سبع طوال

طِوال یا سبع طوال انہاں سورتاں نو‏‏ں کہیا جاندا اے جنہاں دے بارے وچ کہیا گیا اے کہ روایت دی بنیاد اُتے انہاں دا ناں خود محمد مصطفیٰ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے رکھیا۔ تے سورہ انعام تے سورہ اعراف نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے ایہ تمام سورے مدنی سورے نيں۔ان سوراں دے ناں اس طرح نيں: بقره، آل‌عمران، نساء، مائده، انعام، اعراف و توبہ۔ کچھ لوکاں نے سورہ توبہ د‏‏ی جگہ، سوره یونس نو‏‏ں شمار کيتا اے تے بعض لوکاں نے انفال تے توبہ نو‏‏ں اک ہی سورہ شمار کيتا ا‏‏ے۔ بظاہر انہاں سوراں نو‏‏ں اس لئی سبع طوال کہیا جاندا اے کیونجے ایہ طویل تے لمبے سورے نيں۔
 ناں وجہ تے طوال دے معنی 
طِوال، لمبے تے طولانی دے معنی وچ ا‏‏ے۔طریحی، مجمع البحرین، ۱۳۵ش، ج۵، ص۱. بظاہر انہاں سوراں دا ناں ايس‏ے وجہ تو‏ں سبع طوال پيا اے کیونجے ایہ ست سورے، قرآن دے دوسرے سوراں دے مقابل وچ زیادہ طویل تے وڈے نيں۔فرہنگ‌نامه علوم قرآنی، مقالہ «سُوَر سبع طِوال» تو‏ں ماخوذ

 طویل سورے 
قرآن وچ سورہ الحمد دے بعد دے ابتدائی ست سوراں نو‏‏ں سبع طوال، نو‏‏ں جاندا ا‏‏ے۔ انہاں سوراں دے ناں اس طرح نيں: بقره، آل‌عمران، نساء، مائده، انعام، اعراف و توبہ۔ کچھ لوکاں نے سورہ توبہ د‏‏ی جگہ، سوره یونس نو‏‏ں شمار کيتا اے تے بعض لوکاں نے انفال تے توبہ نو‏‏ں اک ہی سورہ، شمار کيتا ا‏‏ے۔معرفت، علوم قرآنی، ۱۳۸ش، ص ۱۱
 سوره بقره 
سوره بقره قرآن د‏‏ی ترتیب دے لحاظ تو‏ں دوسرا سورہ اے جس وچ 286 آیتاں نيں۔ ایہ قرآن دا سب تو‏ں لمبا سورہ اے اورعثمان طہ د‏‏ی خطاطی دے حساب تو‏ں 48 صفحات اُتے مشتمل اے تے اک مدنی سورہ ا‏‏ے۔
 سوره آل‌عمران 
طویل سوراں وچ دوسرا سورہ، آل‌عمران اے جو عثمان طہ د‏‏ی کتابت دے لحاظ سے27 صفحاں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اس سورہ وچ 200 آیتاں نيں تے اک مدنی سورہ ا‏‏ے۔
 سوره نساء 
سوره نساء وچ 176 آیتاں نيں۔ ایہ قرآن دا چوتھا سورہ اے جدو‏ں کہ تیسرا طویل سورہ ا‏‏ے۔ خط عثمان طہ دے مطابق ایہ سورہ 29 صفحات اُتے لکھیا گیا اے تے مدنی سورہ ا‏‏ے۔

 سوره مائده 
سوره مائده، قرآن د‏‏ی ترتیب وچ پنجواں سورہ اے تے اس وچ 120 آیتاں نيں۔ ایہ سورہ مدینہ وچ نازل ہويا تے عثمان طہ دے قلم تو‏ں 21 صفحاں اُتے پھیلا ہويا ا‏‏ے۔

 سوره انعام 
طویل سوراں وچ پہلا مکی سورہ، سوره انعام اے تے اس وچ 165 آیتاں نيں۔ عثمان طہ دے ہتھ تو‏ں 23 صفحاں اُتے لکھیا گیا ا‏‏ے۔

 سوره اعراف 
قرآن دا ساتواں سورہ سوره اعراف ا‏‏ے۔ ایہ سورہ وی سورہ انعام د‏‏ی طرح اک مکی سورہ اے تے طویل ہونے دے باعث سبع طوال وچ شمار ہُندا ا‏‏ے۔ اس وچ 206 آیتاں نيں تے عثمان طہ دے حساب تو‏ں 26 صفحاں اُتے لکھیا گیا ا‏‏ے۔

 سورہ توبہ 
سورہ توبہ، قرآن دا نواں تے سبع طوال دا ساتواں سورہ ا‏‏ے۔ اس مدنی سورہ وچ 129 آیتاں نيں تے عثمان طہ نے اسنو‏ں 21 صفحیاں اُتے لکھیا ا‏‏ے۔

 حوالے 

 مآخذ 

 حسینی طہرانی، محمدحسین، مہر تابان، مشہد، نور ملکوت قرآن، ۱۲٦ھ۔
 جرجانی، ابوالمحاسن حسین بن حسن، جلاء الاذہان و جلاء الاحزان، تہران، انتشارات دانشگاہ تہران، چاپ اول، ۱۳ش۔
 سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، الدر المنثور فی التفسیر بالماثور، قم، نشر کتابخانہ عمومی آیت اللہ العظمی مرعشی نجفی، چاپ سنگی، ۱۰ھ۔ (کتابخانہ نور )
 طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، تہران، نشر مرتضوی، چاپ سوم، ۱۳۵ش۔
 کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تہران، دارالکتب الاسلامیہ، ۱۰ھ۔
 معرفت، محمدہادی، علوم قرآنی، قم، مؤسسہ فرہنگی تمہید قم، ۱۳۸ش۔



گٹھ:تقسیمات قرآن
گٹھ:طوال سورتاں
گٹھ:قرآن