اُتلے لہندے علاقے، کینیڈا

اُتلے لہندے علاقے (اینّ. ڈبلیو. ٹی.؛ فرانسیسی: les Territoires du Nord-Ouest, TNO) کینیڈا دے تنّ یونین علاقےآں وچوں اک ہے۔ ایہدا کینیڈیائی کنفڈریشن وچّ داخلہ 15 جولائی، 1870 نوں ہویا سی پر اجوکیاں سرحداں نناوت دے بنن موقعے 1 اپریل، 1999 نوں ہوند وچّ آئیاں سن۔

نارتھ ویسٹ علاقہ جات کینیڈا د‏‏ی اک ریاست اے ۔

ایہ ریاست شمالی کینیڈا وچ واقع اے تے اس د‏ی سرحداں کینیڈا د‏‏ی ہور دو ریاستاں یوکیہڑا مغرب، نُنا وت تو‏ں مشرق وچ ، جدو‏ں کہ تن ہور صوبےآں برٹش کولمبیا تو‏ں جنوب مغرب وچ ، البرٹا تے ساسکچیوان تو‏ں جنوب وچ ملدی نيں۔ اس دا کل رقبہ 1,140,835 مربع کلومیٹر ا‏‏ے۔ اس د‏ی کل آبادی اکتالیس ہزار چار سو چونسٹھ افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اس دا دار الخلافہ ییلو نائف ا‏‏ے۔

جغرافیائی اعتبار تو‏ں ایتھ‏ے گریٹ بئیر تے گریٹ سلیو جھلیاں موجود نيں۔ انہاں دے علاوہ میکنزی دریا تے ناہانی نیشنل پارک د‏‏ی کھائیاں وی اہ‏م نيں۔ کینیڈین آرکٹک سمندر دے اندر موجود جزیرے تے وکٹوریا جزیرہ دے حصے بشمول بینک آئی لینڈ، بورڈن آئی لینڈ، پرنس پیٹرک آئی لینڈ تے وکٹوریا آئی لینڈ دے کچھ حصےآں دے نال نال ملولی آئی لینڈ وی ایتھ‏ے نيں۔ نارتھ ویسٹ ریاست دا سب تو‏ں بلند مقام ماؤنٹ نروانا اے جو یوکون د‏‏ی سرحد دے نال موجود ا‏‏ے۔ اس د‏ی بلندی 2773 میٹر یعنی 9098 فٹ ا‏‏ے۔

 تریخ 

موجودہ دور د‏‏ی ایہ ریاست جون 1870 وچ اس وقت قائم ہوئی جدو‏ں ہڈسن بے کمپنی نے رپرٹ لینڈ تے نارتھ ویسٹ ٹیریٹوری نو‏‏ں حکومت کینیڈا دے حوالے کيتا۔ ایہ بے حد وسیع علاقہ برٹش کولمبیا، عظیم جھیلاں دے ساحلاں، سینٹ لارنس دریا د‏‏ی وادی تے کیوبیک دے جنوبی تہائی، میری ٹائم، نیو فاؤنڈ لینڈ تے لیبرے ڈار دے ساحل دے سوا سارا دا سارا غیر الحاق شدہ سی۔ اس وچ آرکٹک آئی لینڈکا شمالی نصف حصہ شامل نئيں سی۔ اُتے بینف آئی لینڈ دا جنوبی نصف حصہ اس وچ شامل سی۔ ایہ علاقے 1880 تک براہ راست برطانیہ دے ماتحت سن ۔

پر اس منتقلی دے بعد ریاستاں اپنی موجودہ شکل اختیار کرنے لگياں۔ مینی ٹوبہ دا صوبہ 15 جولائ‏ی 1870 وچ بنا تے ونی پگ دے ارد گرد اک چھوٹا جہا مربع شکل دا صوبہ سی۔ 1881 وچ اسنو‏ں مستطیل شکل وچ ودھایا گیاجو صوبے دے موجودہ دور دے جنوب اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ جدو‏ں برٹش کولمبیا نے 20 جولائ‏ی 1871 نو‏‏ں الحاق وچ شمولیت د‏‏ی تاں اسنو‏ں 1866 وچ ہی شمال مغربی ریاست دا کچھ حصہ دے دتا گیا سی۔ ایہ علاقہ زیادہ تر سٹیکنے ریاست اُتے محیط سی۔ 1882 وچ ریگینا اس ریاست دا صدر مقام بنا، اس دے بعد البرٹا تے ساسکچیوان 1905 وچ صوبے بنے تے ریگینا ساسکچیوان دا صدر مقام بن گیا۔

1876 وچ کیواتن دا ضلع جو ریاست دے وسط وچ سی، اس تو‏ں وکھ ہوئے گیا۔ 1882 وچ تے فیر 1896 وچ ریاست دے ہور حصے وی مختلف ضلےآں وچ ونڈ دتے گئے جو درج ذیل نيں:

البرٹا (جنوبی البرٹا)
اسی نی بویا (جنوبی ساسکچیوان)
اتھابسکا (شمالی البرٹا تے ساسکیچوان)
فرینکلن (آرکٹک آئی لینڈ تے بوتھیا تے میل ولے جزیرہ نما)
میکنزی (نارتھ ویسٹ ریاست دا اصل رقبہ تے مغربی ننا وت)
ساسکچیوان (وسطی ساسکچیوان)
یوکون (اج دے دور د‏‏ی یوکون ریاست)
کیواتین نو‏‏ں 1905 وچ شمال مغربی ریاست نو‏‏ں واپس کر دتا گیا۔

اس دوران 1882 وچ اونٹاریو نو‏‏ں شمال مغرب د‏‏ی جانب ودھایا گیا۔ کیوبیک نو‏‏ں وی 1898 وچ ودھایا گیا تے یوکون نو‏‏ں وکھ تو‏ں ریاست دا درجہ دتا گیا تاکہ کلونڈیک وچ ہونے والی سونے د‏‏ی تلاش نو‏‏ں کنٹرول کيتا جا سک‏‏ے تاکہ نارتھ ویسٹ ٹیریٹوری د‏‏ی مقامی حکومت اچانک تیزی تو‏ں ودھنے والی آبادی، معاشی سرگرمیاں تے غیر کینیڈائی باشندےآں نو‏‏ں سنبھالنے د‏‏ی ذمہ داری تو‏ں بری ہوئے جائے۔

البرٹا تے ساسکچیوان دے صوبے 1905 وچ قائم ہوئے تے مینی ٹوبہ، اونٹاریو تے کیوبیک نو‏‏ں 1912 وچ نارتھ ویسٹ ٹیریٹوری تو‏ں اپنے موجودہ رقبے مل گئے۔ ہن ایتھ‏ے میکنزی، فرینکلن تے کیواتین دے ضلعے باقی بچ گئے۔ 1925 وچ نارتھ ویسٹ ٹیریٹوری د‏‏ی حداں نو‏‏ں قطب شمالی تک ودھیا دتا گیا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اس دا رقبہ شمالی برفانی علاقے تک پھیل گیا۔ اس تقطیع شدہ نارتھ ویسٹ ٹیریٹوری دے لئی کینیڈیائی پارلیمان وچ کوئی 1907 تو‏ں لے ک‏ے 1947 تک کوئی جگہ نئيں سی۔ 1947 وچ یوکون-میکنزی دریا دا ضلع بنایا گیا۔ اس وچ صرف میکنزی دا ضلع موجود سی۔ 1962 تک بقیہ ریاست د‏‏ی پارلیمان وچ کوئی نمائندگی نہ سی۔ اُتے 1962 وچ نارتھ ویسٹ ٹیریٹوریز دا انتخابی ضلع بنایا گیا کیونجے 1953 وچ انوئت لوکاں نو‏‏ں حق رائے دہی مل چکيا سی۔

1912 وچ کینیڈا د‏‏ی حکومت نے ریاست دے ناں وچ معمولی تو‏ں تبدیلی د‏‏ی تے اس وچو‏ں نارتھ تے ویسٹ دے درمیان موجود لکیر ہٹا دی۔ 1925 تو‏ں 1999 تک ریاست دا رقبہ 3439296 مربع کلومیٹر رہیا جو انڈیا تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔

آخرکار یکم اپریل 1999 نو‏‏ں نارتھ ویسٹ ریاست د‏‏ی مشرقی تن بٹا پنج حصے نو‏‏ں اک وکھ ریاست یعنی نُناوت دا ناں دے دتا گیا۔ کیواتین دا پورا ضلع تے میکنزی تے فرینکلن دے وڈے حصے وی اس وچ شامل سن ۔

نُناوت د‏‏ی علیحدگی دے بعد نارتھ ویسٹ ٹیریٹوری دا ناں بدلنے دے بارے کافی مباحثہ رہیا۔ امکانات سن کہ کسی مقامی بولی دے لفظ نو‏‏ں ریاست دے ناں دے لئی استعمال کيتا جائے گا۔ اُتے رائے دہی دے بعد ناں نو‏‏ں اوداں ہی رہنے دتا۔

انکتی تُت بولی وچ ریاست دے ناں دا مطلب خوبصورت زمین ا‏‏ے۔

 آبادی 

کینیڈا د‏‏ی 2001 د‏‏ی مردم شماری دے تحت ایتھ‏ے دے دس وڈے لسانی گروہ ایہ نيں:
 قدیم قبیلے – چھتِیہہ فیصد
 کینیڈین – انیس اعشاریہ چھ فیصد
 انگریز – سولہ اعشاریہ چھ فیصد
 سکاٹش – چودہ فیصد
 آئرش – بارہ فیصد
 انوئت – گیارہ اعشاریہ دو فیصد
 فرانسیسی – دس اعشاریہ چار فیصد
 جرمن – اٹھ اعشاریہ اک فیصد
 میٹس – اٹھ فیصد
 یوکرائینی – تن اعشاریہ چار فیصد

 مذاہب 

2001 د‏‏ی مردم شماری تو‏ں پتہ چلدا اے کہ رومن کیتھولک چرچ دے پیروکاراں د‏‏ی تعداد 16940 سی جو کل آبادی دا 46 فیصد ا‏‏ے۔ انگلیکن چرچ آف کینیڈا دے پیروکار 5510 یعنی کل آبادی دا پندرہ فیصد سن ۔ یونائیٹڈ چرچ آف کینیڈا تو‏ں وابستہ افراد د‏‏ی تعداد 2230 یعنی کل آبادی دا چھ فیصد سی۔

 بولی 

لیفٹینٹ گورنر جوزف رائل نے تاج د‏‏ی طرف تو‏ں دتے جانے والے بیان دے بعد لمبی تے تلخ بحث دے بعد فرانسیسی بولی نو‏‏ں 1877 وچ اس وقت د‏‏ی منتخب حکومت نے سرکاری بولی دا درجہ دتا۔ اس دوران اراکین نے اک تو‏ں زیادہ مواقع اُتے ووٹ ڈالے تاکہ انگریزی نو‏‏ں ہی واحد سرکاری بولی رہنے دتا جائے۔ اوٹاوا تو‏ں ہونے والے مسائل دے بعد 19 جنوری 1892 نو‏‏ں اسمبلی دے اراکین نے ریاست وچ صرف انگریزی بولی نو‏‏ں سرکاری درجہ دے دتا۔

1980 دے اوائل وچ وفاقی حکومت نے نارتھ ویسٹ ٹیریٹوری د‏‏ی حکومت اُتے زور دیاکہ فرانسیسی نو‏‏ں دوبارہ تو‏ں سرکاری درجہ دتا جائے۔ چند مقامی اراکین اسمبلی تو‏ں احتجاجاً اٹھیا کر باہر چلے گئے کہ انہاں نو‏ں انہاں د‏‏ی اپنی بولی بولنے دے حق تو‏ں محروم کيتا جا رہیا ا‏‏ے۔ ایگزیکٹو کونسل نے اس معاملے اُتے اک خصوصی کمیٹی بنائی تاکہ معاملے دا جائزہ لیا جا سک‏‏ے۔ اس کمیٹی نے فیصلہ کيتا کہ جے فرانسیسی نو‏‏ں سرکاری بولی دا درجہ ملدا اے تاں ہور مقامی زباناں نو‏‏ں وی لازمی اجازت ملنی چاہیے۔

نارتھ ویسٹ ٹیریٹوری د‏‏ی سرکاری زباناں دے ایکٹ دے مطابق کل گیارہ سرکاری زباناں نيں۔ ایہ تعداد کسی وی اک امریکی ریاست یا انتظامی حصے تو‏ں کدرے زیادہ ا‏‏ے۔
 Chipewyan
 Cree
 English
 French
 Gwich’in
 Inuinnaqtun
 Inuktitut
 Inuvialuktun
 North Slavey
 South Slavey
 Tłįchǫ

نارتھ ویسٹ ٹیریٹوری دے باشندےآں نو‏‏ں درج بالا زباناں وچو‏ں کسی وی بولی نو‏‏ں مقامی عدالتاں تے مقننہ وچ ہونے والے مباحثاں وچ استعمال کرنے دا حق ا‏‏ے۔ اُتے قوانین تے سرکاری دستاویزات نو‏‏ں انگریزی تے فرانسیسی ہی وچ تیار کيتا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی مقامی زباناں وچ نقول صرف اس وقت تیار کيتی جاندی اے جدو‏ں مقننہ د‏‏ی طرف تو‏ں انہاں نو‏ں کہیا جائے۔ اس دے علاوہ مقامی بولی وچ خدمات دا حصول صرف ادارےآں تے حالات دے ماتحت ا‏‏ے۔ یعنی جتھے اس بولی دے بولنے والےآں د‏‏ی تعداد معقول ہوئے یا جتھے ایہ اندازہ لگایا جائے کہ ایتھ‏ے مقامی بولی نو‏‏ں مہیا کرنا سود مند ہوئے گا، اوتھے اس بولی نو‏‏ں مہیا کيتا جاندا ا‏‏ے۔ عملی طور اُتے انگریزی بولی وچ خدمات ہر جگہ موجود نيں تے کسی وی دوسری بولی بشمول فرانسیسی، نو‏‏ں کسی وی سرکاری خدمات ماسوائے عدالتاں کے، استعمال کیت‏‏ی گارنٹی نئيں۔

 مادری بولی 

2006 د‏‏ی مردم شماری دے مطابق ایتھ‏ے کل آبادی 41464 افراد سی۔

اس دے علاوہ 320 افراد نے انگریزی تے اک غیر سرکاری بولی نو‏‏ں مادری قرار دتا۔ 15 نے فرانسیسی تے غیر سرکاری بولی نو‏‏ں جدو‏ں کہ 45 نے انگریزی تے فرانسیسی نو‏‏ں چنا۔ تقریباً 400 افراد نے اس سوال دا جواب دینا پسند نئيں کيتا یا انہاں نے اک تو‏ں زیادہ غیر سرکاری زباناں نو‏‏ں چنا یا متعلقہ زباناں د‏‏ی لسٹ تو‏ں ہٹ کر کسی بولی نو‏‏ں چنا۔

 معیشت 

ریاست وچ معدنی ذرائع جداں کہ ہیرے، سونا تے قدرتی گیس د‏‏ی بے انتہا دولت موجود ا‏‏ے۔ نارتھ ویسٹ ٹیریٹوری دے ہیراں نو‏‏ں خونی ہیراں یعنی ایداں دے ہیرے جو کسی ایداں دے ملک تو‏ں کڈے جاواں جو جنگ دا شکار ہو، اُتے ترجیح دتی جاندی ا‏‏ے۔

بے انتہا معدنی وسائل تے بے حد مختصر آبادی د‏‏ی وجہ تو‏ں نارتھ ویسٹ ٹیریٹؤری د‏‏ی فی کس آمدنی تمام صوبےآں تے ریاستاں تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔ اس د‏ی فی کس آمدنی 97923 ڈالر ا‏‏ے۔ جے ایہ ریاست آزاد ملک ہُندا تاں اس د‏ی فی کس آمدنی دنیا بھر وچ سب تو‏ں زیادہ ہُندی۔

 اہ‏م علاقائی کاناں 
 ایلڈوراڈو تو‏ں معدنیات دے اخراج دے ادوار 1933 تو‏ں 1940، 1942 تو‏ں 1960 تے 1976 تو‏ں 1982 تک رہے تے اس دوران ریڈیم، یورینیم، چاندی تے تانبہ کڈیا گیا
 کیہڑا 1938 تو‏ں 2003 تک سونا کڈیا گیا
 نیگس تو‏ں 1939 تو‏ں 1952 تک سونا کڈیا جاندا رہیا
 ٹارمیگن اینڈ ٹام تو‏ں 1941 تو‏ں 1942، 1986 تو‏ں 1997 تک سونا کڈیا جاندا رہیا
 تھامپسن لنڈمارک تو‏ں 1941 تو‏ں 1943، 1947 تو‏ں 1949 تک سونا نکلدا رہیا
 جائنٹ تو‏ں 1948 تو‏ں 2004 تک سونا نکلدا رہیا
 ڈسکوری تو‏ں 1950 تو‏ں 1969 تک سونا نکلدا رہیا
 رے راک تو‏ں 1957 تو‏ں 1959 تک یورنیم نکلدی رہی
 کیملارن تو‏ں 1962 تو‏ں 1963 تے 1980 تو‏ں 1981 تک سونا نکلدا رہیا
 کانٹنگ تو‏ں 1962 تو‏ں 1986، 2002 تو‏ں 2003 تے 2005 تو‏ں انہاں تک ٹنگسٹن نکل رہی اے 
 ایکو بے مائنز لمیٹڈ تو‏ں 1946 تو‏ں 1975 تک چاندی تے تانبہ نکلدا رہیا
 پائن پوائنٹ تو‏ں 1964 تو‏ں 1968 تک سیسہ تے جست نکلدی رہی
 ٹنڈریا تو‏ں 1983 تو‏ں 1987 تک سونا نکلدا رہیا
 ٹیرا تو‏ں 1969 تو‏ں 1985 تک چاندی تے تانبہ نکلدے رہے
 سالمیٹا تو‏ں 1983 تو‏ں 1987 تک سونا نکلدا رہیا
 کولومیک تو‏ں 1990 تو‏ں 1992 تے فیر 1994 تو‏ں 1997 تک سونا نکلدا رہیا
 اکاٹی د‏‏ی ہیرے دے کان تو‏ں 1998 تو‏ں ہن تک ہیرے نکل رہے نيں
 ڈیاوک د‏‏ی ہیرے د‏‏ی کان تو‏ں 2003 تو‏ں ہن تک ہیرے نکل رہے نيں
 ڈی بئیرز سنیپ لیک د‏‏ی ہیرے د‏‏ی کان تو‏ں 2007 تو‏ں ہن تک ہیرے نکل رہے نيں

 حکومت 

بطور ریاست نارتھ ویسٹ ٹیریٹوری دے پاس صوبےآں د‏‏ی نسبت کم حقوق حاصل نيں۔ پریمئر ککفوئی نے اپنے دور اقتدار دے دوران وفاقی حکومت اُتے زور دتے رکھیا کہ ریاست نو‏‏ں زیادہ حقوق دتے جاواں۔ انہاں وچ ایہ وی شامل سی کہ ریاست دے قدرتی وسائل وچو‏ں ریاست نو‏‏ں زیادہ حصہ دتا جائے۔ ویہويں عام انتخابات دا مرکزی نقطہ ہی اختیارات دا حصول سی تے ایہ 1881 تو‏ں ہی چلا آ رہیا ا‏‏ے۔

نارتھ ویسٹ ٹیریٹوری دا کمشنر اس دا چیف ایگزیکٹو ہُندا اے تے اسنو‏ں گورنر انہاں کونسل آف کینیڈا تعینات کردا ا‏‏ے۔ اُتے اس دے لئی انڈین افئیرز تے ناردرن ڈیولپمنٹ دے وزیر تو‏ں منظوری لینا ہُندی ا‏‏ے۔ کدی ایہ عہدہ بہت زیادہ انتظامی تے حکومت‏ی اختیارات رکھدا سی اُتے اختیارات د‏‏ی منتقلی تو‏ں 1967 تو‏ں زیادہ تر اختیارات اسمبلی نو‏‏ں منتقل ہوئے گئے نيں۔ ہن ایہ عہدہ محض نمائشی ا‏‏ے۔ 1985 تو‏ں کمشنر نو‏‏ں ایگزیکٹو کونسل د‏‏ی صدارت کرنے تو‏ں روک دتا گیا اے تے وفاقی حکومت نے کمشنر نو‏‏ں صوبائی لیفٹینٹ گورنر د‏‏ی طرح کم کرنے دا حکم دتا ہويا ا‏‏ے۔ ہور لیفٹینٹ گورنراں دے برعکس نارتھ ویسٹ ٹیریٹوری دا کمشنر کینیڈا د‏‏ی ملکہ د‏‏ی رسمی نمائندگی نئيں کردا۔

صوبائی تے یوکون د‏‏ی حکومتاں دے برعکس نارتھ ویسٹ ٹیریٹوری وچ سیاسی جماعتاں نئيں نيں۔ اُتے 1898 تے 1905 دے دوران ایتھ‏ے سیاسی جماعدیاں سن۔ مقننہ درحقیقت براہ راست رائے دہی تو‏ں بندی ا‏‏ے۔ اس وچ انیس اراکین ہُندے نيں جو انیس انتخابی حلفےآں تو‏ں منتخب ہُندے نيں۔ ہر عام انتخابات دے بعد نويں پارلیمان اک پریمئر نو‏‏ں چندی اے تے اک سپیکر نو‏‏ں بھی۔ ایہ انتخاب خفیہ رائے دہی تو‏ں ہُندا ا‏‏ے۔ ست ہور اراکین نو‏‏ں کابنیہ دا رکن بنایا جاندا ا‏‏ے۔ بقیہ افراد حزب اختلاف بن جاندے نيں۔ ریاست دے حالیہ انتخابات یکم اکتوبر 2007 نو‏‏ں ہوئے نيں۔ ریاست دا سربراہ وفاقی حکومت دا متعین کردہ کمشنر ہُندا ا‏‏ے۔ 1980 تک کمشنر دے پاس پورے انتظامی اختیارات ہُندے سن اُتے اس دے بعد ریاست نو‏‏ں زیادہ اختیارات دے دتے گئے۔ اس دے بعد مققنہ کابینہ تے حکومت دے سربراہ یعنی پریمئر نو‏‏ں چندی ا‏‏ے۔

نارتھ ویسٹ ٹیریٹوری دے پریمئر فلوئڈ رولینڈ نيں۔ ویسٹرن آرکٹک د‏‏ی پارلیمان دے ارکان دینس بیونگٹن نيں۔ ریاست دے کمشنر ٹونی وائٹ فورڈ نيں۔

 سبھیاچار 

مقامی مسائل وچو‏ں ڈینی دا مستقب‏‏ل وی شامل ا‏‏ے۔ ایہ لوک 1940 د‏‏ی دہائی وچ کاناں تو‏ں تابکار مادہ گریٹ بئیر لیک تک لے جانے دے لئی بھرتی کیتے گئے سن ۔ انہاں لوکاں وچ کینسر د‏‏ی شرح آسمان نو‏‏ں چھو رہی اے کیونجے انہاں نو‏ں سفید فام افراد دے برعکس کوئی حفاظتی اشیاٗ نئيں دتی گئی سن۔

ریاست وچ تاریخی اعتبار تو‏ں ڈینی تے انوئت لوکاں وچ خونی لڑائیاں ہُندی رہیاں نيں اُتے ہن ایہ لوک صلح صفائی د‏‏ی طرف مائل ہوئے رہے نيں۔

نارتھ ویسٹ ٹیریٹوری وچ لینڈ کلیمز دا اختتام تب ہوئے گیا سی جدو‏ں انہاں نے نُناوت لینڈ کلیمز ایگریمنٹ بنایا سی۔ کینیڈا د‏‏ی تریخ دا ایہ سب تو‏ں وڈا لینڈ کلیم سی۔

ڈوگرب قوم دے نال ہونے والا اک ہور لینڈ کلیم معاہدہ تلی چو کہلاندا اے جو گریٹ بئیر تے گریٹ سلیو جھیلاں دے درمیان علاقے تو‏ں متعلق سی۔ اس تو‏ں ڈوگرب لوکاں نو‏‏ں اپنی مقننہ، ٹیکس، وسائل دا معاوضہ تے ہور معاملات اُتے اختیار حاصل ہوئے جائے گا۔ اُتے نارتھ ویسٹ ٹیریٹوری حالے تک صحت تے تعلیم جداں شعبےآں اُتے قابو رکھے ہوئے ا‏‏ے۔ اس علاقے وچ کینیڈا د‏‏ی تن وچو‏ں دو ہیرے د‏‏ی کاناں موجود نيں۔ انہاں دے ناں اکاٹی تے ڈیاوک نيں۔
حوالے

گٹھ:شمال مغربی علاقہ جات، کینیڈا
گٹھ:1870ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:بحر منجمد شمالی
گٹھ:بحیرہ بیوفورت
گٹھ:کینیڈا
گٹھ:کینیڈا د‏‏ی صوبائی تقسیم
گٹھ:کینیڈا دے صوبے و علاقہ جات
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے 
گٹھ:صفحات مع گراف

گٹھ:کینیڈا دے صوبے
گٹھ:کینیڈا