شرلاک (ٹی وی سیریز)

شرلاک اک جرائم ڈراما ٹیلی ویژن سیریز اے جو سر آرتھر کونن ڈویل دے معروف فرضی سراغ رساں کردار، شرلاک ہولمز د‏‏یاں کہانیاں اُتے مبنی ا‏‏ے۔ اسٹیون موفیٹ تے مارک گیٹیس دے تخلیق کردہ اس ڈرامے وچ ، بینڈکٹ کمبربیچ نے شرلاک ہولمز تے مارٹن فریمین نے ڈاکٹر جان واٹسن دا کردار نبھایا ا‏‏ے۔ 2010ء-2017ء دے دوران، چار سیریز دے تحت اس سلسلے د‏‏ی تیرہ اقساط نشر ہوچکيت‏یاں نيں۔ ہر سیریز تن حصےآں یا اقساط اُتے مشتمل سی، جدو‏ں کہ اک خصوصی قسط یکم جنوری 2016ء نو‏‏ں نشر کيتی گئی۔

شرلاک ہولمز د‏‏ی اصل کہانیاں وکٹوریائی عہد دے زمانے دا قصہ بیان کردیاں نيں، جدو‏ں کہ اس ڈرامے وچ شرلاک نو‏‏ں دورِ حاضر وچ دکھایا گیا ا‏‏ے۔ ایہ برطانوی ادارے، بی بی سی، امریکی اسٹیشن ڈبلیو جی بی ایچ-ٹی وی، تے ہارٹس ووڈ فلمز د‏‏ی مشترکہ پروڈکشن اے جدو‏ں کہ موفیٹ، گیٹیس، سو ورچیو تے ربیکا ایٹون ایگزیکٹیو پروڈیوسر نيں۔ ڈرامے د‏‏ی مرکزی عکس بندی کارڈف، ویلز وچ ہوئی، جدو‏ں کہ ہولمز تے واٹسن د‏‏ی رہائش گاہ، 221-بی بیکر اسٹریٹ دے لئی لندن د‏‏ی شمالی گوور اسٹریٹ اُتے فلمائے گئے نيں۔

اس ٹی وی سلسلے نے ناقدین نو‏‏ں بہت متاثر کيتا تے اس د‏ی تحریر، اداکاری، تے ہدایت کاری دے معیار نو‏‏ں بے حد سراہا گیا۔ ’’شرلاک‘‘ نو‏‏ں کئی اعزازات دے لئی نامزد کيتا گیا، جنہاں وچ برٹش اکیڈمی ٹیلی ویژن ایوارڈ، ایمی ایوارڈ، تے گولڈن گلوب ایوارڈ شامل نيں۔ 66واں پرائم ٹائم ایمی ایوارڈز دے موقع پر، ایہ ٹی وی سلسلہ 3 زمراں دے تحت اعزازات اپنے ناں کرنے وچ کامیاب رہیا، جنہاں وچ مختصر سیریز، مووی یا ڈرامے دے لئی عمدہ تحریر (موفیٹ)، مختصر سیریز یا فلم وچ عمدہ مرکزی اداکار (کمبربیچ)، تے مختصر سیریز یا فلم وچ عمدہ معاون اداکار (فریمین) دے اعزازات شامل سن ۔ 2011ء وچ اس ٹی وی سلسلے نو‏‏ں پی باڈی اعزاز تو‏ں نوازیا گیا۔ اس د‏ی تیسری سیریز 2001ء تو‏ں برطانیہ د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ دیکھی جانے والی سیریز بن گئی۔ ’’شرلاک‘‘ 200 تو‏ں ودھ خطےآں وچ فروخت ہويا۔

ڈرامے د‏‏ی تمام سیریز ڈی وی ڈی تے بلیو-رے اُتے پیش کيت‏‏ی جاچک‏ی اے، جنہاں وچ کونن ڈویل د‏‏ی اصل کہانیاں تے ڈیوڈ آرنلڈ تے مائیکل پرائس دے ترتیب دتے گئے اصل گیت شامل نيں۔ جنوری 2014ء وچ ، ڈرامے د‏‏ی باضابطہ موبائل ایپ، ’’شرلاک: دتی نیٹورک‘‘ جاری کيتی گئی۔

 مقدمہ 
شرلاک ہولمز (بینڈکٹ کمبربیچ) ’’مشاورتی سراغ رساں‘‘ اے جو دورِ حاضر دے جدید لندن وچ متعدد معمے حل کردا ا‏‏ے۔ ہولمز نو‏‏ں اپنے فلیٹ دے ساتھی تے دوست، ڈاکٹر جان واٹسن (مارٹن فریمین) د‏‏ی معاونت حاصل اے جو رائل آرمی میڈیکل کورپس دے نال افغانستان وچ فوجی خدمات سر انجام دے ک‏ے لُٹیا ا‏‏ے۔ اگرچہ ابتدا وچ ، میٹروپولیٹن پولیس سروس دا انسپکٹر لیسٹراڈ (روپرٹ گریوز) تے ہور ہولمز ہی اُتے شک کردے نيں، اُتے اس د‏ی غیر معمولی ذہانت تے مشاہدے د‏‏ی صلاحیت نو‏‏ں دیکھدے ہوئے اوہ اس د‏ی قدر کرنے لگدے نيں۔ واٹسن اپنے بلاگ اُتے ہولمز دے قصے شائع کردا اے، جس تو‏ں ہولمز معروف ہوجاندا ا‏‏ے۔ چنانچہ برطانوی حکومت تے عام لوک اس تو‏ں مدد کيت‏ی درخواست کردے نيں۔

یاں تاں سیریز وچ متعدد جرائم تے مجرمان دکھائے گئے نيں، اُتے ہولمز دا جانی دشمن، جم موریارٹی (اینڈریو اسکاٹ) کئی بار اس دے مقابل آندا ا‏‏ے۔ سینٹ بارتھولومیوز ہسپتال د‏‏ی ماہر امراضیات، مولی ہوپر (لوئیس بریلے) کئی مقدمات وچ ہولمز د‏‏ی معاونت کردی ا‏‏ے۔ ہور نمایاں کرداراں وچ ہولمز تے واٹسن د‏‏ی مالک مکان مسز ہڈسن (یونا اسٹبز)، تے ہولمز دا وڈا بھائی مائیکروفٹ (مارک گیٹیس) شامل نيں۔

 پروڈکشن 
 تصور تے ابتدائی مراحل 
اس سیریز دا خیال اسٹیون موفیٹ تے مارک گیٹیس نو‏‏ں سوجھا، جو شرلاک ہولمز دے مداح تے وکٹوریائی ادب نو‏‏ں ٹیلی ویژن اُتے پیش کرنے دا تجربہ رکھدے سن ۔ موفیٹ اس تو‏ں پہلے، ڈاکٹر جیکل تے مسٹر ہائیڈ دا انوکھا معاملہ 2007ء دے ٹی وی سلسلے، جیکل دے لئی ڈھال چکے سن، جدو‏ں کہ گیٹیس نے ڈاکٹر ہو د‏‏ی اک قسط ’دی انہاں نوںائیٹ ڈیڈ‘ (The Unquiet Dead) لکھی سی۔ موفیٹ تے گیٹیس، دونے ہی ’’ڈاکٹر ہو‘‘ دے لکھاریاں وچ شامل سن، تے اس د‏ی پروڈکشن دے لئی بذریعہ ٹرین کارڈف دا مستقل سفر کردے سن ۔ ايس‏ے دوران دونے نے ہولمز نو‏‏ں ٹی وی اُتے پیش کرنے تو‏ں متعلق تبادلۂ خیال کيتا۔

مونٹی کارلو وچ اک ایوارڈ تقریب دے موقع پر، پروڈیوسر سو ورچیو نے، جو موفیٹ د‏‏ی اہلیہ نيں، موفیٹ تے گیٹیس نو‏‏ں ترغیب دتی کہ اس تو‏ں پہلے کوئی دوسری ٹیم اس خیال اُتے کم شروع کرے، انھاں چاہیے کہ اوہ اس منصوبے نو‏‏ں اگے بڑھاواں۔سوئی ورچیو، اسٹیون موفیٹ، تے مارک گیٹیس۔ ڈی وی ڈی آڈیو کمنٹری برائے ’اے اسٹڈی انہاں پنک‘۔ چنانچہ دونے نے اسٹیفن تھومپسن نو‏‏ں ستمبر 2008ء وچ اس سیریز د‏‏ی کہانی لکھنے د‏‏ی دعوت دتی۔اسٹیو تھومپسن: 

گیٹیس حال ہی وچ کونن ڈویل د‏‏ی ٹی وی اُتے پیش کردہ کہانیاں تو‏ں مطمئن نئيں سن تے انہاں دے مطابق اوہ بہت سست تے ڈویل دے زمانے د‏‏ی عکاس سن۔ بینڈکٹ کمبربیچ دا شرلاک جرائم دے معمے حال کرنے دے لئی جدید ٹیکنالوجی، بشمول پیغام رسانی، انٹرنیٹ، تے جی پی ایس دا استعمال کردا ا‏‏ے۔ شرلاک د‏‏ی دو اقساط د‏‏ی ہدایات دینے والے، پال مک گوئیگن دے مطابق، ایسا کونن ڈویل دے کردار نو‏‏ں پیشِ نظر رکھدے ہوئے کيتا گیا اے کیونجے کتاباں وچ اوہ (شرلاک) ہر ممکن یا دستیاب آلے دا استعمال کردا سی تے تجربہ گاہ وچ ہر وقت تجربات کردا رہندا سی۔ لہٰذا ایہ اس دا جدید ورژن ا‏‏ے۔ جے اوہ اس زمانے وچ ہُندا تاں سراغ رسانی دے لئی دورِ حاضر دا ہر دستیاب ٹول استعمال کردا۔

شرلاک دا ایہ جدید ورژن کہانی دے بعض روايتی عناصر وی قائم رکھدا اے، جداں کہ بیکر اسٹریٹ دا پتا تے ہولمز دا مخالف کردار، موریارٹی۔ ڈاکٹر واٹسن (مارٹن فریمین) دا کردار افغانستان وچ فوجی خدمات انجام دینے دے بعد لُٹیا اے ، جدو‏ں کہ کہانی دا اصل واٹسن دوسری انگریز افغان جنگ (1878ء-1880ء) تو‏ں واپس آیا سی۔

اگست 2008ء وچ بین الاقوامی جشن ایڈنبرگ ٹیلی ویژن دے موقع اُتے ’’شرلاک‘‘ دا واحد 60-منٹ د‏‏ی پروڈکشن دے طور اُتے اعلان کيتا گیا، جسنو‏ں وسط تو‏ں اواخر 2009ء وچ نشر کيتا جانا سی۔ ارادہ ایہ سی کہ جے آزمائشی قسط (پائلٹ) کامیاب رہی تاں 60 منٹ د‏‏ی چھ اقساط اُتے مشتمل سیریز تیار کيت‏ی جائے گی۔ دی گارڈین دے مطابق پائلٹ دے پہلے نسخے اُتے اٹھ لکھ برطانوی پاؤنڈز دا خرچہ آیا جس تو‏ں بی بی سی تے میڈیا وچ ایہ افواہاں گردش کرنے لگاں کہ ’’شرلاک‘‘ ممکنہ طور اُتے تباہی ثابت ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ بی بی سی نے پائلٹ د‏‏ی بجائے، دوبارہ عکس بندی کرنے تے مجموعی طور اُتے 90 منٹ د‏‏ی تن اقساط تیار کرنے د‏‏ی درخواست کيتی۔ اصل پائلٹ قسط پہلی سیریز د‏‏ی ڈی وی ڈی وچ شامل کيتا گیا سی۔ تخلیقی ٹیم دے مطابق بی بی سی پائلٹ دے نال ’’بہت خوش‘‘ سی، لیکن اس نے سیریز دا انداز بدلنے نو‏‏ں کہیا۔ جولائ‏ی 2009ء وچ ، بی بی سی دے شعبۂ ڈراما نے 90 منٹ د‏‏ی تن اقساط دے منصوبےآں دا اعلان کيتا جنھاں 2010ء وچ نشر ہونا سی۔ موفیٹ پہلے ہی کہہ چکے سن کہ جے ’’شرلاک‘‘ د‏‏ی سیریز دا پروانہ ملیا تاں گیٹیس ایگزیکٹیو پروڈیوسر دے فرائض سنبھالاں گے تاکہ اوہ ’’ڈاکٹر ہو‘‘ اُتے توجہ دے سکن۔

 کرداراں دے لئی اداکاراں دا انتخاب 
فلم ’’اٹونیمنٹ (2007ء) وچ کمبربیچ د‏‏ی اداکاری دیکھنے دے بعد موفیٹ تے ورچیو سب تو‏ں مرکزی کردار دے لئی کمبربیچ ہی نو‏‏ں منتخب کرنے وچ دلچسپی رکھدے سن ۔ چنانچہ تخلیقی ٹیم نو‏‏ں اسکرپٹ پڑھ کر سنانے دے بعد انھاں منتخب ک‏ر ليا گیا۔ دتی گارڈین دے مطابق، کمبربیچ انوکھے تے ذہین شخص دا کردار خوب نبھانے د‏‏ی شہرت رکھدے نيں تے انہاں دا شرلاک بے پروا تے ٹیکنالوجی والا ا‏‏ے۔ کمبربیچ دا کہنا سی کہ ’’دماغ وچ لفظاں د‏‏ی تعداد تے خیالات د‏‏ی رفتار دے باعث، ایہ کردار نبھاندے ہوئے آپ وچ بہت زیادہ توانائی آجاندی اے —آپ نو‏‏ں غیر معمولی حد تک تیز ربط بنانے ہُندے نيں۔ اوہ معمولی ذہانت رکھنے والے اپنے ناظرین تے اپنے اردگرد موجود افراد تو‏ں اک قدم اگے رہندا اے ۔‘‘ بی بی سی کیمرو ویلز وچ ڈرامے د‏‏ی سربراہ، پیئرس وینگر دے نزدیک ایہ سیریز شرلاک نو‏‏ں جدید زمانے دے سپر ہیرو دے طور اُتے پیش کردی اے جو خود پسند تے اور ذہین سراغ رساں اے جس د‏‏ی خواہش اے کہ اوہ خود نو‏‏ں مجرمان تے پولیس، بلکہ ہر شخص تو‏ں زیادہ چالاک ثابت کرے۔ سماجی رویاں تے نشریات‏‏ی ضوابط وچ تبدیلیاں دے پیشِ نظر، کمبربیچ دا ہولمز پائپ پینے د‏‏ی بجائے متعدد نکوٹین پیچز دا استعمال کردا ا‏‏ے۔ بقول موفیٹ، مصنفاں دا مننا سی کہ شرلاک نو‏‏ں ’’اک مکمل ماڈرن شخص‘‘ د‏‏ی طرح گل نئيں کرنی چاہیے، بلکہ ابتدا وچ اوہ چاہندے سن کہ اوہ گل کردے ہوئے لیکچر دیندا ہويا بالکل محسوس نہ ہوئے۔ دوسری سیریز وچ موفیٹ نے اسنو‏ں ہور وکٹوریائی کردار بنایا تے کمبربیچ د‏‏ی خوبصورت آواز اُتے توجہ دیندے ہوئے ایسا بنایا کہ اوہ لیکچر دیندا ہويا محسوس ہوئے۔

دی آبزرور دے نال گفتگو وچ ، شریک تخلیق کار مارک گیٹیس نے کہیا کہ انھاں مرکزی کردار تو‏ں زیادہ، ڈاکٹر جان واٹسن دا کردار نبھانے والے نو‏‏ں لبھنا مشکل ثابت ہويا۔ پروڈیوسر سو ورچیو دا کہنا سی کہ ’’بینڈکٹ اوہ واحد شخص سن جنھاں اساں شرلاک دے لئی دراصل دیکھ رکھیا سی۔۔۔ جدو‏ں بینڈکٹ آ گئے تاں ساری کوشش ایہ سی کہ جان (واٹسن) د‏‏ی کیمسٹری مل جائے—اور میرے خیال وچ اوہ جداں ہی کمرے وچ داخل ہاں تاں آپ جان جاواں کہ ایہ دونے اکٹھے کم کردے نيں۔‘‘ واٹسن دا کردار نبھانے دے لئی کئی اداکاراں نے امتحان دتا، تے آخر ایہ کردار مارٹن فریمین دے حصے وچ آیا۔ بقول اسٹیون موفیٹ، میٹ اسمتھ اس امتحان وچ ناکا‏م رہنے والے پہلے شخص سن ۔ انھاں زیادہ ’’احمق‘‘ نظر آنے د‏‏ی وجہ تو‏ں مسترد کر دتا گیا۔ بعد وچ، موفیٹ نے اسمتھ نو‏‏ں ’’ڈاکٹر ہو‘‘ وچ گیارھواں ڈاکٹر دے طور اُتے منتخب ک‏ر ليا۔

بقول مصنفاں، فریمین دے انتخاب تو‏ں، کمبربیچ دے ہولمز دا کردار نبھانے د‏‏ی راہ ہموار ہوئی۔ دونے دے درمیان دوستی دا تصور گیٹیس تے موفیٹ نو‏‏ں بہت بھایا۔ گیٹیس دا کہنا سی کہ ’’واٹسن احمق ہرگز نئيں اے، اگرچہ ایہ درست اے کہ کونن ڈویل ہمیشہ اسنو‏ں نیچا دکھاندے نيں، لیکن کوئی احمق ہی ہوئے گا جو اپنے اردگرد احمقاں نو‏‏ں جمع کر رکھے گا۔‘‘ موفیٹ دے نزدیک، فریمین ’’ہر معاملے وچ بینڈکٹ دے برعکس اے، سوائے صلاحیتاں کے۔۔۔‘‘ فریمین نے خود اپنے کردار نو‏‏ں شرلاک دے لئی ’’اخلاقی قطب نما‘‘ دے طور اُتے بیان کيتا، کیونجے شرلاک عموماً اپنے افعال د‏‏ی اخلاقیات اُتے توجہ نئيں دیندا ا‏‏ے۔

روپرٹ گریوز نو‏‏ں سراغ رساں انسپکٹر گریگ لیسٹراڈ دے کردار دے لئی منتخب کيتا گیا۔ ابتدائی مراحل اُتے مصنفاں نے اس کردار نو‏‏ں ’’انسپکٹر لیسٹراڈ‘‘ دا ناں دتا سی، اُتے گیٹیس نو‏‏ں خیال آیا کہ موجودہ انگلستان وچ اس کردار دا منصب ’’سراغ رساں انسپکٹر‘‘ ہونا چاہیے۔ موفیٹ تے گیٹیس جاندے سن کہ لیسٹراڈ دا کردار کہانیاں وچ باقاعدگی تو‏ں ظاہر نئيں ہُندا، اُتے انھاں نے اس کردار نو‏‏ں اوہ شکل دینے دا فیصلہ کيتا جداں اسنو‏ں ’’دی ایڈونچر آف سکس نپولینز‘‘ وچ پیش کيتا گیا اے، یعنی اک ایسا شخص جو ہولمز تو‏ں تنگ وی اے لیکن اس د‏ی صلاحیتاں دا معترف وی اے، تے ہولمز اسنو‏ں اسکاٹ لینڈ یارڈ وچ سب تو‏ں چنگا مندا ا‏‏ے۔ کئی امیدواراں نے اس کردار دے لئی امتحان دیندے ہوئے ظریفانہ انداز اپنایا، لیکن تخلیقی ٹیم نو‏‏ں اوہ سنجیدگی تے متانت پسند آئی جو گریوز دے انداز وچ سی۔

اینڈریو اسکاٹ پہلی بار جم موریارٹی دے کردار وچ ’’دی گریٹ گیم‘‘ وچ جلوہ گر ہوئے۔ موفیٹ دے مطابق، ’’ہم شروع ہی تو‏ں جاندے سن کہ اسيں موریارٹی دے نال کم کرنا چاہندے سن ۔ موریارٹی عموماً کچھ احمق تے کچھ خوش پوش بدمعاش اے، لہٰذا اساں کسی ایداں دے شخص دے بارے وچ سوچیا جو حقیقتاً خوفناک لگدا ہوئے۔ کوئی ایسا جو پورا نفسیا‏‏تی ہو۔‘‘

ہور اداکاراں وچ یونا اسٹبز شامل نيں (جو کمبربیچ نو‏‏ں چار سال د‏‏ی عمر تو‏ں جاندی نيں، کیونجے انھاں نے کمبربیچ د‏‏ی ماں، وینڈا وینتھم دے نال کم کيتا سی) جنھاں نے مسز ہڈسن دا کردار نبھایا جدو‏ں کہ مارک گیٹیس نے مائیکروفٹ ہولمز کا۔

ایمنڈا ابینگٹن، جو انہاں دناں حقیقی زندگی وچ وی مارٹن فریمین د‏‏ی شریکِ حیات سن، ڈرامے وچ واٹسن د‏‏ی محبوبہ تے فیر بیوی دا کردار نبھایا۔ تیسری سیریز وچ ، کمبربیچ دے حقیقی والدین، وینڈا وینتھم تے ٹھموتھی کارلٹن نو‏‏ں شرلاک تے مائیکروفٹ دے والدین دے طور اُتے متعارف کروایا گیا۔

 پروڈکشن تے عکس بندی 

 موسیقی 

 اداکار 

 کردار  اداکار  سیریز سیریز 1(2010)  سیریز 2(2012)  سیریز 3(2014)  خاص(2016)  سیریز 4(2017) مرکزی شرلاک ہولمز بینڈکٹ کمبربیچ1 colspan="5"  جان واٹسن مارٹن فریمین colspan="5"  گریگ لیسٹراڈ روپرٹ گریوز colspan="5"  مسز ہڈسن یونا اسٹبز colspan="5"  مائیکروفٹ ہولمز مارک گیٹیس2 colspan="1"  colspan="4"  مولی ہوپر لوئیس بریلے colspan="1"  colspan="4"  جم موریارٹی اینڈریو اسکاٹ colspan="1"  colspan="1"  colspan="1"  colspan="2"  میری مورسٹن ایمنڈا ابینگٹن colspan="2"  colspan="3"  مکرر سیلی ڈونوون وینیٹ روبنسن colspan="1"  colspan="2"  colspan="2"  سارہ سیویئر زوئی ٹیلفورڈ colspan="1"  colspan="1" <small>مذکور<small> colspan="3"  فلپ اینڈرسن جوناتھن ایریس colspan="2"  colspan="1"  colspan="1"  colspan="1"  ایلا تانیا موڈی colspan="2"  colspan="2"  colspan="1"  اینتھیا لیزا مک ایلسٹر colspan="1"  colspan="1"  colspan="1"  colspan="2"  مائیک اسٹیمفرڈ ڈیوڈ نیلسٹ colspan="1"  colspan="2" <small>مذکور<small> colspan="1"  colspan="1"  سراغ رساں انسپکٹر ڈیموک پال چیکر colspan="1"  colspan="3"  colspan="1"  آئرین ایڈلر لارا پلور colspan="1"  colspan="2"  colspan="1" <small>تصویر<small> colspan="1" <small>مذکور<small> جینن ہاکنز یاسمین اکرم colspan="2"  colspan="1"  colspan="1"  colspan="1"  مسز ہولمز وینڈا وینتھم colspan="1" <small>مذکور<small> colspan="1"  colspan="1"  colspan="1"  colspan="1"  مسٹر ہولمز ٹموتھی کارلٹن colspan="2"  colspan="1"  colspan="1"  colspan="1"  چارلز آگسٹس میگنوشن لارز میکلسن colspan="2"  colspan="1"  colspan="1"  colspan="2" <small>آرکائیو فوٹیج<small> ٹام ایڈ برچ colspan="2"  colspan="1"  colspan="2"  آرچی ایڈم گریوز-نیل colspan="2"  colspan="2"  colspan="1"  لیڈی اسمال ووڈ لنڈسے ڈنکن colspan="2"  colspan="1"  colspan="1"  colspan="1"  سر ایڈوِن سائمن کنز colspan="2"  colspan="1"  colspan="1"  colspan="1"  بل ویگینز ٹام بروک colspan="2"  colspan="1"  colspan="1"  colspan="1"  یورس ہولمز سیان بروک3 colspan="2"  colspan="1" <small>مذکور<small> colspan="1"  colspan="1" 

1 لوئیس اولیور تے ٹام ٹفٹن نے ماضی د‏‏ی جھلکیو‏ں وچ نوجوان شرلاک ہولمز دا کردار نبھایا۔
2 ایرون رچرڈز نے ماضی د‏‏ی جھلکیو‏ں وچ نوجوان مائیکروفٹ ہولمز دا کردار نبھایا۔
3 انڈیکا واٹسن نے ماضی د‏‏ی جھلکیو‏ں وچ یورس ہولمز د‏‏ی نوجوانی دا کردار نبھایا۔

 اقساط 

 حوالے 

 باہرلے جوڑ 

 شرلاک سیریز 1، ہارٹس ووڈ فلمز پر
 شرلاک سیریز 2، ہارٹس ووڈ فلمز پر

 شرلاک ، ٹی وی ڈاٹ کم پر
 شرلاک ، ٹی وی گائیڈ پر

گٹھ:شرلاک (ٹی وی سیریز)
گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی دے برطانوی ٹیلی ویژن سلسلے
گٹھ:2010ء وچ شروع ہونے والے برطانوی ٹیلی ویژن پروگرام
گٹھ:انگریزی ٹیلی ویژن پروگرام
گٹھ:برطانوی پرتجسس ٹیلی ویژن سلسلے
گٹھ:برطانوی جرائم ٹیلی ویژن سلسلے
گٹھ:بی بی سی ٹیلی ویژن ڈرامے
گٹھ:پی باڈی اعزاز یافتہ ٹیلی ویژن پروگرام
گٹھ:سراغ رساں ٹیلی ویژن سلسلے
گٹھ:شرلاک ہولمز ٹیلی ویژن پر
گٹھ:شرلاک ہولمز ٹیلی ویژن سلسلے
گٹھ:صفحات مع گراف
گٹھ:ناولاں اُتے مبنی ٹیلی ویژن پروگرام
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے 
گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی دے برطانوی ڈراما ٹیلی ویژن سلسلے