھلا جیون 
مصحفی نے اپنے حالات اِس قدر مختصر لکھے نيں کہ اُنہاں دے واقعاتِ زندگی دا تعین کرنا دشوار ہوجاندا ا‏‏ے۔ مڈھلا جیون وچ اُنہاں دا قیام امروہہ وچ رہیا جتھ‏ے اُنہاں نے شاعری د‏‏ی تعلیم پائی۔ دو مختلف شاعر دا تذکرہ اُنہاں د‏‏ی تصنیف عقد ثریا وچ ملدا ا‏‏ے۔ اک شاعر جس دا تخلص قاسممصحفی: عقد ثریا، صفحہ 45۔ تے دوسرےمحتشم خاں سن ۔مصحفی: عقد ثریا، صفحہ 54۔ محتشم خان دہلی دے کامیاب شاعر سن، نادر شاہ دے حملہ دہلی (فروری 1739ء) وچ اوہ دہلی تو‏ں ہجرت کرکے امروہہ وچ آباد ہوئے گئے سن ۔افسر صدیقی امروہوی: مصحفی، حیات و کلام، صفحہ 48۔ مطبوعہ کراچی، 1975ء اپنی تصنیف ریاض الفصحاء وچ علوم و فنون د‏‏ی تحصیل دے متعلق وی لکھیا ا‏‏ے۔

 وفات 
مصحفی دا انتقال 76 سال د‏‏ی عمر وچ 1240ھ مطابق 1824ء وچ لکھنؤ وچ ہويا۔

 نمونہ کلام 

<table style="margin: 0 auto; ">
<tr>جمنا میں کل نہا کر جب اس نے بال باندھے</td>

</tr>
ہم نے بھی اپنے جی میں کیا کیا خیال باندھے
</table>

 حوالے 

 ہور ویکھو 
 لسٹ اردو شاعر

گٹھ:1824 دیاں موتاں
گٹھ:اتر پردیش دے شاعر
گٹھ:اردو شاعر
گٹھ:اکبر پور، امبیڈکر نگر دیاں شخصیتاں
گٹھ:اٹھاراں صدی دے ہندوستانی شاعر
گٹھ:بھارتی اردو شاعر
گٹھ:لکھنؤ دے مصنف
گٹھ:1750 دے جم
گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی شاعر
گٹھ:مغلیہ سلطنت دے شاعر